Εισαγωγή
Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για τους µαθητές και τις µαθήτριες του Γυµνασίου. Γράφτηκε για να δώσει τις πληροφορίες εκείνες που πρέπει να γνωρίζει κάποιος για να κατανοήσει την αξία της σωµατικής άσκησης και την αξία του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής. Να απαντήσει στο ερώτηµα γιατί πρέπει να γυµναζόµαστε στο σχολείο, στις διακοπές, στον ελεύθερο χρόνο µας και πάνω απ' όλα όταν τελειώσει το σχολείο για όλη µας τη ζωή.
Το βιβλίο έρχεται να εµπλουτίσει το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής. Έρχεται να εµπλουτίσει τις γνώσεις µας για τη φυσική δραστηριότητα και τα σπορ, να δώσει νέες πληροφορίες και κυρίως να ευαισθητοποιήσει τους νέους για την αξία της άσκησης. Γιατί είναι καλή η άσκηση; Τι προσφέρει στη σχολική µας ζωή, στην υγεία µας, στην ποιότητα της ζωής µας; Τι θα µας προσφέρει η συστηµατική άσκηση αύριο, όταν θα µεγαλώσουµε; Αν γνωρίζουµε τη σηµασία της άσκησης, τότε θα την αγαπήσουµε πραγµατικά.

Φίλοι µαθητές και µαθήτριες
Διαβάστε τα κείµενα αλλά ταυτόχρονα, µελετήστε τις ασκήσεις και συµπληρώστε τα ερωτηµατολόγια που υπάρχουν στις σελίδες αυτού του βιβλίου. Συζητήστε µε τους καθηγητές Φυσικής Αγωγής, µε τους καθηγητές των άλλων µαθηµάτων και µε τους συµµαθητές σας τα ερωτήµατα και τις ασκήσεις. Οργανώστε σχετικές εκδηλώσεις. Χρησιµοποιήστε πληροφορίες και ιδέες για σχετικά προγράµµατα Αγωγής Υγείας ή Ολυµπιακής Παιδείας. Ζητήστε από τους καθηγητές των άλλων µαθηµάτων βοήθεια για τα ανάλογα παραδείγµατα που υπάρχουν στο βιβλίο. Κάντε µόνοι σας τα τεστ για να δείτε τη φυσική σας κατάσταση. Προβληµατιστείτε.

Το σώµα µας είναι φυσικό να το αγαπούµε, να το γυµνάζουµε, να το φροντίζουµε. Θα δείτε µέσα από τα κεφάλαια του βιβλίου αυτού ότι αξίζει πραγµατικά αυτή τη φροντίδα. Οι µαθητές που γνωρίζουν το πώς και το γιατί της σωµατικής και της πνευµατικής εξάσκησης, οι µαθητές που γυµνάζουν και το σώµα και το µυαλό τους ταυτόχρονα, είναι οι ολοκληρωµένοι µαθητές.
Οι µαθητές της Α ' Γυµνασίου εστιάστε την προσοχή σας περισσότερο στα κεφάλαια 1 και 2.
Οι µαθητές της Β Γυµνασίου στα κεφάλαια 3 και 4.
Οι µαθητές της Γ Γυµνασίου στα κεφάλαια 5 και 6.

Τέλος για όσους επιθυµούν να µάθουν περισσότερα µπορούν να καταφύγουν στη βιβλιογραφία ή να επισκεφτούν τους δικτυακούς τόπους που παρατίθενται στο τέλος κάθε κεφαλαίου.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να γνωρίσεις την ιστορία του αθλητισµού από τους αρχαίους χρόνους ως σήµερα. Να µάθεις στοιχεία για τους αρχαίους αλλά και τους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα έχεις:
Εµπλουτίσει τις γνώσεις σου σε θέµατα ιστορίας του αθλητισµού.
Κατανοήσει τη σηµασία και την εξέλιξη των Ολυµπιακών Αγώνων από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.
Αποκτήσει γνώσεις για την άθληση-άσκηση σε κάθε ιστορική περίοδο.
Εικόνα της εξέλιξης του αθλητισµού στη σύγχρονη εποχή.

Από την αρχαία εποχή µέχρι σήµερα
Αιγυπτιακή τοιχογραφία µε σκηνές πάλης, 2.400 π.Χ.
Αρχαιολογικά ευρήµατα δείχνουν ότι η πάλη, η αρµατοδροµία, το κυνήγι, η τοξοβολία, η κολύµβηση και το τρέξιµο ήταν προσφιλείς δραστηριότητες πολλών αρχαίων πολιτισµών, όπως των Σουµερίων, των Βαβυλωνίων, των Ασσυρίων, των Χετταίων και των Φοινίκων. Άλλοι πολιτισµοί, όπως των Αιγυπτίων, των Κινέζων και των Ινδών ασχολήθηκαν µε δραστηριότητες, όπως παιχνίδια µε την µπάλα, σωµατικές ασκήσεις και ρίψη διαφόρων αντικειµένων.

Αρχαία Ελλάδα
Ο αθλητικός ανταγωνισµός και η σωµατική δραστηριότητα ήταν τρόπος ζωής για τους αρχαίους
Θεατές παρακολουθούν τον αγώνα δρόµου στα "Άθλα επί Πατρόκλω"
Έλληνες από τους προϊστορικούς ακόµα χρόνους. Τις πρώτες αθλητικές εκδηλώσεις στη µινωική Κρήτη τις βρίσκουµε συνδεδεµένες µε θρησκευτικές τελετές. Στη µυκηναϊκή Ελλάδα οι αθλητικοί αγώνες αποτελούσαν αναπόσπαστο στοιχείο των επικήδειων τελετών προς τιµήν επιφανών νεκρών. Στα «Άθλα επί Πατρόκλω» της Ιλιάδας η επικήδεια τελετή του Πατρόκλου περιλαµβάνει αγωνίσµατα, όπως η αρµατοδροµία, η πυγµαχία, η πάλη, ο δρόµος, η οπλοµαχία, η δισκοβολία, η τοξοβολία και ο ακοντισµός.

Στην Οδύσσεια περιγράφονται αγώνες «φιλοξενίας» µε ψυχαγωγικό χαρακτήρα και χωρίς έπαθλα. Η µόνη ανταµοιβή για τους νικητές στην Οδύσσεια ήταν η χαρά της νίκης. Στα Οµηρικά Έπη υπάρχουν επίσης αναφορές σε αγωνιστικές δραστηριότητες που αποτελούσαν µέρος της καθηµερινής ζωής και της στρατιωτικής προετοιµασίας.

Αθλητισµός και Πόλις
Από τον 8ο αιώνα π.Χ., η εµφάνιση των πρώτων πόλεωνκρατών επηρέασε και την εξέλιξη στον αθλητισµό. Διάφορα συστήµατα εκπαίδευσης αναπτύχθηκαν σε κάθε πόλη-κράτος που περιελάµβαναν γυµναστική, µουσική, γραφή και ανάγνωση. Η εκπαίδευση των νέων είχε σκοπό να τους βοηθήσει να αναπτύξουν τόσο το σώµα όσο και το νου τους και να αποκτήσουν την αρµονία. Η σωµατική άσκηση συνοδευόταν από µουσική. Η µουσική, ο χορός και ο αθλητισµός βοηθούσαν να πραγµατωθεί η αρµονική ισορροπία του σώµατος και του νου. Από τον 6ο αιώνα π.Χ. ιδρύθηκαν τα γυµνάσια και καθιερώθηκε η σωµατική άσκηση ως µέσο αγωγής. Δεν υπήρχε πόλη στην αρχαία Ελλάδα χωρίς γυµνάσιο, χώρο δηλαδή

Εξάσκηση παιδιών στην πυγµαχία. Από τοιχογραφία της ΣαντορίνηςGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
αποκλειστικά αφιερωµένο στη σωµατική άσκηση των πολιτών και οικισµός χωρίς παλαίστρα.GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Αθήνα - Σπάρτη
Η σωµατική άσκηση ήταν το σπουδαιότερο στοιχείο στην εκπαίδευση των νέων της Σπάρτης. Το σπαρτιατικό σύστηµα έδινε περισσότερη έµφαση στην ισχυροποίηση του σώµατος και λιγότερη στην καλλιέργεια του πνεύµατος. Οι Σπαρτιάτες και των δυο φύλων γυµνάζονταν καθηµερινά για να διατηρούν το σώµα τους δυνατό και υγιές. Διάφοροι αγώνες, ιππασία, κολύµβηση στον ποταµό Ευρώτα, καθώς και παιχνίδια µε µπάλα, ήταν καθηµερινά στο πρόγραµµα. Το πρόγραµµα των σωµατικών ασκήσεων γινόταν περισσότερο δύσκολο στις µεγαλύτερες ηλικίες και περιελάµβανε δρόµο, πάλη, ακόντιο, ρίψη διαφόρων αντικειµένων, παγκράτιο, κυνήγι άγριων ζώων, ιππασία, πυγµαχία και τοξοβολία. Φαίνεται ότι τα πιο αγαπητά αθλήµατα των Σπαρτιατών ήταν η πυγµαχία και το παγκράτιο.

Το εκπαιδευτικό σύστηµα των νέων της Σπάρτης δέχτηκε επικρίσεις από µεγάλους φιλοσόφους της αρχαιότητας όπως ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, εξαιτίας της µονοµέρειας που το χαρα-
κτήριζε, µε τον αποκλειστικό του προσανατολισµό στη σωµατική εκγύµναση και την πολεµική προετοιµασία. Παρόλα τα µειονεκτήµατα όµως του συστήµατος αγωγής που εφάρµοζαν οι Σπαρτιάτες µε τη σκληρή εκπαίδευση των νέων τους, οι ίδιοι φιλόσοφοι παραδέχονταν τη σπουδαιότητα αυτού του συστήµατος φυσικής αγωγής, καθώς αυτό είχε καταφέρει να εµφυσήσει στους νέους σπουδαίες αρετές, όπως η πειθαρχία και η ανδρεία.

Σε αντίθεση µε τη Σπάρτη, στην Αθήνα η αγωγή σήµαινε την αρµονική ανάπτυξη σώµατος και πνεύµατος. Γράµµατα, µουσική και γυµναστική ήταν τα πλέον απαραίτητα στοιχεία της αγωγής των νέων της Αθήνας. Κάθε ένα από τα παραπάνω αντικείµενα
Χάλκινο αγαλµατίδιο Σπαρτιάτισσας σε αγώνα δρόµου

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Άσκηση στο Γυµνάσιο µε συνοδεία µουσικής
διδάσκονταν από ειδικό δάσκαλο. Αν και η εκπαίδευση δεν ήταν υποχρεωτική ούτε δηµόσια, η πολιτεία επέβλεπε και ρύθµιζε την καλή λειτουργία των επιµέρους σχολών αγωγής στην Αθήνα. Η αγωγή απευθυνόταν σ' όλα τα αγόρια των Αθηναίων πολιτών αλλά όχι στα κορίτσια και τους δούλους.
Οι γονείς επεδίωκαν την αρµονική ανάπτυξη των παιδιών τους, δίνοντας βαρύτητα στη µουσική και τη γυµναστική. Έτσι από πολύ νωρίς οι Αθηναίοι έστελναν τα παιδιά τους στον παιδοτρίβη, στην παλαίστρα, για να διδαχτούν τις τεχνικές της πάλης και να ισχυροποιήσουν το σώµα τους. Αργότερα οι έφηβοι ασκούνταν σωµατικά στα δηµόσια γυµναστήρια της πόλης, τα γυµνάσια. Εκεί ασχολούνταν µε την πάλη, το παγκράτιο, την πυγµαχία, το
δρόµο, το άλµα, τη ρίψη ακοντίου και δίσκου και διάφορες άλλες δραστηριότητες και παιχνίδια.

Με τα γράµµατα, τη µουσική και τη γυµναστική οι Αθηναίοι επεδίωκαν την καλλιέργεια του πνεύµατος και του σώµατος, αποβλέποντας σε ένα αρµονικό σύνολο, όπου συνυπήρχαν ένα δυνατό µυαλό µέσα σε ένα δυνατό σώµα.

Πανελλήνιοι Αγώνες
Τέθριππο άρµα
Οι πανελλήνιοι ιεροί αγώνες ήταν ένας από τους θεσµούς της αρχαιότητας που βοήθησε όσο κανείς άλλος στη συνεκτικότητα και την επικοινωνία µεταξύ των Ελλήνων. Οι αγώνες αυτοί έδιναν την ευκαιρία στους Έλληνες να θυµηθούν τα κοινά τους χαρακτηριστικά (γλώσσα, θρησκεία, καταγωγή) και να ξεχάσουν για λίγο αυτά που τους χώριζαν. Έλληνες όχι µόνο από την κυρίως Ελλάδα, αλλά και από τα παράλια του Πόντου, τις πόλεις της Μ. Ασίας, τις αποικίες της Κάτω Ιταλίας και της Βορείου Αφρικής έρχονταν να παρακολουθήσουν ή να λάβουν µέρος στους αγώνες αυτούς. Οι νικητές εκτός από το συµβολικό στεφάνι απολάµβαναν τιµές, προνόµια και κυρίως το σεβασµό των συµπολιτών τους. Οι αγώνες που αναδείχθηκαν σε πανελ-
λήνιους και ιερούς ήταν: τα Ολύµπια, τα Πύθια, τα Ίσθµια, και τα Νέµεα. Τα Ολύµπια, που τελούνταν «στον κάλλιστο της Ελλάδας τόπο», ήταν οι σπουδαιότεροι αγώνες του Ελληνισµού και επισκίαζαν µε την αίγλη τους κάθε άλλη αγωνιστική εκδήλωση.

Ελληνιστική περίοδος
Ο Μέγας Αλέξανδρος εκστρατεύοντας στην Ανατολή επέκτεινε όσο κανένας άλλος τα όρια του ελληνισµού. Στις παλιές και ιδιαίτερα στις νέες πόλεις που θεµελίωσε ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του, ιδρύθηκαν γυµνάσια και οργανώθηκαν αγώνες. Μέσα από τα γυµνάσια εκφραζόταν η ελληνικότητα (ελληνικός τρόπος ζωής, ελληνική παιδεία) και επιδιωκόταν ο εξελληνισµός των µη Ελλήνων.

Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία
Οι Έλληνες χρησιµοποίησαν την άθληση ως µέσο αγωγής και παιδείας. Αντίθετα οι Ρωµαίοι στάθηκαν διστακτικοί, είδαν µε δυσπιστία την αντίληψη αυτή και χρησιµοποίησαν τη σωµατική
άσκηση κυρίως για τη στρατιωτική τους προετοιµασία. Επιπλέον για τους Ρωµαίους, οτιδήποτε ήταν αθλητικό και ελκυστικό, γινόταν θέαµα. Η πολιτική του «άρτος και θεάµατα», που εφάρµοσαν οι περισσότεροι ρωµαίοι αυτοκράτορες, είχε ως συνέπεια ο λαός να αγαπά µε πάθος τις µονοµαχίες, τις θηριοµαχίες και άλλα αιµοσταγή θεάµατα.

Η άθληση στο Βυζάντιο
Οι Ολυµπιακοί Αγώνες µετά από µια πορεία περίπου 1200 χρόνων έπαψαν να υπάρχουν, µετά από την κατάργησή τους πιθανότατα από το Θεοδόσιο Α ' το 393 µ.Χ., γιατί ως ειδωλολατρικό έθιµο δεν είχε λόγο ύπαρξης σε µια χριστιανική αυτοκρατορία. Ωστόσο η άθληση δεν έπαψε να υπάρχει, αν και η θεοκρατική πολιτεία απέδιδε πολύ λίγη σπουδαιότητα στις αθλητικές δραστηριότητες.
Οι αρµατοδροµίες αποτελούσαν το προσφιλέστερο θέαµα των βυζαντινών χρόνων. Οι θεατές είχαν χωριστεί και οργανωθεί σε οµάδες γνωστές από τα χρώµατα που έφεραν οι αρµατηλάτες. Οι πιο γνωστές οµάδες είναι οι «πράσινοι» και οι «βένετοι». Ένα από τα αγαπηµένα τους παιχνίδια ήταν το λεγόµενο «τζυκάνιο», ένα οµαδικό παιχνίδι, που είχε πολλές οµοιότητες µε το σηµερινό πόλο µε άλογα.

Μεσαίωνας
Η σηµαντικότερη ίσως τάση στην Ευρώπη αυτά τα χρόνια ήταν η αγάπη για τη γνώση και την πνευµατική καλλιέργεια. Αντίθετα µε τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι υιοθέτησαν την αρχή ότι ένας ισχυρός νους και ένα ισχυρό σώµα είναι αξεχώριστα, οι διανοούµενοι της περιόδου αυτής έδειχναν να υποτιµούν τη φυσική ανάπτυξη, πιστεύοντας ότι ο χρόνος που διατίθεται σε φυσική δραστηριότητα θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για πνευµατικές αναζητήσεις και τη θρησκευτική τους εκπαίδευση.
Το ποδόσφαιρο στους Μεσαιωνικούς χρόνους

Η περίοδος της Φεουδαρχίας
Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, µόνο τα αγόρια είχαν δικαίωµα στη φυσική άσκηση και αγωγή, η οποία απέβλεπε στην πολεµική τους ετοιµότητα. Οι κονταροµαχίες µεταξύ δύο ατόµων ή µεταξύ οµάδων ήταν οι προσφιλέστερες δραστηριότητες των ευγενών. Ασκούνταν από την παιδική ηλικία τελειοποιώντας τις δεξιότητές τους στο κυνήγι, στην αναρρίχηση, στην ξιφοµαχία και στην ιππασία µε σκοπό να αποκτήσουν τον τίτλο του ιππότη.
Καθώς οι περισσότεροι ασχολούνταν µε τη γη, ο ελεύθερος χρόνος ήταν περιορισµένος και τα αθλήµατα σχετίζονταν στενά µε τις θρησκευτικές τους γιορτές και τελετές. Αθλήµατα όπως το «µαζικό ποδόσφαιρο» αποτελούσαν µία ευκαιρία για τους κατοίκους ολόκληρου του χωριού να έρθουν πιο κοντά µεταξύ τους και να ξεφύγουν από τις δουλειές τους. Τα αθλήµατα της περιόδου αυτής σε αντίθεση µε τα σηµερινά είχαν πολύ λίγους, αν όχι καθόλου, κανονισµούς και µεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για όλους.

Η περίοδος της Αναγέννησης
Μεταξύ των ιδεών που χαρακτήριζαν αυτή την περίοδο ήταν η ενότητα σώµατος και πνεύµατος, η σχέση φυσικής υγείας και µάθησης, τα οφέλη της ξεκούρασης και των δραστηριοτήτων αναψυχής

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
για την ανακούφιση από το στρες των διανοητικών εργασιών και της χειρωνακτικής εργασίας. Οι ανθρωπιστές έδωσαν έµφαση στη Φυσική Αγωγή ως µέσο για την αρµονική ανάπτυξη της προσωπικότητας των νέων, εισάγοντας τη σωµατική δραστηριότητα στα σχολεία.

Διαφωτισµός
Το 17ο και 18ο αιώνα παρατηρείται στην Ευρώπη µια πνευµατική κίνηση γνωστή ως Διαφωτισµός. Ο Άγγλος φιλόσοφος Τζων Λοκ συνιστούσε τις σωµατικές ασκήσεις από πολύ µικρή ηλικία, πιστεύοντας ότι µέσω των ασκήσεων προάγεται η υγεία των νέων και οι πνευµατικές τους δυνατότητες. Ένας άλλος µεγάλος φιλόσοφος, υπέρµαχος των ασκήσεων και των παιχνιδιών, ήταν ο Ζαν Ζακ Ρουσό, ο οποίος πίστευε ότι η σωµατική και πνευµατική αγωγή πρέπει να συµβαδίζουν.

Βιοµηχανική επανάσταση
Αθλητικός εξοπλισµός για το ποδόσφαιρο στην περίοδο της Βιοµηχανικής Επανάστασης
Ο πρώτος διεθνής αγώνας ποδοσφαίρου έγινε το 1872 µεταξύ Αγγλίας και Σκωτίας
Η βιοµηχανική επανάσταση επίσης έπαιξε ένα σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του σύγχρονου αθλητισµού. Στην αρχή του 19ου αιώνα, ένας αριθµός δηµόσιων σχολείων της Αγγλίας άρχισε να αναπτύσσει τον αθλητισµό ως ένα µέσο αγωγής ευγενών νέων.
Τα δηµόσια ιδρύµατα πήραν τα λαϊκά παιχνίδια και τα οργάνωσαν περισσότερο. Έτσι ξεκίνησε η διαδικασία που τελικά απέδωσε το πλήθος των αθληµάτων που γνωρίζουµε σήµερα.

Τέτοια παραδείγµατα είναι το ράγκµπι και το ποδόσφαιρο. Από µία σειρά παιχνιδιών αυτής της εποχής προέκυψαν άλλες δραστηριότητες, οι οποίες αποτέλεσαν τους προγόνους των σηµερινών ατοµικών και οµαδικών αθληµάτων.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Αρχαίοι Ολυµπιακοί Αγώνες
Ο αθλητισµός χωρίς αµφιβολία ήταν το σπουδαιότερο σύµβολο του αρχαίου ελληνικού πολιτισµού και ένα από τα πιο ζωντανά κληροδοτήµατα του αρχαίου κόσµου προς το σύγχρονο. Το µεγαλύτερο αθλητικό γεγονός της ελληνικής αρχαιότητας ήταν οι Ολυµπιακοί Αγώνες (Ολύµπια), οι οποίοι τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια στον ιερό χώρο της Ολυµπίας, προς τιµήν του πατέρα των θεών Δία.
Η αρχή των αγώνων της Ολυµπίας χάνεται στο βάθος της προϊστορίας και συνδέεται µε αγώνες θεών και ηρώων. Η θεϊκή καταγωγή που προσέδωσαν οι Έλληνες στους Ολυµπιακούς Αγώνες αλλά και το γεγονός ότι οι αγώνες αποτελούσαν µέρος των θρησκευτικών τελετών

Αρχαίοι δροµείς. Παράσταση από αγγείο
πιστοποιούν ότι ο θρησκευτικός χαρακτήρας ήταν το κυρίαρχο στοιχείο των αγώνων.
Ως αφετηρία των Ολυµπιακών Αγώνων θεωρείται το 776 π.Χ. αφού από τότε υπάρχουν τα πρώτα γραπτά στοιχεία. Από το 776 π.Χ. οι αγώνες τελούνταν ανελλιπώς µέχρι το 393 µ.Χ. οπότε και καταργήθηκαν από το Θεοδόσιο τον Α ' . Συνολικά τελέστηκαν 293 Ολυµπιακοί Αγώνες.

Οι συµµετέχοντες
Η συµµετοχή των αθλητών στους Ολυµπιακούς Αγώνες δεν ήταν ελεύθερη για όλους. Στους αγώνες αυτούς κατά την αρχαϊκή και κλασική εποχή, µόνο Έλληνες µπορούσαν να λάβουν µέρος. Από τη µητροπολιτική Ελλάδα αλλά και τις αποικίες Έλληνες κατέφθαναν για να παρακολουθήσουν ή να λάβουν µέρος στους αγώνες της Ολυµπίας διεκδικώντας το στεφάνι ελιάς. Μη Έλληνες (βάρβαροι), γυναίκες και δούλοι καθώς και ιερόσυλοι ή εγκληµατίες αποκλείονταν από τους αγώνες. Βέβαια στον ίδιο χώρο, αυτόν της Ολυµπίας, κάθε τέσσερα χρόνια αλλά σε διαφορετική εποχή τελούνταν γυναικείοι αγώνες, τα Ηραία.

Μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και την εξάπλωση του ελληνισµού στην Ανατολή, ο αποκλεισµός των βαρβάρων έχασε ένα µεγάλο µέρος από τη σηµασία του. Φαινόµενο άλλωστε της εποχής ήταν να θεωρούνται Έλληνες και αυτοί οι οποίοι είχαν δεχθεί την ελληνική παιδεία. Μετά τη ρωµαϊκή επικράτηση στους Ολυµπιακούς Αγώνες µετείχαν και Ρωµαίοι.

Οι Ελλανοδίκες
Αρµόδιοι και υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή των αγώνων ήταν οι Ελλανοδίκες. Οι Ελλανοδίκες είχαν τη γενική εποπτεία των αγώνων και ήταν οι αποκλειστικοί κριτές όλων των αγωνιστικών εκδηλώσεων. Οι αποφάσεις τους ήταν σεβαστές και ανέκκλητες. Η αµεροληψία των Ελλανοδικών και η σωστή κρίση και απονοµή δικαιοσύνης είχαν ξεπεράσει τα σύνορα του ελληνικού κόσµου. Η Βουλή των Ηλείων είχε τη δυνατότητα να τιµωρήσει Ελλανοδίκη για λανθασµένη απόφαση, δεν είχε όµως το δικαίωµα να ακυρώσει την απόφασή του.

Οι κριτές-Ελλανοδίκες απένειµαν τα βραβεία και επέβαλαν ποινές στους αθλητές σε περίπτωση µη τήρησης των κανονισµών. Οι ποινές ήταν σωµατικές και χρηµατικές. Από τα χρηµατικά πρόστιµα των αθλητών ή πόλεων κατασκευάζονταν ορειχάλκινα αγάλµατα του Δία (Ζάνες), τα οποία στήνονταν στην είσοδο του σταδίου. Οι Ζάνες έφεραν τα ονόµατα των παραβατών στη βάση τους για να θυµίζουν στους αιώνες αυτούς που παρέβησαν το «ευ αγωνίζεσθαι». Έτσι οι Ζάνες χρησίµευαν σαν προειδοποίηση και σαν παράδειγµα προς αποφυγήν για όλους εκείνους οι οποίοι σκέπτονταν να αγωνιστούν χρησιµοποιώντας µεθόδους αντίθετες µε την ιστορία της Ολυµπίας.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Τα αγωνίσµατα των Ολυµπιακών Αγώνων
Αθλητές του πεντάθλου. Άλτης, ακοντιστής, δισκοβόλος, ακοντιστής
Από το 776 π.Χ. και ως τη 13η Ολυµπιάδα ο αγώνας δρόµου (στάδιος δρόµος) ήταν το µόνο αγώνισµα και η διάρκεια των αγώνων ήταν µόνο µία ηµέρα. Μετά τη 14η Ολυµπιάδα εισάγονται σταδιακά γυµνικά αγωνίσµατα καθώς και αγωνίσµατα του ιπποδρόµου µε αποτέλεσµα την κλασική περίοδο ο αριθµός τους να φθάσει τα 18. Το ολυµπιακό αγωνιστικό πρόγραµµα περιελάµβανε κατά χρονολογική σειρά εισαγωγής τα παρακάτω γυµνικά αγωνίσµατα: στάδιος δρόµος, δίαυλος, δόλιχος, πένταθλο, πάλη, πυγµή, παγκράτιο και οπλίτης δρόµος για τους άνδρες. Τα παιδιά συναγωνίζονταν στο δρόµο, το πένταθλο, την πάλη, την
πυγµή και το παγκράτιο. Τα αγωνίσµατα του ιπποδρόµου διακρίνονταν σε αρµατοδροµικά και ιππικά. Στα αγωνίσµατα αυτά νικητές ανακηρύσσονταν οι ιδιοκτήτες των αλόγων και όχι οι αρµατηλάτες (ηνίοχοι) ή οι αναβάτες των αλόγων. Το γεγονός αυτό προσέδιδε έναν καθαρά αριστοκρατικό χαρακτήρα στα αγωνίσµατα αυτά, αφού µόνον οι αριστοκράτες και οι πλούσιοι µπορούσαν να κατέχουν και να συντηρούν άλογα ικανά να µετέχουν σε αγώνες.

Η διάρκεια των αγώνων διέφερε από εποχή σε εποχή. Η σταδιακή προσθήκη αγωνισµάτων, ο διαφορετικός αριθµός αθλητών κατά περιόδους και γενικά πολλοί άλλοι οργανωτικοί παράγοντες ανάγκαζαν τους Ελλανοδίκες να τροποποιούν το πρόγραµµα από εποχή σε εποχή. Κατά την κλασική όµως εποχή και µετά το 472 π.Χ. το πρόγραµµα των αγώνων διαρκούσε πέντε µέρες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των αρχαίων Ολυµπιακών αγωνισµάτων
Στο αγωνιστικό πρόγραµµα των Ολυµπίων συµπεριλαµβάνονταν γυµνικά αγωνίσµατα όπως δρόµοι, άλµα, δισκοβολία, ακοντισµός, πάλη, πυγµαχία, παγκράτιο αλλά και ένα πλούσιο πρόγραµµα ιππικών και αρµατοδροµικών αγώνων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα γυµνικά αγωνίσµατα µιας και στο σύνολό τους αποτελούν σήµερα τα κύρια αγωνίσµατα του κλασικού αθλητισµού. Επιχειρώντας µια σύγκριση µε το σηµερινό τρόπο τέλεσης των αγωνισµάτων του κλασικού αθλητισµού θα µπορούσαµε να επισηµάνουµε τα παρακάτω:

- 1. Τα αγωνίσµατα δρόµου στην Ολυµπία ήταν: στάδιος δρόµος (οι αθλητές έτρεχαν µια φορά το στάδιο από τη µια άκρη έως την άλλη, περίπου 200µ.). Δίαυλος δρόµος: δρόµος διπλός του σταδίου όπου οι αθλητές έτρεχαν δύο φορές το στάδιο δηλαδή περίπου 400 µέτρα. Δόλιχος δρόµος: δρόµος αντοχής όπου οι αθλητές έτρεχαν από 7-24 στάδια δηλαδή αποστάσεις 1.300-4.600 µέτρα. Οπλίτης δρόµος: όπου οι αθλητές διένυαν απόσταση 2-4 σταδίων φέροντας τον οπλισµό τους.
- 2. Στα βαριά αγωνίσµατα (πάλη, πυγµή): α) δεν υπήρχαν κατηγορίες βάρους (όπως σήµερα) παρά µόνο ηλικιακές κατηγοριοποιήσεις αθλητών (παίδες, αγένειοι, άνδρες) β) δεν υπήρχε περιορισµός χρόνου και γ) δεν υπήρχαν σηµεία κρίσεως της υπεροχής και της ήττας. Νικητής ανακηρύσσονταν αυτός που στην πυγµή ανάγκαζε τον αντίπαλό του να απαγορεύσει (να δεχθεί την ήττα του) και στην όρθια πάλη αυτός που κατάφερνε τρεις πτώσεις στον αντίπαλό του. Στα βαριά αγωνίσµατα ανήκε και το παγκράτιο ένας συνδυασµός πάλης και πυγµής.
- 3. Στο αρχαίο ελληνικό άλµα δύο είναι οι σηµαντικότερες ιδιαιτερότητες: η χρήση των αλτήρων (βάρη τα οποία κρατούσαν στα χέρια τους οι αθλητές και τα εκσφενδόνιζαν προς τα πίσω λίγο πριν την προσγείωσή τους) και η εκτέλεση του άλµατος µε συνοδεία µουσικής. Στο αγωνιστικό πρόγραµµα των Πανελληνίων ιερών αγώνων δε συναντούµε άλµα σε ύψος ή άλµα επί κοντώ.

- 4. Στο ακόντιο οι αρχαίοι Έλληνες χρησιµοποιούσαν µια δερµάτινη λουρίδα, την αγκύλη, την οποία έδεναν στο κέντρο βάρους του ακοντίου. Κατά την εκσφενδόνιση ξετυλιγόταν µε δύναµη η αγκύλη και έδινε στο ακόντιο περιστροφική κίνηση, προσδίδοντας µεγαλύτερη ώθηση και σταθερότητα στη βολή.
- 5. Η δισκοβολία, το άλµα και ο ακοντισµός ανήκαν αποκλειστικά στο πένταθλο και δεν υπήρξαν ποτέ αυτόνοµα αγωνίσµατα. Στο πένταθλο εκτός από τα προηγούµενα συνυπήρχαν ο δρόµος σταδίου και η πάλη.
Θεµελιακό στοιχείο του αγώνα που ετελείτο στο στάδιο της Ολυµπίας ήταν η απουσία των επιδόσεων. Τους αρχαίους Έλληνες τους ενδιέφερε απλά και µόνο η ανάδειξη του νικητή και όχι οι συγκρίσεις ή η κατάρριψη ορίων και ρεκόρ. Στην εποχή µας βέβαια το ρεκόρ ίσως έχει µεγαλύτερη σηµασία από τη νίκη.

Τα αγωνίσµατα στο ολυµπιακό αγωνιστικό πρόγραµµα ήταν όλα ατοµικά, γιατί ουσιαστικά αυτό που ενδιέφερε ήταν η ανάδειξη και η επιβράβευση της προσωπικής αξίας των νικητών. Άλλο επίσης χαρακτηριστικό ήταν ότι οι αθλητές κατά την αρχαιότητα αγωνίζονταν γυµνοί και γι' αυτό και οι αγώνες καλούνταν γυµνικοί.

Ο θεσµός της εκεχειρίας
Η λέξη εκεχειρία σηµαίνει διακοπή των εχθροπραξιών, ανακωχή. Ήταν ένας θεσµός που προέβλεπε την αναστολή των εχθροπραξιών για ένα καθορισµένο διάστηµα το οποίο άρχιζε από την αναγγελία των Ολυµπιακών Αγώνων. Χάρη στο θεσµό αυτό το ιερό της Ολυµπίας απέκτησε τεράστιο κύρος και φήµη. Η εκεχειρία αρχικά διαρκούσε ένα µήνα και ονοµαζόταν "ιεροµηνία", αργότερα όµως η διάρκειά της ήταν τρεις ή έντεκα µήνες.
Κατά την εκεχειρία σταµατούσε κάθε εχθροπραξία και επιτρεπόταν ελεύθερα η προσπέλαση στη χώρα της Ήλιδας, που κηρυσσόταν ελεύθερη και απαραβίαστη. Επιπλέον όσοι επιθυµούσαν να παρακολουθήσουν ή να πάρουν µέρος στους αγώνες ήταν ελεύθεροι να περάσουν ακόµη και από χώρες µε τις οποίες η πατρίδα τους βρισκόταν σε πόλεµο. Απαγορευόταν αυστηρά η είσοδος στην Ηλεία σε οποιονδήποτε οπλισµένο ή σε οµάδα στρατού.

Ο θεσµός της εκεχειρίας ήταν µια πολιτική πράξη θεϊκής έµπνευσης. Μια πράξη η οποία έδινε στους Έλληνες µια καταπληκτική ευκαιρία να σταµατήσουν τις εχθροπραξίες και να αναζητήσουν διπλωµατικές λύσεις στις όποιες αντιθέσεις και τα προβλήµατά τους. Στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες δεν ισχύει κάτι ανάλογο.
Το στάδιο στους Ολυµπιακούς αγώνες του 2004
Το στάδιο της Αρχαίας Ολυµπίας σήµερα
Γιατί έγιναν τα Ολύµπια και η νίκη στους αγώνες το σύµβολο του πνεύµατος και της ενότητας στην Αρχαιότητα;
Αρχικά, το να κερδίσεις τη νίκη εθεωρείτο ένα σοβαρό κατόρθωµα που τιµούσε όχι µόνο τον αθλητή αλλά και την πόλη του. Λίγο µετά την Οµηρική εποχή, τα προσωπικά κατορθώµατα δεν µπορούσαν να γίνουν αντιληπτά χωρίς τη συνεισφορά και την αναγνώριση της πόλης του αθλητή. Η αθλητική νίκη συνδέθηκε άρρηκτα µε τη νίκη της πόλης και η πόλη έγινε το µόνο συλλογικό σώµα µε δικαίωµα να αποδίδει δόξα και τιµές.

Στη συνέχεια έγινε πολύ σηµαντική η αναγνώριση του προσωπικού κατορθώµατος και η πλατιά αναγνώριση της σωµατικής και ηθικής αρετής του αθλητή. Η "καρτερία" που επιδείκνυε ένας αθλητής κατά τη µακρά περίοδο προπόνησης και προσπάθειας έγινε µια µεγάλη αρετή. Η ικανότητα του αθλητή να υποφέρει σιωπηρά και να δείχνει υποµονή στην προπόνηση και την εξάσκηση, ήταν µια από τις πιο σηµαντικές αρετές που µπορούσε να κατακτήσει και ν' αναπτύξει στα αθλητικά χρόνια της ζωής του. "Κέρδισα στην πυγµαχία τρεις φορές µε την ικανότητα και την αντοχή των χεριών µου" λέει ένας πυγµάχος στην επιγραφή του, υπερβολικά περήφανος για το κατόρθωµά του.

Επιπλέον, η ηθική ανταµοιβή ήταν αυτό που έκανε τη νίκη να αξίζει όλες τις προσπάθειες και το σωµατικό πόνο. Οι ολυµπιονίκες µοιράζονταν το θεϊκό µεγαλείο και την ανεξίτηλη δόξα των πρώτων µυθικών ηρώων. Η νίκη ήταν η υψηλότερη τιµή που µπορούσε να φτάσει ένας θνητός, γιατί η φήµη του γινόταν αθάνατη χάρη στους θεούς που τον ευνόησαν και τον βοήθησαν να κερδίσει. Η εύνοια των θεών και η πλατιά αναγνώριση που απολάµβανε ο νικητής από την πόλη του ήταν το υψηλότερο έπαθλο που έκανε το µανιώδες πάθος των Ελλήνων για τον αγώνα ν' αξίζει κάθε προσπάθεια.

Τέλος, η πρόκληση που αντιµετώπιζε ο ελληνικός κόσµος ήταν να προάγει τη συνεργασία και να επιδεικνύει πολιτική ενότητα. Χάρη στην εκεχειρία, όλες οι ελληνικές πόλεις µπορούσαν να στέλνουν τις επίσηµες αποστολές τους, τις θεωρίες, να παρακολουθήσουν τους αγώνες. Όλες οι πόλεις έδιναν µεγάλη σηµασία στο ιερό, όπως φαίνεται από τις αποστολές που έστελναν και τους Θησαυρούς που ανέγειραν στην περιοχή. Εδώ διάβαζαν τα έργα τους οι διάσηµοι Έλληνες φιλόσοφοι, ποιητές και ιστορικοί ενώπιον του κοινού. Αυτές οι εθνικές συναντήσεις έγιναν διάσηµες πανελλήνιες γιορτές, που προήγαν την πολιτιστική συνείδηση και ενδυνάµωναν την ελληνική ταυτότητα (ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ).

Σχολιάστε το παραπάνω κείµενο συγκρίνοντας την εποχή της αρχαιότητας µε τη σηµερινή. Προσπαθήστε να εξηγήσετε τις διαφορές της εποχής εκείνης µε τη σηµερινή.

Οι γυναίκες στους αρχαίους Ολυµπιακούς Αγώνες
- «…Μετά το θάνατο του συζύγου της η γυναίκα αυτή (η Καλλιπάτειρα) µεταµφιέστηκε σε άντρα γυµναστή και πήγε στην Ολυµπία το γιο της, για να συµµετάσχει στους αγώνες. Σα νίκησε ο γιος της Πεισίροδος, αυτή πήδησε το περίφραγµα πίσω από το οποίο βρίσκονται οι γυµναστές, µε αποτέλεσµα να γυµνωθεί. Φανερώθηκε πως ήταν γυναίκα, την άφησαν, όµως, ατιµώρητη, για να τιµήσουν τον πατέρα της (το Διαγόρα το Ρόδιο), τα αδέλφια της και το γιο της, που ήταν όλοι τους Ολυµπιονίκες. Έβγαλαν όµως ένα νόµο: στο εξής οι γυµναστές να µπαίνουν γυµνοί στους αγώνες.» Παυσανίας, Ελλάδος περιήγησις, V. 6.7-8:

Σχολιάστε το παραπάνω κείµενο. Προσπαθήστε να συγκρίνετε τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και τον αθλητισµό, στην αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα, αιτιολογήστε τις διαφορές.
Αρχαία Ολυµπία

Το νόηµα των Ολυµπιακών Αγώνων
«Στο Ιερό της Ολυµπίας καλλιεργείτο κατά κύριο λόγο το πνεύµα της άµιλλας και του άθλου, που δεν είναι παρά µια ανώτερη έκφραση της ανάγκης του ανθρώπου για επικοινωνία. Μια επικοινωνία όπου οι αντίπαλοι είναι απλώς συνοµιλητές για ένα καλύτερο αύριο.
Το πνεύµα του αγώνα δεν περιοριζόταν στις επιδόσεις µόνο του σώµατος. …….Αυτός είναι ο λόγος που στους Ολυµπιακούς Αγώνες οργανώνονταν ταυτόχρονα και καλλιτεχνικοί αγώνες καθώς και αγώνες κηρύκων και σαλπιγκτών. Προπάντων, όµως, οι άνθρωποι του πνεύµατος, της τέχνης, της επιστήµης και των γραµµάτων είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν στο συναθροισµένο στα Ιερά πανελλήνιο, τον αθέρα των έργων τους και να εκθρέψουν το ιδανικό της τίµιας άµιλλας και του καλού καγαθού πολίτη. Γιατί είναι γνωστό ότι στα πανελλήνια Ιερά, και προπαντός στην Ολυµπία, συνέρρεαν µαζί µε τους αθλητές και οι άριστοι της ελληνικής διανόησης (Θαλής, Εµπεδοκλής, Γοργίας, Ισοκράτης, Ηρόδοτος, Οινοπίδης, Πλάτων κ.ά.)» (Γιαλούρης, 2001).

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Η αφίσα των πρώτων σύγχρονων Ολυµπιακών αγώνων, Αθήνα 1896

GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>Σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες
Το Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου έγιναν οι Ολυµπιακοί Αγώνες το 1896
Οι Ολυµπιακοί Αγώνες χωρίς αµφιβολία είναι το µεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του 20ού αιώνα. Έχοντας ήδη συµπληρώσει έναν αιώνα ζωής αποτελούν µια γιγαντιαία διοργάνωση η οποία επισκιάζει µε την αίγλη της όλες τις άλλες διεθνείς αγωνιστικές εκδηλώσεις.
Η αρχή του νήµατος των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων ξεκινά το 1894 στη Σορβόνη της Γαλλίας όπου ιδρύθηκε η Διεθνής Ολυµπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) και αποφασίσθηκε η διοργάνωση των πρώτων σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων. Η πατρότητα της ιδέας ανήκει στο Γάλλο παιδαγωγό Pierre de Coubertin, ενώ βασικότατο ρόλο στην ανάθεση των πρώτων Ολυµπιακών Αγώνων στην Ελλάδα διεδρα-

µάτισε ο Έλληνας λόγιος Δηµήτριος Βικέλας. Οι Ολυµπιακοί Αγώνες της Αθήνας του 1896, παρά τη δεινή οικονοµική κατάσταση της µικρής Ελλάδας, πέτυχαν σε όλους τους τοµείς χάρη στις κοπιώδεις προσπάθειες του Δηµητρίου Βικέλα, του πρώτου προέδρου της ΔΟΕ, και τη µεγάλη δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ. Στους αγώνες φιλοξενήθηκαν 311 αθλητές από 13 χώρες, οι οποίοι διαγωνίστηκαν σε 9 αθλήµατα και 44 αγωνίσµατα.
Από τότε µέχρι σήµερα οι Ολυµπιακοί Αγώνες τελούνται ανά τετραετία σε διάφορες πόλεις του κόσµου. Η συνέχεια της τακτής διοργάνωσης δυστυχώς διακόπηκε µέχρι τώρα τρεις φορές. Το 1916 λόγω του Α ' Παγκοσµίου Πολέµου και το 1940 και 1944 λόγω του Β ' Παγκοσµίου Πολέµου.

Πίνακας 1. Οι Σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες

*. Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 1916 δεν πραγµατοποιήθηκαν λόγω του Α ' Παγκοσµίου Πολέµου και του 1940 και 1944 εξαιτίας του Β ' Παγκοσµίου Πολέµου.

Διαφορές µεταξύ αρχαίων και σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων
Μελετώντας κανείς το χαρακτήρα και το περιεχόµενο των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων διαπιστώνει ότι αυτοί είναι ένα καινούργιο δηµιούργηµα, εµπνευσµένο βέβαια από τους αρχαίους οµώνυµους αγώνες, αλλά µε σαφείς διαφοροποιήσεις.GLYPH<.notdef>
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων είναι:
Η οικουµενικότητα. Οι σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες έχουν πια παγκόσµια διάσταση σε αντίθεση µε τον ελληνικό χαρακτήρα των Ολυµπιακών Αγώνων της αρχαιότητας.

Η περιφερειακή τέλεση. Οι αγώνες τελούνται κάθε τέσσερα χρόνια σε ένα διαφορετικό τόπο τέλεσης.
Η απουσία του θρησκευτικού στοιχείου. Στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες έπαψε να υφίσταται ο θρησκευτικός χαρακτήρας των αρχαίων αγώνων.
Η συµµετοχή γυναικών.
Το πλούσιο αγωνιστικό πρόγραµµα µε οµαδικά, ατοµικά αλλά και αγωνίσµατα που κρίνονται µε βάση την αισθητική.
Η απουσία του θεσµού της εκεχειρίας.
Η εµπορευµατοποίηση του θεσµού και η έντονη οικονοµική επιβάρυνση των χωρών που τους διοργανώνουν.

«Η Φλόγα µας ενώνει τον Κόσµο»
Αυτό ήταν το σύνθηµα της Ολυµπιακής Λαµπαδηδροµίας στους αγώνες του 2004. «Στην Ολυµπία άρχισαν όλα και από εδώ δίνεται ουσιαστικά το σήµα έναρξης για όλα όσα θα συµβούν στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2004. Ποια καλύτερη εικόνα µε παγκόσµιο χαρακτήρα θα µπορούσε να προσφέρει η Ελλάδα, από το να οργανώσει την πρώτη Παγκόσµια Ολυµπιακή Λαµπαδηδροµία; Η Φλόγα θα ταξιδέψει σε 5 ηπείρους, τις οποίες συµβολίζουν οι 5 Ολυµπιακοί κύκλοι, που συνδέονται
Αρχαία Ολυµπία, αφή της φλόγας το 2004

µεταξύ τους, καταρρίπτοντας όλα τα πολιτικά, θρησκευτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά φράγµατα» (Πρόεδρος της ΔΟΕ, Δρ. Ζακ Ρογκ).

Ολυµπιακή Παιδεία
Οι Ολυµπιακοί αγώνες προβάλλουν τις αρχές της αποδοχής του διαφορετικού, της αναγνώρισης των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας. Η Ολυµπιακή Παιδεία επιδιώκει την ανάδειξη του πνεύµατος των Ολυµπιακών Αγώνων και των αξιών και υγιών συµπεριφορών του

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Έτσι άναψε η φλόγα στο βωµό στους Ολυµπιακούς αγώνες της Βαρκελώνης το 1992

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Μαθητές στην αρχαία Ολυµπία
αθλητισµού. Επιδιώκει την ενηµέρωση, την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση των νέων ώστε να συµµετέχουν ενεργά και τίµια στα σπορ, να τα απολαµβάνουν και να διδάσκονται από αυτά, είτε ως αθλητές, είτε ως θεατές, είτε ως εθελοντές.
Ολυµπιακή Παιδεία σηµαίνει γνώσεις για τα σπορ, θετική στάση προς την άσκηση και το διά βίου αθλητικό τρόπο ζωής και θετική στάση για το τίµιο παιχνίδι. Η Ολυµπιακή Παιδεία αναφέρεται στο αθλητικό πνεύµα που αναπτύχθηκε ανά τους αιώνες στη χώρα µας, αλλά δε µένει µόνο εκεί. Ενσωµατώνει το παρελθόν µε τις σύγχρονες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές αξίες συνδυάζοντας την καλλιέργεια του σώµατος µε την πνευµατική φύση του ανθρώπου.

Η Ολυµπιακή Παιδεία «διδάσκει» διαχρονικές αξίες µέσα από παιχνίδια, εκδηλώσεις, βιωµατικές διδασκαλίες και αθλητικές δραστηριότητες που πρέπει να υλοποιούνται σε ένα δηµιουργικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Απώτερος στόχος είναι η κοινωνικοποίηση, η επικοινωνία, η ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων και των λαών και η καλλιέργεια των οµαλών ανθρωπίνων διαπροσωπικών σχέσεων.

Η οργάνωση του σύγχρονου αθλητισµούGLYPH<.notdef>
Η σύγχρονη ιστορία της Φυσικής Αγωγής αρχίζει από το τέλος του 19ου αιώνα. Ο Ιωάννης Φωκιανός (1845-1896) συνέβαλε, περισσότερο από κάθε άλλον, στην εξάπλωση της γυµναστικής και την εισαγωγή της στα σχολεία. Από το 1868, ως το θάνατό του το 1896 υπήρξε διευθυντής πολλών γυµναστηρίων, αρκετά των οποίων ιδρύθηκαν µε δική του πρωτοβουλία. Προσπάθησε µε κάθε τρόπο να αποµακρύνει τις στρατιωτικές ασκήσεις, οι οποίες αντικαταστάθηκαν από τη γυµναστική. Συνέβαλε πολύ στη δηµιουργία σχολής γυµναστικής για την εκπαίδευση των γυµναστών και το διορισµό τους στα σχολεία. Επίσης επιδίωξε και πέτυχε να γίνει η γυµναστική υποχρεωτικό µάθηµα και ισότιµο µε τα άλλα µαθήµατα.

Εκτός από τον Ι. Φωκιανό πρωταγωνιστής της γυµναστικής κίνησης στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν ο Ι. Χρυσάφης. Ο Χρυσάφης εισήγαγε το 1909 το Σουηδικό σύστηµα γυµναστικής.
Η οργάνωση της Φυσικής Αγωγής στην Πρωτοβάθµια και Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση πήρε τη σηµερινή της µορφή µε σχετικούς νόµους του 1982 και 1985, ενώ το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραµµα του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής προσδιορίσθηκε µε προεδρικά διατάγµατα του 2003 για το Δηµοτικό και Γυµνάσιο και του 1990 για το Λύκειο.

Αθλητικοί Σύλλογοι
Οι πρώτοι αθλητικοί σύλλογοι έκαναν την εµφάνισή τους το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα. Το 1869 ιδρύεται ο «Κερκυραϊκός Σύλλογος Ριπής», το 1873 δηµιουργείται ο αθλητικός σύλλογος «Μίλων» στην Αλεξάνδρεια και το 1878 ο «Ελληνικός Γυµναστικός Σύλλογος» στην Αθήνα. Το 1891 ο Ιωάννης Φωκιανός µαζί µε τους µαθητές του ίδρυσε τον «Πανελλήνιο Γυµναστικό Σύλλογο».
Η ίδρυση αθλητικών σωµατείων πυκνώνει αρκετά για να κορυφωθεί στα χρόνια 1895-1896 µε τη διοργάνωση των πρώτων διεθνών Ολυµπιακών Αγώνων στην Αθήνα. Το 1897, είκοσι οχτώ σωµατεία συγκρότησαν το Σύνδεσµο Ελληνικών Αθλητικών και Γυµναστικών Σωµατείων, όπου αργότερα ονοµάστηκε ΣΕΓΑΣ.

Αµέσως µετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922, ένας αρκετά σηµαντικός αριθµός αθλητικών σωµατείων της Κωνσταντινούπολης και της Σµύρνης επανιδρύεται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ο Πανιώνιος, ο Ηρακλής, η ΑΕΚ, ο ΠΑΟΚ κ.ά. Επιπλέον στη Θεσσαλονίκη ιδρύεται η Χριστιανική Αδελ-
φότητα Νέων (ΧΑΝ) το 1922, η οποία παράλληλα µε το Αµερικάνικο Κολλέγιο Ανατόλια καλλιεργούν την καλαθοσφαίριση. Μετά το 1923 διαπιστώνεται µια τάση ανάπτυξης των αθληµάτων, ιδιαίτερα του κλασικού αθλητισµού, σε σχολεία και συλλόγους.

Στην προώθηση του κλασικού αθλητισµού συνέβαλε σαφώς και η δηµιουργία του θεσµού των Βαλκανικών Αγώνων, ιδέα την οποία καλλιέργησε ο Ε. Βενιζέλος, ο οποίος στην προσπάθειά του να κάνει ένα πολιτικό άνοιγµα της Ελλάδας προς τις Βαλκανικές χώρες ενσωµάτωσε και τον αθλητισµό.
Αθλητές της γυµναστικής του Κερκυραϊκού Γυµναστικού Συλλόγου (περίπου 1906-1910)

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Στη δεκαετία του 1960 ο αριθµός των αθλητικών συλλόγων άρχισε να αυξάνεται και οι πιο µεγάλοι από αυτούς άρχισαν να καλλιεργούν πολλά νέα αθλήµατα. Το φαινόµενο αυτό δηµιούργησε την ανάγκη της δηµιουργίας ανεξάρτητων οµοσπονδιών, οι οποίες µέχρι τότε ανήκαν στο ΣΕΓΑΣ. Ανώτατη αθλητική αρχή είναι σήµερα το Υφυπουργείο Αθλητισµού το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισµού. Στη Γενική Γραµµατεία Αθλητισµού υπάγονται όλες οι αθλητικές οµοσπονδίες της χώρας.

Ο αθλητισµός πήρε τη σηµερινή του µορφή µετά τη µεταπολίτευση του 1974 µε το νόµο 75/1975. Ακολουθώντας τον καταστατικό χάρτη του Συµβουλίου της Ευρώπης περί «Αθλητισµού για όλους» άρχισε να αναπτύσσεται σταδιακά και στην Ελλάδα το κίνηµα των προγραµµάτων Άσκησης για όλους. Σηµαντικότατο ρόλο στο κίνηµα της Άσκησης για όλους έπαιξε η προβολή της άσκησης από τα MMΕ και η αλλαγή στάσης του κόσµου απέναντι στη συνεισφορά της κίνησης και της σωµατικής δραστηριότητας στη διατήρηση ή αποκατάσταση της υγείας.

Φυσική Αγωγή, παιχνίδι, αθλητισµός

Φυσική Αγωγή
Η Φυσική Αγωγή επιδιώκει µέσα από φυσικές κινητικές και αθλητικές δραστηριότητες, γνώσεις και βιωµατικές διαδικασίες, να βοηθήσει τη σωµατική, ψυχική και γνωστική ανάπτυξη των µαθητών. Να συµβάλει στην ψυχική και πνευµατική τους καλλιέργεια, καθώς και την αρµονική τους ένταξη στην κοινωνία.
Η Φυσική Αγωγή συνδυάζει γνώσεις και αξίες µέσα από φυσικές δραστηριότητες και σωµατικές ασκήσεις. Συνήθως γίνεται στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού ιδρύµατος. Αναπτύσσει κινητικές και κοινωνικές δεξιότητες, ώστε να µπορεί το άτοµο να συµµετέχει σε οµάδες, δεξιότητες συνεργασίας και ηγεσίας. Αναπτύσσει δραστηριότητες για τη ζωή και κοινωνικές και ανθρωπιστικές αξίες.

Παιχνίδι
Το παιχνίδι και οι δραστηριότητες αναψυχής είναι µη οργανωµένες φυσικές δραστηριότητες. Αντίθετα η Φυσική Αγωγή και ο αθλητισµός περιέχουν οργανωµένες φυσικές δραστηριότητες. Το παιχνίδι είναι ψυχαγωγικό, αυθόρµητο, εθελοντικό, χωρίς προκαθορισµένους κανόνες, αρεστό στα παιδιά και καλύπτει ατοµικές προσδοκίες. Όλα τα αθλήµατα οφείλουν την ύπαρξή τους στο παιχνίδι. Το παιχνίδι συνεισφέρει στη διαδικασία µάθησης µέσα από την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Συνεισφέρει ψυχολογικά βοηθώντας τα άτοµα να µάθουν για τον εαυτό τους. Με το παιχνίδι µαθαίνεις και δοκιµάζεις κοινωνικούς ρόλους, µαθαίνεις για τη ζωή. Το παιχνίδι είναι ιδιαίτερα αναγκαίο και στη ζωή των ενηλίκων, για να ξεφεύγουν από την πίεση της καθηµερινότητας.

Αθλητισµός
Ο αθλητισµός διαφέρει και από τη Φυσική Αγωγή και από το παιχνίδι. Στον αθλητισµό καλλιεργούνται συγκεκριµένα σπορ, στα οποία κυριαρχούν η υψηλή οργάνωση, οι επίσηµοι αυστηροί κανόνες, οι προκαθορισµένοι τρόποι του παιχνιδιού ή των αγώνων και ο ανταγωνισµός. Στον αθλητισµό τα άτοµα επιδιώκουν κυρίως τη νίκη. Ο αθλητισµός τέλος, απαιτεί υψηλά επίπεδα δεξιοτήτων, αναπτύσσει αθλητικά πρότυπα, απαιτεί δέσµευση, αφοσίωση και σκληρή προσπάθεια.

Με λίγα λόγια
Η κίνηση, είτε µε τη µορφή παιχνιδιού είτε µε τη µορφή άθλησης, αποτελούσε µέρος της ζωής των ανθρώπων από τους αρχαιότατους χρόνους. Στον Ελλαδικό χώρο µε την ανάπτυξη των πόλεων - κρατών η άθληση είχε µεγάλη σηµασία. Αποκορύφωµα της σπουδαιότητας της καλλιέργειας του σώµατος ήταν η ανάπτυξη των πανελλήνιων αγώνων και κυρίως των Ολυµπιακών Αγώνων. Οι σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες αποτελούν τη µεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του κόσµου. Ο σύγχρονος αθλητισµός στη χώρα µας όπως και το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής οργανώθηκαν και εξελίχθηκαν µόλις τον προηγούµενο αιώνα.

Ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο
www.umist.ac.uk/sport/ishpes.html www.fhw.gr/olympics/ancient/gr/ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
Στο κεφάλαιο αυτό θα γνωρίσεις στοιχεία σχετικά µε την ιστορία, τους κανονισµούς, τις βασικές δεξιότητες και τις τεχνικές των αθληµάτων και των χορών που διδάσκεσαι στο σχολείο.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα µπορείς:
Να ξεχωρίζεις τις σηµαντικότερες κινητικές δεξιότητες του κάθε αθλήµατος (καλαθοσφαίριση, πετοσφαίριση, ποδόσφαιρο, χειροσφαίριση, ενόργανη γυµναστική, κολύµβηση).
Να κατανοήσεις την εξέλιξη και τη σπουδαιότητα των ελληνικών παραδοσιακών χορών.
Να απαντάς σε ερωτήσεις σχετικά µε τους βασικούς κανονισµούς του κάθε αθλήµατος.

Ποδόσφαιρο

Η ιστορία του ποδοσφαίρου
Τα διάφορα αθλήµατα που είναι γνωστά σήµερα διαµορφώθηκαν µέσα στους αιώνες. Στην ουσία είναι εξέλιξη άλλων παιχνιδιών, µερικές φορές πρωτόγονων. Έχεις ιδέα πώς ξεκίνησε το ποδόσφαιρο;
Οι πιο πρώιµες µορφές ενός παιχνιδιού παρόµοιου µε το σηµερινό ποδόσφαιρο υπήρξαν σχεδόν 3000 χρόνια πριν. Ένα παιχνίδι που ονοµαζόταν «Tsu'Chu» στην Κίνα, παιζόταν µε µια δερµάτινη µπάλα που ήταν γεµισµένη από φτερά και τρίχες. Στην αρχαία Ελλάδα ένα από τα παιχνίδια που έµοιαζαν µε το ποδόσφαιρο ήταν ο επίσκυρος.

Ένα παρόµοιο παιχνίδι ήταν το Γιαπωνέζικο Kemari, το οποίο παίζεται και σήµερα. Οι παίκτες έπρεπε να πασάρουν την µπάλα µεταξύ τους, σε ένα σχετικά µικρό χώρο, προσπαθώντας να µην την αφήσουν να χτυπήσει στο έδαφος. Από ένα παρόµοιο παιχνίδι που άκµασε στη Μεγάλη Βρετανία από τον 8ο έως το 19ο αιώνα, πήρε τη µορφή του το σηµερινό ποδόσφαιρο.
8 Οργάνωση του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Η σύγχρονη ιστορία του ποδοσφαίρου ξεκίνησε το 1863 στην Αγγλία, όταν ιδρύθηκε η πρώτη οµοσπονδία ποδοσφαίρου. Η παγκόσµια οµοσπονδία ποδοσφαίρου (FIFA) ιδρύθηκε το 1904 στο Παρίσι. O πρώτος αγώνας ποδοσφαίρου στην Ελλάδα οργανώ-
8 Κρυµµένες αρετές στο παιχνίδι. Στην αρχή του 19ου αιώνα, στην Αγγλία το ποδόσφαιρο θεσµοθετήθηκε, ιδιαίτερα στα καλά δηµόσια σχολεία. Μια νέα αντίληψη άρχισε να ισχύει για το παιχνίδι, οδηγώντας τελικά σε µια «λατρεία παιχνιδιών» στα δηµόσια σχολεία, όταν θεωρήθηκε ότι το παιχνίδι µεταξύ οµάδων µπορεί να αναπτύξει ψυχικές αρετές, όπως πίστη, ανιδιοτέλεια, συνεργασία και σεβασµό στο οµαδικό πνεύµα. Τα παιχνίδια έγιναν ένα αναπόσπαστο τµήµα του σχολικού προγράµµατος σπουδών και η συµµετοχή στο ποδόσφαιρο υποχρεωτική. Το 1848 στο πανεπιστήµιο του Καίµπριτζ ξεκίνησε µια πρωτοβουλία να θεσπιστούν κανόνες που θα γίνονταν αποδεκτοί από όλους.
θηκε πιθανώς στην Κέρκυρα το 1866. Η Ελληνική Ποδοσφαιρική Οµοσπονδία ιδρύθηκε το 1926 και έγινε µέλος της FIFA το 1927.

Το ποδόσφαιρο είναι ανδρικό άθληµα; Όχι πλέον.

Ποδόσφαιρο Γυναικών
Η πρώτη επίσηµη εµφάνιση του γυναικείου ποδοσφαίρου είναι στα κινέζικα σχολεία το 1920, όπου το ποδόσφαιρο για τα κορίτσια προστέθηκε στο επίσηµο σχολικό πρόγραµµα. Από το 1970 το γυναικείο ποδόσφαιρο αναπτύσσεται ραγδαία, σε χώρες όπως η Ιταλία, η Δανία, η Σουηδία και η Νορβηγία. Σήµερα το γυναικείο ποδόσφαιρο παίζεται επαγγελµατικά σε αρκετές χώρες. Οι κανονισµοί που ισχύουν στο γυναικείο ποδόσφαιρο δε διαφέρουν από τους αντίστοιχους του ποδοσφαίρου των ανδρών.

Ποδόσφαιρο µε µικρότερο αριθµό παικτών
Τα παιχνίδια µε µικρό αριθµό παικτών παίζονται σε ηλικίες από 5 ετών και άνω. Είναι διασκεδαστικά, εύκολο να οργανωθούν και παρέχουν µεγαλύτερη δραστηριοποίηση και συναγωνισµό. Ειδικότερα: n
Μπορούν να παιχτούν µε οποιονδήποτε αριθµό παικτών ανά οµάδα (µονό ή ζυγό). n Μπορούν να ελέγχονται από έναν υπεύθυνο. n Δεν απαιτούν µεγάλα γήπεδα, πολλές γραµµές και κανονικά τέρµατα. n Μπορούν να παιχτούν σε εσωτερικό χώρο.
Το πιο δηµοφιλές και οργανωµένο από αυτά είναι το µίνι ποδόσφαιρο 5 Χ 5 µε παρόµοιους κανονισµούς, αλλά µε µικρότερα γήπεδα και εστίες.

Κανονισµοί του Ποδοσφαίρου
Μπορούµε να παίξουµε ποδόσφαιρο σε µικρούς χώρους; Βέβαια. Και στην αυλή του σχολείου και σε µια αλάνα και σε µια πλατεία που δεν ενοχλούµε και σε ένα γήπεδο µικρό. Αντί για µεγάλα τέρµατα µε δίχτυα µπορούµε να χρησιµοποιούµε για σηµάδια τις σχολικές µας τσάντες ή δύο κώνους.
Σχήµα 2.1. Το επίσηµο γήπεδο ποδοσφαίρου.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
- Ο Αγωνιστικός Χώρος. Ο αγωνιστικός χώρος (το γήπεδο του παιχνιδιού) του ποδοσφαίρου έχει σχήµα ορθογωνίου, µε µήκος από 90 έως 120 µέτρα, και πλάτος από 45 έως 90 µέτρα. Οι γραµµές πάνω στις οποίες βρίσκονται τα τέρµατα ονοµάζονται γραµµές τέρµατος, ενώ οι παράλληλες γραµµές ονοµάζονται πλάγιες. Η διχοτόµος γραµµή διαιρεί το γήπεδο σε δύο µισά και ένας κεντρικός κύκλος µε ακτίνα 9,15 µέτρων περιβάλλει το κεντρικό σηµείο του γηπέδου.

Στο κέντρο της κάθε γραµµής τέρµατος τοποθετείται το τέρµα µε διαστάσεις: 2,44 µέτρα ύψος και 7,32 µέτρα πλάτος. Ένας γωνιακός χώρος µε ακτίνα ένα µέτρο σχεδιάζεται σε κάθε γωνία του γηπέδου. Τα γωνιακά λακτίσµατα (κόρνερ) γίνονται µέσα από αυτό το χώρο.
Η µπάλα και ο εξοπλισµός. Πρέπει να παίζουµε µε µπάλα ποδοσφαίρου µόνο; Όχι απαραίτητα. Μπορεί να είναι µια µπάλα πλαστική ή µια µπάλα βόλεϊ. Σίγουρα δεν πρέπει να είναι µια βαριά µπάλα όπως του µπάσκετ, γιατί κινδυνεύουµε να τραυµατισθούµε. Η επίσηµη µπάλα του ποδοσφαίρου είναι φτιαγµένη από δέρµα ή άλλα εγκεκριµένα υλικά. Έχει περιφέρεια 68 έως 70 εκατοστά και ζυγίζει από 410 έως 450 γραµµάρια.

Αριθµός Παικτών. Κάθε αγώνας παίζεται µε δυο οµάδες. Η κάθε οµάδα αποτελείται από 11 παίκτες, ένας από τους οποίους είναι ο τερµατοφύλακας. Σε κάθε αγώνα δηλώνονται µέχρι επτά αναπληρωµατικοί παίκτες, από τους οποίους µπορούν να χρησιµοποιηθούν το µέγιστο τρεις.
Διαιτητής. Σε κάθε παιχνίδι ορίζεται ένας διαιτητής. Ο διαιτητής µαζί µε τους «επόπτες γραµµών» επιβάλλει τους κανονισµούς του παιχνιδιού και έχει την απόλυτη εξουσία στο γήπεδο. Ένας τέταρτος διαιτητής βρίσκεται εκτός του γηπέδου και ρυθµίζει οτιδήποτε συνδέει το κυρίως παιχνίδι µε άτοµα, ενέργειες και συµπεριφορές που προέρχονται έξω από το γήπεδο.

Μπορούµε να παίζουµε χωρίς διαιτητές;
Αυτό είναι το ιδανικό. Να σεβόµαστε τους κανόνες και τους αντιπάλους µας, να µη διαφωνούµε και να µη µαλώνουµε στις αµφισβητούµενες φάσεις του παιχνιδιού.
Συζητήστε τη σπουδαιότητα ενός παιχνιδιού χωρίς διαιτητές στα σχολεία και ιδιαίτερα στα σχολικά πρωταθλήµατα.
Διάρκεια Αγώνα. Ο αγώνας διαρκεί δύο ίσες χρονικές περιόδους (ηµίχρονα) διάρκειας 45 λεπτών. Οι παίκτες δικαιούνται µια διακοπή 15 λεπτών για ανάπαυση στο ηµίχρονο.
Έναρξη του παιχνιδιού (σέντρα). Ένας παίκτης εκτελεί το εναρκτήριο λάκτισµα (σέντρα) στο κεντρικό σηµείο του γηπέδου για να αρχίσει το παιχνίδι. Με εναρκτήριο λάκτισµα ξεκινά το παιχνίδι µετά από την επίτευξη τέρµατος, καθώς και στην έναρξη του δεύτερου ηµιχρόνου του παιχνιδιού.

Μπάλα εκτός παιχνιδιού. Η µπάλα θεωρείται «εκτός του παιχνιδιού», όταν ξεπερνάει ολόκληρη την πλάγια γραµµή ή τη γραµµή τέρµατος, στο έδαφος ή στον αέρα ή όταν ο διαιτητής σταµατά το παιχνίδι.
Εκτέλεση πλάγιας επαναφοράς (αράουτ). Όταν η µπάλα περάσει ολόκληρη την πλάγια γραµµή, είτε βρίσκεται πάνω στο έδαφος είτε στον αέρα, επανέρχεται στο παιχνίδι µε πλάγια επαναφορά (αράουτ) από το σηµείο που βγήκε εκτός αγωνιστικού χώρου. Ο παίκτης κρατά την µπάλα µε τα δύο του χέρια και τη ρίχνει από πίσω και πάνω από το κεφάλι του, χωρίς τα πόδια να αφήνουν το έδαφος.

Επίτευξη Τέρµατος. Τέρµα επιτυγχάνεται όταν η µπάλα περνά ολόκληρη τη γραµµή τέρµατος, µεταξύ των κάθετων δοκαριών και κάτω από το οριζόντιο δοκάρι, υπό τον όρο ότι δεν έχει χτυπηθεί ή σκόπιµα δεν έχει σπρωχτεί µε το µπράτσο ή το χέρι ενός παίκτη της επιτιθέµενης οµάδας. Η οµάδα που σηµειώνει τα περισσότερα τέρµατα κερδίζει το παιχνίδι.
Τι συµβαίνει όταν οι παίκτες κάνουν επικίνδυνες ενέργειες προς τους αντιπάλους τους, είτε άθελά τους είτε σκόπιµα;
Κάποιοι θεωρούν ότι οι κανονισµοί στο θέµα αυτό είναι καλοί, άλλοι ότι είναι πολύ αυστηροί και άλλοι ότι είναι πολύ επιεικείς. Διαβάστε παρακάτω τι ισχύει και σχηµατίστε τη δική σας άποψη.

Ένας παίκτης τιµωρείται µε την ποινή της εκτέλεσης ενός άµεσου ελεύθερου λακτίσµατος, όταν διαπράττει µια από τις παρακάτω παραβάσεις: κλωτσιά ή τρικλοποδιά ενός αντιπάλου, άλµα πάνω σε έναν αντίπαλο, έφοδος πάνω σε έναν αντίπαλο κατά τρόπο βίαιο ή επικίνδυνο, έφοδος πάνω σε έναν αντίπαλο από πίσω, χτύπηµα ή προσπάθεια να χτυπηθεί ένας αντίπαλος, κράτηµα, σπρώξιµο, χτύπηµα ή φτύσιµο ενός αντιπάλου, ώθηση της µπάλας µε το χέρι ή το µπράτσο.
Όταν οι παραπάνω παραβάσεις σηµειωθούν µέσα στη µεγάλη περιοχή σε παίκτη της επιτιθέµενης οµάδας, τότε δίνεται ποινή (πέναλτι). Το πέναλτι είναι η πιο αυστηρή τιµωρία, µετά την αποβολή από το παιχνίδι. Το λάκτισµα γίνεται από το σηµείο πέναλτι, 9,15 µ. µπροστά από το κέντρο του τέρµατος. Προειδοποιήσεις και αποβολές. Είναι στη διακριτική ευχέρεια του διαιτητή να επιπλήξει έναν παίκτη που διαπράττει συνεχώς παραβάσεις των κανονισµών (φάουλ). Ο διαιτητής δείχνει µια κίτρινη κάρτα, για να προειδοποιήσει επίσηµα έναν παίκτη για πιθανή αποβολή του και κόκκινη κάρτα, όταν αποβάλει έναν παίκτη από το παιχνίδι.

Τέλος για όσους επιθυµούν να µάθουν περισσότερα µπορούν να καταφύγουν στη βιβλιογραφία ή να επισκεφτούν τους δικτυακούς τόπους που παρατίθενται στο τέλος κάθε κεφαλαίου.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να γνωρίσεις την ιστορία του αθλητισµού από τους αρχαίους χρόνους ως σήµερα. Να µάθεις στοιχεία για τους αρχαίους αλλά και τους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα έχεις:
Εµπλουτίσει τις γνώσεις σου σε θέµατα ιστορίας του αθλητισµού.
Κατανοήσει τη σηµασία και την εξέλιξη των Ολυµπιακών Αγώνων από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.
Αποκτήσει γνώσεις για την άθληση-άσκηση σε κάθε ιστορική περίοδο.
Εικόνα της εξέλιξης του αθλητισµού στη σύγχρονη εποχή.

Από την αρχαία εποχή µέχρι σήµερα
Αιγυπτιακή τοιχογραφία µε σκηνές πάλης, 2.400 π.Χ.
Αρχαιολογικά ευρήµατα δείχνουν ότι η πάλη, η αρµατοδροµία, το κυνήγι, η τοξοβολία, η κολύµβηση και το τρέξιµο ήταν προσφιλείς δραστηριότητες πολλών αρχαίων πολιτισµών, όπως των Σουµερίων, των Βαβυλωνίων, των Ασσυρίων, των Χετταίων και των Φοινίκων. Άλλοι πολιτισµοί, όπως των Αιγυπτίων, των Κινέζων και των Ινδών ασχολήθηκαν µε δραστηριότητες, όπως παιχνίδια µε την µπάλα, σωµατικές ασκήσεις και ρίψη διαφόρων αντικειµένων.

Αρχαία Ελλάδα
Ο αθλητικός ανταγωνισµός και η σωµατική δραστηριότητα ήταν τρόπος ζωής για τους αρχαίους
Θεατές παρακολουθούν τον αγώνα δρόµου στα "Άθλα επί Πατρόκλω"
Έλληνες από τους προϊστορικούς ακόµα χρόνους. Τις πρώτες αθλητικές εκδηλώσεις στη µινωική Κρήτη τις βρίσκουµε συνδεδεµένες µε θρησκευτικές τελετές. Στη µυκηναϊκή Ελλάδα οι αθλητικοί αγώνες αποτελούσαν αναπόσπαστο στοιχείο των επικήδειων τελετών προς τιµήν επιφανών νεκρών. Στα «Άθλα επί Πατρόκλω» της Ιλιάδας η επικήδεια τελετή του Πατρόκλου περιλαµβάνει αγωνίσµατα, όπως η αρµατοδροµία, η πυγµαχία, η πάλη, ο δρόµος, η οπλοµαχία, η δισκοβολία, η τοξοβολία και ο ακοντισµός.

Στην Οδύσσεια περιγράφονται αγώνες «φιλοξενίας» µε ψυχαγωγικό χαρακτήρα και χωρίς έπαθλα. Η µόνη ανταµοιβή για τους νικητές στην Οδύσσεια ήταν η χαρά της νίκης. Στα Οµηρικά Έπη υπάρχουν επίσης αναφορές σε αγωνιστικές δραστηριότητες που αποτελούσαν µέρος της καθηµερινής ζωής και της στρατιωτικής προετοιµασίας.

Αθλητισµός και Πόλις
Από τον 8ο αιώνα π.Χ., η εµφάνιση των πρώτων πόλεωνκρατών επηρέασε και την εξέλιξη στον αθλητισµό. Διάφορα συστήµατα εκπαίδευσης αναπτύχθηκαν σε κάθε πόλη-κράτος που περιελάµβαναν γυµναστική, µουσική, γραφή και ανάγνωση. Η εκπαίδευση των νέων είχε σκοπό να τους βοηθήσει να αναπτύξουν τόσο το σώµα όσο και το νου τους και να αποκτήσουν την αρµονία. Η σωµατική άσκηση συνοδευόταν από µουσική. Η µουσική, ο χορός και ο αθλητισµός βοηθούσαν να πραγµατωθεί η αρµονική ισορροπία του σώµατος και του νου. Από τον 6ο αιώνα π.Χ. ιδρύθηκαν τα γυµνάσια και καθιερώθηκε η σωµατική άσκηση ως µέσο αγωγής. Δεν υπήρχε πόλη στην αρχαία Ελλάδα χωρίς γυµνάσιο, χώρο δηλαδή

Εξάσκηση παιδιών στην πυγµαχία. Από τοιχογραφία της ΣαντορίνηςGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
αποκλειστικά αφιερωµένο στη σωµατική άσκηση των πολιτών και οικισµός χωρίς παλαίστρα.GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Αθήνα - Σπάρτη
Η σωµατική άσκηση ήταν το σπουδαιότερο στοιχείο στην εκπαίδευση των νέων της Σπάρτης. Το σπαρτιατικό σύστηµα έδινε περισσότερη έµφαση στην ισχυροποίηση του σώµατος και λιγότερη στην καλλιέργεια του πνεύµατος. Οι Σπαρτιάτες και των δυο φύλων γυµνάζονταν καθηµερινά για να διατηρούν το σώµα τους δυνατό και υγιές. Διάφοροι αγώνες, ιππασία, κολύµβηση στον ποταµό Ευρώτα, καθώς και παιχνίδια µε µπάλα, ήταν καθηµερινά στο πρόγραµµα. Το πρόγραµµα των σωµατικών ασκήσεων γινόταν περισσότερο δύσκολο στις µεγαλύτερες ηλικίες και περιελάµβανε δρόµο, πάλη, ακόντιο, ρίψη διαφόρων αντικειµένων, παγκράτιο, κυνήγι άγριων ζώων, ιππασία, πυγµαχία και τοξοβολία. Φαίνεται ότι τα πιο αγαπητά αθλήµατα των Σπαρτιατών ήταν η πυγµαχία και το παγκράτιο.

Το εκπαιδευτικό σύστηµα των νέων της Σπάρτης δέχτηκε επικρίσεις από µεγάλους φιλοσόφους της αρχαιότητας όπως ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, εξαιτίας της µονοµέρειας που το χαρα-
κτήριζε, µε τον αποκλειστικό του προσανατολισµό στη σωµατική εκγύµναση και την πολεµική προετοιµασία. Παρόλα τα µειονεκτήµατα όµως του συστήµατος αγωγής που εφάρµοζαν οι Σπαρτιάτες µε τη σκληρή εκπαίδευση των νέων τους, οι ίδιοι φιλόσοφοι παραδέχονταν τη σπουδαιότητα αυτού του συστήµατος φυσικής αγωγής, καθώς αυτό είχε καταφέρει να εµφυσήσει στους νέους σπουδαίες αρετές, όπως η πειθαρχία και η ανδρεία.

Σε αντίθεση µε τη Σπάρτη, στην Αθήνα η αγωγή σήµαινε την αρµονική ανάπτυξη σώµατος και πνεύµατος. Γράµµατα, µουσική και γυµναστική ήταν τα πλέον απαραίτητα στοιχεία της αγωγής των νέων της Αθήνας. Κάθε ένα από τα παραπάνω αντικείµενα
Χάλκινο αγαλµατίδιο Σπαρτιάτισσας σε αγώνα δρόµου

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Άσκηση στο Γυµνάσιο µε συνοδεία µουσικής
διδάσκονταν από ειδικό δάσκαλο. Αν και η εκπαίδευση δεν ήταν υποχρεωτική ούτε δηµόσια, η πολιτεία επέβλεπε και ρύθµιζε την καλή λειτουργία των επιµέρους σχολών αγωγής στην Αθήνα. Η αγωγή απευθυνόταν σ' όλα τα αγόρια των Αθηναίων πολιτών αλλά όχι στα κορίτσια και τους δούλους.
Οι γονείς επεδίωκαν την αρµονική ανάπτυξη των παιδιών τους, δίνοντας βαρύτητα στη µουσική και τη γυµναστική. Έτσι από πολύ νωρίς οι Αθηναίοι έστελναν τα παιδιά τους στον παιδοτρίβη, στην παλαίστρα, για να διδαχτούν τις τεχνικές της πάλης και να ισχυροποιήσουν το σώµα τους. Αργότερα οι έφηβοι ασκούνταν σωµατικά στα δηµόσια γυµναστήρια της πόλης, τα γυµνάσια. Εκεί ασχολούνταν µε την πάλη, το παγκράτιο, την πυγµαχία, το
δρόµο, το άλµα, τη ρίψη ακοντίου και δίσκου και διάφορες άλλες δραστηριότητες και παιχνίδια.

Με τα γράµµατα, τη µουσική και τη γυµναστική οι Αθηναίοι επεδίωκαν την καλλιέργεια του πνεύµατος και του σώµατος, αποβλέποντας σε ένα αρµονικό σύνολο, όπου συνυπήρχαν ένα δυνατό µυαλό µέσα σε ένα δυνατό σώµα.

Πανελλήνιοι Αγώνες
Τέθριππο άρµα
Οι πανελλήνιοι ιεροί αγώνες ήταν ένας από τους θεσµούς της αρχαιότητας που βοήθησε όσο κανείς άλλος στη συνεκτικότητα και την επικοινωνία µεταξύ των Ελλήνων. Οι αγώνες αυτοί έδιναν την ευκαιρία στους Έλληνες να θυµηθούν τα κοινά τους χαρακτηριστικά (γλώσσα, θρησκεία, καταγωγή) και να ξεχάσουν για λίγο αυτά που τους χώριζαν. Έλληνες όχι µόνο από την κυρίως Ελλάδα, αλλά και από τα παράλια του Πόντου, τις πόλεις της Μ. Ασίας, τις αποικίες της Κάτω Ιταλίας και της Βορείου Αφρικής έρχονταν να παρακολουθήσουν ή να λάβουν µέρος στους αγώνες αυτούς. Οι νικητές εκτός από το συµβολικό στεφάνι απολάµβαναν τιµές, προνόµια και κυρίως το σεβασµό των συµπολιτών τους. Οι αγώνες που αναδείχθηκαν σε πανελ-
λήνιους και ιερούς ήταν: τα Ολύµπια, τα Πύθια, τα Ίσθµια, και τα Νέµεα. Τα Ολύµπια, που τελούνταν «στον κάλλιστο της Ελλάδας τόπο», ήταν οι σπουδαιότεροι αγώνες του Ελληνισµού και επισκίαζαν µε την αίγλη τους κάθε άλλη αγωνιστική εκδήλωση.

Ελληνιστική περίοδος
Ο Μέγας Αλέξανδρος εκστρατεύοντας στην Ανατολή επέκτεινε όσο κανένας άλλος τα όρια του ελληνισµού. Στις παλιές και ιδιαίτερα στις νέες πόλεις που θεµελίωσε ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του, ιδρύθηκαν γυµνάσια και οργανώθηκαν αγώνες. Μέσα από τα γυµνάσια εκφραζόταν η ελληνικότητα (ελληνικός τρόπος ζωής, ελληνική παιδεία) και επιδιωκόταν ο εξελληνισµός των µη Ελλήνων.

Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία
Οι Έλληνες χρησιµοποίησαν την άθληση ως µέσο αγωγής και παιδείας. Αντίθετα οι Ρωµαίοι στάθηκαν διστακτικοί, είδαν µε δυσπιστία την αντίληψη αυτή και χρησιµοποίησαν τη σωµατική
άσκηση κυρίως για τη στρατιωτική τους προετοιµασία. Επιπλέον για τους Ρωµαίους, οτιδήποτε ήταν αθλητικό και ελκυστικό, γινόταν θέαµα. Η πολιτική του «άρτος και θεάµατα», που εφάρµοσαν οι περισσότεροι ρωµαίοι αυτοκράτορες, είχε ως συνέπεια ο λαός να αγαπά µε πάθος τις µονοµαχίες, τις θηριοµαχίες και άλλα αιµοσταγή θεάµατα.

Η άθληση στο Βυζάντιο
Οι Ολυµπιακοί Αγώνες µετά από µια πορεία περίπου 1200 χρόνων έπαψαν να υπάρχουν, µετά από την κατάργησή τους πιθανότατα από το Θεοδόσιο Α ' το 393 µ.Χ., γιατί ως ειδωλολατρικό έθιµο δεν είχε λόγο ύπαρξης σε µια χριστιανική αυτοκρατορία. Ωστόσο η άθληση δεν έπαψε να υπάρχει, αν και η θεοκρατική πολιτεία απέδιδε πολύ λίγη σπουδαιότητα στις αθλητικές δραστηριότητες.
Οι αρµατοδροµίες αποτελούσαν το προσφιλέστερο θέαµα των βυζαντινών χρόνων. Οι θεατές είχαν χωριστεί και οργανωθεί σε οµάδες γνωστές από τα χρώµατα που έφεραν οι αρµατηλάτες. Οι πιο γνωστές οµάδες είναι οι «πράσινοι» και οι «βένετοι». Ένα από τα αγαπηµένα τους παιχνίδια ήταν το λεγόµενο «τζυκάνιο», ένα οµαδικό παιχνίδι, που είχε πολλές οµοιότητες µε το σηµερινό πόλο µε άλογα.

Μεσαίωνας
Η σηµαντικότερη ίσως τάση στην Ευρώπη αυτά τα χρόνια ήταν η αγάπη για τη γνώση και την πνευµατική καλλιέργεια. Αντίθετα µε τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι υιοθέτησαν την αρχή ότι ένας ισχυρός νους και ένα ισχυρό σώµα είναι αξεχώριστα, οι διανοούµενοι της περιόδου αυτής έδειχναν να υποτιµούν τη φυσική ανάπτυξη, πιστεύοντας ότι ο χρόνος που διατίθεται σε φυσική δραστηριότητα θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για πνευµατικές αναζητήσεις και τη θρησκευτική τους εκπαίδευση.
Το ποδόσφαιρο στους Μεσαιωνικούς χρόνους

Η περίοδος της Φεουδαρχίας
Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, µόνο τα αγόρια είχαν δικαίωµα στη φυσική άσκηση και αγωγή, η οποία απέβλεπε στην πολεµική τους ετοιµότητα. Οι κονταροµαχίες µεταξύ δύο ατόµων ή µεταξύ οµάδων ήταν οι προσφιλέστερες δραστηριότητες των ευγενών. Ασκούνταν από την παιδική ηλικία τελειοποιώντας τις δεξιότητές τους στο κυνήγι, στην αναρρίχηση, στην ξιφοµαχία και στην ιππασία µε σκοπό να αποκτήσουν τον τίτλο του ιππότη.
Καθώς οι περισσότεροι ασχολούνταν µε τη γη, ο ελεύθερος χρόνος ήταν περιορισµένος και τα αθλήµατα σχετίζονταν στενά µε τις θρησκευτικές τους γιορτές και τελετές. Αθλήµατα όπως το «µαζικό ποδόσφαιρο» αποτελούσαν µία ευκαιρία για τους κατοίκους ολόκληρου του χωριού να έρθουν πιο κοντά µεταξύ τους και να ξεφύγουν από τις δουλειές τους. Τα αθλήµατα της περιόδου αυτής σε αντίθεση µε τα σηµερινά είχαν πολύ λίγους, αν όχι καθόλου, κανονισµούς και µεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για όλους.

Η περίοδος της Αναγέννησης
Μεταξύ των ιδεών που χαρακτήριζαν αυτή την περίοδο ήταν η ενότητα σώµατος και πνεύµατος, η σχέση φυσικής υγείας και µάθησης, τα οφέλη της ξεκούρασης και των δραστηριοτήτων αναψυχής

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
για την ανακούφιση από το στρες των διανοητικών εργασιών και της χειρωνακτικής εργασίας. Οι ανθρωπιστές έδωσαν έµφαση στη Φυσική Αγωγή ως µέσο για την αρµονική ανάπτυξη της προσωπικότητας των νέων, εισάγοντας τη σωµατική δραστηριότητα στα σχολεία.

Διαφωτισµός
Το 17ο και 18ο αιώνα παρατηρείται στην Ευρώπη µια πνευµατική κίνηση γνωστή ως Διαφωτισµός. Ο Άγγλος φιλόσοφος Τζων Λοκ συνιστούσε τις σωµατικές ασκήσεις από πολύ µικρή ηλικία, πιστεύοντας ότι µέσω των ασκήσεων προάγεται η υγεία των νέων και οι πνευµατικές τους δυνατότητες. Ένας άλλος µεγάλος φιλόσοφος, υπέρµαχος των ασκήσεων και των παιχνιδιών, ήταν ο Ζαν Ζακ Ρουσό, ο οποίος πίστευε ότι η σωµατική και πνευµατική αγωγή πρέπει να συµβαδίζουν.

Βιοµηχανική επανάσταση
Αθλητικός εξοπλισµός για το ποδόσφαιρο στην περίοδο της Βιοµηχανικής Επανάστασης
Ο πρώτος διεθνής αγώνας ποδοσφαίρου έγινε το 1872 µεταξύ Αγγλίας και Σκωτίας
Η βιοµηχανική επανάσταση επίσης έπαιξε ένα σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του σύγχρονου αθλητισµού. Στην αρχή του 19ου αιώνα, ένας αριθµός δηµόσιων σχολείων της Αγγλίας άρχισε να αναπτύσσει τον αθλητισµό ως ένα µέσο αγωγής ευγενών νέων.
Τα δηµόσια ιδρύµατα πήραν τα λαϊκά παιχνίδια και τα οργάνωσαν περισσότερο. Έτσι ξεκίνησε η διαδικασία που τελικά απέδωσε το πλήθος των αθληµάτων που γνωρίζουµε σήµερα.

Τέτοια παραδείγµατα είναι το ράγκµπι και το ποδόσφαιρο. Από µία σειρά παιχνιδιών αυτής της εποχής προέκυψαν άλλες δραστηριότητες, οι οποίες αποτέλεσαν τους προγόνους των σηµερινών ατοµικών και οµαδικών αθληµάτων.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Αρχαίοι Ολυµπιακοί Αγώνες
Ο αθλητισµός χωρίς αµφιβολία ήταν το σπουδαιότερο σύµβολο του αρχαίου ελληνικού πολιτισµού και ένα από τα πιο ζωντανά κληροδοτήµατα του αρχαίου κόσµου προς το σύγχρονο. Το µεγαλύτερο αθλητικό γεγονός της ελληνικής αρχαιότητας ήταν οι Ολυµπιακοί Αγώνες (Ολύµπια), οι οποίοι τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια στον ιερό χώρο της Ολυµπίας, προς τιµήν του πατέρα των θεών Δία.
Η αρχή των αγώνων της Ολυµπίας χάνεται στο βάθος της προϊστορίας και συνδέεται µε αγώνες θεών και ηρώων. Η θεϊκή καταγωγή που προσέδωσαν οι Έλληνες στους Ολυµπιακούς Αγώνες αλλά και το γεγονός ότι οι αγώνες αποτελούσαν µέρος των θρησκευτικών τελετών

Αρχαίοι δροµείς. Παράσταση από αγγείο
πιστοποιούν ότι ο θρησκευτικός χαρακτήρας ήταν το κυρίαρχο στοιχείο των αγώνων.
Ως αφετηρία των Ολυµπιακών Αγώνων θεωρείται το 776 π.Χ. αφού από τότε υπάρχουν τα πρώτα γραπτά στοιχεία. Από το 776 π.Χ. οι αγώνες τελούνταν ανελλιπώς µέχρι το 393 µ.Χ. οπότε και καταργήθηκαν από το Θεοδόσιο τον Α ' . Συνολικά τελέστηκαν 293 Ολυµπιακοί Αγώνες.

Οι συµµετέχοντες
Η συµµετοχή των αθλητών στους Ολυµπιακούς Αγώνες δεν ήταν ελεύθερη για όλους. Στους αγώνες αυτούς κατά την αρχαϊκή και κλασική εποχή, µόνο Έλληνες µπορούσαν να λάβουν µέρος. Από τη µητροπολιτική Ελλάδα αλλά και τις αποικίες Έλληνες κατέφθαναν για να παρακολουθήσουν ή να λάβουν µέρος στους αγώνες της Ολυµπίας διεκδικώντας το στεφάνι ελιάς. Μη Έλληνες (βάρβαροι), γυναίκες και δούλοι καθώς και ιερόσυλοι ή εγκληµατίες αποκλείονταν από τους αγώνες. Βέβαια στον ίδιο χώρο, αυτόν της Ολυµπίας, κάθε τέσσερα χρόνια αλλά σε διαφορετική εποχή τελούνταν γυναικείοι αγώνες, τα Ηραία.

Μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και την εξάπλωση του ελληνισµού στην Ανατολή, ο αποκλεισµός των βαρβάρων έχασε ένα µεγάλο µέρος από τη σηµασία του. Φαινόµενο άλλωστε της εποχής ήταν να θεωρούνται Έλληνες και αυτοί οι οποίοι είχαν δεχθεί την ελληνική παιδεία. Μετά τη ρωµαϊκή επικράτηση στους Ολυµπιακούς Αγώνες µετείχαν και Ρωµαίοι.

Οι Ελλανοδίκες
Αρµόδιοι και υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή των αγώνων ήταν οι Ελλανοδίκες. Οι Ελλανοδίκες είχαν τη γενική εποπτεία των αγώνων και ήταν οι αποκλειστικοί κριτές όλων των αγωνιστικών εκδηλώσεων. Οι αποφάσεις τους ήταν σεβαστές και ανέκκλητες. Η αµεροληψία των Ελλανοδικών και η σωστή κρίση και απονοµή δικαιοσύνης είχαν ξεπεράσει τα σύνορα του ελληνικού κόσµου. Η Βουλή των Ηλείων είχε τη δυνατότητα να τιµωρήσει Ελλανοδίκη για λανθασµένη απόφαση, δεν είχε όµως το δικαίωµα να ακυρώσει την απόφασή του.

Οι κριτές-Ελλανοδίκες απένειµαν τα βραβεία και επέβαλαν ποινές στους αθλητές σε περίπτωση µη τήρησης των κανονισµών. Οι ποινές ήταν σωµατικές και χρηµατικές. Από τα χρηµατικά πρόστιµα των αθλητών ή πόλεων κατασκευάζονταν ορειχάλκινα αγάλµατα του Δία (Ζάνες), τα οποία στήνονταν στην είσοδο του σταδίου. Οι Ζάνες έφεραν τα ονόµατα των παραβατών στη βάση τους για να θυµίζουν στους αιώνες αυτούς που παρέβησαν το «ευ αγωνίζεσθαι». Έτσι οι Ζάνες χρησίµευαν σαν προειδοποίηση και σαν παράδειγµα προς αποφυγήν για όλους εκείνους οι οποίοι σκέπτονταν να αγωνιστούν χρησιµοποιώντας µεθόδους αντίθετες µε την ιστορία της Ολυµπίας.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Τα αγωνίσµατα των Ολυµπιακών Αγώνων
Αθλητές του πεντάθλου. Άλτης, ακοντιστής, δισκοβόλος, ακοντιστής
Από το 776 π.Χ. και ως τη 13η Ολυµπιάδα ο αγώνας δρόµου (στάδιος δρόµος) ήταν το µόνο αγώνισµα και η διάρκεια των αγώνων ήταν µόνο µία ηµέρα. Μετά τη 14η Ολυµπιάδα εισάγονται σταδιακά γυµνικά αγωνίσµατα καθώς και αγωνίσµατα του ιπποδρόµου µε αποτέλεσµα την κλασική περίοδο ο αριθµός τους να φθάσει τα 18. Το ολυµπιακό αγωνιστικό πρόγραµµα περιελάµβανε κατά χρονολογική σειρά εισαγωγής τα παρακάτω γυµνικά αγωνίσµατα: στάδιος δρόµος, δίαυλος, δόλιχος, πένταθλο, πάλη, πυγµή, παγκράτιο και οπλίτης δρόµος για τους άνδρες. Τα παιδιά συναγωνίζονταν στο δρόµο, το πένταθλο, την πάλη, την
πυγµή και το παγκράτιο. Τα αγωνίσµατα του ιπποδρόµου διακρίνονταν σε αρµατοδροµικά και ιππικά. Στα αγωνίσµατα αυτά νικητές ανακηρύσσονταν οι ιδιοκτήτες των αλόγων και όχι οι αρµατηλάτες (ηνίοχοι) ή οι αναβάτες των αλόγων. Το γεγονός αυτό προσέδιδε έναν καθαρά αριστοκρατικό χαρακτήρα στα αγωνίσµατα αυτά, αφού µόνον οι αριστοκράτες και οι πλούσιοι µπορούσαν να κατέχουν και να συντηρούν άλογα ικανά να µετέχουν σε αγώνες.

Η διάρκεια των αγώνων διέφερε από εποχή σε εποχή. Η σταδιακή προσθήκη αγωνισµάτων, ο διαφορετικός αριθµός αθλητών κατά περιόδους και γενικά πολλοί άλλοι οργανωτικοί παράγοντες ανάγκαζαν τους Ελλανοδίκες να τροποποιούν το πρόγραµµα από εποχή σε εποχή. Κατά την κλασική όµως εποχή και µετά το 472 π.Χ. το πρόγραµµα των αγώνων διαρκούσε πέντε µέρες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των αρχαίων Ολυµπιακών αγωνισµάτων
Στο αγωνιστικό πρόγραµµα των Ολυµπίων συµπεριλαµβάνονταν γυµνικά αγωνίσµατα όπως δρόµοι, άλµα, δισκοβολία, ακοντισµός, πάλη, πυγµαχία, παγκράτιο αλλά και ένα πλούσιο πρόγραµµα ιππικών και αρµατοδροµικών αγώνων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα γυµνικά αγωνίσµατα µιας και στο σύνολό τους αποτελούν σήµερα τα κύρια αγωνίσµατα του κλασικού αθλητισµού. Επιχειρώντας µια σύγκριση µε το σηµερινό τρόπο τέλεσης των αγωνισµάτων του κλασικού αθλητισµού θα µπορούσαµε να επισηµάνουµε τα παρακάτω:

- 1. Τα αγωνίσµατα δρόµου στην Ολυµπία ήταν: στάδιος δρόµος (οι αθλητές έτρεχαν µια φορά το στάδιο από τη µια άκρη έως την άλλη, περίπου 200µ.). Δίαυλος δρόµος: δρόµος διπλός του σταδίου όπου οι αθλητές έτρεχαν δύο φορές το στάδιο δηλαδή περίπου 400 µέτρα. Δόλιχος δρόµος: δρόµος αντοχής όπου οι αθλητές έτρεχαν από 7-24 στάδια δηλαδή αποστάσεις 1.300-4.600 µέτρα. Οπλίτης δρόµος: όπου οι αθλητές διένυαν απόσταση 2-4 σταδίων φέροντας τον οπλισµό τους.
- 2. Στα βαριά αγωνίσµατα (πάλη, πυγµή): α) δεν υπήρχαν κατηγορίες βάρους (όπως σήµερα) παρά µόνο ηλικιακές κατηγοριοποιήσεις αθλητών (παίδες, αγένειοι, άνδρες) β) δεν υπήρχε περιορισµός χρόνου και γ) δεν υπήρχαν σηµεία κρίσεως της υπεροχής και της ήττας. Νικητής ανακηρύσσονταν αυτός που στην πυγµή ανάγκαζε τον αντίπαλό του να απαγορεύσει (να δεχθεί την ήττα του) και στην όρθια πάλη αυτός που κατάφερνε τρεις πτώσεις στον αντίπαλό του. Στα βαριά αγωνίσµατα ανήκε και το παγκράτιο ένας συνδυασµός πάλης και πυγµής.
- 3. Στο αρχαίο ελληνικό άλµα δύο είναι οι σηµαντικότερες ιδιαιτερότητες: η χρήση των αλτήρων (βάρη τα οποία κρατούσαν στα χέρια τους οι αθλητές και τα εκσφενδόνιζαν προς τα πίσω λίγο πριν την προσγείωσή τους) και η εκτέλεση του άλµατος µε συνοδεία µουσικής. Στο αγωνιστικό πρόγραµµα των Πανελληνίων ιερών αγώνων δε συναντούµε άλµα σε ύψος ή άλµα επί κοντώ.

- 4. Στο ακόντιο οι αρχαίοι Έλληνες χρησιµοποιούσαν µια δερµάτινη λουρίδα, την αγκύλη, την οποία έδεναν στο κέντρο βάρους του ακοντίου. Κατά την εκσφενδόνιση ξετυλιγόταν µε δύναµη η αγκύλη και έδινε στο ακόντιο περιστροφική κίνηση, προσδίδοντας µεγαλύτερη ώθηση και σταθερότητα στη βολή.
- 5. Η δισκοβολία, το άλµα και ο ακοντισµός ανήκαν αποκλειστικά στο πένταθλο και δεν υπήρξαν ποτέ αυτόνοµα αγωνίσµατα. Στο πένταθλο εκτός από τα προηγούµενα συνυπήρχαν ο δρόµος σταδίου και η πάλη.
Θεµελιακό στοιχείο του αγώνα που ετελείτο στο στάδιο της Ολυµπίας ήταν η απουσία των επιδόσεων. Τους αρχαίους Έλληνες τους ενδιέφερε απλά και µόνο η ανάδειξη του νικητή και όχι οι συγκρίσεις ή η κατάρριψη ορίων και ρεκόρ. Στην εποχή µας βέβαια το ρεκόρ ίσως έχει µεγαλύτερη σηµασία από τη νίκη.

Τα αγωνίσµατα στο ολυµπιακό αγωνιστικό πρόγραµµα ήταν όλα ατοµικά, γιατί ουσιαστικά αυτό που ενδιέφερε ήταν η ανάδειξη και η επιβράβευση της προσωπικής αξίας των νικητών. Άλλο επίσης χαρακτηριστικό ήταν ότι οι αθλητές κατά την αρχαιότητα αγωνίζονταν γυµνοί και γι' αυτό και οι αγώνες καλούνταν γυµνικοί.

Ο θεσµός της εκεχειρίας
Η λέξη εκεχειρία σηµαίνει διακοπή των εχθροπραξιών, ανακωχή. Ήταν ένας θεσµός που προέβλεπε την αναστολή των εχθροπραξιών για ένα καθορισµένο διάστηµα το οποίο άρχιζε από την αναγγελία των Ολυµπιακών Αγώνων. Χάρη στο θεσµό αυτό το ιερό της Ολυµπίας απέκτησε τεράστιο κύρος και φήµη. Η εκεχειρία αρχικά διαρκούσε ένα µήνα και ονοµαζόταν "ιεροµηνία", αργότερα όµως η διάρκειά της ήταν τρεις ή έντεκα µήνες.
Κατά την εκεχειρία σταµατούσε κάθε εχθροπραξία και επιτρεπόταν ελεύθερα η προσπέλαση στη χώρα της Ήλιδας, που κηρυσσόταν ελεύθερη και απαραβίαστη. Επιπλέον όσοι επιθυµούσαν να παρακολουθήσουν ή να πάρουν µέρος στους αγώνες ήταν ελεύθεροι να περάσουν ακόµη και από χώρες µε τις οποίες η πατρίδα τους βρισκόταν σε πόλεµο. Απαγορευόταν αυστηρά η είσοδος στην Ηλεία σε οποιονδήποτε οπλισµένο ή σε οµάδα στρατού.

Ο θεσµός της εκεχειρίας ήταν µια πολιτική πράξη θεϊκής έµπνευσης. Μια πράξη η οποία έδινε στους Έλληνες µια καταπληκτική ευκαιρία να σταµατήσουν τις εχθροπραξίες και να αναζητήσουν διπλωµατικές λύσεις στις όποιες αντιθέσεις και τα προβλήµατά τους. Στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες δεν ισχύει κάτι ανάλογο.
Το στάδιο στους Ολυµπιακούς αγώνες του 2004
Το στάδιο της Αρχαίας Ολυµπίας σήµερα
Γιατί έγιναν τα Ολύµπια και η νίκη στους αγώνες το σύµβολο του πνεύµατος και της ενότητας στην Αρχαιότητα;
Αρχικά, το να κερδίσεις τη νίκη εθεωρείτο ένα σοβαρό κατόρθωµα που τιµούσε όχι µόνο τον αθλητή αλλά και την πόλη του. Λίγο µετά την Οµηρική εποχή, τα προσωπικά κατορθώµατα δεν µπορούσαν να γίνουν αντιληπτά χωρίς τη συνεισφορά και την αναγνώριση της πόλης του αθλητή. Η αθλητική νίκη συνδέθηκε άρρηκτα µε τη νίκη της πόλης και η πόλη έγινε το µόνο συλλογικό σώµα µε δικαίωµα να αποδίδει δόξα και τιµές.

Στη συνέχεια έγινε πολύ σηµαντική η αναγνώριση του προσωπικού κατορθώµατος και η πλατιά αναγνώριση της σωµατικής και ηθικής αρετής του αθλητή. Η "καρτερία" που επιδείκνυε ένας αθλητής κατά τη µακρά περίοδο προπόνησης και προσπάθειας έγινε µια µεγάλη αρετή. Η ικανότητα του αθλητή να υποφέρει σιωπηρά και να δείχνει υποµονή στην προπόνηση και την εξάσκηση, ήταν µια από τις πιο σηµαντικές αρετές που µπορούσε να κατακτήσει και ν' αναπτύξει στα αθλητικά χρόνια της ζωής του. "Κέρδισα στην πυγµαχία τρεις φορές µε την ικανότητα και την αντοχή των χεριών µου" λέει ένας πυγµάχος στην επιγραφή του, υπερβολικά περήφανος για το κατόρθωµά του.

Επιπλέον, η ηθική ανταµοιβή ήταν αυτό που έκανε τη νίκη να αξίζει όλες τις προσπάθειες και το σωµατικό πόνο. Οι ολυµπιονίκες µοιράζονταν το θεϊκό µεγαλείο και την ανεξίτηλη δόξα των πρώτων µυθικών ηρώων. Η νίκη ήταν η υψηλότερη τιµή που µπορούσε να φτάσει ένας θνητός, γιατί η φήµη του γινόταν αθάνατη χάρη στους θεούς που τον ευνόησαν και τον βοήθησαν να κερδίσει. Η εύνοια των θεών και η πλατιά αναγνώριση που απολάµβανε ο νικητής από την πόλη του ήταν το υψηλότερο έπαθλο που έκανε το µανιώδες πάθος των Ελλήνων για τον αγώνα ν' αξίζει κάθε προσπάθεια.

Τέλος, η πρόκληση που αντιµετώπιζε ο ελληνικός κόσµος ήταν να προάγει τη συνεργασία και να επιδεικνύει πολιτική ενότητα. Χάρη στην εκεχειρία, όλες οι ελληνικές πόλεις µπορούσαν να στέλνουν τις επίσηµες αποστολές τους, τις θεωρίες, να παρακολουθήσουν τους αγώνες. Όλες οι πόλεις έδιναν µεγάλη σηµασία στο ιερό, όπως φαίνεται από τις αποστολές που έστελναν και τους Θησαυρούς που ανέγειραν στην περιοχή. Εδώ διάβαζαν τα έργα τους οι διάσηµοι Έλληνες φιλόσοφοι, ποιητές και ιστορικοί ενώπιον του κοινού. Αυτές οι εθνικές συναντήσεις έγιναν διάσηµες πανελλήνιες γιορτές, που προήγαν την πολιτιστική συνείδηση και ενδυνάµωναν την ελληνική ταυτότητα (ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ).

Σχολιάστε το παραπάνω κείµενο συγκρίνοντας την εποχή της αρχαιότητας µε τη σηµερινή. Προσπαθήστε να εξηγήσετε τις διαφορές της εποχής εκείνης µε τη σηµερινή.

Οι γυναίκες στους αρχαίους Ολυµπιακούς Αγώνες
- «…Μετά το θάνατο του συζύγου της η γυναίκα αυτή (η Καλλιπάτειρα) µεταµφιέστηκε σε άντρα γυµναστή και πήγε στην Ολυµπία το γιο της, για να συµµετάσχει στους αγώνες. Σα νίκησε ο γιος της Πεισίροδος, αυτή πήδησε το περίφραγµα πίσω από το οποίο βρίσκονται οι γυµναστές, µε αποτέλεσµα να γυµνωθεί. Φανερώθηκε πως ήταν γυναίκα, την άφησαν, όµως, ατιµώρητη, για να τιµήσουν τον πατέρα της (το Διαγόρα το Ρόδιο), τα αδέλφια της και το γιο της, που ήταν όλοι τους Ολυµπιονίκες. Έβγαλαν όµως ένα νόµο: στο εξής οι γυµναστές να µπαίνουν γυµνοί στους αγώνες.» Παυσανίας, Ελλάδος περιήγησις, V. 6.7-8:

Σχολιάστε το παραπάνω κείµενο. Προσπαθήστε να συγκρίνετε τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και τον αθλητισµό, στην αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα, αιτιολογήστε τις διαφορές.
Αρχαία Ολυµπία

Το νόηµα των Ολυµπιακών Αγώνων
«Στο Ιερό της Ολυµπίας καλλιεργείτο κατά κύριο λόγο το πνεύµα της άµιλλας και του άθλου, που δεν είναι παρά µια ανώτερη έκφραση της ανάγκης του ανθρώπου για επικοινωνία. Μια επικοινωνία όπου οι αντίπαλοι είναι απλώς συνοµιλητές για ένα καλύτερο αύριο.
Το πνεύµα του αγώνα δεν περιοριζόταν στις επιδόσεις µόνο του σώµατος. …….Αυτός είναι ο λόγος που στους Ολυµπιακούς Αγώνες οργανώνονταν ταυτόχρονα και καλλιτεχνικοί αγώνες καθώς και αγώνες κηρύκων και σαλπιγκτών. Προπάντων, όµως, οι άνθρωποι του πνεύµατος, της τέχνης, της επιστήµης και των γραµµάτων είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν στο συναθροισµένο στα Ιερά πανελλήνιο, τον αθέρα των έργων τους και να εκθρέψουν το ιδανικό της τίµιας άµιλλας και του καλού καγαθού πολίτη. Γιατί είναι γνωστό ότι στα πανελλήνια Ιερά, και προπαντός στην Ολυµπία, συνέρρεαν µαζί µε τους αθλητές και οι άριστοι της ελληνικής διανόησης (Θαλής, Εµπεδοκλής, Γοργίας, Ισοκράτης, Ηρόδοτος, Οινοπίδης, Πλάτων κ.ά.)» (Γιαλούρης, 2001).

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Η αφίσα των πρώτων σύγχρονων Ολυµπιακών αγώνων, Αθήνα 1896

GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>Σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες
Το Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου έγιναν οι Ολυµπιακοί Αγώνες το 1896
Οι Ολυµπιακοί Αγώνες χωρίς αµφιβολία είναι το µεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του 20ού αιώνα. Έχοντας ήδη συµπληρώσει έναν αιώνα ζωής αποτελούν µια γιγαντιαία διοργάνωση η οποία επισκιάζει µε την αίγλη της όλες τις άλλες διεθνείς αγωνιστικές εκδηλώσεις.
Η αρχή του νήµατος των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων ξεκινά το 1894 στη Σορβόνη της Γαλλίας όπου ιδρύθηκε η Διεθνής Ολυµπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) και αποφασίσθηκε η διοργάνωση των πρώτων σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων. Η πατρότητα της ιδέας ανήκει στο Γάλλο παιδαγωγό Pierre de Coubertin, ενώ βασικότατο ρόλο στην ανάθεση των πρώτων Ολυµπιακών Αγώνων στην Ελλάδα διεδρα-

µάτισε ο Έλληνας λόγιος Δηµήτριος Βικέλας. Οι Ολυµπιακοί Αγώνες της Αθήνας του 1896, παρά τη δεινή οικονοµική κατάσταση της µικρής Ελλάδας, πέτυχαν σε όλους τους τοµείς χάρη στις κοπιώδεις προσπάθειες του Δηµητρίου Βικέλα, του πρώτου προέδρου της ΔΟΕ, και τη µεγάλη δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ. Στους αγώνες φιλοξενήθηκαν 311 αθλητές από 13 χώρες, οι οποίοι διαγωνίστηκαν σε 9 αθλήµατα και 44 αγωνίσµατα.
Από τότε µέχρι σήµερα οι Ολυµπιακοί Αγώνες τελούνται ανά τετραετία σε διάφορες πόλεις του κόσµου. Η συνέχεια της τακτής διοργάνωσης δυστυχώς διακόπηκε µέχρι τώρα τρεις φορές. Το 1916 λόγω του Α ' Παγκοσµίου Πολέµου και το 1940 και 1944 λόγω του Β ' Παγκοσµίου Πολέµου.

Πίνακας 1. Οι Σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες

|   Έτος | Πόλη                  | Έτος      | Πόλη               |
|--------|-----------------------|-----------|--------------------|
|   1896 | Αθήνα                 | 1952 1956 | Ελσίνκι            |
|   1900 | Παρίσι                |           | Μελβούρνη Ρώµη     |
|   1904 | Σεντ Λιούις Λονδίνο   | 1960      |                    |
|   1908 |                       | 1964      | Τόκυο              |
|   1912 | Στοκχόλµη             | 1968      | Μεξικό             |
|   1916 | Βερολίνο* Αµβέρσα     | 1972      | Μόναχο             |
|   1920 | Παρίσι                | 1976      | Μόντρεαλ           |
|   1924 |                       | 1980      | Μόσχα              |
|   1928 | Άµστερνταµ            | 1984      | Λος Αντζελες Σεούλ |
|   1932 | Λος Αντζελες Βερολίνο | 1988      |                    |
|   1936 | Τόκυο*                | 1992      | Βαρκελώνη          |
|   1940 |                       | 1996      | Ατλάντα            |
|   1944 | Λονδίνο*              | 2000      | Σίδνεϊ             |
|   1948 | Λονδίνο               | 2004      | Αθήνα              |

*. Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 1916 δεν πραγµατοποιήθηκαν λόγω του Α ' Παγκοσµίου Πολέµου και του 1940 και 1944 εξαιτίας του Β ' Παγκοσµίου Πολέµου.

Διαφορές µεταξύ αρχαίων και σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων
Μελετώντας κανείς το χαρακτήρα και το περιεχόµενο των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων διαπιστώνει ότι αυτοί είναι ένα καινούργιο δηµιούργηµα, εµπνευσµένο βέβαια από τους αρχαίους οµώνυµους αγώνες, αλλά µε σαφείς διαφοροποιήσεις.GLYPH<.notdef>
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των σύγχρονων Ολυµπιακών Αγώνων είναι:
Η οικουµενικότητα. Οι σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες έχουν πια παγκόσµια διάσταση σε αντίθεση µε τον ελληνικό χαρακτήρα των Ολυµπιακών Αγώνων της αρχαιότητας.

Η περιφερειακή τέλεση. Οι αγώνες τελούνται κάθε τέσσερα χρόνια σε ένα διαφορετικό τόπο τέλεσης.
Η απουσία του θρησκευτικού στοιχείου. Στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες έπαψε να υφίσταται ο θρησκευτικός χαρακτήρας των αρχαίων αγώνων.
Η συµµετοχή γυναικών.
Το πλούσιο αγωνιστικό πρόγραµµα µε οµαδικά, ατοµικά αλλά και αγωνίσµατα που κρίνονται µε βάση την αισθητική.
Η απουσία του θεσµού της εκεχειρίας.
Η εµπορευµατοποίηση του θεσµού και η έντονη οικονοµική επιβάρυνση των χωρών που τους διοργανώνουν.

«Η Φλόγα µας ενώνει τον Κόσµο»
Αυτό ήταν το σύνθηµα της Ολυµπιακής Λαµπαδηδροµίας στους αγώνες του 2004. «Στην Ολυµπία άρχισαν όλα και από εδώ δίνεται ουσιαστικά το σήµα έναρξης για όλα όσα θα συµβούν στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2004. Ποια καλύτερη εικόνα µε παγκόσµιο χαρακτήρα θα µπορούσε να προσφέρει η Ελλάδα, από το να οργανώσει την πρώτη Παγκόσµια Ολυµπιακή Λαµπαδηδροµία; Η Φλόγα θα ταξιδέψει σε 5 ηπείρους, τις οποίες συµβολίζουν οι 5 Ολυµπιακοί κύκλοι, που συνδέονται
Αρχαία Ολυµπία, αφή της φλόγας το 2004

µεταξύ τους, καταρρίπτοντας όλα τα πολιτικά, θρησκευτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά φράγµατα» (Πρόεδρος της ΔΟΕ, Δρ. Ζακ Ρογκ).

Ολυµπιακή Παιδεία
Οι Ολυµπιακοί αγώνες προβάλλουν τις αρχές της αποδοχής του διαφορετικού, της αναγνώρισης των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας. Η Ολυµπιακή Παιδεία επιδιώκει την ανάδειξη του πνεύµατος των Ολυµπιακών Αγώνων και των αξιών και υγιών συµπεριφορών του

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Έτσι άναψε η φλόγα στο βωµό στους Ολυµπιακούς αγώνες της Βαρκελώνης το 1992

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Μαθητές στην αρχαία Ολυµπία
αθλητισµού. Επιδιώκει την ενηµέρωση, την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση των νέων ώστε να συµµετέχουν ενεργά και τίµια στα σπορ, να τα απολαµβάνουν και να διδάσκονται από αυτά, είτε ως αθλητές, είτε ως θεατές, είτε ως εθελοντές.
Ολυµπιακή Παιδεία σηµαίνει γνώσεις για τα σπορ, θετική στάση προς την άσκηση και το διά βίου αθλητικό τρόπο ζωής και θετική στάση για το τίµιο παιχνίδι. Η Ολυµπιακή Παιδεία αναφέρεται στο αθλητικό πνεύµα που αναπτύχθηκε ανά τους αιώνες στη χώρα µας, αλλά δε µένει µόνο εκεί. Ενσωµατώνει το παρελθόν µε τις σύγχρονες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές αξίες συνδυάζοντας την καλλιέργεια του σώµατος µε την πνευµατική φύση του ανθρώπου.

Η Ολυµπιακή Παιδεία «διδάσκει» διαχρονικές αξίες µέσα από παιχνίδια, εκδηλώσεις, βιωµατικές διδασκαλίες και αθλητικές δραστηριότητες που πρέπει να υλοποιούνται σε ένα δηµιουργικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Απώτερος στόχος είναι η κοινωνικοποίηση, η επικοινωνία, η ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων και των λαών και η καλλιέργεια των οµαλών ανθρωπίνων διαπροσωπικών σχέσεων.

Η οργάνωση του σύγχρονου αθλητισµούGLYPH<.notdef>
Η σύγχρονη ιστορία της Φυσικής Αγωγής αρχίζει από το τέλος του 19ου αιώνα. Ο Ιωάννης Φωκιανός (1845-1896) συνέβαλε, περισσότερο από κάθε άλλον, στην εξάπλωση της γυµναστικής και την εισαγωγή της στα σχολεία. Από το 1868, ως το θάνατό του το 1896 υπήρξε διευθυντής πολλών γυµναστηρίων, αρκετά των οποίων ιδρύθηκαν µε δική του πρωτοβουλία. Προσπάθησε µε κάθε τρόπο να αποµακρύνει τις στρατιωτικές ασκήσεις, οι οποίες αντικαταστάθηκαν από τη γυµναστική. Συνέβαλε πολύ στη δηµιουργία σχολής γυµναστικής για την εκπαίδευση των γυµναστών και το διορισµό τους στα σχολεία. Επίσης επιδίωξε και πέτυχε να γίνει η γυµναστική υποχρεωτικό µάθηµα και ισότιµο µε τα άλλα µαθήµατα.

Εκτός από τον Ι. Φωκιανό πρωταγωνιστής της γυµναστικής κίνησης στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν ο Ι. Χρυσάφης. Ο Χρυσάφης εισήγαγε το 1909 το Σουηδικό σύστηµα γυµναστικής.
Η οργάνωση της Φυσικής Αγωγής στην Πρωτοβάθµια και Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση πήρε τη σηµερινή της µορφή µε σχετικούς νόµους του 1982 και 1985, ενώ το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραµµα του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής προσδιορίσθηκε µε προεδρικά διατάγµατα του 2003 για το Δηµοτικό και Γυµνάσιο και του 1990 για το Λύκειο.

Αθλητικοί Σύλλογοι
Οι πρώτοι αθλητικοί σύλλογοι έκαναν την εµφάνισή τους το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα. Το 1869 ιδρύεται ο «Κερκυραϊκός Σύλλογος Ριπής», το 1873 δηµιουργείται ο αθλητικός σύλλογος «Μίλων» στην Αλεξάνδρεια και το 1878 ο «Ελληνικός Γυµναστικός Σύλλογος» στην Αθήνα. Το 1891 ο Ιωάννης Φωκιανός µαζί µε τους µαθητές του ίδρυσε τον «Πανελλήνιο Γυµναστικό Σύλλογο».
Η ίδρυση αθλητικών σωµατείων πυκνώνει αρκετά για να κορυφωθεί στα χρόνια 1895-1896 µε τη διοργάνωση των πρώτων διεθνών Ολυµπιακών Αγώνων στην Αθήνα. Το 1897, είκοσι οχτώ σωµατεία συγκρότησαν το Σύνδεσµο Ελληνικών Αθλητικών και Γυµναστικών Σωµατείων, όπου αργότερα ονοµάστηκε ΣΕΓΑΣ.

Αµέσως µετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922, ένας αρκετά σηµαντικός αριθµός αθλητικών σωµατείων της Κωνσταντινούπολης και της Σµύρνης επανιδρύεται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ο Πανιώνιος, ο Ηρακλής, η ΑΕΚ, ο ΠΑΟΚ κ.ά. Επιπλέον στη Θεσσαλονίκη ιδρύεται η Χριστιανική Αδελ-
φότητα Νέων (ΧΑΝ) το 1922, η οποία παράλληλα µε το Αµερικάνικο Κολλέγιο Ανατόλια καλλιεργούν την καλαθοσφαίριση. Μετά το 1923 διαπιστώνεται µια τάση ανάπτυξης των αθληµάτων, ιδιαίτερα του κλασικού αθλητισµού, σε σχολεία και συλλόγους.

Στην προώθηση του κλασικού αθλητισµού συνέβαλε σαφώς και η δηµιουργία του θεσµού των Βαλκανικών Αγώνων, ιδέα την οποία καλλιέργησε ο Ε. Βενιζέλος, ο οποίος στην προσπάθειά του να κάνει ένα πολιτικό άνοιγµα της Ελλάδας προς τις Βαλκανικές χώρες ενσωµάτωσε και τον αθλητισµό.
Αθλητές της γυµναστικής του Κερκυραϊκού Γυµναστικού Συλλόγου (περίπου 1906-1910)

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Στη δεκαετία του 1960 ο αριθµός των αθλητικών συλλόγων άρχισε να αυξάνεται και οι πιο µεγάλοι από αυτούς άρχισαν να καλλιεργούν πολλά νέα αθλήµατα. Το φαινόµενο αυτό δηµιούργησε την ανάγκη της δηµιουργίας ανεξάρτητων οµοσπονδιών, οι οποίες µέχρι τότε ανήκαν στο ΣΕΓΑΣ. Ανώτατη αθλητική αρχή είναι σήµερα το Υφυπουργείο Αθλητισµού το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισµού. Στη Γενική Γραµµατεία Αθλητισµού υπάγονται όλες οι αθλητικές οµοσπονδίες της χώρας.

Ο αθλητισµός πήρε τη σηµερινή του µορφή µετά τη µεταπολίτευση του 1974 µε το νόµο 75/1975. Ακολουθώντας τον καταστατικό χάρτη του Συµβουλίου της Ευρώπης περί «Αθλητισµού για όλους» άρχισε να αναπτύσσεται σταδιακά και στην Ελλάδα το κίνηµα των προγραµµάτων Άσκησης για όλους. Σηµαντικότατο ρόλο στο κίνηµα της Άσκησης για όλους έπαιξε η προβολή της άσκησης από τα MMΕ και η αλλαγή στάσης του κόσµου απέναντι στη συνεισφορά της κίνησης και της σωµατικής δραστηριότητας στη διατήρηση ή αποκατάσταση της υγείας.

Φυσική Αγωγή, παιχνίδι, αθλητισµός

Φυσική Αγωγή
Η Φυσική Αγωγή επιδιώκει µέσα από φυσικές κινητικές και αθλητικές δραστηριότητες, γνώσεις και βιωµατικές διαδικασίες, να βοηθήσει τη σωµατική, ψυχική και γνωστική ανάπτυξη των µαθητών. Να συµβάλει στην ψυχική και πνευµατική τους καλλιέργεια, καθώς και την αρµονική τους ένταξη στην κοινωνία.
Η Φυσική Αγωγή συνδυάζει γνώσεις και αξίες µέσα από φυσικές δραστηριότητες και σωµατικές ασκήσεις. Συνήθως γίνεται στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού ιδρύµατος. Αναπτύσσει κινητικές και κοινωνικές δεξιότητες, ώστε να µπορεί το άτοµο να συµµετέχει σε οµάδες, δεξιότητες συνεργασίας και ηγεσίας. Αναπτύσσει δραστηριότητες για τη ζωή και κοινωνικές και ανθρωπιστικές αξίες.

Παιχνίδι
Το παιχνίδι και οι δραστηριότητες αναψυχής είναι µη οργανωµένες φυσικές δραστηριότητες. Αντίθετα η Φυσική Αγωγή και ο αθλητισµός περιέχουν οργανωµένες φυσικές δραστηριότητες. Το παιχνίδι είναι ψυχαγωγικό, αυθόρµητο, εθελοντικό, χωρίς προκαθορισµένους κανόνες, αρεστό στα παιδιά και καλύπτει ατοµικές προσδοκίες. Όλα τα αθλήµατα οφείλουν την ύπαρξή τους στο παιχνίδι. Το παιχνίδι συνεισφέρει στη διαδικασία µάθησης µέσα από την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Συνεισφέρει ψυχολογικά βοηθώντας τα άτοµα να µάθουν για τον εαυτό τους. Με το παιχνίδι µαθαίνεις και δοκιµάζεις κοινωνικούς ρόλους, µαθαίνεις για τη ζωή. Το παιχνίδι είναι ιδιαίτερα αναγκαίο και στη ζωή των ενηλίκων, για να ξεφεύγουν από την πίεση της καθηµερινότητας.

Αθλητισµός
Ο αθλητισµός διαφέρει και από τη Φυσική Αγωγή και από το παιχνίδι. Στον αθλητισµό καλλιεργούνται συγκεκριµένα σπορ, στα οποία κυριαρχούν η υψηλή οργάνωση, οι επίσηµοι αυστηροί κανόνες, οι προκαθορισµένοι τρόποι του παιχνιδιού ή των αγώνων και ο ανταγωνισµός. Στον αθλητισµό τα άτοµα επιδιώκουν κυρίως τη νίκη. Ο αθλητισµός τέλος, απαιτεί υψηλά επίπεδα δεξιοτήτων, αναπτύσσει αθλητικά πρότυπα, απαιτεί δέσµευση, αφοσίωση και σκληρή προσπάθεια.

Με λίγα λόγια
Η κίνηση, είτε µε τη µορφή παιχνιδιού είτε µε τη µορφή άθλησης, αποτελούσε µέρος της ζωής των ανθρώπων από τους αρχαιότατους χρόνους. Στον Ελλαδικό χώρο µε την ανάπτυξη των πόλεων - κρατών η άθληση είχε µεγάλη σηµασία. Αποκορύφωµα της σπουδαιότητας της καλλιέργειας του σώµατος ήταν η ανάπτυξη των πανελλήνιων αγώνων και κυρίως των Ολυµπιακών Αγώνων. Οι σύγχρονοι Ολυµπιακοί Αγώνες αποτελούν τη µεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του κόσµου. Ο σύγχρονος αθλητισµός στη χώρα µας όπως και το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής οργανώθηκαν και εξελίχθηκαν µόλις τον προηγούµενο αιώνα.

Ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο
www.umist.ac.uk/sport/ishpes.html www.fhw.gr/olympics/ancient/gr/ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
Στο κεφάλαιο αυτό θα γνωρίσεις στοιχεία σχετικά µε την ιστορία, τους κανονισµούς, τις βασικές δεξιότητες και τις τεχνικές των αθληµάτων και των χορών που διδάσκεσαι στο σχολείο.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα µπορείς:
Να ξεχωρίζεις τις σηµαντικότερες κινητικές δεξιότητες του κάθε αθλήµατος (καλαθοσφαίριση, πετοσφαίριση, ποδόσφαιρο, χειροσφαίριση, ενόργανη γυµναστική, κολύµβηση).
Να κατανοήσεις την εξέλιξη και τη σπουδαιότητα των ελληνικών παραδοσιακών χορών.
Να απαντάς σε ερωτήσεις σχετικά µε τους βασικούς κανονισµούς του κάθε αθλήµατος.

Ποδόσφαιρο

Η ιστορία του ποδοσφαίρου
Τα διάφορα αθλήµατα που είναι γνωστά σήµερα διαµορφώθηκαν µέσα στους αιώνες. Στην ουσία είναι εξέλιξη άλλων παιχνιδιών, µερικές φορές πρωτόγονων. Έχεις ιδέα πώς ξεκίνησε το ποδόσφαιρο;
Οι πιο πρώιµες µορφές ενός παιχνιδιού παρόµοιου µε το σηµερινό ποδόσφαιρο υπήρξαν σχεδόν 3000 χρόνια πριν. Ένα παιχνίδι που ονοµαζόταν «Tsu'Chu» στην Κίνα, παιζόταν µε µια δερµάτινη µπάλα που ήταν γεµισµένη από φτερά και τρίχες. Στην αρχαία Ελλάδα ένα από τα παιχνίδια που έµοιαζαν µε το ποδόσφαιρο ήταν ο επίσκυρος.

Ένα παρόµοιο παιχνίδι ήταν το Γιαπωνέζικο Kemari, το οποίο παίζεται και σήµερα. Οι παίκτες έπρεπε να πασάρουν την µπάλα µεταξύ τους, σε ένα σχετικά µικρό χώρο, προσπαθώντας να µην την αφήσουν να χτυπήσει στο έδαφος. Από ένα παρόµοιο παιχνίδι που άκµασε στη Μεγάλη Βρετανία από τον 8ο έως το 19ο αιώνα, πήρε τη µορφή του το σηµερινό ποδόσφαιρο.
8 Οργάνωση του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Η σύγχρονη ιστορία του ποδοσφαίρου ξεκίνησε το 1863 στην Αγγλία, όταν ιδρύθηκε η πρώτη οµοσπονδία ποδοσφαίρου. Η παγκόσµια οµοσπονδία ποδοσφαίρου (FIFA) ιδρύθηκε το 1904 στο Παρίσι. O πρώτος αγώνας ποδοσφαίρου στην Ελλάδα οργανώ-
8 Κρυµµένες αρετές στο παιχνίδι. Στην αρχή του 19ου αιώνα, στην Αγγλία το ποδόσφαιρο θεσµοθετήθηκε, ιδιαίτερα στα καλά δηµόσια σχολεία. Μια νέα αντίληψη άρχισε να ισχύει για το παιχνίδι, οδηγώντας τελικά σε µια «λατρεία παιχνιδιών» στα δηµόσια σχολεία, όταν θεωρήθηκε ότι το παιχνίδι µεταξύ οµάδων µπορεί να αναπτύξει ψυχικές αρετές, όπως πίστη, ανιδιοτέλεια, συνεργασία και σεβασµό στο οµαδικό πνεύµα. Τα παιχνίδια έγιναν ένα αναπόσπαστο τµήµα του σχολικού προγράµµατος σπουδών και η συµµετοχή στο ποδόσφαιρο υποχρεωτική. Το 1848 στο πανεπιστήµιο του Καίµπριτζ ξεκίνησε µια πρωτοβουλία να θεσπιστούν κανόνες που θα γίνονταν αποδεκτοί από όλους.
θηκε πιθανώς στην Κέρκυρα το 1866. Η Ελληνική Ποδοσφαιρική Οµοσπονδία ιδρύθηκε το 1926 και έγινε µέλος της FIFA το 1927.

Το ποδόσφαιρο είναι ανδρικό άθληµα; Όχι πλέον.

Ποδόσφαιρο Γυναικών
Η πρώτη επίσηµη εµφάνιση του γυναικείου ποδοσφαίρου είναι στα κινέζικα σχολεία το 1920, όπου το ποδόσφαιρο για τα κορίτσια προστέθηκε στο επίσηµο σχολικό πρόγραµµα. Από το 1970 το γυναικείο ποδόσφαιρο αναπτύσσεται ραγδαία, σε χώρες όπως η Ιταλία, η Δανία, η Σουηδία και η Νορβηγία. Σήµερα το γυναικείο ποδόσφαιρο παίζεται επαγγελµατικά σε αρκετές χώρες. Οι κανονισµοί που ισχύουν στο γυναικείο ποδόσφαιρο δε διαφέρουν από τους αντίστοιχους του ποδοσφαίρου των ανδρών.

Ποδόσφαιρο µε µικρότερο αριθµό παικτών
Τα παιχνίδια µε µικρό αριθµό παικτών παίζονται σε ηλικίες από 5 ετών και άνω. Είναι διασκεδαστικά, εύκολο να οργανωθούν και παρέχουν µεγαλύτερη δραστηριοποίηση και συναγωνισµό. Ειδικότερα: n
Μπορούν να παιχτούν µε οποιονδήποτε αριθµό παικτών ανά οµάδα (µονό ή ζυγό). n Μπορούν να ελέγχονται από έναν υπεύθυνο. n Δεν απαιτούν µεγάλα γήπεδα, πολλές γραµµές και κανονικά τέρµατα. n Μπορούν να παιχτούν σε εσωτερικό χώρο.
Το πιο δηµοφιλές και οργανωµένο από αυτά είναι το µίνι ποδόσφαιρο 5 Χ 5 µε παρόµοιους κανονισµούς, αλλά µε µικρότερα γήπεδα και εστίες.

Κανονισµοί του Ποδοσφαίρου
Μπορούµε να παίξουµε ποδόσφαιρο σε µικρούς χώρους; Βέβαια. Και στην αυλή του σχολείου και σε µια αλάνα και σε µια πλατεία που δεν ενοχλούµε και σε ένα γήπεδο µικρό. Αντί για µεγάλα τέρµατα µε δίχτυα µπορούµε να χρησιµοποιούµε για σηµάδια τις σχολικές µας τσάντες ή δύο κώνους.
Σχήµα 2.1. Το επίσηµο γήπεδο ποδοσφαίρου.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
- Ο Αγωνιστικός Χώρος. Ο αγωνιστικός χώρος (το γήπεδο του παιχνιδιού) του ποδοσφαίρου έχει σχήµα ορθογωνίου, µε µήκος από 90 έως 120 µέτρα, και πλάτος από 45 έως 90 µέτρα. Οι γραµµές πάνω στις οποίες βρίσκονται τα τέρµατα ονοµάζονται γραµµές τέρµατος, ενώ οι παράλληλες γραµµές ονοµάζονται πλάγιες. Η διχοτόµος γραµµή διαιρεί το γήπεδο σε δύο µισά και ένας κεντρικός κύκλος µε ακτίνα 9,15 µέτρων περιβάλλει το κεντρικό σηµείο του γηπέδου.

Στο κέντρο της κάθε γραµµής τέρµατος τοποθετείται το τέρµα µε διαστάσεις: 2,44 µέτρα ύψος και 7,32 µέτρα πλάτος. Ένας γωνιακός χώρος µε ακτίνα ένα µέτρο σχεδιάζεται σε κάθε γωνία του γηπέδου. Τα γωνιακά λακτίσµατα (κόρνερ) γίνονται µέσα από αυτό το χώρο.
Η µπάλα και ο εξοπλισµός. Πρέπει να παίζουµε µε µπάλα ποδοσφαίρου µόνο; Όχι απαραίτητα. Μπορεί να είναι µια µπάλα πλαστική ή µια µπάλα βόλεϊ. Σίγουρα δεν πρέπει να είναι µια βαριά µπάλα όπως του µπάσκετ, γιατί κινδυνεύουµε να τραυµατισθούµε. Η επίσηµη µπάλα του ποδοσφαίρου είναι φτιαγµένη από δέρµα ή άλλα εγκεκριµένα υλικά. Έχει περιφέρεια 68 έως 70 εκατοστά και ζυγίζει από 410 έως 450 γραµµάρια.

Αριθµός Παικτών. Κάθε αγώνας παίζεται µε δυο οµάδες. Η κάθε οµάδα αποτελείται από 11 παίκτες, ένας από τους οποίους είναι ο τερµατοφύλακας. Σε κάθε αγώνα δηλώνονται µέχρι επτά αναπληρωµατικοί παίκτες, από τους οποίους µπορούν να χρησιµοποιηθούν το µέγιστο τρεις.
Διαιτητής. Σε κάθε παιχνίδι ορίζεται ένας διαιτητής. Ο διαιτητής µαζί µε τους «επόπτες γραµµών» επιβάλλει τους κανονισµούς του παιχνιδιού και έχει την απόλυτη εξουσία στο γήπεδο. Ένας τέταρτος διαιτητής βρίσκεται εκτός του γηπέδου και ρυθµίζει οτιδήποτε συνδέει το κυρίως παιχνίδι µε άτοµα, ενέργειες και συµπεριφορές που προέρχονται έξω από το γήπεδο.

Μπορούµε να παίζουµε χωρίς διαιτητές;
Αυτό είναι το ιδανικό. Να σεβόµαστε τους κανόνες και τους αντιπάλους µας, να µη διαφωνούµε και να µη µαλώνουµε στις αµφισβητούµενες φάσεις του παιχνιδιού.
Συζητήστε τη σπουδαιότητα ενός παιχνιδιού χωρίς διαιτητές στα σχολεία και ιδιαίτερα στα σχολικά πρωταθλήµατα.
Διάρκεια Αγώνα. Ο αγώνας διαρκεί δύο ίσες χρονικές περιόδους (ηµίχρονα) διάρκειας 45 λεπτών. Οι παίκτες δικαιούνται µια διακοπή 15 λεπτών για ανάπαυση στο ηµίχρονο.
Έναρξη του παιχνιδιού (σέντρα). Ένας παίκτης εκτελεί το εναρκτήριο λάκτισµα (σέντρα) στο κεντρικό σηµείο του γηπέδου για να αρχίσει το παιχνίδι. Με εναρκτήριο λάκτισµα ξεκινά το παιχνίδι µετά από την επίτευξη τέρµατος, καθώς και στην έναρξη του δεύτερου ηµιχρόνου του παιχνιδιού.

Μπάλα εκτός παιχνιδιού. Η µπάλα θεωρείται «εκτός του παιχνιδιού», όταν ξεπερνάει ολόκληρη την πλάγια γραµµή ή τη γραµµή τέρµατος, στο έδαφος ή στον αέρα ή όταν ο διαιτητής σταµατά το παιχνίδι.
Εκτέλεση πλάγιας επαναφοράς (αράουτ). Όταν η µπάλα περάσει ολόκληρη την πλάγια γραµµή, είτε βρίσκεται πάνω στο έδαφος είτε στον αέρα, επανέρχεται στο παιχνίδι µε πλάγια επαναφορά (αράουτ) από το σηµείο που βγήκε εκτός αγωνιστικού χώρου. Ο παίκτης κρατά την µπάλα µε τα δύο του χέρια και τη ρίχνει από πίσω και πάνω από το κεφάλι του, χωρίς τα πόδια να αφήνουν το έδαφος.

Επίτευξη Τέρµατος. Τέρµα επιτυγχάνεται όταν η µπάλα περνά ολόκληρη τη γραµµή τέρµατος, µεταξύ των κάθετων δοκαριών και κάτω από το οριζόντιο δοκάρι, υπό τον όρο ότι δεν έχει χτυπηθεί ή σκόπιµα δεν έχει σπρωχτεί µε το µπράτσο ή το χέρι ενός παίκτη της επιτιθέµενης οµάδας. Η οµάδα που σηµειώνει τα περισσότερα τέρµατα κερδίζει το παιχνίδι.
Τι συµβαίνει όταν οι παίκτες κάνουν επικίνδυνες ενέργειες προς τους αντιπάλους τους, είτε άθελά τους είτε σκόπιµα;
Κάποιοι θεωρούν ότι οι κανονισµοί στο θέµα αυτό είναι καλοί, άλλοι ότι είναι πολύ αυστηροί και άλλοι ότι είναι πολύ επιεικείς. Διαβάστε παρακάτω τι ισχύει και σχηµατίστε τη δική σας άποψη.

Ένας παίκτης τιµωρείται µε την ποινή της εκτέλεσης ενός άµεσου ελεύθερου λακτίσµατος, όταν διαπράττει µια από τις παρακάτω παραβάσεις: κλωτσιά ή τρικλοποδιά ενός αντιπάλου, άλµα πάνω σε έναν αντίπαλο, έφοδος πάνω σε έναν αντίπαλο κατά τρόπο βίαιο ή επικίνδυνο, έφοδος πάνω σε έναν αντίπαλο από πίσω, χτύπηµα ή προσπάθεια να χτυπηθεί ένας αντίπαλος, κράτηµα, σπρώξιµο, χτύπηµα ή φτύσιµο ενός αντιπάλου, ώθηση της µπάλας µε το χέρι ή το µπράτσο.
Όταν οι παραπάνω παραβάσεις σηµειωθούν µέσα στη µεγάλη περιοχή σε παίκτη της επιτιθέµενης οµάδας, τότε δίνεται ποινή (πέναλτι). Το πέναλτι είναι η πιο αυστηρή τιµωρία, µετά την αποβολή από το παιχνίδι. Το λάκτισµα γίνεται από το σηµείο πέναλτι, 9,15 µ. µπροστά από το κέντρο του τέρµατος. Προειδοποιήσεις και αποβολές. Είναι στη διακριτική ευχέρεια του διαιτητή να επιπλήξει έναν παίκτη που διαπράττει συνεχώς παραβάσεις των κανονισµών (φάουλ). Ο διαιτητής δείχνει µια κίτρινη κάρτα, για να προειδοποιήσει επίσηµα έναν παίκτη για πιθανή αποβολή του και κόκκινη κάρτα, όταν αποβάλει έναν παίκτη από το παιχνίδι.

Πώς παίζεται το ποδόσφαιρο. Βασικές δεξιότητες της τεχνικής ποδοσφαίρου.
Μελετήστε τα παρακάτω σκίτσα και διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες. Έτσι θα κατανοήσετε µερικά από τα µικρά µυστικά του παιχνιδιού. Στη συνέχεια προσπαθήστε να τα εφαρµόσετε µόνοι σας.
Μεταβίβαση της µπάλας µε το εσωτερικό του ποδιού. Χρησιµοποιείται για γρήγορη και κοντινή πάσα µε ακρίβεια.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Βλέπε το στόχο και βάλε το πόδι ισορροπίας δίπλα στην µπάλα.
Στρίψε το πόδι που κλωτσά, έτσι ώστε το εσωτερικό του να βλέπει την µπάλα. Κοίταξε την µπάλα.
Χτύπα στο κέντρο της µπάλας µε το εσωτερικό του ποδιού µετά από µικρή αιώρησή του προς τα πίσω.
Μετάφερε το βάρος σου µπροστά και ακολούθησε µε το πόδι την πορεία της µπάλας.

Πτήση της µπάλας στον αέρα
Όταν ένας µαθητής κτυπά ή κλωτσά µια µπάλα, θα πρέπει να γνωρίζει ότι η απόσταση που αυτή θα διανύσει εξαρτάται εκτός από τη δύναµη που θα βάλει και από την αντίσταση του αέρα η οποία δηµιουργεί µια αρνητική επιτάχυνση (επιβράδυνση) στην µπάλα (σχήµα 2.2). Η αρνητική αυτή επιτάχυνση που δέχεται ένα σώµα κινούµενο στον αέρα είναι αντιστρόφως ανάλογη της µάζας του σώµατος. Δηλαδή, αν χτυπήσουµε µε την ίδια δύναµη µια µπάλα ποδοσφαίρου και ένα µπαλάκι του τένις, το µπαλάκι θα διανύσει µεγαλύτερη απόσταση.

Σχήµα 2.2. Αντίσταση που δέχεται η µπάλα από τον αέρα
Υποδοχή της µπάλας µε το εσωτερικό του ποδιού. Χρησιµοποιείται για την υποδοχή της µπάλας από συρτές µπαλιές.

Τι πρέπει να προσέχεις
Μετακινήσου προς την µπάλα, εκτείνοντας το πόδι υποδοχής. Καθώς η µπάλα πλησιάζει, τράβηξέ την µε το εσωτερικό του ποδιού προς τα πίσω για να την επιβραδύνεις και να την κρατήσεις κοντά στο σώµα σου.
Μετακινήσου µε την µπάλα σε έναν ανοιχτό χώρο και ξεκίνα την επόµενη κίνηση.
Έλεγχος της µπάλας. Ντριµπλάρισµα - Προώθηση µε την µπάλα. Χρησιµοποιείται για τον έλεγχο της µπάλας στη µετακίνησή της.

Τι πρέπει να προσέχεις
Με το βάρος πάνω στο µπροστινό µέρος του πέλµατος του ποδιού στήριξης, εστιάσου στην µπάλα.
Καθώς κινείσαι προς τα µπρος, σπρώξε την µπάλα µε το εσωτερικό του ενός ποδιού στο άλλο πόδι.
Μείνε χαλαρωµένος µε τα γόνατα ελαφρά λυγισµένα.
Σήκωνε το κεφάλι για να βλέπεις το γήπεδο.

Υποδοχή της µπάλας από τον τερµατοφύλακα. Υποδοχή της µπάλας από ψηλά

Τι πρέπει να προσέχουµε
Παρακολούθησε καλά την µπάλα που έρχεται και κινήσου προς αυτήν.
Πήδα ψηλά.
Άπλωσε τα χέρια σου, πιάσε την µπάλα µε τα ακροδάχτυλα και τις παλάµες στο ψηλότερο σηµείο του άλµατος, τραβώντας βραχίονες και χέρια.
Προσγειώσου στο έδαφος προστατεύοντας την µπάλα στο στήθος σου.

Συνεργασία και οµαδικότητα
Τα οµαδικά παιχνίδια πρέπει να είναι παιχνίδια ίσων ευκαιριών. Τότε τα απολαµβάνουµε καλύτερα.
Τα οµαδικά παιχνίδια απαιτούν συνεργασία και οµαδικό πνεύµα. Τότε τα απολαµβάνουµε καλύτερα.
Το ποδόσφαιρο απαιτεί σεβασµό των κανόνων. Αλλιώς οδηγεί σε έριδες και σε βίαια επεισόδια.
Παίξτε ποδόσφαιρο, κάνοντας µια ή περισσότερες από τις παρακάτω αλλαγές στους κανονισµούς:
Για να γίνει µια επίθεση, πρέπει η µπάλα να περάσει από όλους ή τουλάχιστον από 7 διαφορετικούς συµπαίκτες. Αλλιώς η οµάδα βαθµολογείται αρνητικά.

Κάθε οµάδα βαθµολογείται αρνητικά για κάθε φάουλ που κάνει.
Απαγορεύεται να έρχονται σε σωµατική επαφή οι παίκτες.
Απαγορεύεται να πηγαίνουν τρεις παίκτες ταυτόχρονα πάνω στην µπάλα.
Κάθε παίκτης µπορεί να κινείται µόνο σε ορισµένη περιοχή.

l l l l
Στην τάξη συζητήστε τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα από αυτή σας την εµπειρία.
Άσκηση 2.1 Τι γνωρίζετε για τους κανονισµούς του ποδοσφαίρου 5 εναντίον 5; Αναζητήστε πηγές και ετοιµάστε µια σχετική εργασία για την τάξη; Μια καλή πηγή είναι: http://www.futsalhellas.gr/rules
Άσκηση 2.2 Για να µπορέσεις να στέλνεις τη µπάλα µε ακρίβεια µε το εσωτερικό του ποδιού, δοκίµασε
την παρακάτω άσκηση. Βάλε δυο κώνους σε απόσταση 1 µέτρου µεταξύ τους. Μετά, από µια απόσταση 10 µέτρων, προσπάθησε 12 φορές να στείλεις τη µπάλα ανάµεσα στους δυο κώνους. Έτσι
γυµνάζονται και οι µεγάλοι αθλητές στις προπονήσεις τους. Εσύ πόσες φορές τα κατάφερες; Την επόµενη µέρα προσπάθησε να στείλεις τη µπάλα ανάµεσα στους κώνους µια φορά παραπάνω.

Η Εθνική Ελλάδος κατακτά το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθληµα Ποδοσφαίρου το 2004

Με λίγα λόγια
Το ποδόσφαιρο είναι ένα από τα πιο δηµοφιλή οµαδικά αθλήµατα και αναπτύχθηκε από την αρχή του 19ου αιώνα. Στην επίσηµη µορφή του παιχνιδιού υπάρχουν συγκεκριµένοι κανονισµοί σχετικά µε τον αγωνιστικό χώρο (γήπεδο), την µπάλα, τις οµάδες αλλά και τον τρόπο παιχνιδιού. Μπορεί όµως πολύ εύκολα να τροποποιηθούν ώστε να είναι εφικτή η διεξαγωγή ενός ευχάριστου και λειτουργικού παιχνιδιού. Για να παιχτεί το ποδόσφαιρο είτε µε αγωνιστική µορφή είτε µε ψυχαγωγική, απαιτείται τεχνική σε συγκεκριµένες δεξιότητες και συνεργασία. Ο σεβασµός προς τους κανόνες είναι απαραίτητος τόσο από τους παίκτες όσο και από τους θεατές. Τότε το άθληµα είναι πραγµατικά απολαυστικό.

Καλαθοσφαίριση

Η ιστορία της καλαθοσφαίρισης
Την καλαθοσφαίριση την επινόησε ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής Τζέιµς Νέισµιθ. Ο Νέισµιθ δηµιούργησε τη µορφή αυτή του παιχνιδιού, όταν στο σχολείο του στο Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης έπρεπε να βρει ένα παιχνίδι για τους µαθητές του, που να παίζεται σε κλειστό χώρο (γυµναστήριο). Έτσι το 1891 σε µια αίθουσα, ο Νέισµιθ κρέµασε δύο καλάθια στους τοίχους και έθεσε ως βασικό στόχο του παιχνιδιού να µπει η µπάλα µέσα σε αυτά. Το νέο αυτό παιχνίδι διαδόθηκε πολύ γρήγορα στην Αµερική. Στην Ευρώπη έγινε γνωστό κυρίως από τον Αµερικάνικο στρατό κατά τη διάρκεια του Α ' Παγκοσµίου Πολέµου. Το άθληµα σύντοµα απέκτησε µεγάλη δηµοτικότητα σε όλες τις χώρες του κόσµου. Στα τέλη του 20ού αιώνα ήταν καταγεγραµµένοι σε όλο τον κόσµο περισσότεροι από 100 εκατοµµύρια παίκτες. Η Διεθνής Οµοσπονδία Ερασιτεχνικής Καλαθοσφαίρισης (FIBA) ιδρύθηκε στη Γενεύη το 1932.

Πότε εµφανίστηκε στην Ελλάδα. Η καλαθοσφαίριση έκανε την πρώτη της εµφάνιση στην Ελλάδα το 1919 στη Θεσσαλονίκη. Πιο συγκεκριµένα στη ΧΑΝ Θεσσαλονίκης καλλιέργησε το άθληµα ο Μάικλ Στεργιάδης, ο οποίος ήταν µαθητής του Νέισµιθ στο Σπρίνγκφιλντ. Η Ελληνική Οµοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ιδρύθηκε το 1970.
Πότε έγινε Ολυµπιακό άθληµα. Η καλαθοσφαίριση έγινε ολυµπιακό άθληµα στην Ολυµπιάδα του Βερολίνου το 1936. Η καλαθοσφαίριση γυναικών προστέθηκε στο πρόγραµµα των Ολυµπιακών Αγώνων το 1976.
Οι µεγαλύτερες διακρίσεις της Εθνικής οµάδας. Οι µεγαλύτερες διακρίσεις της Εθνικής οµάδας καλαθοσφαίρισης της Ελλάδας είναι: η 1η θέση στους Πανευρωπαϊκούς αγώνες καλαθοσφαίρισης ανδρών το 1987 και το 2005 και η 2η θέση το 1989. Σηµαντική επίσης διάκριση είναι και η κατάκτηση του παγκοσµίου πρωταθλήµατος από την οµάδα εφήβων το 1995.

Κανονισµοί της καλαθοσφαίρισης
Ο αγωνιστικός χώρος. Οι επίσηµοι αγώνες γίνονται σε κλειστά γυµναστήρια σε γήπεδα διαστάσεων 28 Χ 15 µέτρα. Αγώνες καλαθοσφαίρισης µπορούν να γίνουν και σε ανοιχτά γήπεδα των ίδιων διαστάσεων. Οι περιοριστικές γραµµές µπροστά από τις βάσεις των καλαθιών ονοµάζονται τελικές γραµµές ή γραµµές άουτ, ενώ οι άλλες παράλληλες γραµµές
ονοµάζονται πλάγιες γραµµές. Επιπλέον αυτών των γραµµών υπάρχει η µεσαία γραµµή που διαιρεί το γήπεδο στα δυο και στο κέντρο της υπάρχει ο κεντρικός κύκλος µε ακτίνα 1,80µ. Οι γραµµές του φάουλ που έχουν µήκος 3,60µ. και είναι παράλληλες των τελικών
γραµµών, σε απόσταση 5,80µ. από αυτές. Ο κύκλος των ελεύθερων βολών έχει διάµετρο 3,60µ.

Οι περιοχές του καλαθιού (ρακέτες) ξεκινούν από τις γραµµές των ελεύθερων βολών και καταλήγουν στις τελικές γραµµές σε απόσταση 3µ. δεξιά και αριστερά του κέντρου της τελικής γραµµής. Σε απόσταση 1,20µ. από το µέσο της τελικής γραµ-
µής και παράλληλα προς αυτή βρίσκονται τα ταµπλό πάνω στα οποία είναι προσαρµοσµένα τα καλάθια. Τα ταµπλό συνήθως είναι φτιαγµένα από σκληρό διαφανές πλαστικό, για να µην εµποδίζουν τους θεατές που κάθονται πίσω τους να παρακολουθούν τον αγώνα. Τα καλάθια βρίσκονται σε ύψος 3,05µ. από το έδαφος. Από το νοητό κέντρο των καλαθιών στο έδαφος και σε απόσταση 6,75µ. από αυτά διαγράφεται ένα ηµικύκλιο το οποίο ορίζει τη γραµµή των 3 πόντων.

Η µπάλα. Είναι φτιαγµένη από δέρµα ή συνθετικό υλικό. Έχει περιφέρεια 75 εκατοστά και ζυγίζει 600 γραµµάρια.
- Ο αριθµός παικτών - ο σκοπός του παιχνιδιού. Δύο οµάδες από 5 παίκτες η καθεµία προσπαθούν να πετύχουν πόντους στέλνοντας την µπάλα µέσα στο αντίπαλο καλάθι. Οι παίκτες επιτρέπεται να χρησιµοποιούν µόνο τα χέρια τους για τον έλεγχο της µπάλας, αλλά δεν µπορούν να τρέχουν κρατώντας την, παρά µόνο αν την κτυπούν συνεχώς στο έδαφος. Σε κάθε αγώνα µπορεί να δηλωθούν συνολικά για κάθε οµάδα 12 παίκτες. Οι 7 αναπληρωµατικοί µπορεί να χρησιµοποιηθούν σαν αλλαγές των 5 παικτών, όσες φορές το επιθυµεί ο προπονητής της οµάδας. Νικήτρια είναι η οµάδα που έχει πετύχει τους περισσότερους πόντους στο τέλος του αγώνα. Κάθε καλάθι ισοδυναµεί µε δύο πόντους, εφόσον γίνει σουτ µέσα από τη γραµµή των τρίποντων. Αν το σουτ γίνει έξω από αυτή τη γραµµή, το καλάθι ισοδυναµεί µε τρεις πόντους. Κάθε επιτυχηµένη ελεύθερη βολή (φάουλ) ισοδυναµεί µε έναν πόντο.

Οι διαιτητές. Είναι τρεις και µοιράζονται τον αγωνιστικό χώρο. Αλλάζουν περιοχές µετά από κάθε φάουλ. Επειδή το µπάσκετ είναι γρήγορο και οι κανονισµοί του αθλήµατος πολύπλοκοι, οι διαιτητές θα πρέπει να αποφασίζουν σε κλάσµατα δευτερολέπτου για να παραχωρήσουν φάουλ ή για να αφήσουν το παιχνίδι να συνεχιστεί. Χρησιµοποιούν τη σφυρίχτρα και σήµατα µε τα χέρια για να επικοινωνούν µε τους παίκτες και τη γραµµατεία. Τη γραµµατεία την αποτελούν ο σηµειωτής, ο χρονοµέτρης και ο χειριστής του µηχανήµατος των 24 δευτερολέπτων. Ο σεβασµός στους κανόνες του αθλήµατος και στις αποφάσεις των διαιτητών είναι προϋπόθεση καλής διεξαγωγής για κάθε αγώνα.

Η διάρκεια του αγώνα. Το παιχνίδι παίζεται σε 4 περιόδους των 10 λεπτών, ενώ ο χρόνος επίθεσης που έχει η κάθε οµάδα διαρκεί 24 δευτερόλεπτα. Οι παίκτες δικαιούνται µια διακοπή 15 λεπτών για ανάπαυση µεταξύ της δεύτερης και τρίτης περιόδου. Το χρονόµετρο αρχίζει να λειτουργεί σε κάθε δεκάλεπτο από τη στιγµή που η µπάλα έρθει σε επαφή µε κάποιον παίκτη. Σταµατάει σε κάθε σφύριγµα του διαιτητή για φάουλ ή όταν η µπάλα βγει εκτός γηπέδου. Στην επαναφορά της µπάλας από κτύπηµα ελεύθερων βολών, όταν οι βολές είναι επιτυχηµένες, το παιχνίδι ξαναρχίζει µε πάσα από τη

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
γραµµή του άουτ. Όταν όµως η δεύτερη βολή είναι αποτυχηµένη, τότε το χρονόµετρο ξεκινάει µε την αναπήδηση της µπάλας στο στεφάνι. Κάθε οµάδα έχει δικαίωµα να ζητήσει δύο τάιµ άουτ στα δύο πρώτα δεκάλεπτα και άλλα τρία στα επόµενα δύο. Η διάρκεια του τάιµ άουτ είναι ένα λεπτό.
Η έναρξη του παιχνιδιού - παραβάσεις. Ο αγώνας αρχίζει, όταν ο διαιτητής, στο κέντρο του γηπέδου, πετάξει την µπάλα ψηλά ανάµεσα σε δύο αντιπάλους παίκτες, οι οποίοι προσπαθούν να την πιάσουν ή να τη στείλουν σε κάποιο συµπαίκτη τους. Η οµάδα που θα πάρει την µπάλα στην κατοχή της έχει 8 δευτερόλεπτα να περάσει τη µεσαία γραµµή και συνολικά 24 για να εκδηλώσει επίθεση. Ο παίκτης που έχει στην κατοχή του την µπάλα πρέπει να παίξει την µπάλα µε ντρίπλα, πάσα ή να κάνει σουτ µέσα σε 5 δευτερόλεπτα. Αν περάσει αυτός ο χρόνος, οι διαιτητές καταλογίζουν φάουλ και παραχωρείται η µπάλα στην αντίπαλη οµάδα. Φάουλ καταλογίζονται επίσης σε βάρος παικτών που χειρίζονται αντικανονικά την µπάλα (βήµατα µε την µπάλα στα χέρια) ή εµποδίζουν τις κινήσεις των αντιπάλων τους. Όταν ένα φάουλ γίνει στην προσπάθεια για σουτ ή όταν µια οµάδα έχει συµπληρώσει 5 φάουλ στην περίοδο, εκτελούνται ελεύθερες βολές. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις των παραβάσεων η επαναφορά της µπάλας γίνεται από τα πλάγια.

Κάθε παίκτης που θα χρεωθεί µε πέντε φάουλ στη διάρκεια του αγώνα αποβάλλεται και τη θέση του την παίρνει ένας από τους αναπληρωµατικούς.

Οι θέσεις των παικτών
- . Πλέι - µέικερ: Ο οργανωτής του παιχνιδιού. Είναι πολύ καλός χειριστής της µπάλας, δίνει το ρυθµό του παιχνιδιού και καθοδηγεί τους συµπαίκτες του.
- . Γκαρντ: Βοηθάει τον πλέι - µέικερ στην οργάνωση του παιχνιδιού, είναι καλός σουτέρ.
- , Í . Φόργουορντ: Είναι πολύ καλοί σουτέρ και αποτελούν το συνδετικό κρίκο µεταξύ του γκαρντ και του σέντερ.
- . Σέντερ: Ο ψηλότερος παίκτης της οµάδας, προστατεύει το καλάθι από τα κοντινά σουτ και προσπαθεί να κερδίσει τα ριµπάουντ.

Πώς παίζεται η καλαθοσφαίριση. Βασικές δεξιότητες.
Μελετήστε τα παρακάτω σκίτσα και διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες.
Προσπαθήστε να τα εφαρµόσετε στο µάθηµα µόνοι σας ή σε συνεργασία µε τους συµµαθητές σας.

Στάση ετοιµότητας

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το άνοιγµα των ποδιών να είναι στο πλάτος των ώµων.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Τα πέλµατα να είναι παράλληλα. Το ένα πόδι να είναι πιο µπροστά από το άλλο και το χέρι που αντιστοιχεί στο µπροστινό πόδι πιο ψηλά.

Το πιάσιµο της µπάλας-πάσα στήθους

Τι πρέπει να προσέχουµε
Στο πιάσιµο της µπάλας τα δάχτυλα να σχηµατίζουν το γράµµα W. Κάνουµε ένα βήµα µπροστά µε τα χέρια τεντωµένα, τους αγκώνες µέσα και τις παλάµες προς τα κάτω.

Είδη πάσας. Στα παρακάτω σχήµατα βλέπουµε τέσσερις διαφορετικές πάσες.
Πάσα στήθους
Πάσα πάνω από το κεφάλι
Μακρινή πάσα µε το ένα χέρι

Τι πρέπει να προσέχουµε
l Στη σκαστή πάσα, το σηµείο που σκάει η µπάλα να είναι τα 2/3 της απόστασης προς τον παίκτη που γίνεται η πάσα.
l Στην πάσα πάνω από το κεφάλι, οι αγκώνες να µην ανοίγουν πολύ προς τα έξω και η µπάλα να βρίσκεται πάνω από το κεφάλι και όχι πίσω από αυτό.
l Στη µακρινή πάσα, την προβολή του ενός ποδιού, µε την ταυτόχρονη µεταφορά της µπάλας στο αντίθετο χέρι πίσω από το κεφάλι.
Σκαστή πάσα

Η αξία της συνεργασίας
Στη καλαθοσφαίριση για να πετύχουµε καλάθι πρέπει να αλλάζουµε πάσες και να συνεργαζόµαστε µε πολλούς τρόπους. Όσο υψηλότερο επίπεδο συνεργασίας υπάρχει σε µια οµάδα, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει η οµάδα να χαρεί το παιχνίδι, να διασκεδάσει και να κερδίσει.
Μπορείτε να εντοπίσετε µερικούς τοµείς της ανθρώπινης δραστηριότητας που να απαιτούν τον ίδιο βαθµό συνεργασίας, για να υπάρχει θετικό αποτέλεσµα;

Ντρίπλα - επιτόπια και προωθητική

Τι πρέπει να προσέχουµε
Κατά την επιτόπια ντρίπλα να χτυπάµε την µπάλα µε τις άκρες των δακτύλων, µε γρήγορες και χαλαρές κινήσεις του καρπού.
Κατά την προωθητική ντρίπλα η µπάλα στην αναπήδηση να µην ξεπερνάει το ύψος της λεκάνης.
Ντρίπλα επιτόπια
Ντρίπλα προωθητική
«Να αποφεύγεις την ντρίπλα, όταν µπορείς να κάνεις πάσα!»
Τι σχέση µπορεί να έχει η παραπάνω οδηγία µε την εξέλιξη του παιχνιδιού;
Μπορεί να παιχτεί µπάσκετ χωρίς πάσα;
Μπορεί να παιχτεί µπάσκετ χωρίς ντρίπλα;
Τι εφαρµογές µπορεί να έχουν τα παραπάνω στην καθηµερινή πράξη;

Το σουτ

Τι πρέπει να προσέχουµε
Τα πόδια να είναι ανοιχτά όσο περίπου το άνοιγµα των ώµων για καλή ισορροπία και άνεση. Το βάρος του σώµατος να µοιράζεται και στα δύο πόδια.
Για τη θέση του σώµατος και των χεριών, αν ο παίκτης είναι δεξιόχειρας, το δεξί πόδι να είναι πιο µπροστά από το αριστερό, ώστε τα δάχτυλα του αριστερού ποδιού να είναι περίπου στην καµάρα του δεξιού ποδιού.
Τα γόνατα να είναι λίγο λυγισµένα, για να δώσουν ώθηση στο σουτ καθώς τεντώνουν, όταν φεύγει η µπάλα από τα χέρια.
Το κεφάλι να είναι σταθερό και τα µάτια να βλέπουν το σηµείο που θα σουτάρει ο παίκτης.

Ο έλεγχος των σκέψεων στον αθλητισµό

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Σε κάθε στιγµή της αθλητικής προσπάθειας τα άτοµα σκέφτονται και αυτές οι σκέψεις καθοδηγούν το σώµα. Οι κατάλληλες σκέψεις µε τον εαυτό µας, οδηγούν σε καλύτερη απόδοση.
Αν την ώρα που παίζουµε ή αγωνιζόµαστε σκεφτόµαστε και επαναλαµβάνουµε µέσα µας κατάλληλες λέξεις που σχετίζονται µε την άσκηση που κάνουµε, τότε αποδίδουµε καλύτερα.
Για παράδειγµα: l
η επισήµανση «προσέχω την µπάλα» ή «βλέπω το στόχο» µας βοηθάει να κατευθύνουµε κατάλληλα την προσοχή µας, να είµαστε µέσα στο παιχνίδι ή να εκτελούµε µε ακρίβεια,
απλές λέξεις όπως «µπροστά» ή «γρήγορα» βοηθάνε την κατάλληλη στιγµή να γείρουµε το σώµα µας µπροστά πριν από ένα χτύπηµα ή να κινηθούµε γρήγορα,
λέξεις όπως «µπορώ» ή «δυνατά» µας βοηθάνε να νοιώθουµε αυτοπεποίθηση.

Η ελεύθερη βολή
Η δεξιότητα της ελεύθερης βολής στο µπάσκετ είναι η ευκολότερη αλλά ταυτόχρονα και η δυσκολότερη άσκηση. Ευκολότερη, γιατί ο µαθητής είναι µόνος του και δεν παρεµβάλλεται αντίπαλος, και δυσκολότερη, γιατί ο µαθητής νιώθει ότι όλα κρέµονται από αυτόν εκείνη τη στιγµή. Ο µαθητής πρέπει να είναι «χαλαρός» και να µην έχει σηµάδια νευρικότητας. Αν ο µαθητής επαναλαµβάνει µέσα του τη λέξη «χαλαρά», τότε πραγµατικά θα το καταφέρει και στην πράξη.
Αν έχει µειωµένη αυτοπεποίθηση και φοβάται, τότε µπορεί να λέει «µπορώ» ή «µέσα».

l Αν το πρόβληµα είναι στο στόχο, µπορεί να λέει «κέντρο», για να στείλει την µπάλα στο σωστό σηµείο.
l Αν το πρόβληµα είναι στην τροχιά της µπάλας και στην ολοκλήρωση της κίνησης των χεριών, τότε λέει «χέρια».
Σκεφτείτε πώς µπορείτε να χρησιµοποιήσετε την τεχνική αυτή σε άλλα µαθήµατα του σχολείου και σε ποιες περιπτώσεις;

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Το µπάσιµο σουτ (Λέι-απ)

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το πιάσιµο της µπάλας στο κατάλληλο πόδι, τα βήµατα και το άλµα.

Η βελτίωση έρχεται µε αξιολόγηση και σωστούς στόχους
Αν θέλεις να βελτιωθείς στην καλαθοσφαίριση, κάνε τα παρακάτω τεστ µε τους συµµαθητές σου ή τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής και βάλε προσωπικούς στόχους βελτίωσης για το καθένα.

Άσκηση 2.3. Αξιολόγηση της πάσας.
Υλικά: 1 χρονόµετρο, 10 µπάλες και από 1 ατοµικό φύλλο επίδοσης.
Σκοπός του τεστ είναι να εκτελέσουµε όσες περισσότερες πάσες µπορούµε στον τοίχο σε χρόνο 30 δευτερολέπτων. Στεκόµαστε πίσω από µία γραµµή που βρίσκεται 2,44 µέτρα από έναν τοίχο. Το σκορ του τεστ είναι ο αριθµός από τις πάσες που θα γίνουν στα 30 δευτερόλεπτα. Για να εκµεταλλευτούµε το χρόνο του µαθήµατος οι µισοί µαθητές εξετάζονται, ενώ οι άλλοι µισοί µετρούν τις πάσες που εκτελούν οι συµµαθητές τους.

Άσκηση 2.4. Αξιολόγηση της ντρίµπλας.
Τοποθετούµε πέντε εµπόδια σε απόσταση 3,05 µ. µεταξύ τους, ενώ η γραµµή αφετηρίας είναι δίπλα στο πρώτο εµπόδιο. Το σκορ του τεστ είναι ο αριθµός των εµποδίων που οι µαθητές θα ντριµπλάρουν σε χρόνο 30 δευτερολέπτων. Η διαδροµή που θα ακολουθήσει φαίνεται στο παρακάτω σχήµα. Κάθε πλήρης κύκλος λοιπόν είναι 10 πόντοι.

Άσκηση 2.5. Αξιολόγηση του σουτ.
Προσπαθούµε να πετύχουµε όσο περισσότερα καλάθια µπορούµε σε 30 δευτερόλεπτα από οποιαδήποτε απόσταση από το καλάθι και οποιαδήποτε θέση του γηπέδου. Η επίδοση είναι ο αριθµός των καλαθιών. Για εκµετάλλευση του χρόνου εκτελούν ταυτόχρονα δύο άτοµα και στις δύο µπασκέτες του γηπέδου.

ΓΙΑ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΘΕΙΣ ΣΤΟ ΜΠΑΣΚΕΤ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΣΟΥ. ΒΛΕΠΕ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΙΝΑΚΑ.
Ηµεροµηνία:
Επίδοση Α στο τεστ της πάσας:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:
Ηµεροµηνία:
Επίδοση Β στο τεστ της πάσας:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:
Ηµεροµηνία:
Επίδοση Α στο τεστ της ντρίπλας:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:
Ηµεροµηνία:
Επίδοση Β στο τεστ της ντρίπλας:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:
Ηµεροµηνία:
Επίδοση Α στο τεστ για το σουτ:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:

Ηµεροµηνία:
Επίδοση Β στο τεστ για το σουτ:
- Ο στόχος µου µετά από 1 µήνα είναι:

ΓΙΑ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΘΕΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΣΟΥ ΟΠΩΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
Γράψε το στόχο της χρονιάς για τα µαθήµατά σου.
Όχι τι βαθµούς θα προσπαθήσεις να πάρεις, αλλά πόσες ώρες την εβδοµάδα θα διαβάζεις, πόσες ασκήσεις θα λύνεις, κ.λπ.
Συµπλήρωσε τα κενά.
Ο στόχος µου για το µήνα . . . . . . . . . . . . . είναι να λύσω 20 ασκήσεις µαθηµατικών εκτός αυτών του σχολείου.
- Ο στόχος µου για το µήνα . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . είναι να διαβάζω . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ώρες τη βδοµάδα.
- Ο στόχος µου για το µήνα . . .

.. . . . . . . . . . . . . . . . είναι να . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Με λίγα λόγια
Η καλαθοσφαίριση αποτελεί ευχάριστη απασχόληση για άτοµα κάθε ηλικίας και ικανότητας. Τα χαρακτηριστικά που την κάνουν ένα τόσο αγαπητό παιχνίδι είναι ο γρήγορος ρυθµός παιχνιδιού, η επαφή µεταξύ των αντίπαλων παικτών και η ευστροφία που πρέπει να έχουν οι παίκτες. Για τις δεξιότητες που έµαθες θυµήσου:
Να τις επαναλαµβάνεις συχνά. Να σκέφτεσαι θετικά και να θέτεις πάντα στόχους.

Πετοσφαίριση

Η ιστορία της πετοσφαίρισης
Η πετοσφαίριση ή βόλεϊ γεννήθηκε το 1895 στην Αµερική (στο Χόλιοκ της Μασαχουσέτης), από το Γουίλιαµ Μόργκαν. Ο Μόργκαν επινόησε το άθληµα στην προσπάθειά του να βρει ένα παιχνίδι κατάλληλο για τη χειµερινή προπόνηση των παικτών του Ράγκµπι. Έτσι ύψωσε το δίχτυ του τένις στα 1,83µ. από το έδαφος. Διαδόθηκε σ' όλο τον κόσµο κυρίως µετά το Β ' Παγκόσµιο Πόλεµο από τους αµερικανούς στρατιώτες. Οι κανονισµοί δέχτηκαν πολλές αλλαγές, ώσπου πήραν τη σηµερινή τους µορφή. Το 1947 γίνεται η σύσταση της Διεθνούς Οµοσπονδίας Βόλεϊ στο Παρίσι. Ολυµπιακό άθληµα έγινε το 1964.

Πότε ήρθε στην Ελλάδα. Το 1922 έρχεται το βόλεϊ στην Ελλάδα. Το εισήγαγε ο σύλλογος Πανιώνιος και το δίδαξε πρώτος ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αθανάσιος Λευκαδίτης. Το 1949 η Ελλάδα γίνεται µέλος της Διεθνούς Οµοσπονδίας. Το 1952 δηµιουργήθηκε η πρώτη Εθνική Οµάδα ανδρών. Οι µεγαλύτερες επιτυχίες σηµειώθηκαν το 1986, οπότε η εθνική µας προκρίνεται στο παγκόσµιο πρωτάθληµα και το 1987 στο πανευρωπαϊκό της Γάνδης, όπου κατακτά το χάλκινο µετάλλιο.
Η Εθνική Οµάδα γυναικών δηµιουργήθηκε το 1966. Το 1985 προκρίθηκε στα τελικά του Πανευρωπαϊκού πρωταθλήµατος, ενώ κατέκτησε χάλκινο και χρυσό µετάλλιο στο κύπελλο Άνοιξης το 1991. Η Ελληνική Οµοσπονδία Πετοσφαίρισης (Ε.Ο.ΠΕ.) ιδρύθηκε το 1970.

Κανονισµοί της πετοσφαίρισης
Για να παίξουµε βόλεϊ πρέπει να έχουµε ένα κανονικό γήπεδο; Οι διαστάσεις του γηπέδου του βόλεϊ είναι 18Χ9 µέτρα. Η κεντρική γραµµή χωρίζει το γήπεδο σε δυο ίσα µέρη, εποµένως η κάθε οµάδα πρέπει να κινηθεί µέσα σε 9Χ9 µέτρα. Στα 3 µέτρα απόσταση από την κεντρική γραµµή υπάρχει η επιθετική γραµµή που ορίζει την επιθετική ζώνη.
Υπάρχουν όµως κάποιες µορφές παιχνιδιού όπως το µίνι βόλεϊ που παίζεται σε µικρότερο γήπεδο (12Χ4,50µ), µε λιγότερους παίκτες (3Χ3) και µικρότερη και ελαφρύτερη µπάλα. Επίσης υπάρχει το
βόλεϊ παραλίας, µπιτς βόλεϊ (2Χ2 παίκτες), που θεωρείται τελείως ξεχωριστό άθληµα, όπως και το βόλεϊ στο γρασίδι ή στο νερό που είναι παραλλαγές του βόλεϊ.

Βόλεϊ µπορεί να παιχτεί στην αυλή του σχολείου ή του σπιτιού µας ή στη γειτονιά, πάνω από ένα σχοινί, µε µια ελαφριά πλαστική µπάλα. Ακόµη µπορεί να παιχτεί µε δυο παιδιά µόνο που αλλάζουν πάσες µεταξύ τους.
Το δίχτυ του βόλεϊ. Το δίχτυ βρίσκεται πάνω από την κεντρική γραµµή, έχει µήκος 9,5 µ., πλάτος 1 µ. και ύψος 2,43 για τους άνδρες και 2,24 για τις γυναίκες. Στις άκρες του και σε 9µ. απόσταση µεταξύ τους βρίσκονται οι αντένες, µήκους 1,80 µ. (προεξέχουν 0,80 µ. πάνω από το δίχτυ) και ορίζουν τα όρια του γηπέδου στον αέρα. Δεν επιτρέπεται στους παίκτες να ακουµπήσουν το δίχτυ, κατά τη διάρκεια της αγωνιστικής φάσης.

Η µπάλα του βόλεϊ. Μπορούµε να παίξουµε µε άλλη µπάλα; Η µπάλα είναι κατασκευασµένη από µαλακό δέρµα ή πλαστικό. Μετά το 1996 η µπάλα είναι πολύχρωµη για χάρη της θεαµατικότητας και αποτελείται από 12 οµοιόµορφα κοµµάτια, σε συνδυασµό τριών χρωµάτων (κίτρινο, άσπρο και µπλε). Έχει περιφέρεια 65-67 εκ. και βάρος 260-280 γραµ. Μπορούµε να παίξουµε µε διαφορετική µπάλα από την κανονική, συνήθως ελαφρύτερη (πλαστική).
Οι παίκτες. Στην πετοσφαίριση κάθε οµάδα αποτελείται από 12 παίκτες (6 βασικούς και 6 αναπληρωµατικούς). Κάθε οµάδα αγωνίζεται µε 6 παίκτες και έχει δικαίωµα να εκτελέσει 6 αλλαγές παικτών στη διάρκεια ενός σετ, σε οποιαδήποτε χρονική στιγµή ζητηθούν (όταν η µπάλα είναι εκτός παιχνιδιού). Όταν ένας παίκτης αντικαταστήσει κάποιον άλλο, αυτός µπορεί να αντικατασταθεί µόνο από τον ίδιο παίκτη που αντικατέστησε. Αυτό µπορεί να γίνει µόνο µια φορά σε κάθε σετ και θεωρείται ότι η αλλαγή έκλεισε. Κλειστές αλλαγές µπορούν να γίνουν µόνο 3 σε κάθε σετ. Μπορούµε να παίξουµε στη γειτονιά ή στο σχολείο µε λιγότερους παίκτες σε µικρότερο γήπεδο.

Τι είναι ο λίµπερο. Ο παίκτης αυτός φορά διαφορετικό χρώµα φανέλα και µπορεί να αντικαταστήσει οποιονδήποτε παίκτη της αµυντικής ζώνης, χωρίς όµως να επιτρέπεται να εκτελέσει σερβίς ή επιθετική ενέργεια. Οι αλλαγές του λίµπερο είναι απεριόριστες, δεν υπολογίζονται στις κανονικές αλλαγές του παιχνιδιού, αλλά πρέπει να µεσολαβεί µια φάση πριν ξαναµπεί ο λίµπερο στο παιχνίδι και αντικαθίσταται µόνο από τον παίκτη που αντικατέστησε. Η αλλαγή του γίνεται πριν σφυρίξει ο διαιτητής για να ξεκινήσει το παιχνίδι ή όταν η µπάλα είναι εκτός παιχνιδιού.

Πώς υπολογίζονται οι πόντοι στο βόλεϊ και ποιος είναι ο νικητής του αγώνα. Η οµάδα κερδίζει πόντο κάθε φορά που κερδίζει τη φάση, ανεξάρτητα από το ποια οµάδα κατέχει το σερβίς. Νικήτρια είναι η οµάδα που κερδίζει 3 σετ των 25 πόντων µε διαφορά 2 πόντων από την άλλη οµάδα. Αν οι οµάδες έρθουν σε ισοπαλία, 2-2 σετ, τότε παίζουν το 5ο σετ στους 15 πόντους, µε διαφορά πάλι 2 πόντων µεταξύ τους. Στο 5ο σετ, όταν µια από τις οµάδες φθάσει πρώτη στους 8 πόντους, οι οµάδες αλλάζουν γήπεδα.
Πώς τοποθετούνται οι παίκτες στο γήπεδο. Οι παίκτες βρίσκονται τοποθετηµένοι τρεις µπροστά (επιθετικοί παίκτες) και τρεις πίσω (αµυντικοί παίκτες). Ο κάθε παίκτης πρέπει να αλλάζει θέση (σύµφωνα µε τη φορά των δεικτών του ρολογιού), κάθε φορά που η οµάδα του αποκτάει το δικαίωµα της εκτέλεσης του σερβίς. Κατά τη στιγµή της εκτέλεσης του σερβίς οι επιθετικοί παίκτες πρέπει να βρίσκονται µπροστά από τους αντίστοιχους αµυντικούς τους. Μια άλλη σχέση που πρέπει να ισχύει βάσει του κανονισµού είναι ότι, τη στιγµή που εκτελείται το σερβίς, οι παίκτες των θέσεων 3 και 6 της οµάδας που υποδέχεται πρέπει να βρίσκονται ανάµεσα από τους 2 και 4 και 1 και 5 αντίστοιχα.

Πόσες επαφές µε την µπάλα δικαιούται η οµάδα και ποιες είναι αυτές. Κάθε οµάδα έχει το δικαίωµα να έχει τρεις επαφές µε την µπάλα, πριν αυτή περάσει στο αντίπαλο γήπεδο. Η µπάλα εισάγεται στο παιχνίδι µε το σερβίς. Η συνηθισµένη τεχνική υποδοχής του σερβίς είναι η από κάτω πάσα (µανσέτα), ακολουθεί η πάσα από πάνω µε τα δυο χέρια και το επιθετικό χτύπηµα (καρφί). Η αντίπαλη οµάδα µπορεί να χρησιµοποιήσει το µπλοκ για να σταµατήσει την αντίπαλη επίθεση, ενώ αυτή περνά το δίχτυ. Η επαφή µε την µπάλα στο µπλοκ δεν υπολογίζεται στις τρεις επαφές του κανονισµού.

Έναρξη του παιχνιδιού. Στην αρχή του παιχνιδιού γίνεται η κλήρωση και η οµάδα που θα κερδίσει, έχει δικαίωµα να επιλέξει το σερβίς ή την υποδοχή του σερβίς. Το τι θα επιλέξει η οµάδα εξαρτάται από το επίπεδό της ή τις ικανότητες των παικτών της. Συνήθως οι µεγάλες οµάδες επιλέγουν την

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
υποδοχή, γιατί βασίζονται στην καλή υποδοχή και στην επίθεσή τους, για να κερδίσουν τον πρώτο πόντο και το δικαίωµα για σερβίς.
Μπορούµε να παίξουµε την µπάλα µε τα πόδια; Μπορούµε να κάνουµε πιαστή πάσα; Από το 2000 και µετά ισχύουν νέοι κανονισµοί, τους οποίους η διεθνής οµοσπονδία έχει θεσπίσει µε στόχο τη θεαµατικότητα του αθλήµατος.
- Ο παίκτης που εκτελεί σερβίς έχει δικαίωµα µιας µόνο προσπάθειας.
- Ο παίκτης που εκτελεί σερβίς µπορεί να το εκτελέσει από όποιο σηµείο της τελικής γραµµής επιλέξει (δεν ισχύει η ζώνη του σερβίς).

n n n n n
Ο χρόνος κατοχής της µπάλας στο σερβίς έγινε 8 .
Επιτρέπεται η απόκρουση της µπάλας µε το πόδι ή οποιοδήποτε άλλο µέρος του σώµατος. Επιτρέπεται η µπάλα κατά το σερβίς να ακουµπήσει το δίχτυ.
Επιτρέπεται η πιαστή µπαλιά στην πρώτη επαφή της µπάλας (υποδοχή και άµυνα).
Ο προπονητής µπορεί να σηκώνεται και να κινείται στη ζώνη που ορίσθηκε µπροστά από τον πάγκο, ως «ελεύθερη ζώνη».

Πώς παίζεται η Πετοσφαίριση. Βασικές δεξιότητες.
Παρατηρήστε τα παρακάτω σκίτσα και διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες (λέξεις κλειδιά) της κάθε δεξιότητας. Με αυτό τον τρόπο θα µάθετε πώς γίνεται η κάθε δεξιότητα και µετά µε λίγη εξάσκηση θα καταφέρετε να εκτελείτε σωστά την κάθε δεξιότητα και να χειρίζεστε την µπάλα.
Η συνηθισµένη σειρά µε την οποία µαθαίνουµε το άθληµα είναι: η πάσα µε δάχτυλα, η µανσέτα, το σερβίς (από κάτω), το επιθετικό χτύπηµα, το µπλοκ, το τένις σερβίς (από πάνω) και οι πτώσεις (πλάγια, µπροστά).

Πάσα µε δάχτυλα

Τι πρέπει να προσέχουµε
Τα δάχτυλα των χεριών να σχηµατίζουν τρίγωνο µε δείκτες και αντίχειρες.
Να συναντάς την µπάλα µπροστά στο µέτωπο.
Οι αγκώνες να είναι λυγισµένοι.
Τα γόνατα να είναι λυγισµένα.
Τα πόδια να είναι ανοιχτά όσο οι ώµοι και το ένα πόδι να προηγείται λίγο του άλλου.

l l l l

Μανσέτα

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το ένα πόδι να προηγείται του άλλου.
Τα γόνατα να είναι λυγισµένα.
Τα χέρια να είναι έτοιµα δίπλα στους µηρούς.
Τα χέρια να δένουν µε τη µια παλάµη µέσα στην άλλη, αφού τεντώσουν στους αγκώνες. Το σηµείο που η µπάλα έρχεται σε επαφή µε τα χέρια είναι το πρώτο µέρος των πήχεων.

Σερβίς

Τι πρέπει να προσέχουµε. (Για δεξιόχειρες)
Το αριστερό πόδι να προηγείται του δεξιού.
Τα γόνατα να είναι ελαφρά λυγισµένα και ο κορµός γερµένος µπροστά.
Το αριστερό χέρι τεντωµένο να κρατά την µπάλα µπροστά στο δεξί µηρό.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Το δεξί χέρι να βρίσκεται πίσω και, µόλις το αριστερό αφήσει την µπάλα, να κινείται δίπλα στο µηρό για να τη κτυπήσει µε µπουνιά.
Το σηµείο που το χέρι έρχεται σε επαφή να είναι πίσω και κάτω από την µπάλα και το βάρος να µεταφέρεται τη στιγµή του χτυπήµατος από το πίσω πόδι στο µπροστινό.

Επιθετικό χτύπηµα

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το σώµα να είναι σε χαλαρή θέση, το δεξί πόδι να προηγείται του αριστερού.
Η φορά να ξεκινά µε το αριστερό πόδι µε ένα µικρό βήµα κατεύθυνσης, µετά ένα µεγαλύτερο βήµα-άλµα, ενώ τα χέρια να κινούνται πρώτα µπροστά και στο δεύτερο βήµα να πηγαίνουν πίσω για να πάρουν φορά.
Το άλµα να γίνεται µε το αριστερό πόδι να προηγείται του δεξιού, τα γόνατα λυγισµένα και τα
χέρια πίσω. Κατόπιν να σηκώνονται τα χέρια ψηλά, το αριστερό να µένει στο ύψος του µετώπου, ενώ το δεξί να κινείται πάνω και πίσω και να έρχεται µε ταχύτητα και δύναµη και τεντωµένο να χτυπήσει την µπάλα.

Το χτύπηµα να γίνεται µε όλη την παλάµη, από πίσω και πάνω από την µπάλα, ενώ ο παίκτης βρίσκεται στον αέρα µε το σώµα σε έκταση.
Μετά το χτύπηµα το χέρι να τραβιέται από το δίχτυ και ο παίκτης να προσγειώνεται στα δάχτυλα των ποδιών και µακρυά από το δίχτυ.

Μπλοκ

Τι πρέπει να προσέχουµε
Να είµαστε σε θέση ετοιµότητας µε τα δυο πόδια στο άνοιγµα των ώµων, λυγισµένα και χαλαρά και τα χέρια λυγισµένα στους αγκώνες στο ύψος του προσώπου (οι πήχεις παράλληλοι στο έδαφος). Να µετακινούµαστε µε πλάγια ή σταυρωτά βήµατα προς την µπάλα.
Τα πόδια να λυγίζουν περισσότερο (χαµηλώνει το κέντρο βάρους) για το άλµα, ενώ τα χέρια να τεντώνουν στους αγκώνες και να κινούνται πάνω και µπροστά για να µπλοκάρουν.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Στον αέρα να σχηµατίζεται ένα τόξο µε τα χέρια και τα πόδια προς τα µπροστά για ισορροπία. Τα χέρια να είναι σε απόσταση τέτοια που να µην µπορεί η µπάλα να περάσει ανάµεσά τους, να λυγίζουν στους καρπούς για να εισχωρήσουν στο αντίπαλο γήπεδο.
Μετά το χτύπηµα τα χέρια να τραβιούνται πίσω και να προσγειωνόµαστε µακριά από το δίχτυ µε πρώτο σηµείο επαφής τις µύτες των ποδιών.

Σερβίς τένις (από πάνω)

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το αριστερό πόδι να προηγείται του δεξιού.
Το αριστερό χέρι τεντωµένο να κρατά την µπάλα µπροστά στο δεξί ώµο.
Το πέταγµα της µπάλας να είναι κατακόρυφο και να έχει ύψος περίπου 2µ.
Το δεξί χέρι να κινείται πάνω και πίσω, να λυγίζει στον αγκώνα και να έρχεται µε ταχύτητα και δύναµη, ενώ τεντώνει, να χτυπήσει την µπάλα µε όλη την παλάµη.
Το χέρι να έρχεται σε επαφή πίσω και κάτω από την µπάλα και το βάρος να µετακινείται από το πίσω πόδι στο µπροστινό.

Πλάγια πτώση

Τι πρέπει να προσέχουµε
Στη θέση ετοιµότητας το ένα πόδι να προηγείται του άλλου, τα γόνατα και ο κορµός να είναι µπροστά λυγισµένα και τα χέρια να βρίσκονται χαλαρά δίπλα στους µηρούς.
Το δεξί ή το αριστερό πόδι (εξαρτάται από το πού είναι η µπάλα) να εκτελεί προβολή πλάγια, στροφή και κάθισµα πάνω στο πόδι, ενώ το χέρι προσπαθεί να φθάσει την µπάλα.
Το χτύπηµα να γίνεται ή µε το εσωτερικό του πήχη ή µε µπουνιά και να χτυπά την µπάλα από κάτω για να τη σηκώσει ψηλά.
Μετά το χτύπηµα να γίνεται κυβίστηση πάνω στις ωµοπλάτες και να πατούν τα πόδια πάλι κάτω. Η επαναφορά να γίνεται πάλι σε θέση ετοιµότητας.

Ποιες είναι οι φάσεις του παιχνιδιού. Η τακτική της πετοσφαίρισης χαρακτηρίζεται από τις πέντε βασικές φάσεις του παιχνιδιού: 1η όταν η οµάδα εκτελεί σερβίς, 2η όταν η οµάδα υποδέχεται το σερβίς, 3η όταν η οµάδα εκδηλώνει την επίθεση, 4η όταν η οµάδα αµύνεται και 5η όταν η οµάδα αντεπιτίθεται.
Τι είναι σύνθεση οµάδας. Η σύνθεση της οµάδας αναφέρεται στον αριθµό των επιθετικών και πασαδόρων που παίρνουν µέρος στη διάταξη, πριν ξεκινήσει ένας αγώνας. Υπάρχουν τρεις βασικές συνθέσεις της οµάδας κατά σειρά εκµάθησης: Η 6:0, όπου δεν υπάρχει εξειδίκευση πασαδόρου και όλοι οι παίκτες περνώντας από τη ζώνη 3 παίζουν το ρόλο του πασαδόρου, η 4:2, όπου υπάρχουν 2 πασαδόροι, οι οποίοι τοποθετούνται διαγώνια και κάθε φορά υπάρχει πάντα ένας µπροστά και η 5:1, όπου υπάρχει ένας πασαδόρος, ο οποίος όταν βρίσκεται στην πίσω ζώνη διεισδύει στην επιθετική ζώνη (µεταξύ της θέσης 3 και 2) εκτελεί πάσα και επιστρέφει στη θέση του πίσω.

Τι είναι η νοερή απεικόνιση
Πολλοί σπουδαίοι αθλητές και αθλήτριες φαντάζονται τις τεχνικές λεπτοµέρειες του αθλήµατός τους και αυτό τους βοηθάει πολύ. Όσο πιο καθαρή εικόνα της κίνησης έχουν στο µυαλό τους, τόσο καλύτερα εκτελούν.
Όπως ένας µαθητής µπορεί να λύσει ένα πρόβληµα µε τη σκέψη, χωρίς να το εκφράσει µε λόγια, έτσι µπορεί να φανταστεί και µια κίνηση στα σπορ, χωρίς να την εκτελέσει. Αυτή είναι η τεχνική της νοερής εξάσκησης. Ο,τιδήποτε µαθαίνετε στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, πρέπει να το έχετε πολύ καθαρά στο µυαλό σας.

Πρέπει να φαντάζεστε καθαρά τις εικόνες. Να φαντάζεστε ότι εκτελείτε την άσκηση, σωστά και µε επιτυχία. Για να αναπτυχθεί η ικανότητα αυτή, θα πρέπει να επαναληφθεί πολλές φορές µέσα σας, 50, 100, 1000.
Πριν από µια άσκηση, πριν από ένα σερβίς, µια κυβίστηση, µια βολή, ένα άλµα, ή µια ρίψη πρώτα φανταστείτε και µετά εκτελέστε.
Νοερή εξάσκηση για τα άλλα µαθήµατα του σχολείου. Μπορείτε
φαντασθείτε νοερά ότι παρουσιάζετε άψογα ένα θέµα στην τάξη σας, προτού πάτε στο σχολείο. Να φαντασθείτε ότι λύνετε µια άσκηση µαθηµατικών µε άνεση, ότι θα γράψετε στις εξετάσεις µε άνεση και χωρίς άγχος. Αρκεί βέβαια να έχετε διαβάσει πριν. Η νοερή εξάσκηση είναι αποτελεσµατική όχι µόνο στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, αλλά και σε όλα τα άλλα µαθήµατα του σχολείου.

Γενικές οδηγίες για ένα παιχνίδι πετοσφαίρισης
n n n n
Να γνωρίζετε το σύστηµα της υποδοχής του σερβίς, της επίθεσης και της άµυνας.
Να γνωρίζετε πάντα σε ποια θέση παίζετε.
Να γνωρίζετε ποια φάση του παιχνιδιού παίζεται, ώστε να έχετε την ανάλογη θέση.
Μη δίνετε οδηγίες στους άλλους.
Μη χάνετε την µπάλα από τα µάτια σας.
Τρέξτε να βοηθήσετε.
Να είστε συγκεντρωµένοι στο παιχνίδι.

Με λίγα λόγια
Η πετοσφαίριση είναι οµαδικό άθληµα, όπου δεν υπάρχει σωµατική επαφή µεταξύ των δύο οµάδων εξαιτίας του διχτυού που υπάρχει ανάµεσά τους. Βασικές δεξιότητες του αθλήµατος είναι η πάσα µε τα δάκτυλα, η µανσέτα, το σερβίς, το επιθετικό χτύπηµα και το µπλοκ. Είναι ένα ιδιαίτερα τεχνικό άθληµα και για το λόγο αυτό χρειάζεται τακτική εξάσκηση. Επίσηµη µορφή αθλήµατος επίσης είναι η πετοσφαίριση στην άµµο, ιδιαίτερα αγαπητό άθληµα τα τελευταία χρόνια.
Μια αθλήτρια φαντάζεται ένα τέλειο καρφί

Χειροσφαίριση

Ιστορία της χειροσφαίρισης
Ο άνθρωπος στην πορεία της ιστορικής του εξέλιξης χρησιµοποίησε για τις διάφορες δουλειές του περισσότερο τα χέρια παρά τα πόδια του. Αποτέλεσµα αυτής της πραγµατικότητας ήταν να αναπτυχθούν πολύ πιο γρήγορα τα παιχνίδια που παίζονταν µε τα χέρια από αυτά που παίζονταν µε τα πόδια. Η χειροσφαίριση προήλθε από την εξέλιξη άλλων παιχνιδιών µέσα στο πέρασµα των αιώνων. Από τα παιχνίδια των αρχαίων Ελλήνων, γνωστά ήταν η «Ουρανία» και το «Αρπαστόν».
Στο πρώτο οι παίκτες προσπαθούσαν να ρίξουν την µπάλα πιο ψηλά, ενώ στο δεύτερο κυριαρχούσε η ανταλλαγή της µπάλας. Παρόµοιο ήταν και το παιχνίδι της Ναυσικάς, που περιγράφει στην Οδύσσεια ο Όµηρος. Χαρακτηριστική είναι η στάση ενός παιδιού σ' ένα µικρό χάλκινο άγαλµα τού 4ου αιώνα που βρέθηκε στη Δωδώνη και είναι παρόµοια σχεδόν µε τη θέση της πάσας στη χειροσφαίριση πάνω από τον ώµο.

Η χειροσφαίριση είναι πολύ δηµοφιλές παιχνίδι σε ένα µεγάλο µέρος του κόσµου και κυρίως στην Ευρώπη, απ' όπου και άρχισε να παίζεται µε τη σηµερινή του µορφή. Το σύγχρονο παιχνίδι προέκυψε από το συνδυασµό τριών διαφορετικών αθληµάτων (ποδόσφαιρο, καλαθοσφαίριση και χόκεϊ). Το Handhold (δανική λέξη) αναπτύχθηκε το 1898 από το Holier Nielsen ως εναλλακτική λύση του ποδοσφαίρου. Ο καθηγητής Carl Schelenz της σχολής Φυσικής Αγωγής του Βερολίνου το 1919 συνέβαλε ώστε να εξελιχθεί το άθληµα στη σηµερινή του µορφή.

Η διεθνής ερασιτεχνική οµοσπονδία χειροσφαίρισης (IAHF) ιδρύθηκε το 1928. Μια µορφή χειροσφαίρισης, που παιζόταν σε ανοιχτό χώρο από οµάδες έντεκα παικτών, ήταν ένα βασικό ολυµπιακό άθληµα στο Μόναχο το 1936. Μετά το δεύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο, το παιχνίδι µε επτά παίκτες αντικατέστησε βαθµιαία το παιχνίδι µε έντεκα παίκτες. Το Παγκόσµιο πρωτάθληµα, µετά το δεύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο, άρχισε πάλι το 1954, ενώ η χειροσφαίριση αποκαταστάθηκε στο ολυµπιακό πρόγραµµα το 1972. Οι αγώνες χειροσφαίρισης γυναικών εισήχθησαν το 1976.

Κανονισµοί της χειροσφαίρισης
Μπορούµε να παίξουµε χειροσφαίριση σε µικρούς χώρους; Με την ίδια ευκολία που θα παίζαµε έναν αγώνα ποδοσφαίρου µπορούµε να οργανώσουµε ένα παιχνίδι χειροσφαίρισης στην αυλή του σχολείου, σε µια αλάνα, σε µια πλατεία που δεν ενοχλούµε και σε ένα µικρό γήπεδο.
Η χειροσφαίριση παίζεται µεταξύ δύο οµάδων, που η καθεµία έχει έξι παίκτες γηπέδου και έναν τερµατοφύλακα. Ο σκοπός του παιχνιδιού είναι να περάσει η µπάλα στο τέρµα των αντιπάλων.
Το Γήπεδο. Οι διαστάσεις του κανονικού γηπέδου χειροσφαίρισης είναι 20 επί 40 µέτρα. Η γραµµή περιοχής τέρµατος, ή γραµµή των 6 µέτρων είναι ίσως η πιο σηµαντική γραµµή του γηπέδου. Το άνοιγµα του τέρµατος είναι 2 επί 3 µέτρα.

Μπροστά από την περιοχή του τέρµατος παρατάσσονται οι αµυντικοί παίκτες σε διάφορους σχηµατισµούς. Μόνο ο τερµατοφύλακας επιτρέπεται να µπει σ' αυτή την περιοχή, ενώ οι επιθετικοί και οι αµυντικοί πρέπει να παραµένουν έξω. Η αµυντική τεχνική έχει οµοιότητες µε αυτήν της καλαθοσφαίρισης µε την εξαίρεση ότι επιτρέπει περισσότερη επαφή. Οι κανονισµοί επιτρέπουν τον έλεγχο του
Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
αντιπάλου µε τα χέρια, αλλά οι παίκτες δεν πρέπει να σπρώξουν, να κρατήσουν ή να θέσουν σε κίνδυνο έναν αντίπαλο µε οποιοδήποτε τρόπο. Υπερβολική σκληρότητα έχει σαν αποτέλεσµα την προειδοποίηση, την αποβολή για 2 λεπτά ή την αποβολή από το παιχνίδι.

Αριθµός Παικτών. Κάθε οµάδα έχει επτά παίκτες, έξι παίκτες γηπέδου και έναν τερµατοφύλακα. Σε κάθε παιχνίδι έχουν δικαίωµα να συµµετάσχουν σε κάθε οµάδα δώδεκα παίκτες µαζί µε τους αναπληρωµατικούς. Οι αντικαταστάτες µπορούν να µπουν στο παιχνίδι σε οποιαδήποτε στιγµή του αγώνα από το χώρο αλλαγών της οµάδας τους, όταν ο παίκτης που αντικαθιστούν αποχωρήσει από το γήπεδο.
Διαιτητές. Οι διαιτητές είναι δύο: Ο διαιτητής γηπέδου και ο διαιτητής γραµµής. Οι αποφάσεις τους είναι τελεσίδικες. Το έργο των διαιτητών βοηθούν ένας χρονοµέτρης και ένας σηµειωτής του σκορ.

Ένας παίκτης µπορεί να κάνει τρία βήµατα µε την µπάλα πριν και µετά το ντριπλάρισµα, αλλά ενώ στέκεται µπορεί να κρατάει την µπάλα µόνο 3 δευτερόλεπτα. Οι επιτιθέµενοι παίκτες πρέπει να βρουν έναν τρόπο να διεισδύσουν µε την µπάλα ανάµεσα από τους αµυντικούς ή να βρεθούν σε ευνοϊκή θέση για να εκτελέσουν ρίψη προς το τέρµα µπροστά από την άµυνα. Όταν είναι στην επίθεση, οι παίκτες ανάλογα µε τη θέση τους λέγονται: πίσω παίκτες, ενδιάµεσοι, κεντρικός, ακραίοι και παίκτης γραµµής. Η µεταβίβαση (πάσα) αποτελεί τον κυρίαρχο τρόπο µετακίνησης της µπάλας στην επίθεση. Κάθε οµάδα έχει επτά παίκτες, έξι παίκτες γηπέδου και έναν τερµατοφύλακα. Σε κάθε κούς. Οι αντικαταστάτες µπορούν να µπουν στο παιχνίδι σε οποιαδήποτε στιγµή του αγώνα από το χώρο αλλαγών της οµάδας τους, όταν ο παίκτης που αντικαθιστούν αποχωρήσει από το γήπεδο.

Διάρκεια του παιχνιδιού. Για παίκτες 18 χρονών και πάνω, παίζονται δύο ηµίχρονα από 30 λεπτά, µε 10 λεπτά διάλειµµα. Σε τουρνουά και σε παιδικούς αγώνες η διάρκεια είναι δύο ηµίχρονα των 15 ή 20 λεπτών. Το µέτρηµα του χρόνου συνεχίζεται χωρίς διακοπή, εκτός από τις περιπτώσεις τραυµατισµών και του διαλείµµατος (time-out) που παίρνει κάποια οµάδα.
Επίτευξη τέρµατος. Τέρµα επιτυγχάνεται όταν ολόκληρη η µπάλα περάσει τη γραµµή τέρµατος µέσα από το τέρµα. Τέρµα µπορεί να επιτευχθεί µε κάθε βολή (π.χ. ελεύθερη βολή, πλάγια επαναφορά, σέντρα, ρίψη από το τέρµα).

Παίξιµο της µπάλας. Ο παίκτης επιτρέπεται να:
Τρέξει µε την µπάλα 3 βήµατα (η παράβαση για περισσότερα βήµατα χρεώνεται µε µια ελεύθερη βολή).
Κρατήσει την µπάλα 3 δευτερόλεπτα (η παράβαση για περισσότερο χρόνο, χρεώνεται µε µια ελεύθερη βολή).
Ντριπλάρει απεριόριστα. Επιτρέπονται 3 βήµατα πριν και αφού ντριπλάρει (δεν υπάρχει διπλή ντρίπλα).
Ο παίκτης δεν επιτρέπεται να:
Θέσει σε κίνδυνο έναν αντίπαλο µε την µπάλα.
Τραβήξει, χτυπήσει ή γρονθοκοπήσει την µπάλα, όταν αυτή είναι στα χέρια ενός αντιπάλου.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Έρθει σε επαφή µε την µπάλα κάτω από το γόνατο.
Κάνει βουτιά στο έδαφος για την µπάλα που ρολάρει ή είναι σταµατηµένη στην περιοχή τέρµατος.
Άµυνα σε αντίπαλο. Ένας παίκτης επιτρέπεται να χρησιµοποιήσει τον κορµό του, για να εµποδίσει
Στιγµή από αγώνα χειροσφαίρισης
έναν αντίπαλο µε ή χωρίς την µπάλα. Η χρησιµοποίηση απλωµένων χεριών ή ποδιών για παρεµπόδιση, σπρώξιµο, τρικλοποδιά ή χτύπηµα δεν επιτρέπεται. Ο επιτιθέµενος παίκτης δεν επιτρέπεται να πέσει πάνω σε αµυνόµενο παίκτη που στέκεται ακίνητος (επιθετικό φάουλ).

Πλάγια επαναφορά. Δίνεται, όταν η µπάλα βγαίνει έξω από την πλάγια γραµµή ή όταν η µπάλα αγγίζεται από έναν αµυνόµενο παίκτη (εκτός του τερµατοφύλακα) και βγαίνει έξω από τα όρια της τελικής γραµµής. Το ελεύθερο χτύπηµα εκτελείται από το σηµείο το οποίο η µπάλα πέρασε την πλάγια γραµµή ή την τελική γραµµή, από την πλησιέστερη γωνία. Όλοι οι αντίπαλοι παίκτες πρέπει να στέκονται 3 µέτρα µακριά από την µπάλα.
Ελεύθερη βολή. Για ένα φάουλ ή παραβίαση δίνεται ελεύθερη βολή στους αντιπάλους ακριβώς στο σηµείο που έγινε. Αν το φάουλ ή η παραβίαση συµβαίνει ανάµεσα στη γραµµή τέρµατος και τη γραµµή των 9 µέτρων, η βολή γίνεται από το πλησιέστερο σηµείο έξω από τη γραµµή των 9 µέτρων. Όλοι οι παίκτες της οµά-
δας που παίρνει την ελεύθερη βολή πρέπει να είναι έξω από τη γραµµή των 9 µέτρων. Οι αντίπαλοι πρέπει να στέκονται 3 µέτρα µακριά από την µπάλα, όταν γίνεται η ελεύθερη βολή. Ο παίκτης που εκτελεί την ελεύθερη βολή πρέπει να διατηρεί τουλάχιστον το ένα πόδι του σε επαφή µε το έδαφος.

Βολή 7 µέτρων. Δίνεται όταν:
Ένα φάουλ παρεµποδίζει µια καθαρή ευκαιρία για επίτευξη τέρµατος.
Ένας αµυνόµενος παίκτης βρίσκεται µέσα στην περιοχή τέρµατος και παρεµποδίζει µε οποιονδήποτε τρόπο τον επιθετικό που επιχειρεί ρίψη στο τέρµα.

Βολή τέρµατος. Δίνεται όταν:

n n n
Η µπάλα χτυπάει στον τερµατοφύλακα και περνάει έξω από την τελική γραµµή.
Η µπάλα πετιέται έξω από την τελική γραµµή από την επιτιθέµενη οµάδα.
Ο τερµατοφύλακας εκτελεί τη βολή µέσα από την περιοχή τέρµατος και δεν περιορίζεται από τον κανονισµό των 3 βηµάτων / 3 δευτερολέπτων.
Προοδευτικές ποινές. Είναι τα φάουλ που απαιτούν περισσότερη τιµωρία από µια απλή ελεύθερη βολή. Είναι ενέργειες που κατευθύνονται άµεσα σε αντίπαλο και όχι στην µπάλα και πρέπει να τιµωρούνται προοδευτικά (π.χ. πιάσιµο, κράτηµα, σπρώξιµο, χτύπηµα ή πήδηµα πάνω σε αντίπαλο).

Προειδοποιήσεις (κίτρινη κάρτα). Ο διαιτητής δίνει µόνο µία προειδοποίηση σε έναν παίκτη για παραβιάσεις κανονισµών και ένα σύνολο τριών προειδοποιήσεων σε µία οµάδα. Υπέρβαση αυτών των ορίων έχει ως αποτέλεσµα την αποβολή 2 λεπτών. Οι προειδοποιήσεις δεν είναι υποχρεωτικές, πριν δοθεί µια αποβολή 2 λεπτών.

Αποβολή 2 λεπτών. Δίνεται για:
Σοβαρή ή κατ' εξακολούθηση παραβίαση κανονισµού.
Αντιαθλητική συµπεριφορά.
Παράνοµη αντικατάσταση.

n n n

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Η οµάδα του παίκτη που αποβάλλεται παίζει µε λιγότερους παίκτες για 2 λεπτά. Αποκλεισµός και εξαίρεση (κόκκινη κάρτα).
Αποκλεισµός σηµαίνει τρεις αποβολές διάρκειας 2 λεπτών. Ο αποκλειόµενος παίκτης πρέπει να αποµακρυνθεί από το γήπεδο και τον πάγκο, αλλά η οµάδα µπορεί να τον αντικαταστήσει µετά την παρέλευση των 2 λεπτών.
Εξαίρεση δίνεται για βίαιη επίθεση, ενώ η οµάδα του εξαιρούµενου παίκτη συνεχίζει για το υπόλοιπο παιχνίδι µε λιγότερους παίκτες.

Πώς παίζεται η χειροσφαίριση. Βασικές δεξιότητες.
w Μελετήστε λίγο τα παρακάτω σκίτσα και διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες. Έτσι θα κατανοήσετε µερικά από τα µικρά µυστικά της χειροσφαίρισης. Στη συνέχεια προσπαθήστε να τα εφαρµόσετε µόνοι σας.
Μεταβίβαση πάνω απ' το κεφάλι. Χρησιµοποιείται για γρήγορη και κοντινή πάσα µε ακρίβεια. Έχει ιδιαίτερη αξία, επειδή είναι η βάση για τη µάθηση όλων των τεχνικών του σουτ.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Η µπάλα να πιάνεται µε όλη την παλάµη και ο αγκώνας να λυγίζει 90 µοίρες.
Το βάρος του σώµατος να είναι στο πίσω πόδι και µετά να γίνεται ο βηµατισµός προς το στόχο.
Μεταβίβαση του βάρους µπροστά και το χέρι ρίψης να συνεχίζει χαλαρά προς τα κάτω.

Υποδοχή της µπάλας πάνω από τη µέση

Τι πρέπει να προσέχουµε
Να βλέπουµε την µπάλα.
Έκταση των χεριών για την υποδοχή της µπάλας.
Λύγισµα των αγκώνων και υποχώρηση µε την µπάλα.
Μετακίνηση των χεριών µέχρι το στήθος.

Υποδοχή της µπάλας κάτω από τη µέση

Τι πρέπει να προσέχουµε
Να βλέπουµε την µπάλα.
Οι παλάµες να είναι προς τα µπρος.

l l l
Τα γόνατα να λυγίζουν και τα χέρια να τεντώνουν για την υποδοχή της µπάλας. Λύγισµα των αγκώνων και υποχώρηση µε την µπάλα.
Μετακίνηση των χεριών µέχρι το στήθος.

Ντριπλάρισµα της µπάλας

Τι πρέπει να προσέχουµε
Στη χειροσφαίριση ο παίκτης µπορεί να κάνει τρία βήµατα ή να κρατήσει την µπάλα 3 δευτερόλεπτα πριν και µετά την ντρίπλα.
Το χέρι πρέπει να είναι ανοιχτό και να τοποθετείται στο πάνω µέρος της µπάλας, όταν γίνεται η επαφή. Το χτύπηµα της µπάλας από τη µία παλάµη στην άλλη, όπως και η διπλή ντρίπλα είναι παραβάσεις.

Η µέγιστη κίνηση που επιτρέπεται µε ντριπλάρισµα της µπάλας:
3 βήµατα ή 3 δευτερόλεπτα
Ντριπλάρισµα (απεριόριστες φορές)
3 βήµατα ή δευτερόλεπτα

Ο τερµατοφύλακας. Βασική στάση - µπλοκάρισµα

Τι πρέπει να προσέχουµε
Τα µάτια να κοιτάζουν κατευθείαν την µπάλα.
Τα γόνατα να είναι ελαφρά λυγισµένα.
Να γίνεται ένα µικρό βήµα στην κατεύθυνση της µπάλας.
Το πόδι και το χέρι να είναι στην πορεία της µπάλας.

Σουτ
Χρησιµοποιείται για να στείλουµε την µπάλα πάνω από την άµυνα και να διεισδύσουµε στην περιοχή τέρµατος.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το χέρι που έχει την µπάλα να είναι ψηλά και πίσω, ενώ το άλλο να είναι ελαφρά µπροστά από το σώµα.
Να στρίβουν οι ώµοι και το χέρι ρίψης να κινείται προς τα µπρος. Να δίνεται ελαφρά ώθηση µε τη µέση.
Να µεταφέρεται η ορµή προς τα µπρος.
Το χέρι ρίψης να συνεχίζει την πορεία του και να έρχεται µπροστά από το σώµα.
Η προσγείωση να γίνεται µε το πόδι απογείωσης.

Με λίγα λόγια
Η χειροσφαίριση είναι οµαδικό παιχνίδι στο οποίο η κάθε οµάδα προσπαθεί να πετύχει γκολ, ενώ η µετακίνηση της µπάλας πραγµατοποιείται µε τα χέρια. Παρουσιάζει αρκετές οµοιότητες µε τα άλλα οµαδικά αθλήµατα. Η πιο σηµαντική διαφορά του από αυτά είναι η ύπαρξη ζώνης τέρµατος, στην οποία επιτρέπεται να κινείται µόνον ο τερµατοφύλακας.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Κλασικός αθλητισµός
Με ποια µέση ωριαία ταχύτητα τρέχουν οι πρωταθλητές
Εκκίνηση του κλασικού µαραθώνιου δρόµου της Αθήνας
Κατά τη διάρκεια των Ολυµπιακών Αγώνων του 2004, η καλύτερη επίδοση στα 100 µέτρα ήταν 9.85 δευτερόλεπτα. Η καλύτερη επίδοση στην κλασική διαδροµή του µαραθώνιου δρόµου ήταν 2 ώρες 10 λεπτά και 55 δευτερόλεπτα. Η διαδροµή αυτή είναι 42.200 (42.195) µέτρα. Ποια είναι η µέση ωριαία ταχύτητα των αθλητών αυτών στα δύο αθλήµατα. Συγκρίνετε τις ταχύτητες αυτές µε την ταχύτητα του αλόγου που είναι περίπου 60 χιλιόµετρα την ώρα.

Τα αγωνίσµατα
Τα αθλήµατα του κλασικού αθλητισµού ήταν αυτά που κυριαρχούσαν στην αρχαία εποχή και ιδιαίτερα στους πανελλήνιους αγώνες. Σήµερα τα αγωνίσµατα του κλασικού αθλητισµού θεωρούνται ο «Βασιλιάς» των σπορ. Χωρίζονται σε τρεις µεγάλες κατηγορίες: στους δρόµους, στα άλµατα και στις ρίψεις.

Δρόµοι
l δρόµοι ταχύτητας (100µ. - 200µ. - 400µ.) l l l l l l σκυταλοδροµίες (4x100µ. και 4x400µ.)
δρόµοι µε εµπόδια (110µ. - 400µ. ανδρών & 100µ. - 400µ. γυναικών) δρόµοι µεσαίων αποστάσεων (800µ. - 1.500µ.) 3000 µέτρα µε φυσικά εµπόδια (στίπλ) δρόµοι µεγάλων αποστάσεων (5.000µ. - 10.000µ. - Μαραθώνιος: 42.195µ.) βάδην σκυταλοδροµίες (4x100µ. και 4x400µ.)

Ρίψεις
σφαιροβολία
σφυροβολία
ακοντισµός
δισκοβολία
l l l l

Άλµατα
οριζόντια άλµατα (άλµα σε µήκος και άλµα τριπλούν) κάθετα άλµατα (άλµα σε ύψος και άλµα επί κοντώ)
Τέλος υπάρχουν και τα σύνθετα αγωνίσµατα (δέκαθλο για τους άντρες και έπταθλο για τις γυναίκες) που είναι ο συνδυασµός δέκα και επτά αγωνισµάτων αντίστοιχα.
Για το δέκαθλο τα αγωνίσµατα είναι: 100µ., άλµα σε µήκος, σφαιροβολία, άλµα σε ύψος, 400µ., 110µ. µε εµπόδια, δισκοβολία, άλµα επί κοντώ, ακοντισµός και 1500µ. Για το έπταθλο τα αγωνίσµατα είναι: 100µ. µε εµπόδια, άλµα σε ύψος, σφαιροβολία, 200µ., άλµα σε µήκος, ακοντισµός και 800µ.

Δρόµοι
Οι αθλητές που είναι γρήγοροι επιλέγουν ένα αγώνισµα ταχύτητας, ενώ αντίθετα οι αθλητές που έχουν την ικανότητα να τρέχουν µε σχετικά υψηλές ταχύτητες για µεγάλο χρονικό διάστηµα επιλέγουν ένα αγώνισµα ηµιαντοχής ή αντοχής. Στα αγωνίσµατα ταχύτητας οι αθλη-

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Πενταθλητής κατά τη διάρκεια του αγωνίσµατος του άλµατος σε µήκος, κρατώντας στα χέρια του τους αλτήρες
τές πρέπει απαραίτητα να είναι πολύ γρήγοροι, δυνατοί και να εκτελούν πολύ καλά την τεχνική του τρεξίµατος, ενώ στα αγωνίσµατα ηµιαντοχής και αντοχής µεγαλύτερο ρόλο παίζει η αντοχή, ο ρυθµός τρεξίµατος και η δύναµη θέλησης του αθλητή.
Βασικοί κανονισµοί δρόµων. Σκοπός των αθλητών στα αγωνίσµατα των δρόµων είναι να φτάσουν πρώτοι στο τέρµα ξεπερνώντας τους αντιπάλους τους.
Σε όλα τα αγωνίσµατα των δρόµων είναι προκαθορισµένη η αφετηρία (αρχή) και ο τερµατισµός (τέλος) και η απόσταση ποικίλλει ανάλογα µε το αγώνισµα (π.χ. 100µ., 400µ., 3000µ. κ.ά.). Το γήπεδο όπου τελούνται οι αγώνες έχει συνήθως 8 διαδρόµους. Το µήκος του εσωτερικού διαδρόµου είναι 400 µέτρα. Η διαδροµή αποτελείται από δυο ευθείες και δυο στροφές.

Ό,τι ισχύει για όλα τα αγωνίσµατα των δρόµων ισχύει και για τα αγωνίσµατα δρόµων µε εµπόδια µε τη διαφορά ότι κατά τη διάρκεια της διαδροµής υπάρχουν σε συγκεκριµένα σηµεία, εµπόδια ίδια για όλους τους αγωνιζόµενους, τα οποία οι αθλητές πρέπει να πηδήσουν.

Άλµατα
Τα άλµατα στον κλασικό αθλητισµό χωρίζονται σε οριζόντια (άλµα σε µήκος και άλµα τριπλούν) και σε κάθετα (άλµα σε ύψος και άλµα επί κοντώ). Ο καλός άλτης πρέπει να είναι δυνατός, γρήγορος και ευκίνητος µε πολύ καλό επίπεδο τεχνικής.
Βασικοί κανονισµοί αλµάτων. Στα οριζόντια άλµατα, σκοπός των αθλητών είναι να πηδήσουν όσο πιο µακριά µπορούν µε έξι προσπάθειες. Για την τελική σειρά κατάταξης των αθλητών µετράει το καλύτερο άλµα που έκαναν από τις έξι προσπάθειες. Αν κάποιοι αθλητές έχουν την ίδια καλύτερη επίδοση τότε σε καλύτερη θέση κατάταξης είναι αυτός που έκανε το δεύτερο καλύτερο άλµα. Τόσο στο άλµα σε µήκος όσο και στο άλµα τριπλούν υπάρχει προκαθορισµένο σηµείο (βαλβίδα) από το οποίο ο αθλητής είναι υποχρεωµένος να εκτελέσει το άλµα.

Στα κάθετα άλµατα σε αντίθεση µε τα οριζόντια οι αθλητές εκτελούν συνεχώς άλµατα µε την προϋπόθεση ότι δε ρίχνει ο αθλητής τον πήχη ο οποίος είναι τοποθετηµένος σε διάφορα ύψη. Σε κάθε ύψος ο αθλητής έχει τρεις προσπάθειες. Όταν στο τέλος του αγώνα δυο ή τρεις αθλητές έχουν περάσει το ίδιο ύψος, νικητής είναι αυτός που το έχει περάσει µε λιγότερες προσπάθειες (π.χ. µε την πρώτη). Αν και εκεί υπάρχει ισοβαθµία τότε νικητής είναι αυτός µε το συνολικά µικρότερο αριθµό αποτυχηµένων προσπαθειών.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Ρίψεις
Οι ρίψεις θεωρούνται ότι είναι το αγώνισµα των δυνατών, γιατί για µια υψηλή επίδοση απαιτούν, εκτός από ταχύτητα, καλή τεχνική και δύναµη. Εξαιτίας αυτών, ο σωµατότυπος των αθλητών και αθλητριών των ρίψεων διαφέρει από αυτόν που έχουν οι αθλητές των άλλων αγωνισµάτων του στίβου.

Βασικοί κανονισµοί ρίψεων
Σκοπός των αθλητών είναι να ρίξουν το όργανο ρίψης (ακόντιο, δίσκος, σφαίρα και σφύρα) όσο πιο µακριά µπορούν. Το βάρος των οργάνων ρίψης είναι διαφορετικό για τους άνδρες και διαφορετικό για τις γυναίκες.
Πίνακας 2.1 Το βάρος του οργάνου στα ριπτικά αγωνίσµατα.

| Αγωνίσµατα Σφαίρα 7   | Άντρες Γυναίκες κιλά και 260 γραµµάρια   | 4 κιλά        |
|-----------------------|------------------------------------------|---------------|
| Ακόντιο               | 800 γραµµάρια                            | 600 γραµµάρια |
| Δίσκος                | 2 κιλά                                   | 1 κιλό        |
|                       | Σφύρα 7 κιλά και 260 γραµµάρια           | 4 κιλά        |
Για την τελική σειρά κατάταξης των αθλητών µετράει η καλύτερη βολή που έκαναν από τις έξι προσπάθειες. Αν κάποιοι αθλητές έχουν την ίδια καλύτερη επίδοση, τότε σε καλύτερη θέση κατάταξης είναι αυτός που έκανε τη δεύτερη καλύτερη βολή. Σε όλες τις ρίψεις υπάρχει µία «βαλβίδα ρίψης» (ή διάδροµος ρίψης στο ακόντιο), µέσα από την οποία ο αθλητής εκτελεί τη βολή. Υπάρχει ένας τοµέας ρίψης, µέσα στον οποίο πρέπει να προσγειωθεί το όργανο ρίψης. Αν η σφαίρα ή το ακόντιο για παράδειγµα προσγειωθούν έξω από αυτό τον τοµέα, τότε η βολή ακυρώνεται.

Ο κλασικός αθλητισµός στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες
Η ολυµπιονίκης Βούλα Πατουλίδου τερµατίζει πρώτη στους Ολυµπιακούς της Βαρκελώνης το 1992
Χρυσά µετάλλια στο στίβο µετά την αναβίωση των Ολυµπιακών Αγώνων έχουν πάρει οι παρακάτω Έλληνες αθλητές και αθλήτριες:
1896, Αθήνα: Σπύρος Λούης, Μαραθώνιος.
1912, Στοκχόλµη: Τσικλητήρας Κωνσταντίνος, άλµα σε µήκος άνευ φοράς.
1992, Βαρκελώνη: Πατουλίδου Βούλα, 100 µέτρα µε εµπόδια.
2000, Σίδνεϊ: Κεντέρης Κωνσταντίνος, 200 µέτρα. 2004, Αθήνα: Τσουµελέκα Αθανασία, 20 χιλιόµετρα βάδην. Χαλκιά Φανή, 400 µέτρα εµπόδια.

Περιγραφή των αγωνισµάτων του κλασικού αθλητισµού
Ταχύτητες. Στα αγωνίσµατα των ταχυτήτων ο αθλητής, µετά τη συσπειρωτική εκκίνηση, αρχικά επιταχύνει και όταν φτάσει τη µέγιστή του ταχύτητα προσπαθεί να τη διατηρήσει έως τον τερµατισµό. Η σωστή τεχνική εκκίνησης, η ταχύτητα και κυρίως η σωστή
τεχνική τρεξίµατος είναι οι παράγοντες που βοηθούν πολύ στα αγωνίσµατα ταχύτητας.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Την έγκυρη και γρήγορη εκκίνηση.
Την ανάπτυξη όσο το δυνατόν µεγαλύτερης ταχύτητας.
Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής τρεξίµατος.
Τεχνική τρεξίµατος
Δρόµοι ταχύτητας µε εµπόδια. Οι δρόµοι ταχύτητας µε εµπόδια έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά µε τους απλούς δρόµους ταχύτητας. Η βασική διαφορά τους είναι ότι στους δρόµους µε εµπόδια, ο αθλητής κατά τη διάρκεια του αγωνίσµατος πρέπει να περάσει όσο πιο γρήγορα µπορεί τα εµπόδια που είναι τοποθετηµένα στη διαδροµή. Η τεχνική διαπέρασης των εµποδίων (σωστά και γρήγορα) παίζει πολύ σηµαντικό ρόλο στα αγωνίσµατα αυτά.

Τεχνική περάσµατος εµποδίου

Τι πρέπει να προσέχουµε
Την έγκυρη και γρήγορη εκκίνηση.
Την ανάπτυξη όσο το δυνατόν µεγαλύτερης ταχύτητας. Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής περάσµατος του εµποδίου.

l l l
Την αρµονική και γρήγορη εναλλαγή από τη διαπέραση του εµποδίου στο τρέξιµο και το αντίθετο.
Αθλητές σε δρόµο ηµιαντοχής
Αθλητές στα 110 µέτρα µε εµπόδια
Δρόµοι ηµιαντοχής και αντοχής. Στα αγωνίσµατα αυτά, καθοριστικοί παράγοντες απόδοσης είναι η αντοχή, ο ρυθµός τρεξίµατος (tempo) και η δύναµη θέλησης του αθλητή. Η εκκίνηση στα αγωνίσµατα ηµιαντοχής και αντοχής γίνεται από την όρθια θέση.
Άλµα σε µήκος. Στο άλµα σε µήκος ο αθλητής πρέπει να αναπτύξει τη µεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα στο διάδροµο φοράς, να προσεγγίσει τη βαλβίδα και να εκτελέσει έγκυρο πάτηµα σύµφωνα µε τους κανονισµούς. Πρέπει να απογειωθεί και να εκτελέσει την τεχνική αιώρησης που έχει επιλέξει (συσπειρωτική, εκτατική, εναέριο διασκελισµό) και στη συνέχεια να προσγειωθεί µέσα στο σκάµµα µε τις φτέρνες, σε όσο το δυνατόν µεγαλύτερη απόσταση.

Οι δύο τελευταίοι διασκελισµοί και το πάτηµα κατά το άλµα σε µήκος

Τι πρέπει να προσέχουµε
Την ανάπτυξη όσο το δυνατόν µεγαλύτερης ταχύτητας.
Τη σωστή εκτέλεση των δύο τελευταίων διασκελισµών της φοράς.
Το έγκυρο πάτηµα στη βαλβίδα.
Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής αιώρησης.
Την προσγείωση µε µικρές απώλειες σε µήκος.
Απογείωση, αιώρηση και προσγείωση αθλητή στο άλµα σε µήκος
Άλµα τριπλούν. Έχει τα ίδια χαρακτηριστικά µε το άλµα σε µήκος (φορά, πάτηµα στη βαλβίδα, προσγείωση) µε σηµαντική διαφορά ότι µετά το πάτηµα στη βαλβίδα ο αθλητής εκτελεί ένα κουτσό, ένα βήµα και µετά κάνει άλµα στο σκάµµα.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Την ανάπτυξη όσο το δυνατόν µεγαλύτερης ταχύτητας (ελεγχόµενης).
Το έγκυρο πάτηµα στη βαλβίδα.
Τη σωστή εκτέλεση των τριών φάσεων της τεχνικής (κουτσό, βήµα, άλµα).
Το κουτσό και το βήµα να είναι οριζόντια και όχι κατακόρυφα.
Την προσγείωση να έχει όσο το δυνατόν µικρότερες απώλειες σε µήκος.
Τεχνική των τριών διασκελισµών στο τριπλούν (κουτσό, βήµα, άλµα)
Άλµα σε ύψος. Στο άλµα σε ύψος ο αθλητής, αφού αναπτύξει ταχύτητα µε ηµικυκλική φορά, πατά και απογειώνεται µεταφέροντας το κέντρο βάρους του (γενικότερα το σώµα του) όσο πιο ψηλά µπορεί. Στη συνέχεια εκτελώντας την τεχνική αιώρησης (τεχνική φλοπ) προσπαθεί να περάσει τον πήχη (χωρίς να τον ρίξει κάτω) και να προσγειωθεί στο στρώµα µε ασφάλεια.

Πάτηµα, απογείωση και αιώρηση κατά το άλµα σε ύψος

Τι πρέπει να προσέχουµε
l l l
Ανάπτυξη ταχύτητας στην ηµικυκλική φορά. Σωστό πάτηµα (ούτε πολύ κοντά ούτε µακριά από το στρώµα). Στο τελευταίο πάτηµα το πόδι πατά στο έδαφος πρώτα µε τη φτέρνα.
l Δυναµική απογείωση µε άρση του ποδιού αιώρησης. l Σωστή εκτέλεση της τεχνικής αιώρησης. l Ασφαλή προσγείωση στο στρώµα.
Αθλήτρια πάνω από τον πήχη στο άλµα σε ύψος

Το κέντρο µάζας του σώµατος στο άλµα σε ύψος
Ένας πολύ σηµαντικός παράγοντας που επηρεάζει την επίδοση του µαθητή - αθλητή στο άλµα σε ύψος, δηλαδή το πόσο ψηλά θα πηδήσει, είναι το ύψος στο οποίο φθάνει το Κέντρο Μάζας του Σώµατος κατά τη διάρκεια της πτήσης. Το πόσο ψηλά θα φτάσει το Κ.Μ.Σ εξαρτάται: από τη δύναµη που εφαρµόζεται από το πόδι ώθησης, τη δύναµη που θα προσθέσει το πόδι αιώρησης και τα χέρια και από την ταχύτητα εφαρµογής της δύναµης. Άρα το ύψος που πρέπει να διανύσει το Κέντρο Μάζας του Σώµατος από την απογείωση έως τον πήχη είναι σηµαντικό κριτήριο για τη διαπέραση του πήχη. Παρατηρώντας τις δύο εικόνες, βλέπουµε τον ίδιο αθλητή να περνά τον πήχη στο ίδιο ύψος µε δυο διαφορετικές τεχνικές. Στην τεχνική «ψαλίδι» το Κ.Μ.Σ. του αθλητή βρίσκεται αρκετά πάνω από τον πήχη ενώ αντίθετα στην τεχνική «Fosbury Flop» βρίσκεται κάτω από τον πήχη. Έτσι η απόσταση που διανύει το Κ.Μ.Σ. στη δεύτερη περίπτωση είναι µικρότερη, άρα ο αθλητής
περνά το ύψος πιο εύκολα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους εξέλιξης της τεχνικής στο ύψος, όπου οι αθλητές, µε τη νέα τεχνική, µπορούν µε την ίδια προσπάθεια να πηδήξουν πιο ψηλά.

Άλµα επί κοντώ. Είναι ίσως το πιο δύσκολο, από άποψη τεχνικής εκτέλεσης, αγώνισµα στον κλασικό
αθλητισµό. Ο αθλητής πρέπει να αναπτύξει ταχύτητα, κρατώντας ένα κοντάρι. Στη συνέχεια να τοποθετήσει το κοντάρι στη βαλβίδα και µε τη βοήθειά του να περάσει τον πήχη και να προσγειωθεί µε ασφάλεια στο στρώµα.
Σφαιροβολία. Στη σφαιροβολία ο αθλητής τοποθετεί τη σφαίρα στο λαιµό του δίπλα στον ώµο και µετακινείται από το πίσω άκρο της κυκλικής βαλβίδας στο εµπρός άκρο, είτε µε γλίστρηµα (τεχνική Ο' Μπράιαν), είτε µε περιστροφική κίνηση όπως στη δισκοβολία (περιστροφική τεχνική ή τεχνική Μπαρίσνικοφ).

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Η τελική φάση ρίψης και στις δύο τεχνικές είναι σχεδόν η ίδια. Ο αθλητής «ωθεί» τη σφαίρα δυνατά και γρήγορα και προσπαθεί να τη στείλει όσο πιο µακριά µπορεί µέσα στον προκαθορισµένο τοµέα ρίψης, χωρίς να βγει ή να ακουµπήσει έξω από τη βαλβίδα. Μόλις τελειώσει τη βολή, βγαίνει από το πίσω µισό (ηµικύκλιο) της βαλβίδας.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Ο αγκώνας κατά την ώθηση να βρίσκεται στο ύψος του ώµου.

Επηρεάζει η γωνία ρίψης την απόσταση στην οποία θα πάει η σφαίρα;
Ένας αθλητής εκτελεί τρεις βολές µε τη σφαίρα, όπου η µόνη διαφορά σε κάθε βολή είναι η γωνία απελευθέρωσης της σφαίρας (η ταχύτητα ρίψης της σφαίρας και η επιτάχυνση της βαρύτητας είναι σταθερές). Υπολογίστε την απόσταση που θα διανύσει η σφαίρα αν απελευθερωθεί µε γωνία 30$^{ο}$, 45 ο και 60$^{ο}$. Σε ποια από τις τρεις περιπτώσεις η σφαίρα θα προσγειωθεί πιο µακριά;
- Ο µαθηµατικός τύπος υπολογισµού της απόστασης που θα διανύσει η σφαίρα είναι:

S = V o 2 ηµ2θ όπου: g
S = η απόσταση που θα διανύσει η σφαίρα.
Vο = η ταχύτητα ρίψης της σφαίρας.
θ = η γωνία ρίψης της σφαίρας.
g = η επιτάχυνση της βαρύτητας.

Παράδειγµα
Αν σε µια βολή ο αθλητής απελευθερώσει τη σφαίρα µε ταχύτητα 12 m/s και γωνία 45 ο ποια θα είναι η απόσταση που θα διανύσει η σφαίρα;

Έχουµε:
Vο = 12 m/s
θ = 45 ο
g = 10 m/s 2 (η τιµή της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι σταθερή)

Έτσι:
S = (12m/s) 2  ηµ2 45 ο = 144m 2 /s 2  ηµ90 ο = 144m 2 /s 2  1 =14,4 m 10m/s 2 10m/s 2 10m/s 2
Υπολογίστε µε τη σειρά σας την απόσταση που θα διανύσει η σφαίρα αν η γωνία απελευθέρωσής της είναι 30 ο και 60$^{ο}$.
Σηµείωση: Στους παραπάνω υπολογισµούς δε λαµβάνεται υπόψη το ύψος του αθλητή.
Η κίνηση να είναι επιταχυνόµενη.
Η δύναµη και η ταχύτητα από τη µετατόπιση ή την περιστροφή να εφαρµοσθεί επάνω στη σφαίρα ξεκινώντας σταδιακά από τα πόδια µέχρι την παλάµη.
Το αγώνισµα της σφαιροβολίας κατά τη διάρκεια των Ολυµπιακών αγώνων της Αθήνας το 2004 έγινε στην Αρχαία Ολυµπία

Δισκοβολία. Στη δισκοβολία ο αθλητής κάνει µία και µισή περιστροφή µέσα στην κυκλική βαλβίδα και απελευθερώνει το δίσκο, δίνοντας ταυτόχρονα µε το δείκτη στροφές στο δίσκο καθώς τον αφήνει. Για να ξεκινήσει η περιστροφή, ο δισκοβόλος κάνει µία ή δύο αιωρήσεις για να αποκτήσει ρυθµό και να φέρει το δίσκο πίσω από το σώµα του. Σκοπός του αθλητή είναι να προσγειωθεί ο δίσκος όσο γίνεται πιο µακριά µέσα στον προκαθορισµένο τοµέα ρίψης.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Η κίνηση πρέπει να είναι επιταχυνόµενη.
Η δύναµη και η ταχύτητα από την περιστροφή πρέπει να «βγει» επάνω στο δίσκο ξεκινώντας σταδιακά από τα πόδια µέχρι την παλάµη.
Σωστή γωνία και ύψος απελευθέρωσης του δίσκου.
Ο αθλητής πρέπει να βγει από το πίσω µισό µέρος της βαλβίδας, αφού πρώτα ο δίσκος έχει προσγειωθεί στο έδαφος.
Η περιστροφή στη δισκοβολία

Ακοντισµός
Η τεχνική ρίψης του ακοντίου περιλαµβάνει δύο µέρη. Στο πρώτο µέρος, ο ακοντιστής τρέχει 8 12 επιταχυνόµενα βήµατα, κρατώντας το ακόντιο επάνω από το ύψος των ώµων. Το δεύτερο µέρος της φοράς αποτελούν τα πέντε τελευταία βήµατα, όπου ο αθλητής απλώνει το χέρι του προς τα πίσω και στρέφει τον αριστερό του ώµο προς την κατεύθυνση ρίψης. Στα τρία τελευταία βήµατα, εκτελεί µια «ψαλιδωτή» κίνηση µε τα πόδια έτσι ώστε να έρθει στην τελική θέση ρίψης. Στη φάση αυτή, σπρώχνει µε το δεξί πόδι επάνω και εµπρός, η δύναµη αυτή µεταφέρεται στη λεκάνη, στον κορµό, στον ώµο, στον αγκώνα και τέλος στην παλάµη που απελευθερώνει το ακόντιο.

Τι πρέπει να προσέχουµε
Το αριστερό πόδι του αθλητή κατά τη ρίψη πρέπει να είναι τεντωµένο.
Προσοχή στη σωστή γωνία και στο ύψος απελευθέρωσης του ακοντίου.
Στο βήµα συγκράτησης που κάνει ο αθλητής µετά τη ρίψη του ακοντίου δεν πρέπει να πατήσει την ηµικυκλική τελική γραµµή ρίψης, γιατί η βολή ακυρώνεται.

l l l
Αφού ολοκληρωθεί η ρίψη και το ακόντιο προσγειωθεί στον προκαθορισµένο τοµέα ρίψης, ο αθλητής πρέπει να βγει από το πίσω µέρος της βαλβίδας.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Γωνία απελευθέρωσης του ακοντίου
Η ιδανική γωνία απελευθέρωσης του ακοντίου διαφέρει από αυτήν της σφαίρας και κυµαίνεται από 35 ο έως 42$^{ο}$. Επηρεάζεται από τις καιρικές συνθήκες και κυρίως από τη δύναµη και τη φορά του ανέµου. Έτσι, όταν ο άνεµος είναι «ευνοϊκός», η γωνία απελευθέρωσης αυξάνεται, ενώ όταν είναι «αντίθετος» µειώνεται.

Εικόνες και σκέψεις στις ρίψεις
Οι σκέψεις καθοδηγούν το σώµα σε κάθε στιγµή της εκτέλεσης µιας άσκησης. Προσπαθώντας να µάθουµε µια κλασική άσκηση όπως είναι η ρίψη µε µπαλάκι, µπορούµε να σκεφτούµε µε λέξεις ή εικόνες την κίνηση, τη στροφή του σώµατος πριν το πέταγµα και το άνοιγµα των χεριών. Πριν πετάξετε το µπαλάκι ή το ακόντιο σκεφτείτε την παρακάτω εικόνα:

«Γύρνα πλάγια, άπλωσε τα φτερά σαν αετός, τέντωσε πίσω το χέρι και πέτα»
Ο παραπάνω τρόπος είναι ιδιαίτερα ελκυστικός. Μας θυµίζει ότι πρέπει να γυρίσουµε το σώµα πλάγια για να ρίξουµε το µπαλάκι και να ανοίξουµε τα χέρια µας. Η σκέψη ότι τα χέρια είναι φτερά αετού µάς προτρέπει να ανοίξουµε τα χέρια πολύ, ενώ ταυτόχρονα µας δίνει την εικόνα και την αίσθηση του δυνατού κι επιβλητικού. Το τέντωµα του χεριού πίσω δίνει την τελευταία οδηγία για σωστή εκτέλεση. Επιπλέον κάνει την άσκηση παιγνιώδη και αναπτύσσει τη φαντασία.

Με λίγα λόγια
Τα αγωνίσµατα του κλασικού αθλητισµού είναι ιδιαίτερα δηµοφιλή από τους αρχαίους ακόµα χρόνους. Τα δροµικά αγωνίσµατα χωρίζονται στους δρόµους ταχύτητας, τους δρόµους ηµιαντοχής και τους δρόµους αντοχής. Για το καθένα υπάρχει ξεχωριστή τεχνική τρεξίµατος αλλά και τακτική. Στα άλµατα περιλαµβάνονται το µήκος, το ύψος, το τριπλούν και το επί κοντώ. Στα ριπτικά αγωνίσµατα σκοπός των αθλητών είναι η ρίψη του οργάνου (σφαίρα, ακόντιο, σφύρα, δίσκος) όσο το δυνατόν πιο µακριά. Οι τρεις κατηγορίες των αγωνισµάτων του στίβου διαφέρουν πολύ τόσο στις δεξιότητες που χρησιµοποιούνται όσο και στις ικανότητες που πρέπει να καλλιεργούν οι αθλητές για να διακριθούν σε αυτά.

Γυµναστική

Η ιστορία της γυµναστικής
Η ενόργανη γυµναστική, µε τη σύγχρονή της µορφή, θεωρείται ότι γεννήθηκε στη Γερµανία. Το 1881 δηµιουργήθηκε η πρώτη Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Ενόργανης Γυµναστικής. Στους πρώτους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες (1896) στην Αθήνα, συµπεριλήφθηκε στο πρόγραµµα η ενόργανη γυµναστική των ανδρών και µάλιστα ο Έλληνας Μητρόπουλος κέρδισε το χρυσό µετάλλιο στο αγώνισµα των κρίκων και ο Ανδριακόπουλος το χρυσό µετάλλιο στην αναρρίχηση σε σχοινί (αναρρίχησις επί κάλω).
Η µεγαλύτερη µορφή του αθλήµατος θεωρείται η Νάντια Κοµανέτσι από τη Ρουµανία, η οποία στους Ολυµπιακούς του Μόντρεαλ (1976) κατέκτησε 7 «Άριστα» (10). Στην Ελλάδα η ενόργανη γυµναστική άρχισε να αναπτύσσεται ραγδαία από τα τέλη της δεκαετίας του '60. Μεγάλα ονόµατα του αθλήµατος είναι ο Μελισσανίδης (χρυσό µετάλλιο στο έδαφος στους Ολυµπιακούς του 1996 στην Ατλάντα), ο Ταµπάκος (χρυσό µετάλλιο στους κρίκους στους Ολυµπιακούς του 2004 στην Αθήνα και αργυρό το 2000 στο Σίδνεϊ) και ο Μάρας (χρυσό µετάλλιο στο παγκόσµιο πρωτάθληµα του 2001).

Ολυµπιακό άθληµα της γυµναστικής είναι και η Ρυθµική Αγωνιστική Γυµναστική (ΡΑΓ). Από τα τέλη της δεκαετίας του '90 οι εθνικές µας οµάδες είναι στις πρώτες θέσεις όλων των ολυµπιακών, παγκόσµιων και πανευρωπαϊκών πρωταθληµάτων και ο αριθµός των µεταλλίων είναι µεγάλος. Ενδεικτικά αναφέρουµε το χάλκινο µετάλλιο του ανσάµπλ στους Ολυµπιακούς του Σίδνεϊ (2000), το χρυσό µετάλλιο του ανσάµπλ νεανίδων στους Πανευρωπαϊκούς του 1994 και του 1997, το ασηµένιο του ανσάµπλ γυναικών το 1997, το χρυσό του ανσάµπλ γυναικών στο Παγκόσµιο Πρωτάθληµα του 1999.

Το τραµπολίνο είναι το πιο πρόσφατα ενταγµένο άθληµα της γυµναστικής στους Ολυµπιακούς Αγώνες. Η ακροβατική γυµναστική είναι άθληµα της γυµναστικής µη ολυµπιακό στο οποίο αγωνίζονται τόσο άνδρες όσο και γυναίκες.

Ποια αθλήµατα περιλαµβάνει η γυµναστική;
Η γυµναστική χωρίζεται σε 4 επιµέρους αθλήµατα:

l l l l
Ενόργανη Γυµναστική (ανδρών και γυναικών),
Ρυθµική Αγωνιστική Γυµναστική (γυναικών),
Ακροβατική Γυµναστική και
Τραµπολίνο

Όργανα της ενόργανης γυµναστικής
Οι άνδρες και οι γυναίκες δεν αγωνίζονται στα ίδια όργανα. Τα όργανα και η σειρά εκτέλεσής τους είναι για µεν τους άνδρες το έδαφος, ο πλάγιος ίππος, οι κρίκοι, το άλµα, το δίζυγο και το µονόζυγο, για δε τις γυναίκες το άλµα, οι ζυγοί, η δοκός ισορροπίας και το έδαφος.

Τι είναι ένα πρόγραµµα γυµναστικής
Σε όλα τα αγωνίσµατα ο αθλητής ή η αθλήτρια πρέπει να παρουσιάσει µια σειρά κατάλληλα συνδεδεµένων ασκήσεων. Στόχος του αθλητή ή της αθλήτριας είναι να συµπεριλάβει στο πρόγραµµά του ασκήσεις που θα δηµιουργήσουν ένα αρµονικό σύνολο και που θα δώσουν το µέγιστο της βαθµολογίας (10 βαθµοί). Σε κάποια όργανα υπάρχει χρονικό όριο διάρκειας του προγράµµατος, ενώ σε κάποια
Λεπτοµέρειες από λαβές οργάνων γυµναστικής

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Πρωταθλητής σε άσκηση στους κρίκους
άλλα υπάρχει ένας ελάχιστος αριθµός ασκήσεων που πρέπει να περιλαµβάνονται.
Η µόνη διαφορά µεταξύ ανδρών και γυναικών είναι ότι στο αγώνισµα του εδάφους οι γυναίκες χρησιµοποιούν και µουσική (µουσικό θέµα), βάσει της οποίας γίνεται η σύνθεση του προγράµµατος (χορογραφία).

Πώς βαθµολογείται ένα πρόγραµµα ενόργανης γυµναστικής
Η κρίση χωρίζεται στη σύνθεση (ποιες ασκήσεις συµπεριλήφθηκαν στο πρόγραµµα και εκτελέστηκαν σωστά) και στην εκτέλεση (πόσο σωστά εκτελέστηκαν οι ασκήσεις που συµπεριλήφθηκαν). Δεν έχει λοιπόν σηµασία να χρησιµοποιούνται απλά δύσκολες ασκήσεις, αλλά να εκτελούνται και σωστά. Οι κριτές είναι αντίστοιχα άνδρες ή γυναίκες.
Κάθε άσκηση έχει συγκεκριµένη αξιολόγηση που καθορίζεται από τη Διεθνή Γυµναστική Οµοσπονδία και η οποία χαρακτηρίζεται µε γράµµατα του λατινικού αλφάβητου (A,B,C,D,E). Ο πρώτος κώδικας βαθµολογίας εκδόθηκε το 1949. Κάθε πρωτότυπη άσκηση λαµβάνει το όνοµα του αθλητή ή της αθλήτριας που την εκτέλεσε για πρώτη φορά. Μέχρι στιγµής 4 πρωτότυπες ασκήσεις έχουν ονόµατα Ελλήνων αθλητών και αθλητριών («Τσαβδαρίδου», «Μελισσανίδης», «Ταµπάκος», «Τσολακίδης»).

Πρωταθλητής σε άσκηση στο µονόζυγο

Η τεχνική ανάλυση των ασκήσεων
Γραφική παράσταση άλµατος στον αέρα
Για να είναι επιτυχής η προσγείωση µετά από ένα άλµα (π.χ. σάλτο, διαπέραση από τον ίππο), θα πρέπει το κέντρο βάρους του σώµατος να είναι µέσα στη βάση στήριξης των ποδιών.
Στις περιστροφικές κινήσεις στον αέρα για να αποκτήσει το σώµα την απαραίτητη ταχύτητα για την ολοκλήρωσή τους, χρησιµοποιούνται κατάλληλα τα χέρια και τα πόδια.
Οι ασκήσεις που περιλαµβάνονται στην ενόργανη γυµναστική για να πραγµατοποιηθούν βασίζονται στους κανόνες της Φυσικής. Οι περιστροφές στον αέρα, που εντυπωσίαζαν πάντα τους θεατές, οι κινήσεις που φαντάζουν τόσο αντίθετες προς τη φύση, όλα ακολουθούν τους νόµους και τους κανόνες της Φυσικής.

Ας δούµε µερικά παραδείγµατα:

Η ενόργανη γυµναστική ως µορφή άσκησης
Η ενόργανη γυµναστική σε βοηθάει να ασκήσεις όλες τις µυϊκές οµάδες, µικρές ή µεγάλες. Επιπλέον να καλλιεργήσεις:
Αυτο-πειθαρχία, γιατί µαθαίνεις ποια είναι τα όρια του σώµατός σου και δεν τα υπερβαίνεις.
Αυτοπεποίθηση και θάρρος, γιατί µπορείς να δοκιµάζεις νέες δεξιότητες µε συνεχώς αυξανόµενο βαθµό δυσκολίας.
Συνεργασία, καθώς για να κάνεις κάποιες ασκήσεις θα πρέπει να σε βοηθούν µε συγκεκριµένο τρόπο οι συµµαθητές σου και το ίδιο να πράττεις και εσύ.

Υπευθυνότητα, γιατί θα πρέπει να γνωρίζεις µε ποιον ακριβώς τρόπο θα βοηθήσεις σε µια συγκεκριµένη άσκηση το συναθλητή σου.
Δηµιουργικότητα, καθώς για να πραγµατοποιήσεις µια µικρή σύνθεση (πρόγραµµα) θα πρέπει να επιλέξεις µια σειρά ανεξάρτητων ασκήσεων µε τρόπο ορθολογικό αλλά και πρωτότυπο.

Τι θα πρέπει να γνωρίζεις, όταν βοηθάς ένα συµµαθητή σου σε ασκήσεις ενόργανης γυµναστικής
Την τεχνική της άσκησης και τα κυριότερα σηµεία, στα οποία χρειάζεται να δώσεις βοήθεια.
Να εµπνέεις εµπιστοσύνη στο συνασκούµενό σου, µέσα από τις γνώσεις, τη σταθερότητα και τη δύναµή σου.
Η βοήθεια που θα προσφέρεις πρέπει να είναι τόση όση λείπει από το συνασκούµενό σου. Ούτε λιγότερη ούτε περισσότερη!
Ενώ βοηθάς, δε θα πρέπει να ενοχλείς το συνασκούµενό σου µε περιττές κινήσεις.
Η βοήθεια θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν κοντά στο σώµα και στο κέντρο βάρους και ποτέ στις αρθρώσεις. Η «λάθος» βοήθεια είναι πιο επικίνδυνη από τη µη παροχή βοήθειας.

Να γνωρίζεις τις ικανότητες αλλά και τις αδυναµίες του.
Δε θα πρέπει να φοράς αντικείµενα τα οποία µπορεί να τραυµατίσουν το συνασκούµενό σου (π.χ. ρολόγια, δαχτυλίδια).
Πρωταθλητής στον πλάγιο ίππο
Άσκηση σε δοκό ισορροπίας

Οι ασκήσεις
Οι ασκήσεις χωρίζονται ανάλογα µε το όργανο. Υπάρχουν οι ασκήσεις που εκτελούνται στο έδαφος και είναι οι πιο γνωστές σε όλους, υπάρχουν όµως και εξειδικευµένες για κάθε όργανο χωριστά.
Ασκήσεις στο έδαφος: κυβιστήσεις (προς τα εµπρός, προς τα πίσω), κατακόρυφος στήριξη, «κεράκι», άλµατα, χειροκυβιστήσεις, «τροχοί», διάφορες µορφές σάλτο (π.χ. προς τα εµπρός, προς τα πίσω, συσπειρωτικό, τεντωµένο, µονό, διπλό, µε περιστροφές γύρω από τον κατακόρυφο άξονα).
Ασκήσεις στα όργανα: διαπεράσεις, αιωρήσεις, περιστροφές, ταλαντεύσεις, είσοδοι, έξοδοι από τα όργανα.

Η αξία της αυτοσυγκέντρωσης στην ενόργανη και ρυθµική γυµναστική, στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, αλλά και σε όλα τα άλλα µαθήµατα του σχολείου
l l l
Η αυτοσυγκέντρωση είναι αναγκαία σε όλα τα αθλήµατα. Η ενόργανη και η ρυθµική γυµναστική όµως έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις. Ωστόσο, η δυσκολία που έχει ένας µαθητής να συγκεντρωθεί στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής ή σε µια συγκεκριµένη άσκηση, είναι ανάλογη µε τη δυσκολία παρακολούθησης του µαθήµατος της Φυσικής ή των Μαθηµατικών. Η έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης είναι η βασική αιτία που οι µαθητές δεν παρακολουθούν σωστά ή δεν καταλαβαίνουν το µάθηµα και αφιερώνουν πολλαπλάσιο χρόνο για µελέτη αργότερα.

Η έλλειψη προσοχής και αυτοσυγκέντρωσης επηρεάζει την καθηµερινή συµπεριφορά, τις συνήθειες, την απόδοση στη δουλειά. Συνήθως είναι βασική αιτία τραυµατισµών ή ατυχηµάτων. Επίσης η έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης δυσκολεύει την κατανόηση των συνοµιλητών ή των καθηγητών στο σχολείο. Η προσοχή και η αυτοσυγκέντρωση είναι δεξιότητες που µπορεί να τις εξασκήσει κανείς.

Μερικές χρήσιµες ιδέες για καλή αυτοσυγκέντρωση. Τι κάνουµε πριν από κάθε προσπάθεια
Μια καλή αναπνοή πριν από κάθε άσκηση.
Μια σκέψη της µορφής «µπορώ» πριν από µια άσκηση στο τραµπολίνο.
Μια αναπνοή και µια νοερή εκτέλεση πριν από µια άσκηση κατακόρυφης στήριξης στην ενόργανη. Ένα σφίξιµο των χεριών και µια συγκέντρωση του βλέµµατος στην µπάρα του µονόζυγου είναι µια απλή ρουτίνα πριν από την εκτέλεση µιας άσκησης στο µονόζυγο.
Μια καλή αναπνοή, µια σκέψη θετική όπως «µπορώ» ή «ήρεµα» και µια συγκέντρωση στο γραπτό µάς βοηθάνε να συγκεντρωθούµε στην προσπάθεια της λύσης µιας άσκησης στα Μαθηµατικά ή τη Φυσική ή κατά τη διάρκεια των εξετάσεων.

Η Ρυθµική Αγωνιστική Γυµναστική
Πρόγραµµα ΡΑΓ οµαδικό µε στεφάνια και κορδέλες
Η Ρυθµική Αγωνιστική Γυµναστική (ΡΑΓ) εστιάζεται στο χειρισµό οργάνων και είναι το µόνο άθληµα της γυµναστικής που εκτελείται αποκλειστικά από γυναίκες. Διακρίνεται στο ατοµικό και το οµαδικό αγώνισµα (ensemble). Στο ατοµικό η κάθε αθλήτρια εκτελεί προγράµµατα (διάρκειας 1 ' 10 '' - 1 ' 30 '' το καθένα) σε 4 από τα 5 όργανα που περιλαµβάνει το άθληµα (σχοινάκι, στεφάνι, µπάλα, κορύνες, κορδέλα), ενώ στο οµαδικό 5 αθλήτριες παρουσιάζουν ένα ενιαίο πρόγραµµα (διάρκειας 2 ' - 2 ' 30 '' ) µε κάποιο συγκεκριµένο συνδυασµό οργάνων (π.χ. 2 µπάλες και 3 στεφάνια). Τα προγράµµατα εκτελούνται πάντα µε συνοδεία µουσικής. Τα όργανα καθορίζονται κάθε 2 χρόνια από τη Διεθνή Γυµναστική Οµοσπονδία. Οι διαστάσεις των οργάνων είναι προκα-
θορισµένες εκτός από το σχοινάκι το οποίο µπορεί να είναι ανάλογο µε το ύψος της αθλήτριας.

Η Ρυθµική Αγωνιστική Γυµναστική απαιτεί ευλυγισία, συντονισµό, χάρη αλλά και δύναµη, ταχύτητα και αντοχή. Οι απαιτήσεις για το άθληµα είναι ιδιαίτερα µεγάλες.
Τα προγράµµατα περιλαµβάνουν πετάγµατα των οργάνων και εκτέλεση ασκήσεων κατά τη διάρκεια της πτήσης τους, ασκήσεις που εκτελούνται σε συγχρονισµό µε τα όργανα (κυλίσµατα, χτυπήµατα), ασκήσεις που εκτελούνται µέσα ή πάνω από τα όργανα (διαπεράσεις, αναπηδήσεις).
Οµαδικό πρόγραµµα ΡΑΓ

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Οι νόµοι της φυσικής στην τεχνική του πετάγµατος της µπάλας
Η πτήση του οργάνου εξαρτάται από 3 παράγοντες: τη δύναµη (F) που εφαρµόζεται στο όργανο και του επιτρέπει να κινείται στον αέρα, τη µάζα (m) του οργάνου.

F= m x a
Η ορµή που αποκτά το όργανο είναι το γινόµενο της µάζας (m) του επί τη γραµµική του ταχύτητα (U).

J= m x U
Το χρονικό διάστηµα Δt, στο οποίο εφαρµόζεται η δύναµη, είναι ο χρόνος που µεσολαβεί από την έναρξη ts µέχρι το τέλος της κίνησης tF.
Δt= tF - ts
Η ώθηση που εφαρµόζεται στο όργανο είναι το γινόµενο της µέσης δύναµης η οποία εφαρµόζεται στο όργανο επί το χρόνο που εφαρµόζεται αυτή η δύναµη.

Ι= F x Δt
Τα πετάγµατα ακολουθούν και αυτά τους κανόνες της Φυσικής. Το ύψος των πεταγµάτων εξαρτάται από την αρχική ταχύτητα (V o ) του οργάνου. Στη συνέχεια η ταχύτητα του πετάγµατος εξαρτάται από το µέγεθος της δύναµης (F) που εφαρµόζεται στο όργανο και από το µήκος του χρονικού διαστήµατος που εφαρµόζεται αυτή η δύναµη.
V o = F x Δt m
Έτσι µία αθλήτρια µπορεί να εκτελέσει το ίδιο πέταγµα βάζοντας µεγάλη δύναµη για µικρό χρονικό διάστηµα ή µικρή δύναµη για µεγάλο χρονικό διάστηµα.

Το Τραµπολίνο
Το τρίτο άθληµα της γυµναστικής που εκπροσωπείται στους Ολυµπιακούς Αγώνες από το 2000 είναι το τραµπολίνο. Το άθληµα εκφράζει την ανάγκη του ανθρώπου να ξεπεράσει τους περιορισµούς στην κίνηση εξαιτίας της βαρύτητας.
Τα προγράµµατα εκτελούνται πάνω σε ένα ειδικό όργανο, το τραµπολίνο, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στους αθλητές και τις αθλήτριες να φτάσουν σε ύψος 10 µέτρων και να εκτελούν πολλαπλές

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
περιστροφές. Όταν κρίνεται ένα πρόγραµµα τραµπολίνου, λαµβάνεται υπόψη αν εκτελέστηκε µε τεντωµένα πόδια και χέρια, µε έλεγχο του σώµατος, αν καθ' όλη την εκτέλεση ο αθλητής ή η αθλήτρια ήταν στο κέντρο του τραµπολίνου και αν υπήρχε επάρκεια ύψους κατά την εκτέλεση.
Επίσης λαµβάνεται υπόψη ο βαθµός δυσκολίας των ασκήσεων. Ο βαθµός δυσκολίας καθορίζεται από τις µοίρες των περιστροφών και τους ελιγµούς. Για κάθε 90 ο περιστροφής δίνεται 0.1 και για κάθε 180 ο ελιγµού δίνεται επίσης 0.1.

Η ακροβατική γυµναστική
Άσκηση στο τραµπολίνο

Με λίγα λόγια
Στα αθλήµατα της γυµναστικής, τα όργανα και οι δεξιότητες του κάθε αθλήµατος είναι διαφορετικά, παρόλο που υπάρχουν κάποιες κοινές ασκήσεις. Το παλαιότερο άθληµα είναι η ενόργανη, ενώ το πιο πρόσφατο είναι το τραµπολίνο. Η Ελλάδα έχει να επιδείξει µεγάλες διεθνείς αγωνιστικές επιτυχίες σε όλα τα αθλήµατα της γυµναστικής. Τα αθλήµατα της γυµναστικής είναι ιδιαίτερα δηµοφιλή στον κόσµο λόγω της θεαµατικότητας .
Η ακροβατική γυµναστική, παρόλο που δεν είναι ολυµπιακό άθληµα, είναι ιδιαίτερα δηµοφιλής. Διακρίνεται σε ατοµικό και οµαδικό αγώνισµα. Στα αγωνίσµατα συµµετέχουν αγόρια και κορίτσια. Μπορούν να συµµετέχουν και µεικτές οµάδες ως προς το φύλο. Το ατοµικό αγώνισµα ονοµάζεται ακροβατικός διάδροµος κατά τη διάρκεια του οποίου θα πρέπει να εκτελεστούν µία σειρά ακροβατικών ελιγµών µέσα στα όρια ενός διαδρόµου. Τα οµαδικά αγωνίσµατα διακρίνονται σε προγράµµατα «τέµπο» και προγράµµατα «ισορροπίας».

Κολύµβηση
Η κολύµβηση ως άθληµα είναι επινόηση των νεότερων χρόνων (19ος αιώνας). Ως µέσο ανάγκης ή ψυχαγωγίας περιλαµβάνεται µεταξύ των πρώτων δεξιοτήτων που ανέπτυξε ο άνθρωπος. Από την τρίτη χιλιετία π.Χ. υπάρχουν µαρτυρίες (ιερογλυφικά σύµβολα) που δείχνουν ότι οι λαοί της Μεσογείου ασχολούνταν µε την κολύµβηση.
Οι λόγοι ήταν συνήθως ψυχαγωγικοί ή ανάγκης (π.χ. ψάρεµα) ή επιβίωσης για τους ναυτικούς. Οι ναυτικοί λαοί της Μεσογείου στην πλειοψηφία τους θεωρούνται πολύ καλοί κολυµβητές. Στην αρχαία Ελλάδα και Αίγυπτο το ποσοστό του πληθυσµού που γνώριζε κολύµβηση πρέπει να ήταν πολύ µε-

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Κολύµπι κρόουλ από αιγυπτιακό ιερογλυφικό σύµβολο (3η χιλιετία π.Χ.)
γάλο. Η τεχνική της κολύµβησης των αρχαίων χρόνων δε διέφερε και πάρα πολύ από τη σηµερινή έτσι όπως φαίνεται από παραστάσεις που βρίσκονται σε αγγεία, νοµίσµατα, τάφους κ.λπ. Στον ελληνικό χώρο η κολύµβηση δεν πήρε τη µορφή αγωνίσµατος παρά µόνο σε µία περιοχή της Πελοποννήσου (Ερµιόνη). Για λόγους όµως ψυχαγωγικούς και ανάγκης αναπτύχθηκαν τόσο η κολύµβηση όσο και οι καταδύσεις.
Στη σύγχρονη εποχή η κολύµβηση ως σπορ αναπτύχθηκε από το 16ο αιώνα. Οι πρώτοι επίσηµοι κολυµβητικοί αγώνες γίνονται στην Αγγλία το 1837. Το Λονδίνο την εποχή εκείνη είχε ήδη 5-6 κολυµβητήρια. Στην Ελλάδα οι πρώτοι επίσηµοι αγώνες έγιναν στη θάλασσα κατά τη διάρκεια της Ζάππειας Ολυµπιάδας το 1859, ενώ το 1895 διοργανώνεται στη Χίο το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθληµα. Η κολύµβηση είναι παρούσα ως άθληµα στους πρώτους Ολυµπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896, ενώ η παγκόσµια κολυµβητική οµοσπονδία (FINA) ιδρύεται το 1908.

Αγωνιστική κολύµβηση
Η ανάπτυξη της αγωνιστικής κολύµβησης άρχισε περί τα τέλη του 19ου αιώνα. Η εξέλιξη της τεχνικής της κολύµβησης έγινε µε ραγδαία βήµατα τον 20ό αιώνα και συνεχίζεται ακόµα και σήµερα. Η αγωνιστική κολύµβηση περιλαµβάνει τέσσερα στυλ: το ελεύθερο, το ύπτιο, το πρόσθιο και την πεταλούδα.
Το ελεύθερο στυλ. Πήρε τη σηµερινή µορφή του βασικά στην Ολυµπιάδα του 1924 στο Παρίσι. Ο Βαισµίλερ (Weissmuller) χρησιµοποίησε την τεχνική των έξι χτυπηµάτων στα πόδια για κάθε κύκλο χεριών. Το ύπτιο. Από πλευράς τεχνικής εξελίσσεται διαρκώς από το 1900 όταν και πρωτοεµφανίστηκε στην Ολυµπιάδα του Παρισιού. Στη σηµερινή του µορφή φτάνει στη δεκαετία του '50.

Ένας κύκλος χεριών στο ύπτιο

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Το πρόσθιο. Η εξέλιξη του πρόσθιου στυλ ξεκινάει από τους Ολυµπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 1908 και φτάνει µέχρι και τη δεκαετία του '80 οπότε και διαµορφώθηκε η τεχνική του. Το πρόσθιο ήταν ένα από τα πρώτα είδη κολύµβησης στους αρχαίους χρόνους.
Το ελεύθερο
Το ύπτιοΟλοκληρωµένη κίνηση στο πρόσθιο
Η πεταλούδα. Εµφανίστηκε σαν µία παραλλαγή του πρόσθιου το 1930. Έπειτα από δύο δεκαετίες περίπου (1953) αναγνωρίστηκε από την παγκόσµια οµοσπονδία (FINA) σαν τέταρτο στυλ κολύµβησης.

Το πρόσθιο
Η πεταλούδα

Κανόνες υγείας και ασφάλειας στο νερό
Παιδιά σε πισίνα εκµάθησης
Η επαφή µε το υγρό στοιχείο (θάλασσα & πισίνα) όσο ελκυστική και ευχάριστη είναι, άλλο τόσο επικίνδυνη µπορεί να γίνει. Στην Ελλάδα συµβαίνουν αναλογικά οι περισσότεροι πνιγµοί από όλες τις άλλες µεσογειακές χώρες. Για να µη βρεθούµε αντιµέτωποι µε επικίνδυνες καταστάσεις, θα πρέπει να γνωρίζουµε και να τηρούµε αυστηρά συγκεκριµένους κανόνες ασφάλειας. Η καλή ικανότητα κολύµβησης δεν είναι απαραίτητα στοιχείο που µειώνει πάντα τον κίνδυνο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα µεγάλο ποσοστό ατυχηµάτων στις θάλασσες αφορά τους έµπειρους κολυµβητές.

Θυµηθείτε!!! Η τήρηση των κανόνων ασφάλειας σώζει ζωές

Γενικά
l l l l
Δεν κολυµπάµε, εάν δεν έχουν περάσει τουλάχιστον 3 ώρες από το τελευταίο γεύµα.
Δεν κολυµπάµε, εάν έχουµε καταναλώσει αλκοολούχα ποτά.
Δεν κολυµπάµε µετά από έντονη σωµατική άσκηση και γενικά, εάν είµαστε κουρασµένοι.
Δεν κολυµπάµε, εάν αισθανόµαστε οποιαδήποτε σωµατική ενόχληση.

Στην πισίνα
l l l l l l
Είσοδος και έξοδος στην πισίνα γίνεται µόνο από τις ειδικές σκάλες στα πλαϊνά τοιχώµατα. Κολυµπάµε πάντα στις διαδροµές που ορίστηκαν ανάλογα µε την ικανότητά µας (διαχωρισµός αρχαρίων & έµπειρων).
Δεν κολυµπάµε ποτέ κάτω από το βατήρα καταδύσεων.
Δεν παίζουµε ούτε τρέχουµε έξω από την πισίνα.
Δεν πλησιάζουµε ούτε παίζουµε µε τις βάνες υπερχείλισης.
Φοράµε πάντα σαγιονάρες έξω από την πισίνα.
Κάνουµε ντους πριν µπούµε στο νερό.
Φοράµε πάντα σκουφάκι µέσα στο νερό.

Στη θάλασσα
l l l l l
Δεν αποµακρυνόµαστε πολύ από την ακτή.
Δεν κολυµπάµε έντονα µετά από πολλή ώρα στον ήλιο.
Δεν κάνουµε βουτιές από βράχια.
Δεν κάνουµε µακροβούτια, ιδιαίτερα σε παραλίες που δε γνωρίζουµε το βυθό.
Αποφεύγουµε την επαφή µε φυτά και υδρόβια που δε γνωρίζουµε τι είναι.

Με λίγα λόγια
Όλοι οι µαθητές πρέπει να γνωρίζουν να κολυµπάνε. Είναι ιδιαίτερα απολαυστικό άθληµα για όλους, ιδιαίτερα το καλοκαίρι που η χώρα µας προσφέρει τόσες ευκαιρίες. Γυµνάζει το σώµα καλύτερα από κάθε άλλο άθληµα. Σωστό είναι να το διδάσκεται κανείς από καθηγητές Φυσικής Αγωγής ή επίσηµους προπονητές. Η αγωνιστική κολύµβηση έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις τεχνικής και εξάσκησης.

Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί
Ο χορός είναι µία από τις κινητικές δραστηριότητες που ο άνθρωπος δίνεται ολοκληρωτικά: σωµατικά, ψυχικά και πνευµατικά. Ο χορός εµφανίζεται σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες. Εξελίσσεται µέσα από τη διαρκή επίδραση πολιτισµικών παραγόντων και λαµβάνει διαφορετική µορφή από λαό σε λαό και από πολιτισµό σε πολιτισµό. Δέχεται επιδράσεις τόσο από θρησκείες όσο και από τη γενικότερη αντίληψη περί ηθικής που επικρατεί σε κάθε εποχή.

Ο ελληνικός χορός µέσα από την ιστορία
Ο χορός στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα από τα βασικότερα µαθήµατα στην εκπαιδευτική διαδικασία των νέων. Για παράδειγµα στην αρχαία Αθήνα ο χορός σε συνδυασµό µε τη µουσική αποτελούσε ένα ποιοτικό παιδευτικό στοιχείο για την αγωγή του σώµατος και της ψυχής των νέων. Στην αρχαία Σπάρτη ο χορός αποτελούσε µέρος της σκληρής στρατιωτικής εκπαίδευσης των νέων Σπαρτιατών.
Σε όλες τις περιόδους της αρχαίας και νεότερης ελληνικής ιστορίας (µινωϊκή εποχή, προκλασική και κλασική περίοδος, βυζαντινή περίοδος, τουρκοκρατία) υπάρχουν ευρήµατα (αναπαραστάσεις σε αγγεία, σε τοιχογραφίες, σε πίνακες) που απεικονίζουν χορούς. Στα κείµενα του Οµήρου υπάρχουν περιγραφές χορού. Οι χοροί στην αρχαία Ελλάδα ήταν:

θρησκευτικοί,
γιορταστικοί και
της τέχνης (στο σατυρικό δράµα και στην τραγωδία).
l l πολεµικοί, l l
Οι χοροί είχαν θρησκευτικό χαρακτήρα ως την κλασική εποχή, ενώ στη συνέχεια άρχισαν να λαµβάνουν και ψυχαγωγικό χαρακτήρα. Ένα πλήθος χορών επέζησε ως σήµερα (π.χ. Τροιζήνιοι, Επιζεφύριοι, Ιωνικοί, Μαντινειακοί).
Η βυζαντινή περίοδος έδρασε ανασταλτικά στις διάφορες µορφές του χορού, ωστόσο ο λαός χόρευε στις γιορτές και σε άλλες παρόµοιες εκδηλώσεις. Κάποιοι αρχαίοι ρυθµοί κατάφεραν να επιβιώσουν, καθώς ενσωµατώθηκαν στις καθηµερινές εκδηλώσεις των λαϊκών κυρίως στρωµάτων. Οι χοροί αυτής της περιόδου έχουν «κύκλια» µορφή (που παραπέµπει άµεσα στη σηµερινή χορευτική µορφή).

Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι χοροί ήταν το µέσο για τη διατήρηση της γλώσσας και της παράδοσης. Οι χοροί των κλεφτών («κλέφτικοι» χοροί) αποτελούσαν κοµµάτι τόσο της στρατιωτικής προετοιµασίας αλλά και της ψυχαγωγίας τους. Κατά την περίοδο εκείνη υπήρχαν χοροί καθαρά πολεµικοί (η Σέρα του Πόντου, ο Τσάµικος, το κρητικό Πεντοζάλι, κ.ά.), κάτι ανάλογο µε τους πολεµικούς χορούς στην αρχαία Ελλάδα. Ωστόσο γεννιούνται και νέα είδη χορών.
Με τη δηµιουργία του πρώτου ελεύθερου ελληνικού κράτους ο χορός αρχίζει να είναι µέρος της παράδοσης του κάθε τόπου, αφοµοιώνοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Στις αγροτικές περιοχές ο παραδοσιακός χορός αποτελούσε αναπόσπαστο µέρος της επίσηµης αλλά και της καθηµερινής
ζωής (τοπικά έθιµα, νυχτέρια, εργασιακές ασχολίες). Στα αστικά κέντρα αποτελούσε ένα µέσο νοσταλγικής ταύτισης µε οικεία βιώµατα ή πρόσκαιρης ανακούφισης από την πίεση της καθηµερινότητας. Για τον Έλληνα µετανάστη ήταν ένας τρόπος διατήρησης των δεσµών µε την πατρίδα.

Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί σήµερα
Ποντιακός χορός
Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί µάς διασκεδάζουν, µας χαροποιούν, µας κοινωνικοποιούν και ταυτόχρονα µας γυµνάζουν. Μέσα από το χορό µαθαίνουµε για τον πολιτισµό µας, την ιστορία µας αλλά και την ταυτότητά µας.
Ο χορός είναι βασικό στοιχείο του πολιτισµού, ζει στο χρόνο και εκφράζει τον ελληνισµό, σε κάθε εποχή. Ο παραδοσιακός χορός εκφράζει: συναισθήµατα, πολιτισµό, ιστορία, λεβεντιά, ελληνισµό.
Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί εµφανίζουν οµοιότητες (ίδιο στυλ) σε διαφορετικές περιοχές παρά τη µεγάλη απόσταση που χωρίζει αυτές τις περιοχές. Η ονοµασία ενός χορού µπορεί να προκύπτει από την ονοµασία της περιοχής που χορεύεται, από τα λόγια του τραγουδιού που συνοδεύουν το χορό, από το πώς είναι τοποθετηµένοι οι χορευτές, από τη λαβή των χεριών ή /και από κάποια αντικείµενα που χρησιµοποιούνται (π.χ. µαντήλι). Μερικά παραδείγµατα: Ζωναράδικος, επειδή πιάνονται από τα ζωνάρια. Καραγκούνα, από την περιοχή της Θεσσαλίας που ζουν οι Καραγκούνηδες. Ζαχαρούλα, από το όνοµα µιας κοπέλας. Ζαγορίσιο ή Συρτό χανιώτικο, από την περιοχή που χορεύονται, (στο Ζαγόρι της Ηπείρου και στα Χανιά της Κρήτης αντίστοιχα). Αντικριστός, από το χορευτικό σχήµα, δηλαδή την αντικριστή θέση των χορευτών.

Οι χοροί µε εθιµικό χαρακτήρα χορεύονται µε συγκεκριµένα τραγούδια που ακούγονται µόνο σε συγκεκριµένες µέρες. Από την άλλη πλευρά οι χοροί που στήνονται καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου µε αφορµή τις γιορτές του χριστιανικού εορτολογίου, τα γεγονότα που έχουν σχέση µε τη ζωή του ανθρώπου (βάπτιση, αρραβώνα, γάµο, εργασία, ξενιτιά, καθηµερινή ζωή) παρουσιάζουν ένα χαρακτήρα χαρούµενο, εύθυµο, ενθουσιώδη.
Η αρχή και η πηγή των ελληνικών παραδοσιακών χορών είναι ο άνθρωπος. Η µορφή των χορών προάγει το συµµετοχικό, κοινωνικό και οµαδικό χαρακτήρα, οδηγώντας στην ανάπτυξη σχέσεων. Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί µέσα από τη µορφή τους ενισχύουν την αλληλεπίδραση των ατόµων µεταξύ τους.

Τραγούδι, χορός και µουσική συνοδεία
Σε πολλές περιοχές του ελληνισµού υπήρχαν και υπάρχουν τοπικοί χοροί, όπου ο λαός τραγουδά οµαδικά χωρίς τη συνοδεία µουσικών οργάνων και ταυτόχρονα χορεύει στο ρυθµό του τραγουδιού.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Όταν χρησιµοποιεί µουσικά όργανα, αυτά κατά κύριο λόγο είναι το κλαρίνο, η γκάιντα, ο ζουρνάς, τα χάλκινα πνευστά, η φλογέρα, η λύρα, το βιολί, το λαγούτο, το ούτι, το σαντούρι, το νταούλι, το ντέφι, το τουµπελέκι, το ακορντεόν κ.ά.

Αριθµός και ποικιλία χορών
Κάθε πολιτισµική κοινότητα έχει τους δικούς της χορούς και σε πολλές περιπτώσεις χωριά που ανήκουν στην ίδια πολιτισµική κοινότητα, έχουν διαφορετικούς χορούς. Κάθε χορός έχει τη δική του µορφή, τη δική του κίνηση, τη µοναδική και ξεχωριστή έκφραση. Είναι αξιοθαύµαστη η ποικιλία και η µοναδικότητα του κάθε χορού. Βέβαια κάθε χορός συνδέεται µε κάποιον άλλον, έχουν δηλαδή κάτι κοινό. Ίσως είναι δοµηµένοι πάνω σε έναν κοινό δρόµο, το χορευτικό δρόµο.

Λαβές των χεριών
Οι λαβές των χεριών ποικίλλουν από χορό σε χορό. Ως παράδειγµα αναφέρουµε τέσσερις κύριες λαβές: Την πάνω λαβή, δηλαδή αυτή που πιανόµαστε από τους ώµους. Τη µεσαία λαβή, δηλαδή αυτή που πιανόµαστε από τις παλάµες µε λυγισµένους τους αγκώνες. Την κάτω λαβή, δηλαδή αυτή που πιανόµαστε από τις παλάµες µε τεντωµένα τα χέρια κάτω. Τη χιαστή (σταυρωτή) λαβή, δηλαδή αυτή που πιανόµαστε σταυρωτά.

Παραδοσιακές φορεσιές - στολές
Παραδοσιακή φορεσιά είναι το ένδυµα που φορούσαν στην Ελλάδα παλαιότερα καθηµερινά. Στολή είναι η φορεσιά που ήταν πιο στολισµένη, πιο πλούσια, η νυφιάτικη για τις γυναίκες και η γαµπριάτικη για τους άνδρες. Σε παλαιότερες εποχές αποτελούσε τιµή για κάθε οικογένεια, η κοπέλα ή το αγόρι που ήταν έτοιµοι για αρραβώνα και για γάµο να έχουν ως προίκα τη δική τους νυφιάτικη - γαµπριάτικη στολή.

Παραδοσιακοί χοροί και µουσικό µέτρο (ρυθµός)
Ο ρυθµός παίζει σηµαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου. Η αναπνοή, το βάδισµα, οι βιολογικές λειτουργίες του σώµατος, το περιβάλλον στο οποίο ζει και κινείται, η κίνηση της γης, η αλλαγή του έτους, των εποχών, της ηµέρας, της νύχτας, όλα εµπεριέχουν την εναλλαγή του ρυθµού σε µια σοφή συνύπαρξη, σε µια τέλεια αρµονία. Με δυο λόγια ο ρυθµός είναι η δοµή πάνω στην οποία στηρίζεται η ίδια η ζωή.
Στην ελληνική παράδοση συναντάµε κυκλικούς χορούς και ελεύθερους χορούς. Αυτοί χορεύονται πάνω σε συγκεκριµένο µουσικό µέτρο. Τα βασικά µουσικά µέτρα πάνω στα οποία κινούνται οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί είναι: 2/4, 2/3, 5/4, 6/8, 7/8, 9/8. Βέβαια στην ιστορία των χορών και των τραγουδιών του ελληνισµού συναντάµε και άλλα µουσικά µέτρα, όπως επίσης και συνδυασµό διαφορετικών µέτρων σε ένα τραγούδι. Το µουσικό µέτρο 7/8 το συναντάµε στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο από την αρχαιότητα µέχρι και σήµερα. Πάνω σ' αυτό το µέτρο είναι δοµηµένος ο Συρτός-Καλαµατιανός χορός.

Γιατί η Ελλάδα έχει πολλούς τοπικούς χορούς και λίγους πανελλήνιους
Νησιώτικος χορός
Η πολυµορφία του εδάφους της Ελλάδας είχε ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία ή την υιοθέτηση διαφορετικών χορών σε κάθε γεωγραφική περιοχή. Για παράδειγµα τα τραγούδια και οι χοροί της Ηπείρου αντανακλούν τη νοσταλγία και τον καηµό της ξενιτιάς, καθώς το άγονο έδαφος, το ψυχρό κλίµα και η τραχύτητα των αλλοεθνών κατακτητών δηµιούργησε µεγάλο κύµα µετανάστευσης. Στην Πελοπόννησο υπάρχει «πολυτυπία» χορών µεταξύ των αποµονωµένων ορεινών περιοχών της και των αστικών παράλιων. Η δυτική Στερεά

(Ρούµελη) λόγω της αποµόνωσής της εξαιτίας της µορφολογίας του εδάφους διατήρησε αρκετούς από τους χορούς των κλεφτών. Οι παραδοσιακοί χοροί των Επτανήσων έχουν επηρεαστεί από την κουλτούρα της Δυτικής Ευρώπης καθώς και από τα εποικιστικά ρεύµατα από την Ήπειρο, τη Στερεά και την Πελοπόννησο. Έτσι, το χορευτικό ρεπερτόριο του κάθε νησιού παρουσιάζει ιδιαιτερότητες. Στα νησιά του Αιγαίου συναντάµε µεγάλη ποικιλία χορών, καθώς το κάθε νησί είχε ιδιαίτερες σχέσεις µε διαφορετική παραλιακή πόλη και η επίδραση αυτών ήταν καθοριστική.

Συζητήστε τις γεωγραφικές, κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτιστικές επιδράσεις στη διαµόρφωση των χορών της περιοχής σας.

Με λίγα λόγια
Ο ελληνικός παραδοσιακός χορός είναι αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού πολιτισµού, αλλά και της κάθε περιοχής ξεχωριστά. Έχει το στοιχείο της δυναµικότητας, καθώς περικλείει στοιχεία του παρελθόντος, προσαρµοσµένα στις σύγχρονες ανάγκες. Ο ελληνικός παραδοσιακός χορός προάγει τη συνεργασία µεταξύ των ατόµων, αλλά ταυτόχρονα σέβεται και το άτοµο-µονάδα µε τις φιγούρες των πρωτο-χορευτών και τους ατοµικούς χορούς. Είναι απαραίτητο να διερευνήσουµε τους παραδοσιακούς µας χορούς ως ένα κοµµάτι του πολιτισµού και να τους διατηρήσουµε.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Ποδόσφαιρο
www.fifa.com (η επίσηµη ιστοσελίδα της FIFA) www.footballculture.net www.hickoksports.com

Μπάσκετ
www.fiba.com www.basket.gr

Βόλευ
www.volleyball.gr www.fivb.org

Χειροσφαίριση
webnow.gr/2004games/olympicgames.html www.handball.net/history.html www.ops.org/pe/team.html

Στίβος
www.athens.olympic.org/gr (Αθήνα 2004, η επίσηµη ιστοσελίδα) www.Iaaf.org (Διεθνής Οµοσπονδία Κλασικού Αθλητισµού) www.stadio.gr (Ελληνική Ιστοσελίδα για τον Κλασικό Αθλητισµό)

Κολύµβηση
www.fina.com www.koe.org.gr

Γυµναστική
www.fig.com (Η σελίδα της διεθνούς Γυµναστικής Οµοσπονδίας) www.intlgymnast.com www.gymnastics.gr (Η σελίδα της Ελλ. Γυµναστικής Οµοσπονδίας)

Χορός
www.grdance.org/ www.filetron.com/grkmanual/www.elepex.gr

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗΣ
Σκοπός του κεφαλαίου είναι να γνωρίσεις βασικές έννοιες της επιστήµης της Φυσικής Αγωγής και του αθλητισµού και να κατανοήσεις τη σηµασία της διά βίου άσκησης στη σωµατική και ψυχική υγεία

Στόχοι:

4 4 4
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα µπορείς: Να ορίσεις τις σχέσεις της άσκησης µε την υγεία, τη σχέση της αερόβιας άσκησης µε την υγεία. Να αναφέρεις σωµατικά και ψυχολογικά οφέλη από την άσκηση. Να επιλέγεις καθηµερινές συνήθειες που προστατεύουν την υγεία σου.

Τι είναι άσκηση
Άσκηση είναι κάθε κίνηση του σώµατος και φυσική δραστηριότητα του ανθρώπου στην οποία συµµετέχουν κυρίως µεγάλες µυϊκές οµάδες.
Με την άσκηση επιδιώκει κανείς να βελτιώσει την υγεία του και τη φυσική του κατάσταση. Μερικές κατάλληλες για σωστή άσκηση δραστηριότητες είναι το τρέξιµο, το κολύµπι, το ποδήλατο, το σχοινάκι.
Αντίθετα, αθλητισµός είναι κάθε αυστηρά δοµηµένη φυσική δραστηριότητα, µε αυστηρούς κανόνες, υψηλό ανταγωνισµό, εξειδίκευση, που έχει ως βασικό σκοπό τη µεγιστοποίηση της απόδοσης.

Γιατί οι άνθρωποι δε γυµνάζονται
Πολλοί άνθρωποι δε θεωρούν ότι είναι αναγκαίο να γυµνάζονται συστηµατικά. Δεν πιστεύουν στα οφέλη της άσκησης στην υγεία. Επίσης θεωρούν ότι η συστηµατική άσκηση είναι κάτι δύσκολο και κουραστικό.
Πώς πρέπει να σκεφτόµαστε για τα σπορ, σήµερα που είµαστε µαθητές και αύριο που θα είµαστε ενήλικες; Κάποιοι νέοι είναι ιδιαίτερα ενθουσιώδεις µε τα σπορ και κάποιοι άλλοι όχι. Σκέψου λίγο και σύγκρινε αυτά που θα διαβάσεις στην παρακάτω άσκηση, µε τις δικές σου απόψεις.

Άσκηση 3.1 Μερικές συνηθισµένες δυσκολίες που εντοπίζουν οι µαθητές στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, στον αθλητισµό ή στις φυσικές δραστηριότητες παρουσιάζονται στον επόµενο πίνακα. Καθώς τις διαβάζεις σηµείωσε ποιες από αυτές ισχύουν και για εσένα και ποιες όχι:

|    |                                                                                                | Ισχύει και για µένα   | Δεν ισχύει  για µένα   |
|----|------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------------------|------------------------|
|  1 | Δεν έχω ελεύθερο χρόνο για αθλητισµό.  Θα παραµελήσω τα µαθήµατα του σχολείου.                 |                       |                        |
|  2 | Δε µου αρέσει να ιδρώνω.                                                                       |                       |                        |
|  3 | Οι φίλοι µου και οι συµµαθητές µου  δε γυµνάζονται και πολύ, εγώ γιατί να το κάνω;             |                       |                        |
|  4 | Νευριάζω µερικές φορές, ιδιαίτερα όταν δεν τα καταφέρνω.                                       |                       |                        |
|  5 | Έχω καλή φυσική κατάσταση,   γιατί να γυµνάζοµαι συνέχεια;                                     |                       |                        |
|  6 | Είναι τόσο κουραστικό να γυµνάζεται κανείς!                                                    |                       |                        |
|  7 | Δε χρειάζεται τελικά η φυσική αγωγή ή η άσκηση,   αν δε θέλω να ασχοληθώ µε τον πρωταθλητισµό. |                       |                        |

Τώρα δες µερικές πιθανές απαντήσεις στα θέµατα αυτά και σκέψου ξανά τις απαντήσεις που έδωσες πριν.
- 2. Δε µου αρέσει να ιδρώνω: Ο ιδρώτας είναι κάτι φυσιολογικό, που βοηθάει το σώµα να διατηρεί τη θερµοκρασία του. Θα πλυθείς µετά και θα νιώθεις πολύ όµορφα.
- 1. Δεν έχω ελεύθερο χρόνο για αθλητισµό. Θα παραµελήσω τα µαθήµατα του σχολείου: Η έλλειψη χρόνου είναι από τις συχνότερες αιτίες που αναφέρουν µικροί και µεγάλοι. Στην πραγµατικότητα όµως χρόνος υπάρχει, απλά αφιερώνουµε το χρόνο µας σε άλλες προτεραιότητες. Η αλήθεια είναι ότι όσοι προγραµµατίζουν σωστά, αισθάνονται καλύτερα, λειτουργούν πιο αποτελεσµατικά και έχουν χρόνο για κάθε τι.
- 3. Οι φίλοι µου και οι συµµαθητές µου δε γυµνάζονται, εγώ γιατί να το κάνω; Πρώτον δεν υπάρχει σοβαρός λόγος να ταυτιζόµαστε µε τις επιλογές των φίλων µας. Δεύτερον, ρώτησέ τους. Μπορεί και αυτοί να ενδιαφέρονται να γυµναστούν, αλλά να µην το σκέφτηκαν σοβαρά ακόµα.
- 5. Έχω καλή φυσική κατάσταση, γιατί να γυµνάζοµαι συνέχεια: Αυτό δεν είναι αλήθεια. Αν κάνεις ένα τεστ θα δεις ότι υστερείς. Αν αρχίσεις να γυµνάζεσαι συστηµατικά, θα δεις µεγάλη διαφορά.
- 4. Νευριάζω µερικές φορές, ιδιαίτερα όταν δεν τα καταφέρνω: Όσο πιο πολύ ασχολείσαι, τόσο καλύτερα θα τα καταφέρνεις. Ο αθλητισµός µάς ηρεµεί και δε µας αγχώνει.
- 6. Είναι τόσο κουραστικό να γυµνάζεται κανείς! Η κούραση, την οποία αναφέρουν πολλές φορές τα άτοµα ως δικαιολογία, είναι συνήθως ψυχολογική. Κουραζόµαστε πιο πολύ, όταν δε γυµναζόµαστε. Η σωστή άσκηση δεν κουράζει. Κατά τη διάρκειά της µπορεί να κουραζόµαστε λίγο, αλλά αργότερα νιώθουµε θαυµάσια. Πάντα αρχίζουµε χωρίς έντονες ασκήσεις και σταδιακά αυξάνουµε την ένταση.
- 7. Τι χρειάζεται τελικά η φυσική αγωγή ή η άσκηση, αν δε θέλω να ασχοληθώ µε τον πρωταθλητισµό; Εκτός από τον πρωταθλητισµό, γυµναζόµαστε για την υγεία µας και για τη χαρά του παιχνιδιού. Πολλοί δεν είναι καλά πληροφορηµένοι σχετικά µε τη συµβολή της άσκησης στην υγεία. Διάβασε παρακάτω µερικούς από τους λόγους, για τους οποίους πρέπει να γυµνάζεται κανείς συστηµατικά.

Τα οφέλη της άσκησης στην υγεία
Πολλοί λένε ότι πρέπει να γυµναζόµαστε σε όλη µας τη ζωή, διότι µε αυτό τον τρόπο προστατεύουµε καλύτερα την υγεία µας. Αν η γυµναστική µας γίνει συνήθεια κατά τη διάρκεια της σχολικής µας ζωής, θα συνεχίσουµε να γυµναζόµαστε σε όλη µας τη ζωή.

Τι εννοούµε µε τον όρο υγεία
Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας «Υγεία είναι η κατάσταση της πλήρους φυσικής, πνευµατικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλά η απουσία ασθενειών και αναπηριών».
Η τεχνολογία και η αυτοµατοποίηση της εποχής καταδικάζουν τα άτοµα σε ακινησία. Ενώ οι απαιτήσεις της εποχής µας σε φυσική σωµατική εργασία µειώνονται, η ανάγκη για σωµατική άσκηση αυξάνει, ακριβώς επειδή η άσκηση µπορεί να συµβάλλει στη φυσική και πνευµατική ευεξία.

Άσκηση και στόχοι της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας:
Η αύξηση, σε όλες τις χώρες, συµπεριφορών που προάγουν την υγεία, όπως είναι η ισορροπηµένη διατροφή, η αποχή από το κάπνισµα, η κατάλληλη φυσική άσκηση και η αντιµετώπιση του στρες.
Η αύξηση κατά τουλάχιστον 20% του αριθµού των ενηλίκων που συµµετέχουν σε έντονες φυσικές δραστηριότητες, οι οποίες προάγουν την ανάπτυξη της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας. Οι δραστηριότητες να γίνονται τουλάχιστον 3 φορές την εβδοµάδα και για περισσότερα από 20 λεπτά.

Άσκηση 3.2 Έχετε ακούσει καµιά φορά τους γονείς σας να λένε για κάποιον που είχε πρόβληµα υγείας, ότι ο γιατρός του µεταξύ των άλλων του συνέστησε να γυµνάζεται; Αν ναι, τι ακριβώς πρόβληµα είχε;
Απάντηση ………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………
Άσκηση 3.3 Πριν συνεχίσεις την ανάγνωση του κεφαλαίου, σηµείωσε τι γνωρίζεις και τι δε γνωρίζεις από τα παρακάτω.

| ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ                                                  | Το γνωρίζω   | Δεν το γνωρίζω   |
|----------------------------------------------------------------------------------|--------------|------------------|
| Μεγαλύτερη αντίσταση του οργανισµού στις ασθένειες.                              |              |                  |
| Όχι πόνοι στη µέση ή την πλάτη.                                                  |              |                  |
| Πρόληψη προβληµάτων µε την καρδιά.                                               |              |                  |
| Όχι αναπνευστικά προβλήµατα.                                                     |              |                  |
| Όχι µεταβολικές και νευρολογικές διαταραχές.                                     |              |                  |
| Όχι µυοσκελετικά προβλήµατα.                                                     |              |                  |
| Έλεγχος του βάρους και της παχυσαρκίας.                                          |              |                  |
| Ευεργετική επίδραση σε αρρώστιες όπως η υπέρταση,  η οστεοπόρωση και ο διαβήτης. |              |                  |
| Καλύτερη απόδοση στα µαθήµατα.                                                   |              |                  |
| Καλύτερη απόδοση στη δουλειά.                                                    |              |                  |
| Λιγότερη κούραση.                                                                |              |                  |
| Περισσότερη αντοχή, δύναµη και ελαστικότητα των µυών.                            |              |                  |
| Αποφυγή του καπνίσµατος, του αλκοόλ  και άλλων ανθυγιεινών συνηθειών.            |              |                  |

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Άσκηση 3.4 Συµπληρώστε την παρακάτω πρόταση:
Αν γυµνάζοµαι συστηµατικά, τότε
………………….…………………….…………………………….………………………………………………… …….……………………………………………………………………………………………………..…………… …………………………………………………………………………………………………………………………

Τι είναι η καλή φυσική κατάσταση για την υγεία
Είναι η ικανότητα των ατόµων να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Όταν κατορθώνεις να ανταποκρίνεσαι σε όλες τις υποχρεώσεις σου και σε όλες τις δραστηριότητες χωρίς να κουράζεσαι και συνεχίζεις να έχεις ενέργεια για έκτακτες απαιτήσεις, τότε η φυσική σου κατάσταση για υγεία είναι σε καλό επίπεδο. Βλέπε µερικά παραδείγµατα:
Να ανταποκρίνεσαι στις απαιτήσεις του σχολείου
Να συµµαζεύεις το δωµάτιό σου
Να πηγαίνεις στα µαγαζιά
Να σηκώνεις τις κάλτσες σου!

Να διαβάζεις χωρίς να κουράζεσαι
Να συνεχίσεις να εργάζεσαι το καλοκαίρι µε ζέστη
Να εξασκείσαι στο µουσικό όργανο που επέλεξες
Να πας στο πάρτι το Σάββατο

Αερόβια άσκηση και υγεία
Με τον όρο αερόβια άσκηση εννοούµε κάθε µορφή άσκησης σχετικά χαµηλή σε ένταση και µεγάλη σε διάρκεια, κατά την οποία ασκούνται µεγάλες µυϊκές οµάδες. Αυτή η µορφή άσκησης, όταν γίνεται συστηµατικά, ενδυναµώνει το καρδιοαναπνευστικό σύστηµα και αναπτύσσει την αντοχή. Τέτοιες µορφές άσκησης που γίνονται µε χαµηλή ένταση και µεγάλη διάρκεια είναι ιδιαίτερα το κολύµπι, το περπάτηµα, το τρέξιµο, το ποδήλατο κ.λπ.

Γιατί είναι σηµαντική η αερόβια άσκηση για την υγεία µας
Τα άτοµα που γυµνάζονται προσέχουν περισσότερο τη διατροφή τους, µειώνουν το ποσοστό του σωµατικού λίπους λόγω κατανάλωσης θερµίδων και έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν παχυσαρκία.
l Οι πιθανότητες για καρδιοπάθειες είναι διπλάσιες σε αυτούς που δε γυµνάζονται σε σχέση µε αυτούς που γυµνάζονται. Η αερόβια άσκηση βελτιώνει τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήµατος, δυναµώνει τους καρδιακούς µύες και µειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσηµάτων. l Η συστηµατική αερόβια άσκηση ρυθµίζει καλύτερα το σάκχαρο στο αίµα. l Η συστηµατική άσκηση αυξάνει τα επίπεδα της «καλής» χοληστερίνης (HDL).

Η συστηµατική άσκηση αυξάνει τη διάρκεια ζωής σε σχέση µε το µέσο όρο ζωής.
Τα άτοµα που δε γυµνάζονται αρκετά έχουν περισσότερες πιθανότητες για υπέρταση σε σχέση µε τα άτοµα που γυµνάζονται συστηµατικά.

Η αερόβια άσκηση είναι πολύ καλή για…

l l l
Ενδυνάµωση του µυοσκελετικού συστήµατος.
Μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού.
Αύξηση της ικανότητας για εργασία χωρίς κούραση.
Συζητήστε µε τους συµµαθητές σας και τους καθηγητές σας (ή ανατρέξτε σε εγκυκλοπαίδειες) τις έννοιες που δεν καταλαβαίνετε
Άσκηση 3.5 Συµπληρώστε την παρακάτω πρόταση:
Αν γυµναζόµαστε συστηµατικά όταν µεγαλώσουµε, τότε έχουµε περισσότερες πιθανότητες να
……………………………………..…………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………….…………………………………………

Αερόβια διαδικασία και αερόβιες µεταβολές
Συνήθως οι µύες σου βασίζονται στον αερόβιο µεταβολισµό. Η αντοχή ενός αθλητή βελτιώνεται κατά τη διάρκεια αερόβιων ασκήσεων.
Γλυκόζη + οξυγόνο, δίνουν…

Ενέργεια
Νερό, ιδρώτας
Μεταφέρεται από το αίµα. Αποβάλλεται από το δέρµα, την αναπνοή και τα ούρα.
Μέρος της χρησιµοποιείται για τη µυϊκή σύσπαση, δίνοντας κίνηση.
Μέρος της µετατρέπεται σε θερµότητα, για να ζεσταίνει το σώµα.

Διοξείδιο του Άνθρακα
Μεταφέρεται από το αίµα και αποβάλλεται από τα πνευµόνια.

1. Καρδιά
Το µυοκάρδιο αυξάνει σε µέγεθος και δύναµη µετά από συστηµατική άσκηση. Αυτό επιτρέπει στην καρδιά να συσπάται µε περισσότερη δύναµη και να στέλνει µεγαλύτερη ποσότητα αίµατος µε κάθε καρδιακό παλµό. Η µεγαλύτερη καρδιά των αερόβια αθλούµενων σηµαίνει ότι σε κατάσταση ξεκούρασης χρειάζεται να χτυπά λιγότερες φορές για να στείλει την ίδια ποσότητα αίµατος σε σχέση µε την καρδιά των µη αθλούµενων. Έτσι οι χτύποι της καρδιάς είναι λιγότεροι (βραδυκαρδία).
Σε καταστάσεις µέγιστης προσπάθειας η παροχή αίµατος αυξάνεται και η καρδιακή συχνότητα είναι υψηλή. Έτσι περισσότερο Ο 2 στέλνεται στους µύες, βελτιώνοντας την απόδοσή τους.

n n n
n n n
Μειώνονται οι προϋποθέσεις για τη δηµιουργία θρόµβων και οι πιθανότητες για έµφραγµα ή εγκεφαλικό.

Ποιες είναι οι αντιδράσεις που προσφέρουν ενέργεια στους µύες
l l l
Στις µυϊκές ίνες αλλά και τα άλλα κύτταρα του σώµατος η ενέργεια λαµβάνεται κυρίως από τη γλυκόζη. Όταν για τη διαδικασία µεταβολισµού χρησιµοποιείται οξυγόνο, τότε ονοµάζεται αερόβιος µεταβολισµός. Όταν για τη διαδικασία µεταβολισµού δε χρησιµοποιείται οξυγόνο, τότε ονοµάζεται αναερόβιος µεταβολισµός.

Σχέση φυσικής κατάστασης και υγείας
Φυσική κατάσταση είναι η ικανότητα του σώµατός σου να αντιµετωπίζει µε επιτυχία τις απαιτήσεις της καθηµερινής ζωής. Δείκτες της καλής φυσικής κατάστασης είναι:
Αντοχή είναι η ικανότητα του σώµατος να εργάζεται για µεγάλες χρονικές περιόδους χωρίς να κουράζεται. Είναι συνδυασµός καρδιοαναπνευστικής αντοχής και µυϊκής δύναµης.
Δύναµη είναι η ικανότητα ενός µυός ή οµάδας µυών να παράγουν έργο.
Ευλυγισία ή ευκαµψία είναι το εύρος κίνησης µιας άρθρωσης.
Ταχύτητα είναι η ικανότητα να κινείς το σώµα σου ή µέρος αυτού γρήγορα.

Σύνθεση σώµατος είναι το ποσοστό λίπους και άλιπης µάζας του σώµατός σου. Το σωµατικό λίπος δεν πρέπει να είναι πάρα πολύ ή πολύ λίγο.
Χρειάζεσαι ένα ελάχιστο επίπεδο φυσικής κατάστασης σε κάθε κατηγορία. Το επίπεδο που χρειάζεσαι εξαρτάται από τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος που ζεις.
Οι αθλητές χρειάζονται υψηλότερο επίπεδο φυσικής κατάστασης από τους άλλους ανθρώπους.

2. Πνευµόνια
Αναπνέουν πιο αργά.
Οι µύες της αναπνοής είναι δυνατότεροι, αποτελεσµατικότεροι και έτσι η αναπνοή είναι ευκολότερη. Χρησιµοποιείται ολοένα και µεγαλύτερο µέρος των πνευµόνων.

3. Μύες
Με συστηµατική άσκηση αυξάνουν σε µέγεθος και δύναµη.
Αυξάνεται ο αριθµός των µιτοχονδρίων (εργοστάσια παραγωγής ενέργειας).
Τα ένζυµα λειτουργούν αποτελεσµατικότερα.

4. Αίµα
Δηµιουργούνται περισσότερα ερυθρά αιµοσφαίρια, επιτρέποντας µεγαλύτερη ικανότητα µεταφοράς Ο$\_{2}$. Τα αγγεία γίνονται περισσότερο ελαστικά αντέχοντας στις αλλαγές της πίεσης. Υπάρχουν περισσότερα αιµοφόρα αγγεία τόσο στους πνεύµονες όσο και στους µύες.

Δεξιότητες που επηρεάζονται από τη φυσική κατάσταση
Για να είσαι καλός σε κάποιο σπορ, πρέπει να έχεις ένα καλό γενικό επίπεδο φυσικής κατάστασης.
Ταχυδύναµη ένας συνδυασµός δύναµης και ταχύτητας.
Καλή συναρµογή -η ικανότητα να κινούνται µέρη του σώµατος συντονισµένα και µε ακρίβεια.
Ευκινησία - η ικανότητα να αλλάζει το σώµα θέση και κατεύθυνση γρήγορα.
Ισορροπία - η ικανότητα να διατηρεί το σώµα µια θέση χωρίς περιττές κινήσεις ή πτώσεις.
Μια καλή αίσθηση του χρόνου - η ικανότητα να αντιδράς τη σωστή στιγµή.

Γιατί το σώµα πρέπει να είναι δυνατό και ευλύγιστο
Η ανάπτυξη της δύναµης παρέχει προστασία εναντίον των τραυµατισµών των τενόντων και των συνδέσµων που βρίσκονται σε µια άρθρωση, ενώ οι δυνατοί µύες των µηρών, των ισχίων, της µέσης και της κοιλιάς προλαµβάνουν προβλήµατα που µπορούν να εµφανιστούν στη µέση. Μπορεί τα προβλήµατα της µέσης να µην είναι εµφανή στην εφηβική ηλικία, αλλά αργότερα το 85% του πληθυσµού εµφανίζει κάποιο πρόβληµα στη µέση του κάποια στιγµή στη ζωή του.
Η ανάπτυξη της δύναµης είναι άµεσα συνυφασµένη µε τη βελτίωση της σωµατοδοµής, αφού σε συνδυασµό µε µια σωστή διατροφή µπορεί να αυξήσει την άλιπη σωµατική µάζα και να µειώσει το ποσοστό λίπους. Ακόµα, η ανάπτυξη της δύναµης συνδέεται και µε την ενδυνάµωση των οστών του σκελετού µε αποτέλεσµα να µειώνεται και η πιθανότητα για οστεοπόρωση, όταν το άτοµο θα φτάσει στην τρίτη ηλικία. Τέλος, η ανάπτυξη της δύναµης βελτιώνει την ψυχολογική διάθεση του ατόµου.

Τα καλά επίπεδα ευλυγισίας βοηθούν στη βελτίωση της ελαστικότητας των µυών κάνοντας πιο εύκολη τη µετακίνησή µας. Βοηθάνε στη σωστή λειτουργία των αρθρώσεων. Η καλή ευλυγισία προλαµβάνει τραυµατισµούς, τόσο σε αθλητικές δραστηριότητες όσο και σε καθηµερινές ασχολίες.
Η µη φυσιολογική στάση της σπονδυλικής στήλης πιέζει τα νεύρα δηµιουργώντας πόνους στη µέση. Για να αποφευχθεί κάτι τέτοιο, χρειάζεται να υπάρχει καλή ευλυγισία (µαζί µε καλό επίπεδο δύναµης) στους µύες των µηρών, των ισχίων, της µέσης και της κοιλιάς. Οι σφιχτοί µύες εµποδίζουν το σωστό τρόπο µετάδοσης των νευρικών εντολών από τον εγκέφαλο για την πραγµατοποίηση των διαφόρων κινήσεων.

Τέλος, η καλή ευλυγισία αποµακρύνει τους πόνους και τα πιασίµατα που δηµιουργούνται από το παρατεταµένο κάθισµα, όπως για παράδειγµα συµβαίνει όταν διαβάζει κάποιος. Το σφίξιµο αυτό των µυών αποµακρύνεται µε τις διατάσεις και τότε ο οργανισµός αναζωογονείται, ανανεώνεται και µπορεί να γίνει περισσότερο αποτελεσµατικός στη συνέχεια.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Παράγοντες που επηρεάζουν την καλή φυσική κατάσταση
Το να έχεις καλή φυσική κατάσταση σηµαίνει ότι είσαι και υγιής. Όλοι οι παρακάτω παράγοντες επηρεάζουν τη φυσική κατάσταση:
Ηλικία. Το µέγιστο επίπεδο φυσικής κατάστασης είναι στα 20-25 χρόνια. Από εκείνο το σηµείο και πέρα αρχίζει να φθίνει.
Φύλο. Γύρω στα 11 χρόνια τα αγόρια αρχίζουν να ψηλώνουν και να γίνονται δυνατότερα από τα κορίτσια. Τα κορίτσια όµως είναι περισσότερο ευλύγιστα.
Διατροφή. Είναι απαραίτητη µια ισορροπηµένη και υγιεινή διατροφή.

Άσκηση. Πολύ σηµαντικός παράγοντας που, όταν υπάρχει σε συστηµατική βάση, εξισορροπεί τη φθορά λόγω ηλικίας και βοηθάει να διατηρηθεί η φυσική κατάσταση σε καλά επίπεδα σε µεγαλύτερες ηλικίες.
Κινητική δυσκολία. Η ύπαρξη µίας κινητικής δυσκολίας µπορεί να µην επιτρέπει σε κάποιον να ασχοληθεί µε συγκεκριµένες δραστηριότητες. Υπάρχει όµως πλήθος άλλων δραστηριοτήτων µε τις οποίες µπορεί να ασχοληθεί κανείς.
Ασθένεια και κόπωση. Δεν µπορεί ένα άτοµο να είναι στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, αν είναι άρρωστο ή κουρασµένο. Η επαρκής ξεκούραση είναι απαραίτητη.

Κατασκευή σώµατος. Ο σωµατότυπος του κάθε ατόµου είναι περισσότερο κατάλληλος για κάποιες δραστηριότητες και λιγότερο κατάλληλος για κάποιες άλλες.
Λήψη βλαβερών ουσιών. Το αλκοόλ, τα τσιγάρα και άλλου είδους ναρκωτικά περιέχουν χηµικές ουσίες που επηρεάζουν τις λειτουργίες του σώµατος. Μειώνουν το επίπεδο της φυσικής κατάστασης και βλάπτουν την υγεία.

Το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής και η σχέση του µε την υγεία
Πολλές συµπεριφορές και συνήθειες που έχουν ουσιαστική επίδραση στην υγεία για όλη τη ζωή διαµορφώνονται στην παιδική και εφηβική ηλικία. Για το λόγο αυτό, οι υγιεινές συµπεριφορές πρέπει να µας απασχολούν ιδιαίτερα στα χρόνια του σχολείου. Ο αθλητισµός και το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής βοηθάνε ουσιαστικά στη διαµόρφωση ενός διά βίου υγιεινού τρόπου ζωής.
Οι κρίσιµοι παράγοντες που ευθύνονται για τις καρδιοπάθειες διαµορφώνονται νωρίς από την εφηβική ηλικία, για το λόγο αυτό η άσκηση και η καλή φυσική κατάσταση των νέων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Έτσι, επιτυγχάνεται σε µεγάλο βαθµό η πρόληψη των ασθενειών.

Η σχολική ηλικία είναι η καλύτερη ηλικία για να ανακαλύψεις τα οφέλη της άσκησης και για να µάθεις να γυµνάζεσαι. Μερικές συµπεριφορές κατά την εφηβική ηλικία που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία στο µέλλον είναι η κακή διατροφή, το κάπνισµα και η έλλειψη άσκησης.

Γιατί η άσκηση βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ατόµων
Η συστηµατική άσκηση συµβάλλει στην ποιότητα ζωής, επειδή:
Βοηθάει στην ψυχική ευεξία, στην καλή διάθεση, στον έλεγχο του στρες, στην καλή εµφάνιση του σώµατος, στην ψυχική και σωµατική δύναµη, την αντοχή και την ευκινησία.
Βοηθάει στον έλεγχο και στη διατήρηση του ιδανικού βάρους.
Βοηθάει στην αύξηση των ορίων της ζωής και στη µείωση των προβληµάτων των ατόµων της τρίτης ηλικίας.
Ποιότητα ζωής σηµαίνει µέτρο. Η υπερβολική άσκηση µπορεί να επιδρά και αρνητικά στην ποιότητα της ζωής δηµιουργώντας κακή διάθεση, υπερκόπωση, τραυ -µα τισµούς ή διατροφικές ανωµαλίες.

Ενήλικα άτοµα περπατούν σε πάρκα αναψυχής. Η καλύτερη άσκηση.

Η άσκηση µάς αποτρέπει από το κάπνισµα
Ο περιορισµός του αριθµού των καπνιστών και ειδικότερα των νέων που καπνίζουν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους πολλών χωρών σήµερα. Οι περισσότεροι καπνιστές αρχίζουν πριν την ηλικία των 14 ετών. Το 90% των καπνιστών αρχίζουν πριν την ηλικία των 19 ετών. Οι εταιρίες καπνού προσπαθούν να κάνουν το κάπνισµα ελκυστικό στους νέους προβάλλοντάς το ως διασκεδαστικό, αρρενωπό για τα αγόρια, θηλυπρεπές για τα κορίτσια, ότι είναι σέξι και δίνει στυλ.

Οι εταιρίες καπνού στοχεύουν στους εφήβους
Σκεφθείτε για λίγο το θέµα και συζητήστε το µε τους συµµαθητές σας ή µε τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής.

Το κάπνισµα δε σηµαίνει ωριµότητα
Πολλά άτοµα και ιδιαίτερα οι νέοι καπνίζουν για κάποιους «αφελείς» κοινωνικούς λόγους.

l l l
Νοµίζουν ότι κάνουν τους εαυτούς τους να φαίνονται µεγαλύτεροι.
Νοµίζουν ότι γίνονται πιο λαµπεροί όπως οι αστέρες του κινηµατογράφου.
Νιώθουν πιο «άνετοι» µπροστά στους φίλους τους.
Στην πραγµατικότητα το τσιγάρο κάνει µόνο κακό και στην εµφάνισή σου και στο δέρµα σου και στο σώµα σου και στην υγεία σου.
Άσκηση 3.6 Δες την εικόνα δίπλα και σκέψου; Το κάπνισµα είναι τόσο ελκυστικό;
Γράψε τη γνώµη σου.
………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

Σκεφτείτε ακόµα:
Οι καπνιστές συχνά µυρίζουν άσχηµα!
Το κάπνισµα κοστίζει!
Οι καπνιστές θα γεράσουν πιο γρήγορα απ' ό,τι οι µη καπνιστές! Το κάπνισµα σε κουράζει, όταν γυµνάζεσαι.
Το κάπνισµα κάνει δύσκολη την αναπνοή σου.
Όταν καπνίζεις, πονούν τα πόδια σου µε λίγο περπάτηµα παραπάνω.

Τι αξίζει να µιµείται κανείς
Όλοι συµφωνούν ότι το κάπνισµα θεωρείται υπεύθυνο για τις πολλές αιτίες θανάτου. Η αποχή από αυτό έχει ευεργετική επίδραση στην υγεία. Δυστυχώς, οι έφηβοι αποτελούν την πιο ραγδαία εξελισσόµενη οµάδα καπνιστών. Η περίοδος της ζωής την οποία τα παιδιά δέχονται τις περισσότερες επιρροές για το κάπνισµα είναι αυτή του γυµνασίου και του λυκείου.
Όσο περισσότερο γυµνάζονται τα άτοµα, τόσο λιγότερο καπνίζουν. Το µεγαλύτερο ποσοστό των αθλητών δεν καπνίζει. Άτοµα που κάπνιζαν στο παρελθόν σταµάτησαν να καπνίζουν, όταν άρχισαν να ασχολούνται µε το τρέξιµο. Πράγµατι, το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής και τα σπορ γενικότερα µας θωρακίζουν εναντίον του καπνίσµατος. Σε γενικές γραµµές όσο πιο πολύ αθλούνται τα άτοµα, τόσο πιο λίγο καπνίζουν.

- Ο ρόλος των φίλων και της οικογένειας είναι καθοριστικός στη διαµόρφωση υγιεινών ή ανθυγιεινών συµπεριφορών των παιδιών. Εκπαιδευτικοί, γονείς, φίλοι, συναναστροφές, σχολικό και κοινωνικό περι-
βάλλον επηρεάζουν τις συνήθειες των παιδιών. Σηµασία έχει να µιµείται κανείς τις υγιεινές συµπεριφορές των φίλων, της οικογένειας και του κοινωνικού περιβάλλοντος γενικά και να αποφεύγει τις ανθυγιεινές.

Οι φίλοι µας και οι συνήθειές τους
Μαθητές 14 -17 χρόνων αναφέρουν ότι επηρεάζονται από τους φίλους τους να συµµετέχουν ή όχι σε αθλητικές δραστηριότητες. Συχνά αισθάνονται την πίεση των φίλων τους να κάνουν κάτι που οι ίδιοι δε θέλουν, συµπεριλαµβανοµένων του καπνίσµατος, της χρήσης αλκοόλ, της βίαιης συµπεριφοράς ή και της λήψης ναρκωτικών. Επίσης, δηλώνουν ανεπαρκή ενηµέρωση για το κάπνισµα. Η κύρια πηγή πληροφοριών και υποστήριξής τους είναι οι οικογένειές τους. Παρόµοια, η αυξηµένη ενασχόλησή τους µε ευχάριστες εξωσχολικές δραστηριότητες συνδυάζεται µε υγιεινές συνήθειες.

«Δυστυχώς µερικοί νοµίζουν ότι συµπεριφορές όπως το κάπνισµα, η χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών, η οδήγηση δίχως δίπλωµα προσφέρουν κοινωνική αποδοχή και καταξίωση στην παρέα. Επίσης νοµίζουν ότι οι συµπεριφορές αυτές προσφέρουν αίσθηµα ανεξαρτησίας από τους γονείς, επίδειξη απαξίωσης των αρχών και κανόνων της συµβατικής κοινωνίας, αντιµετώπιση του άγχους, της προσδοκίας αποτυχίας και της απογοήτευσης, ή επίδειξη ωρίµανσης στο στάδιο µετάβασης από την παιδική στην εφηβική ηλικία».
Σκεφθείτε για λίγο το θέµα και συζητήστε το µε τους συµµαθητές σας στην τάξη.

Αρκετοί έφηβοι σίγουρα έχουν άγχος για τη ζωή, αντιµετωπίζουν µε απογοήτευση το παρόν και το µέλλον τους, δεν είναι ευχαριστηµένοι µε την πραγµατικότητα, ενώ είναι λογικό να θέλουν να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους σχέσεις και να είναι αποδεκτοί στο χώρο τους. Η επιλογή ανθυγιεινών συνηθειών, για να γίνουν αποδεκτοί από τους συνοµηλίκους τους, δεν είναι και η σοφότερη επιλογή. Αντίθετα η άσκηση για υγεία θα µπορούσε να είναι µία από αυτές τις εναλλακτικές συµπεριφορές.
Η άσκηση, ο αθλητισµός και η Φυσική Αγωγή µας µαθαίνουν την αξία των υγιεινών συνηθειών. Όσο πιο πολύ γυµναζόµαστε ως νέοι, τόσο περισσότερο θα γυµναζόµαστε ως µεγάλοι, που το έχουµε και περισσότερο ανάγκη.

Το κάπνισµα επηρεάζει την ικανότητά µου να ασκούµαι;
Το κάπνισµα όχι απλώς µειώνει το ποσό του οξυγόνου της αιµοσφαιρίνης, αλλά µειώνει και το ποσό του αέρα που µπορούν να δεχθούν τα πνευµόνια. Αυτό µειώνει την ικανότητά σου να εκτελείς αερόβιες δραστηριότητες.
Σκεφθείτε για λίγο το θέµα και συζητήστε το στην τάξη.

Ψυχολογικά οφέλη από την άσκηση
Τα άτοµα πρέπει να µάθουν να γυµνάζονται σε όλη τους τη ζωή, κάτι που οδηγεί εκτός από τη σωµατική και στην ψυχική τους ισορροπία και στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους. Η σχολική ζωή πρέπει να µας προετοιµάζει κατάλληλα για το υπόλοιπο του βίου.
Άσκηση 3.7 Τι µπορεί να αισθάνεται αυτός ο σκιέρ;
Μπορείτε να γράψετε µερικές σκέψεις σας; Απάντηση……………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… …………………………………………………………………

Άσκηση 3.8 Είναι αλήθεια ότι η άσκηση µάς επηρεάζει και ψυχολογικά. Σηµείωσε τι γνώριζες και τι δε γνώριζες από τις πληροφορίες που δίνει ο παρακάτω πίνακας

| ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ                                 | Το γνώριζα   | Δεν το γνώριζα   |
|-----------------------------------------------------------------|--------------|------------------|
| Καλή διάθεση, νιώθουµε όµορφα.                                  |              |                  |
| Λιγότερο στρες και ένταση,  ένας τρόπος να χαλαρώνουµε.         |              |                  |
| Διασκέδαση και ευχαρίστηση.                                     |              |                  |
| Ωραίο σώµα και καλύτερη εµφάνιση.                               |              |                  |
| Σιγουριά και αυτοπεποίθηση.                                     |              |                  |
| Καλύτερη πνευµατική απόδοση.                                    |              |                  |
| Καλύτερη αυτοσυγκέντρωση.                                       |              |                  |
| Πιο ευχάριστο ύπνο.                                             |              |                  |
| Ζωντάνια, χαρά, και ευχαρίστηση.                                |              |                  |
| Παρέες και κοινωνικές σχέσεις.                                  |              |                  |
| Ευχαρίστηση της οµαδικής δουλειάς µέσα από τα παιχνίδια.        |              |                  |
| Καλές σχέσεις µε τους άλλους.                                   |              |                  |
| Χαλάρωση από το σχολείο, το άγχος  και τις καθηµερινές έγνοιες. |              |                  |

Πράγµατι, υπάρχουν πολλοί ακόµα σοβαροί λόγοι για να γυµναζόµαστε συστηµατικά, ή να ασχολούµαστε µε σπορ και φυσικές δραστηριότητες. Η άσκηση είναι µια ευχάριστη δραστηριότητα, βελτιώνει τη διάθεση, περιορίζει το στρες και την ένταση που νιώθουµε συχνά. Νιώθουµε µια σιγουριά, όταν το σώµα µας είναι γυµνασµένο, συγκεντρωνόµαστε καλύτερα και πραγµατικά αποδίδουµε καλύτερα στα µαθήµατα ή στη δουλειά µας.

Σκεφθείτε και συζητήστε στην τάξη το παρακάτω θέµα.
Άτοµα που γυµνάζονται τουλάχιστον 2 ή 3 φορές την εβδοµάδα ή περπατούν καθηµερινά, θυµώνουν λιγότερο, έχουν λιγότερο στρες και λιγότερα προβλήµατα κατάθλιψης σε σχέση µε αυτούς που δε γυµνάζονται. Επίσης νιώθουν ότι είναι πιο υγιή και έχουν καλύτερη φυσική κατάσταση.
Η ψυχική υγεία είναι µια κατάσταση στην οποία τα άτοµα αισθάνονται πνευµατική ευεξία, είναι ικανοποιηµένα από τον εαυτό τους, τους ρόλους τους στη ζωή και τις σχέσεις τους µε τους άλλους. Τα άτοµα νιώθουν αποτελεσµατικότητα, ευτυχία, σταθερή θετική διάθεση, πνευµατική ετοιµότητα, κοινωνικά αποδεκτή συµπεριφορά και γενικά ευχαρίστηση.

Η συµµετοχή σε φυσικές δραστηριότητες κάνει τα µικρά παιδιά και τους νέους να νιώθουν πιο σίγουροι για τον εαυτό τους. Τα άτοµα µεγάλης ηλικίας που γυµνάζονται συστηµατικά θεωρούν τον εαυτό τους σηµαντικό µέλος της οικογένειάς τους και του στενού τους φιλικού περιβάλλοντος, ενώ τα άτοµα που κάνουν καθιστική ζωή εµφανίζουν τάσεις αποµόνωσης.
Όσο πιο πολύ συµµετέχουν σε φυσικές δραστηριότητες τα άτοµα, τόσο περισσότερη ψυχική ευεξία νιώθουν.
Άσκηση 3.9 Στη φωτογραφία αποτυπώνεται µια εντυπωσιακή προσπάθεια. Μπορείτε να φαντασθείτε τα συναισθήµατα του αθλητή αυτού;

Γράψτε µερικά. ………………………………………………….……………………………………….…………… ……………………………………………………………………………….…………………………….…………… ………………………….……………………………………….……………………………………….…………… ………………………….……………………………………….………………………………………….………… ………….……………………………………….……………………………………….……………………………

Άσκηση και παχυσαρκία

Τι είναι παχυσαρκία;
Τι επιπλοκές δηµιουργούνται, όταν κάποιος ξεφεύγει από τα φυσιολογικά όρια του ποσοστού του σωµατικού λίπους;
Ποια είναι η επίδραση της άσκησης στη µείωση της παχυσαρκίας και των επιπλοκών που δηµιουργεί αυτή;
Ορισµένη ποσότητα σωµατικού λίπους είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του ανθρώπινου οργανισµού. Όταν όµως η αποθηκευµένη ποσότητα λίπους είναι µεγάλη, όπως συµβαίνει στην παχυσαρκία, τότε δηµιουργούνται σοβαρές επιπλοκές στη λειτουργία του µεταβολισµού και του καρδιαγγειακού συστήµατος. Ταυτόχρονα όµως, προβλήµατα εµφανίζονται και όταν η ποσότητα του σωµατικού λίπους µειώνεται πάρα πολύ, πέρα από τα φυσιολογικά όρια.

Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία µπορεί να συµβάλλουν σε εκφυλιστικές ασθένειες όπως οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης, η υπέρταση και το άσθµα. Άτοµα µε µέτριο βαθµό παχυσαρκίας έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν νωρίτερα, ενώ η πιο σοβαρή µορφή παχυσαρκίας µπορεί να προκαλέσει µέχρι και 70% υψηλότερη συχνότητα θανάτων.

Σύνθεση του σώµατος
Για να λειτουργεί σωστά ο ανθρώπινος οργανισµός, πρέπει να υπάρχει µία ελάχιστη ποσότητα λίπους. Αυτή η ποσότητα λίπους, ονοµάζεται βασικό λίπος. Είναι απαραίτητη για τη σωστή ρύθµιση βασικών λειτουργιών του οργανισµού, όπως η θερµορύθµιση και η ρύθµιση των θρεπτικών ουσιών του σώµατος, µεταξύ αυτών και των λιποδιαλυτών βιταµινών (A, D, E, K). Μη βασικό λίπος είναι το επιπλέον λίπος το οποίο συσσωρεύεται στο σώµα. Όταν το µη βασικό λίπος συσσωρευτεί σε υπερβολική ποσότητα και υπερβεί το ανώτατο φυσιολογικό όριο, τότε λέµε ότι το άτοµο πάσχει από παχυσαρκία.

Εκτός από το λίπος το σώµα αποτελείται και από άλλα συστατικά, όπως τα οστά, οι µύες, το νερό κ.λ.π. Όλα αυτά τα συστατικά µαζί αναφέρονται ως άλιπη σωµατική µάζα και αποτελούν το σωµατικό βάρος εκτός του βάρους του λίπους (άλιπη σωµατική µάζα = σωµατικό βάρος - βάρος λιπώδους ιστού).

Πώς µπορώ να ξέρω αν έχω κανονικό βάρος
Η µέτρηση µόνο του σωµατικού βάρους µπορεί να δώσει εσφαλµένες πληροφορίες σχετικά µε τη σωµατοδοµή ενός ατόµου. Ένας απλός τρόπος αξιολόγησης της σωµατοδοµής είναι ο Δείκτης Μάζας Σώµατος (ΔΜΣ). Είναι µία µέτρηση αντικειµενική και εύκολη. Στηρίζεται στον τύπο:

ΔΜΣ = Βάρος (kg) / Ύψος (m) 2
O ΔΜΣ αποτελεί καλύτερο τρόπο αξιολόγησης της σωµατοδοµής από τα διαγράµµατα ύψους-βάρους αλλά έχει και ο ίδιος περιορισµούς, επειδή µπορεί να κατατάξει ορισµένα άτοµα σε διαφορετική κατηγορία εξαιτίας της µεγάλης ανάπτυξης µυϊκής µάζας, η οποία επέρχεται από τη συµµετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες. Εάν ένα άτοµο έχει ΔΜΣ 20-25 Κgr/M 2 τότε θεωρείται ότι είναι στη φυσιολογική ζώνη. Εάν έχει δείκτη κάτω του 20 τότε θα θεωρηθεί ως αδύνατο και ίσως να πρέπει να λάβει κάποια µέτρα.

Αν ο δείκτης είναι µεταξύ 26-30 τότε το άτοµο µπορεί να χαρακτηριστεί υπέρβαρο και θα πρέπει να πάρει κάποια µέτρα αν ο δείκτης ξεπερνάει το 27-28. Αν ο δείκτης είναι πάνω απο 31 τότε το άτοµο χαρακτηρίζεται ως παχύσαρκο και θα πρέπει να λάβει άµεσα µέτρα για να χάσει βάρος.
Ας πάρουµε για παράδειγµα ένα µαθητή της Γ τάξης Γυµνασίου που έχει ύψος 1,78µ. και το βάρος του είναι 80 κιλά. Αυτός ο µαθητής έχει ΔΜΣ= 80/1,78 2 =80/3,17= 25,20. Αυτός ο µαθητής είναι µέσα στα φυσιολογικά όρια. Αν όµως κάποιος µε το ίδιο ύψος έχει βάρος 90 κιλά, τότε έχει ΔΜΣ= 90/3,17= 31,20. Ο µαθητής θεωρείται παχύσαρκος και πρέπει να λάβει άµεσα µέτρα για να χάσει βάρος.

Άσκηση 3.10 Συζητήστε το θέµα του διπλανού σκίτσου.
Σηµειώστε τα σχόλιά σας………………….……………………
………………….……….……………………………….………… …………………………..………………………………………… .…………………………..………………………….……………… ……………………….….…………………………………….…… ………………………….……….…………….…………………… ………….……………………………………….…………………… ………………….….…………………………………….………… ……………….……….….………………………….……….………

Φυσική δραστηριότητα και παχυσαρκία
Εάν ένα άτοµο θέλει να διατηρήσει σταθερό το σωµατικό του βάρος και το λίπος, πρέπει να δαπανά την ίδια ποσότητα ενέργειας που προσλαµβάνει. Θα πρέπει δηλαδή να καίει τις ίδιες θερµίδες µε αυτές που προσλαµβάνει. Όταν πραγµατοποιείται αυτό, τότε υπάρχει ένα ισοζύγιο θερµίδων µεταξύ αυτών που προσλαµβάνει και αυτών που καίει. Η καύση των θερµίδων ηµερησίως καθορίζει το βασικό µεταβολικό ρυθµό αυτού του ατόµου, ο οποίος επηρεάζεται από ένα συνδυασµό παραγόντων.

Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί σηµαντικό παράγοντα πρόληψης της παχυσαρκίας. Η φυσική δραστηριότητα εκτός της συνεισφοράς στην καύση θερµίδων κατά τη διάρκεια αυτής διατηρεί ή αυξάνει τη µυϊκή µάζα, η οποία µε τη σειρά της αυξάνει την ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας. Αν και τα αίτια της παχυσαρκίας είναι πολλά, είναι γνωστό πως η κύρια αιτία για την αύξηση της παχυσαρκίας είναι η υπέρµετρη πρόσληψη θερµίδων (διαµέσου της τροφής) ή η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας.
Ένα άτοµο µπορεί να χάσει βάρος και όταν κάνει δίαιτα. Όµως, για να πετύχει κανείς τα καλύτερα δυνατά αποτελέσµατα στην αντιµετώπιση της παχυσαρκίας θα πρέπει να συνδυάσει τη µείωση της πρόσληψης της τροφής (δίαιτα) µε την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας.

Το µυστικό είναι οι θερµίδες. Το κλειδί λοιπόν για τη µείωση του λίπους και την αντιµετώπιση της παχυσαρκίας είναι η καύση όσο το δυνατόν περισσοτέρων θερµίδων κατά τη διάρκεια της άσκησης µε παράλληλη µείωση της πρόσληψης θερµίδων µε την τροφή έτσι ώστε να δηµιουργηθεί αρνητικό ισοζύγιο θερµίδων.
Η µέτρια φυσική δραστηριότητα για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα είναι καλύτερη για την αντιµετώπιση της παχυσαρκίας και τον έλεγχο του ποσοστού λίπους, από την έντονη φυσική δραστηριότητα που γίνεται για µικρό χρονικό διάστηµα.

Ο συνδυασµός της φυσικής δραστηριότητας και της δίαιτας για την αντιµετώπιση της παχυσαρκίας θα πρέπει να προτιµάται και για έναν ακόµα λόγο. Η φυσική δραστηριότητα από µόνη της µπορεί να µειώσει τα λιπίδια και το σάκχαρο του αίµατος και την αρτηριακή πίεση. Μπορεί, επίσης, να µειώσει την πιθανότητα για καρδιακό επεισόδιο και για αυτούς

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
τους λόγους είναι κατανοητό ότι θα πρέπει να προτιµάται η συµµετοχή της άσκησης στην αντιµετώπιση της παχυσαρκίας, γιατί µε αυτό τον τρόπο προκύπτουν δύο οφέλη. Πρώτον, µειώνουµε το σωµατικό λίπος και δεύτερον βελτιώνουµε την υγεία. Άρα πετυχαίνουµε όπως λέει και το γνωµικό «µε ένα σµπάρο δύο τρυγόνια».
Προσοχή. Η παιδική παχυσαρκία βρίσκεται σε άνοδο και τα Ελληνόπουλα καταλαµβάνουν µία από τις πρώτες θέσεις σε αυτή µεταξύ των Ευρωπαϊκών Χωρών. Έχει βρεθεί πως η πιο συχνή αιτία της παιδικής παχυσαρκίας είναι η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι άλλαξε ο τρόπος διασκέδασης των παιδιών και από τον παραδοσιακό τρόπο παιχνιδιού περάσαµε σε άλλες µορφές διασκέδασης, όπως η τηλεόραση, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και η πολύωρη ενασχόληση µε τον υπολογιστή.

Παιδική παχυσαρκία
Το πρόβληµα είναι ιδιαίτερα σοβαρό, αφού υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν πως όταν ένα παιδί είναι παχύσαρκο, τότε η πιθανότητα να είναι παχύσαρκο και όταν θα µεγαλώσει είναι µεγαλύτερη. Αυτό θα πρέπει να το συνδυάσει κανείς και µε το γεγονός ότι οι παχύσαρκοι έφηβοι (13-18 ετών) διατρέχουν µεγαλύτερο κίνδυνο για την εµφάνιση καρδιοαγγειακών προβληµάτων και επεισοδίων καρκίνου από ό,τι οι µη-παχύσαρκοι συνοµήλικοί τους.
Άσκηση 3.11 Συζητήστε το θέµα του διπλανού σκίτσου. Σηµειώστε τα σχόλιά σας.

…………………………….………………………….…… …………………….……………………………………… ……………………………………………………………… ……………………………………………………………… ……………………………………………………………… ……………………………………………….…………… …………………………………………………….……… ……………………………….…………………….……… ………………………………….…………………………
Από τις σηµερινές σας συνήθειες, σηµειώστε τις τροφές που σας αρέσουν, αλλά πρέπει να τις περιορίσετε. ……………………………………….….....
...……………………………………….…………….….… ..……………………………………….…………….….… ..………………………………………..…………….….… ..……………………………………….……………….… ...…………………………………….……………….…..… …………………………………….……………….…...… …………………………………….……………….…...…

Πώς ελέγχεις το βάρος σου
Η συστηµατική άσκηση περιορίζει µερικώς την όρεξη. Έτσι πιο εύκολα θα λες όχι στο φαγητό.
Άσκηση 3.12 Διαβάστε τον παρακάτω πίνακα. Υπογραµµίστε τι κατά την άποψή σας είναι σωστό και τι λάθος. Εργαστείτε σε οµάδες.
- 1. Λάθος/Σωστό: Η άσκηση δεν µπορεί να µειώσει το λίπος, γιατί χρειάζονται πολλές ώρες άσκησης για το χάσιµο λίγων γραµµαρίων λίπους.
- 2. Λάθος/Σωστό: Δεν µπορείς να χάσεις σωµατικό λίπος, αν κατά το ίδιο χρονικό διάστηµα λαµβάνεις περισσότερες θερµίδες από όσες καταναλώνεις.
- 3. Λάθος/Σωστό: Η άσκηση δε βοηθά στη µείωση του σωµατικού λίπους, γιατί αυξάνει την όρεξη.
- 4. Λάθος/Σωστό: Αν ασκείσαι ήπια, δεν αυξάνεται η όρεξή σου. Ακόµη και αν ασκείσαι ιδιαίτερα έντονα, η όρεξη δεν αυξάνεται τόσο, ώστε να λαµβάνεις υπερβολική τροφή. Άλλες είναι οι αιτίες που οδηγούν τα άτοµα να τρώνε υπερβολικά.
- 5. Λάθος/Σωστό: Τα περισσότερα υπέρβαρα άτοµα έχουν ορµονικό πρόβληµα.
- 6. Λάθος/Σωστό: Τα περισσότερα υπέρβαρα άτοµα τρώνε πολύ και/ ή ασκούνται πολύ λίγο.

Να τρως υγιεινά και ισορροπηµένα και να γυµνάζεσαι συστηµατικά. Τότε το σώµα χρησιµοποιεί το περιττό λίπος, για να βρει την επιπλέον ενέργεια που του χρειάζεται.
Οι µύες σου αναπτύσσονται, όταν γυµνάζεσαι. Οι µύες έχουν περισσότερο βάρος από το λίπος, αλλά καταλαµβάνουν λιγότερο χώρο. Έτσι µπορεί να έχεις τα ίδια κιλά, αλλά να φαίνεσαι πιο αδύνατος ή αδύνατη. Η συστηµατική άσκηση αυξάνει το βασικό µεταβολικό ρυθµό. Αυτό σηµαίνει ότι µπορείς να χρησιµοποιείς περισσότερο αποθηκευµένο λίπος ακόµα και όταν αναπαύεσαι.

Άσκηση και στρες
Σε µεγάλο αριθµό ασθενειών έχει επιβεβαιωθεί η στενή σχέση και η αλληλεπίδραση µεταξύ παθήσεων σώµατος και πνεύµατος. Αυτές οι ασθένειες ονοµάζονται ψυχοσωµατικές. Ένας από τους καλύτερους και φυσικότερους τρόπους για την αντιµετώπιση του στρες είναι η άσκηση. Όταν οι νέοι ασκούνται σωστά και διασκεδάζουν µε αυτό που κάνουν, τότε αυξάνεται η ενεργητικότητά τους, βελτιώνεται ο ύπνος και η διάθεσή τους και µειώνεται το στρες.
Οι απαιτήσεις της καθηµερινής ζωής, τα µαθήµατα, οι εξετάσεις, τα προσωπικά προβλήµατα ανάπτυξης και εφηβείας δηµιουργούν µια διαρκή πίεση και ένταση στους µαθητές και τις µαθήτριες. Το στρες εµφανίζεται, όταν οι απαιτήσεις του περιβάλλοντος όπως τις αντιλαµβάνεται το άτοµο υπερβαίνουν τις δυνατότητες αντιµετώπισής τους από αυτό. Έτσι, το στρες δηµιουργείται από τον τρόπο που βλέπουµε τα πράγµατα. Είναι η ερµηνεία που δίνουµε για µια κατάσταση και το πιθανό αποτέλεσµα αυτής και όχι µια αντικειµενική πραγµατικότητα. Το παράλογο είναι ότι το άτοµο ανησυχεί και έχει στρες για ένα γεγονός που δεν έχει συµβεί ακόµα.

Οι µαθητές που δεν καταφέρνουν να χαλαρώνουν, όταν χρειάζεται και βρίσκονται σε µια διαρκή ένταση, κουράζονται πιο πολύ και σωµατικά και πνευµατικά. Έτσι η απόδοσή τους µειώνεται και στα σπορ και σε καθηµερινές δραστηριότητες, αλλά και στα µαθήµατά τους.
Πολλά µπορεί να κάνει κανείς για να µειώσει το στρες. Εδώ προτείνονται δύο αποτελεσµατικοί τρόποι.
Πρώτος τρόπος. Είναι αλήθεια ότι η συστηµατική άσκηση, η φυσική αγωγή και το παιχνίδι µειώνουν το στρες. Γι' αυτό γυµναστείτε.
Δεύτερος τρόπος. Οι τεχνικές χαλάρωσης και αναπνοής βοηθούν στην καλύτερη σωµατική και πνευµατική απόδοση. Βοηθούν τα παιδιά να ηρεµούν, να µαθαίνουν καλύτερα, να εστιάζουν καλύτερα την προσοχή τους και να αντιµετωπίζουν το στρες. Οι τεχνικές χαλάρωσης βοηθούν τους µαθητές τόσο µέσα όσο και έξω από το σχολείο. Γι' αυτό µάθετε και κάνετε καθηµερινή σας συνήθεια τις παρακάτω ασκήσεις.

Εξάσκηση της αναπνοής
Η σωστή αναπνοή είναι ένας από τους απλούστερους τρόπους για να ελέγχει κανείς το άγχος του, την ένταση των µυών του και να επιτυγχάνει τη χαλάρωση. Όταν είµαστε ήρεµοι και χαλαροί, τότε η αναπνοή είναι απαλή, βαθιά και ρυθµική. Όταν βρισκόµαστε κάτω από πίεση και ένταση, τότε η αναπνοή είναι πιο σύντοµη και µη φυσιολογική. Πολλοί µαθητές κάτω από την πίεση µιας άσκησης δυσκολεύονται να συντονίσουν την αναπνοή τους και αυτό επηρεάζει αρνητικά την απόδοσή τους. Σε ασκήσεις που δε γνωρίζουν καλά και τις εκτελούν για πρώτη φορά, αλλά κυρίως σε έντονα πιεστικές προσπάθειες, είτε κρατούν την αναπνοή τους, είτε αναπνέουν πολύ βιαστικά και κοφτά µε το πάνω µέρος των πνευµόνων. Οι δυο αυτές καταστάσεις δηµιουργούν ένταση και σύσπαση στους µύες και περιορίζουν την απόδοση. Με λίγη εξάσκηση η αναπνοή βελτιώνεται και µπορεί να χρησιµοποιηθεί αποτελεσµατικά.

Περιγραφή άσκησης αναπνοής
Χρησιµοποίησε την παρακάτω άσκηση µετά από µια έντονη προσπάθεια ή κάθε φορά πριν από ένα κρίσιµο γεγονός που θεωρείς ότι σου προκαλεί ένταση. Χρησιµοποίησε επίσης την άσκηση αυτή στο τέλος του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής.

Άσκηση 3.13
Κάνε µια εισπνοή βαθιά και αργά από τη µύτη και φαντάσου ότι τα πνευµόνια σου είναι ένα µπαλόνι που φουσκώνει και γίνεται µεγάλο, µεγάλο, µεγάλο... Άφησε τον αέρα να γεµίσει όλο το στήθος. Κάνε την εκπνοή αργά µε το στόµα. Προσπάθησε να νιώθεις τους µύες των ώµων και των χεριών να χαλαρώνουν και φαντάσου ότι το µπαλόνι ξεφουσκώνει αργά, αργά, αργά... Νιώσε το σώµα σου χαλαρό και άνετο.

Μια χρήσιµη άσκηση για το σπίτι ή µέσα στην τάξη.

Άσκηση 3.14
Κάθισε στην καρέκλα όπως στο διπλανό σκίτσο, µε τα χέρια πάνω στους µηρούς.
Σκύψε αργά, φτάνοντας τα χέρια σου µέχρι τα πέλµατα, ενώ ταυτόχρονα βγάλε τον αέρα µετρώντας αργά µέχρι το 4.
Ανέβα πάνω στην αρχική θέση, µετρώντας ξανά µέχρι το 4, ενώ ταυτόχρονα κάνε εισπνοή.
Μείνε εκεί για λίγο και επανάλαβε ξανά, 5 έως 7 φορές.

Άσκηση 3.15
Σηµειώστε µερικά καθηµερινά πράγµατα ή υποχρεώσεις σας που σας αγχώνουν. ………………
………………………..…………………………… ………….…………………………………………… ……………………………………………………… ……………………………………………………… ………………………………………..…………… ………………………………………………..…… ……………………………………………………… ..…………………………………………………… ………..…………………………………………… ………………..…………………………………… ………………………..…………………………… ………………………………..…………………… ………………………………………..…………… ……………………………………………………… ……………………………………………………….

Άσκηση 3.16
Σηµειώστε τι θα κάνετε για να περιορίσετε το άγχος σας.………………
……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………

Άσκηση 3.17
Με βάση τις πληροφορίες του κεφαλαίου αυτού, ετοιµάστε ένα κείµενο µε συνοπτικές οδηγίες, ώστε να ενηµερώσετε τους γονείς σας για τη σηµασία της άσκησης στην υγεία.
Συγκεντρώστε υλικό και οργανώστε µια εκδήλωση µόνοι σας για το κάπνισµα, την άσκηση και τις επιπτώσεις στην υγεία.
Οργανώστε ένα διαγωνισµό σε όλο το σχολείο και βραβεύσετε: το καλύτερο σκίτσο, αφίσα ή κολάζ που προβάλλει την αξία της άσκησης στην υγεία και τον διά βίου αθλητικό τρόπο ζωής.

Με λίγα λόγια
Η Φυσική Αγωγή µάς µαθαίνει να ζούµε υγιεινά. Πρέπει να αγαπούµε τον αθλητισµό, να σκεφτόµαστε τα οφέλη της άσκησης στην υγεία και να είµαστε σίγουροι ότι ευκαιρίες για άσκηση πάντα υπάρχουν. Από εµάς εξαρτάται και αξίζει για την υγεία µας σωµατική και ψυχική και την καλύτερη απόδοση στο σχολείο να γυµναζόµαστε συστηµατικά. Η υγεία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, που διαρκώς µεταβάλλονται και η προσωπική µας συµβολή στη διατήρησή της είναι καθοριστική. Η άσκηση είναι ίσως ο πιο σηµαντικός παράγοντας καθορισµού του επιπέδου υγείας. Εξαρτάται από εµάς τους ίδιους πόσο θα γυµναστούµε και κατά συνέπεια πόσο θα φροντίσουµε την υγεία µας.

ΜΕΘΟΔΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ
Σκοπός του κεφαλαίου είναι να µάθετε τι πρέπει να κάνετε, για να γυµνάζεστε σωστά µόνοι σας, στην καθηµερινή σας ζωή.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα µάθεις:
Ποιες είναι οι καθηµερινές δραστηριότητες που γυµνάζουν.
Πώς βελτιώνεται η αερόβια ικανότητα.
Πώς βελτιώνεται η αναερόβια ικανότητα.
Ποια είναι τα βασικά τεστ αξιολόγησης της φυσικής κατάστασης.

Πώς να ασκηθείτε µόνοι σας
Το σωστό για τους νέους είναι να γυµνάζονται τακτικά, να συµµετέχουν πάντα στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, να ασχολούνται µε τον αθλητισµό σε αθλητικούς συλλόγους, να πηγαίνουν σε γυµναστήρια και γενικά να συµµετέχουν συχνά σε φυσικές δραστηριότητες. Αν τα παραπάνω είναι δύσκολα για ένα νέο, λόγω του τρόπου ζωής και των υποχρεώσεων στο σχολείο, υπάρχουν και άλλες ευκαιρίες για κίνηση.
Άσκηση 4.1 Συµπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα για να εκτιµήσεις πόσο κινητικά δραστήριος/α είσαι.

| Όταν είσαι στο σπίτι   | Όταν είσαι στο σπίτι                                                                                                                    | Σπάνια   | Συχνά   |
|------------------------|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|----------|---------|
| 1 2                    | Εκτελείς ένα απλό πρόγραµµα διατάσεων καθώς πλένεις  τα δόντια σου ή παρακολουθείς τηλεόραση ή περιµένεις  να ετοιµαστεί το φαγητό σου. |          |         |
|                        | Ξεσκονίζεις, σκουπίζεις, τακτοποιείς το δωµάτιό σου.                                                                                    |          |         |
| 3                      | Βοηθάς στις δουλειές του σπιτιού.                                                                                                       |          |         |
| 4                      | Βοηθάς σε δουλειές σχετικές µε τον κήπο.                                                                                                |          |         |
| Όταν είσαι στο σχολείο | Όταν είσαι στο σχολείο                                                                                                                  |          |         |
| 6                      | Συµµετέχεις µε ζήλο στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής.                                                                                      |          |         |
| 7                      | Εκτελείς ασκήσεις µε το σχοινάκι.                                                                                                       |          |         |

| 8                     | Παίρνεις µέρος σε οµάδες που δηµιουργούνται  εντός σχολείου και περιλαµβάνουν αθλητικές δραστηριότητες.          | Σπάνια   | Συχνά   |
|-----------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|----------|---------|
| 9                     | Δοκιµάζεις νέα παιχνίδια και αθλήµατα.                                                                           |          |         |
| 10                    | Δηλώνεις συµµετοχή στις σχολικές οµάδες.                                                                         |          |         |
| Γενικά                | Γενικά                                                                                                           |          |         |
| 11                    | Χρησιµοποιείς τις σκάλες αντί να ανεβαίνεις µε το ασανσέρ.                                                       |          |         |
| 12                    | Όταν έχεις ελεύθερο χρόνο ή κάνεις ένα διάλειµµα  από τα µαθήµατά σου, πηγαίνεις για έναν περίπατο.              |          |         |
| 13                    | Αποφεύγεις την τηλεόραση.                                                                                        |          |         |
| 14                    | Κάνεις διατάσεις, όταν µπορείς, για να ξεµουδιάζεις.                                                             |          |         |
| 15                    | Γελάς πολύ.                                                                                                      |          |         |
| 16                    | Στον ελεύθερο χρόνο σου κινείσαι πολύ.                                                                           |          |         |
| 17                    | Στις διακοπές σου προτιµάς φυσικές δραστηριότητες  και κινείσαι.                                                 |          |         |
| Στις µετακινήσεις σου | Στις µετακινήσεις σου                                                                                            |          |         |
| 18                    | Περπατάς, χρησιµοποιείς πατίνι ή ποδήλατο για κοντινές  µετακινήσεις όπως για ψώνια, στο ταχυδροµείο, στο πάρκο. |          |         |
| 19                    | Χρησιµοποιείς τα µέσα µαζικής µεταφοράς, όταν εξυπηρετούν.                                                       |          |         |

ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν στις πιο πολλές ερωτήσεις απαντήσεις «σπάνια», τότε κάτι πρέπει να κάνεις για να κινείσαι περισσότερο.

Μερικές απλές και ευχάριστες δραστηριότητες
Στην καθηµερινή ζωή πράγµατι υπάρχουν πολλές φυσικές δραστηριότητες που µπορεί να κάνει κάποιος. Από τη συµπλήρωση του ερωτηµατολογίου µπορείς να καταλάβεις ότι πιθανότατα εκτελείς πολύ συχνά στην καθηµερινή σου ζωή δραστηριότητες που σε γυµνάζουν. Αν δεν κάνεις τίποτα από τα παραπάνω, πρέπει να προβληµατιστείς και να ξεκινήσεις αµέσως. Ας δούµε µερικές χρήσιµες δραστηριότητες.
Π ο δ η λ α σ ί α : είναι από τις πιο δηµοφιλείς δραστηριότητες. Για να έχει επίδραση στην προαγωγή της υγείας, θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον σε µέτρια ένταση.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Οικιακές εργασίες: δραστηριότητες όπως το ξεσκόνισµα, το καθάρισµα του σπιτιού έχουν µικρή,
αλλά θετική επίδραση στην υγεία. Πιο έντονες εργασίες, όπως η µετακίνηση των επίπλων, έχουν περισσότερη συνεισφορά στην προαγωγή της υγείας και ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται µε άλλες δραστηριότητες παρόµοιας έντασης.
Περπάτηµα: έχει θετική επίδραση, όταν είναι γρήγορο και επαναλαµβάνεται τις περισσότερες ηµέρες της εβδοµάδας. Ωστόσο µικρότεροι περίπατοι µπορούν να έχουν θετική συνεισφορά στην προαγωγή της υγείας, όταν αποτελούν µέρος ενός γενικότερου προγράµµατος άσκησης.

Ανέβασµα σκάλας: για όσους ζουν σε πολυκατοικίες, η χρησιµοποίηση της σκάλας αντί του ανελκυστήρα είναι µια πολύ καλή καθηµερινή συνήθεια που µπορεί να βοηθήσει στην προαγωγή της υγείας. Και κυρίως είναι εφικτή σε ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ βάση.
Άσκηση 4.2 Πώς να θέσεις στόχους για πιο κινητικά δραστήρια ζωή.
Συµπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα:
- 1. Στην πρώτη στήλη σηµείωσε τώρα ποιες από τις συµπεριφορές αυτές που δεν κάνεις σήµερα, θα αρχίσεις να τις εφαρµόζεις από αύριο (π.χ. θα πηδάω σχοινάκι, θα τρέχω).
- 2. Στη δεύτερη στήλη σηµείωσε ακριβώς το χρόνο που θα γυµναστείς (π.χ. 15 λεπτά την ηµέρα, τα απογεύµατα), ή την απόσταση που θα διανύσεις (π.χ. 3 χιλιόµετρα τρέξιµο).
- 3. Στην τρίτη στήλη σηµείωσε πόσες φορές την εβδοµάδα (π.χ. 3 φορές).
- ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΑΘΕ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΙΣ
- 4. Στις επόµενες στήλες σηµείωσε τι έκανες κάθε εβδοµάδα.
- 5. Στην τελευταία στήλη κάνε την πρόσθεση µετά από ένα µήνα.

Είσαι ικανοποιηµένος ή ικανοποιηµένη από το αποτέλεσµα;
Αν όχι, σχεδίασε το στόχο σου για τον επόµενο µήνα καλύτερα.
Προσοχή! Οι στόχοι πρέπει να γράφονται κάθε εβδοµάδα. Αλλιώς ξεχνιούνται και δεν εφαρµόζονται.

| ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ   | ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ  ΑΥΡΙΟ   | ΠΟΣΕΣ ΦΟΡΕΣ  ΤΗΝ  ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΩ   | 1η  ΕΒΔΟΜΑΔΑ   | 2η  ΕΒΔΟΜΑΔΑ   | 3η  ΕΒΔΟΜΑΔΑ   | 4η  ΕΒΔΟΜΑΔΑ   | ΣΥΝΟΛΟ  ΜΗΝΟΣ   |
|---------------|-----------------------------|-----------------------------------------|----------------|----------------|----------------|----------------|-----------------|
| τρέξιµο       | 3  χιλιόµετρα               | 3  φορές                                | 3  φορές       | 3  φορές       | 3  φορές       | 2  φορές       | 11  φορές       |
| 1             |                             |                                         |                |                |                |                |                 |
|               |                             |                                         |                |                |                |                | 2               |
| 3             |                             |                                         |                |                |                |                |                 |
| 4             |                             |                                         |                |                |                |                |                 |
| 5             |                             |                                         |                |                |                |                |                 |

Οδηγίες για άσκηση ανάλογα µε τις καιρικές συνθήκες
Είναι απαραίτητο, πριν αρχίσεις οποιοδήποτε πρόγραµµα άσκησης, να βεβαιωθείς ότι δεν έχεις κανένα πρόβληµα υγείας. Επειδή είσαι σε νεαρή ηλικία, το πιθανότερο είναι να είσαι απόλυτα υγιής, ωστόσο αυτό πρέπει να το επιβεβαιώσει ο γιατρός. Γνωρίζεις τι πρέπει να κάνεις γενικά;

Όταν ο καιρός είναι ζεστός και υγρός
Ακολούθησε τις παρακάτω οδηγίες, ώστε να αποφύγεις την εξάντληση λόγω ζέστης ή σε ακραίες περιπτώσεις τη θερµοπληξία. Απόφευγε την υπερβολική ζέστη και υγρασία.
Να αρχίζεις σταδιακά. Όσο το σώµα σου εξοικειώνεται µε την άσκηση στο ζεστό περιβάλλον, ανταποκρίνεται καλύτερα. Ξεκίνα την όποια άσκηση µε µικρά χρονικά διαστήµατα των 15-30 λεπτών, τα
Πίνε τακτικά νερό, όταν ο καιρός είναι ζεστός και γυµνάζεσαι.
οποία θα αυξάνεις σταδιακά.
Πίνε τακτικά νερό. Όταν ο καιρός είναι ζεστός, το σώµα σου «απαιτεί» περισσότερο νερό από ό,τι όταν ο καιρός είναι κρύος. Χρειάζεται να πίνεις άφθονο νερό, για να αντικαθιστάς το νερό που χάνεται µε τον ιδρώτα. Μην περιµένεις να γίνει πολύ έντονη η δίψα για να πιείς νερό.

Η ποσότητα των υγρών που πρέπει να προσλαµβάνει κανείς όταν κάνει ελαφριά δραστηριότητα (π.χ. γρήγορο περπάτηµα) σε µία θερµοκρασία 32$^{o}$C είναι γύρω στα 400 ml (δύο περίπου ποτήρια).
Να φοράς κατάλληλα ρούχα. Ρούχα τα οποία επιτρέπουν τον αέρα να περνά και έτσι να δροσίζεται το σώµα σου. Επί-
σης τα ρούχα σου θα πρέπει να είναι ανοιχτόχρωµα, για να αντανακλούν τις ακτίνες του ήλιου. Να ξεκουράζεσαι τακτικά. Η φυσική δραστηριότητα αυξάνει τη θερµοκρασία του σώµατος. Σε τακτά χρονικά διαστήµατα σταµάτα και ξεκουράσου σε σκιερό µέρος, για να βοηθήσεις το σώµα σου να µειώσει τη θερµοκρασία του.

Προστάτεψε τον εαυτό σου από τον ήλιο. Απόφυγε την άσκηση τις ώρες που ο ήλιος είναι πολύ ζεστός (10:00-15:00). Χρησιµοποίησε αντιηλιακό. Φόρεσε καπέλο και γυαλιά.

Όταν ο καιρός είναι κρύος
Ακολούθησε τις παρακάτω οδηγίες, για να αποφύγεις τα κρυοπαγήµατα και την υποθερµία: Μην αψηφάς τον αέρα. Να αποφεύγεις να ασκείσαι, όταν η θερµοκρασία είναι πολύ χαµηλή ή φυσά πολύ δυνατός αέρας.
Να ντύνεσαι κατάλληλα. Είναι καλύτερα να φοράς πολλές µπλούζες ελαφριές παρά ένα χοντρό µπουφάν. Τα ρούχα που αγγίζουν το δέρµα σου θα πρέπει να είναι από απορροφητικό υλικό. Τα εξωτερικά ρούχα θα πρέπει να είναι από νάιλον ή άλλο υλικό το οποίο θα µπορεί να σταµατά τον αέρα.

Πρόσεχε την κούραση. Μην καταπονείς τον εαυτό σου, όταν επικρατεί πολύ κρύο και µην ξεχνάς να πίνεις πολλά υγρά ακόµη κι αν δεν νιώθεις διψασµένος.
Μη χασοµεράς, όταν τελειώσεις την άσκησή σου. Πήγαινε γρήγορα σε µέρος ζεστό και άλλαξε τα βρεγµένα ρούχα σου.

Άσκηση στο βουνό ή τη θάλασσα;
Και το βουνό και η θάλασσα προσφέρονται για άσκηση στην Ελλάδα. Η άσκηση σε αυτά τα δύο µέρη µπορεί να αποτελέσει ένα πολύ καλό τρόπο, για να αποκτήσει κάποιος ψυχική και σωµατική ευεξία.
Δραστηριότητες που µπορεί να κάνει κάποιος στο βουνό είναι η ορεινή πεζοπορία, το τρέξιµο στο δάσος, η ποδηλασία στο βουνό (mountain biking) και βέβαια όταν το βουνό είναι χιονισµένο το σκι κατάβασης ή το σκι µεγάλων αποστάσεων.
Η ορεινή πεζοπορία, δηλαδή το περπάτηµα σε µονοπάτια στο βουνό, γίνεται ατοµικά ή οµαδικά. Η δραστηριότητα αυτή µπορεί να διαρκέσει λίγες ώρες ή σε ορισµένες περιπτώσεις αρκετές ηµέρες.

Το τρέξιµο στο δάσος καλό είναι να πραγµατοποιείται σε οργανωµένες διαδροµές. Σε ορισµένες περιπτώσεις υπάρχουν και διάφοροι σταθµοί όπου ο ασκούµενος µπορεί να κάνει στάσεις για να πραγµατοποιήσει και άλλες δραστηριότητες για την ανάπτυξη µυϊκής αντοχής (κάµψεις, έλξεις, κοιλιακούς κ.λ.π.).
Το σκι αποτελεί µία προσφιλή αθλητική δραστηριότητα για αρκετά άτοµα. Θα πρέπει όµως το άτοµο που συµµετέχει σε αυτή τη δραστηριότητα να είναι γνώστης αυτού του αθλήµατος και να ξέρει ορισµένα πράγµατα σχετικά µε την άσκηση σε κρύο περιβάλλον.

Η θάλασσα αποτελεί έναν άλλο τόπο για άθληση. Εκτός από το κολύµπι υπάρχουν και άλλα θαλάσσια σπορ τα οποία µπορεί να κάνει κάποιος, όπως η κωπηλασία, η ιστιοπλοΐα κ.λ.π. Οι καλοκαιρινοί µήνες προσφέρουν έναν ιδανικό συνδυασµό διακοπών και άσκησης ταυτόχρονα ιδιαίτερα στη χώρα µας.

Το σωστό αθλητικό παπούτσι
Έτυχε να βρεθείς σε ένα αθλητικό κατάστηµα και να µη µπορείς να αποφασίσεις τι αθλητικό παπούτσι να αγοράσεις; Αγοράζεις µε βάση τη µόδα της εποχής; Ρωτάς τους υπαλλήλους να σε ενηµερώσουν; Πώς επιλέγεις το σωστό αθλητικό παπούτσι;
Να µην είναι ιδιαίτερα βαρύ, αλλά παράλληλα να είναι γερό και από υλικό που να επιτρέπει στο άκρο πόδι να «αναπνέει».
Το καινούριο παπούτσι πρέπει να είναι άνετο από την πρώτη στιγµή που το φοράς.
Το εξωτερικό της σόλας να είναι από σκληρό υλικό, ενώ το εσωτερικό να είναι από µαλακό υλικό, για να απορροφά τους κραδασµούς.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Το επίπεδο του σφηνοειδούς κοµµατιού που βρίσκεται στο πίσω µέρος της σόλας να είναι ελαφρώς πιο ψηλό από το επίπεδο των δακτύλων.
l Το πλάτος της σόλας να είναι τουλάχιστον ίδιο µε το πλάτος του πάνω µέρους του παπουτσιού. l Να συγκρατείται σταθερά ο αστράγαλος. l Να υπάρχει καλή υποστήριξη της ποδικής καµάρας. l
Συµβουλέψου το παρακάτω σχεδιάγραµµα.

Οι βασικές αρχές της εξάσκησης
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι µαθητές για να γυµνάζονται µόνοι τους
Άσκηση 4.3 Σκεφθείτε το παρακάτω θέµα και συζητήστε το µε τους συµµαθητές σας. «Η Ελένη ασκείται καθηµερινά εδώ και αρκετούς µήνες. Κάθε µέρα εκτελεί ένα πρόγραµµα ασκήσεων µόνη της για περίπου 15 λεπτά. Αρχικά η Ελένη είχε παρατηρήσει κάποια θετικά αποτελέσµατα στη φυσική της κατάσταση από το πρόγραµµα που εφάρµοζε. Δεν ένιωθε στο τέλος των ασκήσεων τόσο κουρασµένη όσο αρχικά και η αντοχή της είχε βελτιωθεί. Τελευταία όµως ένιωθε απογοητευµένη καθώς δεν έβλεπε να βελτιώνεται µε τον ίδιο ρυθµό. Η Ελένη θα ήθελε να µάθει αν έκανε κάτι λάθος.»

Να αγοράζεις τα παπούτσια απογευµατινές ώρες, όταν τα πόδια σου είναι πρησµένα από την κούραση της ηµέρας.
Παρακάτω θα γνωρίσεις τις τρεις βασικές αρχές της άσκησης, που θα απαντήσουν στα ερωτήµατα της Ελένης.
Η αρχή της επιβάρυνσης: Ο µόνος τρόπος για να αποκτήσεις οφέλη από την άσκηση είναι να απαιτείς από το σώµα σου να εκτελεί λίγο περισσότερο από ό,τι την προηγούµενη φορά. Γιατί αν ασκείσαι χωρίς το σώµα σου να κουράζεται, τότε δεν υπάρχει συνέχεια στη βελτίωσή σου.
- Η αρχή της προοδευτικότητας: Η ποσότητα και η ένταση της άσκησης θα πρέπει να είναι προοδευτικά αυξανόµενη. Το σώµα έχει την ικανότητα να συνηθίζει σχετικά εύκολα σε µια φυσική δραστηριότητα και στη συνέχεια η ίδια δραστηριότητα να µην παρέχει οφέλη σε αυτό. Θα πρέπει να τονισθεί επίσης ότι η υπερβολική άσκηση δεν ωφελεί το σώµα. Με άλλα λόγια υπάρχει µια «ιδανική ζώνη» άσκησης µέσα στην οποία χτίζεται η υγεία και η καλή φυσική κατάσταση. Η ζώνη αυτή είναι διαφορετική για το κάθε άτοµο.
- Η αρχή της εξειδίκευσης: Από ένα συγκεκριµένο τύπο άσκησης παρέχονται συγκεκριµένα οφέλη. Μια δραστηριότητα η οποία βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική αντοχή δε σηµαίνει ότι βελτιώνει και την ευκαµψία. Για τη βελτίωση κάθε στοιχείου της φυσικής δραστηριότητας που σχετίζεται µε την υγεία θα πρέπει να χρησιµοποιούνται εξειδικευµένες δραστηριότητες. Η παρακάτω ακροστιχίδα έχει άµεση σχέση µε τις 3 αρχές της άσκησης που διάβασες παραπάνω.

Χ.Τ.Ε.Σ.
- Χ = χρόνος. Αναφέρεται στη διάρκεια της δραστηριότητας που εκτελείς.
- = τύπος. Αναφέρεται στο είδος της δραστηριότητας που εκτελείς, για να βελτιωθείς ή να αποκτήσεις συγκεκριµένα οφέλη. Ε
- Σ = συχνότητα. Αναφέρεται στο πόσο συχνά εκτελείς τη συγκεκριµένη φυσική δραστηριότητα.
- Ε = ένταση. Αναφέρεται στο πόσο σκληρά προσπαθείς για να εκτελέσεις τη συγκεκριµένη δραστηριότητα. Η χαµηλή και η πολύ υψηλή ένταση δε σου προσφέρουν οφέλη, αντίθετα µπορούν να σε τραυµατίσουν.

Πόσο συχνά θα πρέπει να εκτελούνται οι φυσικές δραστηριότητες για να έχεις οφέλη
Η απάντηση βρίσκεται στον παρακάτω πίνακα 4.1. Διάβασέ τον προσεκτικά.

| Πίνακας 4.1.                                | Δραστηριότητα Συχνότητα/ εβδοµάδα   |
|---------------------------------------------|-------------------------------------|
| 1. Ξεκούραση                                | Μόνο όσο είναι απαραίτητο           |
| 2. Άσκηση για ευκαµψία 3 φορές              |                                     |
| 3. Άσκηση για µυϊκή δύναµη και µυϊκή αντοχή | 2-3 φορές                           |
| 4. Αερόβια άσκηση 3-6 φορές                 |                                     |
| 5. Αθλήµατα                                 | 3-6 φορές                           |
| 6. Φυσική δραστηριότητα                     | Καθηµερινά                          |

Τι πρέπει να σκεφτείς, όταν επιλέγεις µια φυσική δραστηριότητα ή ένα άθληµα

| Φυσική δραστηριότητα                                                                                                                                                                                                                                                                                   | Άθληµα                                                                                                                                                                       |
|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Εξατοµικευµένη: µην την επιλέγεις, επειδή την έχει επιλέξει κάποιος φίλος σου. Κάθε άτοµο έχει τις δικές του ανάγκες. Υιοθέτησέ την, µόνο αν σου ταιριάζει.                                                                                                                                            | Ικανότητες: σκέψου τις ικανότητες που απαιτούνται για το συγκεκριµέ- νο άθληµα.                                                                                              |
| Απόφυγε επικίνδυνες ασκήσεις: πολλές δρα- στηριότητες φαίνονται ελκυστικές µέσα από τις διαφηµίσεις και τα έντυπα. Μην πέσεις στην παγίδα να τις ακολουθήσεις, µόνο γιατί φαίνονται δηµοφιλείς.                                                                                                        | Οφέλη: σκέψου ποια θα είναι τα οφέλη του συγκεκριµένου αθλήµα- τος στην υγεία σου.                                                                                           |
| Διάλεξε δραστηριότητες που να συµπληρώ- νουν τα σπορ µε τα οποία πιθανόν ασχολείσαι: κάποια αθλήµατα έχουν µηδαµινή συνεισφο- ρά στην προαγωγή της υγείας (π.χ. µπόου- λινγκ). Σε µια τέτοια περίπτωση θα ήταν σκό- πιµο να επιλέξεις παράλληλα δραστηριότητες έντονα κινητικές και µεγάλης διάρκειας. | Επίπεδο: ανάπτυξε το απαραίτητο επίπεδο φυσικής κατάστασης που χρειάζεται, για να µπορέσεις να βελ- τιωθείς στο συγκεκριµένο άθληµα.                                         |
| Δ-Ι-Α-Σ-Κ-Ε-Δ-Α-Σ-Ε!!! Πέρα από όλα να θυµά- σαι ότι η φυσική δραστηριότητα που σχετίζεται µε την υγεία µπορεί να είναι και διασκεδαστική. Μπορείς να ασχολείσαι µε µια δραστηριότητα µόνο και µόνο γιατί είναι ένας ευχάριστος τρό- πος να περνάς τον ελεύθερό σου χρόνο.                             | Δ-Ι-Α-Σ-Κ-Ε-Δ-Α-Σ-Ε!!! Διάλεξε ένα άθληµα που σε διασκεδάζει. Πολλές φορές και µόνο αυτός ο παράγοντας είναι αρκετός για να βγαίνεις από τη ρουτίνα της καθηµερινότητάς σου. |

Προθέρµανση και αποθεραπεία

Η προθέρµανση
- Η προθέρµανση αποτελεί µία µορφή άσκησης η οποία πραγµατοποιείται πριν από την έναρξη µιας αθλητικής δραστηριότητας. Αποσκοπεί στην προετοιµασία του ασκούµενου οργανικά, φυσιολογικά και ψυχολογικά για την άσκηση που θα επακολουθήσει. Με αυτό τον τρόπο µειώνεται η πιθανότητα τραυµατισµού των µυών και των τενόντων. Έχει βρεθεί από πειράµατα πως η δύναµη που απαιτείται για να τραυµατιστεί ένας µυς που έχει προθερµανθεί, είναι µεγαλύτερη από αυτή που απαιτείται για να τραυµατιστεί ένας «κρύος» µυς.

Επίσης, η προθέρµανση δίνει τη δυνατότητα στην καρδιά να αιµατωθεί καλύτερα και να προσαρµοστεί για το φορτίο που έχει να επωµιστεί κατά τη διάρκεια της άσκησης. Επίσης δίνει στο αίµα τη δυνατότητα να κινηθεί από τα µέρη του σώµατος που δε θα συµµετέχουν στην άσκηση προς τους µύες που θα γυµναστούν. Η ένταση της άσκησης κατά τη διάρκεια της προθέρµανσης πρέπει να είναι χαµηλή.
Στη γενική προθέρµανση ο ασκούµενος κάνει γενική γυµναστική, διατάσεις και κινήσεις οι οποίες δεν έχουν άµεση σχέση µε την προσπάθεια που θα επακολουθήσει. Αυτό γίνεται για να αυξήσει την κυκλοφορία του αίµατος και τη θερµοκρασία του σώµατος και των µυών.

Η ειδική προθέρµανση περιλαµβάνει δραστηριότητες οι οποίες είναι παρόµοιες µε αυτές που θα κάνει ο ασκούµενος κατά τη διάρκεια της προπόνησής του. Εάν παίξει µπάσκετ, θα κάνει σουτ και βολές, εάν παίξει ποδόσφαιρο, θα κάνει σουτ και πάσες, εάν κάνει προπόνηση για άλµα σε ύψος, θα κάνει τα βήµατα της προκαταρκτικής φοράς κ.λπ.
Ο σκοπός αυτού του είδους της προθέρµανσης είναι η προετοιµασία του νευρικού συστήµατος του αθλητή να µπορέσει να συνεργαστεί καλύτερα µε το µυϊκό σύστηµα.

Μπορούν οι διατάσεις να αντικαταστήσουν την προθέρµανση;
Μερικά άτοµα συγχέουν τις διατάσεις µε την προθέρµανση. Οι διατάσεις µπορεί να αποτελέσουν µέρος της προθέρµανσης, αλλά δεν µπορούν να αποτελέσουν από µόνες τους την αποκλειστική µορφή προθέρµανσης. Καλό θα είναι οι διατάσεις να πραγµατοποιούνται, αφού έχει ήδη κάνει ο ασκούµενος 5-10 λεπτά άσκηση χαµηλής έντασης. Οι ζεστοί µύες µπορούν και διατείνονται περισσότερο και δεν τραυµατίζονται τόσο εύκολα.
l Η διάταση πρέπει να γίνεται µέχρι που να αισθανθεί κάποιος ένα µικρό τράβηγµα στο µυ. l Μη συνεχίσετε πέρα από αυτό το σηµείο, γιατί υπάρχει πιθανότητα τραυµατισµού.

Οδηγίες προθέρµανσης
Αν ο καιρός είναι κρύος, να ντυθείς καλά. Ξεκίνα µε χαλαρό τρέξιµο για 5 περίπου λεπτά. Έτσι ζεσταίνονται οι µύες, γίνονται πιο ελαστικοί,

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
ζεσταίνεται το υγρό των αρθρώσεων και γίνονται πιο κινητικές. Μ' αυτό τον τρόπο αποφεύγονται οι τραυµατισµοί και αυξάνει η κυκλοφορία του αίµατος.
Κάνε µερικές διατάσεις σε όλες τις βασικές αρθρώσεις. Έτσι αυξάνεται η κινητικότητα της άρθρωσης. Μείνε στη διάταση κάθε περιοχής για 10-30 δευτερόλεπτα.
Κάνε συγκεκριµένο ζέσταµα για το άθληµα που θα κάνεις στη συνέχεια.
Στο τέλος του ζεστάµατος πρέπει να νιώθεις λίγο ιδρωµένος.

Η αποθεραπεία
Αποτελεί έναν καλό τρόπο για να τελειώνει κανείς την άσκησή του. Καθώς φτάνει κάποιος προς το τέλος της προπόνησης, πρέπει να µειώνει την ένταση µε την οποία έκανε την άσκηση για να δώσει τη δυνατότητα στον οργανισµό να προσαρµοστεί και να επανέλθει στα επίπεδα που ήταν πριν την άσκηση. Κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας µπορεί να κάνει κάποιος διατάσεις, επειδή οι µύες του είναι ήδη ζεστοί και διατείνονται πιο εύκολα.

Οδηγίες αποθεραπείας
Ξεκίνα µε λίγα λεπτά χαλαρή άσκηση όπως το τρέξιµο. Οι καρδιακοί παλµοί πέφτουν, περισσότερο οξυγόνο κυκλοφορεί στους µύες, και αποµακρύνεται το γαλακτικό οξύ. Στο τέλος κάνε λίγες διατάσεις. Ανακουφίζονται οι µύες και δε σφίγγουν.

Για να γυµνάζεσαι σωστά, πρέπει πρώτα να µάθεις να µετράς τους σφυγµούς σου
Χρησιµοποίησε το δείκτη και το µέσο δάχτυλο. Τοποθέτησέ τα απαλά στο εσωτερικό του καρπού σου, ακριβώς κάτω από την άρθρωση ή πλάγια του λαιµού σου, δίπλα από το «µήλο του Αδάµ».
Μέτρησε για 10 δευτερόλεπτα, ξεκινώντας 5 δευτερόλεπτα µετά το τέλος της άσκησης και πολλαπλασίασέ το µε το 6.

Μικρές οδηγίες για να ξεκινήσεις
- 1. Πριν ξεκινήσεις µέτρα τους σφυγµούς σου.
- 2. Αν ξεκινάς να ασκείσαι για πρώτη φορά, τότε θεώρησε τον εαυτό σου «αρχάριο», ενώ αν ασκείσαι τακτικά, «γυµνασµένο». Με βάση την κατηγορία στην οποία ανήκεις, βρες από το παρακάτω διάγραµµα τους επιθυµητούς χτύπους ανά λεπτό που χρειάζονται για τη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας. Να θυµάσαι ότι ο πίνακας αφορά µόνο τα άτοµα που βρίσκονται στην εφηβεία.

| Πίνακας 4.2. «Αρχάριος»   | «Γυµνασµένος»   | «Πολύ γυµνασµένος»   |
|---------------------------|-----------------|----------------------|
|                           | 124-144 137-157 | 150-170              |
- 3. Για να βρεις το ρυθµό τρεξίµατος που πρέπει να έχεις κάνε την παρακάτω άσκηση: Τρέξε για 5 λεπτά προσπαθώντας να φτάνεις τους σφυγµούς σου στο επιθυµητό επίπεδο (είναι καλύτερο να µετράς το χρόνο παρά την απόσταση, γιατί µπορείς έτσι να τρέξεις οπουδήποτε). Στο τέλος των 5 λεπτών µέτρα τους σφυγµούς σου, για να δεις αν έφτασες στο επίπεδο που πρέπει. Αν «ναι», τότε έχεις το σωστό ρυθµό. Αν «όχι», τότε θα πρέπει να τροποποιήσεις ανάλογα το ρυθµό σου (πιο γρήγορα αν οι σφυγµοί σου ήταν λιγότεροι και πιο αργά αν οι σφυγµοί σου ήταν περισσότεροι).
- 4. Για να υπάρχει αποτέλεσµα θα πρέπει να γυµνάζεσαι τουλάχιστον 3 φορές την εβδοµάδα για 20 λεπτά στο επιθυµητό επίπεδο σφυγµών. Για καλύτερα αποτελέσµατα πρέπει να γυµνάζεσαι 5 µέρες την εβδοµάδα για τουλάχιστον 60 λεπτά.

Αερόβια εξάσκηση για νέους ηλικίας 15 χρονών
Η µέγιστη καρδιακή συχνότητα σε γενικές γραµµές υπολογίζεται από τον αριθµό 220 µείον την ηλικία. Δηλαδή ένας νέος 15 χρονών έχει µέγιστη καρδιακή συχνότητα περίπου 205.
Η ελάχιστη καρδιακή συχνότητα για ένα άτοµο ηλικίας 15 ετών, για να υπάρχει αερόβια βελτίωση είναι 60% της µέγιστης, δηλαδή περίπου 124 σφυγµοί.
Ένα αγύµναστο άτοµο πρέπει να εργάζεται στο 60-70% της µέγιστης καρδιακής συχνότητας. Ένα περισσότερο γυµνασµένο στους 65-75% και ένα καλά γυµνασµένο στο 75-85%.

Το παρακάτω διάγραµµα δείχνει τη ζώνη εξάσκησης στην οποία πρέπει να κινείται ένας αρχάριος και ένας γυµνασµένος νέος.

Οδηγίες για προγράµµατα άσκησης

Οδηγίες για αερόβια άσκηση µε σκοπό την καρδιοαναπνευστική αντοχή
Διάλεξε µια ρυθµική δραστηριότητα όπως το τρέξιµο ή το ποδήλατο στις οποίες συµµετέχουν µεγάλες µυϊκές οµάδες. Προσπάθησε να ασκηθείς στο 60% της µέγιστης καρδιακής συχνότητας. Ένας πολύ καλός τρόπος εξάσκησης της καρδιοαναπνευστικής αντοχής είναι

¤ 60%

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
το τρέξιµο (ή όπως συνηθίζεται να ονοµάζεται τζόκινγκ). Δε χρειάζεται ιδιαίτερο εξοπλισµό ούτε ιδιαίτερες δεξιότητες. Ωστόσο, θα ήταν καλό να έχεις κατά νου τα παρακάτω:
- 1. Η τεχνική για το τζόκινγκ διαφέρει από την τεχνική του τρεξίµατος στους αγώνες δρόµων ταχύτητας. Το βάρος του σώµατός σου πρέπει να είναι σε ολόκληρο το πέλµα ή στο πίσω µέρος του. Η ώθηση γίνεται πρώτα από το πίσω µέρος του πέλµατος και στο τέλος από τα δάκτυλα. Προσοχή! η λανθασµένη τεχνική µπορεί να προκαλέσει τραυµατισµούς!
- 2. Τα γόνατα και τα πέλµατα θα πρέπει να «βλέπουν» ευθεία µπροστά. Το βήµα πρέπει να είναι λίγο µεγαλύτερο από το βήµα βαδίσµατος.

- 3. Η κίνηση των χεριών πρέπει να είναι µπρος - πίσω δίπλα από το σώµα, χωρίς περιττές κινήσεις. Οι αγκώνες να είναι λυγισµένοι και οι ώµοι (όπως και οι παλάµες) χαλαροί.
- 4. Ο κορµός να είναι όρθιος χωρίς να «γέρνει» προς τα εµπρός.
- 5. Βρες τον προσωπικό σου ρυθµό για να ανεβάσεις τους σφυγµούς σου στο επίπεδο που θέλεις. Μην παρασύρεσαι από το ρυθµό κάποιου άλλου (ιδιαίτερα αν είναι πιο γρήγορος από το δικό σου!).
- 6. Απόφευγε να τρέχεις σε σκληρές επιφάνειες. Αν τρέχεις σε κλειστό χώρο προτίµησε τα ξύλινα δάπεδα.
- 7. Ανάπνεε κανονικά. Αν για παράδειγµα συζητάς µε ένα φίλο σου, να µπορείς να συνεχίζεις την κουβέντα καθώς τρέχεις. Αν τρέχεις µόνος, να νιώθεις ότι δεν πιέζεται η αναπνοή σου, σε διαφορετική περίπτωση να ξέρεις ότι τρέχεις πολύ γρήγορα.

Περπάτηµα, τρέξιµο, ποδήλατο, κολύµπι
Περπατάς, τρέχεις, ποδηλατείς ή κολυµπάς µε σταθερό ρυθµό, χωρίς διάλειµµα.
Για να βελτιωθείς πρέπει να αυξάνεις το χρόνο, την απόσταση,
την ταχύτητα ή τη συχνότητα της άσκησης.

Πλεονεκτήµατα
l l l
Ο καλύτερος τρόπος για αερόβια άσκηση.
Δε χρειάζεται εξοπλισµό.
Κατάλληλες δραστηριότητες για «καύση» λίπους.

Μειονεκτήµατα
Είναι µονότονος τρόπος.
Δε βελτιώνει την ταχύτητα που χρειάζεται σε πολλά αθλήµατα.

Αερόµπικ
Συνήθως γυµνάζεσαι σε οµάδα µε µουσική.

Πλεονεκτήµατα
Είναι διασκεδαστικό.
Υπάρχει κοινωνική επαφή στις οµάδες.

Μειονεκτήµατα
Η όρθια στάση και οι αναπηδήσεις µπορεί να προκαλέσουν τραυµατισµούς στα οστά και τις αρθρώσεις. Στις οµάδες υπάρχουν διάφορα επίπεδα φυσικής κατάστασης, γεγονός που δεν επιτρέπει την ίδια βελτίωση σε όλους.
Είναι προτιµότερο η άσκηση αυτού του είδους να γίνεται σε σκληρό ξύλινο δάπεδο ή πολύ λεπτό στρώµα. Καλύτερα να επιλέγεις προγράµµατα χαµηλής έντασης.

Οδηγίες για να βελτιώσεις τη µυϊκή αντοχή
Χρησιµοποίησε µικρά βάρη που σου επιτρέπουν να εκτελείς πολλές επαναλήψεις.
Όλες οι παρακάτω ασκήσεις βελτιώνουν τη µυϊκή αντοχή κύρια σε ένα σηµείο του σώµατος. Επίλεξε 8-10 διαφορετικές ασκήσεις για τις µεγάλες µυϊκές οµάδες (χέρια, ώµοι, στήθος, κοιλιακοί, πλάτη, πόδια). Κάθε άσκηση εκτέλεσέ τη 2 φορές από 10-15 επαναλήψεις κάθε φορά. Επανάλαβέ το 2-3 φορές την εβδοµάδα.

Οδηγίες για να βελτιώσεις τη µυϊκή δύναµη
Χρησιµοποίησε µεγαλύτερο βάρος και εκτέλεσε µικρό αριθµό επαναλήψεων. Κράτα στατικά ένα µεγάλο βάρος για να βελτιώσεις τη στατική δύναµη.
Κίνησέ το, για να βελτιώσεις τη δυναµική δύναµη.
Κίνησέ το µε µεγάλη ταχύτητα, για να βελτιώσεις την ταχυδύναµη.
Κάθε άσκηση εκτέλεσέ τη 2 φορές από 6-8 επαναλήψεις κάθε φορά. Επανάλαβε το πρόγραµµα αυτό 2-3 φορές την εβδοµάδα.

l l l
Μπορείς να γυµνάσεις όλα τα µέρη του σώµατός σου.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Οδηγίες για αναερόβια άσκηση
Προσοχή: Η αναερόβια άσκηση είναι ιδιαίτερα επίπονη για την καρδιά. Αν είσαι αγύµναστος, ξεκίνα µε αερόβια άσκηση για λίγες εβδοµάδες και µετά ξεκίνα αναερόβια άσκηση. Η αναερόβια προπόνηση επιτρέπει στους αθλητές να δουλεύουν περισσότερο σκληρά και για περισσότερο χρόνο σε υψηλές εντάσεις.
Χρησιµοποίησε µέγιστες προσπάθειες σε κάθε δραστηριότητα. Σύντοµες προσπάθειες µέγιστης έντασης που µπορεί να φτάνουν στο 90% της µέγιστης καρδιακής συχνότητας και µετά χαµηλότερης έντασης προσπάθειες ή ξεκούραση, για να αποµακρύνει το σώµα το γαλακτικό οξύ. ¤ 90%

Οδηγίες για ασκήσεις ευκαµψίας
Για να έχει το πρόγραµµα ευκαµψίας σου τα καλύτερα αποτελέσµατα και να είναι και ευχάριστο, είναι σηµαντικό να εκτελείς τις ασκήσεις σωστά και µέχρι το όριο που δεν µπορεί να προκληθεί κάποιος τραυµατισµός. Έχε στο νου σου τα παρακάτω:

l l l
Μην κρατάς την αναπνοή σου κατά τη διάρκεια των ασκήσεων!
Θα ήταν καλό πριν τις ασκήσεις ευκαµψίας να έκανες λίγο χαλαρό τρέξιµο ή έντονο περπάτηµα, ώστε οι µύες σου να ζεσταθούν.
Χρησιµοποίησε ήπιες συνεχείς κινήσεις ή ασκήσεις στις οποίες τεντώνεις το µυ και τον διατηρείς τεντωµένο για κάποια δευτερόλεπτα (10-30). Επανάλαβε 3 φορές την κάθε άσκηση, 2-3 φορές την εβδοµάδα.
Μην υπερβάλλεις!
Απόφυγε διατατικές ασκήσεις σε αρθρώσεις οι οποίες είναι ασταθείς, πρησµένες ή µολυσµένες. Μην πιέζεις µέχρι να νιώσεις πόνο! Η παλιά αντίληψη που έλεγε ότι πρέπει να πιέζεις µέχρι τα όρια του πόνου είναι λάθος. Θα πρέπει να πιέζεις, µέχρι να νιώσεις ότι ο µυς είναι τεντωµένος και να νιώσεις λίγο άβολα.

Πώς θα οργανώσεις το δικό σου πρόγραµµα άσκησης
Όλα τα πετυχηµένα άτοµα οργανώνουν τη ζωή τους θέτοντας στόχους. Σκέψου για παράδειγµα τι θα έκανες για να αγοράσεις το αγαπηµένο σου CD ή κάποιο ρούχο που σου άρεσε πολύ. Το πιθανότερο είναι ότι θα αναλογιζόσουν το ποσό των χρηµάτων που σου είναι απαραίτητο και τις πηγές οι οποίες θα µπορούσαν να σου εξασφαλίσουν το ποσό αυτό. Με άλλα λόγια αναγνωρίζεις το στόχο σου και οργανώνεις το πλάνο δράσης σου για να τον πετύχεις. Το ίδιο συµβαίνει και για να οργανώσεις το δικό σου πρόγραµµα άσκησης που θα σου επιφέρει το επιθυµητό επίπεδο υγείας.

l l l l
Φτιάξε το δικό σου προφίλ φυσικής κατάστασης. Θα σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις τους τοµείς που υστερείς.
Βάλε τους δικούς σου στόχους. Βραχυπρόθεσµους, που να αφορούν τη φυσική δραστηριότητα ή το πρόγραµµα που θα ακολουθήσεις άµεσα. Μακροπρόθεσµους, που να αφορούν το επιθυµητό επίπεδο που θες να φτάσεις σε ένα χρόνο.
Κατάγραψε τις δραστηριότητες που θα εκτελείς.
Υπολόγισε τα οφέλη που θα αποκοµίσεις από κάθε δραστηριότητα.
Δόµησε το πρόγραµµά σου, µε βάση τις οδηγίες που διάβασες παραπάνω.

Γράψε το πρόγραµµα και φτιάξε ένα συµβόλαιο µε τον εαυτό σου ότι θα το ακολουθήσεις. Χρησιµοποίησε µια σελίδα, για να καταγράφεις τόσο τους στόχους σου όσο και την πρόοδό σου.

Τι πρέπει να γνωρίζω
Πώς µπορώ να καθορίσω πόσο επίπονη είναι µια άσκηση; Ένας εύκολος τρόπος είναι µετρώντας τους καρδιακούς σφυγµούς. Όσο πιο υψηλοί είναι οι καρδιακοί σφυγµοί τόσο πιο έντονη είναι η άσκηση. Ένας άλλος απλός τρόπος είναι το λαχάνιασµα. Όσο πιο έντονη είναι µια άσκηση, τόσο πιο πολύ λαχανιάζουµε.
Μπορώ να αποφύγω προβλήµατα υγείας, αν επιτύχω ένα υψηλό επίπεδο καρδιοαναπνευστικής αντοχής; Η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας είναι ένας παράγοντας που προκαλεί καρδιακά προβλήµατα. Αυτό όµως δε σηµαίνει ότι η άσκηση µπορεί να εξαλείψει όλες τις πιθανότητες εµφάνισης τέτοιων προβληµάτων. Όµως ακόµη και στην περίπτωση που παρουσιαστούν, η άσκηση αυξάνει την πιθανότητα και το ρυθµό ανάκαµψης.

Πώς µπορώ να γνωρίζω πόση είναι η ποσότητα των υγρών που πρέπει να αναπληρώσω µετά την άσκηση; Ζυγίσου πριν και µετά την άσκηση. Το µεγαλύτερο µέρος του βάρους που έχασες είναι υγρά. Ένα µεγάλο ποτήρι νερό αντικαθιστά περίπου 500 γραµµάρια.
Είναι σκόπιµο να χρησιµοποιώ τα αναψυκτικά και τους ηλεκτρολύτες που διαφηµίζονται; Η χρήση αυτών των σκευασµάτων δεν προσφέρει τίποτε το ιδιαίτερο.
Αλκοόλ και άσκηση συµβαδίζουν; Το αλκοόλ χαλαρώνει το κεντρικό νευρικό σύστηµα και έχει αρνητικές συνέπειες στη λειτουργία του εγκεφάλου και τις κινητικές δραστηριότητες. Όσο µεγαλύτερη είναι η κατανάλωση του αλκοόλ τόσο µεγαλύτερες είναι και οι αρνητικές συνέπειες. Το σώµα χρειάζεται τουλάχιστον 60 λεπτά για να µεταβολίσει 28 γραµµάρια αλκοόλ.

Μπορώ να γυµνάζοµαι, όταν νιώθω άρρωστος; Αυτό πρέπει να αποφεύγεται. Στην περίπτωση που αποφασίσεις να ασκηθείς, ενώ είσαι άρρωστος, θα πρέπει να µειώσεις την ένταση και τη διάρκεια της άσκησης.
Πόση ώρα πριν την άσκηση µπορώ να φάω; Η απάντηση εξαρτάται από το ποσό της τροφής. Ωστόσο, αν η δραστηριότητα που θα ακολουθήσει είναι ιδιαίτερα έντονη, τότε το τελευταίο σου γεύµα θα πρέπει να είναι 2-3 ώρες πριν την άσκηση. Σε διαφορετική περίπτωση ο χρόνος µπορεί να µειωθεί. Θα πρέπει να αποφεύγεται η πρόσληψη µεγάλης ποσότητας τροφής τουλάχιστον 1 ώρα πριν την άσκηση, για να µην υπάρχει πρόβληµα υπογλυκαιµίας.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Τα κορίτσια µπορούν να γυµνάζονται κατά την έµµηνο ρύση;
Από φυσιολογική άποψη δεν υπάρχει κανένα πρόβληµα να ασκούνται οι µαθήτριες κατά τη διάρκεια της εµµήνου ρύσης. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις, όταν υπάρχουν έντονοι πόνοι, η άσκηση καθίσταται προβληµατική.

Τεστ αξιολόγησης της φυσικής κατάστασης

Αξιολόγηση καρδιοαναπνευστικής αντοχής

Άσκηση 4.5
Τεστ 3 λεπτά ανεβοκατέβασµα σε σκαλοπάτι
Θα πρέπει να αποφεύγεται από τα άτοµα που αντιµετωπίζουν προβλήµατα στις αρθρώσεις τους.
Αφού για 3 λεπτά εκτελείς ανεβοκατεβάσµατα σε σκαλοπάτι (ύψους 41 εκατ.), σταµατάς και µετράς τους σφυγµούς σου από το 5o δευτερόλεπτο της ξεκούρασης και για ένα λεπτό*.
- *: Ο ρυθµός εκτέλεσης είναι για τα αγόρια 96 χτύποι/λεπτό ή 24 πλήρεις βηµατισµοί (πάνωπάνω-κάτω-κάτω).
Για τα κορίτσια 88 χτύποι/λεπτό ή 22 πλήρεις βηµατισµοί.
Για το ρυθµό του βηµατισµού µπορεί να χρησιµοποιηθεί µετρονόµος.

Ανάλογα µε το φύλο, την ηλικία και τους σφυγµούς σου, βρες το επίπεδο απόδοσής σου (πίνακας 4.3).

Πίνακας 4.3. Σφυγµοί ανά λεπτό.

|                | 13 ετών και κάτω   | 13 ετών και κάτω   | 14-16 ετών   | 14-16 ετών            | 17 ετών και πάνω   | 17 ετών και πάνω      |
|----------------|--------------------|--------------------|--------------|-----------------------|--------------------|-----------------------|
|                | Αγόρια             | Κορίτσια           | Αγόρια       | Κορίτσια              | Αγόρια             | Κορίτσια              |
| Υψηλή απόδοση  | 90                 | 100                | 85           | 95                    | 80                 | 90                    |
| Υψηλή απόδοση  | ή λιγότερο         | ή λιγότερο         |              | ή λιγότερο ή λιγότερο |                    | ή λιγότερο ή λιγότερο |
| Καλή απόδοση   | 91-98              | 101-110            | 86-95        | 96-105                | 81-90              | 91-110                |
| Οριακή απόδοση | 99-120             | 111-130            | 96-115       | 106-125               | 91-110             | 101-120               |
| Χαµηλή απόδοση | Πάνω από 120       | Πάνω  από 120      | Πάνω από 130 | Πάνω  από 115         | Πάνω από 125       | Πάνω  από 110         |

Το τεστ των 1600 µέτρων
Στο τεστ αυτό, µετά από ζέσταµα, τρέχουµε απόσταση 1600 µέτρων, όσο πιο γρήγορα µπορούµε. Η απόσταση αυτή είναι τέσσερις ακριβώς στροφές σε στάδιο µε κανονικό στίβο (εσωτερικός διάδροµος). Όσο µικρότερο χρόνο κάνουµε τόσο πιο πολύ γυµνασµένοι είµαστε, τόσο καλύτερη φυσική κατάσταση έχουµε και πιο υγιείς είµαστε. Στον πίνακα 4.4. φαίνονται οι χρόνοι που πρέπει να πετύχει κανείς σε σχέση µε την ηλικία.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Πίνακας 4.4. Ιδεατή ζώνη αερόβιας ικανότητας

|                 | 13 ετών       | 13 ετών           | 14 ετών          | 14 ετών       | 15 ετών       | 15 ετών           | 16 ετών και πάνω   | 16 ετών και πάνω   |
|-----------------|---------------|-------------------|------------------|---------------|---------------|-------------------|--------------------|--------------------|
|                 |               | Αγόρια Κορίτσια   | Αγόρια           | Κορίτσια      |               | Αγόρια Κορίτσια   |                    | Αγόρια Κορίτσια    |
| Υψηλή           | 7:30 ή 9:00 ή |                   | 7:00             | ή 8:30 ή      | 7:00 ή 8:00 ή |                   | 7:00 ή 8:00 ή      |                    |
| απόδοση         |               | λιγότερο λιγότερο | λιγότερο         | λιγότερο      |               | λιγότερο λιγότερο |                    | λιγότερο λιγότερο  |
| Καλή  απόδοση   | 7:31- 9:00    | 9:01- 10:30       | 7:01- 8:31- 8:30 | 10:00         | 7:01- 8:00    | 8:01- 9:30        | 7:01- 7:45         | 8:01- 9:00         |
| Μέτρια  απόδοση | 9:00-         | 10:31-            | 8:31             | 10:01-        | 8:01-         | 9:31-             | 7:46-              | 9:01-              |
| Χαµηλή απόδοση  | 10:00         | 11:30             | 9:30             | 11:00         | 9:00 Πάνω     | 10:30 Πάνω        | 8:30               | 10:00              |
|                 | Πάνω από      | Πάνω από          | από              | Πάνω Πάνω από | από           | από               | Πάνω από           | Πάνω από           |

Πώς µπορείς να αξιολογήσεις αν είναι γυµνασµένοι οι κοιλιακοί σου;

Το τεστ των κοιλιακών µυών

Άσκηση 4.6
Θέση: Ξάπλωσε στο έδαφος µε τα πόδια σου να πατούν σταθερά, χωρίς βοήθεια. Τα χέρια σου πρέπει να είναι παράλληλα µε τον κορµό σου. Στο σηµείο που τελειώνουν τα χέρια σου χάραξε µια γραµµή και µια δεύτερη γραµµή σε 10 εκατοστά απόσταση πιο µπροστά.
Κίνηση: Σήκωσε τον κορµό σου µέχρι τα δύο σου χέρια να αγγίξουν τη δεύτερη γραµµή. Εκτέλεσε µε τέτοιο
ρυθµό, ώστε να πραγµατοποιείς 1 επανάληψη κάθε 3 δευτερόλεπτα.
Αξιολόγησε την απόδοσή σου στους κοιλιακούς µε βάση τον πίνακα 4.5.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

| Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   | Πίνακας 4.5.   |
|----------------|----------------|----------------|----------------|----------------|----------------|----------------|
|                | 13 ετών        | 13 ετών        | 14 ετών        | 14 ετών        | 15 ετών        | 15 ετών        |
|                | Αγόρια         | Κορίτσια       | Αγόρια         | Κορίτσια       | Αγόρια         | Κορίτσια       |
| Υψηλή απόδοση  | 41+            | 33+            | 46+ 33+        |                |                | 48+ 36+        |
| Καλή απόδοση   | 21-40          | 18-32          |                | 24-45 18-32    |                | 24-47 18-35    |
| Οριακή απόδοση | 18-20          | 15-17          |                | 20-23 15-17    |                | 20-23 15-17    |
| Χαµηλή απόδοση | 17- 14-        |                |                | 19- 14-        |                | 19- 14-        |

Αξιολόγηση της ευκαµψίας των οπίσθιων µηριαίων και των ραχιαίων µυών

Άσκηση 4.7
Θέση: Βάλε ένα κιβώτιο (ύψους 30,5 εκατ.) και τοποθέτησε πάνω του ένα χάρακα σταθερά, η αρίθµηση του οποίου θα ξεκινά απο τη δική σου µεριά. Για να µετρήσεις την ευκαµψία του δεξιού σου ποδιού, κάθισε κάτω, τοποθέτησε το πέλµα του δεξιού σου ποδιού χωρίς παπούτσι κόντρα προς το κιβώτιο µε το γόνατο να είναι καλά τεντωµένο. Το αριστερό πόδι λύγισέ το µε το γόνατο να «βλέπει» προς τα πάνω και
το πέλµα του να πατά στο έδαφος λίγα εκατοστά δίπλα από το δεξί γόνατο.
Κίνηση: τοποθέτησε το ένα σου χέρι πάνω από το άλλο και έκτεινέ τα προς το κιβώτιο πάνω στο χάρακα όσο πιο µακριά µπορείς, χωρίς να αλλάξεις την αρχική θέση των ποδιών σου. Επανάλαβε 4 φορές και στην τελευταία επανάληψη µείνε για 3 δευτερόλεπτα. Η ένδειξη του χάρακα είναι το σκορ σου. Όµοια επανάλαβε µε το άλλο πόδι.

Αξιολόγησε την απόδοσή σου µε βάση τον πίνακα 4.6.

Πίνακας 4.6. Απόσταση σε εκατοστά

|                | 13 -14 ετών                        | 13 -14 ετών     | 15 ετών και άνω                             | 15 ετών και άνω   |
|----------------|------------------------------------|-----------------|---------------------------------------------|-------------------|
|                |                                    | Αγόρια Κορίτσια |                                             | Αγόρια Κορίτσια   |
| Υψηλή Απόδοση  | 25                                 | Ý  29 Ý         | 25  Ý                                       | 36  Ý             |
| Καλή Απόδοση   | 19-25                              | 24-29           | 19-25                                       | 29-36             |
| Οριακή Απόδοση | 15-19                              | 20-24           | 15-29                                       | 24-29             |
| Χαµηλή Απόδοση | 15 Ý                             Ý | 20              | 15         Ý                              Ý | 24                |

ΠΡΟΣΟΧΗ
n n n
Σηµασία δεν έχει µόνο µια καλή επίδοση σήµερα.
Σηµασία έχει να τη βελτιώσεις αύριο.
Επανάλαβε το τεστ µια φορά το µήνα, ή καλύτερα κάθε δύο εβδοµάδες, για να βλέπεις την πρόοδό σου.
Έπειτα σηµείωσε την επίδοσή σου στο ηµερολόγιο ή στον παρακάτω πίνακα.
Επιδόσεις που δεν καταγράφονται δεν υπάρχουν.

Άσκηση 4.8
Ένας πολύ αποτελεσµατικός τρόπος για να παρακολουθείς την πρόοδό σου, είναι η χρήση διαγραµµάτων ή πινάκων που δείχνουν τους στόχους και τις επιδόσεις. Η παρακάτω προτεινόµενη κάρτα αξιολόγησης είναι ένα παράδειγµα.

| Τεστ               | ΑΡΧΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ              | ΣΤΟΧΟΣ 1            | ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ                                    |   ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ 2  ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ | ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ 4  ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ   | ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ 6  ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ   |
|--------------------|--------------------------------|---------------------|-----------------------------------------------|------------------------------|------------------------------|------------------------------|
| ¶ Τεστ 1600 µέτρων | Π.χ. 10 λεπτά                  | Π.χ. Να γίνουν 9.40 | Π.χ. 20 λεπτά  τζόκινγκ ,  3 φορές            |                          9.5 |                              |                              |
|   ΤΕΣΤ ΚΟΙΛΙΑΚΩΝ  | Π.χ. 30  ΚΟΙΛΙΑΚΟΙ  ΣΕ 1 ΛΕΠΤΟ | Π.χ. Να γίνουν 50   | Π.χ. 5 φορές  την εβδοµάδα από 20  κοιλιακούς |                         35   |                              |                              |

Η βιοκινητική ανάλυση των ασκήσεων
Ποια από τις πιο κάτω παραλλαγές της άσκησης κάµψεις των χεριών (push ups) είναι δυσκολότερη και ποια ευκολότερη;
Στις πιο πάνω εικόνες βλέπουµε ένα µαθητή να εκτελεί
την άσκηση κάµψεις των χεριών µε τρεις διαφορετικούς τρόπους. Στην εικόνα Α ο µαθητής εκτελεί την άσκηση στο οριζόντιο επίπεδο, όπου το βάρος του σώµατος µοιράζεται περίπου οµοιόµορφα στα πόδια και στα χέρια του. Στην εικόνα Β ο µαθητής έχει τοποθετηµένα τα πόδια του ψηλότερα από ό,τι τα χέρια του. Βλέπουµε ότι το βάρος του σώµατος του µαθητή, συγκριτικά µε την εικόνα Α, µετατοπίζεται πιο µπροστά προς τα χέρια. Αντίθετα στην εικόνα Γ το βάρος του σώµατος του µαθητή, συγκριτικά µε την εικόνα Α, µετατοπίζεται πιο πίσω προς τα πόδια. Έτσι η πιο εύκολη εκτέλεση της άσκησης είναι αυτή της εικόνας Γ και η πιο δύσκολη αυτή της εικόνας Β.

Η παραλλαγή στην εικόνα Β κάνει την άσκηση συνεχώς πιο δύσκολη, όσο µεγαλώνει το ύψος στο οποίο τοποθετούνται τα πόδια. Γενικότερα είναι µια άσκηση µεγάλης επιβάρυνσης, η οποία πρέπει να εκτελείται κυρίως από αθλητές µε υψηλό επίπεδο δύναµης στα άνω άκρα και να αποφεύγεται η εκτέλεσή της από τους µαθητές.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Προσωπικός έλεγχος και αυτονοµία των µαθητών
Είναι πολύ εξυπνότερο για ένα µαθητή να προσπαθήσει να κάνει µια άσκηση στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής καλά, και κάθε φορά να ξεπερνάει τον εαυτό του παρά τους συµµαθητές του. Δηλαδή να αποδίδει το καλύτερο που µπορεί και στα όρια των δυνατοτήτων του.

Γενίκευση των στόχων και στα άλλα µαθήµατα του σχολείου
Πέρα από το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής, ο καθορισµός στόχων βοηθάει τους µαθητές σε όλα τα µαθήµατα του σχολείου, στην προσωπική τους ζωή, στο πανεπιστήµιο και στην επαγγελµατική τους σταδιοδροµία αργότερα. Ένα πρόγραµµα στόχων για τα Μαθηµατικά ή τη Φυσική έχει τις ίδιες αρχές. Η απόδοση στα µαθήµατα του σχολείου εξαρτάται από την προσπάθεια και από το χρόνο που θα αφιερώσετε και όχι από το να προσπαθήσετε απλά να πάρετε 20 στο τρίµηνο ή να σκεφτείτε να ξεπεράσετε τους συµµαθητές σας.

Πρέπει να βλέπετε την προσωπική σας βελτίωση και να µην κάνετε συγκρίσεις µε τους συµµαθητές σας. Κάθε φορά να προσπαθείτε να ξεπεράσετε τον εαυτό σας, να βελτιώνεστε, να κατακτάτε τη γνώση αυτή καθ' αυτή. Να αποδίδετε καλά. Αν σκέφτεστε έτσι, τότε δε θα έχετε άγχος, θα προσπαθείτε εντονότερα, θα συγκεντρώνεστε στο σηµαντικό και στο σπουδαίο, θα έχετε αυτοπεποίθηση και θα βελτιώνεστε διαρ -κώς. Κάπως έτσι τα όνειρα γίνονται πραγµατικότητα.

Άσκηση 4.9
Με βάση τις πληροφορίες του κεφαλαίου αυτού γράψε µερικές ιδέες για καθηµερινά πράγµατα που θα µπορούσες να κάνεις, ώστε να γυµνάζεσαι χωρίς να είσαι σε αθλητικό σύλλογο.
Είναι σηµαντικό να καταγράφουµε τι ακριβώς κάνουµε κάθε φορά, ώστε να έχουµε µια σαφή εικόνα και να µπορούµε στη συνέχεια να σχεδιάζουµε καλύτερα, βάζοντας το στόχο της επόµενης εβδοµάδας.

| Γράψε τις κινητικές δραστη- ριότητες που έκανες την προηγούµενη εβδοµάδα από τους πίνακες 4.1.   | Γράψε πόσες φορές έκανες  την κάθε µια από αυτές.   | Γράψε τι σχεδιάζεις να κάνεις  την επόµενη εβδοµάδα.                                                               |
|--------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Σχοινάκι για 10 λεπτά                                                                            | 3 φορές                                             | 4 φορές                                                                                                            |
| Ανεβαίνω στο σπίτι µου  από τα σκαλιά                                                            | 1 φορά την ηµέρα                                    | 2 φορές την ηµέρα  Κάθε σκαλί συνήθως είναι 19 εκα- τοστά. Κάνε έναν πολλαπλασιασµό για να δεις πόσο ψηλά ανέβηκες |

Μπορείς να κάνεις έναν πίνακα στόχων για τα µαθήµατα αυτού του τριµήνου, παρόµοιο µε τους πίνακες των επιδόσεων στα σπορ που υπάρχουν παραπάνω;

Με λίγα λόγια
Για να εφαρµόζουµε σωστά ένα πρόγραµµα άσκησης, πρέπει να ακολουθούµε τις αρχές της σταδιακής επιβάρυνσης, να φροντίζουµε για την αντοχή, για τη δύναµη, για την ευκινησία, να αξιολογούµε σταδιακά τις επιδόσεις µας, να βάζουµε στόχους και να τους καταγράφουµε. Το τεστ κοιλιακών θεωρείται πολύ καλός δείκτης φυσικής κατάστασης. Το σώµα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της άσκησης και προσαρµόζει τα διάφορα συστήµατά του, µε αποτέλεσµα να βελτιώνονται οι φυσικές του ικανότητες. Προϋπόθεση είναι να ακολουθούνται οι βασικές αρχές εξάσκησης (επιβάρυνσης, προοδευτικότητας, εξειδίκευσης). Οι διαφορετικές φυσικές ικανότητες προκαλούν διαφορετικές προσαρµογές των φυσιολογικών συστηµάτων και είναι διαφορετικοί οι τρόποι εξάσκησης που θα πρέπει να ακολουθηθούν. Σηµαντικό κοµµάτι της άσκησης είναι η προθέρµανση και η αποθεραπεία, στην αρχή και το τέλος αντίστοιχα, κύρια για την αποφυγή τραυµατισµών.

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σκοπός. Να γνωρίσεις θέµατα σχετικά µε την ορθή στάση του σώµατος, τις λανθασµένες ασκήσεις, τους τρόπους πρόληψης τραυµατισµών και την αξία της άσκησης σε άτοµα µε αναπηρίες. Να γνωρίσεις τα κύρια προβλήµατα που «ταλαιπωρούν» το σύγχρονο αθλητισµό όπως είναι το ντόπινγκ, η βία και η επιθετικότητα. Να γνωρίσεις επίσης τις αρχές της σωστής αθλητικής συµπεριφοράς.

Στόχοι:
Αφού διαβάσεις το κεφάλαιο που ακολουθεί, θα µπορείς να αναφέρεις:
Τι είναι οι αποκλίσεις της σπονδυλικής στήλης και πώς αποφεύγονται προβλήµατα που προκαλούνται από τη µη ορθή στάση του σώµατος.
Ποιες ασκήσεις που χρησιµοποιούνται συχνά είναι λανθασµένες.
Τι ονοµάζουµε προσαρµοσµένη Φυσική Αγωγή.
Τι είναι οι Παραολυµπιακοί Αγώνες.
Τις κατηγορίες των σηµαντικότερων αναβολικών και τις παρενέργειες που έχει το κάθε είδος. Τις συνέπειες του ντόπινγκ στην υγεία των αθλητών.
Τις αιτίες που ωθούν τους θεατές σε βίαια επεισόδια και τρόπους µε τους οποίους οι προπονητές κυρίως αλλά και οι γονείς καθώς και οι δηµοσιογράφοι µπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της βίας στους αγωνιστικούς χώρους.

Ορθοσωµική γυµναστική
Έχεις παρατηρήσει ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια στάση σώµατος;
Σχήµα 5.1
1= σωστή στάση 2= σκολίωση 3= κύφωση 4= λόρδωση

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Η σπονδυλική στήλη είναι ο κορµός του σώµατός µας. Αποτελείται από µια σειρά 33-34 µικρών κυλινδρικών οστών, των σπονδύλων. Η σπονδυλική στήλη δεν είναι εντελώς ευθεία. Αν τη δεις από πλάγια, θα παρατηρήσεις ότι έχει το σχήµα του «S». Οι καµπύλες αυτές σε κάποια άτοµα είναι πιο έντονες από ότι σε κάποια άλλα. Η στάση του σώµατος εξαρτάται κυρίως από το τελικό σχήµα της σπονδυλικής στήλης.

Πού οφείλονται οι αποκλίσεις της σπονδυλικής στήλης
Δες τα σκίτσα δίπλα και σκέψου τι συµβαίνει, όταν κουβαλάς για πολύ ώρα τη τσάντα σου µε το ίδιο χέρι. Σκέψου τι συµβαίνει, όταν κάθεσαι για αρκετή ώρα σε µια καρέκλα µε λανθασµένο τρόπο.
Σχήµα 5.2 1=λάθος στάση 2=λάθος στάση 3=σωστή στάση 4=λάθος στάση
Εκτός από παθολογικά αίτια, οι αποκλίσεις µπορεί να οφείλονται σε έλλειψη άσκησης του µυϊκού συστήµατος, σε κακή στάση του σώµατος στην καθιστή ή την όρθια θέση (π.χ. στο σχολείο, κατά τη διάρκεια της µελέτης στο σπίτι κ.λπ.), ή σε άνιση κατανοµή του βάρους του σώµατος λόγω µονόπλευρης και µακροχρόνιας µεταφοράς φορτίου. Αποτέλεσµα αυτού είναι να παρατηρούνται µια σειρά αποκλίσεων της σπονδυλικής στήλης: λόρδωση, κύφωση, σκολίωση.

Τι µπορείς να κάνεις για να αποφύγεις πιθανά προβλήµατα στη στάση του σώµατος
Η ισορροπηµένη εκγύµναση των µυών του κορµού αποτρέπει τις παραµορφώσεις της σπονδυλικής στήλης. Θα πρέπει δηλαδή να εκτελείς µια σειρά ασκήσεων ενδυνάµωσης τόσο των ραχιαίων όσο και των κοιλιακών µυών, ώστε αυτοί να συνεργάζονται αποτελεσµατικά στις απαιτήσεις της καθηµερινής ζωής. Ωστόσο, για να αποφύγεις πιθανά προβλήµατα της σπονδυλικής στήλης, θα πρέπει παράλληλα µε την άσκηση να υιοθετήσεις µια σειρά από συνήθειες που δε θα την επιβαρύνουν. Για παράδειγµα όταν κουβαλάς στο ένα χέρι κάποιο βάρος (π.χ. τη σχολική τσάντα) θα πρέπει σε τακτά χρονικά διαστήµατα να αλλάζεις χέρι. Όταν κάθεσαι για να διαβάσεις ή να ασχοληθείς µε τις εργασίες σου, θα πρέπει να έχεις µια στάση όπως αυτή που δείχνει το σχήµα 5.2.

Μετά από πολύωρο διάβασµα καλό είναι να ξαπλώσεις για λίγο σε ύπτια θέση (ανάσκελα) για να τεντωθείς. Τα χέρια σου θα πρέπει να είναι τεντωµένα δίπλα από το κεφάλι (θέση ανάτασης). Επίσης, καλό είναι να βάζεις ένα µικρό µαξιλαράκι στη µέση.

Οι ορθοσωµικές ασκήσεις είναι πολύ καλές για…
να βελτιώσουν τη δύναµη των µυών,
- να αναπτύξουν και να διαπλάσουν τους µύες και τους τένοντες,
- να δυναµώσουν το µυοσκελετικό σύστηµα.
l l να βελτιώσουν τη µυϊκή αντοχή, l l

Σχήµα 5.3 Η σωστή θέση του σώµατος
- 1. Ο αγκώνας σου θα πρέπει να είναι στο ύψος του τραπεζιού.
- 2. Η πλάτη της καρέκλας θα πρέπει να στηρίζει τη σπονδυλική στήλη στο ύψος της λεκάνης.
- 3. Το κάθισµα της καρέκλας θα πρέπει να έχει µια ελαφρά κλίση προς τα εµπρός.
- 4. Και τα δύο σου πόδια θα πρέπει να ακουµπούν στο δάπεδο.

Οι διατατικές ασκήσεις είναι πολύ καλές για…
l l l
να βελτιώσουν τη στάση του σώµατος, να βελτιώσουν την ευκαµψία του σώµατος, να προκαλέσουν χαλάρωση και έλεγχο του άγχους.

Μερικές λανθασµένες ασκήσεις που πρέπει να αποφεύγονται
Λάθος άσκηση. Υπερέκταση της ράχης. Αυτή η άσκηση (σχήµα 5.4) υπερεκτείνει το κάτω µέρος της ράχης και διατείνει τους κοιλιακούς µύες. Οι µύες αυτοί είναι αδύναµοι στα περισσότερα άτοµα. Αποτέλεσµα της συγκεκριµένης άσκησης είναι η πιθανή πίεση στα νεύρα, συµπίεση, ακόµη και κήλη µεσοσπονδύλιων δίσκων.
Σωστή άσκηση. Αντί της υπερέκτασης της ράχης µπορεί το άτοµο να ξαπλώσει σε πρηνή θέση πάνω σε µαξιλάρια ή τυλιγµένες πετσέτες και να εκτείνει τη ράχη ως την οριζόντια θέση (σχήµα 5.5).

Λάθος άσκηση: Ανύψωση και των δύο ποδιών. Η άσκηση αυτή προκαλεί υπερβολική συµπίεση στους µεσοσπονδύλιους δίσκους (σχήµα 5.6).
Σωστή άσκηση: Ανύψωση ποδιών µε λυγισµένα γόνατα. Η κίνηση αυτή (σχήµα 5.7) δυναµώνει τους κάτω κοιλιακούς µύες και γίνεται µε τράβηγµα των ποδιών προς το κεφάλι χωρίς να ξεπερνιέται το επίπεδο των ώµων.
Λάθος άσκηση: Οπίσθιο λάκτισµα µε υπερέκταση του λαιµού και µε το πόδι πάνω από το οριζόντιο επίπεδο δηµιουργεί πρόβληµα στη µέση (σχήµα 5.8).
Σωστή άσκηση. Όχι υπερέκταση του λαιµού, ούτε το πόδι πάνω από το οριζόντιο επίπεδο (σχήµα 5.9).

Λάθος άσκηση: Κάµψη µε ταυτόχρονη στροφή του κορµού. Η άσκηση παραβιάζει τη φυσιολογική µηχανική των αρθρώσεων, ασκώντας υπερβολική δύναµη στον αρθρικό θύλακα (σχήµα 5.10).
Σωστή άσκηση: Έτσι γίνεται µε ασφάλεια η διάταση οπίσθιων µηριαίων και των κατώτερων µυών της ράχης, µε σταθεροποίηση του ποδιού (σχήµα 5.11).

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Λάθος Άσκηση: Περιστροφή του κεφαλιού. Μπορεί να πιέσει τις αρτηρίες και τα νεύρα του τραχήλου, να ασκήσει πίεση στους δίσκους ή να προκαλέσει ζάλη (σχήµα 5.12).
Σωστή άσκηση: Κλίση της κεφαλής, δεξιά αριστερά, πάνω και κάτω. Έτσι χαλαρώνουν οι µύες του λαιµού µε ασφάλεια (σχήµα 5.13).
Λάθος άσκηση: Άσκηση κοιλιακών. Η ανύψωση του κορµού µέχρι πάνω (στο γόνατο), είτε µε λυγισµένα είτε µε τεντωµένα πόδια προκαλεί υπερβολική πίεση στους οσφυϊκούς δίσκους (σχήµα 5.14).

Σωστή άσκηση: Άσκηση κοιλιακών χωρίς πλήρη έγερση του κορµού, όπως φαίνεται στο σχήµα 5.15, είναι πιο ασφαλής.
Λάθος άσκηση: Δίπλωση του κορµού από την όρθια θέση (σχήµα 5.16). Η άσκηση µπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις στην οσφυοϊερή άρθρωση και διάταση των συνδέσµων του γόνατος.
Σωστή άσκηση: Η δίπλωση του κορµού από καθιστή θέση είναι πιο ασφαλής (σχήµα 5.17).
Λάθος Άσκηση: Βαθύ κάθισµα (σχήµα 5.18). Η άσκηση µπορεί να προκαλέσει προβλήµατα στην άρθρωση του γόνατος, στους συνδέσµους, τον αρθρικό υµένα ή τους αρθρικούς χόνδρους.

Σωστή Άσκηση. Διάταση του τετρακεφάλου, όπως φαίνεται στο σχήµα 5.19.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ

Ποιος είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να ανασηκώσουµε ένα βαρύ αντικείµενο από το έδαφος;
Στις εικόνες βλέπουµε µαθητές να ανασηκώνουν ένα βαρύ αντικείµενο από το έδαφος µε δυο διαφορετικούς τρόπους. Στις περιπτώσεις (1) και (3) η επιβάρυνση είναι µεγαλύτερη και ανοµοιόµορφη καθιστώντας τον τρόπο αυτό µεταφοράς αντικειµένου επικίνδυνο και ως εκ τούτου πρέπει να αποφεύγεται. Στην περίπτωση (2) η σπονδυλική στήλη του µαθητή δέχεται οµοιόµορφη επιβάρυνση. Oι επιβαρύνσεις της σπονδυλικής στήλης φαίνονται σχηµατικά στα επόµενα 2 σκίτσα (4 και 5).

Κίνδυνοι τραυµατισµών, πρόληψη και πρώτες βοήθειες
Οι πιο συνηθισµένοι τραυµατισµοί που έχουν σχέση µε την άσκηση χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:
Οξείς τραυµατισµοί. Αυτού του είδους οι τραυµατισµοί προέρχονται από την εφαρµογή µιας δύναµης την οποία δεν µπορεί να αντέξει ο ιστός και τραυµατίζεται. Οι πιο συνηθισµένες περιπτώσεις οξέων τραυµατισµών είναι το διάστρεµµα ή ρήξη και η θλάση του µυός.
Διαστρέµµατα /ρήξεις. Διάστρεµµα είναι ο τύπος του οξέος τραύµατος που έχει σχέση µε τον τραυµατισµό των συνδέσµων.

Θλάσεις µυών. Το χαρακτηριστικό των θλάσεων είναι το υπερβολικό τέντωµα του µυός που οδηγεί στη διάταση ή τη ρήξη ορισµένων µυϊκών ινών ή ολοκλήρου του µυός.
Κατάγµατα και εξαρθρώσεις. Τα κατάγµατα και οι εξαρθρώσεις αποτελούν πιο σοβαρούς τραυµατισµούς από τις θλάσεις και τα διαστρέµµατα και χαρακτηρίζονται από έντονους πόνους, πρήξιµο και αδυναµία. Τα ανοιχτά κατάγµατα είναι πιο επικίνδυνα και ο κίνδυνος µόλυνσης λόγω της ανοιχτής πληγής είναι µεγάλος.
Εκδορές-µώλωπες-τρυπήµατα. Το είδος αυτών των τραυµατισµών είναι αρκετά συχνό, ιδιαίτερα στα αθλήµατα επαφής (π.χ. ποδόσφαιρο, χειροσφαίριση). Η κύρια φροντίδα σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι να καλυφτεί η πληγή ώστε να µειωθεί η πιθανότητα µόλυνσης αλλά και µετάδοσης πιθανής ασθένειας που µπορεί να έχει ο τραυµατίας, όπως ασθένεια που µπορεί να µεταδοθεί µε τα παθογόνα του αίµατος (π.χ. AIDS, ηπατίτιδα Β κ.λπ.).

Η πρόληψη αποτελεί τον καλύτερο τρόπο αντιµετώπισης των τραυµατισµών

Μερικά σηµεία που πρέπει να προσέχετε
l Να είστε σε καλή φυσική κατάσταση. l Να µη γυµνάζεστε άρρωστοι ή κουρασµένοι. l Να γνωρίζετε τη σωστή τεχνική του αθλήµατος που ασχολείστε. l Να αυξάνετε προοδευτικά την ένταση και την επιβάρυνση των ασκήσεων. l Να µην παίζετε οµαδικά παιχνίδια µε πολύ µεγαλύτερες ηλικίες. l Να γνωρίζετε τους κανονισµούς του αθλήµατος και να τους σέβεστε. l Να φοράτε τα σωστά παπούτσια και γενικότερα να έχετε το σωστό εξοπλισµό. l Να µεταφέρετε και να χρησιµοποιείτε τα όργανα εξάσκησης ή των αγώνων µε προσοχή και ασφάλεια. l Να προσέχετε τον αγωνιστικό χώρο, αν είναι καθαρός, αν γλιστράει, αν υπάρχουν επικίνδυνα υλικά κ.λπ. l Να κάνετε καλό ζέσταµα. l Να κάνετε σωστή αποθεραπεία - αποκατάσταση.

Αθλητισµός και άτοµα µε αναπηρίες
Υπάρχουν άτοµα που δυσκολεύονται να συµµετέχουν σε φυσικές δραστηριότητες και στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής. Οι κινητικές, νοητικές, συναισθηµατικές ή αισθητηριακές ιδιαιτερότητες που έχουν οδηγούν στο χαρακτηρισµό τους ως άτοµα µε αναπηρίες. Τα άτοµα αυτά, συχνά βιώνουν αποτυχίες που επηρεάζουν µε αρνητικό τρόπο όλες τις πλευρές της ζωής τους.
Οι δυσκολίες που µπορεί να αντιµετωπίσουν είναι ποικίλες. Μπορεί να είναι γνωστικές (όπως νοητική υστέρηση, µαθησιακές δυσκολίες), αισθητηριακές (κυρίως τύφλωση, κώφωση), κινητικές (ορθοπεδικές, νευρολογικές, µυϊκές βλάβες) ή οργανικές (π.χ. διαβήτης, επιληψία). Ωστόσο, τα προβλήµατα που µπορεί να αντιµετωπίζει ένα άτοµο µε αναπηρίες, σε καµιά περίπτωση δε χαρακτηρίζουν το άτοµο αυτό συνολικά, καθώς σε κάποιες άλλες ικανότητες µπορεί να υπερέχει.

Προσαρµοσµένη Φυσική αγωγή
Ο όρος «προσαρµογή» στη Φυσική Αγωγή (προσαρµογή της Φυσικής Αγωγής στην ατοµική ιδιαιτερότητα) αναπτύχθηκε στις δεκαετίες του 1960 και 1970 ως αποτέλεσµα του αυξανόµενου ενδιαφέροντος παροχής ίσων ευκαιριών σε όλους τους ανθρώπους, ώστε να συµµετέχουν σε προγράµµατα άσκησης, ανεξάρτητα από το επίπεδο των ικανοτήτων τους. Σύµφωνα µε τη φιλοσοφία της, καλή διδασκαλία δε σηµαίνει προσπάθεια αλλαγής του ατόµου αλλά προσαρµογή της διδασκαλίας, των ασκήσεων και του περιβάλλοντος, ώστε οι ανάγκες του ατόµου αυτού να ικανοποιηθούν.

Η τοποθέτηση ενός µικρού κουδουνιού µέσα στην µπάλα βοηθάει τους ασκούµενους µε τύφλωση.
Οι µαθητές µε αναπηρίες µπορεί να αντιµετωπίσουν καταστάσεις αποκλεισµού και διάκρισης που επηρεάζουν έντονα την αυτοεικόνα, τη διάθεση και τα κίνητρά τους.
Η Φυσική Αγωγή προκαλεί άγχος στους µαθητές που αγνοούνται επανειληµµένα, ακούν µειωτικές παρατηρήσεις για τις ικανότητές τους ή αισθάνονται ότι είναι λιγότερο συµπαθείς.
Αυτό δηµιουργεί τάσεις µη συµµετοχής στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής για την αποφυγή πρόσθετων αρνητικών εµπειριών και περιορισµό της κοινωνικής τους δραστηριότητας µε αποτέλεσµα την αποµόνωση στο σπίτι, την εξάρτηση από το περιβάλλον και την επιδείνωση των ήδη υπαρχουσών κινητικών δυσκολιών.

Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και του αυτοσεβασµού αυτών των παιδιών αποτελεί υποχρέωση όχι µόνο του καθηγητή Φυσικής Αγωγής αλλά και των συµµαθητών του µε την κατανόηση και αγάπη
Άρση βαρών σε πάγκο
Αγώνες ποδηλασίας για άτοµα µε αναπηρίες
που θα επιδείξουν. Όπως και τα παιδιά µε φυσιολογική ανάπτυξη έτσι και τα παιδιά µε αναπηρίες έχουν ανάγκη από κοινωνική αποδοχή και σεβασµό γι' αυτά που µπορούν να κάνουν και όχι γι' αυτά που δεν µπορούν.
Η βοήθεια που µπορούν να παρέχουν οι συµµαθητές ως συνασκούµενοι µπορεί να είναι πολύτιµη, κάνοντας κάθε φορά τους µαθητές µε ιδιαιτερότητες να µπορούν να ακολουθήσουν την υπόλοιπη τάξη σε απόδοση. Απώτερος στόχος της συνεργασίας όλων, παράλληλα µε τη βελτίωση των φυσικών και κινητικών ικανοτήτων, είναι να επιτευχθεί η αληθινή εκπαιδευτική και κοινωνική ενσωµάτωση των µαθητών µε αναπηρίες στο πλαίσιο της κανονικής τάξης.

Η επίτευξη της ενσωµάτωσης των ατόµων µε αναπηρίες στο κοινωνικό σύνολο και η υιοθέτηση ενός αθλητικού τρόπου ζωής αποτελεί άλλωστε και τον υψηλότερο στόχο της προσαρµοσµένης Φυσικής Αγωγής για τα άτοµα αυτά. Στις δυσκολότερες περιπτώσεις, η υιοθέτηση της άθλησης ως εφ' όρου ζωής συνήθεια µπορεί να συµβάλλει στην ψυχαγωγία και κοινωνικοποίηση του ατόµου µε αναπηρίες.

Τι είναι οι Παραολυµπιακοί Αγώνες
Αποτελούν την κορυφαία αθλητική διοργάνωση για αθλητές υψηλών επιδόσεων µε αναπηρία και τη δεύτερη µεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση παγκοσµίως µετά τους Ολυµπιακούς. Η λέξη «Παραολυµπιακοί»

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Για παράδειγµα, η προσαρµογή της διδασκαλίας στην περίπτωση ενός ατόµου µε κώφωση προϋποθέτει την οπτική καθοδήγηση του ασκούµενου (επίδειξη του τρόπου εκτέλεσης των ασκήσεων από τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής) και τη διατήρηση συνεχούς οπτικής επαφής καθηγητή ασκούµενου καθ' όλη τη διάρκεια της άσκησης.
Η τοποθέτηση µεταλλικής µπάρας στο χώρο άσκησης για τη βοήθεια ατόµων µε σωµατικές αναπηρίες που χρησιµοποιούν καροτσάκι είναι ένα καλό παράδειγµα προσαρµογής του περιβάλλοντος.

προέρχεται από την πρόθεση «παρά» που σηµαίνει «µαζί» και το επίθετο Ολυµπιακοί, υποδηλώνοντας µε αυτό τον τρόπο ότι γίνονται «παράλληλα» µε τους Ολυµπιακούς Αγώνες και συγκεκριµένα δύο εβδοµάδες αργότερα από αυτούς. Οι πρώτοι Παραολυµπιακοί αγώνες έγιναν το 1960 στη Ρώµη. Από τότε, διοργανώνονται κάθε τέσσερα χρόνια και αντιπροσωπεύουν το κορυφαίο αθλητικό γεγονός για τα άτοµα µε αναπηρίες. Από το 1976 αναπτύχθηκαν και οι Χειµερινοί Παραολυµπιακοί.
Σήµερα, οι αθλητές στους Παραολυµπιακούς Αγώνες συµµετέχουν σε 18 αθλήµατα ίδια µε τα αθλήµατα των Ολυµπιακών Αγώνων εκτός από το γκόλµπολ (goalball), το µπότσια (boccia) και την άρση βαρών (bench press) που αποτελούν µοναδικά αθλήµατα της Παραολυµπιάδας. Οι αθλητές που παίρνουν µέρος ανήκουν σε πέντε κατηγορίες αναπηρίας: µε ακρωτηριασµό, µε εγκεφαλική παράλυση, µε µερική ή ολική απώλεια όρασης, µε αγωνιστικά αµαξίδια και 'οι άλλοι' ('les autres', δηλαδή αθλητές µε κινητικές αναπηρίες που δεν περιλαµβάνονται στις υπόλοιπες κατηγορίες).

Το σύνθηµα «Ψυχή-Σώµα-Πνεύµα», που υιοθετήθηκε από το Παραολυµπιακό κίνηµα, δεν είναι τυχαίο. Πέρα από τις νοητικές και φυσικές ικανότητες, αυτό που χαρακτηρίζει την ανθρώπινη ύπαρξη είναι το πνεύµα και η διάθεση του κάθε ανθρώπου να γίνει καλύτερος. Υποχρέωση όλων είναι να δοθούν όλα τα απαραίτητα εφόδια σε κάθε άτοµο µε αναπηρίες, για να ενσωµατωθεί στο κοινωνικό σύνολο και να γίνει ο καλύτερος άνθρωπος που µπορεί να γίνει σύµφωνα µε τις δυνατότητές του. Αυτό άλλωστε είναι και το βαθύτερο νόηµα της εκπαίδευσης.

Κ ΕΦΑΛΑΙΟ
Αγώνες κολύµβησης για άτοµα µε ακρωτηριασµό
Αγώνας δρόµου 400 µέτρων µε αναπηρικό αµαξίδιο
Σκοποβολή για άτοµα µε κινητικές αναπηρίες

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Με λίγα λόγια
Το ανθρώπινο σώµα µπορεί να υποστεί σοβαρούς τραυµατισµούς ή παραµορφώσεις, όχι µόνο όταν κινείται, αλλά και όταν στέκεται ή πραγµατοποιεί απλές καθηµερινές κινήσεις µε λανθασµένο τρόπο. Πολύ συχνό φαινόµενο στο µαθητικό πληθυσµό είναι οι αποκλίσεις της σπονδυλικής στήλης. Πέρα από την αντιµετώπιση, η πρόληψη είναι πιο σηµαντική, ώστε να αποφεύγονται αυτές οι καταστάσεις.
Η άσκηση και η συµµετοχή στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής είναι δικαίωµα των ατόµων µε ειδικές ανάγκες. Η προσαρµοσµένη Φυσική Αγωγή αναπτύχθηκε για να καλύψει τις ανάγκες των ατόµων αυτών. Μέσα από το κατάλληλα διαµορφωµένο µάθηµα τα παιδιά αυτά αποκτούν θετικές εµπειρίες, αναπτύσσοντας τις σωµατικές τους ικανότητες αλλά παράλληλα και τις ψυχικές. Από την άλλη πλευρά, τα παιδιά χωρίς ειδικές ανάγκες οφείλουν να κατανοούν και να αποδέχονται τη διαφορετικότητα ως κάτι φυσιολογικό και όχι κατακριτέο.

Φαρµακοδιέγερση στα σπορ Μια ανέντιµη και επικίνδυνη για την υγεία συµπεριφορά

Τι είναι η φαρµακοδιέγερση
Το φαινόµενο της φαρµοκοδιέγερσης (ντόπινγκ) στον αθλητισµό υψηλού επιπέδου και όχι µόνο, έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις. Παρά τη γνώση που υπάρχει πάνω στο θέµα αυτό και τους σοβαρούς για την υγεία κινδύνους που όλοι γνωρίζουν, αρκετοί αθλητές, προπονητές, αθλητικοί παράγοντες ή ακόµα και γονείς εµπλέκονται σοβαρά µε τη χρήση απαγορευµένων ουσιών. Εκτεταµένη χρήση απαγορευµένων ουσιών γίνεται
Πόσο φυσιολογική είναι µια τέτοια µυική ανάπτυξη;
επίσης µερικές φορές από άτοµα που απλά προσπαθούν να αποκτήσουν ένα µυώδες σώµα.

Ο όρος ντόπινγκ αναφέρεται στη χρήση ή χορήγηση απαγορευµένων φαρµακευτικών ουσιών και απαγορευµένων µεθόδων που απώτερο σκοπό έχουν την αύξηση της απόδοσης. Με αυτό τον τρόπο ο αθλητής δε χρησιµοποιεί µόνο τα θεµιτά µέσα, που είναι η κατάλληλη προπόνηση, διατροφή και η ψυχολογική προετοιµασία για τη βελτίωση της απόδοσης, αλλά µέσα που αντιτίθενται στους κανόνες και τις ηθικές αρχές του αθλητικού συναγωνισµού.
Ο οργανισµός που κρίνει εάν ένα φάρµακο ανήκει σε κάποια από τις κατηγορίες των απαγορευµένων ουσιών είναι η Διεθνής Ολυµπιακή Επιτροπή (Δ.Ο.Ε.). Τα κριτήρια που θέτουν οι ειδικοί για να αξιολογήσουν εάν µία φαρµακευτική ουσία αποτελεί στοιχείο ντοπαρίσµατος είναι η δράση και η χηµική της δοµή. Ο συστηµατικός έλεγχος αντιντόπινγκ κοντρόλ άρχισε τη δεκαετία του 1960 και αφού ήδη είχαν προηγηθεί αρκετοί θάνατοι οι οποίοι σχετίζονταν µε τη λήψη φαρµακευτικών ουσιών.

Γιατί οι αθλητές κάνουν χρήση απαγορευµένων και επικίνδυνων για την υγεία ουσιών

Οι κυριότεροι λόγοι είναι:
Να αυξήσουν τη δύναµη, την αντοχή, την ετοιµότητα.
Να µειώσουν την κούραση και το άγχος.
Να έχουν γρηγορότερη αποκατάσταση από τραυµατισµούς.
Να έχουν ωραίο και ελκυστικό σώµα (µπόντυ µπίλντινγκ).
l l l l
l Ο σοβαρότερος λόγος ίσως είναι η κοινωνική πίεση. Η εντυπωσιακή προβολή των αθλητικών αστέρων από τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης και οι υψηλές οικονοµικές απολαβές σε αρκετές περιπτώσεις κάνουν τα άτοµα να θέλουν να προβληθούν µέσω του αθλητισµού, να κερδίσουν την κοινωνική καταξίωση ή την οικονοµική επιτυχία. Έτσι κάποιες φορές δε δυσκολεύονται να πάρουν µια απόφαση που εµπεριέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τους.

Tο ντόπινγκ αντιβαίνει στην ηθική του αθλητισµού αλλά και της ιατρικής επιστήµης. Γι' αυτό το λόγο έχει καταρτιστεί ένας κατάλογος µε όλες τις απαγορευµένες ουσίες και τις τεχνικές που µπορεί να χρησιµοποιήσει ένας αθλητής, για να ξεπεράσει µε αθέµιτο τρόπο ένα συναθλητή του.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Στις απαγορευµένες µεθόδους ντόπινγκ, µεταξύ των άλλων, αναφέρεται και το ντόπινγκ µε αίµα, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά λήψη αίµατος του αθλητή και µετάγγιση στον ίδιο µετά από ένα χρονικό διάστηµα. Συνήθως ο αθλητής κάνει προπόνηση για ένα χρονικό διάστηµα σε υψόµετρο µε απώτερο σκοπό να ανεβάσει τα ερυθρά αιµοσφαίρια του οργανισµού του (τα ερυθρά αιµοσφαίρια περιέχουν µία ουσία, την αιµοσφαιρίνη, που µεταφέρει το οξυγόνο στους µύες για να χρησιµοποιηθεί και να µπορέσει να πάρει ενέργεια ο αθλητής). Στη συνέχεια, του αφαιρείται µία ποσότητα αίµατος η οποία τοποθετείται στην κατάψυξη και παραµονές ενός σηµαντικού αγώνα το αίµα µε τα πολλά αιµοσφαίρια µεταγγίζεται πίσω στον αθλητή και έτσι αυτός έχει σηµαντικό πλεονέκτηµα, για να µπορέσει να αποδώσει καλύτερα σε αθλήµατα στα οποία απαιτείται µεγάλη ποσότητα οξυγόνου (π.χ. δρόµος 10.000 µέτρων, µαραθώνιος κ.λπ.).

Εκτός από τη µέθοδο της αφαίµαξης, για τη βελτίωση των επιδόσεων σε αερόβια αθλήµατα χρησιµοποιείται και µία ορµόνη η οποία παράγεται από τα νεφρά και ονοµάζεται ερυθροποιητίνη (ΕΡΟ). Αυτή η ορµόνη χρησιµοποιείται από άτοµα τα οποία έχουν χρόνια προβλήµατα µε τα νεφρά τους, για να αντιµετωπίσουν συµπτώµατα αναιµίας. Η µέθοδος αυτή χρησιµοποιείται από αθλητές αγωνισµάτων αντοχής και κυρίως από ποδηλάτες. Τα προβλήµατα τα οποία µπορεί να δηµιουργήσει είναι η αυξηµένη πήξη του αίµατος, η θρόµβωση και σε ορισµένες περιπτώσεις ο θάνατος.

Πότε ένας αθλητής θεωρείται ντοπαρισµένος
Υπερβολική µυϊκή ανάπτυξη, µπορεί να σχετίζεται µε απαγορευµένες ουσίες
Ντοπαρισµένος θεωρείται ένας αθλητής, όταν στα ούρα του ανιχνεύεται γνωστή ουσία που παράγει ο οργανισµός, σε ποσοστά µεγαλύτερα από τα θεωρούµενα φυσιολογικά ή όταν επίσης ανιχνεύεται άλλη ουσία που δεν παράγεται από τον οργανισµό και συγκαταλέγεται στον κατάλογο των απαγορευµένων.
Δηµιουργείται εξάρτηση στον αθλητή από τις φαρµακευτικές ουσίες που λαµβάνει; Οι αθλητές που ντοπάρονται αποκτούν εξάρτηση, ειδικά εάν οι ουσίες που λαµβάνουν είναι διεγερτικές. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις οι αθλητές που ντοπάρονται εξαρτώνται και ψυχολογικά από τη λήψη του φαρµάκου µε αποτέλεσµα να χρειάζονται ιδιαίτερη ψυχολογική υποστήριξη ακόµα και µετά το τέλος της αθλη τικής τους καριέρας.

Ποιος είναι ο σκοπός του ελέγχου ντόπινγκ. Δεν είναι να τιµωρήσει τον αθλητή, αλλά να προστατεύσει την υγεία του και να αποτρέψει τον αθέµιτο ανταγωνισµό.
Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες στην εµφάνιση ενός ατόµου από τη λήψη αναβολικών στεροειδών ουσιών. Ακµή, φαλάκρα, τριχοφυΐα, πρήξιµο, γυναικοµαστία, µεγέθυνση της κλειτορίδας, βαθύτερη φωνή, µείωση της ανάπτυξης στους έφηβους, αρρενοποίηση στις γυναίκες.
Ποιες είναι οι ιδιαίτερες παρενέργειες που µπορεί να έχει ένας έφηβος από τη λήψη αναβολικών στεροειδών. Η λήψη αναβολικών από παιδιά µπορεί
να προκαλέσει πρώιµη είσοδο στην εφηβεία, ενώ η χρήση αναβολικών από εφήβους µπορεί να προκαλέσει πρώιµη σύγκλιση των επιφύσεων, ώστε να µη φτάσουν στο αναµενόµενο ύψος. Αυτό συµβαίνει, επειδή προκαλείται πρόωρη οστέωση του συζευκτικού χόνδρου µε αποτέλεσµα να παύει η κατά µήκος αύξηση των οστών.

Άλλες παρενέργειες από τη λήψη αναβολικών ουσιών. Οι παρενέργειες που επιφέρει η αλόγιστη χρήση αναβολικών ουσιών επηρεάζουν σχεδόν όλα τα συστήµατα του ανθρώπινου οργανισµού. Εκτός από τις παρενέργειες που αναφέρθηκαν προηγουµένως, προβλήµατα από τη χρήση αναβολικών ουσιών εντοπίζονται στο γενετικό σύστηµα των ανδρών (µείωση σεξουαλικής ικανότητας, µείωση του µεγέθους των όρχεων, µειωµένη παραγωγή σπέρµατος και προσωρινή ή µόνιµη στειρότητα). Παρατηρούνται επίσης µεταβολές στην έκκριση διαφόρων ορµονών (π.χ. θυρεοειδικές), αύξηση της αρτηριακής πίεσης, προβλήµατα στη λειτουργία της καρδιάς, στο νευρικό σύστηµα, στο ήπαρ, στο δέρµα, αύξηση στην τριχοφυΐα του προσώπου και µείωση της τριχοφυΐας της κεφαλής και γαστρεντερικές ανωµαλίες.

Κυριότερες κατηγορίες αναβολικών ουσιών και παρενέργειες
Άσκηση 5.1 Με βάση τις πληροφορίες που διαβάσατε παραπάνω συµπληρώστε την επόµενη άσκηση και δείτε προσεκτικά τις παρενέργειες.

| Κατηγορία  Oυσιών                                                                                                                                                                                   | Oρισµός/ Χρήση Παρενέργειες                                                                                                                                                                             | ΠOΣO  ΕΠΙΚΙΝΔΥΝO ΤO ΘΕΩΡΕΙΤΕ; ΒΑΘΜOΛOΓΗΣΤΕ ΑΠO 1-10   |
|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------------------|
| ανδρογόνα  και β2 αγωνιστές) Ουσίες που ενισχύουν τον αναβολισµό. Η πρώτη κατηγορία περιλαµβάνει την ανδρική ορµόνη τεστοστερόνη και άλλες συνθετικές ενώσεις µε παρόµοια δοµή και βιολογική δράση. | Πιθανότητα εµφάνισης ασθενειών του ήπατος και της καρδιάς, ορµονικές διαταραχές, αυξηµένη επιθετικότητα, αλωπεκία (φαλάκρα), στειρότητα στους άνδρες, ανάπτυξη ανδρικών χαρακτηριστικών  στις γυναίκες. | Αναβολικοί  παράγοντες  (αναβολικά  στεροειδή         |
| Oυσίες που διεγείρουν το Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα κρατώντας σε εγρήγορση τον οργανισµό, µειώνουν την κούραση και αυξάνουν την πνευµατική και σωµατική απόδοση.                                      | Υψηλή πίεση του αίµατος, τρέµουλο, άγχος, αϋπνία, αυξηµένη επιθετικότητα, αυξηµένος αριθµός και ένταση των καρδιακών χτύπων, αφυδάτωση, εγκεφαλικό, καρδιακές αρρυθµίες, θάνατος.                       | Διεγερτικά                                            |
| Χρησιµοποιούνται για να αυξήσουν την αποβολή ούρων από τους αθλητές. Χρησιµοποιούνται για                                                                                                           | Αύξηση της χοληστερόλης, στοµαχικοί πόνοι, ζάλη, αδυναµία, διαταραχές του κυκλοφορικού συστήµατος,                                                                                                      | Διουρητικά                                            |

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

|                                                                                                                  | αθλήµατα όπου το βάρος παίζει σηµαντικό ρόλο (π.χ. πάλη) και για την πρόκληση αραίωσης των ούρων διαµέσου της υπερπαραγωγής αυτών.                                                                                                                                                                                           | διαταραχές στην ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών.                                                                                                                                                             |
|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Αναλγητικά  ναρκωτικά                                                                                            | Φαρµακευτικές ουσίες που καταστέλλουν τον πόνο.Οδηγούν σε αισθήµατα ευφορίας και ψυχικής διέγερσης. Ξηροστοµία, φαγούρα δέρµατος, καταστολή της πείνας, δυσκοιλιότητα, πιθανότητα τραυµατισµού από την έλλειψη του προστατευτικού µηχανισµού του πόνου, αδυναµία συγκέντρωσης, υπνηλία, φυσιολογική και ψυχολογική εξάρτηση. |                                                                                                                                                                                                               |
| Πεπτιδικές  και γλυκοπρωτεϊνι- κές ορµόνες και παρόµοιες ουσίες.                                                 | Χηµικά παρασκευασµένες ουσίες, σχεδιασµένες έτσι, ώστε να προκαλούν ίδιες ή παρόµοιες επιδράσεις µε τις ήδη υπάρχουσες ορµόνες (π.χ. αυξητική ορµόνη).                                                                                                                                                                       | Αύξηση του µεγέθους  των οργάνων του σώµατος, καρδιακές παθήσεις, µεγαλακρία, µεταβολή  των χαρακτηριστικών του προσώπου, ανωµαλίες  της εµµήνου ρύσεως,                                                      |
| Κατηγορίες που υπόκεινται σε µε- ρικό περιορισµό (π.χ. καναβινοειδή, ανταγωνιστές β-υποδοχέων, κορτικοστεροειδή) | Ουσίες που βοηθούν να χαλαρώσει ένας αθλητής και στον περιορισµό µιας φλεγµονής.                                                                                                                                                                                                                                             | στη διάρκεια ζωής.  Υπερβολική µείωση  των καρδιακών χτύπων, καρδιακή ανεπάρκεια,  χαµηλή αρτηριακή πίεση, ηµικρανίες, κατάθλιψη,  αϋπνία, αδυναµία, ναυτία, κράµπες, διάρροια, ρίγη, µούδιασµα, οστεοπόρωση. |

Άσκηση 5.2
Συζητήστε στην τάξη σε οµάδες το θέµα του ντόπινγκ. Συµπληρώστε και σχολιάστε τον παραπάνω πίνακα. Τι πρέπει να γίνει στα σπορ, στο µπόντυ µπίλντινγκ και αλλού. Ποια είναι η άποψή σας για τις ποινές; Μπορεί να περιοριστεί το φαινόµενο;

Η βία στα γήπεδα καταστρέφει τις οµάδες, τους αθλητές, τους θεατές, τον αθλητισµό
Φαινόµενα επιθετικότητας στα σπορ έχουµε, όταν ένας ή πολλοί αθλητές ή φίλαθλοι δείχνουν ότι θέλουν να βλάψουν ή να τραυµατίσουν ή να φοβίσουν άλλους. Φαινόµενα βίας έχουµε όταν κάποιος ή κάποιοι χρησιµοποιούν τη δύναµή τους για να βλάψουν τους άλλους σωµατικά.
Δυστυχώς, πολλοί θεωρούν ότι το φαινόµενο αυτό δεν ελέγχεται και ότι στοιχεία επιθετικότητας είναι αναγκαία στα διάφορα αθλήµατα. Και τα δυο αυτά σηµεία δεν είναι αληθή. Η επιθετικότητα στα σπορ δεν είναι ανεξέλεγκτη. Είναι δηµιούργηµα της κοινωνίας και του τρόπου οργάνωσης του αθλητισµού, που περισσότερο τη «διδάσκει» και λιγότερο προσπαθεί να την αποτρέψει.

Γιατί συµβαίνουν επεισόδια είτε µέσα στους αγωνιστικούς χώρους είτε στις κερκίδες είτε έξω από τα γήπεδα

Πιθανές αιτίες
Άσκηση 5.3. Μερικοί οπαδοί µιας οµάδας δηµιούργησαν επεισόδια στον τελευταίο αγώνα ποδοσφαίρου σε ένα γήπεδο. Την ίδια µέρα, δύο παίκτες χτύπησαν το διαιτητή σε ένα άλλο. Υπάρχουν µερικές εκδοχές ή θεωρίες που ερµηνεύουν τέτοιες συµπεριφορές.
Ποια από αυτές τις αιτίες σάς φαίνεται πιο λογική; Βάλτε ένα Χ στο αντίστοιχο τετράγωνο.

| Α   | Τα άτοµα αυτά είχαν έµφυτα κρυµµένα επιθετικά ένστικτα, που κάποια στιγµή αναπόφευκτα εκδηλώθηκαν.                                                                                                             | Συµφωνώ   | Διαφωνώ   |
|-----|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------|-----------|
| Β   | Η απογοήτευση από διάφορες καταστάσεις τούς  οδήγησε σε επιθετικές συµπεριφορές.                                                                                                                               |           |           |
| Γ   | Η απογοήτευση τούς οδήγησε σε θυµό.  Ταυτόχρονα έχουν µάθει να συµπεριφέρονται επιθετικά                                                                                                                       |           |           |
| Δ   | Το έχουν µάθει αυτό. Η επιθετικότητα είναι συµπεριφορά  που µαθαίνεται µέσω της παρατήρησης άλλων  που συµπεριφέρονται ανάλογα και που επιβραβεύονται  από σηµαντικά άλλα άτοµα, γι' αυτή τους τη συµπεριφορά. |           |           |

Η επιθετικότητα «µαθαίνεται και διδάσκεται» µε την παρατήρηση και τη µίµηση
Όλες οι παραπάνω αιτίες έχουν κάποια βάση. Σωστότερη όµως είναι η τελευταία, η «Δ». Βασικός τρόπος µε τον οποίο µαθαίνουµε και υιοθετούµε συµπεριφορές και συνήθειες είναι η παρατήρηση και η µίµηση. Τα άτοµα παρατηρούν και µιµούνται τη συµπεριφορά των άλλων και µαθαίνουν. Η επιθετική συµπεριφορά παρόµοια µαθαίνεται και διδάσκεται µέσα στην κοινωνία. Το ίδιο διδάσκεται και µέσα στους αθλητικούς χώρους. Οι αθλητές παρατηρώντας άλλους αθλητές να επιτίθενται µαθαίνουν και µιµούνται αυτή τη συµπεριφορά. Η επιθετικότητα µεταξύ των αγωνιζοµένων µεταφέρεται και πολλαπλασιάζεται µεταξύ των θεατών.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Δυστυχώς, υπάρχουν προπονητές που διδάσκουν την επιθετικότητα στους αθλητές τους, γιατί κάνουν το λάθος να πιστεύουν ότι το σκληρό παιχνίδι ή το να επιβληθείς στον αντίπαλο µε κάθε τρόπο θα φέρει τη νίκη. Ακόµα και ένα βίαιο φάουλ µπορεί να θεωρηθεί ως λογική ενέργεια, αν αποτρέψει ένα πιθανό γκολ από τον αντίπαλο.
Οι εµπρηστικές δηλώσεις προπονητών, αθλητών, ή παραγόντων και ο τρόπος που τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης παρουσιάζουν πολλά γεγονότα διδάσκουν την επιθετικότητα. Η προβολή της φανατισµένης κερκίδας από τα ΜΜΕ διδάσκει την επιθετικότητα στους θεατές. Οι οπαδοί πολύ συχνά θα χειροκροτήσουν και θα ενθουσιαστούν µε το σκληρό παιχνίδι ενός παίκτη της οµάδας τους.

Τέλος, διάφορες οµάδες ατόµων µε προσωπικά και ευρύτερα κοινωνικά προβλήµατα αναζητούν την έκφρασή τους ή την εκτόνωσή τους µέσα στους αθλητικούς χώρους.
Δυο εικόνες, δυο φιλοσοφίες. Πρέπει να αγνοούµε την πρώτη και να προβάλλουµε τη δεύτερη

Πότε παρασύρονται οι θεατές σε βίαια επεισόδια
Οι θεατές επηρεάζονται από την επιθετικότητα που βλέπουν µέσα στο γήπεδο.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, γιατί στις κερκίδες όλοι καλύπτονται πίσω από την ανωνυµία.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, όταν στις κερκίδες επικρατεί φανατισµός.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, γιατί στις κερκίδες επικρατεί το στρίµωγµα.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, γιατί στις κερκίδες προβάλλονται τα άτοµα µε βίαιη συµπεριφορά.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, όταν µεταξύ των θεατών γίνεται χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.

Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, όταν µερικές φορές υπάρχει καθυστέρηση έναρξης του παιχνιδιού.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, όταν η διαιτησία είναι κακή.
Η βία στα γήπεδα ενισχύεται, όταν στις κερκίδες ή έξω από τον αγωνιστικό χώρο δεν υπάρχει διαχωρισµός των θεατών των δύο οµάδων.
- Οι θεατές και οι αθλητές γίνονται βίαιοι, όταν θεωρούν ότι αδικούνται και όταν γίνεται λάθος εφαρµογή κανονισµών.
Οι θεατές που παρακολουθούν βίαιες σκηνές σε φιλµ ή στα γήπεδα ή άλλους θεατές στις κερκίδες παρασύρονται και µιµούνται τις πράξεις αυτές.

Οι προπονητές µπορούν να συµβάλουν στην πρόληψη της βίας;

ΝΑΙ, ΟΤΑΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΑΡΧΕΣ
Η κακή συµπεριφορά των παικτών πρέπει να αποθαρρύνεται.
Η επιθετικότητα δε βοηθάει αλλά εµποδίζει τις ευκαιρίες µιας οµάδας για τη νίκη. Η επιθετικότητα µειώνει την απόδοση των παικτών. Έτσι, όταν ένας αθλητής απογοητεύεται και θυµώνει, ο προπονητής θα πρέπει να τον βγάζει αµέσως από το παιχνίδι, για να του δώσει λίγα λεπτά µέχρι να ηρεµήσει.
Οι αθλητές πρέπει να διδάσκονται ότι η επιθετικότητα κατά τη διάρκεια ενός αθλητικού αγώνα είναι λάθος, όπως άλλωστε λάθος είναι και στην καθηµερινή ζωή.

Οι προπονητές που πιέζουν έντονα τους αθλητές ή διαµαρτύρονται οι ίδιοι στους διαιτητές κάνουν κακό στην απόδοση των αθλητών τους, γιατί τους δηµιουργούν άγχος και τους κάνουν να µην προσέχουν το παιχνίδι τους. Τέλος µπορεί να πυροδοτήσουν βίαια επεισόδια.
Είναι γνωστό σε όλους ότι στα παρασκήνια αρκετών οµάδων υπάρχουν µηχανισµοί που συντηρούν και ενθαρρύνουν οπαδούς, οι οποίοι ανεξέλεγκτα δηµιουργούν επεισόδια. Οι παράγοντες που «συντηρούν» κερκίδες πρέπει να καταλάβουν ότι µόνο κακό κάνουν στις οµάδες τους.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι αθλητές και οι αθλήτριες
Οι αθλητές που είναι επιθετικοί και νευριάζουν εύκολα, κινδυνεύουν περισσότερο από τραυµατισµούς.
Άσκηση 5.4 Τι συµβαίνει στα σχολικά πρωταθλήµατα;
Πολλοί ισχυρίζονται ότι ...δυστυχώς παρόµοια αρνητικά φαινόµενα και συµπεριφορές βλέπουµε πλέον και στα σχολικά πρωταθλήµατα. Τι πρέπει να γίνει;
Γράψτε την άποψή σας
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………
Έρευνες δείχνουν ότι τα επιθετικά άτοµα έχουν περισσότερες πιθανότητες να αρρωστήσουν σοβαρά. Η επιθετικότητα είναι επικίνδυνη για την υγεία.
Οι αθλητές πρέπει να διδάσκονται τεχνικές χαλάρωσης, για να ελέγχουν το θυµό τους και να αποδίδουν καλύτερα.
Όταν ο στόχος είναι νίκη µε κάθε τρόπο, κάποιοι αθλητές δε διστάζουν να τραυµατίσουν, να ντοπαριστούν, να ξεγελάσουν το διαιτητή, να αθετήσουν τους κανόνες και τις αρχές της αθλητικής δεοντολογίας. Η επιθετικότητα πάντα µειώνει την απόδοση των αθλητών.

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Τι πρέπει να µάθουν οι γονείς στα παιδιά τους που αθλούνται
Επιτυχία είναι η προσωπική βελτίωση κι όχι το ξεπέρασµα των άλλων.
Μεγαλύτερη σηµασία έχει η προσπάθεια και όχι το αποτέλεσµα.
Η άθληση είναι πάνω απ' όλα διασκέδαση.
Οι αντίπαλοι είναι πρόκληση για νέες γνωριµίες.
Σεβόµαστε τους κανόνες, γιατί αυτό µας βοηθάει να συγκεντρωθούµε και να αποδώσουµε καλύτερα.
Σεβόµαστε τους κανόνες, γιατί σεβόµαστε τον εαυτό µας.
Η άθληση είναι υγεία, η επιθετικότητα είναι καταστροφή της υγείας.

Δυστυχώς υπάρχουν µέσα µαζικής ενηµέρωσης που προβάλλουν τη βία στα σπορ
Από ορισµένα ΜΜΕ, όπως τεκµηριώνουν ερευνητές, υπάρχει συστηµατική προβολή και προαγωγή της βίας και της επιθετικότητας στα σπορ. Αυτό γίνεται:

l l l l
µε κάλυψη και επανειληµµένη προβολή σκηνών επιθετικότητας.
µε πορτρέτα αθλητών οι οποίοι διακρίνονται για την επιθετικότητά τους.
µε προβολή βίαιων σκηνών και «πολεµικών φράσεων» σε διαφηµιστικά σποτ αγώνων.
µε την προβολή «πολεµικού κλίµατος» πριν από σηµαντικούς αγώνες.

Πώς µπορούν να βοηθήσουν οι δηµοσιογράφοι και τα ΜΜΕ
l l l l l l
Τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης δεν πρέπει να δίνουν έµφαση στα βίαια επεισόδια γιατί µε αυτό τον τρόπο ενθαρρύνουν και ηρωοποιούν αυτές τις ενέργειες.
Δεν πρέπει να παρουσιάζουν προστριβή ή έχθρα ανάµεσα σε δύο οµάδες πριν τον αγώνα.
Να αποφεύγουν δηλώσεις προπονητών, παραγόντων ή αθλητών µε υβριστικό περιεχόµενο.
Να προβάλουν σκηνές που τονίζουν τη συναδελφικότητα µεταξύ αντιπάλων οµάδων.
Να προβάλουν αθλητές - πρότυπα.
Να µην προβάλουν τη φανατισµένη κερκίδα και τους αρχηγούς της.

Να υπάρξει αυστηρή νοµοθεσία που θα απαγορεύει την προβολή από τα ΜΜΕ επικίνδυνων δηλώσεων και συµπεριφορών αθλητών, παραγόντων ή οπαδών.
Ανεξάρτητα από το τι κάνουν οι αντίπαλοί µας, ποτέ δε συµπεριφερόµαστε αντιαθλητικά, γιατί σεβόµαστε πρώτα τον εαυτό µας.
Άσκηση 5.5 Τι συναισθήµατα σας προκαλούν τα δύο σκίτσα; Γράψτε την απάντησή σας
……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………

Άσκηση 5.6 Πώς η τάξη σας θα µπορούσε να µεταφέρει το παρακάτω µήνυµα στους φιλάθλους συµµαθητές σας;

ΦΙΛΑΘΛΟΙ
Αν θέλετε η οµάδα σας να νικάει, µείνετε ήρεµοι.
Αν θέλετε την υγεία σας, µείνετε ήρεµοι.
Αν θέλετε να µη σας εκµεταλλεύονται «κάποιοι», µείνετε ήρεµοι.
Αν αγαπάτε αληθινά τον αθλητισµό, γυµναστείτε οι ίδιοι.
Άσκηση 5.7 Πώς η τάξη σας θα µπορούσε να οργανώσει µια συζήτηση για τα παρακάτω θέµατα:
Σκηνές από την καθηµερινή ζωή της πόλης, στις οποίες οι µαθητές παρατήρησαν τσακωµούς ή επιθετικότητα µεταξύ γειτόνων, µεταξύ οδηγών, µεταξύ µαθητών, µεταξύ αθλητών, µεταξύ φιλάθλων.
Να σχολιαστεί η παρουσίαση των γεγονότων αυτών από τα ΜΜΕ. Τι νιώθουµε όταν τα βλέπουµε;

Πώς αντιδρούµε; Γιατί δεν πρέπει να εµπλεκόµαστε σ' αυτά; Πώς πρέπει να τα αποφεύ -γου µε ;
Η φανατισµένη κερκίδα είναι επικίνδυνη για αυτούς που συµµετέχουν και για τον αθλητισµό. Τα ΜΜΕ πρέπει να αποφεύγουν να προβάλλουν σκηνές επεισοδίων.
Ο αθλητισµός είναι χαρά και γιορτή

Η σωστή αθλητική συµπεριφορά
Ένα από τα σηµαντικότερα πλεονεκτήµατα του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής είναι ότι µαθαίνουµε διασκεδάζοντας. Όµως για να µάθουµε, για να διασκεδάσουµε και γενικότερα να γίνουµε καλύτεροι ΟΛΟΙ, είναι απαραίτητη η επίδειξη σωστής αθλητικής συµπεριφοράς.

Τι είναι σωστή αθλητική συµπεριφορά
Σωστή αθλητική συµπεριφορά είναι η υπακοή στους κανόνες των παιχνιδιών, η επιβράβευση µιας καλής προσπάθειας προς συµπαίκτη και αντίπαλο. Αναλυτικότερα, σωστή αθλητική συµπεριφορά σηµαίνει:

Σέβοµαι τους κανόνες του παιχνιδιού
Όταν παίζω σε ένα παιχνίδι ή όταν συµµετέχω σε ένα άθληµα, σηµαίνει ότι αποδέχοµαι και τηρώ τους κανόνες του. Οι κανόνες υπάρχουν για να έχουν όλοι την ευκαιρία να συµµετέχουν, όλοι να έχουν την ευκαιρία να κερδίσουν, όλοι να διασκεδάζουν, αλλά και να είναι ασφαλείς. Η τήρηση των κανόνων, επίσης, είναι απαραίτητη για την οµαλή διεξαγωγή του παιχνιδιού.
Σεβασµός του αντιπάλου

Σέβοµαι τις αποφάσεις των διαιτητών ή κριτών
Από τη στιγµή που αναθέτουµε σε κάποιον να ελέγχει την τήρηση των κανονισµών του παιχνιδιού (κριτής - διαιτητής) σηµαίνει αυτόµατα ότι αποδεχόµαστε αδιαµαρτύρητα και χωρίς αµφισβητήσεις τις αποφάσεις του.
Όποιος αναλαµβάνει το ρόλο του διαιτητή ή κριτή πρέπει να γνωρίζει καλά τους κανονισµούς και να δεσµεύεται ότι θα είναι δίκαιος και αµερόληπτος. Παρόλα αυτά ο κριτής ή ο διαιτητής είναι άνθρωπος και το να κάνει λάθος δεν είναι ασυνήθιστο. Αν έχετε παράπονα από τη διαιτησία στα παιχνίδια που παίζετε, δοκιµάστε σε επό-

µενο παιχνίδι να αναλάβετε εσείς ρόλο διαιτητή, για να µπορέσετε να καταλάβετε το βάρος της ευθύνης του διαιτητή και τη δυσκολίες που έχει η αντικειµενική διαιτησία.

Σέβοµαι τον αντίπαλο
Αν δεν υπήρχαν οι αντίπαλοι, δε θα υπήρχε και παιχνίδι. Στους σχολικούς αγώνες όταν παίζουµε δεν ξεχνάµε ότι οι αντίπαλοί µας είναι συγχρόνως και συµµαθητές µας, αλλά και συνάνθρωποί µας. Πρέπει λοιπόν να συµπεριφερόµαστε µε σεβασµό στους αντιπάλους µας στα παιχνίδια που παίζουµε, έτσι δηλαδή όπως θα θέλαµε να
Και οι αντίπαλοι είναι φίλοι
συµπεριφέρονται και αυτοί σε εµάς.

Σέβοµαι το συµπαίκτη
Με τους συµπαίκτες µας έχουµε τον ίδιο στόχο, άρα, ο µόνος τρόπος για να πετύχουµε το στόχο µας είναι να συνεργαστούµε όσο πιο αποτελεσµατικά γίνεται. Όταν επιβραβεύουµε τις καλές προσπάθειες των συµπαικτών µας, όταν τους ενθαρρύνουµε, όταν τους στηρίζουµε σε πιθανά λάθη ή άστοχες κινήσεις - ενέργειες και όταν τους βοηθάµε να βελτιωθούν, τότε το κέρδος θα είναι για όλους µεγαλύτερο.

Δίνω ίσες ευκαιρίες σε όλους να συµµετέχουν
Στα παιχνίδια και στις δραστηριότητες του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής, έχουµε όλοι ίσα δικαιώµατα συµµετοχής. Ανεξάρτητα λοιπόν από το φύλο, την εθνότητα, τις αθλητικές ικανότητες
και τα ιδιαίτερα ατοµικά χαρακτηριστικά των συµµαθητών µας πρέπει να δίνουµε σε όλους και όλες το δικαίωµα να συµµετέχουν προσαρµόζοντας το παιχνίδι ανάλογα, ώστε όλοι να µπορούν να παίξουν, να µάθουν και να διασκεδάσουν.

Ελέγχω τον εαυτό µου και δεν παραφέροµαι
Όταν συµµετέχω σε παιχνίδια ή δραστηριότητες του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής, ο εκνευρισµός και η επιθετικότητα χαλάνε το κλίµα του µαθήµατος. Με ακραίες αρνητικές συµπεριφορές µέσα και έξω από το παιχνίδι, γινόµαστε αντικοινωνικοί, ενοχλητικοί και αγενείς στους φίλους µας και στους αντιπάλους µας, κάνουµε κακό στην υγεία µας.

Προσπαθώ όσο καλύτερα µπορώ
Όταν συµµετέχω σε δραστηριότητες του µαθήµατος της Φυσικής Αγωγής, προσπαθώ να βελτιωθώ.
Σωστή αθλητική συµπεριφορά λοιπόν δε σηµαίνει µόνο ακολουθώ τους κανόνες του παιχνιδιού που παίζω. Η σωστή αθλητική συµπεριφορά περιλαµβάνει κάποιους «άγραφους κανόνες» που ισχύουν για όλα τα παιχνίδια. Αυτοί οι κανόνες είναι που κάνουν τη διαφορά µεταξύ όλων των αθλητών και αθλητών µε σωστή αθλητική συµπεριφορά. Ακριβώς όπως και στη ζωή όπου υπάρχουν οι «νοµοταγείς» και οι «έντιµοι». Υπάρχουν λοιπόν κάποιες πράξεις που µπορούν να χαρακτηριστούν ως «αξιέπαινες» αλλά όχι απαραίτητα «υποχρεωτικές».

Άσκηση 5.8 Διαβάστε µερικές από τις παρακάτω ιστορίες που έχουν συµβεί στην πραγµατικότητα. Σκεφτείτε και συζητήστε µε τους συµµαθητές και τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής τις ερωτήσεις που ακολουθούν:

Αληθινές ιστορίες
- Α. Σε ένα µεγάλο και σηµαντικό αγώνα τένις δόθηκε (από το διαιτητή) στον έναν αθλητή πλεονέκτηµα για σερβίς, έναντι του αντιπάλου του, γιατί η µπάλα (µάλλον) ήταν έξω. Ο αθλητής αντί να δεχτεί την απόφαση των διαιτητών, όπως ορίζουν οι κανόνες, ζήτησε να ξαναπαιχτεί ο πόντος, γιατί είδε ότι η µπάλα χτύπησε σε οριακό σηµείο πάνω στη γραµµή. Ο διαιτητής, ρισκάροντας την επίσηµη θέση του, συµφώνησε, µε γνώµονα το καλό των παικτών και του παιχνιδιού.
Πώς κρίνετε τη συµπεριφορά του αθλητή; Τι θα ήταν προτιµότερο να κάνει;

Πώς κρίνετε τη συµπεριφορά του διαιτητή; Γιατί άλλαξε την απόφασή του;
Εσείς πώς θα συµπεριφερόσασταν, αν ήσαστε στη θέση του αθλητή ή στη θέση του διαιτητή;

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
- Β . Σε µεγάλο πρωτάθληµα στίβου, όταν ο παγκόσµιος ρέκορντµαν του τριπλούν ηττήθηκε στην τελευταία προσπάθεια από έναν αντίπαλό του, αντί να δείξει ενοχληµένος που έχασε τη νίκη, αποδέχθηκε τη νίκη του αντιπάλου του τρέχοντας µαζί του το γύρο του θριάµβου, αποδεικνύοντας µε αυτό τον τρόπο το σεβασµό και τη συναδελφικότητα προς το συναθλητή του.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τη συµπεριφορά του παγκόσµιου ρέκορντµαν;
Εσείς πώς θα συµπεριφερόσασταν στη θέση του;

Γιατί να το κάνει αυτό ο µαραθωνοδρόµος;
Τι θεώρησε πιο σηµαντικό;
- Γ. Ένας µαραθωνοδρόµος, µε κόστος να χάσει την πιθανή νίκη σταµατάει για να βοηθήσει συναθλητή του που έχει πρόβληµα και είναι πεσµένος στην άκρη του δρόµου που διεξάγεται ο αγώνας.
- Δ. Ένας ποδοσφαιριστής, κατά τη διάρκεια του αγώνα της οµάδας του µε αντίπαλη οµάδα και ενώ το παιχνίδι ήταν ισόπαλο, βρέθηκε µόνος του µπροστά στην εστία µε την µπάλα. Αντί να βάλει το γκολ, προτίµησε να πιάσει την µπάλα µε τα χέρια στερώντας την οµάδα του από τη νίκη, γιατί αντιλήφθηκε ότι ο τερµατοφύλακας είχε τραυµατιστεί.

Αν ήσαστε στη θέση του ποδοσφαιριστή, τι θα κάνατε;
Η έννοια της σωστής αθλητικής συµπεριφοράς σηµαίνει κάτι περισσότερο από υπακοή στους κανονισµούς. Πρόκειται για πράξεις που αυθόρµητα και ελεύθερα γίνονται σύµφωνα µε την παράδοση του συναγωνισµού, πάντα φιλικά και µε ευγενή άµιλλα. Ο αθλητής δηλαδή δεν είναι ηθικά υποχρεωµένος να τις κάνει, αν όµως τις κάνει είναι ηθικά αξιέπαινος.

Άσκηση 5.9
Συζητήστε µε τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής και µε τους συµµαθητές σας ποιες συµπεριφορές στα παιχνίδια που παίζετε είναι σωστές και ποιες όχι. Αφού καταλήξετε, φτιάξτε ένα πόστερ µε χαρτόνια, µπογιές και φωτογραφίες και ονοµάστε το για παράδειγµα «Ο κώδικας της σωστής συµπεριφοράς του αθλητή». Αναρτήστε το πόστερ στην τάξη ή στο γυµναστήριό σας.
Άσκηση 5.10 Μπορείς να ξεχωρίσεις ποιες από τις παρακάτω είναι σωστές αθλητικές συµπεριφορές; Αξιολόγησε τον εαυτό σου µε ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ σε κάθε ερώτηση.

| Τι από τα παρακάτω κάνεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής ή στα σπορ;          | ΝΑΙ   | ΟΧΙ   |
|------------------------------------------------------------------------------|-------|-------|
| 1. Χάνεις συχνά την ψυχραιµία σου                                            |       |       |
| 2. Κοροϊδεύεις όσους και όσες δεν τα καταφέρνουν                             |       |       |
| 3. Είσαι χαιρέκακος, όταν κερδίζεις και κατσουφιάζεις, όταν χάνεις           |       |       |
| 4. Διαµαρτύρεσαι συνέχεια στους διαιτητές                                    |       |       |
| 5. Μιλάς άσχηµα στους αντιπάλους                                             |       |       |
| 6. Κλέβεις, αν αυτό σε βοηθάει να κερδίσεις                                  |       |       |
| 7. Προσπαθείς να κάνεις τους αντιπάλους να θυµώσουν                          |       |       |
| 8. Καβγαδίζεις συνέχεια µε τους συµπαίκτες σου                               |       |       |
| 9. Κλέβεις, αν είσαι σίγουρος/η ότι δε θα σε πιάσουν                         |       |       |
| 10. Προσπαθείς να χρησιµοποιείς τους κανόνες προς όφελός σου                 |       |       |
| 11. Ακολουθείς τους κανόνες των παιχνιδιών                                   |       |       |
| 12. Αποδέχεσαι τις αποφάσεις των διαιτητών                                   |       |       |
| 13. Βοηθάς τους συµπαίκτες σου που δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά στο παιχνίδι |       |       |
| 14. Χειροκροτείς τις καλές ενέργειες των άλλων                               |       |       |
| 15. Ενθαρρύνεις τους συµπαίκτες σου                                          |       |       |
| 16. Φέρεσαι ευγενικά, χάσεις - κερδίσεις                                     |       |       |
| 17. Προσπαθείς σκληρά να βελτιωθείς                                          |       |       |
| 18. Δίνεις το χέρι στον αντίπαλο ανεξάρτητα αν κέρδισε ή έχασε               |       |       |
| 19. Προσπαθείς σκληρά στο παιχνίδι και ταυτόχρονα είσαι πάντα δίκαιος/η      |       |       |
| 20. Επιβραβεύεις τις καλές προσπάθειες των συµπαικτών σου                    |       |       |
| 21. Συγχαίρεις τους αντίπαλους για την καλή τους απόδοση                     |       |       |

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Αν οι απαντήσεις σου είναι ΝΑΙ σε κάποιες ή όλες από τις πρώτες 10 ερωτήσεις, τότε πρέπει να κάνεις προσπάθεια να τις αλλάξεις. Δε βοηθούν ούτε εσένα, ούτε το άθληµα, ούτε τους φίλους σου. Αν οι απαντήσεις σου είναι ΝΑΙ στις ερωτήσεις 11-21, τότε είσαι πολύ καλός/η στα σπορ και µπράβο σου. Αν όχι, πρέπει να κάνεις προσπάθεια να βελτιώσεις τον εαυτό σου. Τότε πραγµατικά όλοι θα σε αγαπούν και εσύ θα χαίρεσαι και θα απολαµβάνεις και το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής και τα σπορ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΡΧΙΣΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΡΙΟ

| 1………………………………………………………………………………………………………………………   |
|--------------------------------------------------|
| 2………………………………………………………………………………………………………………………   |
| 3………………………………………………………………………………………………………………………   |
| 4………………………………………………………………………………………………………………………   |
| 5………………………………………………………………………………………………………………………   |
| 6………………………………………………………………………………………………………………………   |
| 7………………………………………………………………………………………………………………………   |

Με λίγα λόγια
Η µεγάλη ανάπτυξη και εµπορευµατοποίηση του αθλητισµού στη σύγχρονη εποχή είχε ως επακόλουθο την αναζήτηση φαρµακευτικών τρόπων ενίσχυσης των επιδόσεων. Το ντόπινγκ είναι µια µάστιγα του σύγχρονου αθλητικού οικοδοµήµατος. Το πρόβληµα δεν είναι µόνο ηθικό αλλά και ιατρικό, καθώς κρύβει πολλούς κινδύνους για την υγεία των αθλητών που λαµβάνουν τις ουσίες αυτές. Δυστυχώς οι τρόποι φαρµακοδιέγερσης αυξάνονται µε µεγάλη ταχύτητα.
Η βία στους αγωνιστικούς χώρους είναι ένα άλλο πρόβληµα, το οποίο καλείται να αντιµετωπίσει ο σύγχρονος αθλητισµός. Η επιθετικότητα µαθαίνεται και γι' αυτό θα πρέπει το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής να συνεισφέρει στην εξάλειψη του φαινοµένου, δίνοντας στους µαθητές κατάλληλες γνώσεις και τεχνικές.

«Ο σεβασµός» είναι το πιο σηµαντικό στοιχείο της σωστής αθλητικής συµπεριφοράς.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ
Σκοπός. Σε αυτό το κεφάλαιο θα βρεις χρήσιµες οδηγίες, για να οργανώσεις µια πετυχηµένη εκδήλωση µαζί µε τους συµµαθητές σου

Πώς να ξεκινήσετε και τι πρέπει να προσέξετε
Το πρώτο πράγµα που πρέπει να σκεφτείτε είναι κατά πόσο η ιδέα είναι εφικτή και υλοποιήσιµη. Συζητήστε την ιδέα σας µε τους συµµαθητές σας και στη συνέχεια µε τον καθηγητή Φυσικής Αγωγής. Ο σκοπός της εκδήλωσής µπορεί να είναι:
Ενηµερωτικός, όπως µια εκδήλωση για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσµατος και την ωφέλεια της άσκησης.
όπως ένας αγώνας µε τους µαθητές κάποιου γειτονικού σχολείου. όπως µια παρουσίαση παραδοσιακών χορών από διαφορετικές περιοχές της Ελλά-

Κοινωνικός, όπως µια αθλητική εκδήλωση για παιδιά µε ειδικές ανάγκες.
Οικονοµικός, όπως ένα τουρνουά καλαθοσφαίρισης 3 εναντίον 3 µε σκοπό τη συγκέντρωση χρηµάτων για την ετήσια εκδροµή της τάξης.
l Αθλητικός, l Πολιτιστικός, δας. l l
Αφού η ιδέα σας για την εκδήλωση είναι σύµφωνη µε τη φιλοσοφία του σχολείου, ζητήστε την έγκριση του σχολείου. Αν είναι θετική, ακολούθησε τα παρακάτω βήµατα και καλή διασκέδαση !!!

Λίστα ελέγχου εκδηλώσεων

| 1ο Βήµα: σχεδιασµός της δραστηριότητας                                                                                                                             | Σηµειώστε τι κάνατε   |
|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------------------|
| Δηµιουργήστε µια οµάδα δράσης από συµµαθητές σας  στους οποίους αρέσει η ιδέα (καλό θα είναι στην οµάδα  αυτή να συµµετέχει συµβουλευτικά και ένας εκπαιδευτικός). |                       |
| Αποφασίστε για το ποιος θα είναι ο υπεύθυνος της εκδήλωσης.                                                                                                        |                       |
| Ορίστε αρµοδιότητες για τα µέλη της οµάδας που θα συµµετέχουν  στην οργάνωση της εκδήλωσης.                                                                        |                       |
| Υπολογίστε το κόστος. Επικοινωνήστε µε το σύλλογο γονέων  και κηδεµόνων και το δήµο.                                                                               |                       |

|                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         | Σηµειώστε τι κάνατε   |
|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------------------|
| πρόεδρο µαθητικών συµβουλίων, προέδρους  αθλητικών σωµατείων της περιοχής.                                                                                                                                                                                                                                                                                              |                       |
| Αποφασίστε για το χώρο που θα γίνει η εκδήλωση  και πάρτε τις αναγκαίες προφυλάξεις. Φροντίστε για: α. Τους συµµαθητές σας που θα πάρουν µέρος  στην εκδήλωση ή θα παρακολουθήσουν. β. Τους φίλους ή τους γονείς που θα παρακολουθήσουν. γ. Το χώρο στάθµευσης των αυτοκινήτων  (όταν έχεις και καλεσµένους έξω από το σχολείο σου). δ. Το κυλικείο, το φαρµακείο κ.λπ. |                       |
| και εναλλακτικές ηµεροµηνίες σε περίπτωση  αναβολής λόγω καιρικών συνθηκών. Ορίστε τους υπεύθυνους για κάθε δραστηριότητα ξεχωριστά (π.χ. υπεύθυνος υποδοχής θεατών, υπεύθυνος κριτών,  υπεύθυνος απονοµών κ.λπ.).                                                                                                                                                      |                       |
| Φροντίστε για την προβολή της εκδήλωσης µε:                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             |                       |
| α. Ανακοινώσεις στο σχολείο ή µια αφίσα. β. Επικοινωνήστε µε άτοµα τα οποία θα                                                                                                                                                                                                                                                                                          |                       |
| προβάλουν την εκδήλωσή σας (επιτροπή γονέων, µαθητικό συµβούλιο, κ.λπ.).  γ. Προσκαλέστε όλους τους καθηγητές και το προσωπικό του σχολείου. δ. Αν η εκδήλωση σας είναι ανοιχτή στο κοινό έξω από το χώρο  του σχολείου, τυπώστε προσκλήσεις για τους γονείς,                                                                                                           |                       |
| Πραγµατοποιήστε την εκδήλωση, όπως την έχετε σχεδιάσει  στο προηγούµενο βήµα. Την ηµέρα της εκδήλωσης πρέπει να φροντίσετε: α. Να υπάρχει κάποιος υπεύθυνος που θα επικοινωνεί  κάθε στιγµή µε τους συµµαθητές σας που έχουν αναλάβει  τις δραστηριότητες της εκδήλωσης. β. Να υπάρχει ένα τραπέζι ή θρανίο, όπου οι συµµαθητές σου                                     |                       |

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Ενέργειες που πρέπει να γίνουν µετά την εκδήλωση
ΠΡΟΣΟΧΗ! Η εκδήλωση όµως δεν έχει τελειώσει. Αν τα αφήσετε όλα έτσι, χαλάτε την προηγούµενη εικόνα και θα είναι δύσκολο να ξαναπάρετε άδεια για κάτι ανάλογο. Φροντίστε λοιπόν:
Να υπάρχει οµάδα καθαρισµού του χώρου της εκδήλωσης.
Να επιστρέψετε στις θέσεις τους όλα τα πράγµατα που έχετε χρησιµοποιήσει.
l Να αναγνωρίσετε τη συνεισφορά όλων που βοήθησαν στην εκδήλωσή σας, γραπτά ή προφορικά.
Να κρατήσετε αρχείο µε το υλικό της εκδήλωσης (φωτογραφίες-video).

ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ! οι καλές εκδηλώσεις έχουν εµπνευσµένους οργανωτές, καλό σχεδιασµό, ευελιξία, αίσθηση χρόνου, φαντασία, καλή προβολή και αίσθηση χιούµορ.

Ιδέες εκδηλώσεων

1. Ηµέρα χωρίς αυτοκίνητο
Περιγραφή. Σκοπός της εκδήλωσης είναι η προβολή και η προώθηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής των µαθητών αλλά και των γονέων τους.
Σχεδιασµός. Έκθεση υλικού που θα συγκεντρώσουν οι µαθητές µε θέµα τη φυσική δραστηριότητα και τις βλαβερές συνέπειες της καθιστικής ζωής αλλά και της µόλυνσης του περιβάλλοντος από τα αυτοκίνητα.
Η εκδήλωση προτείνεται να γίνει το τελευταίο δίωρο µιας σχολικής ηµέρας και να περιλαµβάνει µια ενηµερωτική οµιλία από κάποιον µαθητή που έχει επιµεληθεί σχετική εργασία ή από έναν καθηγητή ή ειδικό επιστήµονα. Κύριος στόχος είναι η ενηµέρωση µαθητών και γονέων για τις αρνητικές επιπτώσεις του αυτοκινήτου στην καθηµερινή µας ζωή και πώς αυτό επηρεάζει το περιβάλλον στο οποίο ζούµε. Προτρέψτε τους γονείς να έρθουν στο χώρο του σχολείου περπατώντας.

Προετοιµασία. Τουλάχιστον ένα µήνα πριν από την ηµεροµηνία της εκδήλωσης πρέπει να αρχίσει η συγκέντρωση υλικού και η αξιολόγησή του. Ακολουθήστε τα βήµατα που σας προτείνονται στη «Λίστα ελέγχου εκδηλώσεων».

2. Τουρνουά βόλεϊ µεταξύ µαθητών-καθηγητών-γονέων
Περιγραφή. Σκοπός της δραστηριότητας είναι η προώθηση της φυσικής δραστηριότητας, η ψυχαγωγία και η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων.
Σχεδιασµός. Στο τουρνουά θα µπορούν να δηλώσουν συµµετοχή οµάδες µαθητών, καθηγητών και γονέων. Κάθε οµάδα µπορεί να έχει στη σύνθεσή της και αγόρια και κορίτσια. Προτείνεται η δραστηριότητα να γίνει σε ένα ή δύο Σαββατοκύριακα ανάλογα µε τις δηλώσεις συµµετοχής.
Προετοιµασία. Ακολούθησε τα βήµατα που σου προτείνονται στη «Λίστα ελέγχου εκδηλώσεων».

3. Παιχνίδια του σχολείου
Περιγραφή. Σκοπός η συµµετοχή όλων των µαθητών του σχολείου σε ένα παιχνίδι της επιλογής τους. Σχεδιασµός. Δηµιουργήστε - σχεδιάστε 9 ατοµικά παιχνίδια (3 για κάθε τάξη) που να ταιριάζουν στο χώρο της αυλής του σχολείου σας και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις όλων των µαθητών. Τα παιχνίδια δεν είναι απαραίτητο να έχουν τη µορφή των γνωστών αθληµάτων. Μπορεί να έχουν παιγνιώδη µορφή, να έχουν φαντασία και χιούµορ ( π.χ. αγώνες µε δεµένα πόδια ή αγώνες επιδεξιότητας όπως τρέξιµο µε ένα δίσκο γεµάτο µε πλαστικά ποτήρια ή το γρήγορο άδειασµα ενός κουβά µε νερό σε έναν άλλο µε ένα ποτήρι κ.λπ.).

Προγραµµατισµός. Η εκδήλωση µπορεί να γίνει στο τέλος της σχολικής χρονιάς παράλληλα µε άλλες προγραµµατισµένες εκδηλώσεις.
Προετοιµασία. Τουλάχιστον ένα µήνα πιο πριν από την ηµεροµηνία της εκδήλωσης, θα πρέπει να έχετε αποφασίσει ποια παιχνίδια θα συµπεριληφθούν στο πρόγραµµα της εκδήλωσης.

4. Άλλες ιδέες
Εκτός από τις παραπάνω εκδηλώσεις, µπορείτε µε τους συµµαθητές, τους φίλους, τους καθηγητές σας, τους γονείς ή και άλλους φορείς (π.χ. το δήµο), να οργανώσετε εκδηλώσεις που θα µπορούν να συµµετέχουν µαθητές και µαθήτριες και από άλλες περιοχές. Για παράδειγµα:
l l l l l l
Μια µέρα περπάτηµα κατά τη διάρκεια του διαλείµµατος.
Μετατροπή κάποιου χώρου του σχολείου σε χώρο άσκησης.
Άσκηση στην τάξη.
Μια µέρα χωρίς τσιγάρο.
Μια µέρα χωρίς λιπαρά.
Συµµετοχή για όλους - (εσωτερικά πρωταθλήµατα, όπου θα συµµετέχει ο καθένας σε ένα άθληµα ή αγώνισµα).

Οργάνωση εκδροµών και περιπάτων στη φύση, φυσικών δραστηριοτήτων σε πάρκα, ζωολογικούς κήπους, ενυδρεία, µουσεία, παραλίες, εµπορικά κέντρα.
Οργάνωση ηµερών αφιερωµένων στο ποδήλατο, στο περπάτηµα, στο τρέξιµο, στο χορό, στο σκέιτινγκ, στη µέτρηση αρτηριακής πίεσης, στα παιχνίδια στο νερό, στην άσκηση µε ασφάλεια.
Αθλητισµός και τέχνη.
l Ολυµπιακή µέρα. l l
Τουρνουά βόλεϊ, ρακέτας, µπάντµιντον, πιγκ-πογκ για οικογένειες.

Ανακεφαλαίωση

Ιστορία
- 1. Ποια ήταν η βαρύτητα που δινόταν στην άσκηση του σώµατος στην αρχαία Σπάρτη και την αρχαία Αθήνα; Για ποιους λόγους υπήρχαν αυτές οι διαφορές;
- 2. Ποια ήταν η εξέλιξη των αρχαίων Ολυµπιακών Αγώνων;
- 3. Σε ποια εποχή µπήκαν τα θεµέλια για τη δηµιουργία των περισσοτέρων σύγχρονων αθληµάτων και για ποιους λόγους;
- 4. Σε ποια ιστορική περίοδο της ανθρωπότητας δόθηκε η µεγαλύτερη σηµασία στην ανάπτυξη του σώµατος;

Ποδόσφαιρο
- 5. Ποια αρχαία παιχνίδια µπορούν να θεωρηθούν πρόγονοι του σύγχρονου ποδοσφαίρου;
- 6. Πώς ξεκινά ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του (χρόνος, οµάδες, παίκτες);
- 7. Πότε δηµιουργήθηκε η Διεθνής Οµοσπονδία Ποδοσφαίρου, πότε η ελληνική και πότε παίχτηκε για πρώτη φορά ποδόσφαιρο από γυναίκες;
- 8. Ποιες αρετές µπορεί να καλλιεργήσει το ποδόσφαιρο;

Καλαθοσφαίριση
- 9. Ποιες είναι οι 5 βασικές θέσεις των παικτών µιας οµάδας καλαθοσφαίρισης;
- 10. Πόση είναι η χρονική διάρκεια ενός παιχνιδιού καλαθοσφαίρισης;
- 11. Ποιες είναι οι βασικές δεξιότητες της καλαθοσφαίρισης;
- 12. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός παιχνιδιού καλαθοσφαίρισης (αριθµός παικτών ανά οµάδα, χώρος, αριθµός διαιτητών);

Πετοσφαίριση
- 13. Τι είναι ο λίµπερο;
- 14. Πόσες επαφές µε την µπάλα δικαιούται µια οµάδα;
- 15. Τι είναι το σερβίς και πώς πρέπει να αντιδράσει η αντίπαλη οµάδα σε αυτό;
- 16. Τι θα πρέπει να προσέχουµε στην πάσα µε τα δάχτυλα;
- 17. Τι είναι η νοερή εξάσκηση και πώς µπορεί να χρησιµοποιηθεί στην πετοσφαίριση;

Χειροσφαίριση
- 18. Ποιες είναι οι οµοιότητες της χειροσφαίρισης µε άλλα αθλήµατα όπως η καλαθοσφαίριση και το ποδόσφαιρο και ποιες οι διαφορές τους;
- 19. Ποιες είναι οι διαφορές στους κανονισµούς κατοχής της µπάλας από έναν παίκτη στη χειροσφαίριση και στην καλαθοσφαίριση;
- 20. Πώς ονοµάζονται οι παίκτες ανάλογα µε τη θέση τους στο γήπεδο;
- 21. Ποιος είναι ο ρόλος του τερµατοφύλακα στη χειροσφαίριση και ποιες είναι οι διαφορές του από τον τερµατοφύλακα στο ποδόσφαιρο;

Κλασικός αθλητισµός
- 22. Ποια είναι τα χρυσά ελληνικά µετάλλια στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες στον κλασικό αθλητισµό;
- 23. Ποια είναι τα αγωνίσµατα του δεκάθλου και του επτάθλου.
- 24. Τι είναι η εκκίνηση, ποια είναι η διαφορά της στους δρόµους ταχύτητας και στους δρόµους ηµιαντοχής-αντοχής;
- 25. Βρείτε 2 λόγους για τους οποίους µπορεί να ακυρωθεί ένας αθλητής στους δρόµους ταχύτητας, στους δρόµους ηµιαντοχής-αντοχής, στο άλµα εις µήκος, στο άλµα επί κοντώ και στον ακοντισµό.
- 26. Ποιοι είναι οι τρεις διασκελισµοί του τριπλούν;

Προγραµµατισµός. Η εκδήλωση µπορεί να γίνει στο τέλος της σχολικής χρονιάς παράλληλα µε άλλες προγραµµατισµένες εκδηλώσεις.
Προετοιµασία. Τουλάχιστον ένα µήνα πιο πριν από την ηµεροµηνία της εκδήλωσης, θα πρέπει να έχετε αποφασίσει ποια παιχνίδια θα συµπεριληφθούν στο πρόγραµµα της εκδήλωσης.

4. Άλλες ιδέες
Εκτός από τις παραπάνω εκδηλώσεις, µπορείτε µε τους συµµαθητές, τους φίλους, τους καθηγητές σας, τους γονείς ή και άλλους φορείς (π.χ. το δήµο), να οργανώσετε εκδηλώσεις που θα µπορούν να συµµετέχουν µαθητές και µαθήτριες και από άλλες περιοχές. Για παράδειγµα:
l l l l l l
Μια µέρα περπάτηµα κατά τη διάρκεια του διαλείµµατος.
Μετατροπή κάποιου χώρου του σχολείου σε χώρο άσκησης.
Άσκηση στην τάξη.
Μια µέρα χωρίς τσιγάρο.
Μια µέρα χωρίς λιπαρά.
Συµµετοχή για όλους - (εσωτερικά πρωταθλήµατα, όπου θα συµµετέχει ο καθένας σε ένα άθληµα ή αγώνισµα).

Οργάνωση εκδροµών και περιπάτων στη φύση, φυσικών δραστηριοτήτων σε πάρκα, ζωολογικούς κήπους, ενυδρεία, µουσεία, παραλίες, εµπορικά κέντρα.
Οργάνωση ηµερών αφιερωµένων στο ποδήλατο, στο περπάτηµα, στο τρέξιµο, στο χορό, στο σκέιτινγκ, στη µέτρηση αρτηριακής πίεσης, στα παιχνίδια στο νερό, στην άσκηση µε ασφάλεια.
Αθλητισµός και τέχνη.
l Ολυµπιακή µέρα. l l
Τουρνουά βόλεϊ, ρακέτας, µπάντµιντον, πιγκ-πογκ για οικογένειες.

Ανακεφαλαίωση

Ιστορία
- 1. Ποια ήταν η βαρύτητα που δινόταν στην άσκηση του σώµατος στην αρχαία Σπάρτη και την αρχαία Αθήνα; Για ποιους λόγους υπήρχαν αυτές οι διαφορές;
- 2. Ποια ήταν η εξέλιξη των αρχαίων Ολυµπιακών Αγώνων;
- 3. Σε ποια εποχή µπήκαν τα θεµέλια για τη δηµιουργία των περισσοτέρων σύγχρονων αθληµάτων και για ποιους λόγους;
- 4. Σε ποια ιστορική περίοδο της ανθρωπότητας δόθηκε η µεγαλύτερη σηµασία στην ανάπτυξη του σώµατος;

Ποδόσφαιρο
- 5. Ποια αρχαία παιχνίδια µπορούν να θεωρηθούν πρόγονοι του σύγχρονου ποδοσφαίρου;
- 6. Πώς ξεκινά ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του (χρόνος, οµάδες, παίκτες);
- 7. Πότε δηµιουργήθηκε η Διεθνής Οµοσπονδία Ποδοσφαίρου, πότε η ελληνική και πότε παίχτηκε για πρώτη φορά ποδόσφαιρο από γυναίκες;
- 8. Ποιες αρετές µπορεί να καλλιεργήσει το ποδόσφαιρο;

Καλαθοσφαίριση
- 9. Ποιες είναι οι 5 βασικές θέσεις των παικτών µιας οµάδας καλαθοσφαίρισης;
- 10. Πόση είναι η χρονική διάρκεια ενός παιχνιδιού καλαθοσφαίρισης;
- 11. Ποιες είναι οι βασικές δεξιότητες της καλαθοσφαίρισης;
- 12. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός παιχνιδιού καλαθοσφαίρισης (αριθµός παικτών ανά οµάδα, χώρος, αριθµός διαιτητών);

Πετοσφαίριση
- 13. Τι είναι ο λίµπερο;
- 14. Πόσες επαφές µε την µπάλα δικαιούται µια οµάδα;
- 15. Τι είναι το σερβίς και πώς πρέπει να αντιδράσει η αντίπαλη οµάδα σε αυτό;
- 16. Τι θα πρέπει να προσέχουµε στην πάσα µε τα δάχτυλα;
- 17. Τι είναι η νοερή εξάσκηση και πώς µπορεί να χρησιµοποιηθεί στην πετοσφαίριση;

Χειροσφαίριση
- 18. Ποιες είναι οι οµοιότητες της χειροσφαίρισης µε άλλα αθλήµατα όπως η καλαθοσφαίριση και το ποδόσφαιρο και ποιες οι διαφορές τους;
- 19. Ποιες είναι οι διαφορές στους κανονισµούς κατοχής της µπάλας από έναν παίκτη στη χειροσφαίριση και στην καλαθοσφαίριση;
- 20. Πώς ονοµάζονται οι παίκτες ανάλογα µε τη θέση τους στο γήπεδο;
- 21. Ποιος είναι ο ρόλος του τερµατοφύλακα στη χειροσφαίριση και ποιες είναι οι διαφορές του από τον τερµατοφύλακα στο ποδόσφαιρο;

Κλασικός αθλητισµός
- 22. Ποια είναι τα χρυσά ελληνικά µετάλλια στους σύγχρονους Ολυµπιακούς Αγώνες στον κλασικό αθλητισµό;
- 23. Ποια είναι τα αγωνίσµατα του δεκάθλου και του επτάθλου.
- 24. Τι είναι η εκκίνηση, ποια είναι η διαφορά της στους δρόµους ταχύτητας και στους δρόµους ηµιαντοχής-αντοχής;
- 25. Βρείτε 2 λόγους για τους οποίους µπορεί να ακυρωθεί ένας αθλητής στους δρόµους ταχύτητας, στους δρόµους ηµιαντοχής-αντοχής, στο άλµα εις µήκος, στο άλµα επί κοντώ και στον ακοντισµό.
- 26. Ποιοι είναι οι τρεις διασκελισµοί του τριπλούν;

Γυµναστική
- 27. Πώς «βαφτίζεται» µια πρωτότυπη άσκηση στην ενόργανη γυµναστική;
- 28. Ποια είναι τα αγωνίσµατα της ενόργανης, της ρυθµικής, της ακροβατικής γυµναστικής και του τραµπολίνου;
- 29. Ποιος είναι ο ρόλος του βοηθού κατά την εκτέλεση ασκήσεων ενόργανης γυµναστικής και τι θα πρέπει να προσέχει;
- 30. Τι είναι η αυτοσυγκέντρωση και γιατί είναι σηµαντική στα αθλήµατα της γυµναστικής;

Άσκηση και υγεία
- 31. Ποια είναι η καλή φυσική κατάσταση για την υγεία;
- 32. Ποιοι είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την καλή φυσική κατάσταση;
- 33. Ποια είναι τα ψυχολογικά οφέλη από την άσκηση;
- 34. Ποια είναι η σχέση του καπνίσµατος και της άσκησης;
- 35. Ποια είναι η σχέση του στρες και της άσκησης;

Πώς να ασκηθείτε µόνοι σας
- 36. Εξήγησε τα αρχικά της λέξης Χ.Τ.Ε.Σ. Πώς σχετίζεται µε την άσκηση;
- 37. Τι προσφέρει στο σώµα σου η αερόβια άσκηση;
- 38. Πώς πρέπει να προσαρµόσεις την άσκησή σου στο ζεστό καιρό και πώς στον κρύο;
- 39. Με ποια κριτήρια θα επιλέξεις ένα άθληµα για να ασκηθείς και ποιες είναι οι διαφορές κριτηρίων για την επιλογή µιας φυσικής δραστηριότητας;
- 40. Ποια είναι να βήµατα που θα πρέπει να ακολουθήσεις, για να οργανώσεις το προσωπικό σου πρόγραµµα άσκησης;

Ειδικά θέµατα
- 41. Πώς µπορούν να προληφθούν οι παραµορφώσεις της σπονδυλικής στήλης;
- 42. Γιατί κάποιες ασκήσεις χαρακτηρίζονται ως «επικίνδυνες»;
- 43. Ανάφερε κάποιες σκηνές από το αγαπηµένο σου άθληµα, όπου κάποιος αθλητής τραυµατίστηκε; Τι είδους τραυµατισµό υπέστη ο αθλητής, γιατί προκλήθηκε και πώς αντιµετωπίστηκε; Μπορείς να σκεφτείς και κάποια σκηνή από το σχολείο;
- 44. Ανάφερε µερικά από τα αθλήµατα των Παραολυµπιακών Αγώνων.
- 45. Πώς µπορεί ένα παιδί µε ειδικές ανάγκες να ενταχθεί στο κανονικό µάθηµα της Φυσικής Αγωγής;
- 46. Τι προσφέρει η άσκηση στα άτοµα µε κινητικές ιδιαιτερότητες;

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>

Προβλήµατα στον αθλητισµό
- 47. Τι είναι το ντόπινγκ και ποιες είναι οι συνέπειές του;
- 48. Ποιο είναι το ηθικό δίληµµα που προκύπτει από τη χρήση των αναβολικών;
- 49. Η µετάγγιση αίµατος µπορεί να βελτιώσει την απόδοση ενός αθλητή. Εξήγησε πώς.
- 50. Εξήγησε για ποιο λόγο ένας ποδηλάτης πιθανόν να επιθυµεί να λάβει αναλγητικά ναρκωτικά.
- 51. Για ποιο λόγο ένας αθλητής της άρσης βαρών πιθανόν να επιθυµεί να πάρει διουρητικά;
- 52. Πώς µπορεί να δείξει επιθετική συµπεριφορά α) ένας αθλητής του τένις β) ένας αθλητής σφαιροβολίας γ) ένας ποδοσφαιριστής δ) ένας αθλητής του πόλο;

Φ ΥΣΙΚΗ Α ΓΩΓΗGLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>GLYPH<.notdef>
Νοητική υστέρηση = η κάτω από το φυσιολογικό επίπεδο νοηµοσύνη, η οποία συνοδεύεται από ανεπάρκεια σε έναν ή περισσότερους από τους τοµείς µάθησης, ωρίµανσης και κοινωνικής προσαρµογής.
Ντόπινγκ = η διέγερση του οργανισµού µε τη βοήθεια απαγορευµένων φαρµάκων ή µεθόδων µε στόχο τη βελτίωση των επιδόσεων.
Ντρίµπλα = είναι ο χειρισµός της µπάλας, κατά τον οποίο ο παίκτης που έχει την κατοχή της µπορεί να µετακινηθεί χωρίς περιορισµό βηµάτων.

Ονοµατολογία χορού = η προέλευση της ονοµασίας του κάθε χορού.
Ορθοσωµική γυµναστική = ασκήσεις που ως στόχο έχουν τη διόρθωση ή διατήρηση της σωστής στάσης του σώµατος.
Ουρανία = παιχνίδι µε µπάλα των Φαιάκων που την πετούσαν ψηλά και προσπαθούσαν να την πιάσουν πριν αυτή χτυπήσει στο έδαφος.
Παραολυµπιακοί = αγώνες για άτοµα µε αναπηρίες που γίνονται παράλληλα µε τους Ολυµπιακούς.
Πλέι-µέικερ = είναι ο παίκτης που έχει στην ευθύνη του την οργάνωση του παιχνιδιού. Ποιότητα ζωής = είναι η υποκειµενική αίσθηση της ευεξίας (σωµατικής και ψυχικής) και της ευτυχίας.

Προθέρµανση = µία σειρά ασκήσεων που εκτελούνται πριν από την προπόνηση, µε σκοπό να προετοιµάσουν το σώµα για την επιβάρυνση που θα ακολουθήσει.
Σκολίωση = πλάγια µόνιµη παραµόρφωση της σπονδυλικής στήλης.
Σύνθεση στη γυµναστική = η σειρά µε την οποία είναι δοµηµένο ένα πρόγραµµα γυµναστικής σε οποιοδήποτε όργανο και οποιοδήποτε άθληµά της.
Σύνθετα αγωνίσµατα = τα αγωνίσµατα του δεκάθλου και του επτάθλου, όπου οι αθλητές και οι αθλήτριες πρέπει αντίστοιχα να εκτελέσουν δέκα και επτά συγκεκριµένα αγωνίσµατα του κλασικού αθλητισµού.

Τζυκάνιο = οµαδικό παιχνίδι στο Βυζάντιο µε πολλές οµοιότητες µε το σηµερινό πόλο. Τραµπολίνο = ξεχωριστό άθληµα της γυµναστικής, αλλά και βοηθητικό όργανο, το οποίο αποτελείται από ένα ελαστικό δίκτυο το οποίο βοηθά τους αθλητές να πραγµατοποιούν πολύ ψηλά άλµατα.


ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ