Καναρέλης Παναγιώτης
Ειδικός Ορθοδοντικός, Εργ. Συνεργ. Οδ/χνικής Τ.Ε.Ι Αθήνας.

Γλαρέντζου Ελένη
Οδοντίατρος, ΜΔΕ Δημόσιας Υγείας - Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκ/σης.

Μαυρίδου Μαρία
Οδοντίατρος - Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκ/σης.

Πετούρη Μαρία
Ειδικός Ορθοδοντικός.

Αθανασοπούλου Παναγιώτα
Οδοντίατρος - Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκ/σης

Στάππα Ματίνα, Οδοντίατρος
Πάρεδρος ε. θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Σταμάτης Αλαχιώτης
Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Καθηγητής Γενετικής Πανεπιστημίου Πατρών
- -Επιστημονικός Υπεύθυνος του Έργου
Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Γεώργιος Βούτσινος
- -Υπεύθυνος του Τομέα Υγείας και Πρόνοιας
Πάρεδρος ε. θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Το βιβλίο αυτό προορίζεται για τους μαθητές και τις μαθήτριες του 2ου Κύκλου των Τ.Ε.Ε. που έχουν επιλέξει την ειδικότητα των Βοηθών Οδοντοτεχνιτών του Τομέα Υγείας και Πρόνοιας.
Η συγγραφή του βιβλίου ακολουθεί το αντίστοιχο αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Η ύλη του βιβλίου διαιρείται σε εννέα επιμέρους κεφάλαια:
Σκοπός του βιβλίου είναι οι μαθητές και οι μαθήτριες να γνωρίσουν τα βασικά στοιχεία Ορθοδοντικής στην Οδοντοτεχνική.
-  Στο πρώτο κεφάλαιο, μετά από μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση, αναφέρονται ο ορισμός και οι σκοποί της Ορθοδοντικής.
-  Το τρίτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τα υλικά, τα εργαλεία και τις συσκευές που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική, καθώς και τις βασικές αρχές και τεχνικές της διαμόρφωσης των ορθοδοντικών συρμάτων.
-  Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στην ταξινόμηση των ανωμαλιών σύγκλεισης κατά Angle.
-  Το τέταρτο κεφάλαιο περιγράφει την τεχνική κατασκευής και διαμόρφωσης των ορθοδοντικών εκμαγείων μελέτης.
-  Στο έκτο κεφάλαιο αναφέρονται αναλυτικά τα στοιχεία των κινητών μηχανημάτων, οι χρήσεις τους και τα στάδια κατασκευής τους.
-  Το πέμπτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τα είδη των ορθοδοντικών μηχανημάτων, τις ιδιότητές τους και τα επιμέρους στοιχεία τους.
-  Στο έβδομο κεφάλαιο περιγράφονται μερικά από τα βασικά κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα και αναλύονται τα στάδια κατασκευής τους.
-  Στο ένατο κεφάλαιο περιγράφονται μερικά από τα βασικά ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα και αναλύονται τα στάδια κατασκευής τους.
-  Το όγδοο κεφάλαιο αναφέρεται στις συγκολλήσεις των ορθοδοντικών εξαρτημάτων.

Η περίληψη που υπάρχει στο τέλος κάθε κεφαλαίου δεν αντικαθιστά το κυρίως κείμενο του βιβλίου, αλλά βοηθάει στην κωδικοποίηση των γνώσεων και στην επανάληψη, που οι μαθητές και οι μαθήτριες θα θελήσουν να κάνουν.
Οι εργαστηριακές ασκήσεις που υπάρχουν στο τέλος ορισμένων κεφαλαίων, έχουν σαν στόχο οι μαθητές και οι μαθήτριες να αποκτήσουν δεξιότητες και πρακτική εμπειρία και να κατανοήσουν καλύτερα το αντικείμενο της Ορθοδοντικής Οδοντοτεχνικής, συνδέοντας τις θεωρητικές γνώσεις με την πρακτική εφαρμογή.

Οι ερωτήσεις προσφέρουν τη δυνατότητα για έλεγχο των γνώσεων που έχουν αποκτηθεί.
Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει το λεξιλόγιο, το ευρετήριο και η βιβλιογραφία, τα οποία πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουν, ώστε το βιβλίο να γίνει πιο κατανοητό και εύχρηστο και να αποτελέσει την αφορμή για παραπέρα γνώση και αναζήτηση.
Οι Συγγραφείς
βιβλίου. Επίσης εκφράζουν τις ευχαριστίες τους στους κριτές που με τις υποδείξεις τους συνέβαλαν στη συγγραφή του βιβλίου. Ευχαριστούμε την Κα Καραμολέγκου Μαρίνα, πτυχιούχο Οδοντοτεχνικής Σχολής Τ.Ε.Ι. Αθήνας και φοιτήτρια Οδοντιατρικής Σχολής Αθηνών για την πολύτιμη βοήθειά της.

Ξυλόγλυπτο της Αγίας Απολλωνίας, του 17ου αιώνα, σε ύφος Βαυαρικού μπαρόκ, ύψος 80cm. Συλλογή του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συλλόγου Οδοντιάτρων, Κολωνία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ
Τα μάτια και το χαμόγελο είναι ο καθρέφτης της ψυχής μας.
Εξωτερικεύουμε τα πιο κρυφά συναισθήματά μας με την έκφραση του προσώπου, ίσως και σε στιγμές που ούτε εμείς οι ίδιοι το αντιλαμβανόμαστε. Τα μάτια, οι εκφράσεις του προσώπου όπως το χαμόγελο και οι μορφασμοί καθρεφτίζουν καθημερινά τη χαρά, τη λύπη, την αμφιβολία, τον ενθουσιασμό, την υπερηφάνεια ή την ντροπή που αισθανόμαστε.
Το μέρος του προσώπου που έχει τη μεγαλύτερη κινητικότητα και εκείνο που τραβάει την προσοχή, σχεδόν πάντα, στην πρώτη επαφή με τους συνανθρώπους μας είναι το στόμα. Τι είναι όμως αυτό που προσέχουμε στο στόμα; Τα υγιή και συμμετρικά δόντια, καθώς και την αρμονικότητα των οστών των γνάθων σε σχέση με το πρόσωπο.

Εικ. 1.1.
Αντίγραφο της κόρης της Ακροπόλεως (682 π.Χ., Μουσείο Ακροπόλεως). Έργο ακρυλικό του Β. Καρύδη.
Πολλοί συγγραφείς και ποιητές αναφέρονται στη σχέση της αρμονίας του σχήματος, της μορφής και της κατατομής του προσώπου και της συμμετρίας των δοντιών, με την υγεία, το ψυχισμό ίσως και με την κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου. Ο άνθρωπος από ένστικτο έχει μια ροπή προς το ωραίο και το αρμονικό. Η ανάγκη αυτή του ανθρώπου ακόμα και από την αρχαιότητα να διορθώσει διαφόρου βαθμού δυσμορφίες του προσώπου που οφείλονται σε οδοντικές και γναθοπροσωπικές ανωμαλίες, είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία της Ορθοδοντικής.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
Ο πρωτόγονος άνθρωπος περπατούσε με τα τέσσερα και το κρανίο του είχε άλλη μορφή από τη σημερινή. Τα οστά των γνάθων στενά και μακρά προεξείχαν του υπόλοιπου προσώπου, τα δόντια ήταν μεγάλα και αραιά, το μέτωπο πλατύ και μεγάλο και το εγκεφαλικό κρανίο μικρότερο από το σπλαχνικό.
Με το πέρασμα του χρόνου το εγκεφαλικό κρανίο μεγάλωσε, ενώ το σπλαχνικό έγινε πιο μικρό. Οι λειτουργίες του στόματος άλλαξαν. Οι γνάθοι περιορίστηκαν και ήρθαν προς τα πίσω, το έντονο ρύγχος του πρωτόγονου ανθρώπου υποχώρησε και το μέτωπο μίκρυνε και αυτό. Τα δόντια στριμώχθηκαν μέσα στο στόμα δημιουργώντας έναν κλειστό φραγμό και απέκτησαν σχεδόν το ίδιο ύψος.

Στην πορεία της εξέλιξής του στάθηκε στα πίσω άκρα χρησιμοποιώντας τα αποκλειστικά για το βάδισμα, τα εμπρός άκρα τα χρησιμοποίησε πλέον σαν χέρια και άλλαξε ο τρόπος εργασίας και διατροφής.
Μικραίνοντας οι γνάθοι δημιουργείται μια δυσαναλογία στη σχέση γνάθων-δοντιών. Τα δόντια μη έχοντας χώρο ανατέλλουν εκτός του οδοντικού τόξου. Το γεγονός αυτό είναι μια από τις πολλές αιτίες εμφάνισης οδοντικών ανωμαλιών.
ΕΙΚ.1.2. Η εξέλιξη του ανθρώπινου κρανίου.

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ
Διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος ενδιαφερόταν και φρόντιζε τα δόντια του από αρχαιοτάτων χρόνων.
Η ιστορία της Ορθοδοντικής διακρίνεται σε τρεις περιόδους:
- 1. Την εμπειρική περίοδο (από την αρχαιότητα μέχρι το μεσαίωνα).
Κυριότεροι εκπρόσωποι της περιόδου αυτής είναι:
Κατά την περίοδο αυτή υπήρξαν πολλοί φιλόσοφοι, συγγραφείς και γιατροί οι οποίοι ασχολήθηκαν με τις επιπτώσεις που είχαν οι οδοντικές ανωμαλίες στη στοματική υγεία και στον ψυχισμό του ανθρώπου.

-  Ο Ιπποκράτης (460-337 π.Χ.) που στο βιβλίο του "Επιδημίαι" γράφει την πρώτη ορθοδοντική παρατήρηση αναφέροντας ότι: "ασθενείς δολιχοκέφαλοι, με πονοκέφαλο και με προβλήματα στα αυτιά τους εμφάνιζαν στενή υπερώα και ανωμαλίες δοντιών".
EIK.1.3. Ιπποκράτης (γλυπτό 2ος μ.Χ. αιώνας) Galleria Uffizi Φλωρεντία.
-  Ο Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.) που εκτός των άλλων αναφέρει ότι ο χαρακτήρας του ανθρώπου έχει σχέση και με τις ανωμαλίες του οδοντογναθικού συστήματος.

ΕΙΚ.1.4.
Αριστοτέλης (Στάγιρα Χαλκιδικής 384-322 π.Χ.).
Το είδος της θεραπείας την περίοδο αυτή είναι οι προσδέσεις των δοντιών με σύρμα χρυσού και το λιμάρισμα με ειδικές λίμες.

2. Τη μηχανική περίοδο (1678-1900)
Κατά την περίοδο αυτή γίνεται πλέον συστηματική μελέτη των διαφόρων οδοντικών ανωμαλιών και εμφανίζονται τα πρώτα μηχανήματα που ασκούν δυνάμεις πάνω στα δόντια ώστε να τα μετακινήσουν. Ο Pierre Fauchard (1678-1761) κατασκευάζει το πρώτο ορθοδοντικό τόξο που είναι ένα έλασμα από χρυσό και στερεώνεται πάνω στα δόντια με κλωστές από μετάξι.
ΕΙΚ.1.5. Pierre Fauchard (1678-1761).
Τα επόμενα χρόνια πολλοί άλλοι ασχολούνται με τη μελέτη των οδοντικών ανωμαλιών και την κατασκευή διαφόρων ορθοδοντικών μηχανημάτων. Στο τέλος του 19ου αιώνα εμφανίζεται στην Αμερική ο Edward Angle (1855-1930) που εκτός των άλλων ασχολείται κυρίως με προβλήματα της σύγκλεισης και ταξινομεί τις οδοντικές ανωμαλίες σύμφωνα με τη προσθιοπίσθια σχέση σύγκλεισης των πρώτων μονίμων γομφίων, ταξινόμηση που ισχύει μέχρι σήμερα.

3. Τη βιολογική περίοδο (από το 1900 μέχρι σήμερα)
Με την αρχή του 20 ού αιώνα εμφανίζεται η εξειδίκευση της Ορθοδοντικής σαν ειδικότητα της Οδοντιατρικής και πλέον η θεραπευτική αντιμετώπιση ασκείται όχι μόνο στα δόντια και στις φατνιακές αποφύσεις, αλλά επιδρά με δυνάμεις και στις οστικές βάσεις των γνάθων με διέγερση των μυών του προσώπου και του στόματος.

1.1. Ορισμός
Η Ορθοδοντική είναι μια από τις ειδικότητες της Οδοντιατρικής που ασχολείται με την μελέτη, την πρόληψη και αποκατάσταση των ανωμαλιών του οδοντοφατνιακού και γναθοπροσωπικού συστήματος.

1.2. Σκοποί της Ορθοδοντικής
Η Ορθοδοντική επιδιώκει να διορθώσει τις ανωμαλίες των δοντιών, των γνάθων και να αποκαταστήσει προβλήματα του στοματογναθικού συστήματος. Τρεις είναι οι βασικότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής:
Ο λειτουργικός, ο αισθητικός και ο ψυχολογικός.

Λειτουργικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
-  να διορθώσει τις ανωμαλίες της σύγκλεισης των δοντιών.
-  να διορθώσει τις υπάρχουσες σκελετικές ανωμαλίες των οστών των γνάθων και να τις φέρει σε αρμονία με το υπόλοιπο πρόσωπο
Με τον τρόπο αυτό βοηθάει στην καλύτερη λειτουργία της μάσησης και κάνει ορθότερη την ομιλία.

Αισθητικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
-  να βελτιώσει την εξωτερική εμφάνιση του προσώπου διορθώνοντας ανωμαλίες των ίδιων των δοντιών στο φραγμό, ώστε αυτά να είναι συμμετρικά μεταξύ τους.

Ψυχολογικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
Για την αποκατάσταση των διαφόρων ανωμαλιών χρησιμοποιούνται ορθοδοντικές κατασκευές, τις οποίες κατασκευάζουν οι Ορθοδοντικοί σε συνεργασία με τους Οδοντοτεχνίτες, οι οποίοι έχουν εξειδικευτεί στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνία.
-  να ανεβάσει το πεσμένο ηθικό του ασθενούς βελτιώνοντας τη δυσμορφία ή δυσαναλογία του.
Ορθοδοντική Οδοντοτεχνία είναι ο κλάδος της Οδοντοτεχνικής που ασχολείται με την κατασκευή ορθοδοντικών μηχανημάτων σύμφωνα με τις οδηγίες του Οδοντιάτρου Ορθοδοντικού.

Θυμηθείτε ότι:
-  Η Ορθοδοντική είναι μια από τις ειδικότητες της Οδοντιατρικής που ασχολείται με τη μελέτη, την πρόληψη και αποκατάσταση των ανωμαλιών του οδοντοφατνιακού και γναθοπροσωπικού συστήματος.
-  Οι κυριότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής είναι ο λειτουργικός, ο αισθητικός και ο ψυχολογικός.
-  Η Ορθοδοντική επιδιώκει να διορθώσει τις ανωμαλίες των δοντιών, των γνάθων και να αποκαταστήσει προβλήματα του στοματογναθικού συστήματος.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι είναι η Ορθοδοντική;
-  Ποιοι είναι οι κυριότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής και τι προσπαθούν να επιτύχουν;
- Τι επιδιώκει η Ορθοδοντική;
Παρουσίαση του σκουλικιού του δοντιού. Γλυπτική σε φίλντισι, 1780, Νότια Γαλλία. Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Ingolstadt. Δωρεά του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συλλόγου Οδοντιάτρων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ ΣΥΓΚΛΕΙΣΗΣ ΚΑΤΑ ANGLE

2.1. Γενικά
Όταν ένα όργανο του ανθρώπινου σώματος αναπτύσσεται, διαμορφώνεται, τοποθετείται ή λειτουργεί διαφορετικά από ό,τι καθορίζουν οι βιολογικοί κανόνες και εκτρέπεται από κάποιο όριο που καθορίζεται σαν κανονικό, η κατάσταση αυτή ονομάζεται ανωμαλία.
Στην Ορθοδοντική οι ανωμαλίες διακρίνονται σε:
- ► οδοντικές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται μόνο στα δόντια
- ► οδοντογναθικές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται στα δόντια, στις φατνιακές αποφύσεις και στα οστά των γνάθων.
- οδοντοφατνιακές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται στα οδοντικά τόξα και στις φατνιακές αποφύσεις

Η ταξινόμηση των ανωμαλιών σε ομάδες με τα ίδια μορφολογικά χαρακτηριστικά έχει σαν σκοπό την ευκολότερη διάγνωση, τη μελέτη των αιτιών που τις προκαλούν, τη θεραπεία τους και αν είναι δυνατόν την πρόληψή τους, καθώς και την ευκολότερη συνεννόηση μεταξύ των επιστημόνων .

2.2. Η Ταξινόμηση κατά Angle
Το 1899 ο Edward Η. Angle παρουσίασε την πρώτη επιστημονική ταξινόμηση των οδοντικών ανωμαλιών που αποτέλεσε ένα σπουδαίο βήμα για την ανάπτυξη της Ορθοδοντικής. Από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα καμία άλλη ταξινόμηση δεν εξασφάλισε την παγκόσμια αποδοχή, όπως αυτή του Angle. Έτσι παρά τα μειονεκτήματά της η ταξινόμηση αυτή ισχύει ακόμα και σήμερα στην αρχική μορφή της.
- ► οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι της άνω γνάθου αποτελούν τη βάση της σύγκλεισης και οι θέσεις τους είναι σταθερές και αμετακίνητες στην άνω γνάθο
- Ο Angle για την ταξινόμηση αυτή στηρίχθηκε σε τρεις αρχές:
- ► το εγγύς παρειακό φύμα των άνω πρώτων μόνιμων γομφίων συγκλείνει στην εγγύς παρειακή αύλακα των κάτω πρώτων μόνιμων γομφίων κατά την κεντρική σύγκλειση

Σήμερα παρόλο που γνωρίζουμε ότι οι θέσεις των πρώτων μόνιμων άνω γομφίων δεν είναι σταθερές, η ταξινόμηση χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τη
- ► η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων εκφράζει, όχι μόνο τη σχέση των δοντιών κατά την προσθιοπίσθια διάσταση, αλλά και τη σχέση των γνάθων μεταξύ τους.
σχέση των δοντιών κατά το προσθιοπίσθιο επίπεδο.
Σύμφωνα με αυτό το σύστημα ταξινόμησης οι ανωμαλίες σύγκλεισης διακρίνονται σε τρεις μεγάλες ομάδες (τάξεις).
ΕΙΚ.2.1. Edward Η. Angle (1855-1930).
Στην Αμερική στο τέλος του 19 ου αιώνα εμφανίσθηκε ο Edward Angle (1855-1930), από τα πιο μεγάλα ονόματα στην ιστορία της Ορθοδοντικής. Ο Angle έκανε την πρώτη επιστημονική ταξινόμηση των οδοντικών ανωμαλιών. Το 1887 μαζί με άλλους συναδέλφους του προσπάθησε στο Διεθνές Συνέδριο της Ιατρικής της Ουάσιγκτον να επιτύχει την αναγνώριση της Ορθοδοντικής σαν ειδικότητα της Οδοντιατρικής. Δεν το κατόρθωσε όμως και αργότερα το 1900 ίδρυσε την πρώτη ειδική Σχολή, όπου η Ορθοδοντική διδασκόταν σαν αυτόνομη ειδικότητα της Οδοντιατρικής.

(Χαραλαμπάκης
- Β.-Εισαγωγή στην Ορθοδοντική).

2.2.α. Ανωμαλίες Ιης τάξης
Στην 1η τάξη κατά Angle κατά την κεντρική σύγκλειση οι προσθιοπίσθιες σχέσεις των πρώτων μόνιμων γομφίων της άνω και κάτω γνάθου είναι κανονικές. Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου αντιστοιχεί κατά τη σύγκλειση στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου. Επομένως οι κάτω γομφίοι συγκλείνουν κατά ένα φύμα πιο μπροστά από τους επάνω.
Εάν υπάρχουν οδοντικές ανωμαλίες παρατηρούνται στους προγομφίους, κυνόδοντες και τομείς και αφορούν τοπική ή ευρύτερη ανωμαλία των δοντιών, ενώ ο σκελετός του προσώπου παραμένει κανονικός.

ΕΙΚ.2.2.
Τάξη Ι κατά Angle.

2.2.β. Ανωμαλίες ΙΙης τάξης
Το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της τάξης είναι ότι οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι της άνω γνάθου είναι κατά ένα φύμα πιο μπροστά ή και περισσότερο από τους κάτω.

Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του πρώτου άνω μόνιμου γομφίου συγκλείνει πιο μπροστά από την εγγύς παρειακή αύλακα του πρώτου μόνιμου γομφίου της κάτω γνάθου.
Η τάξη αυτή υποδιαιρείται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τις ανωμαλίες που παρατηρούνται στα πρόσθια δόντια.

α) Ανωμαλία II1 τάξης
Στην κατηγορία αυτή έχουμε χειλική απόκλιση των τομέων της άνω γνάθου, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται οριζόντια πρόταξη των άνω τομέων, σε διαφορετικό βαθμό κατά περίπτωση.

β) Ανωμαλία ΙΙ2 τάξης
Εικ.2.3. Τάξη II κατά Angle κατηγορία 1.
Σε αυτή την κατηγορία οι άνω κεντρικοί τομείς παρουσιάζουν υπερώια απόκλιση, ενώ οι άνω πλάγιοι τομείς έχουν χειλική απόκλιση και πολλές φορές εφιππεύουν τους κεντρικούς.

Εικ.2.4.
Τάξη II κατά Angle κατηγορία 2.

2.2.γ. Ανωμαλίες ΙΙΙης τάξης
Χαρακτηριστικό αυτής της τάξης είναι ότι ο πρώτος άνω μόνιμος γομφίος κατά τη σύγκλειση βρίσκεται ένα φύμα ή και περισσότερο πιο πίσω σε σχέση με τον κάτω πρώτο μόνιμο γομφίο, από ό,τι στην κανονική σύγκλειση της Ιης τάξης. Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει στην άπω παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου ή και πιο πίσω ακόμα, στο μεσοδόντιο διάστημα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γομφίου.
Στις περιπτώσεις αυτές έχουμε προβολή της κάτω γνάθου προς τα εμπρός και το κάτω χείλος προεξέχει από το επάνω σε βαθμό πάντα ανάλογο με τη σοβαρότητα της ανωμαλίας.

Εικ.2.5. Τάξη III κατά Angle.

2.3. Συμπλήρωση της ταξινόμησης του Angle από τον Dewey
Ο μαθητής του Angle ο Dewey συμπλήρωσε την ταξινόμηση προσθέτοντας πέ -ντε κατηγορίες στην Ιη τάξη και τρεις κατηγορίες στην ΙΙΙη τάξη.

Ιη τάξη
Οι άνω κυνόδοντες βρίσκονται εκτός του οδοντικού τόξου χειλικά ή υπερώια, ενώ οι άνω τομείς παρουσιάζουν συνωστισμό ή είναι φυσιολογικοί.

1η κατηγορία
2η κατηγορία
Οι άνω τομείς παρουσιάζουν χειλική απόκλιση.

3η κατηγορία

4η κατηγορία
Ένα ή περισσότερα από τα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου συγκλείνουν γλωσσικά σε σχέση με τους κάτω τομείς, οπότε έχουμε πρόσθια σταυροειδή σύγκλειση.
Στους προγομφίους παρατηρούνται διάφορες ανωμαλίες, όπως συνωστισμός, εκτόπιση ή στροφή.
Στην περίπτωση αυτή ένας ή περισσότεροι από τους πρώτους μόνιμους γομφί -ους μετακινούνται προς τα εγγύς λόγω πρόωρης εξαγωγής του νεογιλού δεύτερου γομφίου, οπότε φαίνεται σαν ανωμαλία ΙΙης ή ΙΙΙης τάξης, ανάλογα αν η μετακίνηση αφορά γομφίο της άνω ή κάτω γνάθου.

5η κατηγορία
Εικ.2.6. Iη τάξη κατά Dewey.
Η διαπίστωση ότι η ανωμαλία αυτή ανήκει στην Ιη τάξη του Angle γίνεται με βάση τον κυνόδοντα της άνω γνάθου, ο οποίος συγκλείνει μεταξύ του κυνόδοντα και του προγομφίου της κάτω, δηλαδή βρίσκεται στην κανονική του θέση.

ΙΙΙη τάξη
Κατά τη σύγκλειση των οδοντικών φραγμών η σχέση άνω και κάτω τομέων είναι κοπτική επιφάνεια προς κοπτική . Η σύγκλειση αυτή ονομάζεται λαβιδο -δοντία .

1η κατηγορία

2η κατηγορία
Παρατηρείται συνωστισμός των κάτω προσθίων δοντιών , ενώ οι τομείς της άνω συγκλείνουν χειλικά των κάτω.
Είκ.2.7. ΙΙΙη τάξη κατά Dewey.

Θυμηθείτε ότι:
-  Ο Angle ταξινόμησε τις ανωμαλίες σύγκλεισης σε τρεις μεγάλες ομάδες (οδοντικές τάξεις).
-  Τη βάση της ταξινόμησής του αποτέλεσε ο πρώτος μόνιμος γομφίος της άνω γνάθου, που κατά την κεντρική σύγκλειση το εγγύς παρειακό φύμα του αντιστοιχεί στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου.
-  Η ταξινόμηση αυτή εκφράζει τη σχέση των οδοντικών φραγμών μεταξύ τους κατά το προσθιοπίσθιο επίπεδο.
-  Ιη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου, επομένως οι κάτω γομφίοι συγκλείνουν κατά ένα φύμα πιο μπροστά από τους επάνω.
-  Η τάξη αυτή διαιρείται σε δύο κατηγορίες την II1 και ΙΙ2.
-  ΙΙη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του πρώτου άνω μόνιμου γομφίου συγκλείνει πιο μπροστά από την εγγύς παρειακή αύλακα του πρώτου μόνιμου γομφίου της κάτω γνάθου.
- ΙΙΙη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει με την άπω παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου ή και πιο πίσω ακόμα στο μεσοδόντιο διάστημα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γομφίου.
-  Ο μαθητής του Angle ο Dewey συμπλήρωσε την ταξινόμηση προσθέτοντας πέντε κατηγορίες στην Ιη τάξη και τρεις κατηγορίες στην ΙΙΙη τάξη.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Πώς διακρίνονται οι ορθοδοντικές ανωμαλίες;
-  Ποιες είναι οι τρεις αρχές, στις οποίες στηρίχθηκε ο Angle, για την ταξινόμηση των ανωμαλιών της σύγκλεισης;
- Ποιος είναι ο σκοπός της ταξινόμησης των ανωμαλιών σε ομάδες;
-  Ποια είναι η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων στη Ιη τάξη κατά Angle;
-  Ποιες είναι οι υποκατηγορίες της ΙΙης τάξης;
- Ποια είναι η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων στη ΙΙη τάξη;
- Ποιες είναι οι σχέσεις των άνω και κάτω πρώτων μόνιμων γομφίων στην ΙΙΙη τάξη. Ποια είναι η σχέση της κάτω γνάθου ως προς την επάνω σε αυτή την τάξη;

Jan Steen, Ο Οδοντίατρος, 1651. Λάδι σε λινό, 33 Χ 26,5 cm Mauritshuis, Den Haag.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ
Στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική χρησιμοποιούνται διάφορα υλικά, εργαλεία και συσκευές για την κατασκευή των ορθοδοντικών μηχανημάτων.

3.1. Υλικά
Τα υλικά που χρησιμοποιούνται διακρίνονται σε μεταλλικά και σε μη μεταλλικά.

3.1.α. Μεταλλικά υλικά
Στα μεταλλικά υλικά ανήκουν τα ορθοδοντικά σύρματα, οι μεταλλικοί ορθοδοντικοί δακτύλιοι και οι εξελίκτρες.

I. Ορθοδοντικά σύρματα
Τα ορθοδοντικά σύρματα έχουν σχήμα στρογγυλό, ορθογώνιο παραλληλόγραμμο
Για την κατασκευή των ορθοδοντικών συρμάτων χρησιμοποιείται κυρίως ο ανοξείδωτος χάλυβας με κύριο υλικό πρόσμιξης το νικέλιο 18% και το χρώμιο 8%. Το υλικό αυτό πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε στην Ιρλανδία το 1933 από τον Friel για την κατασκευή ορθοδοντικών μηχανημάτων. Επίσης χρησιμοποιούνται και διάφορα άλλα ειδικά κράματα, από τα οποία το πιο συχνό στη χρήση είναι το κράμα χρωμίου-κοβαλτίου (Elgiloy).

ή τετράγωνο. Οι περισσότερες όμως κατασκευές γίνονται με στρογγυλά σύρματα. Το πάχος των συρμάτων (διάμετρος) διαφέρει ανάλογα με την ορθοδοντική εργασία που θα κατασκευαστεί και υπολογίζεται σε χιλ. του μέτρου ή σε χιλ. της ίντσας (το 1 μέτρο αντιστοιχεί σε 39,37 ίντσες).
Στο εμπόριο διατίθενται με τη μορφή ρολού ή ευθειών συρμάτων μέσα σε σωλήνες. Στα εργαστήρια συνήθως χρησιμοποιούνται τα σύρματα που είναι ρολό. Παρακάτω ακολουθεί ενδεικτικός πίνακας της διαμέτρου ορθοδοντικών συρμάτων σε χιλ. και η αντιστοιχία τους σε ίντσες.

EIK3.1. Ορθοδοντικό σύρμα (ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, τετράγωνο, στρογγυλό).
Εικ 3.2. Ορθοδοντικό σύρμα μέσα σε σωλήνες.

Πλεονεκτήματα του ανοξείδωτου χάλυβα:
- 2) Είναι στερεός.
- 1) Είναι ελαστικός.
- 3) Επεξεργάζεται και διαμορφώνεται εύκολα.
- 5) Δεν επηρεάζεται από τα υγρά του στόματος, ώστε να διαβρώνεται και να σκουριάζει.
- 4) Δεν είναι τοξικός και δεν ερεθίζει τα δόντια και τους μαλακούς ιστούς του στόματος.
- 6) Έχει υψηλό σημείο τήξης και έτσι μπορούν να συγκολληθούν επάνω του εύκολα διάφορα μεταλλικά εξαρτήματα.

Μειονεκτήματα:
- 2) Μετά από επανειλημμένες κάμψεις χάνει την αντοχή του και σπάει.
- 1) Όταν θερμαίνεται χάνει τις ιδιότητές του.

II. Μεταλλικοί δακτύλιοι
Οι μεταλλικοί δακτύλιοι κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα. Τοποθετούνται κυρίως σε γομφίους και προγομφίους και χρησιμεύουν για τη στήριξη διαφόρων συρμάτινων κατασκευών. Υπάρχουν δακτύλιοι:
- προκατασκευασμένοι που διατίθενται έτοιμοι στο εμπόριο.
-  που κατασκευάζονται στο εργαστήριο από μεταλλικά ελάσματα
Εικ 3.4. Ορθοδοντικοί δακτύλιοι προκατασκευασμένοι.
Εικ 3.3. Ορθοδοντικό σύρμα σε ρολό.

III) Οι εξελίκτρες
Είναι μικροί μεταλλικοί μηχανισμοί, που χρησιμοποιούνται για την διεύρυνση των οδοντικών τόξων ή για οδοντικές αποκλίσεις στην άνω και κάτω γνάθο.
Εικ 3.5. Εξελίκτρα.

3.1.β. Μη μεταλλικά υλικά

Ι) Ακρυλική ρητίνη
Το κατασκευής ακρυλική ρητίνη. Το
πλακών
ορθοδοντικών
είναι
Με τον πολυμερισμό του υγρού (μονομερές) παράγεται το πολυμερές, που είναι σώμα στερεό (στο εμπόριο διατίθεται υπό μορφή σκόνης), άχρωμο και άοσμο.
υλικό των των μηχανημάτων η Οι ακρυλικές ρητίνες είναι ενώσεις του μεθακρυλικού μεθυλίου. μεθακρυλικό μεθύλιο είναι υγρό άχρωμο, εύφλεκτο, πτητικό, έχει χαρακτηριστική και έντονη μυρωδιά, διαλύεται στο νερό και ερεθίζει τους βλεννογόνους. Παρασκευάζεται στο εργαστήριο και δεν το βρίσκουμε ελεύθερο στη φύση.

Τα δύο αυτά υλικά (μονομερές-πολυμερές) εάν αναμιχθούν σε σταθερές αναλογίες και κάτω από ορισμένες συνθήκες πολυμερίζονται ξανά και κάνουν ένα νέο σώμα στερεό, σε σχήμα που εμείς θέλουμε.
Ανάλογα με τον τρόπο που πολυμερίζεται η ακρυλική ρητίνη διακρίνεται στην εν θερμώ πολυμεριζόμενη και στην εν ψυχρώ ή αυτοπολυμεριζόμενη.
Η ανάμιξη υγρού και σκόνης πρέπει να γίνεται σε σταθερές αναλογίες 1:3 (υγρόσκόνη) κατά όγκο ή 1:2 (υγρό-σκόνη) κατά βάρος.
Η ακρυλική ρητίνη που χρησιμοποιείται για την κατασκευή των ορθοδοντικών πλακών είναι η εν ψυχρώ ή αυτοπολυμεριζόμενη. Για την επιτάχυνση του πολυμερισμού οι ορθοδοντικές κατασκευές από ακρυλική ρητίνη μετά την ανάμιξη του υγρού με τη σκόνη και αφού το υλικό μορφοποιηθεί, τοποθετούνται σε ειδική συσκευή (χύτρα) πολυμερισμού, σε θερμοκρασία 40°-42°C και πίεση 2-2,2 Atm για 20' περίπου.

Εικ 3.6. Ακρυλική ρητίνη για ορθοδοντική χρήση.

II) Άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική είναι:
-  η γύψος: κοινή, σκληρή και ορθοδοντική
- τα κεριά: κόκκινο ή ροζ μαλακό (οδοντοστοιχιών) και συγκολλητικό.

3.2. Εργαλεία και συσκευές

Πένσες (λαβίδες)
α) Ευθεία πένσα (Εικ 3.7).
Οι περισσότερο συχνά χρησιμοποιούμενες πένσες στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική είναι:
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους, πλατιά, με οξέα άκρα. Τη χρησιμοποιούμε για τη συγκράτηση των συρμάτων και τη διαμόρφωση κάμψεων σε σχήμα ορθής γωνίας.
β) Πένσα 139 ή δισκελής ή διαμόρφωσης συρμάτων ή πένσα του Angle (Εικ 3.8).
Με το κυλινδρικό σκέλος γίνεται διαμόρφωση καμπυλοτήτων και αγκυλών, ενώ με το πυραμιδικό κάμψεις σε σχήμα γωνίας.
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους και κοντά. Το ένα σκέλος είναι κυλινδρικό και το άλλο πυραμιδικό. Και τα δύο σκέλη καταλήγουν σε λεπτά άκρα.

Είναι μια πένσα με πάρα πολλές δυνατότητες ως προς τη διαμόρφωση συρμάτων, είναι η πλέον χρησιμοποιούμενη πένσα στο εργαστήριο και γι' αυτό ονομάζεται και πένσα διαμόρφωσης συρμάτων.
Εικ 3.7. Ευθεία πένσα.
Εικ 3.8. Δισκελής πένσα ή πένσα 139 ή πένσα Angle.

γ) Τρισκελής πένσα (Εικ. 3.9)
Εάν θέλουμε να επιτύχουμε μια μικρή κάμψη στο σύρμα εξασκούμε ελαφριά δύναμη, ενώ εάν θέλουμε μεγαλύτερη κάμψη η ελαφριά δύναμη συνεχίζεται και σταματά ανάλογα με το πόσο θέλουμε να κάμψουμε το σύρμα. Όσο μικρότερη είναι η οξεία γωνία που θέλουμε να αποδώσουμε, τόσο πιο κοντά προς τα άκρα της πένσας τοποθετούμε το σύρμα.
Η πένσα αυτή έχει τρία σκέλη, τα οποία καταλήγουν σε λεπτά άκρα. Από αυτά το ένα κλείνει ανάμεσα στα δύο άλλα. Η πένσα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για τη διαμόρφωση γωνιών και δευτερευόντως για τη διαμόρφωση καμπυλοτήτων.

δ) Πένσα Adams (Εικ.3.10)
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους με πυραμιδικό σχήμα. Συνήθως χρησιμοποιείται για την κατασκευή των αγκίστρων Adams.
Εικ. 3.9. Τρισκελής πένσα.

ε) Πένσα How (Εικ 3.11)
Εκτός από τις πένσες που προαναφέρθηκαν υπάρχουν και άλλες οι οποίες χρησιμοποιούνται κυρίως στα ορθοδοντικά ιατρεία για περισσότερο εξειδικευμένες εργασίες.
Εικ.3.10. Πένσα Adams.
Η πένσα αυτή έχει δύο ίσια και ισομεγέθη σκέλη, τα οποία καταλήγουν σε πλατιά ημικυκλικά άκρα. Χρησιμοποιείται κυρίως στη διαμόρφωση των ορθοδοντικών δακτυλίων.

Κόφτης συρμάτων (Εικ 3.12)
Για το κόψιμο των συρμάτων χρησιμοποιείται ειδικός εργαστηριακός κόφτης, ώστε να μπορεί να αντέξει τα επανειλημμένα κοψίματα.
Εικ.3.11. Πένσα How.
Εικ.3.12. Κόφτης συρμάτων.

Ορθοδοντικό πίεστρο
Χρησιμοποιείται στην εφαρμογή των ορθοδοντικών δακτυλίων.
ΕΙΚ 3.13. Ορθοδοντικό πίεστρο.

Παχύμετρο
Το εργαλείο αυτό χρησιμοποιείται για μετρήσεις στις περιπτώσεις που είναι απαραίτητη η ακρίβεια, όπως η εγγύς-άπω διάμετρος ενός δοντιού, το διάστημα μεταξύ των δοντιών κ.λ.π.
Εικ 3.14. Παχύμετρο.

Φλόγιστρο - Ηλεκτροσυγκολλητήρας
Το φλόγιστρο (μέθοδος ανοικτής φλόγας) λειτουργεί με υγραέριο. Η ρύθμισή του είναι απλή και μεταφέρεται εύκολα. Επίσης χρησιμοποιούνται και οι λυχνίες Bunsen , που λειτουργούν με φωταέριο και συμπιεσμένο αέρα.
Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται για τη συγκόλληση των μεταλλικών εξαρτημάτων κατά την κατασκευή ορισμένων ορθοδοντικών μηχανημάτων.
Τέλος οι συγκολλήσεις μπορούν να γίνουν και με ηλεκτροσυγκόλληση χρησιμοποιώντας ειδικές συσκευές, τους ηλεκτροσυγκολλητήρες.

Εικ 3.15. Φλόγιστρο.
Εικ 3.16. Ηλεκτροσυγκολλητήρας.

Συσκευή πολυμερισμού (χύτρα) ακρυλικής ρητίνης
Χρησιμοποιείται για τον ταχύτερο και καλύτερο πολυμερισμό των ακρυλικών πλακών των ορθοδοντικών μηχανημάτων και λειτουργεί με πίεση 2-2,2 Atm και σε θερμοκρασία 40°-42° C.
Εικ. 3.17. Συσκευή πολυμερισμού ακρυλικής ρητίνης.

Ελαστικές μήτρες εκμαγείων
Χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των βάσεων των ορθοδοντικών εκμαγείων μελέτης.
Η μήτρα για το εκμαγείο της κάτω γνάθου στο μπροστινό τμήμα είναι αποστρογγυλεμένη.
Η μήτρα για την κατασκευή της βάσης του εκμαγείου της άνω γνάθου στο μπροστινό τμήμα σχηματίζει γωνία που αντιστοιχεί στη μέση γραμμή του οδοντικού φραγμού, όπου βρίσκεται ο χειλικός χαλινός της άνω γνάθου.
Εικ. 3.18. Ελαστικές μήτρες.

Δονητής γύψου

Μηχάνημα κοπής γύψου (τρίμμερ)
Το μηχάνημα κοπής γύψου για τα ορθοδοντικά εκμαγεία έχει δύο δίσκους κοπής, τον ένα αδρόκοκκο, για να κόβει τη γύψο και τον άλλο λεπτόκοκκο, για να τη λειαίνει και να τη στιλβώνει. Επίσης στη βάση του υπάρχει μοιρογνωμόνιο, για τον ευκολότερο υπολογισμό των γωνιών, που κατασκευάζουμε στο εκμαγείο.
Εικ.3.19. Μηχάνημα κοπής γύψου.
Μικροεργαλεία όπως μαχαιρίδιο κεριού, lecron, ευθείες χειρολαβές, φρέζες, τροχόλιθοι, λίμες κ.α. Συσκευή λείανσης και στίλβωσης
Συσκευή λείανσης και στίλβωσης του ακρυλικού.

3.3. Διαμόρφωση ορθοδοντικών συρμάτων
Βασικοί κανόνες και τεχνικές για τη διαμόρφωση ορθοδοντικών συρμάτων.
Για μια γρήγορη, αποτελεσματική και αισθητική ορθοδοντική κατασκευή είναι απαραίτητο ο Οδοντοτεχνίτης να γνωρίζει και να τηρεί ορισμένους βασικούς κανόνες, που αφορούν τις κάμψεις των συρμάτων:

1. Τοποθέτηση του σύρματος στην πένσα
-  Ανάλογα με τον τύπο της κάμψης που θα γίνει, θα καθοριστεί σε ποιο σημείο της πένσας, θα τοποθετηθεί το σύρμα.
-  Για κάμψεις οξύτερες το σύρμα τοποθετείται προς τα άκρα των σκελών.
-  Για την κατασκευή αγκυλών ή φαρδιών καμπυλών, το σύρμα τοποθετείται προς τη βάση των σκελών, όπου η διάμετρος είναι πιο μεγάλη.
- Η διάμετρος του σύρματος πρέπει να είναι μικρότερη από τη διάμετρο του σκέλους της πένσας στο σημείο που γίνεται η κάμψη, για να μην καταπονούνται τα άκρα της πένσας.
-  Το μήκος του σύρματος να είναι μεγαλύτερο από αυτό πού χρειάζεται, για να διευκολύνει στους χειρισμούς.
-  Κανένα σύρμα δεν πρέπει να κάμπτεται εντός 2χιλ. από την άκρη των σκελών της πένσας.
-  Το σύρμα συνήθως τοποθετείται κάθετα στους επιμήκεις άξονες των σκελών
της πένσας (γωνία 90°), για να μη γίνονται κάμψεις σε κατευθύνσεις που είναι ανεπιθύμητες.

Εικ 3.20.
Το σύρμα τοποθετείται κάθετα στους επιμήκεις άξονες των σκελών της πένσας.
-  Για τις κάμψεις η πένσα χρησιμοποιείται για τη συγκράτηση και την ακινητοποίηση του σύρματος, ενώ τα δάκτυλα κάνουν την κάμψη.
-  Η πένσα κρατείται σταθερά με την παλάμη και όλα τα δάκτυλα του χεριού (δεξί για τους δεξιόχειρες, αριστερό για τους αριστερόχειρες) και σφίγγει το σύρμα, για να μη γλιστρά κατά τη διάρκεια της κάμψης.
ΕΙΚ 3.21. Το σωστό κράτημα της πένσας.
Εικ 3.22. Το σύρμα κάμπτεται με το δείκτη και τον αντίχειρα.

-  Από τα δάκτυλα χρησιμοποιείται ο δείκτης και ο αντίχειρας, οι οποίοι κάμπτουν το σύρμα, όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πένσα.

2. Ακρίβεια των κάμψεων
-  Οι κάμψεις πρέπει να κατασκευάζονται με ακρίβεια, ώστε η εφαρμογή να ταιριάζει σωστά στο στόμα του ασθενούς. Αυτό απαιτεί να σημειωθεί με μολύβι το σύρμα στα σημεία που πρόκειται να γίνει η κάμψη και η πένσα να τοποθετηθεί ακριβώς πίσω από το σημάδι. Εάν η πένσα τοποθετηθεί επάνω στο σημαδεμένο σημείο ή λίγο πιο μπροστά, τότε η κάμψη θα γίνει πιο μακριά από το επιθυμητό σημείο.
α. Η πένσα πίσω από το σημάδι στο σύρμα (σωστό).
β. Η πένσα επάνω στο σημαδεμένο σημείο (λάθος).

Εικ.3.23. Ακρίβεια των κάμψεων.
-  Τα σύρματα πρέπει να κάμπτονται χωρίς να δημιουργούνται εγκοπές ή να παραμορφώνεται η επιφάνειά τους.
-  Το σύρμα πρέπει να εφαρμόζει στο εκμαγείο παθητικά. Η διαστολή, η συστολή ή η παραμόρφωση του σύρματος στην προσπάθεια να εφαρμόσει σωστά, σημαίνει ότι το σύρμα είναι ενεργητικό και όχι παθητικό. Ενεργητικές κατασκευές είναι ανεπιθύμητες, γιατί μπορεί να μετακινήσουν τα δόντια.
-  Κάθε βήμα της κατασκευής πρέπει να ολοκληρώνεται, να ελέγχεται η σωστή εφαρμογή του σύρματος στο εκμαγείο και μετά να ακολουθείται το επόμενο βήμα.
-  Όταν κόβετε το σύρμα, να το κρατάτε και από τις δύο πλευρές του κόφτη με το ένα χέρι, ώστε να αποφεύγετε μια επικίνδυνη εκτίναξή του.
-  Το κόψιμο του σύρματος στο τελείωμα πρέπει να στρογγυλεύεται με τροχόλιθους λείανσης, για να μην τραυματίζει, όταν τοποθετείται στο στόμα.

α) Σωστό.

β) Λάθος
Εικ 3.24. Το κόψιμο του σύρματος.

Θυμηθείτε ότι:
-  Τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική διακρίνονται σε μεταλλικά και μη μεταλλικά.
-  Στα μεταλλικά υλικά ανήκουν τα ορθοδοντικά σύρματα, οι μεταλλικοί ορθοδοντικοί δακτύλιοι και οι εξελίκτρες. Το υλικό κατασκευής τους είναι συνήθως ο ανοξείδωτος χάλυβας.
-  Τα ορθοδοντικά σύρματα έχουν σχήμα στρογγυλό, ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ή τετράγωνο, οι πιο πολλές όμως κατασκευές γίνονται με σύρματα στρογγυλά. Το πάχος των συρμάτων (διάμετρος) διαφέρει, ανάλογα με την ορθοδοντική εργασία που θα κατασκευαστεί και υπολογίζεται σε χιλ. του μέτρου ή σε χιλ. της ίντσας.
-  Υπάρχουν δακτύλιοι που κατασκευάζονται στο εργαστήριο από μεταλλικά ελάσματα και προκατασκευασμένοι που διατίθενται έτοιμοι στο εμπόριο.
-  Οι εξελίκτρες είναι μικροί μεταλλικοί μηχανισμοί, που χρησιμοποιούνται, για την διεύρυνση των οδοντικών τόξων ή για οδοντικές αποκλίσεις στην άνω και κάτω γνάθο.
-  Στα μη μεταλλικά υλικά ανήκει η ακρυλική ρητίνη. Για την κατασκευή των ορθοδοντικών βάσεων χρησιμοποιείται η εν ψυχρώ πολυμεριζόμενη ή αυτοπολυμεριζόμενη ακρυλική ρητίνη.
-  Άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι η γύψος κοινή, σκληρή και ορθοδοντική. Επίσης χρησιμοποιούνται διάφορα είδη κεριών.
-  Τα βασικότερα ορθοδοντικά εργαλεία είναι οι πένσες με τις οποίες γίνονται οι κάμψεις των συρμάτων. Υπάρχουν πένσες πολλών τύπων, αυτή όμως που χρησιμοποιείται περισσότερο από όλες είναι η πένσα 139 ή πένσα διαμόρφωσης συρμάτων ή πένσα του Angle.
-  Άλλα εργαλεία και συσκευές που χρησιμοποιούνται είναι ο κόφτης συρμάτων, το ορθοδοντικό πίεστρο, το παχύμετρο, το φλόγιστρο, ο ηλεκτροσυγκολλητήρας, η χύτρα πολυμερισμού ακρυλικών ρητινών, οι ελαστικές μήτρες για την κατασκευή των βάσεων των εκμαγείων μελέτης, ο δονητής γύψου, το τρίμμερ γύψου, η συσκευή λείανσης και στίλβωσης του ακρυλικού και διάφορα μικροεργαλεία.
-  Για μια γρήγορη, αποτελεσματική, αισθητική και αποδοτική ορθοδοντική κατασκευή είναι απαραίτητο ο Οδοντοτεχνίτης να γνωρίζει και να τηρεί τους βασικούς κανόνες και τεχνικές της διαμόρφωσης συρμάτων.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι γνωρίζετε για τα ορθοδοντικά σύρματα;
-  Τι γνωρίζετε για την ακρυλική ρητίνη που χρησιμοποιείται στις ορθοδοντικές εργασίες;
- Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα του ανοξείδωτου χάλυβα;
-  Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της πένσας 139 και πού χρησιμοποιείται;
- Τι γνωρίζετε για την πένσα Adams;
-  Τι γνωρίζετε για την τρισκελή πένσα;
-  Να αναφέρετε ποια εργαλεία και συσκευές εκτός από τις πένσες, χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική.
-  Ποιες είναι οι τεχνικές που πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τις κάμψεις των συρμάτων, ώστε να επιτυγχάνεται η ακρίβεια στις ορθοδοντικές κατασκευές;
-  Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες, που πρέπει να ακολουθούνται κατά τις κάμψεις των συρμάτων σε σχέση με την τοποθέτηση του σύρματος στην πένσα;

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Το βιβλίο αυτό προορίζεται για τους μαθητές και τις μαθήτριες του 2ου Κύκλου των Τ.Ε.Ε. που έχουν επιλέξει την ειδικότητα των Βοηθών Οδοντοτεχνιτών του Τομέα Υγείας και Πρόνοιας.
Η συγγραφή του βιβλίου ακολουθεί το αντίστοιχο αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Η ύλη του βιβλίου διαιρείται σε εννέα επιμέρους κεφάλαια:
Σκοπός του βιβλίου είναι οι μαθητές και οι μαθήτριες να γνωρίσουν τα βασικά στοιχεία Ορθοδοντικής στην Οδοντοτεχνική.
-  Στο πρώτο κεφάλαιο, μετά από μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση, αναφέρονται ο ορισμός και οι σκοποί της Ορθοδοντικής.
-  Το τρίτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τα υλικά, τα εργαλεία και τις συσκευές που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική, καθώς και τις βασικές αρχές και τεχνικές της διαμόρφωσης των ορθοδοντικών συρμάτων.
-  Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στην ταξινόμηση των ανωμαλιών σύγκλεισης κατά Angle.
-  Το τέταρτο κεφάλαιο περιγράφει την τεχνική κατασκευής και διαμόρφωσης των ορθοδοντικών εκμαγείων μελέτης.
-  Στο έκτο κεφάλαιο αναφέρονται αναλυτικά τα στοιχεία των κινητών μηχανημάτων, οι χρήσεις τους και τα στάδια κατασκευής τους.
-  Το πέμπτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τα είδη των ορθοδοντικών μηχανημάτων, τις ιδιότητές τους και τα επιμέρους στοιχεία τους.
-  Στο έβδομο κεφάλαιο περιγράφονται μερικά από τα βασικά κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα και αναλύονται τα στάδια κατασκευής τους.
-  Στο ένατο κεφάλαιο περιγράφονται μερικά από τα βασικά ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα και αναλύονται τα στάδια κατασκευής τους.
-  Το όγδοο κεφάλαιο αναφέρεται στις συγκολλήσεις των ορθοδοντικών εξαρτημάτων.

Η περίληψη που υπάρχει στο τέλος κάθε κεφαλαίου δεν αντικαθιστά το κυρίως κείμενο του βιβλίου, αλλά βοηθάει στην κωδικοποίηση των γνώσεων και στην επανάληψη, που οι μαθητές και οι μαθήτριες θα θελήσουν να κάνουν.
Οι εργαστηριακές ασκήσεις που υπάρχουν στο τέλος ορισμένων κεφαλαίων, έχουν σαν στόχο οι μαθητές και οι μαθήτριες να αποκτήσουν δεξιότητες και πρακτική εμπειρία και να κατανοήσουν καλύτερα το αντικείμενο της Ορθοδοντικής Οδοντοτεχνικής, συνδέοντας τις θεωρητικές γνώσεις με την πρακτική εφαρμογή.

Οι ερωτήσεις προσφέρουν τη δυνατότητα για έλεγχο των γνώσεων που έχουν αποκτηθεί.
Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει το λεξιλόγιο, το ευρετήριο και η βιβλιογραφία, τα οποία πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουν, ώστε το βιβλίο να γίνει πιο κατανοητό και εύχρηστο και να αποτελέσει την αφορμή για παραπέρα γνώση και αναζήτηση.
Οι Συγγραφείς
βιβλίου. Επίσης εκφράζουν τις ευχαριστίες τους στους κριτές που με τις υποδείξεις τους συνέβαλαν στη συγγραφή του βιβλίου. Ευχαριστούμε την Κα Καραμολέγκου Μαρίνα, πτυχιούχο Οδοντοτεχνικής Σχολής Τ.Ε.Ι. Αθήνας και φοιτήτρια Οδοντιατρικής Σχολής Αθηνών για την πολύτιμη βοήθειά της.

Ξυλόγλυπτο της Αγίας Απολλωνίας, του 17ου αιώνα, σε ύφος Βαυαρικού μπαρόκ, ύψος 80cm. Συλλογή του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συλλόγου Οδοντιάτρων, Κολωνία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ
Τα μάτια και το χαμόγελο είναι ο καθρέφτης της ψυχής μας.
Εξωτερικεύουμε τα πιο κρυφά συναισθήματά μας με την έκφραση του προσώπου, ίσως και σε στιγμές που ούτε εμείς οι ίδιοι το αντιλαμβανόμαστε. Τα μάτια, οι εκφράσεις του προσώπου όπως το χαμόγελο και οι μορφασμοί καθρεφτίζουν καθημερινά τη χαρά, τη λύπη, την αμφιβολία, τον ενθουσιασμό, την υπερηφάνεια ή την ντροπή που αισθανόμαστε.
Το μέρος του προσώπου που έχει τη μεγαλύτερη κινητικότητα και εκείνο που τραβάει την προσοχή, σχεδόν πάντα, στην πρώτη επαφή με τους συνανθρώπους μας είναι το στόμα. Τι είναι όμως αυτό που προσέχουμε στο στόμα; Τα υγιή και συμμετρικά δόντια, καθώς και την αρμονικότητα των οστών των γνάθων σε σχέση με το πρόσωπο.

Εικ. 1.1.
Αντίγραφο της κόρης της Ακροπόλεως (682 π.Χ., Μουσείο Ακροπόλεως). Έργο ακρυλικό του Β. Καρύδη.
Πολλοί συγγραφείς και ποιητές αναφέρονται στη σχέση της αρμονίας του σχήματος, της μορφής και της κατατομής του προσώπου και της συμμετρίας των δοντιών, με την υγεία, το ψυχισμό ίσως και με την κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου. Ο άνθρωπος από ένστικτο έχει μια ροπή προς το ωραίο και το αρμονικό. Η ανάγκη αυτή του ανθρώπου ακόμα και από την αρχαιότητα να διορθώσει διαφόρου βαθμού δυσμορφίες του προσώπου που οφείλονται σε οδοντικές και γναθοπροσωπικές ανωμαλίες, είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία της Ορθοδοντικής.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
Ο πρωτόγονος άνθρωπος περπατούσε με τα τέσσερα και το κρανίο του είχε άλλη μορφή από τη σημερινή. Τα οστά των γνάθων στενά και μακρά προεξείχαν του υπόλοιπου προσώπου, τα δόντια ήταν μεγάλα και αραιά, το μέτωπο πλατύ και μεγάλο και το εγκεφαλικό κρανίο μικρότερο από το σπλαχνικό.
Με το πέρασμα του χρόνου το εγκεφαλικό κρανίο μεγάλωσε, ενώ το σπλαχνικό έγινε πιο μικρό. Οι λειτουργίες του στόματος άλλαξαν. Οι γνάθοι περιορίστηκαν και ήρθαν προς τα πίσω, το έντονο ρύγχος του πρωτόγονου ανθρώπου υποχώρησε και το μέτωπο μίκρυνε και αυτό. Τα δόντια στριμώχθηκαν μέσα στο στόμα δημιουργώντας έναν κλειστό φραγμό και απέκτησαν σχεδόν το ίδιο ύψος.

Στην πορεία της εξέλιξής του στάθηκε στα πίσω άκρα χρησιμοποιώντας τα αποκλειστικά για το βάδισμα, τα εμπρός άκρα τα χρησιμοποίησε πλέον σαν χέρια και άλλαξε ο τρόπος εργασίας και διατροφής.
Μικραίνοντας οι γνάθοι δημιουργείται μια δυσαναλογία στη σχέση γνάθων-δοντιών. Τα δόντια μη έχοντας χώρο ανατέλλουν εκτός του οδοντικού τόξου. Το γεγονός αυτό είναι μια από τις πολλές αιτίες εμφάνισης οδοντικών ανωμαλιών.
ΕΙΚ.1.2. Η εξέλιξη του ανθρώπινου κρανίου.

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ
Διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος ενδιαφερόταν και φρόντιζε τα δόντια του από αρχαιοτάτων χρόνων.
Η ιστορία της Ορθοδοντικής διακρίνεται σε τρεις περιόδους:
- 1. Την εμπειρική περίοδο (από την αρχαιότητα μέχρι το μεσαίωνα).
Κυριότεροι εκπρόσωποι της περιόδου αυτής είναι:
Κατά την περίοδο αυτή υπήρξαν πολλοί φιλόσοφοι, συγγραφείς και γιατροί οι οποίοι ασχολήθηκαν με τις επιπτώσεις που είχαν οι οδοντικές ανωμαλίες στη στοματική υγεία και στον ψυχισμό του ανθρώπου.

-  Ο Ιπποκράτης (460-337 π.Χ.) που στο βιβλίο του "Επιδημίαι" γράφει την πρώτη ορθοδοντική παρατήρηση αναφέροντας ότι: "ασθενείς δολιχοκέφαλοι, με πονοκέφαλο και με προβλήματα στα αυτιά τους εμφάνιζαν στενή υπερώα και ανωμαλίες δοντιών".
EIK.1.3. Ιπποκράτης (γλυπτό 2ος μ.Χ. αιώνας) Galleria Uffizi Φλωρεντία.
-  Ο Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.) που εκτός των άλλων αναφέρει ότι ο χαρακτήρας του ανθρώπου έχει σχέση και με τις ανωμαλίες του οδοντογναθικού συστήματος.

ΕΙΚ.1.4.
Αριστοτέλης (Στάγιρα Χαλκιδικής 384-322 π.Χ.).
Το είδος της θεραπείας την περίοδο αυτή είναι οι προσδέσεις των δοντιών με σύρμα χρυσού και το λιμάρισμα με ειδικές λίμες.

2. Τη μηχανική περίοδο (1678-1900)
Κατά την περίοδο αυτή γίνεται πλέον συστηματική μελέτη των διαφόρων οδοντικών ανωμαλιών και εμφανίζονται τα πρώτα μηχανήματα που ασκούν δυνάμεις πάνω στα δόντια ώστε να τα μετακινήσουν. Ο Pierre Fauchard (1678-1761) κατασκευάζει το πρώτο ορθοδοντικό τόξο που είναι ένα έλασμα από χρυσό και στερεώνεται πάνω στα δόντια με κλωστές από μετάξι.
ΕΙΚ.1.5. Pierre Fauchard (1678-1761).
Τα επόμενα χρόνια πολλοί άλλοι ασχολούνται με τη μελέτη των οδοντικών ανωμαλιών και την κατασκευή διαφόρων ορθοδοντικών μηχανημάτων. Στο τέλος του 19ου αιώνα εμφανίζεται στην Αμερική ο Edward Angle (1855-1930) που εκτός των άλλων ασχολείται κυρίως με προβλήματα της σύγκλεισης και ταξινομεί τις οδοντικές ανωμαλίες σύμφωνα με τη προσθιοπίσθια σχέση σύγκλεισης των πρώτων μονίμων γομφίων, ταξινόμηση που ισχύει μέχρι σήμερα.

3. Τη βιολογική περίοδο (από το 1900 μέχρι σήμερα)
Με την αρχή του 20 ού αιώνα εμφανίζεται η εξειδίκευση της Ορθοδοντικής σαν ειδικότητα της Οδοντιατρικής και πλέον η θεραπευτική αντιμετώπιση ασκείται όχι μόνο στα δόντια και στις φατνιακές αποφύσεις, αλλά επιδρά με δυνάμεις και στις οστικές βάσεις των γνάθων με διέγερση των μυών του προσώπου και του στόματος.

1.1. Ορισμός
Η Ορθοδοντική είναι μια από τις ειδικότητες της Οδοντιατρικής που ασχολείται με την μελέτη, την πρόληψη και αποκατάσταση των ανωμαλιών του οδοντοφατνιακού και γναθοπροσωπικού συστήματος.

1.2. Σκοποί της Ορθοδοντικής
Η Ορθοδοντική επιδιώκει να διορθώσει τις ανωμαλίες των δοντιών, των γνάθων και να αποκαταστήσει προβλήματα του στοματογναθικού συστήματος. Τρεις είναι οι βασικότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής:
Ο λειτουργικός, ο αισθητικός και ο ψυχολογικός.

Λειτουργικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
-  να διορθώσει τις ανωμαλίες της σύγκλεισης των δοντιών.
-  να διορθώσει τις υπάρχουσες σκελετικές ανωμαλίες των οστών των γνάθων και να τις φέρει σε αρμονία με το υπόλοιπο πρόσωπο
Με τον τρόπο αυτό βοηθάει στην καλύτερη λειτουργία της μάσησης και κάνει ορθότερη την ομιλία.

Αισθητικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
-  να βελτιώσει την εξωτερική εμφάνιση του προσώπου διορθώνοντας ανωμαλίες των ίδιων των δοντιών στο φραγμό, ώστε αυτά να είναι συμμετρικά μεταξύ τους.

Ψυχολογικός σκοπός είναι εκείνος που προσπαθεί:
Για την αποκατάσταση των διαφόρων ανωμαλιών χρησιμοποιούνται ορθοδοντικές κατασκευές, τις οποίες κατασκευάζουν οι Ορθοδοντικοί σε συνεργασία με τους Οδοντοτεχνίτες, οι οποίοι έχουν εξειδικευτεί στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνία.
-  να ανεβάσει το πεσμένο ηθικό του ασθενούς βελτιώνοντας τη δυσμορφία ή δυσαναλογία του.
Ορθοδοντική Οδοντοτεχνία είναι ο κλάδος της Οδοντοτεχνικής που ασχολείται με την κατασκευή ορθοδοντικών μηχανημάτων σύμφωνα με τις οδηγίες του Οδοντιάτρου Ορθοδοντικού.

Θυμηθείτε ότι:
-  Η Ορθοδοντική είναι μια από τις ειδικότητες της Οδοντιατρικής που ασχολείται με τη μελέτη, την πρόληψη και αποκατάσταση των ανωμαλιών του οδοντοφατνιακού και γναθοπροσωπικού συστήματος.
-  Οι κυριότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής είναι ο λειτουργικός, ο αισθητικός και ο ψυχολογικός.
-  Η Ορθοδοντική επιδιώκει να διορθώσει τις ανωμαλίες των δοντιών, των γνάθων και να αποκαταστήσει προβλήματα του στοματογναθικού συστήματος.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι είναι η Ορθοδοντική;
-  Ποιοι είναι οι κυριότεροι σκοποί της Ορθοδοντικής και τι προσπαθούν να επιτύχουν;
- Τι επιδιώκει η Ορθοδοντική;
Παρουσίαση του σκουλικιού του δοντιού. Γλυπτική σε φίλντισι, 1780, Νότια Γαλλία. Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Ingolstadt. Δωρεά του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συλλόγου Οδοντιάτρων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ ΣΥΓΚΛΕΙΣΗΣ ΚΑΤΑ ANGLE

2.1. Γενικά
Όταν ένα όργανο του ανθρώπινου σώματος αναπτύσσεται, διαμορφώνεται, τοποθετείται ή λειτουργεί διαφορετικά από ό,τι καθορίζουν οι βιολογικοί κανόνες και εκτρέπεται από κάποιο όριο που καθορίζεται σαν κανονικό, η κατάσταση αυτή ονομάζεται ανωμαλία.
Στην Ορθοδοντική οι ανωμαλίες διακρίνονται σε:
- ► οδοντικές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται μόνο στα δόντια
- ► οδοντογναθικές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται στα δόντια, στις φατνιακές αποφύσεις και στα οστά των γνάθων.
- οδοντοφατνιακές ανωμαλίες, όταν εμφανίζονται στα οδοντικά τόξα και στις φατνιακές αποφύσεις

Η ταξινόμηση των ανωμαλιών σε ομάδες με τα ίδια μορφολογικά χαρακτηριστικά έχει σαν σκοπό την ευκολότερη διάγνωση, τη μελέτη των αιτιών που τις προκαλούν, τη θεραπεία τους και αν είναι δυνατόν την πρόληψή τους, καθώς και την ευκολότερη συνεννόηση μεταξύ των επιστημόνων .

2.2. Η Ταξινόμηση κατά Angle
Το 1899 ο Edward Η. Angle παρουσίασε την πρώτη επιστημονική ταξινόμηση των οδοντικών ανωμαλιών που αποτέλεσε ένα σπουδαίο βήμα για την ανάπτυξη της Ορθοδοντικής. Από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα καμία άλλη ταξινόμηση δεν εξασφάλισε την παγκόσμια αποδοχή, όπως αυτή του Angle. Έτσι παρά τα μειονεκτήματά της η ταξινόμηση αυτή ισχύει ακόμα και σήμερα στην αρχική μορφή της.
- ► οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι της άνω γνάθου αποτελούν τη βάση της σύγκλεισης και οι θέσεις τους είναι σταθερές και αμετακίνητες στην άνω γνάθο
- Ο Angle για την ταξινόμηση αυτή στηρίχθηκε σε τρεις αρχές:
- ► το εγγύς παρειακό φύμα των άνω πρώτων μόνιμων γομφίων συγκλείνει στην εγγύς παρειακή αύλακα των κάτω πρώτων μόνιμων γομφίων κατά την κεντρική σύγκλειση

Σήμερα παρόλο που γνωρίζουμε ότι οι θέσεις των πρώτων μόνιμων άνω γομφίων δεν είναι σταθερές, η ταξινόμηση χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τη
- ► η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων εκφράζει, όχι μόνο τη σχέση των δοντιών κατά την προσθιοπίσθια διάσταση, αλλά και τη σχέση των γνάθων μεταξύ τους.
σχέση των δοντιών κατά το προσθιοπίσθιο επίπεδο.
Σύμφωνα με αυτό το σύστημα ταξινόμησης οι ανωμαλίες σύγκλεισης διακρίνονται σε τρεις μεγάλες ομάδες (τάξεις).
ΕΙΚ.2.1. Edward Η. Angle (1855-1930).
Στην Αμερική στο τέλος του 19 ου αιώνα εμφανίσθηκε ο Edward Angle (1855-1930), από τα πιο μεγάλα ονόματα στην ιστορία της Ορθοδοντικής. Ο Angle έκανε την πρώτη επιστημονική ταξινόμηση των οδοντικών ανωμαλιών. Το 1887 μαζί με άλλους συναδέλφους του προσπάθησε στο Διεθνές Συνέδριο της Ιατρικής της Ουάσιγκτον να επιτύχει την αναγνώριση της Ορθοδοντικής σαν ειδικότητα της Οδοντιατρικής. Δεν το κατόρθωσε όμως και αργότερα το 1900 ίδρυσε την πρώτη ειδική Σχολή, όπου η Ορθοδοντική διδασκόταν σαν αυτόνομη ειδικότητα της Οδοντιατρικής.

(Χαραλαμπάκης
- Β.-Εισαγωγή στην Ορθοδοντική).

2.2.α. Ανωμαλίες Ιης τάξης
Στην 1η τάξη κατά Angle κατά την κεντρική σύγκλειση οι προσθιοπίσθιες σχέσεις των πρώτων μόνιμων γομφίων της άνω και κάτω γνάθου είναι κανονικές. Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου αντιστοιχεί κατά τη σύγκλειση στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου. Επομένως οι κάτω γομφίοι συγκλείνουν κατά ένα φύμα πιο μπροστά από τους επάνω.
Εάν υπάρχουν οδοντικές ανωμαλίες παρατηρούνται στους προγομφίους, κυνόδοντες και τομείς και αφορούν τοπική ή ευρύτερη ανωμαλία των δοντιών, ενώ ο σκελετός του προσώπου παραμένει κανονικός.

ΕΙΚ.2.2.
Τάξη Ι κατά Angle.

2.2.β. Ανωμαλίες ΙΙης τάξης
Το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της τάξης είναι ότι οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι της άνω γνάθου είναι κατά ένα φύμα πιο μπροστά ή και περισσότερο από τους κάτω.

Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του πρώτου άνω μόνιμου γομφίου συγκλείνει πιο μπροστά από την εγγύς παρειακή αύλακα του πρώτου μόνιμου γομφίου της κάτω γνάθου.
Η τάξη αυτή υποδιαιρείται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τις ανωμαλίες που παρατηρούνται στα πρόσθια δόντια.

α) Ανωμαλία II1 τάξης
Στην κατηγορία αυτή έχουμε χειλική απόκλιση των τομέων της άνω γνάθου, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται οριζόντια πρόταξη των άνω τομέων, σε διαφορετικό βαθμό κατά περίπτωση.

β) Ανωμαλία ΙΙ2 τάξης
Εικ.2.3. Τάξη II κατά Angle κατηγορία 1.
Σε αυτή την κατηγορία οι άνω κεντρικοί τομείς παρουσιάζουν υπερώια απόκλιση, ενώ οι άνω πλάγιοι τομείς έχουν χειλική απόκλιση και πολλές φορές εφιππεύουν τους κεντρικούς.

Εικ.2.4.
Τάξη II κατά Angle κατηγορία 2.

2.2.γ. Ανωμαλίες ΙΙΙης τάξης
Χαρακτηριστικό αυτής της τάξης είναι ότι ο πρώτος άνω μόνιμος γομφίος κατά τη σύγκλειση βρίσκεται ένα φύμα ή και περισσότερο πιο πίσω σε σχέση με τον κάτω πρώτο μόνιμο γομφίο, από ό,τι στην κανονική σύγκλειση της Ιης τάξης. Δηλαδή:
το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει στην άπω παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου ή και πιο πίσω ακόμα, στο μεσοδόντιο διάστημα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γομφίου.
Στις περιπτώσεις αυτές έχουμε προβολή της κάτω γνάθου προς τα εμπρός και το κάτω χείλος προεξέχει από το επάνω σε βαθμό πάντα ανάλογο με τη σοβαρότητα της ανωμαλίας.

Εικ.2.5. Τάξη III κατά Angle.

2.3. Συμπλήρωση της ταξινόμησης του Angle από τον Dewey
Ο μαθητής του Angle ο Dewey συμπλήρωσε την ταξινόμηση προσθέτοντας πέ -ντε κατηγορίες στην Ιη τάξη και τρεις κατηγορίες στην ΙΙΙη τάξη.

Ιη τάξη
Οι άνω κυνόδοντες βρίσκονται εκτός του οδοντικού τόξου χειλικά ή υπερώια, ενώ οι άνω τομείς παρουσιάζουν συνωστισμό ή είναι φυσιολογικοί.

1η κατηγορία
2η κατηγορία
Οι άνω τομείς παρουσιάζουν χειλική απόκλιση.

3η κατηγορία

4η κατηγορία
Ένα ή περισσότερα από τα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου συγκλείνουν γλωσσικά σε σχέση με τους κάτω τομείς, οπότε έχουμε πρόσθια σταυροειδή σύγκλειση.
Στους προγομφίους παρατηρούνται διάφορες ανωμαλίες, όπως συνωστισμός, εκτόπιση ή στροφή.
Στην περίπτωση αυτή ένας ή περισσότεροι από τους πρώτους μόνιμους γομφί -ους μετακινούνται προς τα εγγύς λόγω πρόωρης εξαγωγής του νεογιλού δεύτερου γομφίου, οπότε φαίνεται σαν ανωμαλία ΙΙης ή ΙΙΙης τάξης, ανάλογα αν η μετακίνηση αφορά γομφίο της άνω ή κάτω γνάθου.

5η κατηγορία
Εικ.2.6. Iη τάξη κατά Dewey.
Η διαπίστωση ότι η ανωμαλία αυτή ανήκει στην Ιη τάξη του Angle γίνεται με βάση τον κυνόδοντα της άνω γνάθου, ο οποίος συγκλείνει μεταξύ του κυνόδοντα και του προγομφίου της κάτω, δηλαδή βρίσκεται στην κανονική του θέση.

ΙΙΙη τάξη
Κατά τη σύγκλειση των οδοντικών φραγμών η σχέση άνω και κάτω τομέων είναι κοπτική επιφάνεια προς κοπτική . Η σύγκλειση αυτή ονομάζεται λαβιδο -δοντία .

1η κατηγορία

2η κατηγορία
Παρατηρείται συνωστισμός των κάτω προσθίων δοντιών , ενώ οι τομείς της άνω συγκλείνουν χειλικά των κάτω.
Είκ.2.7. ΙΙΙη τάξη κατά Dewey.

Θυμηθείτε ότι:
-  Ο Angle ταξινόμησε τις ανωμαλίες σύγκλεισης σε τρεις μεγάλες ομάδες (οδοντικές τάξεις).
-  Τη βάση της ταξινόμησής του αποτέλεσε ο πρώτος μόνιμος γομφίος της άνω γνάθου, που κατά την κεντρική σύγκλειση το εγγύς παρειακό φύμα του αντιστοιχεί στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου.
-  Η ταξινόμηση αυτή εκφράζει τη σχέση των οδοντικών φραγμών μεταξύ τους κατά το προσθιοπίσθιο επίπεδο.
-  Ιη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει στην εγγύς παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου, επομένως οι κάτω γομφίοι συγκλείνουν κατά ένα φύμα πιο μπροστά από τους επάνω.
-  Η τάξη αυτή διαιρείται σε δύο κατηγορίες την II1 και ΙΙ2.
-  ΙΙη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του πρώτου άνω μόνιμου γομφίου συγκλείνει πιο μπροστά από την εγγύς παρειακή αύλακα του πρώτου μόνιμου γομφίου της κάτω γνάθου.
- ΙΙΙη τάξη: Το εγγύς παρειακό φύμα του άνω πρώτου μόνιμου γομφίου συγκλείνει με την άπω παρειακή αύλακα του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου ή και πιο πίσω ακόμα στο μεσοδόντιο διάστημα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γομφίου.
-  Ο μαθητής του Angle ο Dewey συμπλήρωσε την ταξινόμηση προσθέτοντας πέντε κατηγορίες στην Ιη τάξη και τρεις κατηγορίες στην ΙΙΙη τάξη.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Πώς διακρίνονται οι ορθοδοντικές ανωμαλίες;
-  Ποιες είναι οι τρεις αρχές, στις οποίες στηρίχθηκε ο Angle, για την ταξινόμηση των ανωμαλιών της σύγκλεισης;
- Ποιος είναι ο σκοπός της ταξινόμησης των ανωμαλιών σε ομάδες;
-  Ποια είναι η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων στη Ιη τάξη κατά Angle;
-  Ποιες είναι οι υποκατηγορίες της ΙΙης τάξης;
- Ποια είναι η σχέση των πρώτων μόνιμων γομφίων στη ΙΙη τάξη;
- Ποιες είναι οι σχέσεις των άνω και κάτω πρώτων μόνιμων γομφίων στην ΙΙΙη τάξη. Ποια είναι η σχέση της κάτω γνάθου ως προς την επάνω σε αυτή την τάξη;

Jan Steen, Ο Οδοντίατρος, 1651. Λάδι σε λινό, 33 Χ 26,5 cm Mauritshuis, Den Haag.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ
Στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική χρησιμοποιούνται διάφορα υλικά, εργαλεία και συσκευές για την κατασκευή των ορθοδοντικών μηχανημάτων.

3.1. Υλικά
Τα υλικά που χρησιμοποιούνται διακρίνονται σε μεταλλικά και σε μη μεταλλικά.

3.1.α. Μεταλλικά υλικά
Στα μεταλλικά υλικά ανήκουν τα ορθοδοντικά σύρματα, οι μεταλλικοί ορθοδοντικοί δακτύλιοι και οι εξελίκτρες.

I. Ορθοδοντικά σύρματα
Τα ορθοδοντικά σύρματα έχουν σχήμα στρογγυλό, ορθογώνιο παραλληλόγραμμο
Για την κατασκευή των ορθοδοντικών συρμάτων χρησιμοποιείται κυρίως ο ανοξείδωτος χάλυβας με κύριο υλικό πρόσμιξης το νικέλιο 18% και το χρώμιο 8%. Το υλικό αυτό πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε στην Ιρλανδία το 1933 από τον Friel για την κατασκευή ορθοδοντικών μηχανημάτων. Επίσης χρησιμοποιούνται και διάφορα άλλα ειδικά κράματα, από τα οποία το πιο συχνό στη χρήση είναι το κράμα χρωμίου-κοβαλτίου (Elgiloy).

ή τετράγωνο. Οι περισσότερες όμως κατασκευές γίνονται με στρογγυλά σύρματα. Το πάχος των συρμάτων (διάμετρος) διαφέρει ανάλογα με την ορθοδοντική εργασία που θα κατασκευαστεί και υπολογίζεται σε χιλ. του μέτρου ή σε χιλ. της ίντσας (το 1 μέτρο αντιστοιχεί σε 39,37 ίντσες).
Στο εμπόριο διατίθενται με τη μορφή ρολού ή ευθειών συρμάτων μέσα σε σωλήνες. Στα εργαστήρια συνήθως χρησιμοποιούνται τα σύρματα που είναι ρολό. Παρακάτω ακολουθεί ενδεικτικός πίνακας της διαμέτρου ορθοδοντικών συρμάτων σε χιλ. και η αντιστοιχία τους σε ίντσες.

| Διάμετρος σύρματος σε χιλ. και ίντσες   | Διάμετρος σύρματος σε χιλ. και ίντσες   | Διάμετρος σύρματος σε χιλ. και ίντσες   | Διάμετρος σύρματος σε χιλ. και ίντσες   |
|-----------------------------------------|-----------------------------------------|-----------------------------------------|-----------------------------------------|
| Χιλ.                                    | ίντσες                                  | Χιλ.                                    | ίντσες                                  |
| 1,50                                    | 0,059                                   | 0,45                                    | 0,018                                   |
| 1,25                                    | 0,049                                   | 0,40                                    | 0,016                                   |
| 1,00                                    | 0,039                                   | 0,35                                    | 0,014                                   |
| 0,90                                    | 0,035                                   | 0,30                                    | 0,012                                   |
| 0,80                                    | 0,032                                   | 0,25                                    | 0,010                                   |
| 0,70                                    | 0,028                                   | 0,20                                    | 0,008                                   |
| 0,65                                    | 0,026                                   | 0,15                                    | 0,006                                   |
| 0,60                                    | 0,024                                   | 0,10                                    | 0,004                                   |
| 0,55                                    | 0,022                                   | 0,050                                   | 0,002                                   |
| 0,50                                    | 0,020                                   | 0,025                                   | 0,001                                   |

EIK3.1. Ορθοδοντικό σύρμα (ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, τετράγωνο, στρογγυλό).
Εικ 3.2. Ορθοδοντικό σύρμα μέσα σε σωλήνες.

Πλεονεκτήματα του ανοξείδωτου χάλυβα:
- 2) Είναι στερεός.
- 1) Είναι ελαστικός.
- 3) Επεξεργάζεται και διαμορφώνεται εύκολα.
- 5) Δεν επηρεάζεται από τα υγρά του στόματος, ώστε να διαβρώνεται και να σκουριάζει.
- 4) Δεν είναι τοξικός και δεν ερεθίζει τα δόντια και τους μαλακούς ιστούς του στόματος.
- 6) Έχει υψηλό σημείο τήξης και έτσι μπορούν να συγκολληθούν επάνω του εύκολα διάφορα μεταλλικά εξαρτήματα.

Μειονεκτήματα:
- 2) Μετά από επανειλημμένες κάμψεις χάνει την αντοχή του και σπάει.
- 1) Όταν θερμαίνεται χάνει τις ιδιότητές του.

II. Μεταλλικοί δακτύλιοι
Οι μεταλλικοί δακτύλιοι κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα. Τοποθετούνται κυρίως σε γομφίους και προγομφίους και χρησιμεύουν για τη στήριξη διαφόρων συρμάτινων κατασκευών. Υπάρχουν δακτύλιοι:
- προκατασκευασμένοι που διατίθενται έτοιμοι στο εμπόριο.
-  που κατασκευάζονται στο εργαστήριο από μεταλλικά ελάσματα
Εικ 3.4. Ορθοδοντικοί δακτύλιοι προκατασκευασμένοι.
Εικ 3.3. Ορθοδοντικό σύρμα σε ρολό.

III) Οι εξελίκτρες
Είναι μικροί μεταλλικοί μηχανισμοί, που χρησιμοποιούνται για την διεύρυνση των οδοντικών τόξων ή για οδοντικές αποκλίσεις στην άνω και κάτω γνάθο.
Εικ 3.5. Εξελίκτρα.

3.1.β. Μη μεταλλικά υλικά

Ι) Ακρυλική ρητίνη
Το κατασκευής ακρυλική ρητίνη. Το
πλακών
ορθοδοντικών
είναι
Με τον πολυμερισμό του υγρού (μονομερές) παράγεται το πολυμερές, που είναι σώμα στερεό (στο εμπόριο διατίθεται υπό μορφή σκόνης), άχρωμο και άοσμο.
υλικό των των μηχανημάτων η Οι ακρυλικές ρητίνες είναι ενώσεις του μεθακρυλικού μεθυλίου. μεθακρυλικό μεθύλιο είναι υγρό άχρωμο, εύφλεκτο, πτητικό, έχει χαρακτηριστική και έντονη μυρωδιά, διαλύεται στο νερό και ερεθίζει τους βλεννογόνους. Παρασκευάζεται στο εργαστήριο και δεν το βρίσκουμε ελεύθερο στη φύση.

Τα δύο αυτά υλικά (μονομερές-πολυμερές) εάν αναμιχθούν σε σταθερές αναλογίες και κάτω από ορισμένες συνθήκες πολυμερίζονται ξανά και κάνουν ένα νέο σώμα στερεό, σε σχήμα που εμείς θέλουμε.
Ανάλογα με τον τρόπο που πολυμερίζεται η ακρυλική ρητίνη διακρίνεται στην εν θερμώ πολυμεριζόμενη και στην εν ψυχρώ ή αυτοπολυμεριζόμενη.
Η ανάμιξη υγρού και σκόνης πρέπει να γίνεται σε σταθερές αναλογίες 1:3 (υγρόσκόνη) κατά όγκο ή 1:2 (υγρό-σκόνη) κατά βάρος.
Η ακρυλική ρητίνη που χρησιμοποιείται για την κατασκευή των ορθοδοντικών πλακών είναι η εν ψυχρώ ή αυτοπολυμεριζόμενη. Για την επιτάχυνση του πολυμερισμού οι ορθοδοντικές κατασκευές από ακρυλική ρητίνη μετά την ανάμιξη του υγρού με τη σκόνη και αφού το υλικό μορφοποιηθεί, τοποθετούνται σε ειδική συσκευή (χύτρα) πολυμερισμού, σε θερμοκρασία 40°-42°C και πίεση 2-2,2 Atm για 20' περίπου.

Εικ 3.6. Ακρυλική ρητίνη για ορθοδοντική χρήση.

II) Άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική είναι:
-  η γύψος: κοινή, σκληρή και ορθοδοντική
- τα κεριά: κόκκινο ή ροζ μαλακό (οδοντοστοιχιών) και συγκολλητικό.

3.2. Εργαλεία και συσκευές

Πένσες (λαβίδες)
α) Ευθεία πένσα (Εικ 3.7).
Οι περισσότερο συχνά χρησιμοποιούμενες πένσες στην Ορθοδοντική Οδοντοτεχνική είναι:
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους, πλατιά, με οξέα άκρα. Τη χρησιμοποιούμε για τη συγκράτηση των συρμάτων και τη διαμόρφωση κάμψεων σε σχήμα ορθής γωνίας.
β) Πένσα 139 ή δισκελής ή διαμόρφωσης συρμάτων ή πένσα του Angle (Εικ 3.8).
Με το κυλινδρικό σκέλος γίνεται διαμόρφωση καμπυλοτήτων και αγκυλών, ενώ με το πυραμιδικό κάμψεις σε σχήμα γωνίας.
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους και κοντά. Το ένα σκέλος είναι κυλινδρικό και το άλλο πυραμιδικό. Και τα δύο σκέλη καταλήγουν σε λεπτά άκρα.

Είναι μια πένσα με πάρα πολλές δυνατότητες ως προς τη διαμόρφωση συρμάτων, είναι η πλέον χρησιμοποιούμενη πένσα στο εργαστήριο και γι' αυτό ονομάζεται και πένσα διαμόρφωσης συρμάτων.
Εικ 3.7. Ευθεία πένσα.
Εικ 3.8. Δισκελής πένσα ή πένσα 139 ή πένσα Angle.

γ) Τρισκελής πένσα (Εικ. 3.9)
Εάν θέλουμε να επιτύχουμε μια μικρή κάμψη στο σύρμα εξασκούμε ελαφριά δύναμη, ενώ εάν θέλουμε μεγαλύτερη κάμψη η ελαφριά δύναμη συνεχίζεται και σταματά ανάλογα με το πόσο θέλουμε να κάμψουμε το σύρμα. Όσο μικρότερη είναι η οξεία γωνία που θέλουμε να αποδώσουμε, τόσο πιο κοντά προς τα άκρα της πένσας τοποθετούμε το σύρμα.
Η πένσα αυτή έχει τρία σκέλη, τα οποία καταλήγουν σε λεπτά άκρα. Από αυτά το ένα κλείνει ανάμεσα στα δύο άλλα. Η πένσα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για τη διαμόρφωση γωνιών και δευτερευόντως για τη διαμόρφωση καμπυλοτήτων.

δ) Πένσα Adams (Εικ.3.10)
Έχει δύο σκέλη ίσου μήκους με πυραμιδικό σχήμα. Συνήθως χρησιμοποιείται για την κατασκευή των αγκίστρων Adams.
Εικ. 3.9. Τρισκελής πένσα.

ε) Πένσα How (Εικ 3.11)
Εκτός από τις πένσες που προαναφέρθηκαν υπάρχουν και άλλες οι οποίες χρησιμοποιούνται κυρίως στα ορθοδοντικά ιατρεία για περισσότερο εξειδικευμένες εργασίες.
Εικ.3.10. Πένσα Adams.
Η πένσα αυτή έχει δύο ίσια και ισομεγέθη σκέλη, τα οποία καταλήγουν σε πλατιά ημικυκλικά άκρα. Χρησιμοποιείται κυρίως στη διαμόρφωση των ορθοδοντικών δακτυλίων.

Κόφτης συρμάτων (Εικ 3.12)
Για το κόψιμο των συρμάτων χρησιμοποιείται ειδικός εργαστηριακός κόφτης, ώστε να μπορεί να αντέξει τα επανειλημμένα κοψίματα.
Εικ.3.11. Πένσα How.
Εικ.3.12. Κόφτης συρμάτων.

Ορθοδοντικό πίεστρο
Χρησιμοποιείται στην εφαρμογή των ορθοδοντικών δακτυλίων.
ΕΙΚ 3.13. Ορθοδοντικό πίεστρο.

Παχύμετρο
Το εργαλείο αυτό χρησιμοποιείται για μετρήσεις στις περιπτώσεις που είναι απαραίτητη η ακρίβεια, όπως η εγγύς-άπω διάμετρος ενός δοντιού, το διάστημα μεταξύ των δοντιών κ.λ.π.
Εικ 3.14. Παχύμετρο.

Φλόγιστρο - Ηλεκτροσυγκολλητήρας
Το φλόγιστρο (μέθοδος ανοικτής φλόγας) λειτουργεί με υγραέριο. Η ρύθμισή του είναι απλή και μεταφέρεται εύκολα. Επίσης χρησιμοποιούνται και οι λυχνίες Bunsen , που λειτουργούν με φωταέριο και συμπιεσμένο αέρα.
Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται για τη συγκόλληση των μεταλλικών εξαρτημάτων κατά την κατασκευή ορισμένων ορθοδοντικών μηχανημάτων.
Τέλος οι συγκολλήσεις μπορούν να γίνουν και με ηλεκτροσυγκόλληση χρησιμοποιώντας ειδικές συσκευές, τους ηλεκτροσυγκολλητήρες.

Εικ 3.15. Φλόγιστρο.
Εικ 3.16. Ηλεκτροσυγκολλητήρας.

Συσκευή πολυμερισμού (χύτρα) ακρυλικής ρητίνης
Χρησιμοποιείται για τον ταχύτερο και καλύτερο πολυμερισμό των ακρυλικών πλακών των ορθοδοντικών μηχανημάτων και λειτουργεί με πίεση 2-2,2 Atm και σε θερμοκρασία 40°-42° C.
Εικ. 3.17. Συσκευή πολυμερισμού ακρυλικής ρητίνης.

Ελαστικές μήτρες εκμαγείων
Χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των βάσεων των ορθοδοντικών εκμαγείων μελέτης.
Η μήτρα για το εκμαγείο της κάτω γνάθου στο μπροστινό τμήμα είναι αποστρογγυλεμένη.
Η μήτρα για την κατασκευή της βάσης του εκμαγείου της άνω γνάθου στο μπροστινό τμήμα σχηματίζει γωνία που αντιστοιχεί στη μέση γραμμή του οδοντικού φραγμού, όπου βρίσκεται ο χειλικός χαλινός της άνω γνάθου.
Εικ. 3.18. Ελαστικές μήτρες.

Δονητής γύψου

Μηχάνημα κοπής γύψου (τρίμμερ)
Το μηχάνημα κοπής γύψου για τα ορθοδοντικά εκμαγεία έχει δύο δίσκους κοπής, τον ένα αδρόκοκκο, για να κόβει τη γύψο και τον άλλο λεπτόκοκκο, για να τη λειαίνει και να τη στιλβώνει. Επίσης στη βάση του υπάρχει μοιρογνωμόνιο, για τον ευκολότερο υπολογισμό των γωνιών, που κατασκευάζουμε στο εκμαγείο.
Εικ.3.19. Μηχάνημα κοπής γύψου.
Μικροεργαλεία όπως μαχαιρίδιο κεριού, lecron, ευθείες χειρολαβές, φρέζες, τροχόλιθοι, λίμες κ.α. Συσκευή λείανσης και στίλβωσης
Συσκευή λείανσης και στίλβωσης του ακρυλικού.

3.3. Διαμόρφωση ορθοδοντικών συρμάτων
Βασικοί κανόνες και τεχνικές για τη διαμόρφωση ορθοδοντικών συρμάτων.
Για μια γρήγορη, αποτελεσματική και αισθητική ορθοδοντική κατασκευή είναι απαραίτητο ο Οδοντοτεχνίτης να γνωρίζει και να τηρεί ορισμένους βασικούς κανόνες, που αφορούν τις κάμψεις των συρμάτων:

1. Τοποθέτηση του σύρματος στην πένσα
-  Ανάλογα με τον τύπο της κάμψης που θα γίνει, θα καθοριστεί σε ποιο σημείο της πένσας, θα τοποθετηθεί το σύρμα.
-  Για κάμψεις οξύτερες το σύρμα τοποθετείται προς τα άκρα των σκελών.
-  Για την κατασκευή αγκυλών ή φαρδιών καμπυλών, το σύρμα τοποθετείται προς τη βάση των σκελών, όπου η διάμετρος είναι πιο μεγάλη.
- Η διάμετρος του σύρματος πρέπει να είναι μικρότερη από τη διάμετρο του σκέλους της πένσας στο σημείο που γίνεται η κάμψη, για να μην καταπονούνται τα άκρα της πένσας.
-  Το μήκος του σύρματος να είναι μεγαλύτερο από αυτό πού χρειάζεται, για να διευκολύνει στους χειρισμούς.
-  Κανένα σύρμα δεν πρέπει να κάμπτεται εντός 2χιλ. από την άκρη των σκελών της πένσας.
-  Το σύρμα συνήθως τοποθετείται κάθετα στους επιμήκεις άξονες των σκελών
της πένσας (γωνία 90°), για να μη γίνονται κάμψεις σε κατευθύνσεις που είναι ανεπιθύμητες.

Εικ 3.20.
Το σύρμα τοποθετείται κάθετα στους επιμήκεις άξονες των σκελών της πένσας.
-  Για τις κάμψεις η πένσα χρησιμοποιείται για τη συγκράτηση και την ακινητοποίηση του σύρματος, ενώ τα δάκτυλα κάνουν την κάμψη.
-  Η πένσα κρατείται σταθερά με την παλάμη και όλα τα δάκτυλα του χεριού (δεξί για τους δεξιόχειρες, αριστερό για τους αριστερόχειρες) και σφίγγει το σύρμα, για να μη γλιστρά κατά τη διάρκεια της κάμψης.
ΕΙΚ 3.21. Το σωστό κράτημα της πένσας.
Εικ 3.22. Το σύρμα κάμπτεται με το δείκτη και τον αντίχειρα.

-  Από τα δάκτυλα χρησιμοποιείται ο δείκτης και ο αντίχειρας, οι οποίοι κάμπτουν το σύρμα, όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πένσα.

2. Ακρίβεια των κάμψεων
-  Οι κάμψεις πρέπει να κατασκευάζονται με ακρίβεια, ώστε η εφαρμογή να ταιριάζει σωστά στο στόμα του ασθενούς. Αυτό απαιτεί να σημειωθεί με μολύβι το σύρμα στα σημεία που πρόκειται να γίνει η κάμψη και η πένσα να τοποθετηθεί ακριβώς πίσω από το σημάδι. Εάν η πένσα τοποθετηθεί επάνω στο σημαδεμένο σημείο ή λίγο πιο μπροστά, τότε η κάμψη θα γίνει πιο μακριά από το επιθυμητό σημείο.
α. Η πένσα πίσω από το σημάδι στο σύρμα (σωστό).
β. Η πένσα επάνω στο σημαδεμένο σημείο (λάθος).

Εικ.3.23. Ακρίβεια των κάμψεων.
-  Τα σύρματα πρέπει να κάμπτονται χωρίς να δημιουργούνται εγκοπές ή να παραμορφώνεται η επιφάνειά τους.
-  Το σύρμα πρέπει να εφαρμόζει στο εκμαγείο παθητικά. Η διαστολή, η συστολή ή η παραμόρφωση του σύρματος στην προσπάθεια να εφαρμόσει σωστά, σημαίνει ότι το σύρμα είναι ενεργητικό και όχι παθητικό. Ενεργητικές κατασκευές είναι ανεπιθύμητες, γιατί μπορεί να μετακινήσουν τα δόντια.
-  Κάθε βήμα της κατασκευής πρέπει να ολοκληρώνεται, να ελέγχεται η σωστή εφαρμογή του σύρματος στο εκμαγείο και μετά να ακολουθείται το επόμενο βήμα.
-  Όταν κόβετε το σύρμα, να το κρατάτε και από τις δύο πλευρές του κόφτη με το ένα χέρι, ώστε να αποφεύγετε μια επικίνδυνη εκτίναξή του.
-  Το κόψιμο του σύρματος στο τελείωμα πρέπει να στρογγυλεύεται με τροχόλιθους λείανσης, για να μην τραυματίζει, όταν τοποθετείται στο στόμα.

α) Σωστό.

β) Λάθος
Εικ 3.24. Το κόψιμο του σύρματος.

Θυμηθείτε ότι:
-  Τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική διακρίνονται σε μεταλλικά και μη μεταλλικά.
-  Στα μεταλλικά υλικά ανήκουν τα ορθοδοντικά σύρματα, οι μεταλλικοί ορθοδοντικοί δακτύλιοι και οι εξελίκτρες. Το υλικό κατασκευής τους είναι συνήθως ο ανοξείδωτος χάλυβας.
-  Τα ορθοδοντικά σύρματα έχουν σχήμα στρογγυλό, ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ή τετράγωνο, οι πιο πολλές όμως κατασκευές γίνονται με σύρματα στρογγυλά. Το πάχος των συρμάτων (διάμετρος) διαφέρει, ανάλογα με την ορθοδοντική εργασία που θα κατασκευαστεί και υπολογίζεται σε χιλ. του μέτρου ή σε χιλ. της ίντσας.
-  Υπάρχουν δακτύλιοι που κατασκευάζονται στο εργαστήριο από μεταλλικά ελάσματα και προκατασκευασμένοι που διατίθενται έτοιμοι στο εμπόριο.
-  Οι εξελίκτρες είναι μικροί μεταλλικοί μηχανισμοί, που χρησιμοποιούνται, για την διεύρυνση των οδοντικών τόξων ή για οδοντικές αποκλίσεις στην άνω και κάτω γνάθο.
-  Στα μη μεταλλικά υλικά ανήκει η ακρυλική ρητίνη. Για την κατασκευή των ορθοδοντικών βάσεων χρησιμοποιείται η εν ψυχρώ πολυμεριζόμενη ή αυτοπολυμεριζόμενη ακρυλική ρητίνη.
-  Άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι η γύψος κοινή, σκληρή και ορθοδοντική. Επίσης χρησιμοποιούνται διάφορα είδη κεριών.
-  Τα βασικότερα ορθοδοντικά εργαλεία είναι οι πένσες με τις οποίες γίνονται οι κάμψεις των συρμάτων. Υπάρχουν πένσες πολλών τύπων, αυτή όμως που χρησιμοποιείται περισσότερο από όλες είναι η πένσα 139 ή πένσα διαμόρφωσης συρμάτων ή πένσα του Angle.
-  Άλλα εργαλεία και συσκευές που χρησιμοποιούνται είναι ο κόφτης συρμάτων, το ορθοδοντικό πίεστρο, το παχύμετρο, το φλόγιστρο, ο ηλεκτροσυγκολλητήρας, η χύτρα πολυμερισμού ακρυλικών ρητινών, οι ελαστικές μήτρες για την κατασκευή των βάσεων των εκμαγείων μελέτης, ο δονητής γύψου, το τρίμμερ γύψου, η συσκευή λείανσης και στίλβωσης του ακρυλικού και διάφορα μικροεργαλεία.
-  Για μια γρήγορη, αποτελεσματική, αισθητική και αποδοτική ορθοδοντική κατασκευή είναι απαραίτητο ο Οδοντοτεχνίτης να γνωρίζει και να τηρεί τους βασικούς κανόνες και τεχνικές της διαμόρφωσης συρμάτων.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι γνωρίζετε για τα ορθοδοντικά σύρματα;
-  Τι γνωρίζετε για την ακρυλική ρητίνη που χρησιμοποιείται στις ορθοδοντικές εργασίες;
- Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα του ανοξείδωτου χάλυβα;
-  Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της πένσας 139 και πού χρησιμοποιείται;
- Τι γνωρίζετε για την πένσα Adams;
-  Τι γνωρίζετε για την τρισκελή πένσα;
-  Να αναφέρετε ποια εργαλεία και συσκευές εκτός από τις πένσες, χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική.
-  Ποιες είναι οι τεχνικές που πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τις κάμψεις των συρμάτων, ώστε να επιτυγχάνεται η ακρίβεια στις ορθοδοντικές κατασκευές;
-  Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες, που πρέπει να ακολουθούνται κατά τις κάμψεις των συρμάτων σε σχέση με την τοποθέτηση του σύρματος στην πένσα;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 1 η : Χρήση των ορθοδοντικών εργαλείων
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Πένσα τρισκελής
- 1. Πένσα No 139
- 3. Πένσα ευθεία
- 5. Στρογγυλό ορθοδοντικό σύρμα 0,7χιλ. ή 0,8χιλ.
- 4. Κόφτης συρμάτων

Εκτέλεση της άσκησης
-  Αναγνώριση των διαφόρων τύπων πενσών και των χρήσεών τους.
-  Σωστή τοποθέτηση του σύρματος σε σχέση με τα σκέλη της πένσας (το σύρμα με την πένσα να σχηματίζουν γωνία 90°).
- Εξάσκηση στο σωστό κράτημα της πένσας.
-  Εξάσκηση στη χρήση του κόφτη και στο κόψιμο του σύρματος.

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : Διαμόρφωση ορθοδοντικών συρμάτων
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Ευθεία πένσα
- 1. Πένσα No 139
- 3. Κόφτης συρμάτων
- 5. Χάρακας
- 4. Μολύβι
- 6. Στρογγυλό ορθοδοντικό σύρμα 0,7χιλ. ή 0,8χιλ.

Εκτέλεση της άσκησης

Α. Ίσιωμα του ορθοδοντικού σύρματος
- Κόβετε ένα κομμάτι σύρμα από το ρολό λίγο μεγαλύτερο από 12εκατ.
-  Σημειώνετε σε ένα φύλλο χαρτιού μια ευθεία γραμμή μήκους 12εκατ.
-  Με την ευθεία πένσα κρατάτε το ένα άκρο του σύρματος σταθερά και με το άλλο χέρι, χρησιμοποιώντας το δείκτη και τον αντίχειρα, με επανειλημμένες κινήσεις ισιώνετε το σύρμα αντίθετα προς την κυρτότητά του.
Εικ.3.25. Ίσιωμα ορθοδοντικού σύρματος.
-  Τοποθετείτε το σύρμα πάνω στο φύλλο χαρτιού, όπου έχετε χαράξει την ευθεία γραμμή και ελέγχετε εάν έχει ισιώσει.
-  Συνεχίζετε μέχρις ότου το σύρμα να είναι μέσα στο σχέδιο και να έχει πλήρη επαφή με τον πάγκο εργασίας.

Β. Διαμόρφωση ορθών γωνιών
-  Σχεδιάζετε ένα τετράγωνο με πλευρές 5εκατ.
-  Τοποθετείτε το σύρμα στην πάνω γραμμή του σχεδίου. Σημειώνετε το σύρμα στο πρώτο σημείο (α), όπου θα γίνει η πρώτη γωνία.
- Κόβετε ένα κομμάτι σύρμα μεγαλύτερο από 20 εκατ.
-  Κρατάτε την πένσα 139 κατακόρυφα με το δεξί χέρι και το πυραμιδικό σκέλος προς το μέρος που πρόκειται να γίνει η κάμψη του σύρματος.
-  Τοποθετείτε το σύρμα στα σκέλη της πένσας δίπλα στο σημάδι (το σύρμα να σχηματίζει γωνία 90° με τον επιμήκη άξονα της πένσας) και αρχίζετε την κάμψη της γωνίας πιέζοντας το σύρμα με τον αντίχειρα του αριστερού χεριού σφικτά πάνω στο πυραμιδικό σκέλος της πένσας. Κάνετε μόνο το 1/3 της κάμψης, τοποθετείτε το σύρμα ξανά στο σχέδιο, για να βεβαιωθείτε, αν η κάμψη είναι στη σωστή θέση. Εάν όχι, ισιώνετε το σύρμα και επαναλαμβάνετε την κάμψη. Εάν είναι σωστή την ολοκληρώνετε.
α) Κάμψη του σύρματος.
β) Έλεγχος της κάμψης στο σχέδιο.

Εικ 3.26. Διαμόρφωση τετράγωνων κάμψεων.
-  Επαναλαμβάνετε την ίδια διαδικασία για την κατασκευή της γωνίας (β) και (γ).
-  Όταν κόβετε το σύρμα, να το κρατάτε και από τις δύο πλευρές του κόφτη με το ένα χέρι, ώστε να αποφεύγετε μια επικίνδυνη εκτίναξή του.
-  Κόβετε το τέλος του σύρματος για να φτιάξετε ένα τετράγωνο τηρώντας ακριβώς τα όρια του σχήματός σας.
-  Η συρμάτινη κατασκευή πρέπει να εφάπτεται: α) σε όλο το μήκος της σε μια επίπεδη επιφάνεια π.χ στον πάγκο εργασίας, β) να βρίσκεται πάνω στα όρια του σχεδίου.

Γ. Διαμόρφωση οξειών κάμψεων
-  Σχεδιάζετε ένα ισόπλευρο τρίγωνο με πλευρές 5εκατ.
-  Τοποθετείτε το σύρμα στη μια πλευρά του σχεδίου. Σημειώνετε στο σύρμα την πρώτη κάμψη (α).
- Κόβετε ένα κομμάτι σύρματος μεγαλύτερο από 15 εκατ.
-  Κρατάτε την πένσα 139 κατακόρυφα με το δεξί χέρι και το πυραμιδικό σκέλος προς το μέρος που πρόκειται να γίνει η κάμψη.
-  Τοποθετείτε το σύρμα στα σκέλη της πένσας δίπλα στο σημάδι (το σύρμα να σχηματίζει γωνία 90° με τον επιμήκη άξονα της πένσας) και αρχίζετε την κάμψη της επάνω γωνίας, πιέζοντας με τον αντίχειρα του αριστερού χεριού σφικτά πάνω στο πυραμιδικό σκέλος της πένσας. Για να πετύχετε οξεία κάμψη τοποθετείτε το σύρμα προς τα άκρα των σκελών της πένσας.

Εικ 3.27. Διαμόρφωση οξειών κάμψεων.
-  Κάνετε μόνο το 1/3 της κάμψης, τοποθετείτε το σύρμα ξανά στο σχέδιο για να βεβαιωθείτε αν η κάμψη είναι στη σωστή θέση. Εάν όχι, ισιώνετε το σύρμα και επαναλαμβάνετε την κάμψη. Εάν είναι σωστή την ολοκληρώνετε.
- Κόβετε το τέλος του σύρματος για να φτιάξετε ένα τρίγωνο ακριβώς στα όρια του σύρματος.
-  Επαναλαμβάνετε την ίδια διαδικασία για την κατασκευή της γωνίας (β).
-  Η συρμάτινη κατασκευή πρέπει να εφάπτεται: α) σε όλο το μήκος της σε μια επίπεδη επιφάνεια π.χ στον πάγκο εργασίας, β) να βρίσκεται πάνω στα όρια του σχεδίου.

Δ. Κατασκευή αγκυλών και καμπυλών
-  Σχεδιάζετε μια καμπύλη γραμμή με δύο αγκύλες.
-  Ξεκινάτε κατασκευάζοντας τη μεγάλη καμπύλη. Κρατάτε την πένσα 6-7 εκατ. από το ένα άκρο του σύρματος. Με το δείκτη και τον αντίχειρα του άλλου χεριού με επανειλημμένες κάμψεις διαμορφώνετε το μπροστινό τμήμα του σύρματος.
- Κόβετε ένα κομμάτι σύρμα περίπου 20 εκατ.
Εικ 3.28. Διαμόρφωση καμπύλης.
-  Ελέγχετε την ακρίβεια του σύρματος τόσο στο σχήμα, όσο και στο επίπεδο.
- Συνεχίζετε με την κατασκευή της μιας αγκύλης πλάτους 5 χιλ. και ύψους 7 χιλ. Με το πυραμιδικό σκέλος της δισκελούς και αφού έχετε σημειώσει στο σύρμα ακριβώς το σημείο (α) που θα ξεκινήσει η αγκύλη, διαμορφώνετε την πρώτη κάμψη σε γωνία 90°.

Εικ. 3.29. Πρώτη κάμψη για την κατασκευή της αγκύλης.
-  Ελέγχετε την επιπεδότητα του σύρματος.
- Σημειώνετε στο σύρμα το σημείο (β) όπου θα γίνει το άνω τμήμα της αγκύλης. Κρατάτε την πένσα ακριβώς πίσω από το (β) και αφού τοποθετήσετε το σύρμα κάθετα στον επιμήκη άξονα της πένσας κοντά στις βάσεις των σκελών, τυλίγετε το σύρμα γύρω από το κυλινδρικό σκέλος σε μια κάμψη 180°, έτσι ώστε να διαμορφώσετε την αγκύλη.
Εικ. 3.30. Διαμόρφωση της αγκύλης.
Εικ.3.31. Τελειωμένη αγκύλη.
-  Ελέγχετε την επιπεδότητα του σύρματος.
-  Με το δείκτη και τον αντίχειρα του χεριού δίνετε την καμπυλότητα στο τελευταίο τμήμα του σύρματος.
- Μεταφέρετε την πένσα στο σημείο (γ) που έχετε σημειώσει στο σύρμα και με το πυραμιδικό σκέλος της κατασκευάζετε μια γωνία 90°, αντίθετη προς την προηγούμενη.
-  Ελέγχετε την ακρίβεια του σύρματος τόσο στο σχήμα, όσο και στο επίπεδο.
-  Κόβετε τα άκρα του σύρματος στο επιθυμητό μήκος.
- Επαναλαμβάνετε το ίδιο και από την άλλη πλευρά.
- Όλες οι καμπύλες και οι αγκύλες πρέπει να είναι ομαλές και ίσες μεταξύ τους.
-  Το σύρμα πρέπει να ταιριάζει ακριβώς στο σχήμα και να μη δημιουργούνται εγκοπές κατά μήκος του σύρματος.
-  Η συρμάτινη κατασκευή πρέπει να εφάπτεται: α) σε όλο το μήκος της σε μια επίπεδη επιφάνεια π.χ στον πάγκο εργασίας, β) να βρίσκεται πάνω στα όρια του σχεδίου.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΩΝ ΣΥΡΜΑΤΩΝ
Εξαγωγή δοντιού στο Μεσαίωνα. Ιχνογράφημα από βιβλίο σκακιού, 1467. Εθνική βιβλιοθήκη της Στουτγκάρδης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο

ΕΚΜΑΓΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ

4.1. Εισαγωγή
Κατά τη διάρκεια μιας ορθοδοντικής θεραπείας κατασκευάζονται δύο τύποι εκμαγείων.
-  Ο δεύτερος τύπος είναι τα εκμαγεία μελέτης της άνω και της κάτω γνάθου, με τα οποία θα γίνει η ανάλυση, η μελέτη και θα αποφασισθεί το είδος της θεραπείας που θα ακολουθήσει ο Ορθοδοντικός σε κάθε ορθοδοντική ανωμαλία.
-  Ο ένας είναι το εκμαγείο εργασίας πάνω στο οποίο θα γίνουν τα ορθοδοντικά μηχανήματα. Ο τρόπος κατασκευής του είναι ο ίδιος με τα συνήθη εκμαγεία που κατασκευάζουμε για τις οδοντοτεχνικές εργασίες.

4.2. Κατασκευή των εκμαγείων μελέτης
Τα εκμαγεία μελέτης είναι η κυριότερη πηγή πληροφοριών της στοματικής κοιλότητας του ασθενούς. Αναπαριστούν με απόλυτη ακρίβεια τη θέση και τη σχέση των δοντιών στο φραγμό, τις φατνιακές αποφύσεις, τους χαλινούς και καταγράφουν τη σύγκλειση συνήθειας. Η κατασκευή τους απαιτεί ειδικές προδιαγραφές και η γύψος που χρησιμοποιείται είναι η ορθοδοντική σκληρή γύψος.

Η κατασκευή τους γίνεται σε τρία στάδια:
- Β. Κατασκευή του τεχνικού τμήματος , που αποτελεί τη βάση του εκμαγείου.
- Α. Κατασκευή του ανατομικού τμήματος των εκμαγείων, που αναπαριστά το φραγμό με τα δόντια, τους χαλινούς, τις φατνιακές αποφύσεις, την υπερώα και άλλα στοιχεία του στόματος. Το ύψος του αποτελεί τα 2/3 από το συνολικό ύψος του τελειωμένου εκμαγείου.
- Γ. Διαμόρφωση των εκμαγείων στο τρίμμερ .

4.3. Αποτυπώματα: προστασία και απολύμανση
Το αποτυπωτικό υλικό που χρησιμοποιείται για την κατασκευή ορθοδοντικών εκμαγείων είναι το υδροκολλοειδές αλγινικό, στο οποίο πρέπει να ρίχνεται αμέσως η γύψος. Εάν δεν μπορούμε να ρίξουμε αμέσως τη γύψο, προστατεύουμε τα αποτυπώματα φυλάγοντάς τα σε υγρό περιβάλλον. Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να αλλοιωθούν οι διαστάσεις τους.
Στο εργαστήριο θα έρθουν τα αποτυπώματα και των δύο φραγμών καθώς και ένα δάγκωμα που έχει παρθεί με ειδικό κερί δήξης και μας δείχνει τη σχέση της σύγκλεισης των δοντιών της άνω και κάτω γνάθου.

Πρώτα γίνεται η απολύμανση των αποτυπωμάτων και ο καθαρισμός τους από το σάλιο και τυχόν υπολείμματα τροφών, βάζοντάς τα σε απολυμαντικό διάλυμα, που βοηθά και στη δημιουργία μιας ομοιογενούς επιφάνειας, χωρίς να επηρεάζει την ακρίβεια του αποτυπώματος.

4.4. Τεχνική κατασκευής του ανατομικού και τεχνικού τμήματος
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του ανατομικού και τεχνικού τμήματος του εκμαγείου:
- 2. Λαστιχένιες μήτρες
- 1. Αποτυπώματα
- 3. Ειδική σκληρή γύψος για ορθοδοντικά εκμαγεία
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 4. Μπολ και σπάθη
- 6. Μαχαιράκι Lecron
- 8. Δονητής
- 7. Αναδευτήρας γύψου με κενό αέρα

Α. Κατασκευή του ανατομικού τμήματος
-  Ρίχνουμε στο μπολ τη γύψο και το νερό στις αναλογίες που ορίζει ο κάθε κατασκευαστής και την ανακατεύουμε καλά έτσι ώστε οι φυσαλίδες να ανέβουν στην επιφάνεια και η γύψος να πάρει μια λεία και ομοιογενή μορφή.
-  Αφήνουμε τη γύψο να πήξει καλά περίπου για μία ώρα.
-  Βάζουμε το αποτύπωμα στο δονητή σε χαμηλή ταχύτητα και ρίχνουμε σιγά-σιγά τη γύψο, ξεκινώντας από τα πίσω δόντια, συνεχίζουμε στα μπροστινά και τελειώνουμε στα πίσω της άλλης πλευράς, ώστε η γύψος να πάει σε όλα τα δόντια. Γεμίζουμε όλο το αποτύπωμα μέχρι το ύψος της φατνιακής ακρολοφίας.

Εικ. 4.1. Κατασκευή ανατομικού τμήματος του εκμαγείου.

Β. Κατασκευή του τεχνικού τμήματος
Για να κατασκευαστεί το τεχνικό τμήμα χρησιμοποιούμε τις ειδικές ελαστικές μήτρες. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι ίδια για την άνω και την κάτω γνάθο.
-  Εμβυθίζουμε το δισκάριο με το αποτύπωμα και το ήδη κατασκευασμένο ανατομικό τμήμα στο κέντρο της μήτρας με προσοχή, έτσι ώστε να μη βυθιστεί το δισκάριο αλλά μόνο η γύψος και να υπάρχει αρκετή γύψος γύρω από το εκμαγείο. Ρίχνουμε την υπόλοιπη γύψο, ώστε να γεμίσουν τα κενά, που μπορεί να υπάρχουν. Διαμορφώνουμε τη γύψο όσο είναι ακόμα μαλακή, ώστε τα δύο μέρη να ενωθούν.
-  Ετοιμάζουμε τη γύψο όπως και για το ανατομικό τμήμα και γεμίζουμε τη μήτρα προσέχοντας, να μη δημιουργηθούν φυσαλίδες.

Κατασκευή του τεχνικού τμήματος του εκμαγείου.
-  Αφήνουμε τη γύψο να πήξει για μισή με μία ώρα περίπου.
Αφαιρούμε πρώτα το δισκάριο με το αποτυπωτικό υλικό προσέχοντας να μην καταστραφούν τα δόντια και μετά βγάζουμε τις μήτρες.
-  Καθαρίζουμε το δισκάριο και το αποτύπωμα από τις περίσσιες της γύψου.

4.4.α. Διαμόρφωση των εκμαγείων στο μηχάνημα κοπής γύψου
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για τη διαμόρφωση:
- 2. Μολύβι
- 1. Μοιρογνωμόνιο
- 3. Χάρακας
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 4. Μαχαίρι γύψου
- 6. Γυαλόχαρτο ψιλό και χοντρό
- 8. Μηχάνημα κοπής γύψου (τρίμμερ)
- 7. Διάλυμα γυαλίσματος (σαπούνι και αλισίβα)

α) Προετοιμασία των εκμαγείων
-  Βυθίζουμε τα εκμαγεία σε νερό για 10' περίπου. (ποτέ δεν διαμορφώνουμε στεγνά τα εκμαγεία)
-  Ελέγχουμε τη σύγκλειση με τη βοήθεια του κέρινου δαγκώματος.
-  Με ένα μαχαιράκι αφαιρούμε τις προεξοχές, που πιθανόν να υπάρχουν επάνω στις μασητικές επιφάνειες, καθώς και τη γύψο περισσεύει στις πίσω λοξές επιφάνειες.

β) Διαμόρφωση της βάσης
-  Καθορίζουμε το ύψος του κάτω εκμαγείου, βάζοντάς το επάνω στον πάγκο με τα δόντια προς τα κάτω, μετράμε με το χάρακα 3,5 εκατ. και σημειώνουμε με το μολύβι μια γραμμή παράλληλη προς το μασητικό επίπεδο (οι κοπτικές επιφάνειες των 31, 41 και τα άπω φύματα των 36, 46 να εφάπτονται στο μασητικό επίπεδο).

Εικ.4.3.
Καθορισμός ύψους του κάτω εκμαγείου.
-  Ρυθμίζουμε τη βάση του τρίμμερ έτσι ώστε να σχηματίζει με το δίσκο γωνία 90°. Τροχίζουμε τη βάση φθάνοντας 2-3χιλ. πάνω από τη γραμμή που έχουμε σημειώσει, ώστε να έχουμε περιθώριο για τη λείανση και τη στίλβωση.
-  Με τη βοήθεια του δαγκώματος φέρνουμε τα δύο εκμαγεία σε σύγκλειση και σημειώνουμε στο επάνω εκμαγείο το ύψος των 7 εκατ. που πρέπει να έχουν τα δύο εκμαγεία μαζί.

Εικ. 4.4.
Καθορισμός του ύψους με τα εκμαγεία σε σύγκλειση.
-  Τροχίζουμε το εκμαγείο της άνω γνάθου, μέχρι το σημείο που έχουμε σημειώσει, αφήνοντας και πάλι τα 2-3χιλ. για τη λείανση και στίλβωση.
-  Τροχίζουμε τόσο όσο να απέχει 2-3χιλ. από το γναθιαίο κύρτωμα. Λειαίνουμε και στιλβώνουμε.
-  Με το μολύβι σημειώνουμε στο εκμαγείο της άνω μια γραμμή κατά μήκος της οβελιαίας ραφής και μια γραμμή κάθετη προς αυτήν και σε απόσταση 5χιλ. πίσω από το γναθιαίο κύρτωμα.

Εικ. 4.5.
Διαμόρφωση της πίσω επιφάνειας του εκμαγείου της άνω γνάθου.
-  Αρθρώνουμε και πάλι τα εκμαγεία και τροχίζουμε το κάτω έχοντας σαν οδηγό το εκμαγείο της άνω γνάθου. Λειαίνουμε και στιλβώνουμε.

γ) Διαμόρφωση των πλάγιων επιφανειών
-  Η διαμόρφωση των πλάγιων επιφανειών γίνεται σε σχέση με την πίσω επιφάνεια του εκμαγείου. Σημειώνουμε με το χάρακα και το μολύβι μία γραμμή στην παρειακή επιφάνεια η οποία είναι παράλληλη με μια νοητή γραμμή που ενώνει την κορυφή του φύματος του κυνόδοντα με το εγγύς παρειακό φύμα του β' γομφίου. Οι γωνίες που δημιουργούνται είναι:
Για το εκμαγείο της κάτω γνάθου 55°.
Για το εκμαγείο της άνω γνάθου 65°.

δ) Διαμόρφωση της περιοχής του προστομίου
-  Για την άνω γνάθο: σημειώνουμε μια γραμμή που ενώνει τη μέση γραμμή με τον επιμήκη άξονα του κυνόδοντα. Η γωνία που σχηματίζει η γραμμή αυτή με την πίσω επιφάνεια του εκμαγείου είναι 30°.
-  Για την κάτω γνάθο: σχεδιάζουμε μια τοξοειδή γραμμή παράλληλη με τα πρόσθια δόντια από τον 33 μέχρι τον 43.

ε) Διαμόρφωση των πίσω λοξών επιφανειών
-  Σχεδιάζουμε μια γραμμή που ενώνει το εγγύς παρειακό φύμα του β' γομφίου με την πίσω επιφάνεια του εκμαγείου και σχηματίζει με αυτή γωνία 120°. Το μήκος της είναι 7-10χιλ.

Εικ.4.6.
Διαμόρφωση γωνιών εκμαγείων άνω και κάτω γνάθου.

στ) Τελείωμα των εκμαγείων
-  Συμπληρώνουμε τυχόν κενά από φυσαλίδες με γύψο.
-  Εξομαλύνουμε τις γωνίες με γυαλόχαρτο, προσέχοντας να μην καταστρέψουμε τα ανατομικά μέρη των εκμαγείων.
- Λειαίνουμε τις επίπεδες επιφάνειες με ειδικές φρέζες γυαλίσματος κάτω από τρεχούμενο νερό.
-  Αφήνουμε τα εκμαγεία να στεγνώσουν για 24 ώρες.

ζ) Στίλβωση των εκμαγείων
-  Για τη στίλβωση χρησιμοποιούμε ειδικό διάλυμα γυαλίσματος (σαπούνι και αλισίβα), στο οποίο βυθίζουμε τα εκμαγεία για μισή με μία ώρα περίπου και τα γυαλίζουμε με βαμβάκι και ζεστό νερό.
Εικ.4.7. Τελειωμένα εκμαγεία μελέτης.

η) Αναγραφή των εκμαγείων
-  Γράφουμε τα στοιχεία του ασθενούς σε αυτοκόλλητη ταινία: επίθετο, όνομα, ημερομηνία γέννησης, ημερομηνία λήψης του αποτυπώματος και την κολλάμε στο πίσω μέρος του εκμαγείου.

4.5. Προϋποθέσεις για ικανοποιητικά εκμαγεία μελέτης
- 1. Να αναπαριστάται με ακρίβεια η οδοντοφατνιακή εικόνα του ασθενούς, δηλαδή, η συνήθης σύγκλειση των οδοντικών φραγμών και η σχέση των φατνιακών και οστικών βάσεων.
- 2. Να διατηρούν την άρθρωση και να ισορροπούν, χωρίς να αποχωρίζονται το ένα το άλλο, όταν στηρίζονται στις πίσω, πλάγιες και λοξές επιφάνειες.

Θυμηθείτε ότι:
-  Υπάρχουν δύο τύποι εκμαγείων, το εκμαγείο εργασίας και το εκμαγείο μελέτης.
-  Το ύψος του ανατομικού τμήματος αποτελεί τα 2/3 του συνολικού ύψους του τελειωμένου εκμαγείου.
-  Η κατασκευή των εκμαγείων μελέτης γίνεται σε τρία στάδια. Κατασκευή του ανατομικού τμήματος, κατασκευή του τεχνικού τμήματος, διαμόρφωση στο τρίμμερ.
-  Το τελικό ύψος των δύο εκμαγείων όταν αυτά βρίσκονται σε άρθρωση είναι 7 εκατ.
-  Η γωνία που σχηματίζει η παρειακή επιφάνεια με την πίσω επιφάνεια είναι για την άνω γνάθο 65° και για την κάτω γνάθο 55°.
-  Η πίσω επιφάνεια του άνω εκμαγείου φθάνει στα 2χιλ. πίσω από το γναθιαίο κύρτωμα.
-  Στην περιοχή του προστομίου της άνω γνάθου η πρόσθια επιφάνεια σχηματίζει γωνία 30° με την επιφάνεια της βάσης.
-  Η πίσω λοξή επιφάνεια έχει μήκος 7-10χιλ. και σχηματίζει με την πίσω επιφάνεια γωνία 120°.
-  Στην περιοχή του προστομίου της κάτω γνάθου η πρόσθια επιφάνεια σχηματίζει τοξοειδή γραμμή παράλληλη με τα πρόσθια δόντια από τον 33 μέχρι τον 43.
-  Στο εκμαγείο μελέτης πρέπει να αναπαριστάται με ακρίβεια η οδοντοφατνιακή εικόνα του ασθενούς, δηλαδή, η συνήθης σύγκλειση των οδοντικών φραγμών και η σχέση των φατνιακών και οστικών βάσεων.
-  Τα τελειωμένα εκμαγεία πρέπει να διατηρούν την άρθρωση και να ισορροπούν, χωρίς να αποχωρίζονται το ένα το άλλο, όταν στηρίζονται στις πίσω, πλάγιες και λοξές επιφάνειες.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Ποιοι τύποι εκμαγείων κατασκευάζονται σε μια ορθοδοντική θεραπεία;
- Από ποια μέρη αποτελούνται τα εκμαγεία μελέτης;
-  Ποιος είναι ο ρόλος των εκμαγείων μελέτης;
-  Πώς προστατεύουμε τα αποτυπώματα μέχρι να ρίξουμε τη γύψο;
-  Πώς κατασκευάζουμε το ανατομικό τμήμα του εκμαγείου;
- Ποιος είναι ο ρόλος του κέρινου δαγκώματος;
- Πώς κατασκευάζουμε το τεχνικό τμήμα του εκμαγείου;
-  Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για ένα σωστό εκμαγείο μελέτης;
-  Τι είδους γωνίες σχηματίζονται από την πίσω επιφάνεια και τις πλάγιες πλευρές του εκμαγείου κατά τη διαμόρφωση;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 4 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 1 η : Κατασκευή των εκμαγείων μελέτης
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Λαστιχένιες μήτρες
- 1. Δισκάρια με αποτυπώματα
- 3. Γύψος
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 4. Μπολ και σπάθη
- 6. Μαχαιράκι Lecron
- 7. Δονητής

Εκτέλεση της άσκησης
-  Κατασκευή του ανατομικού τμήματος του εκμαγείου.
- Κατασκευή του τεχνικού τμήματος του εκμαγείου.

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : Διαμόρφωση των εκμαγείων στο μηχάνημα κοπής γύψου
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Χάρακας
- 1. Μολύβι
- 3. Μαχαίρι γύψου
- 5. Διάλυμα γυαλίσματος
- 4. Γυαλόχαρτο ψιλό και χονδρό
- 6. Μηχάνημα κοπής γύψου

Εκτέλεση της άσκησης
-  Διαμόρφωση της πίσω επιφάνειας των εκμαγείων.
-  Διαμόρφωση των προσθίων επιφανειών.
- Διαμόρφωση των πλάγιων επιφανειών.
- Διαμόρφωση των πίσω λοξών επιφανειών.
- Λείανση - στίλβωση.
-  Τελείωμα των εκμαγείων.
-  Αναγραφή των εκμαγείων.
Johannes Joachim Kandler, Ο θραύστης δοντιών. Σύμπλεγμα πορσελάνης από το Meissen, του 18ου αιώνα. Συλλογή του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συλλόγου Οδοντιάτρων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

5.1. Ορισμός
Ορθοδοντικά μηχανήματα ονομάζονται όλα εκείνα τα μηχανικά μέσα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική με σκοπό την πρόληψη, καταστολή και διόρθωση των ανωμαλιών σύγκλεισης των δοντιών, της σχέσης των γνάθων και γενικότερα την αποκατάσταση των λειτουργικών και αισθητικών προβλημάτων του στοματογναθικού συστήματος.

5.2. Ιδιότητες των ορθοδοντικών μηχανημάτων
Κατά την κατασκευή των διαφόρων ορθοδοντικών μηχανημάτων από τα πιο απλά μέχρι και τα πιο σύνθετα, θα πρέπει να τηρούνται ορισμένες προδιαγραφές και τα μηχανήματα να έχουν κάποιες ιδιότητες απαραίτητες για το σκοπό, για τον οποίο αυτά προορίζονται:
- 2. Να μην εμποδίζουν τις λειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος.
- 1. Να μην προκαλούν προβλήματα στους παρακείμενους ιστούς.
- 3. Να μη προσβάλλονται από το στοματικό περιβάλλον.
- 5. Η κατασκευή τους να είναι απλή, να έχουν εφαρμογή και συγκράτηση, να μπορούν εύκολα να ρυθμίζονται και να αναπροσαρμόζονται.
- 4. Να καθαρίζονται εύκολα και να μην εμποδίζουν τη στοματική υγιεινή.
- 6. Να έχουν αντοχή και ελαστικότητα, ώστε να μην καταστρέφονται εύκολα.
- 8. Να έχουν καλή αισθητική εμφάνιση.
- 7. Να είναι ανεκτά από τον ασθενή και να μην του προκαλούν δυσφορία.

5.3. Τύποι ορθοδοντικών μηχανημάτων
Τα διάφορα ορθοδοντικά μηχανήματα διακρίνονται σε διάφορους τύπους ανάλογα με τον τρόπο εφαρμογής τους, τον τρόπο στήριξης και τη λειτουργία τους.

Α. Ανάλογα με τον τρόπο εφαρμογής τους διακρίνονται σε:
-  Ενδοστοματικά μηχανήματα: αυτά που εφαρμόζονται μέσα στη στοματική κοιλότητα.
-  Εξωστοματικά μηχανήματα: αυτά που εφαρμόζονται έξω από τη στοματική κοιλότητα. Τα μηχανήματα αυτά συνήθως λειτουργούν σε συνδυασμό με ενδοστοματικές κατασκευές.
Εικ. 5.1. Εξωστοματικό μηχάνημα.
Εικ. 5.2. Ενδοστοματικό μηχάνημα.Εικ. 5.3. Συνδυασμός ενδοστοματικού και εξωστοματικού μηχανήματος.

Β. Τα ενδοστοματικά μηχανήματα ανάλογα με τον τρόπο στήριξής τους δια -κρίνονται σε:
-  Κινητά μηχανήματα: αυτά που μπορούν να αφαιρεθούν και να επανατοποθετηθούν στο στόμα από τον ίδιο τον ασθενή, χωρίς την επέμβαση του Ορθοδοντικού.
Εικ. 5.4. Κινητό ορθοδοντικό μηχάνημα.
-  Ακίνητα μηχανήματα: αυτά τα οποία συγκολλούνται από τον Ορθοδοντικό και δε μπορούν να αφαιρεθούν από τον ασθενή.
Εικ. 5.5. Ακίνητο ορθοδοντικό μηχάνημα.
-  Μικτά μηχανήματα: αυτά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε σαν ακίνητα είτε σαν κινητά ή που αποτελούνται από κινητά και ακίνητα τμήματα.

Εικ. 5.6.α. Επικλινές επίπεδο σε ακίνητη μορφή.
Εικ. 5.6.β. Επικλινές επίπεδο σε κινητή μορφή.
Εικ. 5.6.γ. Μικτό ορθοδοντικό μηχάνημα που αποτελείται από κινητά και ακίνητα τμήματα.

Γ. Τα ενδοστοματικά μηχανήματα (κινητά, ακίνητα, μικτά), ανάλογα με τον τρόπο που δρουν διακρίνονται σε:
-  Παθητικά μηχανήματα: αυτά τα οποία χρησιμοποιούνται, για να συγκρατήσουν τα δόντια στις θέσεις και στις σχέσεις που έχουν.
Εικ 5.7. Παθητικό μηχάνημα.
-  Ενεργητικά μηχανήματα: αυτά τα οποία ασκούν πιέσεις στα δόντια, στα φατνία και στα οστά για τη μετακίνησή τους.
Εικ. 5.8. Ενεργητικό μηχάνημα.
-  Λειτουργικά μηχανήματα: αυτά που χρησιμοποιούν τις δυνάμεις που προέρχονται από τη λειτουργία των μυών του προσώπου και του στόματος, για να αλλάξουν τις σχέσεις των δοντιών και των οστών των γνάθων.

Εικ 5.9. Λειτουργικό μηχάνημα.

5.4. Κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα

5.4.α. Στοιχεία των κινητών μηχανημάτων
Τα κινητά μηχανήματα αποτελούνται:
-  Από τα στοιχεία εφαρμογής της κινητηρίου δύναμης
-  Από τα στοιχεία συγκράτησης.

Α. Στοιχεία συγκράτησης
Χρησιμοποιείται συνήθως για τη συγκράτηση των μεταλλικών εξαρτημάτων στη θέση τους (συγκρατητικών και ενεργών), καθώς και για την αύξηση της στήριξης των μηχανημάτων, αφού έρχεται σε επαφή με τα δόντια και το βλεννογόνο της υπερώας ή της φατνιακής απόφυσης.
- 1. Βασική ακρυλική πλάκα
Εικ.5.10. Βασική ακρυλική πλάκα.

2. Μεταλλικά τμήματα για συγκράτηση
Για τη συγκράτηση, αλλά και για τη στήριξη των μηχανημάτων, χρησιμοποιούνται ειδικές κατασκευές από ορθοδοντικό σύρμα, που είναι το προστομιακό τόξο και τα άγκιστρα . Υπάρχουν διάφορα είδη αγκίστρων όπως τα απλά ή περιφερικά, τα άγκιστρα Adams, τα ακροσφαιρικά άγκιστρα, τα άγκιστρα Schwarz κ.α.

Β. Στοιχεία εφαρμογής κινητηρίου δύναμης
Είναι αυτά τα τμήματα των μηχανημάτων που ασκούν δυνάμεις πάνω στα δόντια, για να τα μετακινήσουν. Συνήθως χρησιμοποιούνται τα ελατήρια τα οποία είναι διαφόρων τύπων και κατασκευάζονται από ορθοδοντικό σύρμα, οι εξελίκτρες , οι οποίες είναι έτοιμες μεταλλικές κατασκευές και το προστομιακό τόξο .
Εικ. 5.11.
Μεταλλικά τμήματα για συγκράτηση και ενεργά τμήματα κινητών μηχανημάτων.

5.4.β. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των κινητών μηχανημάτων

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
- 2. Η εφαρμογή τους από τον Ορθοδοντικό στο στόμα απαιτεί λίγο χρόνο, αφού η κατασκευή τους γίνεται στο εργαστήριο.
- 1. Μπορούν εύκολα να αφαιρεθούν από τον ίδιο τον ασθενή και να καθαριστούν σωστά. Έτσι η τήρηση της στοματικής υγιεινής είναι πιο εύκολη.
- 3. Το κόστος τους συνήθως είναι χαμηλότερο από το κόστος των ακίνητων μηχανημάτων.

ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
- 2. Η συνεργασία του ασθενούς είναι τελείως απαραίτητη, για να υπάρξει ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
- 1. Εάν δεν κατασκευαστούν σωστά, δημιουργούνται προβλήματα στη συγκράτηση.
- 3. Οι μετακινήσεις, που συνήθως επιτυγχάνουν, είναι οι αποκλίσεις των δοντιών.
- 5. Ασκούν ισχυρές διακεκομμένες δυνάμεις πολλές φορές ανεπιθύμητες.
- 4. Η διάρκεια της θεραπείας είναι μεγαλύτερη από ό,τι στα ακίνητα μηχανήματα.

5.5. Ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα

5.5.α. Στοιχεία ακίνητων ορθοδοντικών μηχανημάτων
Τα στοιχεία από τα οποία αποτελούνται τα ακίνητα μηχανήματα είναι:
- Β. Τα άγκιστρα (brackets), τα οποία είτε συγκολλώνται επάνω στους δακτυλίους είτε κατευθείαν επάνω στα δόντια.
- Α. Οι δακτύλιοι , οι οποίοι είναι από ανοξείδωτο χάλυβα και κατασκευάζονται από μεταλλικό έλασμα στο εργαστήριο ή υπάρχουν έτοιμοι στο εμπόριο σε διάφορα μεγέθη. Συνήθως τοποθετούνται στους πρώτους μόνιμους γομφίους και χρησιμοποιούνται για τη συγκράτηση ή τη συγκόλληση των διαφόρων εξαρτημάτων των ακίνητων μηχανημάτων.
- Γ. Οι σωληνίσκοι , οι οποίοι συγκολλούνται στους δακτυλίους, για εφαρμογή εξωστοματικών μηχανημάτων.
- Ε. Τα βοηθητικά εξαρτήματα , που είναι οι μαγνήτες, οι ελαστικοί δακτύλιοι, οι ελαστικές αλυσίδες και τα σπειροειδή ελατήρια.
- Δ. Τα τόξα , τα οποία χρησιμοποιούνται για τις μετακινήσεις των δοντιών και κατασκευάζονται από διάφορα είδη ορθοδοντικών συρμάτων.

Εικ 5.12. Στοιχεία ακίνητων ορθοδοντικών μηχανημάτων.

5.5.β. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ακίνητων μηχανημάτων

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
- 2. Δεν υπάρχει πρόβλημα συγκράτησής τους μέσα στο στόμα.
- 1. Επιτυγχάνουν όλα τα είδη των οδοντικών μετακινήσεων.
- 3. Η επιτυχία του αποτελέσματος δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία με τον ασθενή.
- 5. Ασκούν ηπιότερες και συνεχείς δυνάμεις στα δόντια σε σχέση με τα κινητά μηχανήματα.
- 4. Η θεραπεία διαρκεί λιγότερο χρόνο απ' ό,τι στα κινητά μηχανήματα.

ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
- 2. Η τοποθέτησή τους και η αναπροσαρμογή τους απαιτούν περισσότερο χρόνο, αφού γίνεται στο ιατρείο από τον Ορθοδοντικό.
- 1. Δε μπορούν να αφαιρεθούν από τον ίδιο τον ασθενή, οπότε και ο καθαρισμός τους είναι δύσκολος. Η τήρηση της στοματικής υγιεινής, θα πρέπει να είναι περισσότερο σχολαστική.
- 3. Απαιτούν μεγάλη ακρίβεια και γι' αυτό η κατασκευή τους και η εφαρμογή τους είναι δυσκολότερη απ' ό,τι στα κινητά.

Θυμηθείτε ότι:
-  Ορθοδοντικά μηχανήματα ονομάζονται όλα εκείνα τα μηχανικά μέσα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική με σκοπό την πρόληψη, καταστολή και διόρθωση των ανωμαλιών σύγκλεισης των δοντιών, των φατνίων, της σχέσης των γνάθων και γενικότερα την αποκατάσταση των λειτουργικών και αισθητικών προβλημάτων του στοματογναθικού συστήματος.
-  Τα διάφορα ορθοδοντικά μηχανήματα διακρίνονται ανάλογα με τον τρόπο εφαρμογής τους, τον τρόπο στήριξης και τη λειτουργία τους σε εξωστοματικά, ενδοστοματικά μηχανήματα και σε συνδυασμό αυτών, σε κινητά, ακίνητα και μικτά, σε παθητικά, ενεργητικά και λειτουργικά.
-  Κατά την κατασκευή των διαφόρων ορθοδοντικών μηχανημάτων, από τα πιο απλά μέχρι και τα πιο σύνθετα, θα πρέπει να τηρούνται οι προδιαγραφές και τα μηχανήματα να έχουν τις απαραίτητες ιδιότητες για τον σκοπό, για τον οποίο αυτά προορίζονται.
-  Τα περισσότερα κινητά μηχανήματα αποτελούνται από την ακρυλική βασική πλάκα, τα μεταλλικά τμήματα για τη συγκράτηση του μηχανήματος, δηλαδή το προστομιακό τόξο, τα άγκιστρα και τα ενεργά (συνήθως μεταλλικά) τμήματα που ασκούν δυνάμεις (για τα ενεργητικά μηχανήματα), δηλαδή τα ελατήρια, τις εξελίκτρες και το προστομιακό τόξο.
-  Κινητά και ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα παρουσιάζουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ο τύπος του μηχανήματος που θα χρησιμοποιηθεί εξαρτάται από το είδος της ανωμαλίας σύγκλεισης των δοντιών και του σκοπού, που επιδιώκουμε.
-  Τα στοιχεία από τα οποία αποτελούνται τα ακίνητα μηχανήματα είναι οι δακτύλιοι, τα άγκιστρα (brackets), οι σωληνίσκοι, τα συρμάτινα τόξα και τα βοηθητικά εξαρτήματα.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι είναι τα ορθοδοντικά μηχανήματα;
-  Ποιους τύπους μηχανημάτων γνωρίζετε ανάλογα με:
- Ποιες προδιαγραφές πρέπει να τηρούνται κατά την κατασκευή των ορθοδοντικών μηχανημάτων και ποιες ιδιότητες πρέπει να πληρούν;
- α) τον τρόπο εφαρμογής τους;
- γ) με τον τρόπο λειτουργίας τους;
- β) με τον τρόπο στήριξής τους;
-  Σε τι χρησιμεύει η βασική ακρυλική πλάκα στα κινητά μηχανήματα;
- Ποια είναι η χρησιμότητα των αγκίστρων στα κινητά μηχανήματα;
-  Ποια ονομάζουμε ενεργά τμήματα των κινητών μηχανημάτων;
-  Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ). Στη συνέχεια να ξαναδιατυπώσετε τις λανθασμένες προτάσεις με το σωστό τρόπο:
- Από ποια στοιχεία αποτελούνται τα ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα;
-  Με τα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα η τήρηση της στοματικής υγιεινής είναι εύκολη.
- Η συνεργασία με τον ασθενή στα κινητά μηχανήματα είναι τελείως απαραίτητη.
-  Το κόστος των κινητών μηχανημάτων είναι πολύ μεγάλο.
-  Τα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα επιτυγχάνουν όλα τα είδη των οδοντικών μετακινήσεων.
-  Η θεραπεία με τα ακίνητα μηχανήματα απαιτεί λιγότερο χρόνο απ' ό,τι με τα κινητά.
-  Τα ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα απαιτούν μεγάλη ακρίβεια.
-  Να αντιστοιχίσετε τις παρακάτω προτάσεις:
- 1. Κινητά
- 3. Ενδοστοματικά
- 2. Μικτά
- 4. Λειτουργικά
- 6. Ακίνητα
- 5. Παθητικά
- 7. Εξωστοματικά
- 8. Ενεργητικά
- Α. Εφαρμόζονται μέσα στη στοματική κοιλότητα
- Γ. Συγκολλούνται μέσα στο στόμα
- Β. Αφαιρούνται και επανατοποθετούνται στο στόμα από τον ασθενή
- Δ. Εφαρμόζονται έξω από τη στοματική κοιλότητα
- Σ Τ. Λειτουργούν σαν ενδοστοματικά και εξωστοματικά
- Ε. Ασκούν πιέσεις στα δόντια
- Ζ. Χρησιμοποιούνται είτε σαν κινητά είτε σαν ακίνητα
- Θ. Συγκρατούν τα δόντια στις θέσεις και τις σχέσεις που έχουν
- Η. Γίνονται ενεργά με τη λειτουργία των μυών

Λύσεις: 1-Β,2-Ζ,3-Α,4-Η,5-Θ,6-Γ,7-Δ,8-ΣΤ
Lukas van Leyden, Ο οδοντίατρος, 1523, Χαλκογραφία 1,6 X 7,4 cm. Γερμανικό Εθνικό Μουσείο Νυρεμβέργης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ

ΑΓΚΙΣΤΡΑ

6.1. Ακροσφαιρικά άγκιστρα

6.1.α. Τι είναι και πού χρησιμοποιούνται τα ακροσφαιρικά άγκιστρα
Ακροσφαιρικά ονομάζονται τα άγκιστρα, τα οποία καταλήγουν σε ένα απλό σφαιρικό ή τριγωνικό άκρο.
Χρησιμοποιούνται στα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα, για να προσφέρουν συμπληρωματική συγκράτηση ή σε περιπτώσεις που δε μπορούν κατασκευαστούν πρωτεύοντα ή κύρια άγκιστρα.
Εικ. 6.1.1. Ακροσφαιρικό άγκιστρο.

6.1.β. Στάδια κατασκευής ακροσφαιρικών αγκίστρων
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή ενός ακροσφαιρικού αγκίστρου:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,6 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου (Lecron)
- 5. Πένσα No 139
- 4. Μολύβι
- 6. Ελαστικό στίλβωσης και λείανσης του σύρματος
- 7. Εκμαγείο εργασίας

Α. Προετοιμασία του εκμαγείου
-  Με το μαχαιράκι αφαιρούμε 2-3χιλ. γύψου στην περιοχή της μεσοδόντιας θηλής, κάτω από τη μέγιστη περίμετρο του δοντιού, για να δημιουργήσουμε τον απαραίτητο χώρο, ώστε να κατασκευαστεί το ακροσφαιρικό άγκιστρο.

Β. Διαμόρφωση του σύρματος
-  Με τον εργαστηριακό κόφτη κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα μήκους 4-5 εκατ.
-  Πιάνουμε το σύρμα με την πένσα σε απόσταση 3 χιλ. περίπου από το άκρο του και το κάμπτουμε γύρω από το κυλινδρικό σκέλος της (κοντά στα άκρα), έτσι ώστε να το διαμορφώσουμε σε σχήμα κύκλου διαμέτρου 2 χιλ.
Εικ. 6.1.2. Διαμόρφωση του άκρου του ακροσφαιρικού άγκιστρου.
-  Κρατώντας το σύρμα με την πένσα ακριβώς πάνω από το κυκλικό άκρο που έχουμε διαμορφώσει, κατασκευάζουμε το παρειακό τμήμα, το οποίο πρέπει να πλησιάζει το μεσοδόντιο διάστημα των δυο δοντιών.
-  Με το μολύβι σημειώνουμε το σημείο, που θα καμφθεί το σύρμα, για να περάσει σφικτά από το μεσοδόντιο στο ύψος των μασητικών επιφανειών.

Εικ. 6.1.3. Σημείο κάμψης για το μασητικό πέρασμα.
-  Στη συνέχεια σημειώνουμε το σύρμα στο σημείο που ενώνεται η μασητική με την υπερώια ή τη γλωσσική επιφάνεια και διαμορφώνουμε το υπερώιο ή το γλωσσικό του τμήμα, το οποίο πρέπει να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο.
-  Λειαίνουμε την ελεύθερη απόληξη ή άκρο του αγκίστρου, για να μην τραυματίζει το βλεννογόνο.
-  Τέλος διαμορφώνουμε την υπερώια ή τη γλωσσική απόληξη (άκρο) σε σχήμα ορθής γωνίας.
Εικ.6.1.4. Μασητική και υπερώια κατασκευή ακροσφαιρικού αγκίστρου.

Εικ. 6.1.5. Συνοπτικά τα στάδια κατασκευής των ακροσφαιρικών αγκίστρων.

6.1.γ. Προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό ακροσφαιρικό άγκιστρο
- 1. Η ελεύθερη παρειακή απόληξη του ακροσφαιρικού αγκίστρου να εισχωρεί κάτω από τη μεγίστη περίμετρο των δοντιών, χωρίς να έχει επαφή με τα δόντια ούτε να υπερπιέζει το σημείο αυτό.
- 3. Το υπερώιο ή το γλωσσικό τμήμα να απέχει 1χιλ. από το βλεννογόνο, για να μπορέσει το ακρυλικό να περάσει κάτω από αυτό.
- 2. Το μεσοδόντιο πέρασμα να εφάπτεται στα δόντια, για να μην παρεμβαίνει στη σύγκλειση.
- 4. Το υπερώιο ή το γλωσσικό τμήμα να εκτείνεται σε μήκος 5-7 χιλ. από τον αυχένα.
- 5. Το ακροσφαιρικό άγκιστρο να είναι λείο, για να μην τραυματίζει τον παρειακό βλεννογόνο.

6.2. Άγκιστρα Adams.

6.2.α. Τι είναι και πού χρησιμοποιούνται τα άγκιστρα Adams
Το κλασσικό άγκιστρο κατασκευάστηκε και παρουσιάστηκε το 1949 από τον C. Ρ. Adams. Είναι το πιο γνωστό και συχνό άγκιστρο που χρησιμοποιείται σήμερα στην κατασκευή των ορθοδοντικών κινητών μηχανημάτων και βοηθά στη συγκράτηση και στήριξή τους.
Το άγκιστρο τοποθετείται συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο. Μπορεί ακόμα να τοποθετηθεί, σε προγομφίους και νεογιλούς γομφίους.
Εικ.6.2.1. Άγκιστρο Adams.
Η μεγάλη του συγκράτηση οφείλεται:
- στην τοποθέτηση των αγκυλών του αγκίστρου κάτω από τη μεγίστη περίμετρο των δοντιών
-  στην ύπαρξη δυο αγκυλών εγγύς και άπω του αγκίστρου
-  στην τοποθέτηση των αγκυλών στις εσοχές εγγύς και άπω του δοντιού.

Τα μέρη από τα οποία αποτελείται το άγκιστρο Adams είναι:
- 2. Η οριζόντια δοκός.
- 1. Οι αγκύλες.
- 3. Οι παρειακές προεκτάσεις.
- 5. Οι υπερώιες ή γλωσσικές προεκτάσεις.
- 4. Τα οριζόντια ή μασητικά περάσματα.
- 6. Οι απολήξεις.
Οι παραλλαγές στο άγκιστρο Adams διακρίνονται στις:
- 2. Παραλλαγές στην οριζόντια δοκό.
- 1. Παραλλαγές στις καμπύλες.
- 3. Παραλλαγές των παρειακών προεκτάσεων.
- 4. Παραλλαγές των υπερώιων ή των γλωσσικών απολήξεων.

6.2.β. Στάδια κατασκευής
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή ενός αγκίστρου Adams:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου
- 5. Πένσα No 139
- 4. Μολύβι
- 6. Εκμαγείο εργασίας.

Α. Προετοιμασία του εκμαγείου
-  Η προετοιμασία του εκμαγείου στο σημείο όπου θα τοποθετηθούν οι δυο αγκύλες του αγκίστρου Adams, δηλαδή εγγύς και άπω του πρώτου μόνιμου γομφίου, είναι η ίδια που γίνεται για την κατασκευή του ακροσφαιρικού αγκίστρου.
Εικ. 6.2.2. Προετοιμασία του εκμαγείου για την κατασκευή αγκίστρου Adams.

Β. Διαμόρφωση του σύρματος
-  Με τον εργαστηριακό κόφτη κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα μήκους 10 περίπου εκατοστών.
-  Στο μέσον του σύρματος κατασκευάζουμε την οριζόντια δοκό. Η οριζόντια δοκός έχει μήκος όσο η εγγύς-άπω μασητική διάμετρος του δοντιού. Αφού σημειώσουμε το μήκος της με το μολύβι στο σύρμα, με το πυραμιδικό σκέλος της πένσας No 139, κάμπτουμε εγγύς και άπω δυο γωνίες 60° περίπου.
Εικ 6.2.3. Καθορισμός μήκους οριζόντιας δοκού.
Εικ 6.2.4. Διαμόρφωση γωνιών 60°.
-  Με το κυλινδρικό σκέλος της πένσας και όσο πιο κοντά γίνεται προς την οριζόντια δοκό, κατασκευάζουμε τις δυο αγκύλες (μια εγγύς και μια άπω), εύρους περίπου 2 χιλ.

Εικ. 6.2.5. Κατασκευή αγκυλών για άγκιστρο Adams.
-  Δοκιμάζουμε τις αγκύλες στο εκμαγείο στις εγγύς και άπω εσοχές.
Εικ. 6.2.6. Δοκιμή των αγκυλών στο εκμαγείο.
-  Στη συνέχεια οι αγκύλες κάμπτονται σε γωνία 45° ως προς την οριζόντια δοκό και δοκιμάζονται πάλι, ώστε να εφαρμόζουν στις εγγύς-άπω εσοχές.
-  Με την άκρη της δισκελούς πένσας, αρχίζουμε να διαμορφώνουμε τις παρειακές προεκτάσεις του αγκίστρου. Με διαδοχικές κάμψεις εγγύς και άπω του αγκίστρου, το σύρμα έρχεται σε στενή επαφή με το δόντι, ακολουθώντας τη μασητική και την υπερώια ή γλωσσική επιφάνεια του δοντιού ως το βλεννογόνο.

Εικ. 6.2.7. Διαμόρφωση παρειακών και μασητικών επιφανειών του αγκίστρου Adams.
-  Τέλος κατασκευάζονται οι υπερώιες ή οι γλωσσικές απολήξεις του αγκίστρου Adams σε σχήμα ορθής γωνίας.
Εικ. 6.2.8. Κατασκευή υπερώιων απολήξεων του αγκίστρου Adams.
Εικ.6.2.9. Το άγκιστρο Adams τελειωμένο.

6.2.γ. Προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό άγκιστρο Adams
- 1. Το βασικό κριτήριο του αγκίστρου Adams είναι η αντίσταση στην απόπτωση, δηλαδή το άγκιστρο να μην πέφτει από το δόντι, ώστε να συγκρατεί το μηχάνημα σωστά στο στόμα.
- 3. Η οριζόντια δοκός πρέπει να έχει σωστό μήκος, δηλαδή όσο η εγγύς άπω μασητική διάμετρος του γομφίου. Εάν είναι πολύ μικρή τότε οι αγκύλες δεν θα μπαίνουν στις εσοχές ή θα πρέπει να ανοιχτούν πολύ. Έτσι δεν θα σχηματίζουν γωνία 45° με τη δοκό και το άγκιστρο θα χάνει τη συγκράτησή του. Εάν είναι πολύ μεγάλη, ή θα εμποδίζει τα παρακείμενα δόντια ή οι αγκύλες θα καμφθούν περισσότερο από 45°, με αποτέλεσμα το άγκιστρο να μη μπαίνει στο δόντι.
- 2. Η οριζόντια δοκός του πρέπει να απέχει από την παρειακή επιφάνεια και από τον αυχένα του δοντιού περίπου 2 χιλ., έτσι ώστε το άγκιστρο να μπαίνει στο δόντι εύκολα και να μην τραυματίζει το βλεννογόνο.
- 4. Οι αγκύλες του Adams πρέπει:
- β) να τοποθετούνται στο βάθος των εσοχών εγγύς και άπω του δοντιού,
- α) να έχουν κλίση 45° ως προς την οριζόντια δοκό,
- γ) τα δύο σκέλη της αγκύλης να μην εφάπτονται μεταξύ τους, ούτε να είναι πολύ ανοιχτά.
- 6. Τα μασητικά περάσματα να έχουν στενή επαφή με το δόντι, για να μην παρεμβαίνουν στη σύγκλειση.
- 5. Οι παρειακές προεκτάσεις του να μην απέχουν πολύ από το δόντι.
- 7. Οι υπερώιες ή οι γλωσσικές προεκτάσεις πρέπει να εφάπτονται στην περιοχή της μύλης του δοντιού, για να υπάρχει καλύτερη συγκράτηση του αγκίστρου και να μην εμποδίζουν τον ασθενή. Στο βλεννογόνο, οι υπερώιες ή οι γλωσσικές προεκτάσεις δεν πρέπει να εφάπτονται, γιατί δεν θα μπορέσει το ακρυλικό να περάσει κάτω από το σύρμα, ούτε όμως να απέχουν πολύ από αυτόν, γιατί θα τοποθετηθεί πολύ ακρυλικό και το μηχάνημα θα γίνει ογκώδες.
- 8. Οι απολήξεις πρέπει να έχουν αρκετό μήκος (5-7 χιλ) για την καλύτερη συγκράτηση του αγκίστρου στο ακρυλικό.

6.3. ΕΛΑΤΗΡΙΑ
Ελατήριο ονομάζεται η συρμάτινη κατασκευή η οποία ενσωματώνεται σε ένα κινητό ή ακίνητο ορθοδοντικό μηχάνημα και προκαλεί μετακινήσεις ενός ή περισσότερων δοντιών, ανάλογα με τον τύπο του.

6.3.α. Τι είναι και πού χρησιμοποιούνται τα ελατήρια
Τα ελατήρια κατασκευάζονται από σύρμα διαμέτρου 0,4 χιλ. έως 1,2 χιλ. Η συνηθέστερη διάμετρος σύρματος για την κατασκευή τους, είναι 0,5 ή 0,6 χιλ.
Κάθε ελατήριο αποτελείται από δύο μέρη: α) το ενεργό το οποίο έρχεται σε επαφή με τα δόντια, προκαλεί τις οδοντικές μετακινήσεις και βρίσκεται συνήθως ελεύθερο
Εικ. 6.3.1 Μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα και πρόσθιο ελατήριο κάτω από την ακρυλική πλάκα.
β) το παθητικό το οποίο ενσωματώνεται και συγκρατείται από την ακρυλική πλάκα.

Πώς λειτουργεί ένα ελατήριο: Η απαραίτητη δύναμη για να μετακινηθούν ένα ή περισσότερα δόντια, παράγεται με την παραμόρφωση του ελατηρίου κατά την τοποθέτηση του ορθοδοντικού μηχανήματος στο στόμα. Η δύναμη η οποία απελευθερώνεται από το ελατήριο, θα προκαλέσει την επιθυμητή οδοντική μετακίνηση. Για να λειτουργήσει ένα ελατήριο σωστά, πρέπει το ενεργό τμήμα του να κατασκευασθεί εργαστηριακά με όσο το δυνατό μεγαλύτερου μήκους σύρμα. Επειδή όμως ο διαθέσιμος χώρος είναι περιορισμένος, προσθέτουμε στην κατασκευή του ελατήριου διάφορες κάμψεις, όπως σπείρες και αγκύλες.

6.3.β. Τύποι ελατηρίων
Η ταξινόμηση των ελατηρίων είναι σύνθετη. Λόγω της πληθώρας αυτών, επιλέξαμε σαν βασικό κριτήριο τις οδοντικές μετακινήσεις που προκαλούν. Έτσι τα κατατάξαμε σε πέντε κατηγορίες:
- 2. Ελατήρια γλωσσικών και υπερώιων μετακινήσεων.
- 1. Ελατήρια προστομιακών μετακινήσεων (χειλικές - παρειακές).
- 3. Ελατήρια εγγύς και άπω μετακινήσεων.
- 5. Ελατήρια περιστροφικών μετακινήσεων.
- 4. Ελατήρια αξονικών μετακινήσεων (εμβύθιση - ανέλκυση).

6.3.γ. Στάδια κατασκευής ελατήριου
Θα περιγραφεί η κατασκευή ενός απλού ελατηρίου προστομιακής μετακίνησης. Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του ελατηρίου:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης σύρματος
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,5 χιλ.
- 3. Πένσα No 139
Εικ. 6.3.2. Σχεδίαση του ελατηρίου στο εκμαγείο.
- Με το κυλινδρικό σκέλος της πένσας No 139 κάμπτουμε την άκρη του σύρματος φτιάχνοντας πρώτα το ενεργό τμήμα του ελατήριου με τέτοιον τρόπο, ώστε το σύρμα να αγκαλιάζει τον αυχένα του δοντιού. Το εγγύς-άπω μήκος του, να είναι ίσο με το πλάτος του δοντιού που πρέπει να μετακινηθεί.
-  Κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα 5 εκατ. περίπου.

Εικ. 6.3.3. Διαμόρφωση του εξωτερικού τμήματος του ελατηρίου.
-  Η δεύτερη και τρίτη κάμψη είναι ίσου μήκους με την πρώτη, που έχουμε κατασκευάσει στο προηγούμενο στάδιο και απέχουν 1,5-2 χιλ. η μια από την άλλη, ώστε να επιτυγχάνεται η μεγαλύτερη ενεργοποίηση του ελατήριου.
Εικ. 6.3.4. Κατασκευή δεύτερης και τρίτης κάμψης του ελατηρίου.
-  Στο μέσον της τελευταίας αγκύλης, με το πυραμιδικό σκέλος της πένσας, κατασκευάζουμε την απόληξη ή το παθητικό τμήμα του ελατήριου, σε απόσταση 1-1,5 χιλ. από το βλεννογόνο η οποία θα ενσωματωθεί στην ακρυλική πλάκα. Για να έχει καλύτερη συγκράτηση, στο άκρο της απόληξης κάνουμε μια μικρή κάμψη 90°. Το μήκος της απόληξης είναι 4-6 χιλ.

Εικ. 6.3.5. Κατασκευή της απόληξης του ελατηρίου.
Εικ. 6.3.6. Ελατήριο τελειωμένο.
Όταν το ελατήριο ενεργοποιείται για να προκαλέσει τη μετακίνηση, έχει την τάση να ολισθαίνει στη γλωσσική επιφάνεια του δοντιού. Για να αποτραπεί το φαινόμενο αυτό πρέπει:
- β) το ενεργό τμήμα του ελατήριου να προστατεύεται από την ακρυλική πλάκα, χωρίς να ενσωματώνεται σε αυτήν.
- α) το ελατήριο να κατασκευαστεί έτσι ώστε να ασκεί δυνάμεις όσο το δυνατόν πιο κάθετες προς τον άξονα του δοντιού και όσο το δυνατόν πιο κοντά στα ούλα, χωρίς όμως να πιέζει το βλεννογόνο

6.3.δ. Προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό ελατήριο
- 1. Το ελατήριο να μην εκτοπίζει το ορθοδοντικό μηχάνημα κατά την ενεργοποίησή του.
- 3. Να μην τραυματίζει τη γλώσσα ή άλλους ιστούς του στόματος.
- 2. Να προκαλεί την οδοντική μετακίνηση μόνο του δοντιού που επιθυμούμε και όχι των διπλανών.
- 4. Να είναι κατασκευασμένο με σωστής διατομής σύρμα (συνήθως 0,5 χιλ).
- 6. Να μη γίνονται διορθωτικές κάμψεις, γιατί το σύρμα του ελατήριου θα γίνει εύθραυστο.
- 5. Η απόληξή του να απέχει 1-1,5 χιλ. από τον υπερώιο βλεννογόνο, έτσι ώστε να εισχωρεί το ακρυλικό κάτω από αυτό και να έχει ικανοποιητικό μήκος (4-6 χιλ), για τη σωστή συγκράτηση του ελατήριου στην ακρυλική πλάκα.
- 7. Το ενεργό τμήμα του ελατήριου να καλύπτεται από ακρυλικό χωρίς να ενσωματώνεται σε αυτό, για να μην εμποδίζεται η ενεργοποίησή του.

6.4. ΕΞΕΛΙΚΤΡΕΣ

6.4.α. Τι είναι οι εξελίκτρες
Η εξελίκτρα είναι ένας μικρός μεταλλικός μηχανισμός που δρα σύμφωνα με την αρχή του κοχλία. Αποτελείται από τον κοχλία και δύο οδηγούς βραχίονες, οι οποίοι βοηθούν στην παράλληλη διάνοιξη του μηχανήματος. Οι δύο οδηγοί βραχίονες βρίσκονται εκατέρωθεν του κοχλία.
Εικ. 6.4.1. Εξελίκτρα.
Υπάρχουν εξελίκτρες, που αντί για δύο βραχίονες, έχουν ένα.
Το μήκος των εξελικτρών κυμαίνεται μεταξύ 9 χιλ. και 20χιλ., ανάλογα με το είδος τους.
Ο κοχλίας φέρει στο μέσον του ένα άνοιγμα στρογγυλής διατομής, στο οποίο προσαρμόζεται ένας μεταλλικός στυλίσκος το γνωστό "κλειδί", με τον ενεργοποιείται όλος ο μηχανισμός της εξελίκτρας.

6.4.β. Πού χρησιμοποιούνται οι εξελίκτρες
Οι εξελίκτρες στην Ορθοδοντική χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για τη διεύρυνση του οδοντικού τόξου είτε στην άνω είτε στην κάτω γνάθο.
-  Υπάρχουν περιπτώσεις, στις οποίες η εξελίκτρα μετακινεί ένα συγκεκριμένο μέρος τον οδοντικού τόξου, όπως για παράδειγμα ένα μόνο δόντι ή μια ομάδα δοντιών.
-  Σε άλλες περιπτώσεις όμως λειτουργούν σαν μέσα για σύγκλειση των δυο ημιμορίων του οδοντικού τόξου.
Η εξελίκτρα ενσωματώνεται μέσα στην ακρυλική πλάκα του ορθοδοντικού μηχανήματος. Η τοποθέτησή της γίνεται πριν από τον πολυμερισμό του ακρυλικού. Ο μηχανισμός του κοχλία προστατεύεται από μια πλαστική κάθετη προεξοχή, η οποία μετά τον πολυμερισμό αφαιρείται, αφήνοντας την υποδοχή για το κλειδί ελεύθερη.

6.4.γ. Ορθοδοντικά μηχανήματα με εξελίκτρα
Τα ορθοδοντικά μηχανήματα με εξελίκτρα χρησιμοποιούνται για:
- β) Τη διόρθωση της ετερόπλευρης σταυροειδούς σύγκλεισης.
- α) Τη διόρθωση της οπίσθιας αμφοτερόπλευρης σταυροειδούς σύγκλεισης.
- γ) Τη διάνοιξη χώρου μεταξύ δύο δοντιών.
Στην πρώτη περίπτωση η εξελίκτρα τοποθετείται κατά μήκος της υπερώιας ραφής και το τέλος της αντιστοιχεί με το εγγύς τριτημόριο των πρώτων μόνιμων γομφίων. Οι δυνάμεις που ασκούνται είναι αμφοτερόπλευρες και οδηγούν στη διάνοιξη του οδοντικού τόξου. Σε συνδυασμό με ορθοδοντικά ελατήρια και προστομιακό τόξο είναι δυνατόν να διορθωθεί συνωστισμός στα πρόσθια δόντια, με διεύρυνση του οδοντικού τόξου.

- δ) Τη διόρθωση σταυροειδούς σύγκλεισης ενός δοντιού.
Γενικότερα οι εξελίκτρες έχουν εφαρμογή σε πολλές περιπτώσεις οδοντοφατνιακών ανωμαλιών και τα αποτελέσματα της εφαρμογής τους είναι πολύ καλά. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιούνται ευρέως. Ο σχεδιασμός των μηχανημάτων με εξελίκτρες είναι κάθε φορά διαφορετικός, ανάλογα με το οδοντικό πρόβλημα που υπάρχει.

Η κατασκευή των μηχανημάτων με εξελίκτρα ακολουθεί βασικούς κανόνες οι οποίοι είναι οι εξής:
- 2) Η εξελίκτρα πρέπει να τοποθετείται όσο το δυνατόν πιο κοντά στο βλεννογόνο, για να μην είναι ογκώδες το μηχάνημα και να μη δημιουργεί πρόβλημα στις φυσιολογικές λειτουργίες του στόματος (ομιλία, μάσηση, κατάποση).
- 1) Τα μηχανήματα που περιλαμβάνουν εξελίκτρα πρέπει να έχουν αυξημένη συγκράτηση, ώστε να μην εκτοπίζονται κατά την ενεργοποίησή τους.
- 3) Να υπάρχει πάντα βέλος που να δείχνει τη φορά διάνοιξης της εξελίκτρας (οι περισσότερες εξελίκτρες του εμπορίου το έχουν ενσωματωμένο). Αν δεν υπάρχει το βέλος, τότε πρέπει να δημιουργείται είτε με ακρυλικό διαφορετικού χρώματος είτε με την προσθήκη ενός μικρού πλαστικού ή μεταλλικού βέλους είτε χαράζοντας επάνω στην εξελίκτρα με μια φρέζα τη φορά διάνοιξής της.
- 4) Το μηχάνημα πρέπει να είναι καλά γυαλισμένο, για να μπορεί να καθαριστεί εύκολα από τον ασθενή.

6.4.δ. Είδη εξελικτρών
Στην Ορθοδοντική χρησιμοποιούνται αρκετά είδη εξελικτρών που το κάθε ένα έχει τη λειτουργία του. Τα κυριότερα είδη είναι:
- 1) Απλή εξελίκτρα, για αμφοτερόπλευρη διάνοιξη. Χρησιμοποιείται συνήθως για διεύρυνση του οδοντικού τόξου.
Εικ. 6.4.2. Απλή εξελίκτρα για αμφοτερόπλευρη διάνοιξη.
- 2) Μονόπλευρη εξελίκτρα, για μετακίνηση συγκεκριμένου τμήματος του οδοντικού τόξου.
Εικ. 6.4.3. Μονόπλευρες εξελίκτρες.
- 3) Τριπλή εξελίκτρα, για ταυτόχρονη διεύρυνση του οδοντικού τόξου και χειλική μετακίνηση των έξι προσθίων δοντιών.

Εικ. 6.4.4. Τριπλή εξελίκτρα.
- 4) Ταχείας διεύρυνσης εξελίκτρα (Hyrax), η οποία προσαρμόζεται σε δακτυλίους και λειτουργεί σαν ακίνητος μηχανισμός.
Εικ. 6.4.5. Εξελίκτρα ταχείας διεύρυνσης.
- 5) Εξελίκτρα «ψαλίδα,» η οποία διευρύνει το οδοντικό τόξο με γωνία. Το πίσω σημείο του μηχανήματος είναι σταθερό και η διάνοιξη γίνεται σταδιακά προς τα εμπρός κατά μήκος του κοψίματος της εξελίκτρας.
Εικ. 6.4.6. Εξελίκτρα ψαλίδα.
- 6) Μικρές εξελίκτρες σε σχήμα βίδας, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη μετακίνηση ενός μόνο δοντιού.

Εικ. 6.4.7. Μικρή εξελίκτρα σε σχήμα βίδας.

Θυμηθείτε ότι:

 Τα ακροσφαιρικά άγκιστρα:
Το σφαιρικό ή τριγωνικό άκρο τους βρίσκεται προστομιακά και η απόληξη υπερώια ή γλωσσικά.
Προσφέρουν συμπληρωματική συγκράτηση.
Το σφαιρικό άκρο τοποθετείται στη μεσοδόντιο θηλή και κάτω από τη μέγιστη περίμετρο των παρακείμενων δοντιών.

 Το άγκιστρο Adams:
Κατασκευάζονται από στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,6 χιλ.
Είναι το αποτελεσματικότερο ορθοδοντικό άγκιστρο.
Προσφέρει μεγάλη συγκράτηση, η οποία οφείλεται στην κατασκευή και στη θέση των αγκύλων του.
Τοποθετείται συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο.
Κατασκευάζεται από στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ.
Το άγκιστρο Adams αποτελείται από 6 μέρη.
Η οριζόντια δοκός πρέπει να απέχει 2 χιλ., τόσο από την παρειακή επιφάνεια του δοντιού όσο και από τον αυχένα.
-  Ελατήριο ονομάζεται η συρμάτινη κατασκευή, η οποία προκαλεί μετακινήσεις ενός ή περισσότερων δοντιών.

Το ελατήριο αποτελείται από το ενεργό και το παθητικό τμήμα. Τα ελατήρια ταξινομούνται ανάλογα με την οδοντική μετακίνηση, την οποία προκαλούν.
Η κατασκευή του ελατήριου γίνεται συνήθως με στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0.5 χιλ.
-  Οι εξελίκτρες είναι μικροί μεταλλικοί μηχανισμοί που δρουν σύμφωνα με την αρχή του κοχλία. Στην Ορθοδοντική οι εξελίκτρες χρησιμοποιούνται κυρίως για τη διεύρυνση του οδοντικού τόξου είτε στην άνω είτε στην κάτω γνάθο.
Υπάρχουν διάφορα είδη εξελικτρών.
Η εξελίκτρα ενσωματώνεται μέσα στην ακρυλική πλάκα, πριν τον πολυμερισμό του ακρυλικού.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Ποιος ο ρόλος των ακροσφαιρικών αγκίστρων;
-  Από ποια μέρη αποτελείται ένα ακροσφαιρικό άγκιστρο;
-  Πού τοποθετείται το ακροσφαιρικό άγκιστρο;
-  Ποια είναι τα βασικά στάδια κατασκευής ενός ακροσφαιρικού αγκίστρου;
-  Ποιος ο ρόλος του αγκίστρου Adams;
-  Γιατί θεωρείται το αποτελεσματικότερο ορθοδοντικό άγκιστρο;
-  Ποιο είναι το μήκος της οριζόντιας δοκού του αγκίστρου Adams;
-  Πόσες μοίρες είναι η γωνία που σχηματίζεται από τις αγκύλες και την οριζόντια δοκό;
-  Από ποια μέρη αποτελείται το άγκιστρο Adams;
-  Σε ποια δόντια είναι δυνατόν να κατασκευαστεί το άγκιστρο Adams;
-  Τι είναι το ορθοδοντικό ελατήριο;
-  Πώς λειτουργεί ένα ελατήριο;
-  Από ποια μέρη αποτελείται ένα ελατήριο;
-  Πόσοι και ποιοι είναι οι τύποι των ελατηρίων που γνωρίζετε;
-  Ποια είναι τα κριτήρια για τη σωστή κατασκευή ενός ελατηρίου;
-  Τι είναι η εξελίκτρα;
-  Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται για την κατασκευή των μηχανημάτων με εξελίκτρα;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 6 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 1 η : Κατασκευή ακροσφαιρικού αγκίστρου
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,6 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου (Lecron)
- 5. Πένσα No 139
- 4. Μολύβι
- 6. Ελαστικό στίλβωσης και λείανσης του σύρματος
- 7. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προετοιμασία του εκμαγείου με τη δημιουργία του απαραίτητου χώρου, για την τοποθέτηση του αγκίστρου.
-  Κατασκευή του παρειακού τμήματος του αγκίστρου.
-  Κατασκευή της ελεύθερης απόληξης του αγκίστρου σε σχήμα κύκλου διαμέτρου 2 περίπου χιλιοστών.
- Πέρασμα του σύρματος από τις μασητικές επιφάνειες των δοντιών.
-  Διαμόρφωση της υπερώιας ή της γλωσσικής απόληξης.
-  Κάμψη του σύρματος, για την κατασκευή του υπερώιου ή του γλωσσικού τμήματος.
- Λείανση της ελεύθερης απόληξης (άκρο του αγκίστρου).

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : Κατασκευή αγκίστρου Adams
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου (Lecron)
- 5. Πένσα No 139
- 4. Μολύβι
- 6. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προετοιμασία του εκμαγείου στα σημεία που θα τοποθετηθούν οι δυο αγκύλες του αγκίστρου Adams.
- Διαμόρφωση στη δοκό δύο γωνιών εγγύς και άπω 60° περίπου.
-  Κατασκευή της οριζόντιας δοκού του αγκίστρου.
-  Κατασκευή των δύο αγκυλών και κάμψη αυτών σε γωνία 45° ως προς την οριζόντια δοκό.
-  Δοκιμή του αγκίστρου στις εγγύς και άπω εσοχές.
-  Με διαδοχικές κάμψεις εγγύς και άπω του αγκίστρου, το σύρμα να έρθει σε στενή επαφή με το δόντι στην παρειακή, στη μασητική και στην υπερώια ή στη γλωσσική επιφάνεια του δοντιού και να απέχει 1-1,5 χιλ. από το βλεννογόνο.
- Διαμόρφωση των παρειακών προεκτάσεων του αγκίστρου.
-  Κατασκευή των υπερώιων ή των γλωσσικών απολήξεων του αγκίστρου Adams σε σχήμα ορθής γωνίας.

ΑΣΚΗΣΗ 3 η : Κατασκευή απλού ελατηρίου προστομιακής μετακίνησης
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,5 χιλ.
- 3. Πένσα No 139
- 5. Υποδεκάμετρο
- 4. Μολύβι
- 6. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Σχεδίαση με το μολύβι του ελατηρίου, το οποίο θα κατασκευαστεί στο εκμαγείο.
- Διαμόρφωση της δεύτερης και της τρίτης κάμψης ίσου μήκους με την πρώτη.
-  Διαμόρφωση του εξωτερικού ενεργού τμήματος του ελατηρίου.
-  Κατασκευή στο μέσον της τελευταίας αγκύλης, της απόληξης του ελατήριου, σε απόσταση 1-1,5 χιλ. από το βλεννογόνο.
-  Διαμόρφωση μιας μικρής κάμψης 90° στο άκρο της απόληξης, για καλύτερη συγκράτηση.
Jan Victors, Ένας εξαγωγέας δοντιών, 1654. Λάδι σε λινό, 78 X 94,5 cm. Ιστορικό Μουσείο Άμστερνταμ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΚΙΝΗΤΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

7.1. ΜΗΧΑΝΗΜΑ ΤΥΠΟΥ HAWLEY ΑΝΩ ΓΝΑΘΟΥ

7.1.α. Γενικά για το μηχάνημα
Το πιο γνωστό και συχνό κινητό μηχάνημα στην Ορθοδοντική είναι το Hawley. Το μηχάνημα Hawley είναι κινητό, δηλαδή τοποθετείται στο στόμα και αφαιρείται από τον ασθενή.

Αποτελείται από:
- 2. Ένα προστομιακό τόξο
Εικ. 7.1.1. Μηχάνημα Hawley άνω γνάθου.
- 1. Δύο άγκιστρα Adams στους πρώτους μόνιμους γομφίους
- 3. Μια ακρυλική πλάκα

Χρήσεις μηχανήματος Hawley.
-  Σαν παθητικό
Το μηχάνημα Hawley μπορεί να χρησιμοποιηθεί:
- Σαν ενεργητικό
Σαν ενεργητικό με τροποποίηση της βασικής του μορφής μπορεί να προκαλέσει κάποιες οδοντικές μετακινήσεις. Στην κατηγορία αυτή έχουμε δεκάδες παραλλαγές. Οι βασικότερες είναι το Hawley με εξελίκτρα, το Hawley με ελατήριο και το Hawley με τροποποίηση της ακρυλικής πλάκας.
Σαν παθητικό τοποθετείται στο στόμα του ασθενούς μετά το τέλος της ορθοδοντικής θεραπείας για τη συγκράτηση αποτελέσματος. Δηλαδή, για να μη μετακινηθούν τα δόντια από τη σωστή τους θέση.

Το μηχάνημα Hawley μπορεί να τοποθετηθεί στην άνω και στην κάτω γνάθο.

7.1.β. Το προστομιακό τόξο στο μηχάνημα
Η συρμάτινη κατασκευή, η οποία περνά από την προστομιακή επιφάνεια των προσθίων δοντιών, ονομάζεται προστομιακό τόξο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανάλογα με την κατασκευή και το σχεδιασμό του για:
- 2. τη σταθεροποίηση των δοντιών (παθητικό).
- 1. τη μετακίνηση των προσθίων δοντιών (ενεργητικό)
Το κλασικό προστομιακό κατασκευάζεται από σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,8 χιλ. και αποτελείται από:
-  δυο αγκύλες δεξιά και αριστερά του οριζόντιου τόξου
-  το οριζόντιο τόξο το οποίο έρχεται σε επαφή με το μέσο τριτημόριο των 6 προσθίων δοντιών (κεντρικών, πλαγίων και κυνοδόντων)
- δύο υπερώιες απολήξεις.

7.1.γ. Κατασκευή του προστομιακού τόξου
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του προστομιακού τόξου:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,8 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Μολύβι
- 5. Υποδεκάμετρο
- 4. Πένσα No 139
- 6. Εκμαγείο εργασίας
-  Πάνω στο εκμαγείο εργασίας με ένα μολύβι σημειώνουμε το σχήμα και την πορεία του προστομιακού τόξου.
Εικ. 7.1.2. Σχεδίαση προστομιακού τόξου στο εκμαγείο εργασίας.
-  Αρχίζουμε την κατασκευή του κόβοντας ένα κομμάτι σύρμα μήκους περίπου 15 εκατ.

-  Κρατάμε το ένα άκρο του σύρματος με την πένσα No 139 σε απόσταση 5 εκατ. περίπου από τη μια άκρη του και αρχίζουμε να κάμπτουμε σιγά-σιγά το σύρμα με το αριστερό χέρι, χρησιμοποιώντας τον αντίχειρα από τη μια και το δείκτη από την άλλη, προσπαθώντας να δώσουμε στο σύρμα το σχήμα του οδοντικού τόξου.
Εικ. 7.1.3. Κατασκευή προστομιακού τόξου.
-  Το προστομιακό τόξο εκτείνεται από το εγγύς τριτημόριο του ενός κυνόδοντα μέχρι το εγγύς τριτημόριο του άλλου κυνόδοντα και έρχεται σε απόλυτη επαφή με το μέσον του μέσου τριτημορίου της χειλικής επιφάνειας των 6 προσθίων δοντιών. Σε αυτά τα σημεία δημιουργούμε τις αγκύλες.
-  Σημαδεύουμε με το μολύβι το σημείο στο οποίο θέλουμε να κάμψουμε το σύρμα. Με το πυραμιδικό σκέλος της δισκελούς πένσας πιάνουμε το σύρμα και το κάμπτουμε σε γωνία μεγαλύτερη ή ίση με 90°.

Εικ. 7.1.4. Κατασκευή γωνίας 90°.
-  Τοποθετούμε το προστομιακό τόξο πάνω στο εκμαγείο και σημειώνουμε με το μολύβι το σημείο όπου θα κάνουμε τη νέα κάμψη, ώστε να δημιουργηθεί το άνω τμήμα της αγκύλης.
-  Τοποθετούμε το μέσον των σκελών της πένσας στο σημείο αυτό και με τη βοήθεια του δείκτη και του αντίχειρα, πιέζουμε το σύρμα πάνω στο κυλινδρικό σκέλος της πένσας, ώστε να δημιουργηθεί η αγκύλη.
Εικ. 7.1.5. Κατασκευή αγκύλης.
Το ύψος της αγκύλης πρέπει να είναι 5-7 χιλ., δηλαδή να βρίσκεται 1 χιλ. περίπου πάνω από τον αυχένα του κυνόδοντα.

Η αγκύλη πρέπει να απέχει από το βλεννογόνο 1χιλ., για να μην τον τραυματίζει.
Το εύρος της αγκύλης πρέπει να είναι 4-6 χιλ., δηλαδή όση η απόσταση του εγγύς τριτημορίου του κυνόδοντα μέχρι το μεσοδόντιο μεταξύ κυνόδοντα και πρώτου προγομφίου.
Εικ. 7.1.6. Δοκιμή αγκύλης.
-  Στη συνέχεια πλησιάζουμε το σύρμα προς το μεσοδόντιο διάστημα του κυνόδοντα και του πρώτου προγομφίου και κάμπτουμε το σύρμα υπερώια, προσέχοντας να είναι σε απόλυτη επαφή με τα παρακείμενα δόντια, ώστε να μην παρεμποδίζει τη σύγκλειση.
-  Με μικρές κινήσεις διαμορφώνουμε τις απολήξεις του προστομιακού τόξου, οι οποίες πρέπει να απέχουν 1-2 χιλ. περίπου από το βλεννογόνο για να μπορέσει το ακρυλικό να εισχωρήσει από κάτω. Οι απολήξεις εκτείνονται σε μήκος 7-10 χιλ. από τους υπερώιους αυχένες των δοντιών για να υπάρχει καλή συγκράτηση του προστομιακού από το ακρυλικό.

Εικ. 7.1.7. Απόληξη προστομιακού τόξου.

7.1.δ. Προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό προστομιακό τόξο
Για να θεωρηθεί ένα προστομιακό τόξο ικανοποιητικό θα πρέπει να ισχύουν τα εξής:
- 2. Το οριζόντιο τόξο να έρχεται σε επαφή με το μέσον του μέσου τριτημορίου της χειλικής επιφάνειας των προσθίων δοντιών.
- 1. Να είναι κατασκευασμένο από 0,8 χιλ. διαμέτρου σύρμα και όχι μικρότερης ή μεγαλύτερης διατομής.
- 3. Το οριζόντιο τόξο να έρχεται σε επαφή με όλα τα πρόσθια δόντια, για να μην προκαλεί ανεπιθύμητες μετακινήσεις στην περίπτωση που χρησιμοποιείται σαν παθητικό.
- 5. Να υπάρχει επαφή του προστομιακού τόξου με το εγγύς τριτημόριο των κυνοδόντων.
- 4. Το οριζόντιο τόξο να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο και παράλληλα με τις κοπτικές επιφάνειες των προσθίων δοντιών, δηλαδή να μην κάνει "χαμόγελο".
- 6. Οι αγκύλες να απέχουν 1 χιλ. από το βλεννογόνο, για να μην τον τραυματίζουν.
- 8. Οι αγκύλες να έχουν ύψος 1 χιλ. περίπου πάνω από τον αυχένα του δοντιού, δηλαδή το συνολικό τους μήκος να είναι 5-7 χιλ.
- 7. Οι αγκύλες να έχουν εύρος, τόσο όσο το διάστημα από το εγγύς τριτημόριο του κυνόδοντα, έως το μεσοδόντιο μεταξύ κυνόδοντα-προγομφίου, δηλαδή 4-6 χιλ.

- 9. Η εγγύς γωνία της αγκύλης να είναι μεγαλύτερη ή ίση με 90° και ποτέ μικρότερη.
- 11. Το μεσοδόντιο πέρασμα του σύρματος μεταξύ κυνόδοντα και προγομφίου να έχει στενή επαφή με τα δόντια, για να μην παρεμποδίζει τη σύγκλειση.
- 10. Τα εγγύς και άπω σκέλη της αγκύλης να είναι παράλληλα μεταξύ τους.
- 12. Οι απολήξεις να απέχουν 1-2 χιλ από το βλεννογόνο της υπερώας.
- 14. Το προστομιακό τόξο να μην παρουσιάζει "τσακίσματα" από τις διορθωτικές κινήσεις κατά την κατασκευή του.
- 13. Οι απολήξεις να εκτείνονται σε μήκος 7-10 χιλ. από τους υπερώιους αυχένες των δοντιών.

Εικ.7.1.8. Προστομιακό τόξο σωστά κατασκευασμένο.

7.1.ε. Η ακρυλική πλάκα
Η υπερώια ή γλωσσική κατασκευή η οποία εφάπτεται στο βλεννογόνο και κατασκευάζεται από ακρυλική ρητίνη, ονομάζεται ακρυλική πλάκα.

Κύριος σκοπός της είναι:

Δευτερεύοντες σκοποί της ακρυλικής πλάκας είναι:
-  η ενσωμάτωση σε αυτή των συρμάτινων εξαρτημάτων, δηλαδή των αγκίστρων, του προστομιακού τόξου, των ελατηρίων και των εξελικτρών.
-  η ενίσχυση της συγκράτησης του μηχανήματος
-  η εφαρμογή της σαν λειτουργικό μηχάνημα.
- η χρησιμοποίησή της για τη διατήρηση του χώρου σε περίπτωση πρόωρης απώλειας δοντιών

7.1.στ. Κατασκευή της ακρυλικής πλάκας για το μηχάνημα Hawley
Μετά την κατασκευή των συρμάτινων εξαρτημάτων (αγκίστρων και προστομιακού τόξου) ακολουθεί η κατασκευή της ακρυλικής πλάκας.

Α. Κατασκευή ακρυλικού
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του ακρυλικού:
- 2. Μπουκαλάκι με σταγονόμετρο
- 1. Ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 3. Συγκολλητικό κερί
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 4. Ροζ κερί εργαστηρίου
- 6. Λυχνία
- 8. Διαχωριστικό υγρό
- 7. Μικρή σπάθη
- 9. Πινέλο
- 11. Εκμαγείο εργασίας
- 10. Μπολ με νερό
- 12. Χύτρα πολυμερισμού
-  Η διαδικασία κατασκευής της ακρυλικής πλάκας ξεκινάει με την προετοιμασία του εκμαγείου. Το εκμαγείο εμβυθίζεται μέσα σε μπολ με νερό σε θερμοκρασία δωματίου για 10 περίπου λεπτά. Με αυτό τον τρόπο η γύψος απορροφά την κατάλληλη ποσότητα νερού, ώστε αργότερα να μην απορροφήσει το μονομερές, γεγονός, που θα είχε σαν αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό φυσαλίδων μέσα στην ακρυλική πλάκα και τον κακό πολυμερισμό του ακρυλικού. Δεν αφήνουμε το εκμαγείο μέσα στο νερό πάνω από 10 λεπτά, για να μη γίνει σαθρό και χάσει τις διαστάσεις του.

Εικ. 7.1.9. Εμβύθιση του εκμαγείου σε μπολ με νερό.
-  Αφού βγάλουμε το εκμαγείο από το νερό, το στεγνώνουμε καλά με απορροφητικό χαρτί και καλύπτουμε τις υποσκαφές που τυχόν υπάρχουν με ροζ κερί εργαστηρίου.
-  Κερί βάζουμε επίσης στα σημεία, στα οποία δε θέλουμε να καλυφθούν με ακρυλικό. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκμαγεία της άνω γνάθου υπάρχουν πιο σπάνια υποσκαφές. Στα εκμαγεία της κάτω γνάθου οι υποσκαφές είναι πιο συνηθισμένες και η κάλυψη με κερί γίνεται, για να μην εμποδίζεται η τοποθέτηση και η αφαίρεση των μηχανημάτων, τόσο στο εκμαγείο όσο και στον ασθενή.

Εικ.7.1.10. Κάλυψη των υποσκαφών με ροζ κερί εργαστηρίου.
-  Στη συνέχεια με το πινέλο επαλείφουμε το εκμαγείο με διαχωριστικό υγρό. Πρέπει να προσέξουμε ώστε το πινέλο να μην αφήνει υπολείμματα (τρίχες), γιατί αυτά θα εγκλωβιστούν μέσα στο ακρυλικό. Η επάλειψη είναι προτιμότερο να γίνεται με λεπτόρρευστο διαχωριστικό υγρό, για να μην δημιουργείται παχύ στρώμα πάνω στο εκμαγείο. Το διαχωριστικό εξασφαλίζει την πλήρη απομόνωση του ακρυλικού από το γύψινο εκμαγείο και τον εύκολο διαχωρισμό της ακρυλικής πλάκας από το εκμαγείο μετά τον πολυμερισμό. Αφήνουμε το εκμαγείο να στεγνώσει καλά.

Εικ. 7.1.11. Τοποθέτηση διαχωριστικού υγρού.
-  Μόλις στεγνώσει το διαχωριστικό, πάνω στο εκμαγείο ακινητοποιούμε με συγκολλητικό κερί τα συρμάτινα μέρη, δηλαδή τα άγκιστρα και το προστομιακό τόξο (στην περίπτωση του απλού μηχανήματος Hawley).
Προσέχουμε το συγκολλητικό κερί να μην καλύψει επιφάνειες των συρμάτινων μερών, στις οποίες θα τοποθετηθεί το ακρυλικό.
Εικ. 7.1.12. Ακινητοποίηση των συρμάτινων μερών του μηχανήματος.
-  Το ακρυλικό που χρησιμοποιείται συνήθως είναι, όπως προαναφέρθηκε, εν ψυχρώ πολυμεριζόμενο. Για να επισπευσθεί η διαδικασία πολυμερισμού το εκμαγείο με το ακρυλικό τοποθετούνται μέσα σε ειδική συσκευή, τη χύτρα πολυμερισμού η οποία περιέχει νερό σε θερμοκρασία 42°C και πίεση 2,2 Atm για 20 λεπτά περίπου.
-  Πολλές φορές χρησιμοποιείται εν θερμώ πολυμεριζόμενο ακρυλικό, του οποίου όμως η κατασκευή είναι πιο δύσκολη και χρονοβόρα. Η διαδικασία κατα-

σκευής του εν θερμώ πολυμεριζόμενου ακρυλικού είναι παρόμοια με τη διαδικασία κατασκευής του ακρυλικού στις οδοντοστοιχίες.
-  Η τοποθέτηση του ακρυλικού είναι προτιμότερο να αρχίζει από τα συρμάτινα μέρη. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό, ώστε το ακρυλικό να "γεμίσει" πλήρως το χώρο μεταξύ συρμάτινης απόληξης και εκμαγείου.
Εικ. 7.1.13. Τοποθέτηση ακρυλικού αρχίζοντας από τα συρμάτινα μέρη.
-  Αρχικά καλύπτουμε μια μικρή επιφάνεια με σκόνη ακρυλικού και ρίχνουμε με το σταγονόμετρο μονομερές, μέχρι να δημιουργηθεί ένα στρώμα ακρυλικού γύρω στα 2 εκατοστά, που να μοιάζει με γέλη (gel). Το ακρυλικό πρέπει να έχει την απαραίτητη πυκνότητα, ώστε να σταθεροποιείται πάνω στο εκμαγείο. Συνεχίζουμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και στο υπόλοιπο εκμαγείο, μέχρι να αποδώσουμε το επιθυμητό πάχος και σχήμα.

Εικ. 7.1.14. Το ακρυλικό τοποθετημένο σε όλο το μηχάνημα
-  Πριν τον πολυμερισμό αφαιρούμε τις περίσσιες του ακρυλικού με ένα μαχαιράκι και αν είναι απαραίτητο, λειαίνουμε την επιφάνεια του με το δάκτυλό μας, με την προϋπόθεση ότι είναι καθαρό και έχουμε στάξει πάνω του μονομερές.
-  Μετά την ολοκλήρωση του πολυμερισμού βγάζουμε το μηχάνημα από το εκμαγείο με ελαφρές κινήσεις.
-  Ακολουθεί η διαδικασία πολυμερισμού στη χύτρα.

Β. Τροχισμός, λείανση και στίλβωση της ακρυλικής πλάκας
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για τον τροχισμό, τη λείανση και τη στίλβωση της ακρυλικής πλάκας:
- 2. Ειδικοί τροχόλιθοι λείανσης ακρυλικού
- 1. Φρέζες ακρυλικού (carbide) σε διάφορα μεγέθη
- 3. Λαστιχάκια λείανσης
- 5. Ελαφρόπετρα
- 4. Μηχάνημα στίλβωσης που φέρει ειδικές πάνινες βούρτσες
- 6. Στιλβωτικό υγρό
-  Με τη βοήθεια των φρεζών διαμορφώνουμε την ακρυλική πλάκα, έτσι ώστε να είναι ισοπαχής σε όλη της την επιφάνεια.
-  Στη συνέχεια εξομαλύνουμε τελείως την επιφάνεια του ακρυλικού με τροχόλιθους λείανσης και διορθώνουμε τις ατέλειες με τα λαστιχάκια λείανσης. Ακολουθεί η στίλβωση του μηχανήματος στο μηχάνημα στίλβωσης, πρώτα με ελαφρόπετρα και σκληρή βούρτσα ή πάνινο κώνο και στη συνέχεια με στιλβωτικό υγρό και μαλακή βούρτσα. Η ακρυλική πλάκα μετά τη στίλβωση πρέπει να εμφανίζεται λεία και στιλπνή.

Τροχίζουμε μόνο την εξωτερική επιφάνεια και όχι αυτή που έρχεται σε επαφή με το βλεννογόνο (εκτός και αν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος). Κατά τον τροχισμό η φρέζα δεν πρέπει να ακουμπήσει τα συρμάτινα μέρη του μηχανήματος, επειδή μειώνει τη διάμετρό τους και μπορεί να επιφέρει τη θραύση τους.
Εικ. 7.1.15. Τελική διαμόρφωση της ακρυλικής πλάκας.

7.1.ζ. Προϋποθέσεις για μια ικανοποιητική ακρυλική πλάκα
- 1. Να έχει ικανοποιητικό πάχος, δηλαδή 2-2,5 χιλ.
- 3. Να είναι καλά τροχισμένη και γυαλισμένη.
- 2. Να είναι ομοιογενής χωρίς φυσαλίδες.
- 4. Να εκτείνεται μέχρι 2 χιλ. πάνω από τους αυχένες των δοντιών.
- 6. Να μην τοποθετείται σε εσοχές των γνάθων.
- 5. Να ενσωματώνει όλα τα σύρματα που βρίσκονται στον υπερώιο ή στο γλωσσικό βλεννογόνο.

7.2. ΕΠΙΚΛΙΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΓΝΑΘΟΥ

7.2.α. Γενικά για το μηχάνημα
Το επικλινές επίπεδο της κάτω γνάθου είναι ένα λειτουργικό ορθοδοντικό μηχάνημα, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ακίνητη ή σε κινητή ή σε κινητόακίνητη μορφή. Επινοήθηκε το 1771 από τον Σκοτσέζο ανατόμο-φυσιολόγο John Hunder, ο οποίος το κατασκεύασε αρχικά από μεταλλικό έλασμα.
Ο σκοπός του επικλινούς επίπεδου είναι η διόρθωση της πρόσθιας σταυροειδούς σύγκλεισης. Τα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου γλιστρούν κατά την ανάσπαση της κάτω γνάθου στην επικλινή επιφάνεια του μηχανήματος και μετακινούνται χειλικά.

Σήμερα η πιο συνηθισμένη μορφή του επικλινούς επίπεδου είναι το κινητό μηχάνημα από σύρμα ανοξείδωτου χάλυβα και ακρυλικό, αν και πολλές παραλλαγές χρησιμοποιούνται ακόμη.
Το επικλινές επίπεδο μπορεί επίσης να μετακινήσει τους κάτω τομείς γλωσσικά, εφόσον ενεργοποιηθεί το προστομιακό τόξο του μηχανήματος, εάν βέβαια υπάρχει η κατάλληλη τοποθέτηση του ακρυλικού στην εσωτερική πλευρά του.

Περιγραφή του μηχανήματος:
-  το προστομιακό τόξο με τις δύο αγκύλες στην περιοχή των κυνοδόντων
Το κλασσικό επικλινές μηχάνημα της κάτω γνάθου αποτελείται από: Α. Το συρμάτινο σκελετό ο οποίος περιλαμβάνει:
- τα γλωσσικά τμήματα του σύρματος.
Εικ. 7.2.1.(α)
Εικ. 7.2.1.(β)
Επικλινές επίπεδο της κάτω γνάθου.
- Β. Το ακρυλικό τμήμα το οποίο προστομιακά, στην περιοχή των προσθίων δοντιών, σχηματίζει μία επικλινή επιφάνεια 45° ως προς το μασητικό επίπεδο και γλωσσικά καλύπτει το συρμάτινο σκελετό.

7.2.β. Στάδια κατασκευής
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του μηχανήματος:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,8 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Μολύβι
- 5. Υποδεκάμετρο
- 4. Πένσα No 139
- 6. Εκμαγείο εργασίας

Α. Προετοιμασία του εκμαγείου
Σχεδιάζουμε στο εκμαγείο με το μολύβι το συρμάτινο σκελετό τον οποίο θα κατασκευάσουμε:
-  Οι αγκύλες ξεκινούν από το εγγύς τριτημόριο των κυνοδόντων ως τη μεσοδόντιο περιοχή κυνόδοντα-προγομφίου. Το εύρος τους είναι 4-6 χιλ. και το ύψος τους 5-7 χιλ.
-  Το προστομιακό τόξο περνά από το μέσον του μέσου τριτημορίου των χειλικών επιφανειών των 6 προσθίων δοντιών.
-  Το σχέδιο περνά από το μεσοδόντιο κυνοδόντων-προγομφίων και κατευθύνεται γλωσσικά 5-7 χιλ. κάτω από τους αυχένες των δοντιών. Στο σημείο αυτό σχεδιάζουμε τα οριζόντια τμήματα του συρμάτινου σκελετού, τα οποία με γωνία 90° κατευθύνονται ως το ύψος της γλωσσικής αύλακας των πρώτων μόνιμων γομφίων, σε απόσταση 5-7 χιλ. από τους αυχένες των δοντιών.
-  Σχεδιάζουμε στο σημείο αυτό μία δεύτερη κάμψη 90° και το σχέδιο καταλήγει στο μέσον της γλωσσικής αύλακας του πρώτου μόνιμου γομφίου μασητικά.

Β. Διαμόρφωση του σύρματος
-  Κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα μήκους 20-25 εκατ.
-  Αφού διαπιστωθεί η τέλεια επαφή του προστομιακού τόξου με τα 6 πρόσθια δόντια, διαμορφώνουμε τις δύο αγκύλες ακολουθώντας πιστά το σχήμα στο εκμαγείο. Οι αγκύλες έχουν εύρος 4-6 χιλ., ύψος 5-7 χιλ. και απέχουν 1 χιλ. από το βλεννογόνο.
- Διαμορφώνουμε πρώτα το προστομιακό τόξο του συρμάτινου σκελετού του επικλινούς, ακολουθώντας τις ίδιες αρχές διαμόρφωσης του προστομιακού τόξου του μηχανήματος Hawley (βλέπε προηγούμενο κεφάλαιο).
-  Στη συνέχεια κατασκευάζουμε τα μασητικά περάσματα του σύρματος, τα οποία πρέπει να είναι σφικτά μεταξύ κυνόδοντα και προγομφίου, χωρίς να δημιουργούν τάσεις στο εκμαγείο. Σε αυτό το στάδιο το σύρμα πρέπει να τοποθετείται στο εκμαγείο χωρίς πίεση. Ελέγχουμε τη σωστή κατασκευή των αγκυλών και την πλήρη επαφή του προστομιακού τόξου, με τα πρόσθια δόντια.

Εικ. 7.2.2. Προστομιακό τόξο κινητού επικλινούς μηχανήματος.
-  Ξεκινάμε τη γλωσσική διαμόρφωση του σύρματος, το οποίο πρέπει να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο και να εκτείνεται σε μήκος 5-7 χιλ. κάτω από τους αυχένες των δοντιών.
-  Με το πυραμιδικό σκέλος πραγματοποιούμε δεύτερη γωνία 90° προς τους γλωσσικούς αυχένες των πρώτων γομφίων. Το σύρμα ως τον αυχένα πρέπει να απέχει 1 χιλ. και στη γλωσσική επιφάνεια του δοντιού να πλησιάζει ή σχεδόν να εφάπτεται σε αυτή.
-  Με το πυραμιδικό σκέλος της πένσας 139 διαμορφώνουμε μία γωνία 90° άπω προς την περιοχή των οπισθίων δοντιών. Κρατάμε το σύρμα με την πένσα στη γωνία που μόλις κατασκευάσαμε με το δεξί μας χέρι και με το αριστερό δίνουμε στο υπόλοιπο του σύρματος μία καμπυλότητα, χρησιμοποιώντας το δείκτη και τον αντίχειρα. Με συνεχείς κάμψεις διαμόρφωσης του σύρματος, το πλησιάζουμε 1 χιλ. από το βλεννογόνο, έτσι ώστε να ακολουθεί την ανατομία του σε όλη την έκταση, μέχρι το ύψος της γλωσσικής αύλακας του πρώτου μόνιμου γομφίου σε απόσταση 5-7 χιλ. από τους αυχένες των δοντιών.
-  Τέλος κάμπτουμε το σύρμα προς τη μασητική επιφάνεια, ώστε να σχηματίσουμε τους εφαπτήρες, οι οποίοι έχουν επέκταση ως το μέσον της γλωσσικής μασητικής αύλακας. Σκοπός τους είναι η σταθεροποίηση του μηχανήματος, για να μη βυθίζεται κατά τη λειτουργία του στο στόμα.

Εικ. 7.2.3.
Εικ. 7.2.4.
Γλωσσική άποψη συρμάτινου σκελετού του επικλινούς μηχανήματος.

Γ. Κατασκευή του ακρυλικού
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του ακρυλικού:
- 2. Μπουκαλάκι με σταγονόμετρο
- 1. Ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 3. Συγκολλητικό κερί
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 4. Ροζ κερί εργαστηρίου
- 6. Λυχνία
- 8. Διαχωριστικό υγρό
- 7. Μικρή σπάθη
- 9. Πινέλο
- 11. Εκμαγείο εργασίας
- 10. Μπολ με νερό
- 12. Χύτρα πολυμερισμού
-  Πριν ξεκινήσει η τοποθέτηση του ακρυλικού πρέπει:
- α) να τοποθετηθεί κερί σε όλες τις εσοχές του εκμαγείου, τόσο στις γλωσσικές επιφάνειες των προσθίων δοντιών, όσο και στην περιοχή της έσω λοξής γραμμής της κάτω γνάθου

Εικ. 7.2.5. Τοποθέτηση κεριού στις εσοχές του εκμαγείου.
- β) να απλωθεί διαχωριστικό υγρό σε όλες τις περιοχές που θα τοποθετηθεί το ακρυλικό
-  Σταδιακά καλύπτεται με ακρυλικό η γλωσσική περιοχή των οπισθίων δοντιών με επέκταση 2 χιλ. άπω και κάτω από το συρμάτινο σκελετό, ώστε να ενσωματωθεί αυτός στο ακρυλικό.
- γ) να συγκολληθεί με κερί ο συρμάτινος σκελετός στα μασητικά σημεία μεταξύ κυνόδοντα- προγομφίου και στους εφαπτήρες.
Εικ. 7.2.6. (α)
Εικ. 7.2.6.(β)
Τοποθέτηση του ακρυλικού στη γλωσσική περιοχή των οπισθίων δοντιών.

-  Αφού καλυφθεί η μία πλάγια πλευρά, περιμένουμε 2-3 λεπτά για να σκληρύνει το ακρυλικό και να μην κυλήσει από τη θέση του και επαναλαμβάνουμε το ίδιο στάδιο στην απέναντι πλευρά.
-  Τοποθετώντας το δείκτη του αριστερού χεριού στο ύψος του προστομίου, ξεκινάμε την προσθήκη του ακρυλικού στις χειλικές οδοντικές επιφάνειες, χτίζοντας σιγά-σιγά την επικλινή επιφάνεια του μηχανήματος με κλίση 45° ως προς το μασητικό επίπεδο, με ύψος 5-7 χιλ. και με γλωσσική κατεύθυνση.
-  Συνεχίζουμε, ρίχνοντας ακρυλικό στην πρόσθια γλωσσική περιοχή του εκμαγείου, μέχρι τις κοπτικές επιφάνειες των δοντιών. Το πάχος του ακρυλικού σε όλη τη γλωσσική περιοχή πρέπει να είναι 2-3 χιλ.

Εικ. 7.2.7.(a)
Εικ. 7.2.7.(β)
Τοποθέτηση ακρυλικού στην πρόσθια περιοχή του εκμαγείου.
- Τοποθετούμε το εκμαγείο με το μηχάνημα στη χύτρα πολυμερισμού σε 2,2 Atm για 20'.
-  Αφαιρούμε τις περίσσιες προτού το ακρυλικό σκληρύνει.
-  Αφαιρούμε προσεκτικά το μηχάνημα από το εκμαγείο και ξεκινάμε με μεταλλική φρέζα τη διαμόρφωση της επικλινούς επιφάνειας και στη συνέχεια όλου του μηχανήματος.
-  Λειαίνουμε και στιλβώνουμε το μηχάνημα χρησιμοποιώντας φρέζες λείανσης ακρυλικού και πάνινη βούρτσα.
Εικ. 7.2.8.(α)

Εικ. 7.2.8.(β)
Το επικλινές μηχάνημα τελειωμένο.

7.2.γ. Προϋποθέσεις για ικανοποιητική κατασκευή του μηχανήματος
- 1. Το προστομιακό τόξο να έρχεται σε επαφή με τα 6 πρόσθια δόντια, στο μέσον των χειλικών επιφανειών και να μην κάνει "χαμόγελο".
- 3. Το μεσοδόντιο πέρασμα να περνάει σφικτά από τα δόντια.
- 2. Οι αγκύλες να μην ακουμπούν στο βλεννογόνο και να έχουν ύψος 4-6 χιλ. και εύρος 5-7 χιλ.
- 4. Οι επεκτάσεις των γλωσσικών τμημάτων του σύρματος να είναι 5-7 χιλ. κάτω από τους αυχένες των δοντιών.
- 6. Ο συρμάτινος σκελετός να μην ασκεί τάσεις στο εκμαγείο, αλλά να είναι παθητικός.
- 5. Οι εφαπτήρες να καταλήγουν στο μέσον της γλωσσικής αύλακας μασητικά στους πρώτους γομφίους.
- 7. Η ακρυλική επικλινής επιφάνεια να έχει κλίση 45° ως προς το μασητικό επίπεδο, να έχει ομοιόμορφο παρειο-γλωσσικό πάχος, το ύψος να είναι 5-7 χιλ. από τις κοπτικές επιφάνειες των δοντιών και να είναι καλά τροχισμένη.
- 9. Το ακρυλικό γλωσσικά να επεκτείνεται 2 χιλ. άπω και κάτω από το συρμάτινο σκελετό και να έχει πάχος 2-3 χιλ.
- 8. Το ακρυλικό στην περιοχή των προσθίων δοντιών να μην ενσωματώνει το προστομιακό τόξο, αλλά να βρίσκεται πιο κοπτικά κατά 0,5 χιλ. ώστε να μπορεί ο Ορθοδοντικός να το ενεργοποιήσει.

7.3. ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ HAWLEY ΜΕ ΕΞΕΛΙΚΤΡΑ

7.3.α. Γενικά για το μηχάνημα
Το ορθοδοντικό μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα, είναι ένα κινητό ενεργητικό μηχάνημα, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε στην άνω είτε στην κάτω γνάθο, για την μετακίνηση δοντιών, σε περιπτώσεις που υπάρχει έλλειψη χώρου στην πλάγια και οπίσθια περιοχή των γνάθων ή σταυροειδής σύγκλειση μεταξύ των άνω και κάτω δοντιών.
-  το προστομιακό τόξο
Αποτελείται από:
- δύο άγκιστρα Adams
- την εξελίκτρα.
-  την ακρυλική πλάκα
Εικ. 7.3.1. Μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα.

7.3.β. Στάδια κατασκευής του μηχανήματος
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή ενός μηχανήματος Hawley με εξελίκτρα:
- 2. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,8 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα, για την κατασκευή του προστομιακού τόξου
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα, για την κατασκευή των δύο άγκιστρων Adams
- 3. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 5. Μολύβι
- 4. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου (Lecron)
- 6. Πένσα No 139
- 8. Διαχωριστικό υγρό
- 7. Εν ψυχρώ ακρυλικό (υγρό και σκόνη)
- 9. Πινέλο
- 11. Πάνινος κώνος
- 10. Φρέζες λείανσης, τροχισμού και κοπής του ακρυλικού
- 12. Εξελίκτρα
-  Αφού κατασκευάσουμε τα συρμάτινα μέρη του μηχανήματος, όπως ακριβώς για το κλασσικό μηχάνημα Hawley, πριν ξεκινήσει η διαμόρφωση του ακρυλικού, σημειώνουμε στο εκμαγείο εργασίας με το μολύβι την περιοχή που θα βάλουμε την εξελίκτρα.
- α) Κόβουμε την πλαστική βάση της εξελίκτρας προς το μέρος όπου θα την ενσωματώσουμε στην ακρυλική πλάκα, αφήνοντας 1 χιλ. πλαστικού. Τοποθετούμε ακρυλικό σε όλη τη γλωσσική ή την υπερώια επιφάνεια και πιέζουμε ελαφρά την εξελίκτρα, μέχρι να ακουμπήσει στο εκμαγείο. Στη συνέχεια προσθέτουμε ακρυλικό για να καλύψουμε τα συρμάτινα μέρη της.
-  Υπάρχουν τρεις τρόποι τοποθέτησης της εξελίκτρας:
- β) Με μια λεπτή φρέζα δημιουργούμε ένα αυλάκι στο εκμαγείο μας, ανάλογου μήκους και εύρους με αυτό της πλαστικής βάσης της εξελίκτρας και τη σφηνώνουμε σ' αυτό. Σταθεροποιούμε με συγκολλητικό κερί την εξελίκτρα γεμίζοντας τις περίσσιες του χώρου, ώστε να αποφύγουμε τα κενά και επομένως τη διείσδυση του ακρυλικού. Στη συνέχεια κατασκευάζουμε την ακρυλική μας πλάκα.

Στη συνέχεια τοποθετούμε το ακρυλικό. Το πάχος του ακρυλικού ενός Hawley με εξελίκτρα πρέπει να είναι 2,5-3,5 χιλ.
- γ) Αφού κόψουμε την πλαστική βάση της εξελίκτρας, με τη βοήθεια συγκολλητικού κεριού την κολλάμε στο μέρος που έχουμε επιλέξει.
-  Μετά τον πολυμερισμό του μηχανήματος, ξεκινά η διαδικασία του τροχισμού και της λείανσης.
-  Στη συνέχεια, με ένα δίσκο κοπής ακρυλικού διαχωρίζουμε την ακρυλική πλάκα κατά μήκος της εξελίκτρας, χωρίζοντας ουσιαστικά το μηχάνημα σε δυο κομμάτια. Προσέχουμε ώστε να μην ακουμπήσει ο δίσκος το προστομιακό τόξο.

Εικ. 7.3.2. Κοπή ακρυλικής πλάκας με δίσκο διαχωρισμού.
-  Αφαιρούμε το επάνω πλαστικό προστατευτικό της εξελίκτρας και τελειώνουμε τη λείανση του μηχανήματος.
Εικ. 7.3.3. Λείανση του ακρυλικού.

7.3.γ. Προϋποθέσεις για ένα σωστά κατασκευασμένο Hawley με εξελίκτρα
- 1. Για τα συρμάτινα μέρη του μηχανήματος, ισχύει ό,τι στο κεφάλαιο του Hawley.
- 3. Η τοποθέτηση της εξελίκτρας πρέπει να γίνεται:
- 2. Η εξελίκτρα δεν πρέπει να απέχει πολύ από το βλεννογόνο, για να μη γίνει το μηχάνημα ογκώδες. Το πάχος ενός Hawley με εξελίκτρα πρέπει να είναι 2,5-3,5 χιλ.
- α) στο μέσον της υπερώιας ραφής, στις περιπτώσεις που το μηχάνημα χρησιμοποιείται για διόρθωση οπίσθιας αμφοτερόπλευρης σταυροειδούς σύγκλεισης,
- 4. Το τέλος της εξελίκτρας να βρίσκεται στη νοητή γραμμή, η οποία ενώνει τις εγγύς επιφάνειες των πρώτων μόνιμων γομφίων.
- β) υπερώια του δοντιού που θέλουμε να μετακινήσουμε προστομιακά, σε περιπτώσεις μεμονωμένης σταυροειδούς σύγκλεισης.
- 5. Το βέλος της εξελίκτρας να έχει φορά από πίσω προς τα εμπρός.
- 6. Το μηχάνημα να είναι καλά γυαλισμένο, για να μην ενοχλεί τον ασθενή και να μην συσσωρεύει οδοντική πλάκα.

7.4. ΚΙΝΗΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ Ή ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΤΗΣ Ή ACTIVATOR TOY ANDRESEN

7.4.α. Γενικά για το μηχάνημα.
Το πιο γνωστό και ευρέως χρησιμοποιούμενο λειτουργικό μηχάνημα που εφαρμόζεται σήμερα στην Ορθοδοντική, είναι ο ενεργοποιητής ή διεγερτήρας ή activator του Andresen .
Πρωτοσχεδιάστηκε το 1902 από τον Pierre Robin, αλλά τροποποιήθηκε το 1936 από τον V. Andresen. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία οδοντοσκελετικών ανωμαλιών ΙΙης τάξης 1ης κατηγορίας κατά Angle. Το μηχάνημα αυτό όταν τοποθετηθεί στο στόμα προκαλεί ενεργοποίηση των μυών του στοματογναθικού συστήματος,
γι' αυτό και ονομάζεται activator ή ενεργοποιητής ή διεγερτήρας. ένα μηχάνημα,

Είναι
κινητό
Αποτελείται από το συρμάτινο προστομιακό τόξο και την ακρυλική πλάκα.
ένα μηχάνημα, το οποίο εφαρμόζει ταυτόχρονα στην άνω και κάτω γνάθο, με τη βασική ακρυλική πλάκα να αναγκάζει την κάτω γνάθο να παίρνει θέση πιο μπροστά από αυτήν, που έχει στη θέση ανάπαυσης.

7.4.β. Στάδια κατασκευής του μηχανήματος
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του μηχανήματος:
- 2. Ορθοδοντική γύψος
- 1. Εκμαγεία εργασίας άνω και κάτω γνάθου
- 3. Κερί δήξης από τον Ορθοδοντικό, για να γίνει η εργαστηριακή ανάρτηση των εκμαγείων
- 5. Συγκολλητικό κερί
- 4. Απλός αρθρωτήρας με αποσπώμενους βραχίονες
- 6. Απλό κόκκινο κερί
- 8. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,9 χιλ.
- 7. Μαχαιράκι κεριού
- 9. Πένσα No 139
- 11. Υποδεκάμετρο
- 10. Μολύβι
- 12. Μπολ με νερό
- 14. Διαχωριστικό υγρό
- 13. Εν ψυχρώ ακρυλικό (υγρό και σκόνη)
- 15. Πινέλο
- 17. Πάνινος κώνος και βαζελίνη
- 16. Φρέζες λείανσης και τροχισμού ακρυλικού

Α. Προετοιμασία των εκμαγείων
-  Τα δύο εκμαγεία στα οποία θα κατασκευαστεί το λειτουργικό μηχάνημα, είναι απαραίτητο να απεικονίζουν με ευκρίνεια όλα τα δόντια. Ειδικά στο εκμαγείο της κάτω γνάθου πρέπει η αποτύπωση της ουλογλωσσικής αύλακας να είναι η μεγαλύτερη δυνατή στην περιοχή των οπισθίων δοντιών.
-  Τοποθετούμε κόκκινο κερί στην άνω και κάτω γνάθο για να καλύψουμε τις υποσκαφές. Στην κάτω γνάθο στις περιοχές της έσω λοξής γραμμής και στα γλωσσικά μεσοδόντια των δοντιών του εκμαγείου, τοποθετούμε με το μαχαιράκι κεριού μικρή ποσότητα κόκκινου κεριού, έτσι ώστε να μην εισχωρήσει ακρυλικό. Το ίδιο κάνουμε, εάν χρειαστεί, στα υπερώια μεσοδόντια του άνω εκμαγείου.
-  Το κερί δήξης που θα μας στείλει ο Ορθοδοντικός, πρέπει να δείχνει την επιθυμητή θέση της κάτω γνάθου προς τα εμπρός. Δηλαδή τη θέση, στην οποία θα κατασκευαστεί το μηχάνημα.

Β. Ανάρτηση στον αρθρωτήρα
- Η σωστή ανάρτηση των εκμαγείων στον αρθρωτήρα είναι ένα βασικό στάδιο, που ο Οδοντοτεχνίτης πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή.
-  Αφού τοποθετήσουμε στα εκμαγεία το κέρινο δάγκωμα, ξεκινά η ανάρτηση με τέτοιο τρόπο, ώστε τα πρόσθια δόντια του άνω και κάτω εκμαγείου να βρίσκονται προς τον άξονα του αρθρωτήρα. Έτσι ο Οδοντοτεχνίτης θα έχει την απαραίτητη ορατότητα και επομένως πρόσβαση για την κατασκευή του ακρυλικού.
-  Αλείφουμε με βαζελίνη τους δύο βραχίονες του αρθρωτήρα, που θα γίνει η ανάρτηση.
-  Αφού παρασκευάσουμε ορθοδοντική γύψο, ξεκινάμε την ανάρτηση της βάσης του άνω εκμαγείου, αντιστρέφοντας τον αρθρωτήρα και τοποθετώντας τον έτσι ώστε να ανοίγει ανάποδα. Στο σημείο αυτό έχουμε το άνω εκμαγείο με τα δόντια να κοιτούν προς τα πάνω και τη βάση του να συγκρατείται από την ορθοδοντική γύψο, ενώ το εκμαγείο της κάτω γνάθου κοιτάει προς τα κάτω. Τοποθετούμε γύψο στη βάση του κάτω εκμαγείου και κλείνουμε το βραχίονα του αρθρωτήρα, έως να βυθιστεί ικανοποιητικά σε αυτή.
-  Αφού πήξει η γύψος (15 λεπτά περίπου), αφαιρούμε το κέρινο δάγκωμα. Τα δύο εκμαγεία παρουσιάζουν ένα κενό, το οποίο θα καλυφθεί στη συνέχεια με ακρυλικό.

Εικ.7.4.1.(a) Τα εκμαγεία με το κερί δήξης πριν την ανάρτηση στον αρθρωτήρα.
Εικ. 7.4.1.(β) Τα εκμαγεία αναρτημένα στον αρθρωτήρα.Εικ. 7.4.2. Τα εκμαγεία χωρίς την κέρινη δήξη.

Γ. Κατασκευή του προστομιακού τόξου
-  Αποσπάμε το εκμαγείο της άνω γνάθου ξεβιδώνοντας τα δύο σκέλη του αρθρωτήρα και κατασκευάζουμε το προστομιακό τόξο.
-  Στη συνέχεια το σύρμα κατευθύνεται υπερώια, όπου απέχει 1,5-2 χιλ. από το βλεννογόνο και εκτείνεται σε μήκος 6-8 χιλ. από τους αυχένες των δοντιών, για να κατασκευαστούν οι απολήξεις. Το άκρο των απολήξεων κάμπτεται κάθετα στο βλεννογόνο σε γωνία 90°.
-  Σχεδιάζουμε με το μολύβι στο εκμαγείο το προστομιακό τόξο, το οποίο θα περνά από το μέσον του χειλικού τριτημορίου των 6 προσθίων δοντιών. Στο εγγύς τριτημόριο των κυνοδόντων ξεκινά η αγκύλη η οποία έχει ύψος 5-7 χιλ. και εύρος 4-6 χιλ. έως το μεσοδόντιο μεταξύ κυνόδοντα και προγομφίου. Τα στάδια κατασκευής του είναι όπως στο προστομιακό τόξο του μηχανήματος Hawley. Ελέγχουμε, ώστε το προστομιακό τόξο να έρχεται σε επαφή με τα 6 πρόσθια δόντια και η αγκύλη να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο, για να μην τον τραυματίζει. Κάμπτουμε το σύρμα, για να περάσει μεταξύ του κυνόδοντα και του προγομφίου. Η διαφορά με το προστομιακό τόξο του Hawley είναι ότι δεν περνά σφικτά στο μεσοδόντιο, αλλά σε απόσταση 2-3 χιλ. απ' αυτό. Δηλαδή το σύρμα βρίσκεται στο μέσο του μεσοφραγματικού χώρου, το οποίο έχει ορισθεί από την κέρινη δήξη. Η απόσταση αυτή είναι αναγκαία, γιατί το μηχάνημα θα τροχιστεί από τον Ορθοδοντικό και αν δεν υπάρχει κενό του σύρματος με το μεσοδόντιο, πολύ πιθανόν να καταστραφεί ακουμπώντας στη φρέζα ακρυλικού.

Εικ. 7.4.3. Η αγκύλη του προστομιακού τόξου.
Εικ. 7.4.4. Το προστομιακό τόξο του μηχανήματος.

Δ. Κατασκευή της ακρυλικής πλάκας
-  Τοποθετούμε τα δύο εκμαγεία σε ένα μπολ με νερό για 10'.
-  Στερεώνουμε το προστομιακό τόξο με συγκολλητικό κερί στις περιοχές των αγκυλών και στη χειλική επιφάνειά του.
- Αφού στεγνώσουν καλά, περνάμε με διαχωριστικό βερνίκι τις επιφάνειες, όπου θα ακουμπήσει η ακρυλική πλάκα.
-  Ξεκινάμε την ακρυλική πλάκα από τις περιοχές των συρμάτινων απολήξεων του προστομιακού τόξου. Αφού τοποθετήσουμε ακρυλικό σε όλη την υπερώια επιφάνεια τόσο του βλεννογόνου όσο και των δοντιών, συνεχίζουμε με τις μασητικές επιφάνειες, όπου το ακρυλικό πρέπει να έχει πάχος 2,5-3,5 χιλ.

Εικ. 7.4.5. Τοποθέτηση ακρυλικού στο εκμαγείο της άνω γνάθου.
-  Στο εκμαγείο της κάτω γνάθου καλύπτουμε πρώτα την μια οπίσθια γλωσσική περιοχή μέχρι την ουλογλωσσική αύλακα, όπου το ακρυλικό επεκτείνεται σε απόσταση 5-7 χιλ. από τους αυχένες των δοντιών. Συνεχίζουμε προς την αντίθετη γλωσσική περιοχή, προσέχοντας ώστε το ακρυλικό να παρακάμπτει το χαλινό της γλώσσας. Το ακρυλικό τοποθετείται και σε όλη τη γλωσσική επιφάνεια των δοντιών.
Εικ. 7.4.6. Τοποθέτηση ακρυλικού στην οπίσθια γλωσσική περιοχή.

Εικ. 7.4.7. Το ακρυλικό καλύπτει και τη γλωσσική επιφάνεια των δοντιών.
-  Χειλικά καλύπτει το 1/3 των κάτω προσθίων δοντιών με πάχος περίπου 1-1,5 χιλ. Στη συνέχεια επεκτείνουμε το ακρυλικό στις μασητικές επιφάνειες των δοντιών του κάτω εκμαγείου με πάχος 2,5-3,5 χιλ.
-  Αφού ολοκληρωθεί η κατασκευή του ακρυλικού στην άνω και στην κάτω γνάθο ξεχωριστά, τοποθετούμε πάλι τα εκμαγεία στον αρθρωτήρα. Ελέγχουμε το κενό που υπάρχει μεταξύ των δοντιών και προσθέτουμε ακρυλικό, για να καλυφθεί ολόκληρη η περιοχή, κρατώντας τον αρθρωτήρα ώστε να βλέπουμε τις γλωσσικές επιφάνειες των εκμαγείων.

Εικ. 7.4.8. Στάδια τελικής τοποθέτησης ακρυλικού.
-  Τέλος αφαιρούμε όλες τις περίσσιες με το μαχαιράκι και τοποθετούμε τον αρθρωτήρα στη χύτρα πολυμερισμού για 20' σε 2,2 Atm. και σε θερμοκρασία 40°42°C.
-  Αφού ολοκληρωθεί ο πολυμερισμός του μηχανήματος, με προσεκτικές κινήσεις αφαιρούμε το μηχάνημα από τα εκμαγεία και ξεκινάμε τη διαδικασία της λείανσης και της στίλβωσής του, όπως ακριβώς αναφέρεται στο κεφάλαιο του Hawley. Αφού ολοκληρωθεί ο πολυμερισμός του μηχανήματος, με προσεκτικές κινήσεις αφαιρούμε το μηχάνημα από τα εκμαγεία και ξεκινάμε τη διαδικασία της λείανσης και της στίλβωσής του, όπως ακριβώς αναφέρεται στο κεφάλαιο του Hawley.

Εικ. 7.4.9. To Activator τελειωμένο.

7.4.γ. Προϋποθέσεις για την ικανοποιητική κατασκευή ενός κινητού λειτουρ -γικού μηχανήματος
Τα κριτήρια για ένα ικανοποιητικό λειτουργικό μηχάνημα αφορούν το προστομιακό τόξο και την κατασκευή του ακρυλικού.

Το προστομιακό τόξο πρέπει:
- 1. Να έρχεται σε επαφή με την χειλική επιφάνεια των 6 προσθίων δοντιών, στο μέσον του μέσου τριτημορίου.
- 3. Να είναι παθητικό και χωρίς πολλές διορθωτικές κάμψεις.
- 2. Το εύρος των αγκυλών να είναι 5-7 χιλ. και το ύψος 4-6 χιλ.
- 4. Να μην εφάπτεται στο μεσοδόντιο μεταξύ κυνόδοντα και προγομφίου.

Το ακρυλικό του μηχανήματος πρέπει:
- 1. Να έχει σωστή επέκταση, δηλαδή στην περιοχή των κάτω οπισθίων δοντιών να εκτείνεται 5-7 χιλ. από τους γλωσσικούς αυχένες και να καλύπτει το 1/3 των χειλικών επιφανειών των κάτω προσθίων δοντιών.
- 3. Να έχει οπίσθιο ύψος ακρυλικού σύμφωνα με το κερί δήξης.
- 2. Να έχει σωστό πάχος, δηλαδή όλο το μηχάνημα να είναι 2,5-3,5 χιλ.
- 4. Να είναι καλά τροχισμένο και στιλβωμένο.
Θυμηθείτε ότι:
-  Το πιο γνωστό και συχνά χρησιμοποιούμενο μηχάνημα στην Ορθοδοντική, είναι το Hawley.
-  Το μηχάνημα Hawley μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν παθητικό ή σαν ενεργητικό.
-  Αποτελείται από δυο άγκιστρα Adams, το προστομιακό τόξο και την ακρυλική πλάκα.
-  Το προστομιακό τόξο κατασκευάζεται από σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,8 χιλ, το ύψος της αγκύλης είναι 5-7 χιλ. και το εύρος της 4-6 χιλ.
-  Μια ακρυλική πλάκα πρέπει να έχει πάχος 2-2,5 χιλ., να είναι άριστα γυαλισμένη, να ενσωματώνει όλα τα σύρματα καλά και να μην τοποθετείται στις εσοχές των γνάθων.
-  Η ακρυλική πλάκα έχει κύριο σκοπό την ενσωμάτωση των συρμάτινων εξαρτημάτων, καθώς επίσης την ενίσχυση της συγκράτησης του μηχανήματος, τη διατήρηση του χώρου και τη χρησιμοποίησή του σαν λειτουργικό.
-  Η πιο συνήθης μορφή του επικλινούς επίπεδου είναι το κινητό μηχάνημα από σύρμα ανοξείδωτου χάλυβα και ακρυλικό.
-  Το κλασσικό επικλινές μηχάνημα της κάτω γνάθου αποτελείται: α) από το συρμάτινο σκελετό ο οποίος περιλαμβάνει το προστομιακό τόξο με τις δύο αγκύλες στην περιοχή των κυνοδόντων και τα γλωσσικά τμήματα του σύρματος και β) το ακρυλικό τμήμα το οποίο προστομιακά στην περιοχή των προσθίων δοντιών σχηματίζει μία επικλινή επιφάνεια 45° ως προς το μασητικό επίπεδο και γλωσσικά καλύπτει το συρμάτινο σκελετό.
-  Το επικλινές επίπεδο χρησιμοποιείται για να διορθώσει την πρόσθια σταυροειδή σύγκλειση.
-  Το ορθοδοντικό μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα, είναι ένα κινητό ενεργητικό το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε στην άνω είτε στην κάτω γνάθο για τη μετακίνηση δοντιών.
-  Η εξελίκτρα τοποθετείται πάντα πριν τον πολυμερισμό του ακρυλικού.
-  Αποτελείται από ένα προστομιακό τόξο, δύο άγκιστρα Adams, ακρυλική πλάκα και μια εξελίκτρα. Υπάρχουν τρεις τρόποι τοποθέτησης της εξελίκτρας.
- Το πάχος του ακρυλικού ενός Hawley με εξελίκτρα πρέπει να είναι 2,5-3,5 χιλ.
-  Το τέλος της εξελίκτρας να βρίσκεται στη νοητή γραμμή, η οποία ενώνει τις εγγύς επιφάνειες των πρώτων μόνιμων γομφίων.
-  Η τοποθέτηση της εξελίκτρας πρέπει να γίνεται στο μέσον της υπερώιας ραφής.

-  Το βέλος της εξελίκτρας να έχει φορά από πίσω προς τα εμπρός.
-  Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία οδοντοσκελετικών ανωμαλιών ΙΙης τάξης 1ης κατηγορίας κατά Angle κατά την περίοδο του μικτού φραγμού. Το κινητό λειτουργικό μηχάνημα αποτελείται από το προστομιακό τόξο και την ακρυλική πλάκα.
- Ο ενεργοποιητής ή διεγερτήρας ή activator του Andresen είναι ένα κινητό μηχάνημα, το οποίο εφαρμόζει ταυτόχρονα στην άνω και κάτω γνάθο με τη βασική ακρυλική πλάκα να αναγκάζει την κάτω γνάθο να τοποθετηθεί πιο εμπρός από ότι στη θέση ανάπαυσης.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Τι γνωρίζετε για το μηχάνημα Hawley, από ποια μέρη αποτελείται και ποιες είναι οι χρήσεις του;
-  Ποια είναι τα κριτήρια, για να θεωρηθεί ένα προστομιακό τόξο ικανοποιητικό;
-  Δώστε τον ορισμό του προστομιακού τόξου. Για ποιους λόγους χρησιμοποιείται;
-  Ποιοι είναι οι σκοποί της ακρυλικής πλάκας;
- Ποια είναι τα κριτήρια, για να θεωρηθεί μια ακρυλική πλάκα ικανοποιητική;
Ποια είναι η χρήση του επικλινούς επιπέδου;
- Τι είναι το επικλινές επίπεδο της κάτω γνάθου;
- Τι είναι το επικλινές επίπεδο της κάτω γνάθου;
-  Από ποια μέρη αποτελείται το κλασσικό επικλινές μηχάνημα της κάτω γνάθου;
-  Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα;
-  Να αναφέρετε τις προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό επικλινές μηχάνημα της κάτω γνάθου.
-  Από ποια μέρη αποτελείται το μηχάνημα Hawley με εξελίκτρα;
-  Τι είναι ο ενεργοποιητής ή διεγερτήρας ή activator του Andresen;
- Ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να θεωρηθεί ικανοποιητική η κατασκευή του μηχανήματος Hawley με εξελίκτρα;
- Ποια είναι η χρήση του ενεργοποιητή;
- Να αναφέρετε τις προϋποθέσεις για την κατασκευή ενός ικανοποιητικού ενεργοποιητή.
-  Από ποια μέρη αποτελείται ο ενεργοποιητής;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 7 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 1 η : Κατασκευή αγκίστρων Adams στους πρώτους μόνιμους γομφίους άνω γνάθου για κινητό μηχάνημα Hawley
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ. από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου
- 5. Πένσα No 139
- 4. Μολύβι
- 6. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προετοιμασία του εκμαγείου στο σημείο όπου θα τοποθετηθούν οι δυο αγκύλες του αγκίστρου Adams.
- Διαμόρφωση στη δοκό δύο γωνιών εγγύς και άπω 60° περίπου.
-  Κατασκευή της οριζόντιας δοκού του αγκίστρου.
-  Κατασκευή των δύο αγκυλών και κάμψη αυτών σε γωνία 45° ως προς την οριζόντια δοκό.
- Διαμόρφωση των παρειακών προεκτάσεων του αγκίστρου. Με διαδοχικές κάμψεις εγγύς και άπω του αγκίστρου, το σύρμα να έρθει σε στενή επαφή με το δόντι, στην παρειακή, στη μασητική και στην υπερώια ή στη γλωσσική επιφάνεια ως το βλεννογόνο.
-  Δοκιμή του αγκίστρου στις εγγύς και άπω εσοχές.
-  Κατασκευή των υπερώιων ή των γλωσσικών απολήξεων του αγκίστρου

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : Κατασκευή προστομιακού τόξου για κινητό μηχάνημα Hawley
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,8 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Μολύβι
- 5. Υποδεκάμετρο
- 4. Πένσα No 139
- 6. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Διαμόρφωση του σύρματος στο σχήμα του οδοντικού τόξου από κυνόδοντα σε κυνόδοντα.
- Κάμψη του σύρματος υπερώια ανάμεσα από κυνόδοντα και πρώτο προγόμφιο.
-  Κατασκευή των δύο αγκυλών, από μια στο ύψος του κάθε κυνόδοντα.
-  Διαμόρφωση των απολήξεων του προστομιακού τόξου υπερώια.

ΑΣΚΗΣΗ 3 η : Κατασκευή της ακρυλικής πλάκας του μηχανήματος Hawley
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:

Για το ακρυλικό:
- 2. Ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 1. Εκμαγείο εργασίας
- 3. Μπουκαλάκι με σταγονόμετρο
- 5. Ροζ κερί εργαστηρίου
- 4. Συγκολλητικό κερί
- 6. Μαχαιράκι κεριού
- 8. Μικρή σπάθη
- 7. Λυχνία
- 9. Διαχωριστικό υγρό
- 11. Μπολ με νερό
- 10. Πινέλο
- 12. Χύτρα πολυμερισμού
- 1. Φρέζες ακρυλικού (carbide) σε διάφορα μεγέθη

Για τη λείανση:
- 2. Ειδικοί τροχόλιθοι λείανσης ακρυλικού
- 4. Μηχάνημα στίλβωσης που φέρει ειδικές πάνινες βούρτσες
- 3. Λάστιχα λείανσης
- 5. Ελαφρόπετρα
- 6. Στιλβωτικό υγρό

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προετοιμασία του εκμαγείου.
-  Κάλυψη των υποσκαφών με ροζ κερί εργαστηρίου.
- Εμβύθιση του εκμαγείου σε μπολ με νερό σε θερμοκρασία δωματίου για 10 περίπου λεπτά.
- Επάλειψη του εκμαγείου με διαχωριστικό υγρό.
- Τοποθέτηση του ακρυλικού, μέχρι την απόδοση του επιθυμητού πάχους και σχήματος.
-  Ακινητοποίηση των συρμάτινων εξαρτημάτων με συγκολλητικό κερί.
-  Πολυμερισμός του ακρυλικού στη χύτρα.
-  Τροχισμός για την διαμόρφωση της ακρυλικής πλάκας, έτσι ώστε να είναι ισοπαχής σε όλη της την επιφάνεια.
- Αφαίρεση του μηχανήματος από το εκμαγείο.
-  Λείανση του ακρυλικού και διόρθωση των ατελειών.
- Στίλβωση του μηχανήματος στο μηχάνημα στίλβωσης, ώστε να γίνει λείο και στιλπνό.

ΑΣΚΗΣΗ 4 η : Κατασκευή επικλινούς επιπέδου της κάτω γνάθου

Α. Κατασκευή των συρμάτινων τμημάτων
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 1. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,8 χιλ., από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Μολύβι
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 4. Πένσα No 139
- 6. Εκμαγείο εργασίας
- 5. Υποδεκάμετρο

Εκτέλεση της άσκησης
-  Σχεδίαση στο εκμαγείο του συρμάτινου σκελετού.
-  Διαμόρφωση των δύο αγκυλών. Οι αγκύλες έχουν εύρος 4-6 χιλ., ύψος 5-7χιλ. και απέχουν 1 χιλ. από τον βλεννογόνο.
- Διαμόρφωση του προστομιακού τόξου του συρμάτινου σκελετού του επικλινούς.
-  Κατασκευή των μασητικών περασμάτων του σύρματος.
- Γλωσσική διαμόρφωση του σύρματος, το οποίο πρέπει να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο και να εκτείνεται σε μήκος 5-7 χιλ. κάτω από τους αυχένες των δοντιών.

Β. Κατασκευή του ακρυλικού
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 1. Ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 3. Συγκολλητικό κερί
- 2. Μπουκαλάκι με σταγονόμετρο
- 4. Ροζ κερί εργαστηρίου
- 6. Λυχνία
- 5. Μαχαιράκι κεριού
- 7. Μικρή σπάθη
- 9. Πινέλο
- 8. Διαχωριστικό υγρό
- 10. Μπολ με νερό
- 12. Χύτρα πολυμερισμού
- 11. Εκμαγείο εργασίας

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προετοιμασία του εκμαγείου.
-  Σταδιακή διαμόρφωση του ακρυλικού ξεκινώντας από τις γλωσσικές επιφάνειες των οπισθίων δοντιών, συνεχίζοντας στις γλωσσικές των προσθίων και τελειώνοντας στις χειλικές επιφάνειες των προσθίων δοντιών.
- Συγκόλληση του συρμάτινου σκελετού.
-  Πολυμερισμός του ακρυλικού.
-  Λείανση και στίλβωση του μηχανήματος.
- Διαμόρφωση της επικλινούς επιφάνειας.

ΑΣΚΗΣΗ 5 η : Κατασκευή μηχανήματος Hawley με εξελίκτρα
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 1. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,7 χιλ. από ανοξείδωτο χάλυβα για την κατασκευή των δύο άγκιστρων Adams
- 3. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 2. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,8 χιλ. από ανοξείδωτο χάλυβα για την κατασκευή του προστομιακού τόξου
- 4. Λεπτό μαχαιράκι εργαστηρίου (Lecron)
- 6. Πένσα No 139
- 5. Μολύβι
- 7. Εκμαγείο εργασίας
- 9. Εν ψυχρώ ακρυλικό (υγρό και σκόνη)
- 8. Μπολ με νερό
- 10. Διαχωριστικό υγρό
- 12. Φρέζες λείανσης, τροχισμού και κοπής του ακρυλικού
- 11. Πινέλο
- 13. Πάνινος κώνος
- 14. Εξελίκτρα

Εκτέλεση της άσκησης
-  Κατασκευή των συρμάτινων μερών του μηχανήματος, όπως το κλασσικό μηχάνημα Hawley.
-  Κατασκευή της ακρυλικής πλάκας.
-  Τοποθέτηση στο εκμαγείο της εξελίκτρας, αφού σημειωθεί το σημείο όπου θα τοποθετηθεί.
- Πολυμερισμός του μηχανήματος, τροχισμός και λείανση.
- Αφαίρεση του προστατευτικού της εξελίκτρας.
-  Διαχωρισμός της ακρυλικής πλάκας κατά μήκος της εξελίκτρας.
-  Λείανση του μηχανήματος.
Louis Boilly, To τελευταίο δόντι, 86 Λιθογραφία Εθνική Πινακοθήκη, Παρίσι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΩΝ

8.1. Γενικά
Ορισμένες ορθοδοντικές κατασκευές απαιτούν τη συγκόλληση των διαφόρων τμημάτων τους. Οι συγκολλήσεις γίνονται μεταξύ των συρμάτων και των δακτυλίων ή των συρμάτων μεταξύ τους, σε κατασκευές όπως τα μηχανήματα διατήρησης χώρου, τα γλωσσικά τόξα, τα υπερώια τόξα καθώς και σε κατασκευές με εξελίκτρες κ.α.
Η δύναμη της συγκόλλησης είναι ανάλογη με το πόσο και πώς η κόλληση θα καλύψει τα προς συγκόλληση μέρη.
Με τη συγκόλληση η κόλληση λιώνει και ρέει ανάμεσα και γύρω από τα σημεία των μεταλλικών τμημάτων που πρόκειται να συγκολληθούν, δημιουρ -γώντας έτσι μια μηχανική ένωση μεταξύ τους.

8.2. Τεχνικές συγκόλλησης ορθοδοντικών εξαρτημάτων

8.2.α. Ηλεκτροσυγκόλληση
Γίνεται με τον ηλεκτροσυγκολλητήρα, ένα ειδικό μηχάνημα που έχει δύο ηλεκτρόδια από τα οποία διέρχεται ρεύμα πολύ υψηλής έντασης και αυξάνει τη θερμοκρασία της ακίδας του στους 600°C. Χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκολλήσουμε κράματα NiTi (Νικελίου-Τιτανίου) ή Τ.Μ.Α. (Τιτανίου-Μολυβδαινίου-Αλόης) με ειδική κόλληση. Στη μέθοδο αυτή δεν χρησιμοποιούμε μέσο τήξης (βόρακα) και το πλεονέκτημά της είναι ότι δε μαυρίζει το σημείο της συγκόλλησης.

8.2.β. Συγκόλληση με φλόγιστρο (συγκόλληση της ανοικτής φλόγας).
Αποτελούνται από μία μικρή φιάλη αερίου και τη λυχνία που παράγει μια φλόγα στην οποία διακρίνονται τρεις κώνοι:
Στη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνται ειδικά φλόγιστρα για ορθοδοντικές συγκολλήσεις.
- α) Ο εσωτερικός: έχει σκούρο μπλε-πράσινο χρώμα και είναι οξειδωτικός.
- γ) Ο εξωτερικός: έχει ερυθρό-κόκκινο χρώμα, είναι οξειδωτικός και δε χρησιμοποιείται κατά την συγκόλληση.
- β) Ο μέσος: έχει μπλε ανοικτό χρώμα, είναι αναγωγικός και είναι αυτός που χρησιμοποιείται κατά τη συγκόλληση.

8.2.γ. Κολλήσεις που χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική
Οι κολλήσεις που χρησιμοποιούνται, διακρίνονται ανάλογα με το σημείο τήξης τους σε μαλακές (η θερμοκρασία τήξης τους είναι 427°C και κάτω) και σε σκληρές (η θερμοκρασία τήξης τους είναι 700°C και πάνω).
- Οι χρυσοκολλήσεις που έχουν αντοχή, σκληρότητα, δε μαυρίζουν και δε
Στην Ορθοδοντική χρησιμοποιούνται κυρίως: Οι χρυσοκολλήσεις
διαβρώνονται. Είναι κράματα χρυσού, αργύρου και χαλκού, με μικρότερα ποσά κασσιτέρου και ψευδαργύρου και πιθανόν και λίγο φώσφορο, ο οποίος αλλάζει τη ρευστότητα και τη θερμοκρασία τήξης της κόλλησης.
- 2. Οι ασημοκολλήσεις (αργυροκολλήσεις) οι οποίες χρησιμοποιούνται, όταν απαιτείται χαμηλότερη θερμοκρασία, για τη συγκόλληση ανοξείδωτου χάλυβα ή άλλου κράματος. Αυτές αποτελούνται από άργυρο, χαλκό και ψευδάργυρο, έχουν ακόμα μικρές ποσότητες καδμίου, κασσιτέρου ή φωσφόρου, ανάλογα με τη θερμοκρασία τήξης. Οξειδώνονται πιο εύκολα από τις χρυσοκολλήσεις, αλλά έχουν μηχανική αντοχή. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως οι ασημοκολλήσεις.

Ιδιότητες των κολλήσεων
-  Το σημείο τήξης της να είναι χαμηλότερο από εκείνο των μερών που θα συγκολληθούν.
Μια κόλληση για να είναι ικανοποιητική θα πρέπει:
-  Να ρέει ικανοποιητικά και να είναι ικανή να διαβρέχει την περιοχή, ώστε να απλώνεται με ευκολία.
- Να αντέχει στο μαύρισμα και τη διάβρωση στο περιβάλλον του στόματος.
-  Η αντοχή της να είναι ανάλογη με τα μέρη που θα συγκολληθούν.
-  Το χρώμα της να είναι όμοιο με τα μέρη που θα συγκολληθούν.

8.3. ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗΣ
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για τη συγκόλληση:
- 2. Συγκολλητικό κερί
- 1. Εκμαγεία εργασίας
- 3. Γύψος ή πυράντοχη πάστα
- 5. Συσκευή υδρατμών (steamer)
- 4. Φλόγιστρο
- 6. Τα μέρη των εργασιών που πρόκειται να συγκολληθούν
- 8. Μείγμα βόρακα και βορικού οξέος σαν μέσο τήξης
- 7. Κόλληση

Α. Στάδια της συγκόλλησης
-  Καθαρίζουμε τις επιφάνειες που θα συγκολληθούν (μπορούμε να τις περάσουμε με οινόπνευμα ή βενζίνη για να γίνει πλήρης καθαρισμός), ώστε να διαβρέχονται καλύτερα από την κόλληση.
-  Επειδή η θερμοκρασία που αναπτύσσεται κατά τη συγκόλληση είναι πολύ υψηλή, για να μην καταστραφεί το εκμαγείο εργασίας, κατασκευάζουμε ένα δεύτερο εκμαγείο πάνω στο οποίο θα γίνουν οι συγκολλήσεις.
-  Τοποθετούμε τα μέρη που θα συγκολληθούν επάνω στο εκμαγείο και τα συγκρατούμε στη θέση τους με συγκολλητικό κερί ή γύψο.
-  Προσέχουμε ώστε τα μέρη που θα συγκολληθούν (σύρμα με σύρμα ή σύρ-
-  Τοποθετούμε την ειδική ορθοδοντική πυράντοχη πάστα, σε περιοχές που δε θα συγκολληθούν.
μα με δακτύλιο), να βρίσκονται σε παθητική επαφή η οποία να είναι 0,05-0,2 χιλ.
-  Βάζουμε την κόλληση στα προς συγκόλληση μέρη και κρατάμε σταθερά το φλόγιστρο πάνω από την κόλληση, ενώ συνεχίζουμε να "σέρνουμε" τη φλόγα επάνω από το σημείο συγκόλλησης, μέχρι να λιώσει η κόλληση και να τρέξει μέσα στην ένωση.
-  Για να μην οξειδωθεί η κόλληση, βάζουμε μια μικρή ποσότητα μέσου τήξης στις περιοχές που θα συγκολληθούν και τη θερμαίνουμε μέχρι να αλλάξει χρώμα (από άσπρο να γίνει διαφανές).

Εικ. 8.1. Συγκόλληση με φλόγιστρο.
-  Το μέγεθος της φλόγας και η απόστασή της από το σημείο της κόλλησης θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να αποφεύγεται η υπερθέρμανση ή η συνεχής εναλλαγή της θερμοκρασίας.
-  Η ένωση μετά τη συγκόλληση πρέπει να καλύπτει όλο το τμήμα του σύρματος που θέλουμε να κολλήσουμε, να μην είναι ογκώδης και να είναι απαλή.
-  Εάν η κόλληση που βάλαμε δεν είναι αρκετή και χρειάζεται και άλλη, βάζουμε πάλι μέσο τήξης, θερμαίνουμε και προσθέτουμε επιπλέον κόλληση.
Εικ. 8.2. Η συγκόλληση πριν από τη λείανση.

Β. ΛΕΙΑΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗΣ
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για τη λείανση:
Επειδή τα συγκολλημένα τμήματα των ορθοδοντικών εργασιών είναι άγρια και θαμπά πρέπει να γυαλίζονται.
- 1. Ευθεία χειρολαβή
- 3. Τροχόλιθοι
- 2. Δίσκοι διαχωρισμού
- 4. Βούρτσες
- 6. Ελαφρόπετρα
- 5. Λάστιχα λείανσης
- 7. Πάστα γυαλίσματος (ροζέτα)
- 8. Μαχαιράκι

ΣΤΑΔΙΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ
- Ξύνουμε με ένα μαχαιράκι το στρώμα σαν βερνίκι που αφήνει το μέσο τήξης στην ένωση, προσέχοντας να μην αδροποιήσουμε πιο πολύ την ένωση.
-  Κόβουμε τα σύρματα που περισσεύουν με το δίσκο διαχωρισμού.
-  Τοποθετούμε το εκμαγείο στο steamer για να λιώσουν τα κεριά.
-  Με έναν τροχόλιθο αφαιρούμε την περίσσια της κόλλησης και λειαίνουμε τις αδρές και ανώμαλες επιφάνειες.
- Αφαιρούμε το μηχάνημα από το εκμαγείο, χωρίς να το παραμορφώσουμε.
-  Συνεχίζουμε τη λείανση με όλο και πιο μαλακούς δίσκους κρατώντας τον επόμενο δίσκο με γωνία 90° σε σχέση με τον προηγούμενο, ώστε να εξαλειφθούν οι ραβδώσεις που τυχόν έχουν δημιουργηθεί.
- Με την υγρή ελαφρόπετρα και την πάστα γυαλίσματος κάνουμε το τελικό γυάλισμα.
-  Αφαιρούμε τυχόν πόρους που θα εμφανιστούν.
-  Τοποθετούμε το μηχάνημα στη συσκευή υπερήχων, ώστε να φύγουν τα υπολείμματα γύψου.
-  Τοποθετούμε πάλι το μηχάνημα στο εκμαγείο, για να επαληθεύσουμε τη σωστή του θέση.

Θυμηθείτε ότι:
-  Με τη συγκόλληση η κόλληση λιώνει και ρέει ανάμεσα και γύρω από τα σημεία των μεταλλικών τμημάτων που πρόκειται να συγκολληθούν, δημιουργώντας έτσι μια μηχανική ένωση μεταξύ τους.
-  Οι μεταλλικές επιφάνειες που θα συγκολληθούν πρέπει να είναι καθαρές.
-  Η δύναμη της συγκόλλησης είναι ανάλογη με το πώς και πόσο η κόλληση θα καλύψει τα προς συγκόλληση μέρη.
-  Σταθεροποιούμε την εργασία πάνω στο εκμαγείο πριν γίνει η συγκόλληση.
- Τα προς συγκόλληση μέρη πρέπει να βρίσκονται σε παθητική επαφή μεταξύ τους.
-  Χρησιμοποιούμε μέσο τήξης και όσο το δυνατόν λιγότερη κόλληση.
-  Το μέγεθος της φλόγας και η απόσταση θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να αποφεύγεται η υπερθέρμανση ή η συνεχής εναλλαγή της θερμοκρασίας.
-  Να γίνεται λείανση και στίλβωση της περιοχής που συγκολλήθηκε.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Γιατί κατασκευάζουμε δεύτερο εκμαγείο εργασίας, όταν θέλουμε να κάνουμε συγκόλληση;
- Ποιες κολλήσεις χρησιμοποιούνται στην ορθοδοντική;
-  Πόσες και ποιες είναι οι τεχνικές της συγκόλλησης;
-  Ποια είναι η διαφορά συγκόλλησης και κόλλησης;
-  Ποιες είναι οι ιδιότητες της κόλλησης;
- Γιατί χρησιμοποιούμε τα μέσα τήξης;
- Ποιος ο ρόλος του γυαλίσματος της συγκόλλησης;
Jan Victors, Ο θραύστης δοντιών, 655-6. Λάδι σε λινό, 74,3 X 87,3cm. Μουσείο Καλών Τεχνών, Λειψία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΑΚΙΝΗΤΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

9.1. ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΙ ΔΑΚΤΥΛΙΟΙ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΓΟΜΦΙΩΝ

9.1.α. Γενικά περί εφαρμογής δακτυλίων σε πρώτους μόνιμους γομφίους
Στην Ορθοδοντική, η χρήση των δακτυλίων από ανοξείδωτο χάλυβα είναι πολύ συχνή, γιατί έχουν πολλές εφαρμογές:
- Συγκολλώνται τα γλωσσικά τόξα
-  Στους δακτυλίους στηρίζονται τα συρμάτινα προστομιακά ορθοδοντικά τόξα
-  Προσαρμόζονται μηχανισμοί εξωστοματικής έλξης, ελαστικοί δακτύλιοι κ.λ.π.
Οι ορθοδοντικοί δακτύλιοι έχουν πάχος συνήθως 0,15 χιλ. και ύψος περίπου 5-7 χιλ. Προσαρμόζονται στους πρώτους μόνιμους γομφίους, αλλά μπορούν να τοποθετηθούν σε όλα τα δόντια, αν κριθεί απαραίτητο.

-  Συγκολλώνται διάφορα εξαρτήματα, που χρησιμεύουν για τη μετακίνηση των δοντιών.
Υπάρχουν έτοιμοι δακτύλιοι στο εμπόριο όλων των μεγεθών και για όλα τα δόντια. Υπάρχει όμως και ειδικό έλασμα από ανοξείδωτο χάλυβα ή από πολύτι -μο μέταλλο , το οποίο διαμορφώνεται πάνω στο δόντι από τον Ορθοδοντικό ή πάνω στο εκμαγείο από τον Οδοντοτεχνίτη.

9.1.β. Τεχνική διαμόρφωσης των δακτυλίων
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την διαμόρφωση δακτυλίων:
- 2. Πένσα How
- 1. Έλασμα από ανοξείδωτο χάλυβα
- 3. Πίεστρο
- 5. Λαβίδα
- 4. Πριόνι λεπτό (σέγα)
- 6. Εργαστηριακός κόφτης
- 8. Βόρακας
- 7. Κόλληση
- 9. Φλόγιστρο
- 10. Εκμαγείο εργασίας
Η διαδικασία που ακολουθείται για την κατασκευή των δακτυλίων από μεταλλικό έλασμα είναι η εξής:
-  Διαχωρίζουμε με ένα λεπτό πριόνι (σέγα) εγγύς και άπω τους πρώτους μόνιμους γομφίους στο εκμαγείο όπου θα κατασκευαστούν οι δακτύλιοι, ώστε να δημιουργηθεί κενό 0,25 χιλ.

Εικ.9.1.1. Εγγύς και άπω διαχωρισμός του γομφίου με σέγα.
-  Κόβουμε ένα κομμάτι έλασμα ικανοποιητικού μήκους, ώστε να μπορεί να καλύψει όλη την περίμετρο του πρώτου γομφίου και να υπάρχει και περίσσευμα για να μπορεί να πιαστεί με τη λαβίδα.
-  Περιβάλλουμε το δόντι με το έλασμα και με την πένσα How συλλαμβάνουμε από την προστομιακή επιφάνεια του δοντιού τα δυο άκρα του ελάσματος και το σφίγγουμε πάνω στο δόντι. Παράλληλα με το πίεστρο πιέζουμε το έλασμα στη γλωσσική επιφάνεια, για να εφαρμόσει πλήρως στο δόντι.

Εικ. 9.1.2. Προσαρμογή ελάσματος γύρω από το γομφίο.
-  Σημαδεύουμε το σημείο όπου ενώνονται τα δυο άκρα του δακτυλίου και τα ακινητοποιούμε σε αυτή τη θέση.
-  Βγάζουμε το έλασμα προσεκτικά από το δόντι και το συγκολλάμε με το φλόγιστρο. Τοποθετούμε την κόλληση στο σημείο ένωσης των δύο πλευρών του ελάσματος αφού πριν προσθέσουμε βόρακα, για να μην οξειδωθεί η κόλληση.
Εικ. 9.1.3. Συγκόλληση του δακτυλίου.
-  Μετά τη συγκόλληση κόβουμε τα προεξέχοντα τμήματα του ελάσματος και λειαίνουμε το σημείο της κόλλησης.
-  Τέλος τοποθετούμε το δακτύλιο και με το πίεστρο διαμορφώνουμε τα άκρα του προς τη μασητική επιφάνεια του δοντιού, έτσι ώστε να μην ενοχλούν στη σύγκλειση, κατά την τοποθέτησή του από τον Ορθοδοντικό.
-  Διαμορφώνουμε τα όμορα αυχενικά τμήματα του δακτυλίου, έτσι ώστε να ακολουθούν το ανατομικό σχήμα του αυχένα του δοντιού, δημιουργούμε δηλαδή μια καμπύλη στα σημεία αυτά.

Εικ. 9.1.4. Τελική διαμόρφωση δακτυλίου.
Η διαδικασία κατασκευής δακτυλίων χρησιμοποιείται σπανίως στις μέρες μας, διότι οι δακτύλιοι που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι πολύ καλά κατασκευασμένοι και προσφέρονται σε όλα τα μεγέθη για όλα τα δόντια. Η ποικιλία τους είναι τόσο μεγάλη που καλύπτουν όλο το εύρος των εργασιών. Σε ορισμένες όμως ορθοδοντικές κατασκευές, π.χ. μηχάνημα Herbst, είναι προτιμότερο να κατασκευάζονται οι δακτύλιοι στο εργαστήριο παρά να χρησιμοποιούνται προκατασκευασμένοι.

9.1.γ. Προϋποθέσεις για την ικανοποιητική εφαρμογή των δακτυλίων
Για να θεωρείται η εφαρμογή ενός δακτυλίου ικανοποιητική πρέπει να ακολουθούνται τα εξής κριτήρια:
- 2. Το αυχενικό άκρο του δακτυλίου πρέπει να βρίσκεται ακριβώς κάτω από την παρυφή των ελεύθερων ούλων.
- 1. Ο δακτύλιος πρέπει να είναι σφικτά προσαρμοσμένος στο δόντι, να μη μετακινείται, ούτε να περιστρέφεται.
- 3. Το μασητικό άκρο του δακτυλίου δεν πρέπει να εμποδίζει τη σύγκλειση.
- 5. Προς τη μασητική επιφάνεια ο δακτύλιος δεν πρέπει να καλύπτει φύματα, τα οποία έρχονται σε επαφή με τα δόντια ανταγωνιστές.
- 4. Ο δακτύλιος να ακολουθεί ακριβώς τη μορφολογία του δοντιού.
- 6. Στην υπερώια ή στη γλωσσική επιφάνεια ο δακτύλιος πρέπει να εφαρμόζει πλήρως στη γλωσσική ή στην υπερώια αύλακα.

9.2. ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΤΟΞΟ

9.2.α. Γενικά για το μηχάνημα
Το γλωσσικό τόξο είναι ένα μηχάνημα που χρησιμοποιείται ευρέως στην Ορθοδοντική. Κατασκευάζεται από σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,8 χιλ. και συγκολλάται στις γλωσσικές επιφάνειες των δακτυλίων στους πρώτους μόνιμους γομφίους. Εάν δεν υπάρχουν ακόμα πρώτοι μόνιμοι γομφίοι, τότε οι δακτύλιοι τοποθετούνται στους δεύτερους νεογιλούς γομφίους.
Εικ. 9.2.1. Γλωσσικό τόξο.
Το γλωσσικό τόξο μπορεί να είναι είτε κινητό-ακίνητο είτε ακίνητο, ανάλογα με την κατασκευή του.
-  Το κινητό-ακίνητο γλωσσικό τόξο κατασκευάζεται με τον ίδιο τρόπο. Η διαφορά του είναι ότι αντί να συγκολληθεί στους δακτυλίους, προσαρμόζεται σε ειδικές υποδοχές που υπάρχουν στη γλωσσική επιφάνεια των δακτυλίων και μπορεί να αφαιρεθεί για να ενεργοποιηθεί.
-  Το ακίνητο γλωσσικό τόξο κατασκευάζεται από σύρμα διαμέτρου 0,8 χιλ. και διαμορφώνεται έτσι ώστε να ακουμπάει στο αυχενικό τριτημόριο της γλωσσικής επιφάνειας των δοντιών. Συγκολλάται στους δακτυλίους και δεν είναι δυνατή η αφαίρεσή του.

Το γλωσσικό τόξο μπορεί να εμφανιστεί σε ενεργητική ή παθητική μορφή. Σαν ενεργητικό μπορεί να λειτουργήσει για:
- 2) τη χειλική μετακίνηση των τομέων της κάτω γνάθου με την ενεργοποίηση των αγκυλών του, εφόσον έχουν κατασκευαστεί
- 1) τη μετακίνηση ενός ή περισσοτέρων δοντιών με την προσθήκη ελατηρίων
- 3) τη γλωσσική ή παρειακή ή άπω απόκλιση των γομφίων στους οποίους είναι προσαρμοσμένοι οι δακτύλιοι.
- 1) τη διατήρηση της θέσης των πρώτων μόνιμων γομφίων, όταν έχει χαθεί πρόωρα ο δεύτερος νεογιλός γομφίος και δεν έχει ανατείλει ακόμα ο δεύτερος προγόμφιος

Σαν παθητικό μπορεί να λειτουργήσει για:
- 2) τη διατήρηση της θέσης των κάτω τεσσάρων πρόσθιων δοντιών, σε περίπτωση πρόωρης απώλειας του νεογιλού κυνόδοντα με την προσθήκη μιας αντηρίδας άπω των πλαγίων τομέων
- 4) τη διατήρηση του χώρου από εξαγωγές δοντιών σε περιπτώσεις ορθοδοντικής θεραπείας με εξαγωγές.
- 3) τη διατήρηση της θέσης των προσθίων δοντιών, ώστε να μη μετακινηθούν γλωσσικά
Πρέπει να αναφερθεί ότι το γλωσσικό τόξο κατασκευάζεται είτε με παράλληλες αγκύλες προς το βλεννογόνο άπω του δευτέρου προγομφίου είτε χωρίς αγκύλες, ακολουθεί δηλαδή αυστηρά τις γλωσσικές επιφάνειες των δοντιών. Οι αγκύλες κατασκευάζονται κυρίως για την ενεργοποίηση του μηχανήματος.

9.2.β. Κατασκευή του μηχανήματος
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του γλωσσικού τόξου:
- 1. Εκμαγείο εργασίας της κάτω γνάθου

Υλικά:
- 2. Σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,8 χιλ.
- 4. Βόρακας
- 3. Κόλληση
- 5. Ειδική πυράντοχη πάστα
- 7. Γύψος
- 6. Συγκολλητικό κερί

Εργαλεία:
- 2. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 1. Πένσα Νο139
- 3. Μαχαιράκι κεριού
- 5. Εργαστηριακό φλόγιστρο
- 4. Μολύβι
- 6. Τροχόλιθοι λείανσης και στίλβωσης

Στάδια κατασκευής
-  Η κατασκευή του γλωσσικού τόξου γίνεται συνήθως σε εκμαγεία, τα οποία φέρουν τους δακτυλίους ήδη από το αποτύπωμα. Σε περίπτωση όμως που δεν υπάρχουν δακτύλιοι, τότε αυτοί προσαρμόζονται στο εκμαγείο, σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί στην παράγραφο 9.1.
-  Στο σημείο αυτό σημειώνουμε με το μολύβι, για να δημιουργήσουμε την αγκύλη. Κάμπτουμε το σύρμα σε γωνία 90°, παράλληλα προς το βλεννογόνο με τη βοήθεια του πυραμιδικού σκέλους της πένσας. Με το κυλινδρικό σκέλος δημιουργούμε μια αγκύλη ύψους 4-5 χιλ. και εύρους 3-4 χιλ. Η ίδια διαδικασία εφαρμόζεται και στην άλλη πλευρά του τόξου. Οι αγκύλες πρέπει να απέχουν από το βλεννογόνο 1-1,5 χιλ. για να μην τον τραυματίζουν.
-  Στη συνέχεια κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα ανάλογου μήκους και με την πένσα Νο 139 αρχίζουμε τη διαμόρφωση. Δίνουμε στο σύρμα τη μορφή τόξου, προσέχοντας όμως να ακουμπάει στο αυχενικό τριτημόριο της γλωσσικής επιφάνειας των δοντιών. Συνεχίζουμε κατ' αυτόν τον τρόπο μέχρι το άπω τριτημόριο του δεύτερου προγομφίου ή του δεύτερου νεογιλού γομφίου.

Εικ.9.2.2. Κατασκευή αγκύλης γλωσσικού τόξου.
-  Στη συνέχεια σημειώνουμε με το μολύβι στο άπω σκέλος της αγκύλης το σημείο όπου θα κάμψουμε το σύρμα, για να έρθει παράλληλα με το δακτύλιο. Με το πυραμιδικό σκέλος της πένσας κάμπτουμε το σύρμα και το διαμορφώνουμε έτσι, ώστε να έρχεται σε επαφή με όλη τη γλωσσική επιφάνεια του δακτυλίου. Καθ' όλη τη διάρκεια της διαμόρφωσης του γλωσσικού τόξου κάνουμε δοκιμές, ώστε το σύρμα να έχει παθητική επαφή με τα δόντια και να μην ασκεί δυνάμεις σε αυτά.

Εικ. 9.2.3. Σχέση σύρματος και δακτυλίου πριν τη συγκόλληση.
-  Το γλωσσικό τόξο τοποθετείται στη θέση του πάνω στο εκμαγείο και ακινητοποιείται με συγκολλητικό κερί.
-  Καλύπτουμε το σύρμα κοντά στα προς συγκόλληση σημεία με πυράντοχη πάστα και με το φλόγιστρο πραγματοποιούμε την κόλληση. Χρησιμοποιούμε την ασημοκόλληση και το βόρακα και προσέχουμε η κόλληση να καλύψει όλο το σύρμα και να μη δημιουργήσει πόρους.
Εικ.9.2.4. Τοποθέτηση πυράντοχης πάστας.
-  Μόλις ολοκληρωθεί η κόλληση, απομακρύνουμε το κερί και την πυράντοχη πάστα και βγάζουμε με προσεκτικές κινήσεις το γλωσσικό τόξο από το εκμαγείο.
-  Με τα τροχολιθάκια λειαίνουμε και στιλβώνουμε τα σημεία συγκόλλησης, χωρίς να στρεβλώσουμε το μηχάνημα.

Τελική διαμόρφωση του μηχανήματος.
-  Επανατοποθετούμε το μηχάνημα στο εκμαγείο και ελέγχουμε αν είναι σωστή η εφαρμογή του.
-  Στο κινητό-ακίνητο γλωσσικό τόξο η κατασκευή είναι η ίδια, με τη διαφορά ότι το σύρμα εισάγεται σε ειδικές υποδοχές στους δακτυλίους και γι' αυτόν το λόγο διαμορφώνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εφαρμόζει στις υποδοχές. Η διαμόρφωση γίνεται με ειδικές πένσες.

9.2.γ. Προϋποθέσεις για ικανοποιητική κατασκευή του μηχανήματος
Για να θεωρείται ένα γλωσσικό τόξο ικανοποιητικό πρέπει να ακολουθεί τα παρακάτω κριτήρια:
- 2. Να είναι παθητικό, δηλαδή να μην ασκεί δυνάμεις στα δόντια.
- 1. Να ακουμπάει στο αυχενικό τριτημόριο της γλωσσικής επιφάνειας των δοντιών, χωρίς όμως να ακουμπάει στα ούλα.
- 3. Αν έχει αγκύλες, αυτές να απέχουν 1-1,5 χιλ. από το βλεννογόνο.
- 5. Οι δακτύλιοι να είναι καλά προσαρμοσμένοι στα δόντια.
- 4. Η κόλληση να είναι καλά λειασμένη και στιλβωμένη, για να μην ενοχλεί τη γλώσσα.
- 6. Το σύρμα να μην απέχει από τα δόντια, διότι τότε το μηχάνημα δε θα εκτελεί τη λειτουργία του και θα ενοχλεί τη γλώσσα.
- 7. Αν το γλωσσικό τόξο είναι κινητό, τότε πρέπει να έχει μία φορά ένθεσης, για να είναι εύκολη η εφαρμογή και η αφαίρεσή του.

9.3. ΜΗΧΑΝΗΜΑ NANCE

9.3.α. Γενικά για το μηχάνημα Nance
To Nance είναι ένα μικτό ορθοδοντικό μηχάνημα της άνω γνάθου . Συνήθως κατασκευάζεται σαν ακίνητο παθητικό μηχάνημα. Μερικές φορές μπορεί να κατασκευαστεί σε κινητό-ακίνητη μορφή ή να χρησιμοποιηθεί σαν ενεργητικό.
- 1) Να διατηρήσει τη θέση των πρώτων μόνιμων γομφίων της άνω γνάθου, μετά από πρόωρη απώλεια των νεογιλών γομφίων.
- Α. Στην παθητική μορφή του χρησιμοποιείται για:
- 2) Σε ορθοδοντικές θεραπείες ανωμαλιών σύγκλεισης ΙΙης τάξης 1ης κατηγορίας κατά Angle με εξαγωγές των πρώτων προγομφίων, για την ενίσχυση της οπίσθιας στήριξης.

Παρακάτω θα περιγράφει το ακίνητο παθητικό μηχάνημα Nance.
- Β. Στην ενεργητική του μορφή μπορεί να διορθώσει μικρές στροφές ή μικρές εγγύς μετακινήσεις γομφίων, αν και άλλα μηχανήματα ενδείκνυνται περισσότερο σε αυτές τις περιπτώσεις.

9.3.β. Περιγραφή του μηχανήματος
Το μηχάνημα Nance αποτελείται από:
- το ακρυλικό τμήμα
-  το υπερώιο τόξο
-  δύο δακτυλίους τοποθετημένους συνήθως στους πρώτους μόνιμους γομφίους.
Το υπερώιο τόξο κατασκευάζεται από σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,9 χιλ. Συγκολλάται στους πρώτους μόνιμους γομφίους της άνω γνάθου και κατευθύνεται εγγύς προς τη μέση γραμμή, πίσω από την περιοχή της τομικής θηλής, στο πιο βαθύ τμήμα της υπερώας. Στο σημείο αυτό δημιουργείται μια αγκύλη εύρους και ύψους 5 χιλ. Όλο το υπερώιο τόξο απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο, για να μην τον τραυματίζει.

Το ακρυλικό τμήμα του μηχανήματος ενσωματώνει την αγκύλη και επεκτείνεται 2-3 χιλ. γύρω από αυτήν. Η επέκταση του ακρυλικού τμήματος πρέπει να μην είναι πολύ μεγάλη, για να μην ερεθίζει το βλεννογόνο και εισέρχονται τροφές κάτω από αυτό, ούτε πολύ μικρή, για να μην υποχωρεί, βυθίζεται και τραυματίζει τις υπερώιες πτυχές του βλεννογόνου.
Εικ. 9.3.1. Μηχάνημα Nance.

9.3.γ. Στάδια κατασκευής του μηχανήματος
Υλικά και εργαλεία που είναι απαραίτητα για την κατασκευή του μηχανήματος Nance:
- 2. Στρογγυλό σύρμα διαμέτρου 0,9 χιλιοστών
- 1. Εκμαγείο εργασίας με δακτυλίους στους α' μόνιμους γομφίους
- 3. Πένσα No 139
- 5. Μολύβι
- 4. Εργαστηριακός κόφτης
- 6. Οδοντοτεχνική λυχνία
- 8. Μαχαιράκι κεριού
- 7. Ροζ κερί
- 9. Εργαστηριακό φλόγιστρο
- 11. Βόρακας
- 10. Κόλληση
- 12. Πυράντοχη πάστα
- 14. Εν ψυχρώ ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 13. Φρέζες, τροχόλιθοι, λάστιχα λείανσης και στίλβωσης
- 15. Σταγονόμετρο
- 17. Πινέλο
- 16. Μπολ
- 18. Διαχωριστικό υγρό
- 19. Χύτρα πολυμερισμού ακρυλικού

Α. Κατασκευή και προετοιμασία του εκμαγείου
-  Τοποθετούμε ροζ κερί στο εσωτερικό των δακτυλίων, οι οποίοι βρίσκονται στο αποτύπωμα στη θέση των πρώτων μόνιμων γομφίων και ρίχνουμε τη γύψο.
Εικ.9.3.2. Οι δακτύλιοι τοποθετημένοι για την κατασκευή του μηχανήματος Nance.
-  Αφού στεγνώσει η γύψος (15-20 λεπτά), με το μολύβι σχεδιάζουμε το υπερώιο τόξο στο εκμαγείο εργασίας. Το σχέδιο ξεκινά από την περιοχή του α' μόνιμου γομφίου του ενός ημιμορίου, με κατεύθυνση προς τα πρόσθια δόντια και προς το βαθύτερο μέρος της υπερώας και τελειώνει στον αντίστοιχο γομφίο του άλλου ημιμορίου.

Εικ.9.3.3. Σχεδίαση του μηχανήματος στο εκμαγείο.

Β. Κατασκευή του υπερώιου τόξου
-  Προσέχουμε ώστε το σύρμα να είναι παθητικό (δηλαδή να μην ασκεί πιέσεις στους γομφίους) και να απέχει 1 χιλ. από την υπερώα.
-  Κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα περίπου 7-8 εκατ. και με τη βοήθεια της πένσας No 139, αρχίζουμε τη διαμόρφωσή του, ακολουθώντας το σχέδιο.
-  Η αγκύλη που κατασκευάζεται με το κυλινδρικό σκέλος της πένσας, πρέπει
να έχει εύρος και ύψος 5 περίπου χιλ. και να βρίσκεται στη βαθύτερη περιοχή της υπερώας.
Εικ.9.3.4. Το υπερώιο τόξο του μηχανήματος.

Γ. Συγκόλληση των μεταλλικών τμημάτων του μηχανήματος
-  Η συγκόλληση του σύρματος γίνεται κατά το γνωστό τρόπο που έχει περιγραφεί στο κεφάλαιο 8.
-  Το συρμάτινο τόξο σταθεροποιείται στη θέση του, για να γίνει η συγκόλληση με τους δακτυλίους, παρασκευάζοντας μικρή ποσότητα γύψου, την οποία τοποθετούμε στην περιοχή της αγκύλης.
Εικ.9.3.5. Τοποθέτηση μικρής ποσότητας γύψου πριν τη συγκόλληση.
Εικ.9.3.6. Το υπερώιο τόξο συγκολλημένο με τους δακτυλίους.
-  Μόλις ολοκληρωθεί η συγκόλληση, τροχίζουμε και λειαίνουμε πολύ καλά τα σημεία συγκόλλησης.

Δ. Κατασκευή του ακρυλικού τμήματος
-  Το ακρυλικό τοποθετείται στην αγκύλη και περιφερικά της με πάχος 3-4 χιλ, ενσωματώνοντας το σύρμα. Η διαδικασία τοποθέτησης του ακρυλικού έχει περιγραφεί αναλυτικά σε προηγούμενο κεφάλαιο.
-  Εμβυθίζουμε το εκμαγείο σε μπολ με νερό για 10 λεπτά. Αφού στεγνώσει, γίνεται επάλειψή του με διαχωριστικό υγρό στην περιοχή που θα βάλουμε το ακρυλικό.
-  Τέλος τροχίζουμε και λειαίνουμε το ακρυλικό του μηχανήματος.

9.3.δ. Προϋποθέσεις για ικανοποιητική κατασκευή του μηχανήματος
- 1. Οι συγκολλήσεις να μην είναι ογκώδεις, να είναι καλά τροχισμένες και λειασμένες.
- 3. Η αγκύλη να έχει εύρος και ύψος 5 χιλ.
- 2. Το υπερώιο τόξο να είναι παθητικό και να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο.
- 4. Το ακρυλικό να επεκτείνεται 2-3 χιλ. γύρω από την αγκύλη και να τοποθετείται στο βαθύτερο τμήμα της υπερώας.

9.4. ΑΚΙΝΗΤΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΧΩΡΟΥ
Ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου είναι η κατασκευή που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του χώρου στο οδοντικό τόξο μετά την απώλεια ενός δοντιού.

9.4.α. Γενικά για το μηχάνημα

9.4.β. Μέρη από τα οποία αποτελείται το μηχάνημα
Το ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου αποτελείται από τα εξής μέρη:
-  Το σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,9 χιλ. ξεκινά από το δακτύλιο, περνάει από τη νωδή περιοχή κατά μήκος της παρειακής επιφάνειας παράλληλα με τα ούλα και χωρίς να εφάπτεται επάνω σε αυτά, καταλήγει στην άπω επιφάνεια του δοντιού που βρίσκεται εγγύς της νωδής περιοχής. Εκεί την αγκαλιάζει και σχηματίζοντας ένα Π, φθάνει στη γλωσσική ή την υπερώια επιφάνεια, όπου κάμπτεται και επιστρέφει στο δόντι που είναι ο δακτύλιος. Το σύρμα στην παρειακή και γλωσσική ή υπερώια επιφάνεια επαφής με το δακτύλιο σταθεροποιείται με συγκόλληση στο μέσο τριτημόριο του δακτυλίου.
-  Το δακτύλιο ο οποίος εφαρμόζεται στο δόντι άπω της νωδής περιοχής και προσκολλάται σε αυτό.
-  Τον εφαπτήρα ο οποίος εφάπτεται στη μασητική επιφάνεια του δοντιού εγγύς της νωδής περιοχής. Είναι συγκολλημένος με το σύρμα και βοηθάει στο να αποφεύγεται η εμβύθιση του μηχανήματος στα ούλα από τις μασητικές δυνάμεις που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Εικ. 9.4.1. Ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου.

9.4.γ. Προϋποθέσεις για ένα σωστό μηχάνημα διατήρησης χώρου
- 1. Να είναι απλό και σταθερό.
- 3. Να μη συγκρατεί τροφές και να καθαρίζεται εύκολα.
- 2. Να μην προκαλεί βλάβες στα δόντια πάνω στα οποία στηρίζεται.
- 4. Να μην τραυματίζει τους μαλακούς ιστούς του στόματος.
- 6. Οι συγκολλήσεις να μην είναι ογκώδεις και να είναι καλά τροχισμένες και λειασμένες.
- 5. Να μην εμποδίζει τη λειτουργία της ομιλίας και της μάσησης.

Εικ.9.3.3. Σχεδίαση του μηχανήματος στο εκμαγείο.

Β. Κατασκευή του υπερώιου τόξου
-  Προσέχουμε ώστε το σύρμα να είναι παθητικό (δηλαδή να μην ασκεί πιέσεις στους γομφίους) και να απέχει 1 χιλ. από την υπερώα.
-  Κόβουμε ένα κομμάτι σύρμα περίπου 7-8 εκατ. και με τη βοήθεια της πένσας No 139, αρχίζουμε τη διαμόρφωσή του, ακολουθώντας το σχέδιο.
-  Η αγκύλη που κατασκευάζεται με το κυλινδρικό σκέλος της πένσας, πρέπει
να έχει εύρος και ύψος 5 περίπου χιλ. και να βρίσκεται στη βαθύτερη περιοχή της υπερώας.
Εικ.9.3.4. Το υπερώιο τόξο του μηχανήματος.

Γ. Συγκόλληση των μεταλλικών τμημάτων του μηχανήματος
-  Η συγκόλληση του σύρματος γίνεται κατά το γνωστό τρόπο που έχει περιγραφεί στο κεφάλαιο 8.
-  Το συρμάτινο τόξο σταθεροποιείται στη θέση του, για να γίνει η συγκόλληση με τους δακτυλίους, παρασκευάζοντας μικρή ποσότητα γύψου, την οποία τοποθετούμε στην περιοχή της αγκύλης.
Εικ.9.3.5. Τοποθέτηση μικρής ποσότητας γύψου πριν τη συγκόλληση.
Εικ.9.3.6. Το υπερώιο τόξο συγκολλημένο με τους δακτυλίους.
-  Μόλις ολοκληρωθεί η συγκόλληση, τροχίζουμε και λειαίνουμε πολύ καλά τα σημεία συγκόλλησης.

Δ. Κατασκευή του ακρυλικού τμήματος
-  Το ακρυλικό τοποθετείται στην αγκύλη και περιφερικά της με πάχος 3-4 χιλ, ενσωματώνοντας το σύρμα. Η διαδικασία τοποθέτησης του ακρυλικού έχει περιγραφεί αναλυτικά σε προηγούμενο κεφάλαιο.
-  Εμβυθίζουμε το εκμαγείο σε μπολ με νερό για 10 λεπτά. Αφού στεγνώσει, γίνεται επάλειψή του με διαχωριστικό υγρό στην περιοχή που θα βάλουμε το ακρυλικό.
-  Τέλος τροχίζουμε και λειαίνουμε το ακρυλικό του μηχανήματος.

9.3.δ. Προϋποθέσεις για ικανοποιητική κατασκευή του μηχανήματος
- 1. Οι συγκολλήσεις να μην είναι ογκώδεις, να είναι καλά τροχισμένες και λειασμένες.
- 3. Η αγκύλη να έχει εύρος και ύψος 5 χιλ.
- 2. Το υπερώιο τόξο να είναι παθητικό και να απέχει 1 χιλ. από το βλεννογόνο.
- 4. Το ακρυλικό να επεκτείνεται 2-3 χιλ. γύρω από την αγκύλη και να τοποθετείται στο βαθύτερο τμήμα της υπερώας.

9.4. ΑΚΙΝΗΤΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΧΩΡΟΥ
Ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου είναι η κατασκευή που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του χώρου στο οδοντικό τόξο μετά την απώλεια ενός δοντιού.

9.4.α. Γενικά για το μηχάνημα

9.4.β. Μέρη από τα οποία αποτελείται το μηχάνημα
Το ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου αποτελείται από τα εξής μέρη:
-  Το σύρμα στρογγυλό διαμέτρου 0,9 χιλ. ξεκινά από το δακτύλιο, περνάει από τη νωδή περιοχή κατά μήκος της παρειακής επιφάνειας παράλληλα με τα ούλα και χωρίς να εφάπτεται επάνω σε αυτά, καταλήγει στην άπω επιφάνεια του δοντιού που βρίσκεται εγγύς της νωδής περιοχής. Εκεί την αγκαλιάζει και σχηματίζοντας ένα Π, φθάνει στη γλωσσική ή την υπερώια επιφάνεια, όπου κάμπτεται και επιστρέφει στο δόντι που είναι ο δακτύλιος. Το σύρμα στην παρειακή και γλωσσική ή υπερώια επιφάνεια επαφής με το δακτύλιο σταθεροποιείται με συγκόλληση στο μέσο τριτημόριο του δακτυλίου.
-  Το δακτύλιο ο οποίος εφαρμόζεται στο δόντι άπω της νωδής περιοχής και προσκολλάται σε αυτό.
-  Τον εφαπτήρα ο οποίος εφάπτεται στη μασητική επιφάνεια του δοντιού εγγύς της νωδής περιοχής. Είναι συγκολλημένος με το σύρμα και βοηθάει στο να αποφεύγεται η εμβύθιση του μηχανήματος στα ούλα από τις μασητικές δυνάμεις που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Εικ. 9.4.1. Ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου.

9.4.γ. Προϋποθέσεις για ένα σωστό μηχάνημα διατήρησης χώρου
- 1. Να είναι απλό και σταθερό.
- 3. Να μη συγκρατεί τροφές και να καθαρίζεται εύκολα.
- 2. Να μην προκαλεί βλάβες στα δόντια πάνω στα οποία στηρίζεται.
- 4. Να μην τραυματίζει τους μαλακούς ιστούς του στόματος.
- 6. Οι συγκολλήσεις να μην είναι ογκώδεις και να είναι καλά τροχισμένες και λειασμένες.
- 5. Να μην εμποδίζει τη λειτουργία της ομιλίας και της μάσησης.

Θυμηθείτε ότι:
-  Στους δακτυλίους στηρίζονται τα προστομιακά συρμάτινα τόξα, συγκολλώνται τα υπερώια και τα γλωσσικά τόξα, προσαρμόζονται μηχανισμοί εξωστοματικής έλξης και συγκολλώνται διάφορα άλλα ορθοδοντικά εξαρτήματα.
-  Ο δακτύλιος πρέπει να εφαρμόζει σφικτά στο δόντι και να μην εμποδίζει τη σύγκλειση.
-  Δύο είδη δακτυλίων υπάρχουν: οι προκατασκευασμένοι και οι δακτύλιοι από ειδικό μεταλλικό έλασμα οι οποίοι διαμορφώνονται στο δόντι από τον Ορθοδοντικό ή στο εκμαγείο από τον Οδοντοτεχνίτη.
-  Κατά τη συγκόλληση του δακτυλίου προσθέτουμε βόρακα, για να μην οξειδωθεί η κόλληση.
-  Το γλωσσικό τόξο λειτουργεί σαν παθητικό ή σαν ενεργητικό μηχάνημα.
-  Μετά τη συγκόλληση λειαίνουμε τον δακτύλιο καλά, για να μην ερεθίζει τον βλεννογόνο και για να μη μαζεύει η περιοχή οδοντική πλάκα.
-  Υπάρχουν δυο τύποι γλωσσικού τόξου, το κινητό και το κινητό-ακίνητο.
-  Στο γλωσσικό τόξο η συγκόλληση πρέπει να είναι ανθεκτική και καλά λειασμένη.
-  Για την κατασκευή του γλωσσικού τόξου οι δακτύλιοι εφαρμόζονται συνήθως στους πρώτους μόνιμους γομφίους. Μερικές φορές μπορεί να προσαρμοστούν στους δεύτερους νεογιλούς γομφίους.
-  Αν το γλωσσικό τόξο έχει αγκύλες, τότε αυτές πρέπει να απέχουν 1-1,5χιλ. από το βλεννογόνο για να μην τον τραυματίζουν.
- Στη παθητική του μορφή χρησιμοποιείται για: α) να διατηρήσει τη θέση των πρώτων μόνιμων γομφίων της άνω γνάθου, μετά από πρόωρη απώλεια των νεογιλών γομφίων, β) σε ορθοδοντικές θεραπείες ανωμαλιών σύγκλεισης ΙΙης τάξης 1ης κατηγορίας κατά Angle, με εξαγωγές των πρώτων προγομφίων, για την ενίσχυση της οπίσθιας στήριξης.
-  To Nance είναι ένα μικτό ορθοδοντικό μηχάνημα της άνω γνάθου.
-  Στην ενεργητική του μορφή μπορεί να διορθώσει μικρές στροφές ή μικρές εγγύς μετακινήσεις γομφίων.
-  Το ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου τοποθετείται για να διατηρήσει το κενό μετά την απώλεια ενός νεογιλού ή μόνιμου δοντιού.
-  Το μηχάνημα Nance αποτελείται από το υπερώιο τόξο και το ακρυλικό τμήμα. Το υπερώιο τόξο συγκολλάται στους δακτυλίους που είναι τοποθετημένοι στους α' μόνιμους γομφίους.
-  Τα μέρη που αποτελούν το μηχάνημα διατήρησης χώρου είναι ο δακτύλιος, το συρμάτινο τμήμα και ο εφαπτήρας.

Προσπαθήστε να απαντήσετε:
-  Να αναφέρετε τις χρήσεις των δακτυλίων.
-  Ποια είναι τα κριτήρια για την ικανοποιητική εφαρμογή των δακτυλίων;
- Να αναφέρετε συνοπτικά τα στάδια κατασκευής δακτυλίων από μεταλλικό έλασμα.
-  Τι γνωρίζετε για το γλωσσικό τόξο στην ακίνητη μορφή;
-  Ποια είναι η λειτουργία του γλωσσικού τόξου σαν ενεργητικό μηχάνημα;
- Τι γνωρίζετε για το γλωσσικό τόξο στην κινητό-ακίνητη μορφή;
-  Ποια είναι η λειτουργία του γλωσσικού τόξου σαν παθητικό μηχάνημα;
- Ποια τα κριτήρια για ικανοποιητικό γλωσσικό τόξο;
-  Ποιος ο ρόλος των αγκυλών στο γλωσσικό τόξο;
-  Τι είναι το μηχάνημα Nance;
-  Τι είναι το μηχάνημα Nance;
-  Από ποια μέρη αποτελείται το ακίνητο παθητικό μηχάνημα Nance;

Πότε χρησιμοποιείται το μηχάνημα Nance;
- Ποια είναι τα μέρη που αποτελούν το ακίνητο μηχάνημα διατήρησης χώρου;
-  Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να έχει ένα σωστό μηχάνημα διατήρησης χώρου;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 9 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 1 η : Διαμόρφωση ορθοδοντικών δακτυλίων σε α' μόνιμους γομφίους
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Έλασμα από ανοξείδωτο χάλυβα
- 1. Εκμαγείο εργασίας
- 3. Πένσα How
- 5. Λεπτό πριόνι (σέγα)
- 4. Πίεστρο
- 6. Λαβίδα
- 8. Κόλληση
- 7. Εργαστηριακός κόφτης
- 9. Βόρακας
- 10. Φλόγιστρο

Εκτέλεση της άσκησης
-  Διαχωρισμός στο εκμαγείο εγγύς και άπω των πρώτων γομφίων όπου θα κατασκευαστούν οι δακτύλιοι.
- Συγκόλληση του ελάσματος με το φλόγιστρο.
-  Προσαρμογή του ελάσματος από ανοξείδωτο χάλυβα στο δόντι.
-  Κόψιμο των προεξεχόντων τμημάτων του ελάσματος και λείανση του σημείου της κόλλησης.
-  Τοποθέτηση του δακτυλίου και διαμόρφωση των άκρων του προς τη μασητική επιφάνεια του δοντιού.
-  Διαμόρφωση των όμορων αυχενικών τμημάτων του δακτυλίου, έτσι ώστε να ακολουθούν το ανατομικό σχήμα του αυχένα του δοντιού.

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : Κατασκευή γλωσσικού τόξου
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Σύρμα στρογγυλό, διαμέτρου 0,8 χιλ.
- 1. Εκμαγείο εργασίας της κάτω γνάθου
- 3. Κόλληση
- 5. Ειδική πυράντοχη πάστα
- 4. Βόρακας
- 6. Συγκολλητικό κερί
- 8. Πένσα No 139
- 7. Γύψος
- 9. Εργαστηριακός κόφτης συρμάτων
- 11. Μολύβι
- 10. Μαχαιράκι κεριού
- 12. Φλόγιστρο
- 13. Τροχόλιθοι λείανσης και στίλβωσης

Εκτέλεση της άσκησης
-  Προσαρμογή στο εκμαγείο των δακτυλίων, αν χρειάζεται.
-  Κατασκευή των αγκυλών ύψους 4-5 χιλ. και εύρους 3-4 χιλ και από τις δύο πλευρές του τόξου.
- Διαμόρφωση του σύρματος σε σχήμα τόξου, που ακουμπάει στο αυχενικό τριτημόριο της γλωσσικής επιφάνειας των δοντιών.
-  Κάμψη του σύρματος, για να έρθει παράλληλα με το δακτύλιο στο αυχενικό τριτημόριό του.
-  Κόλληση του γλωσσικού τόξου με τους δακτυλίους.
-  Τοποθέτηση του γλωσσικού τόξου στη θέση του πάνω στο εκμαγείο και ακινητοποίησή του με συγκολλητικό κερί.
- Λείανση και στίλβωση των σημείων συγκόλλησης.
-  Επανατοποθέτηση του μηχανήματος στο εκμαγείο και έλεγχος για τη σωστή εφαρμογή του.

ΑΣΚΗΣΗ 3 η : Κατασκευή μηχανήματος Nance
Υλικά και εργαλεία που θα χρειαστούν για την εκτέλεση της άσκησης:
- 2. Στρογγυλό σύρμα, διαμέτρου 0,9 χιλιοστών
- 1. Εκμαγείο εργασίας με δακτυλίους στους α' μόνιμους γομφίους
- 3. Πένσα No 139
- 5. Μολύβι
- 4. Εργαστηριακός κόφτης
- 6. Οδοντοτεχνική λυχνία
- 8. Μαχαιράκι
- 7. Ροζ κερί
- 9. Φλόγιστρο
- 11. Βόρακας
- 10. Κόλληση
- 12. Πυράντοχη πάστα
- 14. Εν ψυχρώ ακρυλικό (σκόνη και υγρό)
- 13. Φρέζες, τροχόλιθοι, λάστιχα λείανσης και στίλβωσης
- 15. Σταγονόμετρο
- 17. Πινέλο
- 16. Μπολ
- 18. Διαχωριστικό υγρό
- 19. Χύτρα πολυμερισμού ακρυλικού

Εκτέλεση της άσκησης
-  Κατασκευή και προετοιμασία του εκμαγείου.
-  Κατασκευή του υπερώιου τόξου.
- Σχεδίαση του υπερώιου τόξου.
- Συγκόλληση των μεταλλικών τμημάτων του μηχανήματος.
-  Κατασκευή του ακρυλικού τμήματος.


ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ