# audio_chunks

audio: tYFhMVkZbQc_0100.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
که آمریکاییا یعنی یک بخشی از این ایالت‌های سیزده‌گانه حداقل اینا همون موقع درگیر مبارزه با انگلیس هستن یعنی داره در بحبوحه نبرد


audio: tYFhMVkZbQc_0101.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
هویت‌بخشی می‌کنه به مبارزه وسط جنگ داره می‌شینه می‌نویسه فکر می‌کنه و می‌نویسه و مردم رو قانع می‌کنه و همراه خودش می‌کنه که ما داریم پس برای این چیزا می‌جنگیم ما دنبال این هدف هستیم ما خیلی وقتا تصورمون از تاریخ برعکسه دیگه فکر می‌کنیم که یک خواسته‌هایی وجود داره یا مثلا تدوین شده موافقن همه سرش


audio: tYFhMVkZbQc_0102.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گن حالا بر اساس این بریم مسلح بشیم بریم مبارزه کنیم وارد میدان جنگ بشیم بریم خواسته‌هامون رو بدست بیاریم


audio: tYFhMVkZbQc_0103.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
رساله پین اینطوری نیست جنگ شروع شده این وسط جنگ شروع کرده به نوشتن که پس خواسته‌های ما اینه ای مردم خواسته‌ها باید این باشه بیاین توافق کنیم که مبارزه‌مون رو به این سمت ببریم و هدفش رو این قرار بدیم یه گروهی دارن مبارزه می‌کنن که دولت انگلیس رو وادار کنن که یه سری از خواسته‌هاشون رو بپذیره تغییراتی رو در قانون‌های جدید و مالیات و عوارضی که جدیدا وضع کرده یا اضافه کرده بده


audio: tYFhMVkZbQc_0104.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و واقعا اینا خیلیاشون اولش دنبال استقلال نبودن حتی یه بخشی‌شون با استقلال مخالف بودن ولی تو این فضا توماس پین اومد این رساله رو نوشت منتشر کرد و گفت اصلا فکر مصالحه و دوستی با انگلیس رو نکنید ما باید جدا بشیم و بهترین زمانش هم الانه


audio: tYFhMVkZbQc_0105.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و وقتی که این کار رو کرد و وقتی که مردم حرفش رو خوندن و فهمیدن و پسندیدن و پذیرفتن اون ایالت‌هایی هم که مردد بودن اونا هم اومدن در میدان مبارزه با هدف مشخص‌تر و البته هدف بلندپروازانه‌تر ادامه دادن به مبارزه


audio: tYFhMVkZbQc_0106.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این چیزایی که تا اینجا گفتیم یه خلاصه‌ی خیلی کوتاهی بود از این جزوه عقل سلیم توماس پین پیشنهاد می‌کنم واقعا بخونیدش به راحتی می‌شه پیدا کرد انگلیسیش هم انگلیسی ساده‌ایه


audio: tYFhMVkZbQc_0107.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ولی حالا یه کوچولو چند هم دقیقه نگاه کنیم ببینیم که خود این آقای توماس پین کی بود چون این هم مهمه دیگه این آدمی که انقدر نقش داشته واقعا نقشش مهمه در استقلال آمریکا بعضیا مخصوصا الان که پدران بنیانگذار رو یک تعریف دیگری براش می‌ذارن فقط اونایی نیستن که بیانیه‌ی استقلال رو امضا کردن بعضیا توماس پین رو هم جزو پدران


audio: tYFhMVkZbQc_0109.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
آدمی که انقدر مهم بوده در بسیج کردن نیروها حداقل از نظر ذهنی ببینیم این کی بوده؟ از کجا آمده بود؟ این آقا اول ویدیو گفتم 14 ماه، 15 ماه قبل از اینکه این رساله رو بنویسه که کلا وارد آمریکا می‌شه


audio: tYFhMVkZbQc_0111.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و شرایط اقتصادی خیلی مناسبی هم از قرار معلوم نداشت می‌ره پیش فرانکلین و فرانکلین هم زیر پر و بالش رو می‌گیره و می‌فرستدش آمریکا مثل فرانکلین، پین همه آدم خودساخته‌ای بود شاگرد مغازه‌ی خیاطی باباش بود از بچگی


audio: tYFhMVkZbQc_0112.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یک مدتی دریا رفت کار کرد دنبال این بود که بره دنیا رو ببینه آدم کنجکاوی بود ببینه چی به چیه، چطوری کار می‌کنه جوون بود اومد لندن بجز کار در خیاطی و کار روی دریا یه مدتی هم یه کار مهمی داشت یه مدتی به عنوان مامور عوارض، مامور مالیات یه همچین چیزی کار کرده بود و اونجا تجربه‌ی خوبی به دست آورده بود اولا که همونجا نشون داده بود آدم خوش‌مشربیه


audio: tYFhMVkZbQc_0113.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
مخصوصا جاهایی که می‌رفت اگه یه خرده‌ای فرهنگ کافه‌نشینی و بحث و مناظره و جدل و اینا داشت آدم فعالی بود خوب صحبت می‌کرد خوب مناظره می‌کرد با بقیه یه کار مهم همون دوره کرد یه سری از همکاراش می‌خواستن که


audio: tYFhMVkZbQc_0114.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
حقوق‌شون بهتر بشه یا شرایط کاری‌شون بهتر بشه یه خواسته‌ی صنفی اینطوری داشتن اومد پیش این یک مقاله‌ی 12 صفحه‌ای نوشت که خواسته‌های ما اینه و ما به این دلیل اینا رو باید بگیریم رفت لندن یک سال، یک سال و نیم در لندن روی این کار می‌کرد یعنی اینو پخش می‌کرد توزیع می‌کرد می‌داد به آدمای اثرگذار در پارلمان لابی می‌کرد براش که بتونه این خواسته‌ها رو پیش ببره اون شد براش یه دوره‌ی کارآموزی کار سیاسی یاد گرفت به معنی اینکه


audio: tYFhMVkZbQc_0115.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
تو یه ایده‌ای داری یه خواستی، حرفی داری باید بتونی بقیه رو قانع کنی و همراه بکنی با خودت برای این کار کار سیاسی


audio: tYFhMVkZbQc_0116.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نوشتن یاد گرفت به این معنی که تو یک چیزی می‌خوای باید این رو بنویسی هم شفاف، هم مستدل به یک شکلی که بقیه هم که می‌خونن هم بفهمن چی می‌گی هم با تو همراه بشن


audio: tYFhMVkZbQc_0119.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
آخرش هم که فرستادش آمریکا اونم با شرایطی که وقتی فرستادش دیگه لنگ نون شبش نبود تونست اونجا بره و مستقیم وارد کار فکری بشه رفت تو یه مجله‌ای شروع کرد کار کردن و این‌ها اینکه حالا بنجامین فرانکلین یکی از پدران بنیانگذار دیگه تو هر لیستی هست این ایشون کی بود؟ و چرا این کارو کرد؟


audio: tYFhMVkZbQc_0121.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
که توماس پین رو بپذیرن و این‌ها این باشه برای یه جای دیگری چون حتما باید درباره‌ی بنجامین فرانکلین صحبت کنیم همون موقع هم غولی بود همون موقعی هم که در لندن بود غولی بود واقعا اونم آدم خودساخته‌ای بود خیلی هم، هم به پین و هم به دیگران کمک کرد اثرات غیر مستقیم هم اینطوری زیاد داشت روی تاریخ آمریکا پین ولی به هر حال رسید به آمریکا آمد کجا؟ اومد فیلادلفیا فیلادلفیایی که پایتخت روشنفکری آمریکا بود


audio: tYFhMVkZbQc_0122.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
خیلی فضای فکری قوی داشت و نشونه‌ی خوبی هم بود براش که اینجا می‌شه دور از اون قدرت فساد‌آلود پادشاهی بریتانیا یه جامعه‌ی خوبی ساخت


audio: tYFhMVkZbQc_0123.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌شه.شرایط اینجا خوبه جامعه‌ی مناسبی. یه جمهوری مستقل از پادشاهی بریتانیا درست کرد وقتی میاد فیلادلفیا که کنگره قاره اولین کنگره قاره‌ای برگزار شده و فضا انقلابیه تقریبا اواخر اولین سال جنگ استقلال هم هست که این رساله‌ش میاد بیرون نمی‌تونیم بگیم که اینکه ساکنین ایالت‌های سیزده‌گانه انقدر پرقدرت اومدن پشت انقلاب همه‌ش متاثر از استدلال‌های توماس پینه


audio: tYFhMVkZbQc_0124.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نمی‌شه گفت مثلا اینکه پیروز شدن در استقلال در مبارزه‌شون برای استقلال از بریتانیا فقط متاثر از حرفای پینه ولی این رو بیشتر مورخین با اطمینان بالا می‌گن که این سند یکی از مهمترین سندهای اثرگذار روی نتیجه‌ی نبردهای استقلال آمریکاست اینو هم ردشم خودمون واضح می‌تونیم رو بیانیه‌ی استقلال ببینیم


audio: tYFhMVkZbQc_0125.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
اینکه حرفا از اینجا رسیده بعدا به بیانیه‌ی استقلال آمریکا نشون می‌ده که اثرگذاریش چقدر زیاد بود حالا البته درباره‌ی اینکه چقدر این حرفا تراوشات ذهنی خود پین بوده چقدرش متاثر از بنجامین فرانکلین بوده این یه مقداری محل مناقشه هست اینم که حالا خود استدلال‌هاش اثرگذار بودن چون استدلال‌هاش همه قوی نیستن دیگه یا اینکه لحن حماسی که مثلا داره در نوشتن اینا کمکش کرده


audio: tYFhMVkZbQc_0126.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
اینام باز حرفاییه که درباره‌ی فرم رساله خیلیا می‌زنن خیلی مفصل درباره‌ی این می‌شه صحبت کرد خیلی مفصل


audio: tYFhMVkZbQc_0127.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ولی اون چیزی که برای من مونده از یه مقدار کنجکاوی کردن و تحقیق درباره این اینه که توی این جزوه‌ی کوتاه یک دلایلی می‌آره برای رد نظام پادشاهی رد نظام سلطنتی موروثی و توضیحاتی می‌ده درباره‌ی اینکه چرا مهمه و باید که آمریکا از بریتانیا مستقل بشه و فارغ از قوت و قدرت استدلالاتش این باعث شد کسی که اینو می‌خوند و می‌شنید شروع کنه شک کنه


audio: tYFhMVkZbQc_0128.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
درباره‌ی چیزهایی که پذیرفته بود تردید کنه چه چیزایی؟ مثل نظام پادشاهی و این حرف خریدار پیدا کرد شنونده پیدا کرد تو کافه می‌خوندن توی میخونه می‌خوندن توی مدرسه می‌خوندن یه کشیشی به جای وضع این رساله رو می‌خوند 7 ماه بعد از اینکه اولین نسخه‌ی این جزوه منتشر شد اعلامیه استقلال آمد بیرون و یک زمینه‌ی ذهنی خوبی براش وجود داشت


audio: tYFhMVkZbQc_0129.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و این مهمه به‌خاطر اینکه وقتی پین رفت آمریکا اینطوری نبود که همه بخوان جدا بشن خیلیا طرفدار مذاکره بودن خیلیا طرفدار مصالحه با بریتانیا بودن خیلیا بودن که حتی فکر می‌کردن پادشاه خوبه پارلمانه که فاسدی


audio: tYFhMVkZbQc_0130.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
حتی بعضی از انقلابیون آمریکا منتظر بودن شاه جرج سوم بیاد بگه که ای پارلمان به مردم من ظلم نکن دنبال این بودن اولش ولی وقتی که دیگه شاه حاضر نشد حتی اعتراض این‌ها رو بشنوه که همون موقعی بود کم‌وبیش که پین جزوه رو نوشت داد بیرون دیگه شکل ماجراها عوض شد چرخش مهم اتفاق افتاد و بعد کار مهم دیگرش یه تصویری داد به آدما از فردای بدون پادشاهی؟ که یعنی چی؟


audio: tYFhMVkZbQc_0131.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
جمهوری یعنی چی؟ آمریکای مستقل یعنی چی؟ چی می‌خواد بشه؟ قدمش برای اون کار هم خیلی قدم بزرگی بود برای این دعوای قدیمی که در جامعه آمریکا مدتی بود به وجود اومده بود که جای آمریکا در این امپراتوری قدرتمند بریتانیا کجاست؟ پین یک جواب تازه‌ای رو صورت‌بندی کرد و به آدما کمک کرد که با این جواب موافق بشن چون واقعا کار راحتی نبود امپراتوری بریتانیا امپراتور قدرتمندیه


audio: tYFhMVkZbQc_0132.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و آمریکا رو هم آمریکای امروز بهش نگاه نکنیم دیگه یه حالت روستایی داره دور هست، پرت هست پیشرفته نیست و فکر می‌کنن که آقا اینم بالاخره امپراتوری بزرگیه قدرت بزرگیه خیلی قدرت بزرگیه دیگه و بریتانیا هم امپراتورداریش حداقل تا همون اواخر مثل اسپانیا نبود یعنی فشار زیادی نمی‌آورد فشار زیادی نمی‌آورد وقتی مقایسه بکنیم مثلا با اسپانیایی‌ها حداقل اوایلش فشار امپراتوری بریتانیا کم بود


audio: tYFhMVkZbQc_0133.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نیمه‌ی دوم قرن 18 بود که برخورد بریتانیا با مستعمره‌ها شبیه‌تر شد به برخورد دولت بریتانیا با مردم خود بریتانیا کنترل زیاد، مالیات سنگین، دخالت زیاد نشونه‌ش هم همینه که شروع کرد ازینا هی مالیات گرفتن ازدواج می‌کنی مالیات بده روزنامه می‌خری مالیات بده مالیات بده به‌خاطر اینکه ما نیروهامون رو اینجا نگه داشتیم مثلا جنگیدن، جنگ‌های هفت‌ساله کردن و اینا باید هزینه بدی زرنگی که پین کرد در رساله خودش این بود که


audio: tYFhMVkZbQc_0134.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این دعوا رو از دعوای مالیات مستقیم تبدیل کرد به دعوای آزادی و دعوای حقوق بشر پین قبل از اینکه این رساله رو بنویسه هم در آمریکا کارای تقریبا مهمی کرده بود توی مجله‌ای کار می‌کرد که اون مجله خیلی موفق کرده بود یه مقاله‌ای نوشت که باعث یکی از اولین حرکتا برای برچیده شدن برده‌داری شده بود و بعد از استقلال هم رفت بریتانیا دوباره رفت بریتانیا و بعد از انقلاب فرانسه یه کتابی اونجا نوشت


audio: tYFhMVkZbQc_0135.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یه کتابی در مدح انقلاب فرانسه نوشت کتاب حقوق بشر اونم کتاب اثرگذار و مهمی شد این همون ایده‌های برابری انسان‌ها و اینا که تو عقل سلیم گفته بود رو اونجا بسطش داد و دوباره حمله به نظام سلطنتی و طبقه‌ی اشراف و اینا خیلی توی فرانسه محبوب شد توی انگلستان منفور بود واقعا فرانسه هم رفت خیلی ازش استقبال کردن بعدا ولی می‌خواستن لویی شانزدهم رو اعدام کنن این مخالفت کرد گفتش که باید محاکمه کنید ما انقلاب کرده بودیم یا این انقلاب برای این بود فرانسه که انقلاب نکرده بود


audio: tYFhMVkZbQc_0136.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این انقلاب برای این بوده که سیستم پادشاهی رو کنار بزنه قانون رو پادشاه کنه نه اینکه بی‌قانونی راه بیوفته و باعث هم می‌شه که بهش بگن که نه آقا شما اون شور انقلابی لازم رو نداری و محافظه‌کاری و کار به جایی می‌رسه که اصلا می‌خوان اعدامش کنن حکم اعدام براش می‌دن


audio: tYFhMVkZbQc_0137.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
که حالا با شانس و اقبال جان به در می‌بره و بعدم برمی‌گرده آمریکا و دیگه تا آخر عمرش هم آمریکا می‌مونه به نظرم اینطوری می‌شه گفت که خیلی کمک کرد این رساله این کار نوشتن پین به جامعه‌ی آمریکا که طرز فکرش رو عوض کنه درباره‌ی رابطه‌ش با دولت نقش دولت رو درست‌تر بفهمه و بعد هم رابطه‌ی خودش با بریتانیا


audio: tYFhMVkZbQc_0138.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
معجزه‌ای که به نظرم معجزه‌ی نوشتنه تمام و کمال با این رساله اتفاق افتاد تونست ذهن آدم‌ها رو عوض بکنه و منشاء اتفاق بسیار مهم و بزرگی بشه


audio: woYRt8kUGc4_0001.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
از ایران قرن 18 میلادی ما دوتا اسم بلدیم بیشتر نادرشاه افشار، کریم خان زند دو تا پادشاهی که سلسله‌های جدیدی رو بنیانگذاری کردن که هر دو تا کم‌عمر بودن نسبتا توی این ویدیو می‌خوایم ببینیم در اون قرن 18 میلادی ایران چه خبر بود؟ بقیه‌ی دنیا چه خبر بود؟


audio: woYRt8kUGc4_0002.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
قرن 18 تو ایران با سال‌های افول صفویان شروع شد شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی 54 سال حکومت کرد 32 سالش قرن 17 22 سالش هم قرن 18 داستان ایشون رو گفتیم قبلا از شاهان ضعیف تاریخ ایران بود آخرش هم که خودش تاج شاهی رو گذاشت سر محمود هوتکی معروف به محمود افغان خلاصه اون 20 سال اول قرن 18 ایران دست ایشون بود اون موقع در عثمانی چه خبر بود؟ در عثمانی دوران نظم قدیم بود


audio: woYRt8kUGc4_0004.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
دوران مرکزگریزی بود در عثمانی یک سری اصلاحات سیاسی، اقتصادی کردن توش به مناطق مختلفی حد جدید و حد زیادی از اختیارات دادن قبلنا اینو مورخین انگار می‌گفتن که آغاز دوران افول عثمانیه ولی نظریه‌های تاریخی جدیدتر می‌گن که نه اتفاقا اینطوری حکومت عثمانی محکم‌تر شد هم اقتصادش قوی بود در این قرن هم از نظر نظامی حداقل تا قبل از اینکه با روس‌ها بجنگن در دهه‌های آخر قرن 18


audio: woYRt8kUGc4_0005.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
اوضاع‌شون قوی و مسلط بود در منطقه 1789 یعنی دیگه اواخر این قرنه که امپراتور جدید عثمانی سلطان سلیم میاد سلطان می‌شه در واقع، امپراتور نمی‌گن و نظم جدید رو شروع می‌کنه در ادامه‌ی کارای ایشون می‌شه عثمانی قرن 19 که دیگه یه مقدار چیز متفاوتیه نسبت به عثمانی قرن 18 عثمانی قرن 18 چنین نقشه‌ای داره اول قرن رو اگه ببینین از مکه تا بصره تا مولداوی تا بلگراد تا تمام شمال آفریقا تقریبا


audio: woYRt8kUGc4_0006.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
تا الجزایر اینا دست عثمانیه کلا هم قرن 18 برای عثمانی نسبتا قرن آرامی بود می‌گم به جز اون جنگ بزرگی که با روسیه کردن ولی کلا ترکیه‌ی اون‌روز قرن آرومی داشت البته در همین قرن 18 یه اتفاق دیگری هم در قلمرو یا کنار قلمرو عثمانی افتاد در منطقه‌ی حجاز


audio: woYRt8kUGc4_0008.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
داستانش رو جای دیگری گفتیم ابن سعود اون‌موقع پادشاهی حجاز رو تشکیل داد این داستان عثمانی بود در غرب ایران و در جنوب ایران خود افغان‌ها در ایران حکومت‌شون خیلی کوتاه بود هفت سال، هشت سال محمود و اشرف افغان حکومت کردن بعد عملا نادرشاه اومد جاشون رو گرفت داستانش رو جای دیگه تعریف می‌کنیم نادر شاه شد پادشاه ایران شروع کرد مرزها رو گسترش دادن از جمله به سمت شرق به سمت شرق رفت و قلمرو گورکانیان رو گرفت


audio: woYRt8kUGc4_0009.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
گورکانیان رو شکست سختی داد عملا بساط گورکانیان اون‌موقع شروع شد به جمع شدن یک اتفاق دیگری که افتاد وقتی که نادر رفت شرق ایران رو گرفت دوباره این افغانستان و پاکستان و اینها رو این بود که یک امپراتوری جدید اونجا درست شد به نام  یک امپراتوری مسلمون سنی که در دوران اوجش تقریبا همه‌ی پاکستان و افغانستان امروز رو داشت یک بخش‌هایی از شمال‌شرق خراسان ایران رو هم داشت


audio: woYRt8kUGc4_0010.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
یه بخش‌های کمی از ترکمنستان و هند رو هم داشت در نیمه‌ی دوم قرن 19 اصلا یک قدرت بزرگی شده بود در منطقه بنیانگذار اینا احمدخان ابدالی بود که خودش از فرمانده‌های نادر بود همونطور که نادر از فرمانده‌های صفوی بود بعد تاج‌گذاری کرد و شد پادشاه احمد ابدالی هم بعد از مرگ نادر شد شاه افغانستان این احمدشاه درانی رو الان به عنوان پدر ملت افغانستان بنیانگذار ملت افغانستان هم ازش اسم می‌برن این امپراتوری گورکانیان


audio: woYRt8kUGc4_0011.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
به جز اینکه به اینا زمین دادن و قبلش هم که به نادر کلی زمین داده بودن و اینا همینطوری دیگه کوچیک و کوچیک و کوچیکتر شدن این قرن هجده، قرن افول‌شون بود دوران قرون وسطای هند در همین قرن 18 تمام شد و هند وارد دوران مدرن شد ورود خوبی هم نداشت دیگه انگلیس‌ها بعدش آمدن و هند شد مستعمره و رفت که رفت برای مدتی این از قصه‌ی هند شرق هند چه خبره؟ بریم اونورتر، در چین چه خبره؟ در چین همچنان امپراتوری چینگ رو داریم


audio: woYRt8kUGc4_0012.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
امپراتوری که از قرن قبلش شروع شده آخرین امپراتوری چین هم هست بعد از این دیگه چین می‌شه جمهوری خلق چین منتها تمام قرن 18 رو اینا هستن قرن 18 برای چین قرن خوبی هم هست نسبتا ثروتمند و حکمرانی خوب و پیشرفت و نگاه روشنفکران اروپایی هم حداقل اوائل قرن به چین همراه با تحسینه هم به‌خاطر تمدن باستانی و قدیمیش هم به‌خاطر اینکه چقدر موفقن در اداره‌ی کشور‌شون یه متفکر چینی آمد اروپا


audio: woYRt8kUGc4_0013.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
با مونتسکیو همکارهی کرد در نوشتن روح‌القوانین که یکی از کتاب‌های خیلی مهم تاریخه الهام‌بخش سیستم‌های سیاسی از جمله قانون اساسی آمریکا شد بعدا لایبنیتس ریاضی‌دان بزرگ یه کتابی نوشت به نام  و اونجا گفت که چین به نظر من از اروپا خیلی جلوتر میاد دیده بود که در ریاضیات اینا چقدر جلوتر بودن چینیا سیستم باینری رو از خیلی وقت پیش اینها داشتن دوست داشت که روابط بیشتر بشه تعامل بیشتر بشه


audio: woYRt8kUGc4_0014.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
تحسینش هم برای اون سیستم اداری و کاری زیاد بود هم برای اون علمی که از گذشته اونجا مونده بود خلاصه حداقل در دوره‌ای نگاه خیلی خیلی مثبت و تحسین‌برانگیزی داشتن به چینی‌ها، اروپاییا ولتر یک نمایشنامه‌ی چینی رو ترجمه کرده بود می‌گفت قرن‌ها ما نمی‌تونستیم بخونیم و چینی‌ها می‌تونستن بخونن ولتر هم حداقل در یه دوره‌ای خیلی نگاهش شوق‌زده بود و خیلی تحت‌تاثیر بود نسبت به چین و تمدن چینی اینکه یک کشوری هست که رهبرانش آدمای با سوادی‌ان آدمای آگاهی‌ان


audio: woYRt8kUGc4_0015.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
این همه چیز رو این همه وقته که می‌دونن اما به سمت انتهای قرن هر چی رفتیم این نگاه یه مقدار تغییر کرد تا اینکه دیگه رسیدیم به قرن 19 که قبلا گفتیم در چین قرن تحقیره ویدیوهای رو ببینید ولی قرن 18 وضع چین خوبه توی اپیزود چین بی‌پلاس هم گفتیم دیگه چین یه حالت بالا پایین در طول تاریخ داشته قرن 18 بالا بوده خلاصه اما نشانه‌های مشکل از همین انتهای قرن 18 معلوم شد مخصوصا مشکل با انگلستان


audio: woYRt8kUGc4_0016.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
انگلیسی‌ها کم‌کم در هند داشتن موفق می‌شدن یعنی می‌بینن که می‌تونن هند بزرگ و پرجمعیت و باستانی رو بگیرن می‌گن خب شاید بشه با چین هم یه حرکت‌های اینطوری کرد یه سری از وقایعی هست که کشتی‌های انگلیسی دعوا داشتن با چینیا کجا می‌شه تجارت کنیم؟ کجا نمی‌شه؟ این در طول قرن 18 هست بکش واکشیه محدودیت‌های تجاری هست که حالا بعدا بزرگ می‌شه تبدیل می‌شه به اون محدودیت‌هایی که ریشه‌ی جنگ‌های تریاک می‌شه اینا ولی شروعش شروع دردسرهای ریز ریزش


audio: woYRt8kUGc4_0017.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
از همین نیمه‌ی دوم قرن هیجدهه آخرین سال‌های قرن 18 دیگه رابطه‌ی چین و اروپا مخصوصا رابطه با انگلیس تیره‌ست این همون دوره‌ایه که گفتیم انگلیس سفیر می‌فرسته با کلی آمادگی و طرف می‌گن هرچی کتاب درباره‌ی چین نوشته شده بود، برداشته بود با خودش برده بود که مسلط باشه، آگاه باشه درخواستش هم این بود که چین و انگلیس سفیر داشته باشن در کشورهای همدیگه ولی چینیا همونطور که در اپیزود چین پادکست بی‌پلاس گفتیم تا تونستن سر دووندن اینو آخرشم گفتن که ما این سر دنیا


audio: woYRt8kUGc4_0019.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
خب بزرگوار چون شما این سر دنیا اونا اون سر دنیا لازمه که بشینید سفیر داشته باشین دیگه دیگه دنیا یه طوری شده که به هم وصله نمی‌تونی بشینی یه گوشه‌ای ماستتو بخوری من تمدن بزرگی هستم دوره‌اش گذشت، قرن هیجدهه ولی این رو چینی‌ها متوجه نشدن و بابتش هزینه‌ی بسیار زیادی دادن در قرن 19 که حالا قصه‌اش رو جای دیگه تعریف کردیم ولی ریشه‌اش از همینجا شروع شد زدن


audio: woYRt8kUGc4_0020.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
برگردیم ولی به قرن 18 چون داستان‌های قرن 18 خیلی زیاده می‌خوایم که همه‌اش رو تیتری بگیم تیتری گفتنش طبیعتا خب خیلی چیزا رو نمی‌شه گفت، کامل نمی‌شه گفت چیزهایی از قلم می‌افتاده اما به نظرم یه جذابیت‌هایی توش هست برای همین من این ویدیوها رو دوست دارم درباره‌ی قرن‌های دیگه، دهه‌های دیگه هم بسازیم چون حداقلش اینه که یه سررشته بهمون می‌ده که حالا درباره‌ی کدوم موضوع بیشتر دوست داریم بریم کنجکاوی کنیم همین قالبش رو هم من راستش خیلی دوست دارم که از ایران شروع کنیم اطراف رو ببینیم


audio: woYRt8kUGc4_0021.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بعد حالا یه خرده‌ای دورتر رو هم ببینیم الان به سمت شرق رفتیم هند رو گفتیم، چین رو گفتیم ژاپن رو هم یک کلمه، دو کلمه بگیم ژاپن در دوره‌ی ادوئه تو این موقع دوران توکوگاوا شوگونیته شوگونیت یعنی یه دوره‌ی طولانیه اینو باز یه جای دیگه درباره‌اش صحبت می‌کنیم ولی این یک دوره خاصیشه درها البته همچنان بسته‌ست ژاپن با بقیه‌ی دنیا خیلی کاری نداره اما در داخل تقریبا ثبات داره اسم این هم که هست توی اسمش به خاطر اینه که


audio: woYRt8kUGc4_0022.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
مرکز حکومت منتقل شد به شهر ادو که همین توکیوی امروزیه که امروز هم پایتخت ژاپن هست ولی این قصه‌ی ژاپنه و یادمون باشه که ژاپن چین نیست ژاپن با چین خیلی فرق داره تمام این تاریخی که داریم می‌گیم چین توش می‌گیم بالائه دست برتر داره، تمدنه، فلانه در دنیا تحسین‌آمیز بهش نگاه می‌کنن ژاپن عقب مونده‌ست ژاپن تا نیمه‌ی دوم قرن 19 که بعدا بهش می‌رسیم، هیچی نیست یک مجمع‌الجزایریه اون گوشه هست و بیشتر با خودشون مشغولن


audio: woYRt8kUGc4_0023.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
تا حالا هرچی گفتیم از شرق بود نکته اینه که از اینجا یعنی از قرن 18 غرب وارد یک تحول خیلی خیلی اساسی می‌شه قرن 18 در ایران و چین و ژاپن و هند خیلی ممکنه متفاوت از قرن 17 نباشه تفاوت داره‌ها ولی اونقدری نه ولی تو آمریکا و اروپا داستان خیلی فرق می‌کنه در قرن 18 یعنی بین سال‌های 1701 تا 1799 هم انقلاب فرانسه اتفاق میوفته


audio: woYRt8kUGc4_0024.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
هم انقلاب یا استقلال آمریکا اتفاق میوفته هم انقلاب صنعتی در انگلستان اینها و خیلی دیگه از اتفاقات قرن 18 خودشون واقعا ویدیو لازم دارن هر کدوم اینها ده‌ها کتاب براشون نوشته شده آدمای تخصصی روشون کار می‌کنن ما دوباره اشاره‌ای داریم رد می‌شیم فقط به خاطر اینکه ببینیم وقتی اینور دنیا نادرشاه داشته شمشیر می‌زده بره از هند مثلا کوه نور بیاره اینجا اونور دنیا چه خبر بوده؟ و متفکرین دنبال چی بودن؟ و جنگ‌ها سر چی بوده؟


audio: woYRt8kUGc4_0025.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بعد حالا سر فرصت شاید سراغ دونه دونه‌ی اتفاقات‌شون هم رفتیم به قرن 18، هم می‌گن  هم می‌گن عصر روشنگری در اروپا از قرن 17 شروع شد طبق بیشتر صحبت‌ها ولی در این قرن خیلی اوج گرفت گاهی می‌گن از قرن 17 شروع شد با افکار و اندیشه‌های دکارت و فرانسیس بیکن یا حتی نیوتن اما چیزی که معمول‌تره و بهتر اتفاقا تو ذهن می‌مونه من اینطوری تو ذهن خودم نگه‌اش داشتم می‌گن عصر روشنگری در اروپا


audio: woYRt8kUGc4_0026.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
با مرگ لویی شونزدهم شروع شد در 1715 و با انقلاب فرانسه در 1789 تمام شد برای همین یه قرن کوتاهی بود نسبتا از این نظر لویی شونزدهم چرا مهمه؟ به‌خاطر اینکه بزرگوار 72 سال پادشاه بود 72 سال رکورددار تاریخه از این نظر برای همین با مردنش می‌گن عصر روشنگری شروع شد عصر روشنگری اهمیتش چیه؟


audio: woYRt8kUGc4_0027.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
اهمیتش به ایده‌هاییه که توش مطرح شد نه آدماش ایده‌هایی که توش مطرح شد و رونق گرفت و شد پایه‌ی فرهنگی و فکری پیشرفت‌هایی که ما در قرن‌های بعد دیدیم در دنیای غرب در این دوره گفت‌وگوی اندیشمندان، دانشمندان متفکرین خیلی رونق گرفت قدرت حکومت‌های پادشاهی کم شد قدرت کلیسا کم شد قرن نوزدهم که لیبرالیسم و کمونیسم اینها شدن ایده‌های مسلط جامعه‌ی بشری


audio: woYRt8kUGc4_0028.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
ریشه‌هاشون اینا در همین تفکرات عصر روشنگریه چرا؟ چی می‌گفتن در این روشنگری مگه؟ می‌گفتن آزادی فردی مهمه تعصب مذهبی بده روش علمی اینه خیلی کتاب‌های مهمی نوشته شد در قرن 18 150 تا روشنفکر با هم کمک کردن دایره المعارف نوشتن آثار ولتر، هیوم، مونتسکیو روسو، کانت، آدام اسمیت اینا در این قرن نوشته شده خیلی از کسایی که در بنیان گذاشتن


audio: woYRt8kUGc4_0029.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
ایالات متحده آمریکا در نوشتن قانون اساسی آمریکا نقش داشتن اینا مستقیم تحت‌تاثیر ایده‌های این متفکرین بودن ایده‌های جدید چارچوب فکری جدید داشت درست می‌شد و اینا مغزهای درخشان پشتش بودن تحسین کردن پیشرفت دنبال پیشرفت رفتن تکیه بر داده‌ها، روش علمی تجربه‌گرایی در علم پا گرفتن آکادمیا به جای اون چیزی که تا قبلش به‌عنوان دانشگاه مطرح بود


audio: woYRt8kUGc4_0030.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بیشتر توش علوم دینی می‌خوندن و چیز حفظ می‌کردن و تفسیر متون می‌کردن و اینها تو آکادمیا تحقیق بود ابداع در جریان بود مفهومش به دانشگاه درست حسابی امروزی خیلی نزدیک‌تره بعد علم کم‌کم شروع شد شاخه‌شاخه شدن دیگه نمی‌شد یه نفر همه چی بدونه فیزیک از شیمی جدا شد اولین کتاب درباره‌ی اقتصاد مدرن در قرن 18 نوشته شد، آدام اسمیت نوشت  پایه‌ی این اقتصادی که ما امروز تو قرن بیست‌و‌یکم هم در دنیا می‌بینیم همون کتابه


audio: woYRt8kUGc4_0031.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
قرن 18 نوشته شده در جرم و جنایت و مجازات پایه‌های تفکرات امروزی درباره‌ی اینکه شکنجه بده مجازات اعدام اثر داره یا نه حقوق بین‌الملل، اینا در قرن 18 پایه‌هاش، فکرهای اولیه‌اش شروع شد گذاشته شدن در کشورداری اینکه یه نظره‌هایی باز دوباره پایه‌ای مثل برابری مثل جامعه‌ی مدنی اینکه اصلا اونی که جامعه رو اداره می‌کنه باید نماینده‌ی مردم باشه اینکه یه چیزی داریم به اسم قانون


audio: woYRt8kUGc4_0032.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
که آدما تا وقتی که از این تخطی نکنن، آزادن اینا رو پایه‌هاشو تو نوشته‌های و تفکرات هابز و لاک و روسو در همین قرن 18 می‌تونیم ببینیم اینکه آدمیزاده حق داره حق زندگی داره آزادی داره حق مالکیت داره بعد اینا در قالب یک قراردادهایی مدیریت می‌شن این حقوق این شد اصلا مکانیزم بازار مکانیزم سرمایه‌داری اینا از اینجا آمد البته اینطوری نیست که اینا همه هم‌فکر بودن در اون دوره همه‌ی این اسمایی که ردیف کردیم


audio: woYRt8kUGc4_0033.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
و خیلیای دیگه که نکردیم اینا اختلاف‌نظرهای اساسی داشتن ولی حرف اینه که این سیستم مسلط امروز دنیا این سیستم فکری که کمابیش همه‌ی دنیا پذیرفته شده دنیا با اون تا اینجا آمده جلو و خیلی اومده جلو وقتی نگاه کنی به 200 سال گذشته و رو همین سیستم هم داره می‌ره جلوتر پایه‌هاش در عصر روشنگری گذاشته شده از دل مناظرات و منازعات اون موقع دراومده برا همین وقتی تاریخ قرن 18 رو نگاه می‌کنیم خیلی به نظرم مهمه که


audio: woYRt8kUGc4_0034.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
دیگه واقعا حواس‌مون فقط به جنگ و کی با کی شمشیر زد و اون مرز چطور جابه‌جا شد و اینا نباشه داره چیزای دیگه خیلی خیلی مهم می‌شه در سیاست، در جامعه‌شناسی، در اقتصاد در حقوق، در علم و در فلسفه همین تفکرات همین جدایی کلیسا از دولت ایده‌های عصر روشنگری اینا خیلی اثر گذاشت می‌گم رو آدمایی مثل توماس جفرسون که رفتن قانون اساسی آمریکا رو نوشتن اینکه اصلا نگاه به کشورداری داره عوض می‌شه دیگه تو نگاه جدید


audio: woYRt8kUGc4_0035.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
خیلی جایی واسه‌ی پادشاه و یکی اون بالا بشینه و هیچ اشتباهی نمی‌کنه و اینا نیست حقوق آدما اهمیت داره این خیلی با نگاهی که تا قبل از اون در اروپا بود فرق می‌کنه برای همینم پادشاهی‌های اروپایی ترسیدن، نگران شدن که اینا چه بلایی می‌خواد سر ما بیاد دنیا خیلی داره عوض می‌شه انقلاب فرانسه و انقلاب آمریکا رو معمولا متاثر می‌بینن مستقیم از تحولات فکری عصر روشنگری بریتانیا در همین قرن 18 تبدیل شد به یک قدرت بزرگ جهانی


audio: woYRt8kUGc4_0036.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
هندوستان رو در نیمه‌ی دوم همین قرن 18 بود که آمد و اشغال کرد هر چند در انتهای قرن عملا در انقلاب آمریکا کنترل اون بخش‌های جدید دنیا رو از دست داد ولی این طرف دنیا همچنان بسیار پرقدرت بوده و بانفوذ در روسیه چه خبر بود؟ روسیه هم داره می‌شه یک قدرت بزرگ اروپایی نیمه‌ی دوم قرن 18 دوران کاترین کبیره در روسیه برای روسیه دوران طلایی بود واقعا ایشون خودش متولد لهستان امروز بود ولی با نوه‌ی پتر کبیر ازدواج کرد


audio: woYRt8kUGc4_0037.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بعد اون بابا امپراتور شد و این دید که نه این بزرگوار این کاره نیست یعنی نه که این دید، بقیه هم دیدن این کاره نیست رابطه‌ی عاطفی خاصی هم باهاش نداشت بعد اصلا ایشون خلع شد خود کاترین نشست به جاش به تخت و چه حکومتی داشت در حکومت ادامه‌دهنده‌ی راه پتر کبیر بود در مدرن کردن روسیه تبدیلش به یک قدرت اروپایی عثمانی رو در جنگ‌های تاریخی و معروفی شکست داد قلمرو روسیه رو گسترش داد از نظر سیاسی و اجتماعی و هنری دوران بسیار درخشانی بود برای روسیه


audio: woYRt8kUGc4_0038.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
دوران کاترین کبیر در قرن 18 خودش هم آدم اهل هنری بود آدمی بود مشتاق یادگیری و خوندن حتما باید درباره‌اش مفصل‌تر جای دیگه صحبت کنیم اتفاق خیلی مهم دیگه‌ی قرن 18 این بود که اولین ناوگان کشتی اروپایی‌ها رسید به استرالیا و اینجوری استرالیا هم اضافه شد به مناطق تحت کنترل انگلستان اولین واکسن هم در همین انتهای قرن 18 کشف شد یعنی فهمیدن که یه مقدار کمی از یه ویروسی رو اگر که بگیری


audio: woYRt8kUGc4_0039.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
در برابرش می‌شه مقاومت ایجاد بشه فهرست کشفیات و اختراعات قرن 18 البته خیلی بلنده واقعا اول این قرن، اولین پیانو ساخته می‌شه و واقعا جالبه آخر این قرن موتسارت داریم موتور بخار جیمز وات شاید یکی از موثرترین اختراعات تاریخ بشر که درست شدنش رو می‌گن نقطه شروع انقلاب صنعتیه در قرن 18 ساخته می‌شه دماسنج جیوه‌ای قرن 18 درست می‌شه کشتی بخار پلاستیک، لیتوگرافی کلی تجهیزات مسیریابی دریایی


audio: woYRt8kUGc4_0040.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
اینا واقعا یه تعدادی از کشفیات قرن و اختراعات قرن هیجدهه خیلی لیست بلنده در دنیای ادبیات چه خبره؟ در ایران برای اینکه ببینیم چه خبره شعرای شاخصش هاتف اصفهانی‌ان هاتف اصفهانی اونیه که می‌گه


audio: woYRt8kUGc4_0042.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
در اروپا چه خبره؟ در اروپا در این سال‌ها داستان رابینسون کروزوئه نوشته می‌شه ویوالدی چهار فصلش رو می‌نویسه برای ویالون اپراها و سمفونی‌هایی که موتسارت می‌نویسه در آخر این سال‌های قرن بتهوون می‌نویسه آخر این سال‌های قرن بعضی‌های اینا تا همین امروز هم موندگار و شنیدنی که هیچی، حیرت‌انگیز هستن در ایران گفتیم قرن افشاریه بود و زندیه دو تا پادشاهی که هیچ‌کدوم عمرشون طولانی نشد نادر رو خیلی مختصر گفتیم بعدا مفصل‌تر می‌گیم


audio: woYRt8kUGc4_0043.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
زندیه رو ما عموما به اسم بنیانگذارش کریم‌خان زند می‌شناسیم پادشاهیش دوران صلح و رونق بود نسبتا برای ایران. پایتخت شیراز بود آثار معماری خوبی از اون دوره داریم آرامگاه سعدی و حافظ اون موقع بازسازی شد خیلی هم حاکم خوش‌نامی بود دقت کنید حتی بعد از انقلاب که دیگه اسم همه شاهان گذشته ایران رو از همه جا تقریبا برداشتن همچنان خیابون کریم‌خان داریم در شیراز فکر کنم خیابان لطفعلی‌خان زند هم داریم


audio: woYRt8kUGc4_0044.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
کریمخان دقیقا 200 سال قبل از انقلاب ایران ولی از دنیا رفت دوران لطفعلی‌خان هم دوران کوتاهی بود در پایان قرن 18 در ایران دیگه سلسله‌ی قاجار شروع شد که حالا ما اینجا بهش نمی‌پردازیم ولی بقیه‌ی دنیا خیلی قرن مهم و پراتفاقی بود و پر از چیزهای اثرگذار آخرین دقیقه‌های این ویدیو خیلی کوتاه درباره‌ی انقلاب فرانسه هم بگیم و ناپلئون به خاطر اینکه درباره‌ی قرن 18 نمی‌شه صحبت کرد و درباره این دوتا موضوع بسیار مهم نگفت


audio: woYRt8kUGc4_0046.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
و دموکراسی غربی اینا در شعارهای انقلاب فرانسه بودن آزادی، برابری، برادری ردش رو اونجا می‌شه گرفت خیلی تغییر رادیکالی بود انقلاب فرانسه فرانسه قبلش فئودال بود دولت روی کلیسای کاتولیک قدرت نفوذ داشت و مردم واقعا نقشی در حکومت نداشتن این دوران، دوران اتفاقات بزرگ و خونباره و خشونته و نگرانی دولت‌های پادشاهی بقیه‌ی اروپاست از اینکه چه بلایی داره سر پادشاهی فرانسه میاد


audio: woYRt8kUGc4_0048.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بعدا می‌ریم احتمال خیلی زیاد اگر شما علاقه داشته باشید فقط یه بار دیگه بر اساس اطلاعات ویکی‌پدیایی می‌خواستیم مرور کنیم ببینیم که قرن 18 چه اتفاقی افتاد امیدوارم چیز اشتباهی نگفته باشیم و چیز خیلی مهمی رو هم از قلم ننداخته باشیم ولی چرا اصلا ما این کار رو داریم می‌کنیم؟ درباره‌ی ناپلئون صحبت می‌کنم ولی ما چرا اصلا داریم این کارو می‌کنیم؟ به خاطر اینکه به جز اینکه تاریخ خوبه و جذابه و کیف می‌ده و اینا من تاریخ رو تا وقتی که اتفاق به اتفاق و جنگ به جنگ و دوره به دوره می‌خوندم


audio: woYRt8kUGc4_0049.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
یه تصویر کلی ازش نداشتم و این تصویر کلی رو فکر می‌کنم خیلیا ندارن اگه شما هم مثل من این تصویر رو ندارین من این ویدیو رو برای این می‌سازم که به شما این کمک رو بکنه چون وقتی اینو داشته باشیم تاریخ خوندن خیلی بیشتر کیف می‌ده خیلی مفیدتر هم هست مخصوصا آدم تفاوت‌های امروز دنیا رو مثلا می‌بینه، می‌ره دنبال ریشه‌هاش بعضی از این ریشه‌ها همینجاست همین قرن هفده و قرن هیجدهه توی یه قاب دیدن همه‌ی اینا این دید بزرگ رو بهمون می‌ده


audio: woYRt8kUGc4_0050.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
بعد حالا ممکنه کنجکاو بشیم بریم بخوایم اینو بیشتر ببینیم یا یه چیز دیگری رو بیشتر ببینیم شما هم اگه یه چیز خاصی توی این دو چیزایی که گفتیم کنجکاوتون کرد بگید من از حرفای شما هم ایده می‌گیرم برای کنجکاوی‌های بعدی و ویدیوهای بعدی اما دو خط درباره‌ی ناپلئون برای ناپلئون رو در واقع فکر کنم اصل ننوشتم هرچی نگاه می‌کنم دیگه بداهه با اجازه‌تون ناپلئون البته در قرن 18 نه امپراتور فرانسه شد نه حتی جنگ‌های ناپلئونی رو شروع کرد


audio: woYRt8kUGc4_0051.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
ناپلئون یک افسری بود در ارتش فرانسه وقتی که زمزمه‌های انقلاب بلند شد خیلی طرفدار انقلاب بود خیلی تبلیغ کرد برای انقلاب ایده‌های انقلاب رو سعی کرد که گسترش بده و بعد هم در ارتش شروع کرد به رشادت کردن در جنگ‌هایی رهبری‌های خیلی اثرگذاری کرد شکست داد، هم اتریشی‌ها رو شکست داد هم بعدا در فتح مصر در جنگ‌هایی در مصر خیلی اسم خوبی برای خودش دست و پا کرد و تبدیل شد به یک قهرمان ملی انقدر اومد بالا


audio: woYRt8kUGc4_0052.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
در ارتش انقدر خوب رشد کرد که شد نفر دوم فرانسه همه‌ی این‌ها در قرن 18 اتفاق افتاد هنوز ناپلئون امپراتور نشده داستان حمله ناپلئون به مصر هم داستان جالبیه در واقع براش یک پلی بود که از اونجا بیاد به خاورمیانه و بعدا بره به هند و اونجا شروع کنه دست انگلیسی‌ها رو کوتاه کردن با هند می‌خواست متحد بشه ولی قبلش باید می‌اومد مصر در سفر به مصر هم کلی دانشمند و باستان‌شناس و


audio: woYRt8kUGc4_0053.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
یک هیئت بزرگی با خودش برده بود اونجا موفق بودن به خاورمیانه اومدن در واقع به دمشق آمدن تو مناطق فلسطین و اسرائیل امروزی و اینجاها خیلی جنگیدن ولی اینجاها حمله‌هاش خیلی موفقیت‌آمیز نبود و نتونست اونطوری که می‌خواست جای پای فرانسه رو در این منطقه محکم کنه و در واقع جای انگلستان رو بگیره پرونده‌ی ناپلئون در قرن 18 رو اینجا ببندیم هم به این داستان بعدا برمی‌گردیم وقتی می‌خوایم قصه‌ی ناپلئون رو بگیم و هم به اون چیزی که ما امروز ناپلئون رو بهش می‌شناسیم


audio: woYRt8kUGc4_0054.opus
source: youtube
source_id: woYRt8kUGc4
invalidation: VALID
text:
گرفتن قدرت در فرانسه و بعد هم جنگ‌های ناپلئونی فعلا این ویدیو همینجا بسه مرور خیلی خیلی مختصر اتفاقات قرن 18


audio: 56riBcVnDRY_0001.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
من از اون آدمایی هستم که خواب زیاد می‌بینم هم زیاد می‌بینم هم اینکه خیلی یادم می‌مونه بیدار می‌شم تعریف می‌کنم بعد خیلی وقتا واکنشی که می‌گیرم اینه که اولا تو چطور انقدر خواب می‌بینی مثلا ما نمی‌بینیم خوابای عجیب غریب می‌بینی ما نمی‌بینیم منتها یه واکنش دیگه اینه که تو چطوری انقدر خواب‌ها یادت می‌مونه؟


audio: 56riBcVnDRY_0002.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
ما فراموش‌کاری چیزی هستیم که مثلا یادمون نمی‌مونه خواب‌ها یا اینکه قصه قصه دیگریه من علی بندری هستم توی این ویدیو کانال یوتیوب بی‌پلاس می‌خوایم درباره این صحبت کنیم که چرا بعضی از ما خواب‌هامون یادمون نمی‌مونه؟


audio: 56riBcVnDRY_0003.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اینجور کنجکاوی‌ها رو اگر که دوست دارید با من توش همراه باشید حتما کانال رو سابسکرایب کنین ما باز هم از این ویدیوها اینجا داریم و می‌گذاریم


audio: 56riBcVnDRY_0004.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
درباره خواب تحقیق زیاد شده درباره اینکه چرا می‌خوابیم؟ چقدر باید بخوابیم؟ و درباره اینکه چرا خواب می‌بینیم؟ انقدر تحقیق شده که الان یه دیدگاه نسبتا روشنی دارن دانشمندا که بین اون کسایی که خواباشون یادشون می‌مونه و اونایی که خواب‌شون یادشون نمی‌مونه تفاوت‌های بیولوژیکی چی هست


audio: 56riBcVnDRY_0006.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
تا اواسط قرن بیستم باور این بود که خواب وقتی هستیم تعطیله دیگه یه بخش غیرفعالی ما داریم در زندگی یه بخش منفعلی داریم اونم وقتیه که می‌خوابیم ولی این باور بعدا عوض شد سال 53، 1953 دانشمندا متوجه شدن که


audio: 56riBcVnDRY_0008.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
که در اون بخش خواب اتفاقا مغز خیلی هم فعاله و یه سری از کارایی که اون موقع احتمالا داره انجام می‌شه همین خواب دیدن ماست خواب رو آمدن چند مرحله کردن گفتن مراحل اول و دومش خواب سبکه بعد مرحله سومش از خواب سبک می‌ری به خواب سنگین بعد مرحله چهارمش مرحله ترمیمیه خواب سنگین داریم تو این مرحله


audio: 56riBcVnDRY_0010.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
حدود 20 درصد از خواب شبانه ما اینه و توی این مرحله خواب می‌بینیم نشانه‌های این مرحله چیه؟ یکیش همونیه که اسم رو ازش گرفتن حرکت سریع چشمه یکیش حرکات غیرارادی عضلاته یکیش تنفس نامنظمه نکته هم این نیست که اینا در طول شب یک بار این سیکل طی می‌شه از مرحله یک تا مرحله پنج نه چند بار این در طول زمانی که ما خوابیم تکرار می‌شه هر دوره‌ش یه چیزی حدود 90 دقیقه طول می‌کشه


audio: 56riBcVnDRY_0012.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
ضربان قلب می‌ره بالا نفس‌ها سطحی می‌شه یه سری از عضلات و اندام به طور موقت اصطلاحا فلج می‌شن و این ادامه پیدا می‌کنه تا وقتی که ما بیدار شیم وقتی بیدار می‌شیم از این مرحله پنجم خارج می‌شیم و خواب رو هم همین‌جا می‌بینیم اون موقعی که داریم از مرحله پنجم خارج می‌شیم حالا سوال اینه سوالی که برای من وجود داشت اینه که چی می‌شه که ما خواب یادمون می‌مونه؟ دنبال جواب این سوال که رفتیم رسیدیم به سه تا دلیل اصلی


audio: 56riBcVnDRY_0013.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
که اینجا می‌خوایم اون سه تا رو توضیح بدیم یعنی اینکه ما خواب یادمون می‌مونه یا نه می‌تونه به‌خاطر این باشه که چطوری بیدار شدیم می‌تونه متاثر از میزان خواب‌مون باشه می‌تونه هم برگرده به خصوصیت‌های بیولوژیکی و خصوصیت‌های ژنتیکی‌مون این سه تا رو می‌خوایم اینجا یه مقدار توضیح بدیم


audio: 56riBcVnDRY_0014.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اون منابعی هم که اینا رو ما توش خوندیم و از اونجاها یاد گرفتیم لینک‌هاشون همه در توضیحات این ویدیو هست اونجا می‌تونید ببینید کلا هم اینجور کنجکاوی‌ها رو اگر دوست دارین و دوست دارید که بیشتر از این ویدیوها ببینین حتما سابسکرایب کنین که ویدیوهای بعدی رو از دست ندین اولین چیزی که تعیین می‌کنه که ما چقدر خواب یادمون بمونه گفتیم چیه؟ اینه که چطور از خواب بیدار شیم اینجا می‌گن که بهترین وقت برای اینکه خواب‌مون خوب یادمون بمونه


audio: 56riBcVnDRY_0015.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اینه که اواخر خواب رم اواخر اون مرحله پنجم اونجا ترجیحا بدون هیچ عامل خارجی یعنی بدون زنگ ساعتی بدون صدایی اونطوری از خواب بیدار شیم با آرامش و به کندی یعنی یهو بیدار نشیم مخصوصا اگر می‌خوایم که خواب یه مقدار یادمون بمونه خوبه که اجازه بدیم یه خرده تو این خوابی که هستیم غوطه‌ور بمونیم


audio: 56riBcVnDRY_0016.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
از خواب که بیدار شدیم هم سریع نپریم پایین یه دقیقه، دو دقیقه وقت بگذاریم فکر کنیم به این تصویرها و حس‌هایی که شاید ته‌مونده‌ش مونده باشه توی ذهن‌مون اینطوری احتمال اینکه خوابی رو که دیدیم یادمون بیاد حتی کلش رو یادمون بیاد می‌ره بالا


audio: 56riBcVnDRY_0017.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
به جز اینکه خواب‌مون رو یادمون می‌مونه این فایده‌های دیگری هم داره ما توی اپیزود 48 بی‌پلاس  درباره‌ش حرف زدیم که کم‌خوابی و فراموشی رابطه‌شون همین‌جا به همدیگه برقرار می‌شه ما وقتی کم می‌خوابیم تعداد این رم‌ها رو داریم کم می‌کنیم میزان خواب رم‌مون رو کم می‌کنیم هم تعدادش رو هم زمانش رو و در واقع فضایی رو که توش می‌تونیم خواب ببینیم داریم کوتاه می‌کنیم


audio: 56riBcVnDRY_0018.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
یا اینکه کلا داریم از دست می‌دیمش یکی از عواقب این ممکنه اثر گذاشتن روی حافظه‌مون باشه دیگه چی؟ دیگه چی کمک می‌کنه که خواب بیشتر یادمون بمونه یه چیزی که نگاه کردن دیدن که کسانی که قسمت پیش‌پیشانی و گیج‌گاهی مغزشون فعالیتش بیشتره اینا احتمال اینکه خواب یادشون بمونه بالاتره این رو از روی اسکن کردن مغز متوجه شدن


audio: 56riBcVnDRY_0019.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
دیدن که آره چه در بیداری چه در خواب کسانی که اون قسمت مغزشون فعالیتش بیشتره اینا احتمال اینکه خواب یادشون بمونه زیادتره کیا اون قسمت مغز فعالیت‌شون بیشتره؟ این می‌تونه ریشه ژنتیکی داشته باشه


audio: 56riBcVnDRY_0020.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
برای همین هم می‌گیم که اینکه شما خواب یادتون می‌مونه یا نمی‌مونه ممکنه ریشه ژنتیکی داشته باشه دیگه چیه که ربط داره به خواب دیدن و به یاد آوردن خواب‌ها؟ خصوصیت‌های شخصی‌مون چیزی که به نظر می‌رسه اینه که آدمایی که رویاپردازن آدمایی که روحیه خلاق دارن ایده‌پردازی می‌کنن اینا بیشتر خواب می‌بینن و بیشتر هم خواب‌ها تو ذهن‌شون می‌مونه


audio: 56riBcVnDRY_0021.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
پس خصوصیت‌های شخصیتی یه آدم هم می‌تونه به ما بگه که این از این خواب‌ببین‌هاست از ایناییه که خواب دارن واسه تعریف کردن یا اینکه نه نیست یه چیز دیگه هم هست بستگی داره به حافظه البته حواس‌مون باشه این فراموش کردن خواب این یه کارکردی داره ها بی‌دلیل نیست ما می‌دونیم دیگه یه حافظه کوتاه‌مدت داریم یه حافظه بلندمدت اینا هر کدوم یه ظرفیت مشخص و محدودی دارن خیلی ما در طول روز اطلاعات می‌گیریم خیلی اطلاعات وارد مغزمون می‌شه


audio: 56riBcVnDRY_0022.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
از صبح که می‌آیم بیرون می‌بینیم که این ماشین قرمزه اون ماشین سیاهه این بند کفشش بازه اون کت و شلوار پوشیده اینا همه اطلاعاته دیگه بعضی از این اطلاعات به هیچ درد ما نمی‌خورن مغز تشخیص می‌ده که اینا حیاتی نیستن ضروری نیستن این‌ها رو برای همیشه می‌ریزه دور حذف‌شون می‌کنه اینا فراموش می‌شن از حافظه کوتاه‌مدت منتقل نمی‌شن به حافظه بلندمدت ربطش به فراموش کردن خواب چیه؟ ربطش اینه که درباره خواب و رویا هم مغز تلاش می‌کنه که


audio: 56riBcVnDRY_0023.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اطلاعات به دردنخور رو بریزه دور فراموش کنه حجم حافظه رو نگه داره برای موضوعات مهم‌تر به جز این مسئله محدودیت حافظه اینم هست که یه سری از این خواب و رویاها ممکنه که بی‌دلیل اعصاب ما رو بخوان تحریک کنن رویایی که خیلی تلخه و خیلی هم واقعی به نظر می‌رسه اینو ممکنه مغز بیاد و دستور بده این رو بلاکش کنه که ما نتونیم به یاد بیاریمش یعنی این فراموش کردن خواب یه کارکردی هم داره


audio: 56riBcVnDRY_0024.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اینطوری نیست که همه‌ش باید دنبال این باشیم که همه خواب‌هامون یادمون بیاد این رو هم حواس‌مون باید باشه پس چی گفتیم؟ سه چهار تا نکته مهم گفتیم تو این ویدیو کوتاه یکی اینکه خواب چند تا مرحله داره خواب دیدن ما توی مرحله پنجم مرحله رم اتفاق می‌افته وقتی که کم می‌خوابیم تعداد خواب‌های رم‌مون رو کم کنیم یا طولش رو کم کنیم این باعث می‌شه که خواب نبینیم یا اینکه نتونیم خواب‌همون رو یادمون بیاد


audio: 56riBcVnDRY_0025.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
دو اینکه اگر با آرامش و آروم آروم از خواب بیدار نشیم امکان اینکه خواب‌مون یادمون بره خیلی می‌ره بالاتر سه اینکه فراموش کردن خواب‌ها همیشه بد نیست گاهی وقتا مغز داره این کارو می‌کنه به‌خاطر اینکه یه سری اطلاعاتی رو که بی‌ارزشه بریزه تو گاهی وقتا هم داره این کار رو می‌کنه که ما خیلی غمگین نشیم چون خوابه خیلی واقعیه نمی‌خواد که اذیت‌مون بکنه فراموش کردن خواب همیشه بد نیست آخرین نکته‌ای هم که یاد گرفتیم این بود که


audio: 56riBcVnDRY_0026.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اینکه بعضی‌ها خواب یادشون می‌مونه بعضیا یادشون نمی‌مونه می‌تونه برگرده به ژنتیک می‌تونه برگرده به ساختار مغزمون و می‌تونه برگرده به نوع روحیات‌مون


audio: 56riBcVnDRY_0028.opus
source: youtube
source_id: 56riBcVnDRY
invalidation: VALID
text:
اینا خواب‌هاشون بیشتر و بهتر یادشون می‌مونه من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه اینجا ما درباره کنجکاوی‌هامون و چیزایی که این طرف و اون طرف می‌خونیم و یاد می‌گیریم و برامون جالبه صحبت می‌کنیم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0001.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
وقتی می‌گیم تمرکز ذهن‌مون معمولا می‌ره سراغ تمرکز در کار می‌گیم تمرکز داشته باشیم که بهره‌وری‌مون بره بالا که سریع‌تر کار کنیم که بهتر کار کنیم که خلاقیت‌مون بیشتر بشه


audio: 1gJ0uE7OIFA_0005.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
اولین بار که ما در بی‌پلاس از تمرکز صحبت کردیم کتاب فوکوس رو داشتیم می‌خوندیم تمرکز از آقای دنیل گلمن


audio: 1gJ0uE7OIFA_0006.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
ایشون یه حرف جالبی تو اون کتاب می‌زد می‌گفت که تمرکز داشتن به کیفیت روابط اجتماعی‌مون هم کمک می‌کنه حرفه اون موقع برای من تازه بود یه خرده هم عجیب بود ولی بعد یه آزمایش‌هایی کردن دقت کردم ببینم وقتی دارم با یه کسایی معاشرت می‌کنم، صحبت می‌کنم چقدر تمرکز دارم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0009.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
روابطی، معاشرت‌هایی، گفتگوهایی که کیفیت بالا دارن یه دلیلش اینه که تمرکز من توشون زیاده اون موقع دارم خیلی حواسمو جمع می‌کنم به حرف به حرفی که طرفم می‌زنه و به حرفی که خودم می‌خوام بزنم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0013.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
همدلی‌مون کم شده همدلی یعنی چی؟ خیلی ساده یعنی اینکه ما از احساسات دیگران و هیجانات دیگران باخبر باشیم بهشون آگاه باشیم همدلی‌مون که کم شده رفتار همدلانه که کمتر ازمون سر می‌زنه یعنی اینکه حواس‌مون خیلی به خودمونه برای اینکه حواس‌مون به بقیه باشه باید وقتی که اون‌ها صحبت می‌کنن وقتی با اونا داریم معاشرت می‌کنیم توجه‌مون و تمرکزمون روی صحبت‌های اونا هم باشه


audio: 1gJ0uE7OIFA_0014.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
اینجاست که در روابط اجتماعی هم پای تمرکز می‌آد وسط شاید هم یه خرده عجیب باشه واقعا که مثلا ما برای روابط اجتماعی‌مون هم الان دیگه لازمه که تمرین کنیم تکنیک‌هایی یاد بگیریم که مثلا تمرکزمون بره بالا ولی وقتی ریشه‌ای بهش نگاه می‌کنیم می‌بینی حرف عجیب‌غریبی نیست دیگه ما اگه احساس‌مون و ادعامون اینه که با این همه ابزار و اتفاقات و اطلاعات و اینا تمرکزمون کم شده خب اون تمرکز رو فقط واسه کار کردن نمی‌خواستیم که


audio: 1gJ0uE7OIFA_0015.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
اون تمرکز رو برای اینکه همدیگه رو بهتر بفهمیم و با همدیگه درست‌تر و راحت‌تر صحبت کنیم هم می‌خواستیم برای اینکه متوجه این بشیم که نفر مقابل ما دنیا رو چطوری می‌بینه از کجا اومده که این حرفو رو داره می‌زنه؟ چی تو ذهن‌شه که اینو می‌گه؟ چی داره می‌گه اصلا دقیقا؟ اینم احتیاج به تمرکز داره با حواسی که پرته نمی‌شه یه گفت‌وگوی خوب داشت حالا شما بگو گفت‌وگو اصلا گفت‌وگوی خیلی معمولیه


audio: 1gJ0uE7OIFA_0016.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
در مورد مسئله عمیق و پیچیده‌ای هم نیست فهمیدن دیگری، همدلی داشتن احتیاج به یه حدی از تمرکز داره که اون حدی از تمرکز رو داشتن هم واقعا لازمه که براش تمرین کنی براش تکنیک یاد بگیری حواست بهش جمع باشه تمرکز پس فقط واسه کار کردن نیست که به درد ما می‌خوره


audio: 1gJ0uE7OIFA_0017.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
همدلی هم گلمن می‌گه که سه جور همدلی داریم همدلی شناختی داریم همدلی هیجانی داریم و همدلانی مراقبانه داریم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0019.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
همدلی هیجانی می‌گه من بتونم هیجانات تو رو هم بفهمم این دیگه بیشتر از اینه که فقط دنیا رو از چشم تو ببینم هیجانات مردم رو هم بتونم درک کنم همدلی مراقبانه هم اینه که می‌گه یه کسایی که مثلا می‌رن همه‌ش به کمک دیگران وقتی دیگری داره درد می‌کشه خودشون خودجوش می‌رن سعی می‌کنن که دردش رو کم کنن اینا همدلی مراقبانه دارن اینا انواع همدلیه از نظر آقای گلمن و حرف کلیش اینه که همدلی ما کم شده


audio: 1gJ0uE7OIFA_0022.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
من خودم برای اینکه اینو تست کنم حرفش رو ببینم چقدر برای من درسته یا نه آمدم با همسرم صحبت که می‌کردم سعی کردم ناظر باشم به رفتار خودم و ببینم که چقدر توجه دارم چقدر تمرکز دارم نشستیم با هم داریم صحبت می‌کنیم من چقدر تمرکز دارم در درک این حرفی که او داره به من می‌زنه و اینکه بفهمم واقعا چی داره می‌گه و احساساتش چیه دنیا رو چطوری داره می‌بینه که این حرفو داره می‌زنه


audio: 1gJ0uE7OIFA_0024.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
و دقت کردم که وقتی با تمرکز این کار رو می‌کنی خیلی فرق می‌کنه خیلی فرق می‌کنه خیلی بهتر می‌فهمم نه اینکه لزوما موافق‌تر می‌شیم ولی می‌فهمم چی داره می‌گه همدلی دارم با حرفی که داره می‌زنه درکش می‌کنم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0025.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
بعد دیدم فقط این نیست من وقتی با همکارم هم صحبت می‌کنم اصلا موضوع موضوع کاری نیست با دوستم هم صحبت می‌کنم بعد بزرگترش رو وقتی دیدم که با دخترم صحبت می‌کنم وقتی دارم باهاش وقت می‌گذرونم بازی می‌کنم وقتی تمرکز می‌کنم کیفیت اون نیم ساعت، یه ساعت بازی ما خیلی بالاتره


audio: 1gJ0uE7OIFA_0026.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
پس تمرکز برای من فقط این نیست که می‌خوام کار عمیق کنم می‌خوام یه چیزی تولید کنم باید حواسم پرت نشه من بازی هم که می‌خوام بکنم با دخترم باید حواسم باشه که باید یاد بگیرم اینجا متمرکز باشم تکنیک تمرکز اینجا هم قراره به درد من بخوره چون قراره کیفیت رابطه ما رو بهتر کنه این شد برای من یه نکته مهمی تمرکز اگه یه چیزی رو می‌خوام درباره‌ش واکنش نشون بدم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0028.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
بعد فکر بکنم که من اصلا تمرکز دارم الان؟ درست فهمیدم چی می‌گه؟ اون تمرکزی که لازم داره برای اینکه بفهمی حرفش چیه رو من دارم؟ یا اینکه نه مثلا از دستشویی اومدم بیرون دارم می‌دوم برم تو یه جلسه‌ای یه چیزی دیدم خوشم نیومده


audio: 1gJ0uE7OIFA_0029.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
اگه واکنش نشون بدم، اگه حرفی بزنم این حرف احتمالش خیلی زیاده که بنا شده باشه روی یه درک اشتباهی از اون توییت چرا؟ چون من تمرکز ندارم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0030.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
برای اینکه مطمئن بشم می‌فهمم حرف طرفم رو احتیاج دارم به تمرکز و وقتی اون تمرکزه رو ندارم واکنش من ممکنه بر اساس این باشه که نفهمیدم حرف رو همدلیم خیلی کمه نمی‌دونم طرف چی داره می‌گه از کجا اومده داره این حرف رو می‌زنه و این می‌تونه اول گرفتاری‌های خیلی زیادی باشه پس مغز حرف چی بود؟ خلاصه حرف چی بود؟ این بود که من نه فقط برای اینکه کارمند بهتری بشم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0031.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
نه فقط برای اینکه خلاقیتم بیشتر بشه بهره‌وریم بره بالا بلکه برای اینکه پدر بهتری بشم برای اینکه همسر بهتری باشم برای اینکه دوست بهتری باشم برای اینکه فرزند بهتری باشم لازم دارم کیفیت روابطم رو ببرم بالا برای اون لازم دارم تمرکزم زیاد بشه حداقل تو این دنیای پر از حواس‌پرتی که من دارم توش زندگی می‌کنم لازم دارم تمرکزم زیاد بشه اونم یه طوری نیست که بشینم فکر کنم تمرکزم زیاد شو بعد اون زیاد بشه، نه


audio: 1gJ0uE7OIFA_0032.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
احتیاج دارم تکنیک‌هاش رو یاد بگیرم احتیاج دارم تمرین کنم اینطوری شد که تمرکز برای من موضوع مهمی شد شد یکی از کنجکاوی‌هایی که بیشتر دوست دارم برم سراغش بیشتر دوست دارم درباره‌ش چیز بخونم یاد بگیرم امیدوارم که به درد شما هم بخوره در کانال یوتیوب بی‌پلاس درباره اینجور چیزها صحبت می‌کنیم


audio: 1gJ0uE7OIFA_0033.opus
source: youtube
source_id: 1gJ0uE7OIFA
invalidation: VALID
text:
من می‌رم سر رشته کنجکاوی‌ای رو که دارم می‌گیرم یه چیزی یه جایی می‌خونم می‌آم سعی می‌کنم خلاصه‌ش رو برای شما تعریف کنم من علی بندری این کانال یوتیوب بی‌پلاس


audio: FbnVM7lIUgc_0001.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نروژ از اون کشوراییه که داستانش برای ما جالبه کشور نفتی‌ایه که وضعش خوبه نروژ الان کشور ثروتمندیه از نظر خیلی از معیارهای کیفیت زندگی و کیفیت حکمرانی و این‌ها مثال‌زدنیه الگوئه واقعا از این نظر خیلی کشورای دنیا بهش کنجکاوی دارن ما چون کشور نفتیه یه مقدار کنجکاوی‌مون هم بهش بیشتره کشوری که در اسکاندیناویه همسایه روسیه‌ست


audio: FbnVM7lIUgc_0002.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و عضو موسس و موثر ناتوئه انقدی که دبیرکل ناتو نخست‌وزیر سابق نروژه کشور نسبتا جوونیه 100 ساله که تقریبا مستقل شده قبلش 100 سال تو سوئد بود 400 سال قبلش تو دانمارک بود الان بیش از یک قرنه که مستقله کشور بی‌مشکلی هم نیست هیچ کشوری بی‌مشکل نیست نروژ هم خیلی جاهاش و خیلی سیستماش ایراد داره ولی خیلی چیزاش هم مثل سیستم تامین اجتماعیش مثل بیمه فراگیرش


audio: FbnVM7lIUgc_0003.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یا مثل آمادگی اقتصادش و نهادهاش برای دهه‌های آینده حسرت‌برانگیزه واقعا نه فقط برای کشورای دور بلکه حتی برای کشورهای همسایه‌ش کشورای نزدیکش هم نزدیکش از نظر جغرافیایی و هم نزدیکش تو نمودارها بسیاری از شاخص‌ها که جدول‌شون رو نگاه کنیم نروژ اون بالاست و این نشون می‌ده که کشور خوب داره اداره می‌شه دیگه یک نشونه‌ایه که احتمالا کشور خوب داره اداره می‌شه


audio: FbnVM7lIUgc_0004.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
وقتی طولانی‌مدت بالاست چرا خوب اداره می‌شه؟ چطوریه؟ خب چون نفت دارن نفت دارن آقا نروژ نفت و گازش خیلی زیاده جمعیتش هم می‌دونی کمه اینه که این اصلا این رفاه و رونق همچین هنری هم نیست هنر خاصی لازم نداره همه دوست دارن این کارا رو بکنن همه بلدن این کارا رو بکنن پولش نیست پول که باشه همه می‌تونن مخصوصا اونم پول نفت نفت زیاد و جمعیت کم همین تو این ویدیو می‌خوایم ببینیم که این حرف چقدر درسته یعنی در واقع می‌خوایم ببینیم که چقدر این حرف غلطه


audio: FbnVM7lIUgc_0005.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که اون حالا یک دقیقه هم بیشتر طول نمی‌کشه بعد می‌خوایم بقیه‌ش ببینیم که خب پس اگه این نیست چیه پس داستان؟ حالا حرف اونطوری واسه همون پای منقل و موقع پرتقال پوست کندن و مثلا تو کافه و اینا خوبه دیگه ما می‌خوایم یه کمی دقیق‌تر حرف بزنیم یه کمی وقت گذاشتیم تحقیق کردیم به نظرم می‌ارزه که این یک ساعت وقت رو بذاری درباره یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که به تاریخ معاصر ما هم مربوط هست یه مقدار مطلع‌تر باشیم به نظرم


audio: FbnVM7lIUgc_0006.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
شاید اون وقت بتونیم یه چیزی مثل این نمودارها رو بهتر بفهمیم که چرا اینطوریه این نموداری که نشون می‌ده توش هر ایرانی یا هر نروژی یا هر ونزوئلایی به ازای هر نفر این کشورها چقدر نفت و گاز دارن و بعد این نموداری که نشون می‌ده به ازای هر نفر تولید ناخالص داخلی هر کدوم از این کشورها چقدره ونزوئلا و ایران و نروژ به ازای جمعیت‌شون چقدره اختلاف اینجا معلوم می‌شه دیگه


audio: FbnVM7lIUgc_0007.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اینجا معلوم می‌شه که اینا نفت‌شون زیاده جمعیت‌شون کمه به درد همون جاهایی می‌خوره که گفتم پس داستان چیه؟ داستان اینه که نروژ نفتش رو مدیریت کرد جواب ساده‌ش نروژ بلد بود که چیکار کنه بقیه بلد نبودن مثلا ولی خب نروژ چرا بلد بود؟ چی رو بلد بود اصلا؟ از کجا بلد بود؟ چطوری یاد گرفت چیزایی رو که بلد نبود؟ اگر بلد بود چرا 20 سال یه مسیری رفت که رسید به تورم و ترکیدن بازار مسکن و اینا بعد رفت یه مسیر دیگه اینجاست که سوال‌ها جالب‌تر می‌شه


audio: FbnVM7lIUgc_0008.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
جواب‌هاش هم یه مقداری کار بیشتری می‌خواد یه مقداری کنجکاوی و یه مقدار وقت و تحقیق و سوال‌های بهتر و سوال‌های بیشتر و این کار رو کردیم یه خرده‌ای تحقیق اینطوری من خودم هم چند سال نروژ زندگی کردم یه تجربه‌هایی دارم یه چیزایی شنیدم و خوندم و دیدم که البته تو همین تحقیق فهمیدم خیلی از چیزایی که خوندم و شنیدم و دیدم خیلی‌هاش ناقص بود خیلیاش هم ساده غلط بود آدم‌ها چیزایی که شنیده بودم همینطوری همین صحبته دیگه


audio: FbnVM7lIUgc_0009.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
آدما هرجا می‌شینن صحبت می‌کنن همینطوری تو این صحبت‌های کال و گپی یه چیزای واقعا پرت‌وپلایی هم من از آدمایی که فکر می‌کردم آدمای خیلی پرتی نباشن شنیده بودم ولی الان می‌فهمم که حرفا حرفای دقیقی نبوده قصه نروژ رو می‌خوایم بگیم در این مثلا 100 سال اخیر 150 سال اخیر نه اون شکلی که معمولا تو کتاب تاریخ می‌خونیم که این پادشاه بود و اون جنگید و این فلان شد و نه با یه سوالی رفتیم سراغ نروژ که نروژ چیکار کرد که نفت انقدر براش خوب شد؟


audio: FbnVM7lIUgc_0010.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و برای جوابش می‌خوایم بریم ببینیم که نروژ چطوری و کی نفتی شد؟ و قبلش چی بود؟ و بعدش که نفتی شد چه کاری کرد که با بقیه دنیا فرق می‌کرد؟


audio: FbnVM7lIUgc_0011.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نفت در نروژ دهه 60 پیدا شد آخر دهه 60 1969 می‌شه آخر دهه 40 ما 60 سال یا 70 سال دیرتر از ایران و نروژ قبل از اینکه نفت پیدا بشه فقیر نبود و خبری از این ثروت و رونقش نبود ولی فقیر هم نبود در مسیر توسعه هم بود


audio: FbnVM7lIUgc_0013.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
می‌بینیم 1870 نروژ در سطح کشوراییه مثل فنلاند و ایتالیا و اسپانیا و از اقتصادهای پیشرو پایین‌تره ولی مثلا از جایی مثل پرتغال به مراتب بهتره از اروپای شرقی بهتره از مکزیک و آمریکای لاتین و کشورهای آسیایی و اینا بهتره لیگ برتر اقتصاد دنیا نیست ولی اینم که فکر کنیم فقیر بوده اشتباهه ضمن اینکه تو همین نیمه دوم قرن 19 در حال صنعتی شدن و افتادن تو مسیر توسعه هم بوده


audio: FbnVM7lIUgc_0014.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نیمه دوم قرن 19 از نیمه اولش خیلی بهتره چطوری؟ هر کشوری رو بخوایم داستانش رو بگیم باید جغرافیاش رو نگاه کنیم اگر ندونیم یک چند تا سوال اصلی رو درباره جغرافیاش نتونیم جواب بدیم بقیه حرفامون در مورد اون کشور خیلی ممکنه جای سفتی نباشه اینم هست که جغرافی رو که تو مدرسه موضوع خیلی بی‌مزه‌ای بود برای من الان برای من موضوع جالبی کرد رشته جالبی کرد جغرافی نروژ رو ببینیم


audio: FbnVM7lIUgc_0015.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نروژ یه کشور تقریبا درازیه با خط ساحلی طولانی و کوهستان‌های گسترده مساحتش کم نیست ولی از این همه زمین فقط یه کوچولوش قابل زندگی کردنه جمعیتش هم شاید واسه همینه که انقدر کمه جغرافیاش اینطوریه آب‌وهواش سرده سخته مثلا نروژ رو کنار ژاپن ببینین یه خرده شبیه همه شکل‌شون و اندازشون و این‌ها هر دو هم کوهستانی‌ان


audio: FbnVM7lIUgc_0016.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی همه دو تا کشور رو جمع کنی روبروی هم به ازای هر نروژی بیش از 20 نفر ژاپنی داری یعنی توی این سرزمین بزرگ جمعیت کمی پخش شدن پخش‌وپلا کلا تو کمتر از 3 درصد خاکش می‌شه کشاورزی کرد یعنی اصلا اگه نگاه کنی ارمنستان مساحت زمین‌های قابل کشاورزیش اندازه نروژه ارمنستانی که 12 بار از نروژ کوچکتره 12 تا ارمنستان تو نروژ جا می‌شه ولی زمین‌های کشاورزی‌شون با هم برابرن


audio: FbnVM7lIUgc_0017.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و همین زمین‌هاش هم پراکنده و کوچیکن یعنی کشور مناسبی برای کشاورزی نیست پس اینا چیکار می‌کردن این همه قرنی که جز کشاورزی خیلی کار دیگه‌ای نمی‌شد کرد این جغرافیایی که کشاورزی رو انقدر دشوار می‌کنه از اون طرف یک فرصت‌هایی هم به نروژ می‌ده مثل چی؟ مثل اینکه نگاه کنین قرن‌ها رفتن از شرق نروژ به غرب نروژ یا از شمال نروژ به جنوب نروژ


audio: FbnVM7lIUgc_0018.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
در همون کرانه غربی عملا غیرممکن بود با این کوه‌های صخره‌ای بلند و این آبدره‌های عمیق و اینا واقعا جبر جغرافیایی بود که خب از خیلی نظرها جلوی توسعه رو جلوی وصل شدن این‌ها رو اصلا به هم می‌گرفت همین امروز هم از نظر خط آهن نروژ کشور پیشرفته‌ای با یک شبکه گسترده حساب نمی‌شه حتی در مقایسه با همسایه‌های اسکاندیناویش سوئد و دانمارک و اینا پس این شهرها و زیستگاه‌ها چطوری به هم وصل بودن؟


audio: FbnVM7lIUgc_0019.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یا شهر که نه همین ده‌ها و اینا چطوری به هم وصل بودن؟ با چی به هم وصل بودن؟ از مسیر آب با این همه آبدره یا فیورد نروژ یک خط ساحلی خیلی خیلی طولانی داره نروژ رو کنار بریتانیا ببینین نروژ جزیره نیست که مثلا همه‌ش دورش آب باشه ولی خط ساحلی نروژ فکر می‌کنین چند برابر خط ساحلی بریتانیاست؟


audio: FbnVM7lIUgc_0020.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
پنج برابر به‌خاطر این همه تورفتگی و این آبدره‌هایی که اومدن وسط خشکی این یعنی چی؟ یعنی اینکه درسته که نروژ یه کشور کوهستانیه مثل ایران مثل افغانستان مردمش جدا جدا از هم زندگی می‌کردن تا قبل از اینکه راه‌آهن بیاد اینکه یه بار سنگین رو از یه جایی ببره یه جای دیگه خیلی کار سختی بود اما تو نروژ چون همه چی لب آب بود یا لب رودخونه‌ای بود که ته‌ش می‌ریخت تو یه فیوردایی


audio: FbnVM7lIUgc_0021.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که به هم یه جوری وصل بودن رفت‌وآمد ممکن بود یعنی می‌شد بندازی تو این فیوردا از جایی بری جای دیگر ممکن بود و عملی هم شد نروژی‌ها شروع کردن در قایق درست کردن و کشتی‌سازی و دریانوردی و این‌ها خیلی خوب شدن این جغرافیا نیازی درست کرد در جواب اون نیاز جامعه نروژ شد یکی از پیشتازان در صنعت کشتی‌سازی و دریانوردی


audio: FbnVM7lIUgc_0022.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
از قدیم تا امروز یعنی وایکینگ‌ها هم می‌دونیم در کشتی‌سازی خیلی خوب بودن استاد شده بودن در اینکه کشتی‌هایی بسازن که باهاش بتونن برن سفرهای طولانی در سده‌های میانه چند قرن قبل از اینکه کریستف کلمب و اینا بخوان برسن آمریکا وایکینگ‌ها رفتن رسوندن خودشون رو به نیوفاندلند به خاک دنیای جدید یا اینکه از این طرف بیان سمت روسیه بیان ولگا از اونجا بیان دریای کاسپین بزنن به دریا تجارت کنن


audio: FbnVM7lIUgc_0023.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
داستان لیگ هانسا رو گفتیم در قرون وسطی در دریای شمال در بالتیک با شهرهایی در انگلیس و آلمان و بالتیک و روسیه امروز و اینا تجارت بکنن اینا همه‌ش نشون می‌ده که در کشتی و در دریا و اینا خوب بودن جلوتر در عصر اکتشاف هر وقت داستان کاوشگرا رو بخونیم به اسم‌های نروژی می‌رسیم آدمایی که یا خودشون راهگشا بودن پیشتاز بودن مثل مثلا نانسن، آمونسن از این آدما نروژ زیاد داشته


audio: FbnVM7lIUgc_0024.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یا آدمایی که کشتی می‌ساختن داستان شکلتون رو اگه تو چنل‌بی شنیده باشین کشتی وقتی می‌خواست بخره می‌اومد سراغ کشتی‌سازهای نروژی یا حتی وقتی که توی آنتارتیکا بود در جنوبگان بود وقتی خسته و له بعد از چند هفته سرگردانی در کوه‌های جنوبگان خودش رو رسونده بود به یه جایی در جزیره جورجیای جنوبی رفته بود اونجا چون می‌دونست اونجا یه سری نروژی هستن


audio: FbnVM7lIUgc_0025.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که از این بالا اومدن اون پایین دارن شکار نهنگ می‌کنن یعنی چی؟ یعنی نروژی‌ها از قرن‌ها قبل از اینکه نروژی وجود داشته باشه صنعت کشتی‌سازی و دریانوردی خوبی داشتن انقدری که می‌رفتن کشتی‌های نروژی تا آب‌های خیلی دور و اونجا کار می‌کردن تو خود نروژ هم این رودخونه‌ها و فیوردها و اینا بودن و کشتی‌ها تو اینا می‌رفتن و می‌اومدن و این کمک‌شون می‌کرد که


audio: FbnVM7lIUgc_0026.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
مثلا صادرات الوارشون از بقیه کشورهای اروپایی بزنه جلو حتی از کشورایی که جنگل‌شون از نروژ بیشتر بود سوئد، روسیه ولی نروژی‌ها چون شبکه حمل بار دریایی‌شون برقرار بود یعنی دسترسی پیدا می‌کرد با قایق می‌تونستن تا عمق جنگل برن تو می‌تونستن درختا رو از جاهای خیلی توتری حمل کنن بیارن برای صادرات بندازن اصلا تو همون رودخونه بیاد پایین بره از تو فیورد بگیرن


audio: FbnVM7lIUgc_0027.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
صادرات‌شون نسبت به سهم‌شون از جنگل‌های اروپا در قرن 19 هم خیلی زیاد بود صحبت وقتی رو داریم می‌کنیم که صد سال هنوز مونده نفت کشف بشه ها نیمه قرن 19 هستیم می‌خوایم ببینیم نروژ در چه حالی بود لحظه‌ای که به نفت رسید این قرنی هم هست که نروژ صنعتی می‌شه اینجا هم باز جغرافیاش به کمکش می‌آد نروژ پر رودخونه‌ست و پر کوهه آب وقتی از کوه بیاد پایین یعنی انرژی


audio: FbnVM7lIUgc_0028.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نروژ دسترسی مجانی داره به کلی منابع انرژی اونم انرژی که حالا اون موقع نمی‌دونستن ما الان قدرش رو بیشتر می‌دونیم چون انرژی تجدیدپذیره انرژی پاکه اصطلاحا این همه آبشار این همه آبی که از ارتفاع می‌آد یعنی انرژی یعنی برق این درخت‌هایی که می‌بریدن تو رودخونه می‌اومدن پایین همونجا کارگاه چوب‌بری داشتن اون پایین که انرژیش رو داشت از همون رودخونه می‌گرفت یعنی اون رودخونه دو تا کار بزرگ رو براشون مجانی می‌کرد هم باربری رو


audio: FbnVM7lIUgc_0029.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
هم تامین انرژی کارخونه چوب‌بری رو و اینطوری صادرات الوار نروژ خیلی بالا بود از اواخر قرن 19 داشت صنعتی می‌شد در صنایع برق‌آبی خیلی خوب بود و همین کنار رودخونه می‌گم کارخونه می‌تونستن خیلی بسازن بسیاری از شهرای نروژ اینطوریه که کارخونه‌های کنار رودخونه و بعد خونه‌هایی برای کارگرا و بعد اونجا اون محل بزرگ شده رشد کرده انرژی ارزون کمک کرد یه صنایعی مثل آلومینیوم و اینا بزرگ بشن در نروژ


audio: FbnVM7lIUgc_0030.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
جنگل زیاد داره مثلا کاغذسازی و حالا تولید چوب و الوار هم که گفتیم البته بیشتر مردم همچنان صنعت نیستن بیشتر مردم همچنان در کشاورزی و ماهیگیری‌ان که خب حالا با این آب‌وهوای سرد و سختش کشاورزی خاصی هم نبود ولی بالاخره همونی که بود و بعد هم ماهیگیری ماهی کاد و ماهی هرینگ صادراتش هم عمده‌ش همین بود ماهی و خدمات دریایی و دریانوردی


audio: FbnVM7lIUgc_0031.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی یادمون نره فقیر نیستن از نظر سرانه ثروت گفتیم اینجائن به هیچ عنوان جزو کشورهای فقیر اروپا هم نیست نروژ حتی و داره بالا هم می‌آد منتها خب زندگی سخته واقعا زندگی سخته خیلی از نروژیا مهاجرت می‌کنن می‌رن اون موقع می‌رن کانادا می‌رن آمریکا روستاییه عموما پراکنده‌ست جمعیت غیرمتمرکزه دسترسی سخته راه‌ها خیلی ضعیفه و این ادامه داره تا اول قرن بیستم هم ادامه داره همچنان کشور فقیری نیست


audio: FbnVM7lIUgc_0034.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
دیگه قبل از جنگ یکی از بالاترین‌هاست در اروپا چرا؟ از جمله به همون دلایلی که گفتم این دهه‌های اول قرن بیستم نیروگاه‌های برق‌آبی رودخونه‌هایی که انرژی درست می‌کنن سد زدن و توسعه صنعت برق‌آبی اینا اتفاقیه که در نیمه اول قرن بیستم افتاد یه طوری نیروگاه آبی ساختن که از 1950 بیش از 95 درصد کل برق مصرفی نروژ از نیروگاه‌های آبی تامین می‌شه


audio: FbnVM7lIUgc_0035.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
صنعت برق‌آبی همچنان هم البته هست و داره می‌سازه و پابه‌پای بالا رفتن مصرف تولیدش رو هم زیاد می‌کنه البته دیگه جزو بزرگترین صنایع نروژ نیست ولی خب همچنان هست و رشد صنعت برق‌آبی قبل از جنگ جهانی دوم یعنی نروژ خیلی زود الکتریفای می‌شه برقی می‌شه برق انرژی جدیده همه کارایی که قبلا انجام می‌شد حالا قراره با برق انجام بشه از جمله مهم‌ترینش همین در صنایع انرژی‌بری مثل آلومینیوم


audio: FbnVM7lIUgc_0036.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
صنایع انرژی‌بری مثل آلومینیوم که از همون موقع تا امروز تکیه‌شون به همین برق آبیه نتیجه؟ نتیجه اینکه نروژ از همون موقع تا امروز از بزرگترین تولیدکننده‌های آلومینیومه در کل اروپا فکر می‌کنم بزرگترینه به جز این البته حالا رو تحقیق و توسعه هم هزینه می‌کردن و یه مقدار کار می‌کردن صنایعی که فکر می‌کردن صنایع آینده بتونه باشه رو انرژی هسته‌ای روی تله‌کامیونیکیشن، ارتباطات و صنایع دفاعی و نظامی و اینا


audio: FbnVM7lIUgc_0037.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اینا چیزایی بود که فکر می‌کردن آینده داره روش کار می‌کردن اینم باز نگاه کنین اینم کاری نیست که یه کشور فقیر عقب‌مونده بخواد بکنه اینو تکرار می‌کنم به‌خاطر اینکه یکی از چیزایی که تو مغز من رفته بود اینه که نروژ کشور فقیری بود تا نفت آمد که به وضوح حرف اشتباهیه درست نیست جامعه ولی چطور بود وضعش؟ حالا جامعه منظورم اینه که مردم چه جور مردمی بودن؟ مردمی بودن که تا حد خوبی باسواد بودن مخصوصا حالا کلیسای لوتری هم خیلی نقش داشت


audio: FbnVM7lIUgc_0038.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
تو این گسترش آموزش عمومی و باسواد کردن جامعه خیلی زود خیلی زیادشون باسواد بودن مقایسه بکنین ایران زمان انقلاب نصف جامعه بی‌سوادن هنوز بیش از نصف جامعه اگه اشتباه نکنم بی‌سوادن اون موقع تو نروژ تقریبا دیگه بی‌سوادی نیست خیلی تفاوته دیگه بین 50 درصد و 100 درصد این تازه سال 1979ئه سال 57 ئه می‌گم قبل از انقلابه


audio: FbnVM7lIUgc_0039.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
از قبل از کشف نفت هم وضع سواد در جامعه نروژ خوب بود جامعه باسوادی بود تا حد خیلی زیادی جامعه باسواده حکومتش پادشاهی مشروطه‌ست یه حکومتیه که هنوز هم هست نظامش نظام حکومتیش اینه در واقع البته از همون موقع از قبل از پیدا شدن نفت قبل از ثروتمند شدن دولت‌های نروژ سیاست‌های رفاهی هم دارن اینو باید بگیم اینم یه چیزیه که فکر می‌کنیم چون نفت دارن سیاست‌های رفاهی دارن در حالی که اینطوری نیست


audio: FbnVM7lIUgc_0040.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
هم نروژ قبل از نفت سیاست‌های رفاهی گسترده داشت هم کشورهای دیگر اسکاندیناوی که نفت ندارن این رو دارن یه مدلی از دولت رفاه پیاده کردن کشورهای نوردیک که خب واقعا در کل تجربه بشری نظیرش یا نیست یا خیلی خیلی کمه که یک سیستمی یک نهادی یک سنتی حتی باشه تونسته باشه اینطوری بیاد به کمک کسایی که بیش از همه کمک لازم دارن


audio: FbnVM7lIUgc_0041.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
به کسایی که بدشانسی آوردن در زندگی و این‌ها بیاد و اینطوری کمک‌شون بکنه تا اینقدر هم گسترده باشه یه کاری که بدون دولت شدنی نیست و اینا تونستن با این مدل دولت‌های رفاه‌شون انجام بدن حالا یه خورده به شکل‌های مختلف این جزو ارزش‌هاشونه از اون موقع هست از قبل از نفت صحبت نیمه قرن بیستمه نابرابری کم باشه جزو چیزاییه که دنبالشن نروژ البته از قبل هم مثل سوئد و اینا هم حتی نبود


audio: FbnVM7lIUgc_0042.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
مثلا فاصله نداشتن آدما خیلی اصلا نروژ آریستوکراسی خیلی بزرگ و قوی نداشته مثل کشورای اروپایی دیگه یا می‌گم حتی سوئدی که اینطوری کنارشه از خیلی نظرها شبیه‌ن سوئد و نروژ ولی این یک فرق‌شونه تو سوئد هم تفاوت بین مردم کم بود ولی دیگه در نروژ خیلی کم بود اقتصاد هم خیلی جاهاش حالتی داشت که ما بهش می‌گیم تعاونی مثل یه کارخانه‌ای که کارگراش سهامش رو دارن یه مدل اقتصادی اینطوری فکر کنیم


audio: FbnVM7lIUgc_0043.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
مزرعه‌ای که همه کشاورزی که روش کار می‌کنن باهم مالکش هستن مالکیت مشترک و یه جور اداره دموکراتیک و تصمیم‌ها رو با هم بگیریم و سود و ضرر رو با هم تقسیم کنیم و واحدهای کوچیک روستاهای کم‌جمعیت پخش‌وپلا خیلی کم سرمایه مثلا جمع شد دست چند نفر


audio: FbnVM7lIUgc_0045.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
تعاونی و این‌ها داشت بعدا صنایع دیگری هم بر پایه همین تعاونی‌ها درست شدن تو نروژ از کشاورزی تا دامداری تا بیمه دریایی تا شیلات نهادهای مالی این باز یکی از مهم‌ترین چیزهایی بود که من قبلا که تاریخ توسعه نروژ رو یه خرده پراکنده خونده بودم و اینا جا افتاده بود برام یعنی منظورم اینه که نگرفته بودم این نکته رو چون این یه جور خاصی از بیزینسه دیگه یه جوری از بیزینسه که


audio: FbnVM7lIUgc_0046.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
لازمه‌ش اینه که اعتماد بالا به هم داشته باشن آدما و البته نتیجه‌ش هم وقتی خوب و موفق پیش بره اینه که اعتماد آدما به هم زیاد می‌شه و این جالب می‌شه وقتی بفهمیم اعتماد همین الان از ارزش‌های مهم جامعه نروژه


audio: FbnVM7lIUgc_0048.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
حواس‌شون هست که باید این رو بالا نگه دارن و از مولفه‌هایی هم بوده که می‌بینیم مهم بوده از قدیم امروز هم بهش افتخار می‌کنن سعی می‌کنن مواظبش باشن و به کم شدنش هم حساس باشن مثل برابری مثل سیستم رفاهی مثل سوسیال دموکراسی مثل طبیعت‌دوستی مثل همکاری مثل چیزایی که حالا یه بار هم قبلا توی یه ویدیوی دیگه‌ای ازشون صحبت کردیم در ساختن فرهنگ نروژی جدید البته اخلاق پروتستان هم


audio: FbnVM7lIUgc_0050.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اونم کمک می‌کرد بهشون باز بگم اینا به این معنی نیست که این جامعه هیچ چیز منفی نداشته و نداره دیگه به این معنیه که از دل این تاریخ و این جغرافیایی که توش تهدید بوده و فرصت بوده چیزای منفی بوده و چیزای مثبت بوده چطوری تونسته داستان پیشرفت خودش رو بنویسه و با امتحان و خطا راه خودش رو پیدا بکنه جنگ جهانی دوم هم که می‌دونیم نروژ اشغال شد یعنی آلمان نازی اومد گرفت نروژ رو جنگ و خرابی و این‌ها


audio: FbnVM7lIUgc_0052.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
از جمله تقویت کردن همون سیستم دولت رفاه و سوسیال دموکراسی که از اول قرن بیستم فرهنگ سیاسی مسلط داشت می‌شد


audio: FbnVM7lIUgc_0053.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
هم در سوئد هم در نروژ تقویت کردن اون و ریزریز داریم می‌رسیم به زمانی که نفت داره پیدا می‌شه من قبلا قصه نفت نروژ رو شنیده بودم ولی همیشه از همون زمان کشف نفت تاریخ قبلش رو نمی‌دونستم برای همین درست نمی‌فهمیدم چی شد که نروژی‌ها وقتی نفت پیدا شد رفتن سراغ اینکه اینطوری مدیریتش بکنن متمرکز مدیریتش کنن دولتی مدیریتش کنن چرا راه دانمارک رو نرفتن؟


audio: FbnVM7lIUgc_0054.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
چرا راه انگلیس رو نرفتن؟ چون اینکه تنها راهی که رفتن این نبود که حالا می‌گم چیکار کردن ولی تنها راه که این نبود که و این رو نمی‌تونستم براش جواب خوبی پیدا کنم چون نمی‌دونستم که جامعه نروژ قبل از نفت چه تجربه‌هایی کرده بود که وقتی به داستان نفت رسید بر اساس اون تجربه‌ها رفت سراغ این مدل چه تجربه‌هایی کرده بود؟ برگردیم دوباره سر صنعتی شدن نروژ گفتیم چطوری صنعتی شد؟ با صنعت برق‌آبی با نیروگاه‌ها و سدسازی و این‌ها


audio: FbnVM7lIUgc_0055.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
خب اینو چطوری شروع کردن سدسازی و نیروگاه و اینا؟ یه چیزیه که بالاخره سرمایه می‌خواد که نروژ نداشت و تکنولوژی می‌خواد که در نروژ نبود چیکار کردن؟ مسئله‌ای بود که باید حل می‌کردن نیم‌قرنی نروژ با این مسئله درگیر بود راه‌حل‌هایی رو داشت بررسی می‌کرد و امتحان می‌کرد و خطا می‌کرد و و این تجربه در کار کردن با شرکت‌های خارجی در کار کردن تو یه صنعتی که منابعش رو داری


audio: FbnVM7lIUgc_0056.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی سرمایه و تکنولوژی توسعه‌ش رو نداری شد یک الگویی برای مدیریت کردن صنعت جدید نروژ یا صنعت نفت نروژ درس‌های اون یعنی اینجا به دردشون خورد چطوری؟ یک نمونه خیلی مهمش این سیستم امتیازدهی بود امتیاز دادن مثل امتیازهایی که می‌گیم دوران قاجار می‌دادن امتیاز تنباکو، امتیاز فلان امتیاز به اون معنی وقتی که تو صنایع آب کار می‌کردن یه سیستم امتیازدهی رو روال کرده بودن


audio: FbnVM7lIUgc_0057.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که بعدا وقتی هم نفت رو شروع کردن اولش با همون مدل رفتن جلو روی چی سوار بود این سیستم؟ روی اینکه آقا این منابعی که طبیعی هست اینجا در نروژ هست اینا همه‌ش مال همه مردمه دست دولته که به نمایندگی از مردم و باید یه طوری توسعه‌ش بده که منافعش برای مردم بیشینه بشه این مال ملته این مال همه‌س نه اینکه مال شاهه چون رو کاغذ خب می‌گم حکومت نروژ و حکومت ایران مثلا شبیه همن


audio: FbnVM7lIUgc_0058.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
هر دو پادشاهی مشروطه‌ان اما اشتباهات عملا به همون کاغذ محدوده در نروژ چه در عمل چه در نظر این منابع منابع ملته بهره‌برداری درست ازش خیر عمومیه که وظیفه حکومته وظیفه حکومت اینه که اینو محقق بکنه یه طوری از این بهره‌برداری کنه و استفاده بکنه که نفعش به همه برسه همه جا به نفت اینطوری نگاه نکردن اگه نگاه کنیم انگلیس چیکار کرد با نفت آمریکا چیکار کرد با نفت


audio: FbnVM7lIUgc_0059.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
همین دانمارک کنار نروژ چیکار کرد همه جا اینطوری نگاه نکردن به نفت واقعا ولی نروژ اینطوری به نفت نگاه کرد یه چیز دیگه هم اینجا هست که برای خود من جالبه فکر می‌کنم ربط داشته باشه جایی این رو نخوندم به ذهن خودم رسید که اینکه اصلا یه چیزی مشترک باشه فهم اینکه یه چیزی هست که ما چند نفر آدمای خیلی زیادی که خیلی با هم فرق داریم ما همه صاحبش هستیم ما مورد هیچی با هم موافق نیستیم ولی این مال جفت‌مونه باید یه کاری بکنیم که


audio: FbnVM7lIUgc_0060.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
بالاخره منافع این برای جفت‌مون تضمین بشه تامین بشه وقتی می‌گیم که می‌گن نفت یا آب یا منابع طبیعی مال همه‌ست پشتش یک همچین فکریه برای اینکه جامعه بتونه با یه همچین فکری کنار بیاد بفهمتش و لوازمش رو ملزوماتش رو پیاده بکنه یه درکی واقعا باید از این داشته باشه سابقه این درک رو می‌تونیم توی کارایی که اینا قرن‌های قبل می‌کردن ببینیم


audio: FbnVM7lIUgc_0061.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
مثلا ببینین کشتی ساختن تو نروژ چطوری انجام می‌شد یه کشتی بزرگ می‌خواستن بسازن خیلی کار سختی بود داریم می‌گیم شرکت‌های بزرگ و اینا هم در کار نیستن خیلی کار باید بشه چطوری می‌ساختن اینو؟ می‌گیم شراکتی می‌ساختن نه شرکت سهامی خاص یه جوری تعاونی طوری مثلا خیلی جاهای نروژ اینطوری بوده که همه شهر همه محل همه روستا با هم کار می‌کنن این کشتیه رو بسازن یا این کشتی‌ها رو بسازن


audio: FbnVM7lIUgc_0062.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
تو این کشتی‌سازی کار می‌کنن که همه‌شون در واقع توش سهام دارن به یه معنی سودش قراره به همه‌شون برسه کارگرایی که تو کشتی‌سازی کار می‌کنن ساپلایرهایی که هر کدوم یه تیکه از کار رو دارن می‌کنن یه قطعه‌ای یک تجهیزی دارن می‌سازن اینا همه با هم شریکن قدیمه ها یا اصلا بذار بگیم لیگ هانسا که گفتیم قصه‌ش رو یه دفعه در سده‌های میانه از زمان چنگیزخان مغول گفتیم اینا داشتن در شراکت با هم کار می‌کردن


audio: FbnVM7lIUgc_0063.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
شهرای مختلفی در کشورایی که الان یکی نیستن از جمله شهری در غرب نروژ اینا داشتن با دیگران با هم همکاری می‌کردن منافع مشترک تعریف کردن یا باز تو نروژ چند تا کشتی‌سازی توی منطقه با هم کواپ درست می‌کردن با هم همکاری می‌کردن این با دیگری همکاری کردن سر منافع مشترک کاریه که برای همه راحت نیست تمرین می‌خواد ما دیگه اینو می‌دونیم در جامعه ما سنتش قوی نیست


audio: FbnVM7lIUgc_0064.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
برای همین مهارت‌های با هم کار کردن در خلقیات ما خیلی نه مجالی برای پرورش‌شون پیدا شده نه اولویتی براشون حس شده واقعا به‌خاطر اینکه واقعا لازم نداشتیم هر کسی کار خودش رو می‌کرده دیگه و در نتیجه‌ش الان در قرن بیستم هم ما می‌بینیم که توی خیلی از این مهارت‌ها خوب نیستیم هدف مشترک تعریف کردن یه خرده سختمونه مصالحه کردن سختمونه اصلا پذیرفتن اینکه ما با هم فرق می‌کنیم


audio: FbnVM7lIUgc_0065.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و این کاملا اوکیه این برای ما خیلی راحت نیست خیلی برامون راحت نیست خیلی وقتا و این خودش رو خیلی جاها متاسفانه نشون می‌ده خب در اون جغرافیا در نروژ اینا بود و رشد کرده بود و این منابع هر چیزی که تو طبیعته مال همه‌ست و وقتی اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 سرمایه‌گذارای گنده از خارج اومدن که همین آبشارها رو بخرن نیروگاه برق‌آبی اینجا درست کنن


audio: FbnVM7lIUgc_0066.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
با همین فهم مشترک رفتن سراغ‌شون نروژی‌ها بهشون نگاه کردن گفتن اینا اموال مشترکه اینا مال همه‌ست ما نمی‌تونیم بفروشیم ما می‌تونیم یه جور امتیازی به شما بدیم شما بسازین مدتی بهره‌برداری کنین بعدش این باید برگرده به ما باید برگرده به دولت نروژ کاری کردن که در نتیجه‌ش الان بیشتر نیروگاه‌های نروژ مال نروژه در واقع مال دولت حساب می‌شه اولین امتیازنامه رو 1909 نوشتن قانون تصویب کردن


audio: FbnVM7lIUgc_0067.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
شرکت‌هایی که می‌خوان نیروگاه آبی بسازن بهره‌برداری کنن باید بیان امتیازش رو بگیرن مثل امتیازنامه‌هایی که توی ایران می‌دادن منتها قانونش رادیکال بود برای اون موقع واقعا قانونش می‌گفت همه چیزایی که زیر زمینه مال کل جامعه نروژه اینطوری نیست که اینو که بگی همه خوش‌شون بیاد خب کشاورزا زمین‌دارا اینا خوش‌شون نمی‌اومد اینا فکر می‌کردن آبی که تو زمین ماست مال خود ما می‌شه ما مالک انرژیش ماییم ولی این قانون جلوی اون رو گرفت گفت این مال همه‌ست مال دولته


audio: FbnVM7lIUgc_0068.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
بعد نظام امتیاز دادن درست کرد حالا دولت می‌تونست اینا رو اجاره بده با امتیازنامه به یه کسی و این شد پایه یک فهم مهمی در نروژ در جامعه در دولت گفتم ولی امتیازنامه‌ها در ایران هم امتیازنامه می‌دادن دور از همم نیست شروع‌شون دیگه امتیازنامه‌ها در ایران اون روز ولی من فکر کردم یه خرده نگاه کنم به چند تا از شباهت‌ها و تفاوت‌هاش مقایسه‌ش واقعا در حد اطلاع و دانش خیلی محدود و ناقص منه


audio: FbnVM7lIUgc_0069.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی فکر می‌کنم مقایسه مهم و آموزنده‌ایه خیلی خوبه که آدم‌های واردتر این رو دقیق و روشمند انجام بدن اینی که من می‌فهمم ولی اینه که ایران و نروژ هر دو در موقعیتی هستن که یک امکانی دارن که خودشون نمی‌تونن ازش استفاده کنن یه کارایی می‌شه کرد ولی ما نمی‌تونیم بکنیم نه پولش رو داریم نه تکنولوژیش رو داریم که بیایم مثلا نیروگاه برق‌آبی بسازیم سرمایه خارجی لازم داره هر دو هم می‌رن سراغ اینکه با امتیازنامه دادن جذب سرمایه کنن تو نروژ هم انگلیسی‌ها می‌آن


audio: FbnVM7lIUgc_0070.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
همونطوری که توی ایران می‌آن آلمانی‌ها هم می‌آن امتیاز همین نیروگاه آبی و چوب‌بری و اینا در نهایت هم در هر دو تا کشور این نظام امتیازدهی تونست اون سرمایه رو بیاره برای اینکه بخشی از این پروژه مدرن شدن رو پیش ببره یه جا خیلی موفقیتش بیشتره یه جا خیلی خیلی کمتره نتیجه‌ش چی شد در این دو تا؟ نتیجه‌ش این شد که در ایران این نظام امتیاز دادن و اینا استقلال حکومت رو تا حد زیادی ازش گرفت


audio: FbnVM7lIUgc_0071.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یعنی یه پول نقدی حکومت گرفت کنترل رو از دست داد قدرت زیادی داد به بعضی از شرکت‌های خارجی در نروژ ولی به جز اینکه حالا این صنایع توسعه پیدا کرد زیرساخت انرژی درست شد نفع عمومی مردم واضح بود مخصوصا توی قراردادها نفعی که منطقه و مردم محل و اون شهری که سرمایه داشت می‌رفت و اونا باید می‌بردن خیلی شفاف توی قرارداد بود


audio: FbnVM7lIUgc_0072.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
منابع طبیعی نروژ تبدیل شد به یک چیزی برای هم رشد اقتصادی هم منافع عمومی منطقه‌ای با نگاه حالا بلندمدت با نگاه سازگار با محیط زیست در یه حدی که واقعا خیلی پیشروتر از استانداردهای اون روزه شرایط ایران و نروژ البته یکسان نبود ایران زیر فشار سیاسی خیلی شدید خارجی بود با استقلال کم از اون طرف نروژ استقلال رسمی عملا هیچی نداشت جزو سوئد بود ولی یه حد خوبی از خودمختاری داشت


audio: FbnVM7lIUgc_0073.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و اون فشار خارجی رو هم که ایران داشت نداشت ولی همچنان فکر می‌کنم تفاوت‌هاش رو باید نگاه کنیم توی خود امتیازهایی که می‌دادن باید نگاه کنیم امتیازهایی که توی ایران خیلی وقتا انحصارین خیلی طولانی هستن و از اون شاید جالب‌تر چیزی که دولت ایران می‌خواد در قبال دادن این‌ها پوله پول نقد و فوری یه بخشیش همین الان بده بخوان برن خارج بعضی وقتا واقعا برای این می‌دن امتیاز رو


audio: FbnVM7lIUgc_0075.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و این خب از همون اول معلومه نتیجه‌های متفاوتی می‌ده در هر دوتا مدل اگر خوب درست بشن و اجرا بشن و اینا خود اون صنعته صنعت آب یا صنعت نفت یا خط آهن خودش بالاخره دستاوردی می‌تونست باشه ولی اصلا قبل از اینکه به اونجا برسیم ساخته بشه بتونه باشه اینا همین که نگاه کنی دوتا کشور دنبال چی رفتن یا تونستن دنبال چی برن یه خرده نشون می‌ده که از اون اول یه خرده متفاوت شروع می‌شه


audio: FbnVM7lIUgc_0076.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نروژ در ازای این امتیازها اینو می‌گرفت که نیروگاهی که درست می‌شه برای منطقه برق تامین کنه شرکت خارجی که می‌آد اینجا کار کنه تو منطقه خونه بسازه مدرسه بسازه برای مردم منطقه نه فقط برای کارمندای خودش رشد صنعتیش رو درهم‌تنیده می‌کنه با منافع کوتاه‌مدت و بلندمدت اون منطقه یا تو خیلی از امتیازنامه‌هایی که اون موقع نروژی‌ها به شرکت‌های خارجی می‌دن این ملاحظات محیط زیستی و توسعه پایدار و اینا هست


audio: FbnVM7lIUgc_0077.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اول قرن بیستم یا این هست که اگه این سود تقسیم می‌شه در همون محل هزینه بشه یا سرمایه‌گذاری بشه اینو من فقط حالا چند تا سرنخی رو که بهش رسیدم می‌گم می‌گم واقعا موضوعیه که خوبه به نظرم تحقیق درستی روش بشه مطالعه تطبیقی این نظام امتیازنامه‌های ابتدای قرن بیستم در ایران و نروژ چون توی همینا تفاوت معنی‌داری هست قراردادهای بهتری رو دنبالش رفتن و قراردادهای بهتری هم بستن بهتر قرارداد می‌بستن


audio: FbnVM7lIUgc_0078.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
باز اینم ممکنه یه کسی بگه آدمایی با کیفیت‌تری داشتن برای کار اینم حرف غلطی نیست جامعه توسعه‌یافته‌تره باسوادتره ما توی داستان نفت ایران تو دعواهای نفت گفتیم که ایران قرارداد داشت با دارسی 16 درصد باید از سود سهم می‌گرفت بعد داشت دعوا می‌کرد که این سود ما کمه باید زیاد بشه و اینا اون موقع یه نفر تو ایران نبود که بلد باشه بتونه بره دفترهای حسابداری دارسی رو بخونه بفهمه اینا این 16 درصد رو دادن یا ندادن دعوا می‌کردن همه‌ش سر اینکه 16 بشه 20


audio: FbnVM7lIUgc_0079.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی یه نفری نبود که بتونه بره چک کنه که اصلا اینا چند درصد واقعا دارن می‌دن اونی که دارن می‌دن رو چطوری دارن حساب می‌کنن اینا رو نمی‌گم که بگیم که مثلا وای قاجارها چه بی‌عرضه بودن وای فلان‌ها خیانت کردن اصلا همچین داستانی ندارم من یک درک درستی می‌خوام داشته باشم از اینکه چقدر اصلا جامعه می‌دونسته و چقدر می‌تونسته چقدر این توانایی رو داشته تولید کرده بوده توسعه داده بوده وضعیت فقط مال زمان قاجار نیست گفتم آخر دوران پهلوی زمان انقلاب


audio: FbnVM7lIUgc_0080.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نصف ایران هنوز بی‌سوادن جامعه نسبت به دنیای اون روز کم‌اطلاعه این رو به نظرم در ارزیابی امروزمون هم داشته باشیم تو ذهن‌مون که یک قدم مهم در راه اینکه وضع‌مون بهتر بشه اینه که دانش خودمون رو بیشتر کنیم و بیشتر و بهتر بدونیم یعنی بیشتر بدونیم خوشبخت‌مون نمی‌کنه ولی ندونستن قطعا جلوی خوشبختی‌مون رو می‌تونه بگیره اینو دیگه توش شکی نداریم پس امتیازنامه‌ها رو دو جور مختلف بهش نگاه کردن


audio: FbnVM7lIUgc_0081.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
دو جور جواب متفاوت هم گرفتن در ایران استقلال اقتصادی و سیاسی کم بود کمتر شد نارضایتی‌های اجتماعی هم آمد پشتش چیزی هم از اینا خیلی برای ایران درنیامد در نروژ ولی استقلال سیاسی و اقتصادی تقویت هم شدن زمینه‌ساز استقلال کامل کشور شد اول قرن بیستم و می‌گم دیگه اصلا یک مسیر دیگری رفت یه کشور دیگه‌ای هم که خوبه تو مقایسه اینطوری بیاد ژاپنه


audio: FbnVM7lIUgc_0082.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ژاپن هم منابع طبیعی داره اونم تو همین دوره‌ها یه خرده زودتر می‌خواد عقب‌ماندگیش رو در توسعه جبران بکنه ژاپن هم تکنولوژی و پول رو نداره و ژاپن هم شبیه ایران و برخلاف نروژ زیر فشار و تهدید خارجیه از جمله بعضی از همون کشورهای صاحب تکنولوژیه و یه تفاوتش هم اینه که ژاپن خیلی سریع این مسیر رو می‌ره خیلی تو ژاپن توسعه رو با نقش خیلی زیاد و بزرگ دولت انجام می‌دن


audio: FbnVM7lIUgc_0083.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اصلاحات زمان میجی و البته مشارکت بخش خصوصی با پول مالیات و وام خارجی و سرمایه‌گذاری دولتی و اینا حالا سرنخه برای کنجکاوی‌های بعدی ولی داستان اینکه ژاپن رو هم کنار اینا نگاه کردنش به نظرم جالبه الان حالا برگردیم بچسبیم به همون داستان نروژ نروژ این سابقه رو داره از دهه‌های اول قرن بیستم وقتی داریم نزدیک می‌شیم به کشف نفت در نروژ وضع نفت دنیا چیه؟ نفت داره از کجا می‌آد؟ بیشتر نفت داره از خاورمیانه می‌آد


audio: FbnVM7lIUgc_0084.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
از عربستان و ایران و عراق و البته حالا آمریکا و شوروی و ونزوئلا و مکزیک و اینا هم در رده‌های بعدی هستن منتها ایده اینه که خب بیشتر نفت زیر زمین‌های خاورمیانه‌ست یه زمانی فکر کرده بودن شاید آمریکای لاتین داشته باشه و اینا نداشت دیگه تمرکز روی خاورمیانه بود بزرگترین مصرف‌کننده هم آمریکاست دنبالش هم اروپای غربی که برای اقتصاد رو به رشدش بعد از جنگ نیاز زیادی داره به انرژی


audio: FbnVM7lIUgc_0085.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
بعدش هم ژاپن و شوروی و حالا دیگران اقتصادهای رو به رشد و بزرگ دنیا جهش بزرگ اقتصاد و صنعت داره با انرژی نفت اتفاق می‌افته قبلش با انرژی زغال‌سنگ یه پرشی کرده بود با گسترش راه‌آهن یه کاری کرده بود که بشه چیزای سنگین رو برد جاهای دور حالا با نفت کارایی خیلی رفته بود بالاتر چون از یه حجم کمتری می‌شد انرژی خیلی زیادی گرفت


audio: FbnVM7lIUgc_0086.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
فکر کن شما اون یه باک بنزینی رو که می‌زنی از تهران می‌ری تا اصفهان اون انرژی رو اگه می‌خواستی از زغال‌سنگ بگیری چقدر زغال باید با خودت می‌بردی چقدر آلودگی بیشتر بود چقدر آسیب‌زاتر بود نفت خیلی متراکم‌تر خیلی تمیزتر و با بهره‌وری خیلی بالاتر آمد جهش صنعتی رو ممکن کرد منبع خیلی مهمی بود ولی خب هفت تا شرکت بودن هفت خواهران نفتی بیشتر بازار دست اینا بود


audio: FbnVM7lIUgc_0087.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
از تولید تا توزیع و نفت هم ارزون بود و فراوان بود و شرایط هم حالا بین دو جنگ که حالا دیگه خیلی پایدار بود در طول رشد انفجاری بعد از جنگ هم کمابیش خوب بود دیگه همه مصرف‌کننده‌های عمده هم راضی بودن منتها تو این دهه‌های وسط قرن بیستم بازار یه خرده نامطمئن شده بود در ایران جنبش ملی شدن نفت راه افتاده بود با رهبری مصدق 1953


audio: FbnVM7lIUgc_0088.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ملی شدن نفت ایران این برای کشورهای غربی مصرف‌کننده نفت یک تهدیدی بود با اون وضعیت و نهایتا هم خودشون وارد شدن و وقتی احساس کردن کنترل ممکنه از دست بره با یک مداخله نسبتا ارزون و در کوتاه‌مدت جمعش کردن یعنی دسترسی‌شون رو به نفت دوباره تضمین کردن مداخله‌ای که البته کوتاه‌مدت و ارزون بود ولی خب اثرات بلندمدت بسیار زیادی داشت ولی همین وضعیت تو ایران این یه زنگ خطری بود


audio: FbnVM7lIUgc_0089.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که اوضاع می‌تونه ناپایدار باشه چون فقط هم به همون محدود نموند اون 1953 بود 1956 جمال عبدالناصر کانال سوئز رو ملی کرد باز دوباره اینم مسیر نفت اروپا بود کشورای غربی آمدن دخالت نظامی کردن گفتن این جای خطرناکیه نمی‌تونن بی‌خیال باشن نسبت بهش دو سال بعد در عراق کودتا شد پادشاهی افتاد ناسیونالیسم عربی اونجا هم صداش بلند شد اینم یه خرده‌ای ممکن بود که دو تا راهنما به سمت شوروی بزنه و


audio: FbnVM7lIUgc_0090.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اون منابع ارزون و پایدار و بی‌دردسر نفت با ریسک‌های تازه‌ای دارن مواجه می‌شن در دهه 50 میلادی دهه 30 خورشیدی این وضع هست تا دهه 60 دهه 60 توی اروپا یهو یک کشف غافلگیرکننده‌ای می‌شه در هلند آخر دهه 50 یک میدان گازی پیدا می‌شه در خشکی میدان گرونینگن که بعد دیدن اوه عجب میدان بزرگیه


audio: FbnVM7lIUgc_0091.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
چقدر گاز اینجا هست تو خشکیه ولی خب نزدیک دریای شمال هم هست برای همین بعضیا هم فکر می‌کنن که ببین اینجا بود شاید تو دریای شمال هم باشه و این خب شاخک این کشورای اطراف دریای شمال رو تیز کرد چیزی نبود که قبلا اصلا بهش فکر نکرده باشن چیزی بود که اتفاقا فکر کرده بودن بررسی کرده بودن گفته بودن نیست سازمان زمین‌شناسی نروژ گفته بود ما مطالعه کردیم و اینا خیلی بعیده تو این آب‌های ساحلی ما که در مقیاس زمین‌شناسی تازه هم آب‌گیری شدن


audio: FbnVM7lIUgc_0092.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اون زیرش نفت و گازی پیدا بشه بهتره خودمون رو علاف نکنیم ولی این گرونینگن که پیدا شد یه خرده‌ای شاخک‌ها تیزتر شد دوباره شاخک‌ها تیز شد و شرکت‌هایی که کار اکتشاف و حفاری و اینا می‌کردن اینا سروکله‌شون اینجا پیدا شد از جمله یه شرکت آمریکایی، فیلیپس که سال‌ها بود در اوکلاهاما کار کرده بود اوکلاهاما تو چنل‌بی گفتیم یه دفعه که چطوری زیر پای بومیان از همه جا رانده شده‌ش


audio: FbnVM7lIUgc_0093.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یهو زد و نفت پیدا شد و اینا اول یهو خیلی خوشبخت شدن و بعدش هم خیلی بیچاره شدن این شرکت فیلیپس هم اونجا کار کرده بود بعد اومده بود ببینه اروپا چه می‌تونه بکنه از جمله در دریای شمال این میدان گرونینگن الان دیگه می‌دونیم خیلی بزرگه یعنی بزرگترین میدان گازی توی خاک قاره اروپاست و خیلی نزدیک همون جایی بود که گفته بودن خبری نیست و اینا اینا رفتن و مطالعات زمین‌شناسی رو ادامه دادن اون شرکته هم اومد اینجا ببینه کجا می‌تونه لایسنس حفاری بگیره رفت هلند


audio: FbnVM7lIUgc_0094.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
هلند که خب شل هست و اکسون هست و آلمان هم یکی دیگه هست و رفت سمت بریتانیا هم یکی هست و دانمارک هم یکی زودتر رسیده امتیاز انحصاری گرفته اینا رسیدن به نروژ نروژ که حالا ساحل خیلی بزرگی هم داره بر دریای شمال اینطوری نروژی که حالا کشوریه که گفتیم صنعتی شده دموکراسی هم داره فساد هم توش خیلی کمه کیفیت حکمرانیش با شاخص‌های اون موقع خوبه قابل قبوله حداقل


audio: FbnVM7lIUgc_0095.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
الان می‌خواد بره ببینه با این پدیده جدید چیکار می‌تونه بکنه فیلیپس آمد اولش گفتش که شما یه پولی بدین مجوز اکتشاف بگیریم بریم بگردیم دیگه نروژ با اون تجربه قبلی که داشت از صنعت برق‌آبی گفتن نه ما همچین چیزی رو نمی‌تونیم بپذیریم حالا اون موقع تازه اصلا معلوم هم نیست آب نروژ کجاست مرز دریایی نروژ و دانمارک و اینا اصلا همه داستان داره مرزای دریای شمال توافق نشده باید تقسیم بشه


audio: FbnVM7lIUgc_0096.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی این باعث شد که اینا بگن که بجنبیم سریع‌تر تقسیم کنیم به یک توافقی رسیدن یه طوری شد تقسیم‌بندیه که اتفاقا برای نروژ خیلی هم خوب شد برای یه کی مثل مثلا دانمارک خیلی هم جالب نشد یه مذاکرات جالبیه بین کشورای اطراف دریا کاری هم نداریم به اینکه حالا بر اساس چه اصولی تقسیم کردن از اون وسط ولی نهایتا نروژ حالا یا با شانس یا با کمک بزرگی از بریتانیا سهم خیلی زیادی از دریای شمال نصیبش شد


audio: FbnVM7lIUgc_0097.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
و خود این مذاکرات رو چطوری توافق کردن و اینا قصه جالبیه یه چیزی من شنیده بودم که آره تو مذاکرات نروژ و دانمارک وزیر خارجه دانمارک خیلی نوشیده بوده و اینا وقتی داشتن می‌کشیدن که مرز کجا باشه مرز آبی این دستش لرزیده یه طوری کشیده یه مثلا کلی میدان‌های نفتی افتاده تو خاک نروژ تو آب‌های نروژ داستان ساختگی‌ایه ولی داستان بامزه‌ایه منتها خلاصه اینجا توافق کردن وقتی که هنوز نمی‌دونن دقیقا عواقبش چیه


audio: FbnVM7lIUgc_0098.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
بعدا هم دانمارک هم انگلیس دیدن که چند کیلومتر اگر اون طرف‌تر مرز رو کشیده بودن خیلی تفاوت می‌کرد براشون چون یه میدان‌های بزرگی نزدیک همون مرز تو آب‌های نروژ پیدا شد ته‌ش اینکه واقعا سهم نروژ از منابع این دریا خیلی زیاد شد با این ساحل طولانی


audio: FbnVM7lIUgc_0099.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
حالا رابطه‌ش هم با آمریکا خوبه تو دوره‌ای هم هستیم که آمریکا خیلی قدرت مسلطه در اروپا و اروپای غربی شرکت‌های آمریکایی می‌آن فیلیپس می‌آد اینجا که بتونه کار کنه و بگرده در آب‌های نروژ دنبال نفت در دریای شمال نروژ دوباره یعنی می‌رسه به همون جایی که نیم‌قرن پیش سر توسعه صنعت برق‌آبی بود دوباره تکنولوژی‌ای می‌خواد که نروژ نداره و سرمایه‌ای که نروژ نه که نداره یه مقدار داره


audio: FbnVM7lIUgc_0100.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی نمی‌خواد بیاره وسط نمی‌خواد شرکت‌های نروژی این پول رو از نروژ بیارن توی این کاری که یه خرده قماره معلوم نیست توش نفتی پیدا بشه یا نه اگه پیدا بشه کی باشه کجا باشه چقدر باشه بشه درش آورد بشه آوردش


audio: FbnVM7lIUgc_0101.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
خیلی نامطمئنه دوره‌ای هم هست که بحران‌طوریه در خیلی از کشورهای اروپایی می‌گن اصلا تو نروژ ماشین نمی‌شه خرید ممنوعه چون ارز خارج می‌کنه ارز هم انقدر کمه دولت نمی‌تونه بذاره اینطوری ارز خارج بشه برای همین خیلی تمایل نداره که شرکتای نروژی بخوان بیان تو این کار سرمایه‌گذاری بکنن ولی خب سرمایه‌گذاری عظیمی می‌خواد برای اینکه ببینه کجا نفت هست و همینجاست که فرق کارایی که کشورای مختلف کردن مشخص می‌شه فرقش رو بخوایم ببینیم واقعا جای دوری لازم نیست بریم


audio: FbnVM7lIUgc_0102.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نروژ و دانمارک خیلی به هم شبیه‌ن اصلا از خیلی نظرها ولی راهی که رفتن خیلی متفاوته دانمارکی که در زمانی نه چندان دور حاکم هم بود اصلا بر نروژ حالا هم داره همزمان با نروژ تقریبا داستان نفتش رو شروع می‌کنه با یه فرق‌هایی اولا که اولش امید نفت پیدا کردن در آب‌های دانمارک خیلی بیشتر از نروژه امروز می‌دونیم که نهایتا نروژ خیلی بیشتر نفت و گاز داشت ولی اولش معلوم نبود اینطوری باشه انتظار یه خرده برعکس بود از اون مهم‌تر ولی شکل برخورد دانمارکه با این منبع تازه پیدا شده


audio: FbnVM7lIUgc_0103.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
در نروژ که اون سنت امتیازها و کانسشن‌ها و اینا بود گفته بودن همه هرچی زیر زمینه مال همه‌ست در واقع کنترلش دست دولته و دولت این رو کنترلش رو نمی‌خواد بده بره رفتن نروژی‌ها سمت اینکه خیلی با احتیاط و خیلی قدم‌به‌قدم برن جلو و سر فرصت یه شرکت دولتی بزرگی درست کنن که از طرف دولت کنترل کنه این منابع جدید و توسعه‌ش رو در دانمارک دانمارک هم قانون‌گذاری کرد برای صنعت نفت


audio: FbnVM7lIUgc_0104.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ولی نرفت یه شرکت نفتی بزرگ درست کنه همه چیو بفرسته زیر کنترل اون در دانمارکی که سنت لیبرال قوی‌تر بود توسعه صنعت نفت بیشترش با بخش خصوصی بود و البته کوچیک در نروژ دولتی بود و خیلی بزرگ این تفاوت از اول بود بعدا که به بهره‌برداری رسید ادامه هم پیدا کرد حالا می‌گم منابع‌شون هم خیلی فرق می‌کنه ولی بعدا توی استفاده از منابع هم نروژ پول نفت رو استفاده کرد مثلا سیستم تامین اجتماعیش رو قوی بکنه گسترده بکنه


audio: FbnVM7lIUgc_0105.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
دانمارک استفاده کرد که رشد اقتصادی به دست بیاره باهاش و سریع‌تر خودش رو از نظر انرژی مستقل بکنه که اتفاقا بعدا هم کمکش کرد راحت‌تر از بقیه و سریع‌تر از بقیه سوئیچ کنه به انرژی‌های تجدیدپذیر فرایند در دانمارک سریع‌تر به نتیجه رسید در نروژ آهسته‌تر و اثرش هم دیرتر معلوم شد ولی البته خیلی هم بزرگتر همین مقایسه رو می‌شه بین نروژ و انگلیس هم انجام داد


audio: FbnVM7lIUgc_0106.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
انگلیس هم نفتش رو با شرکت‌های خصوصی جلو برد و همینطوری خصوصی هم موند و این یک مناظره دنباله‌داریه که تا الان هم هست مخصوصا حالا جلوتر که برسیم که نروژ با پول نفتش چه کار کرد و دانمارک چیکار کرد و انگلیس چیکار کرد این مناظره مخصوصا بین نروژ و انگلیسش جالب‌تر هم می‌شه تفاوت اصلی ولی گفتیم از تجربه آمد از تجربه قبلی نروژی‌ها به اینجا رسیدن که


audio: FbnVM7lIUgc_0107.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ما نه تنها مالکیت این‌ها رو می‌خوایم یعنی اصلا اینا مال همه‌ست قرار نیست خصوصی بشه دولت باید مالکیتش رو داشته باشه کنترلش رو هم باید تا حد زیادی نگه داره


audio: FbnVM7lIUgc_0109.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که شرکت‌ها یه مدت محدودی می‌تونن برن در جای مشخص شده‌ای دنبال نفت بگردن یعنی دریا رو بلوک بلوک کردن گفتن این بلوک‌ها مال این شرکت یه مدت مشخصی هست تو این مدت می‌تونی و باید بری بگردی اگر مدت تموم شد و کار نکردی یا کار کردی و چیزی پیدا نکردی باید اینو پسش بدی به دولت نصف دریای شمال رو اونطوری تقسیم کردن بین شرکت‌های مختلف نروژ هم بیاد یه جوری به این شرکت‌ها امتیاز بده


audio: FbnVM7lIUgc_0110.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که انگیزه داشته باشن بیان اینجا کار کنن دیگه مثلا نرن بریتانیا کار کنن بیان اینجا کار کنن یه خوش‌شانسی هم که نروژ آورد این بود که تو اون دوره‌ای که امتیاز خیلی می‌داد به این شرکت‌ها اینا خیلی پیدا نکردن خیلی از منابعی که بعدا پیدا کردن در اونجاها رو اون موقع پیدا نکردن وقتی پیدا کردن که قوانین عوض شده بود و نروژ برا خودش دست بالاتری گرفته بود توی قراردادها یه چیز دیگری که اینجا برای من جالبه برخورد خیلی محافظه‌کارانه دولت نروژه


audio: FbnVM7lIUgc_0111.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
گفتم همه شرکت‌ها رو آورده بودن اینجا خارجی بود دولت نروژ نذاشت نروژی‌ها بیان تو وقتی شرکت‌های خارجی توجه‌شون زیاد شد بودن شرکت‌های نروژی که تو کار کشتی‌سازی بودن صنایع فلزی بودن یه خرده با خارج ارتباط داشتن اینا می‌دیدن شرکت‌های خارجی همه‌ش از نفت نروژ می‌پرسن و اینا اینا هم خواستن بیان توی بازی ولی دولت نروژ گفتش که نه اینا اگه بیان سرمایه‌گذاری کنن هزینه کنن پول بره و پیدا نشه چیزی


audio: FbnVM7lIUgc_0112.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
این اقتصاد کوچک و آسیب‌پذیر ما خیلی ضربه می‌خوره از این نشتی سرمایه ما نمی‌خوایم شرکت‌های نروژی بیان تو بازی چند سال این حفاری‌ها ادامه پیدا کرد تا 1969 1969 شب کریسمس نفت پیدا شد یهویی واقعا بهترین کادوی کریسمس تاریخ‌شون رو اون سال نروژی‌ها گرفتن احتمالا مدت‌ها بود می‌گشتن چیزی پیدا نکرده بودن


audio: FbnVM7lIUgc_0113.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
دیگه داشتن بی‌خیال می‌شدن می‌خواستن ول کنن دولت نروژ هم می‌گفت اگه ول کنین برین باید خسارت بدین این یه بلوک آخر رو و در آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها شب کریسمس سال 69 فیلد اکوفیسک، میدان اکوفیسک پیدا شد و افسانه نفتش نروژ شروع شد و تاریخ و داستان نروژ عوض شد همه‌ی نفت و گاز نروژ زیر دریاست یعنی استخراجش گرونه تکنولوژی لازم داره


audio: FbnVM7lIUgc_0114.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اولین جایی که پیدا شد برای اون موقع عمیق بود 60 متر زیر سطح دریا برای الان که حالا تا 3000 متر زیر سطح دریا هم تاسیسات نصب می‌شه و لوله می‌کشن چیز زیادی نیست ولی برای اون موقع چیز بود حفاریش دراماتیک بود وقتی پیدا شد خبرش اومد نروژی‌ها حالا خب خوشحال بودن خبره رو شنیدن ولی معلوم نیست درست چه خبر شده معلومه که بله نفت هست و زیاد هم هست طول می‌شه که بفهمن این میدانی که پیدا شده عظیمه هم اینجا نفت زیاده هم کلا در این دریای شمال مثل اینکه نفت خیلی زیاده


audio: FbnVM7lIUgc_0115.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
بعد توجه شرکت‌های نفتی به نروژ زیاد می‌شه حالا همه می‌خوان بیان نروژ بعد دولت هم آمده قرارداد‌هاش رو با این شرکت‌ها بازنگری کرده از نظر مالیات و رویالتی و اینا هی می‌خواد که درآمد نفت از دستش در نره دیگه همون داستانی که برای ایران هم مسئله بود از نیم‌قرن پیشش می‌خواستن سهم نهایی‌شون رو بیشتر بکنن در حالی که نه سرمایه داشتن نه تکنولوژی داشتن


audio: FbnVM7lIUgc_0119.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
تو یه مسیری خب پر از مذاکرات و چالش و تهدید شرکت‌ها به اینکه ما می‌ریم بیرون نمی‌تونید استخراج کنید از اونور پیشرفته صنعت در نروژ و از اینور هم خب اینا هی قوانین جدید و مالیات‌های جدیدی که اضافه کنن که اصلا شرکت‌های نفتی یه مالیات اضافه باید بدن و خلاصه اینطوری ببرن بالا اینا حالا جزئیاتشه ولی کلیتش رو که نگاه کنیم یه برخورد جالبی کرد نروژ با این قصه یه اصول دهگانه‌ای نوشتن ده فرمان


audio: FbnVM7lIUgc_0120.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که ما این نفت‌مون رو چطوری می‌خوایم مدیریت کنیم که همونیه که می‌گم یه پایه‌ش اینه که این مال همه مردمه یعنی نفعش باید به همه برسه بعد هم به شیوه مرسوم نروژی یک شرکت نفتی بزرگ درست کنیم بعد یک نهاد نظارتی درست کنیم و اینا دوتا سازمان مختلف باشن تو یه سازمان نباشه اینا تو همون سال‌های اول داره اتفاق می‌افته از وقتی که نفت پیدا شد تا بهره‌برداری از اولین چاه


audio: FbnVM7lIUgc_0122.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
گفتن حالا از هر لایسنسی که می‌دیم تو این دریا 50 درصدش مال این شرکته شرکت‌های خارجی هم باید بیان با اینا کار کنن سود هم باید قسمت بشه بهره‌برداری هم باید با همکاری بشه این هی به این شرکت قدرت داد و هی هم تکنولوژی شروع کرد این شرکت رو توسعه دادن برای اینکه بتونه بیشتر و بهتر کار بکنه خودش بعد جدا هم بود اینا کار تجاری رو می‌کردن یه گروه یه شرکت دیگری کار نظارتی رو می‌کرد


audio: FbnVM7lIUgc_0123.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
جدا کردن این دوتا فانکشن نظارتی و تجاری باز یه کاریه که همه کشورا نکردن کار مهم‌تری که باید انجام می‌شد این بود که اصلا باید صنعت نفت درست می‌شد برای نروژ یه صنعتی که بتونه نفت رو بیاره


audio: FbnVM7lIUgc_0124.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
مخصوصا همون فیلد اکوفیسک اولی که پیدا شده بود این دور بود از ساحل تا جایی که می‌شد تو محدوده نروژ باشی و از ساحل دور باشی دور بود و نفتی هم بود که بازارش اروپا و انگلیس بود اینکه حالا 300 کیلومتر اینو بکشی بیاری نروژ اینجا پروسسش کنی بعد بفروشی به اروپا سخت بود از نظر فنی نمی‌تونستن معنیش این بود برای استات‌اویل که باید یک صنعت نفتی راه می‌انداخت که بتونه این کاره رو خودش بررسی کنه


audio: FbnVM7lIUgc_0125.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
ببینه که چطوری می‌تونه انجامش بده چه باید بکنه این شد که اصلا استات‌اویل شد شرکتی که بتونه کار فنی توسعه و بهره‌برداری رو هم انجام بده فقط صاحب میدان نباشه بعد کمک کنه شرکت‌های نروژی درست بشن رشد کنن که کم‌کم اونا هم بتونن کار کنن این صنعت بتونه خودش توی نروژ شغل درست بکنه اونم کار چالشی بود شرکت‌های آمریکایی از تگزاس فرهنگ تگزاسی پاشن بیان توی نروژ


audio: FbnVM7lIUgc_0126.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
با یونیون و اتحادیه کارگری و اینا بخوان کار بکنن اونم داستان پرچالشی بود داستان اینکه چقدر صانحه اتفاق می‌افتاد چقدر آدما می‌مردن سوانح کوچیک حادثه‌های بزرگی که چند تا کشته بده استانداردها سختگیرانه‌تر بشه اینم باز یه مسیریه که داره و ادامه داره دیگه یعنی از اون موقع شروع شده ادامه داره گفتن یه زمانی ما می‌خوایم یه صنعتی بسازیم که اصلا توش بشه اشتباه کرد جای اشتباه داشته باشه


audio: FbnVM7lIUgc_0127.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
نه یه صنعتی که وقتی سانحه پیش آمد بخوایم وایسیم بگیم تقصیر این بود این کوتاهی کرد یه کاری باید بکنیم که هم اشتباه‌ها رو کم کنیم در واقع ولی هم اثر اشتباه رو کم بکنیم جای اشتباه وجود داشته باشه ته حرف ولی اینه با کمک اون تجربه فنی چندقرنه در صنعت کشتی‌سازی و دریا و تجربه چنددهه‌ای در مدیریت سرمایه و شرکت‌های خارجی در صنعت آبی


audio: FbnVM7lIUgc_0130.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
اون شرکت استات‌اویل هم با نام جدید اکوینور شد یکی از شرکت‌های بزرگ نفتی و بعدا انرژی در دنیا فکر کنم داستان خود صنعت نفت نروژ تا همینجا بسه دیدیم که نروژ قبل از کشف نفت کشور فقیری نبود توش نهادهایی درست شده بود تثبیت شده بود سنت‌های سیاسی و اقتصادی بود توش که اینا همه کمک کردن که نروژ از وقتی امکان وجود نفت توش پیدا شد


audio: FbnVM7lIUgc_0131.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
یک مسیر کم‌ریسک و کم‌آسیبی رو طی بکنه توی این پنج دهه بعد از کشف نفتش پر از اشتباهه وقتی وارد جزئیاتش بشیم و پر از یادگیری و اصلاح مسیره برای ما ولی هنوز سوال‌های زیادی مونده ما فهمیدیم که نروژ در لحظه‌ای که نفت رو پیدا کرد وضعش چی بود و چی کمکش کرد که از اول قدم‌ها رو برای درست کردن این صنعت یه طور دیگری برداره اینا رو فهمیدیم ولی هنوز نفهمیدیم نروژ با پول نفتش چیکار کرد


audio: FbnVM7lIUgc_0132.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
این سوالیه که الان می‌تونیم شروع کنیم درباره‌ش صحبت کنیم چون نروژ رو همیشه به عنوان نمونه از کشورهای کم‌تعدادی شنیدیم که نفت اقتصادشون رو بیمار نکرد نروژ نفتی شد ولی مست نفت نشد نه اقتصادی نه سیاسی دید نروژ که نفت چطوری دموکراسی‌ها رو ضعیف می‌کنه و میدون می‌ده به دیکتاتوری و یه کاری کرد که نه تنها از آسیب‌هاش در امان باشه بلکه اتفاقا یه طوری از این ثروت هنگفت استفاده بکنه


audio: FbnVM7lIUgc_0133.opus
source: youtube
source_id: FbnVM7lIUgc
invalidation: VALID
text:
که روشش درسی بشه و بسیاری کشورای دیگه بخوان که بیان و از سیستم نروژ الهام بگیرن و یاد بگیرن نروژ شد یک استثنایی در کشورهای نفتی با سیستم خیلی شفاف فساد خیلی کم دموکراتیک با برابری بالا که واقعا از این نظرها هیچ شباهتی به کشورهای نفتی دیگه ایران و ونزوئلا و روسیه و عربستان و این‌ها نداره چیکار کرد نروژ؟ چطوری نفتش رو مدیریت کرد؟


audio: ENRee_fkTmQ_0005.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بی‌سابقه بود بی‌مانند موند نه هیچ‌وقت دیگری زمامدار ایران با نفر اول ابرقدرتی جهانی انقدر هم‌رای و همدل بود و شد و نه اصلا نیکسون چنان رابطه‌ای رو داشت با زمامدارهای دیگری از شخصیت‌شون تا طرز فکرشون درباره سیاست و جهان و جنگ سرد و نقش ایران و ضدکمونیست بودنشون و اصلا برین تو ویژگی‌های شخصی‌شون و کارای حرفه‌ای‌شون و


audio: ENRee_fkTmQ_0006.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
در کنار زمان و شرایطی که به هم رسیدن و اینا همه باعث شد که رابطه این‌ها نقطه‌ای بشه در تاریخ روابط ایران و آمریکا


audio: ENRee_fkTmQ_0007.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
که توش مسیر وقایع عوض می‌شه یعنی قبل از این رابطه و بعدش شاه هیچ‌وقت با رئیس‌جمهورای دیگه هیچ‌وقت همچین رابطه محکمی نداشت پنج سال ریاست‌جمهوری نیکسون ولی دوره خیلی ویژه‌ایه از نظر تاریخ روابط ایران و آمریکا که یک بخش داستان اصلا همین رابطه شاهه و نیکسون و در درجه پایین‌تری کیسینجر هم هم‌نظر بودن در یه سری از موضوعات مشترک


audio: ENRee_fkTmQ_0008.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
هم هر دو آدمای قدرتمند و مصممی بودن حداقل در اون دوره‌ای که به هم رسیده بودن و یه جاهایی تونستن همون‌طوری که می‌خوان برنامه‌شون رو اجرا بکنن یه جاهایی شد یه جاهایی هم نشده البته و البته از اونی که می‌خواستن و قرار بود دوره همکاری‌شون کوتاه‌تر شد هر دو زودتر از اونی که فکر می‌کردن و قرار بود قدرت رو از دست دادن نیکسون با رسوایی واترگیت رفت


audio: ENRee_fkTmQ_0009.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
هنوز دوره‌ی دومش تموم نشده بود حدود یه سال اومده بود تو دوره دوم دو سال از ریاست‌جمهوریش هم عملا غرق باتلاق واترگیت بود شاه هم که حالا بعد از اون دیگه انقلاب شد دیگه چند سال بعدش انقلاب شد و کمی بعدش هم شاه از دنیا رفت


audio: ENRee_fkTmQ_0010.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ما درباره نیکسون یه مقداری خوندیم و حرف زدیم ویدیو ساختیم یک پادکست درباره واترگیت یه پادکست سریالی چنل‌بی درباره واترگیت گفتیم درباره کیسینجر دو تا ویدیو ساختیم صحبت کردیم یه دونه ویدیو ساختیم صحبت کردیم در ویدیوهای دیگه هم از کیسینجر گفتیم و هر بار تو این قصه‌ها یه ناخنکی به اون سمت ایران قصه‌شون زدیم ولی نه خیلی جا می‌شد اونجاها که عمیق‌تر شیرجه بزنیم نه اینکه به موضوعش می‌خورد


audio: ENRee_fkTmQ_0011.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بعد دیدیم خب بهش خیلی کنجکاویم گفتیم یه ویدیو درباره همین داستان شاه و نیکسون بسازیم یه بار هم از این طرف قصه رو ببینیم تو تحقیقات برای این من خودم به چیزای جالبی رسیدم فکر می‌کنم برای شما هم جالب باشه اولش بریم ببینیم که کی و کجا و چطوری به هم رسیدن شاه و نیکسون؟ بعد هم داستان رابطه خودشون رو ببینیم


audio: ENRee_fkTmQ_0013.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
چون داریم می‌گیم رابطه با نیکسون با اونا متفاوت بود دیگه بریم ببینیم که رابطه با قبل از نیکسون چطوری بود من با عرض معذرت چایی هم بخورم چون که


audio: ENRee_fkTmQ_0015.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ببینیم رابطه با رییس‌جمهورهای قبلی چطوری بود بعدش هم حواس‌مون باشه که کل دوران سلطنت شاه در جنگ سرده برای همین ببینیم که تو جنگ سرد کجای قصه بودیم


audio: ENRee_fkTmQ_0016.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه می‌دونیم با اشغال ایران در جنگ دوم و در پی برکناری و تبعید رضاشاه پادشاه شد زودتر از برنامه و انتظار پادشاه شد همون‌طور که زودتر از برنامه رفت زودتر از برنامه هم آمده بود جنگ دوم تمام شد برندگان جنگ آمریکا و شوروی سر کنترل دنیا با هم سرشاخ شدن دنیا رو بین خودشون تقسیم کردن حوزه نفوذ شوروی، حوزه نفوذ آمریکا این شد اون چیزی که بهش می‌گیم شروع جنگ سرد


audio: ENRee_fkTmQ_0017.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
که یه چیزی حدود کمتر از نیم‌قرن طول کشید و شاه پایان جنگ سرد رو ندید حکومتش در آغاز جنگ سرد شروع شد تمام عمر شاهیش رو در جنگ سرد کار کرد


audio: ENRee_fkTmQ_0018.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی پادشاه ایرانی بود که همسایه یکی از ابرقدرت‌های جنگ سرد بود مرز بسیار طولانی با ابرقدرتی داشت که به ایران چشم‌داشت سرزمینی داشت


audio: ENRee_fkTmQ_0020.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و در زمان روزولت حالا آمریکا تصمیم گرفته بود که آمریکا هم بیاد در ایران بیاد در بازی قدرت در ایران درگیر بشه ایران هم تمایل نشون داده بود که آمریکا رو بیاره توی داستان نفت داستان نفت ایران رو انگلیس و شوروی توش بودن همون‌طور که در ایران بودن از قبل از پیدا شدن نفت حالا اینا توش بودن جنگ سرد شروع شده بود آمریکا هم موضوع اولش رقابته و جنگ با شورویه موضوع اولش اینه که


audio: ENRee_fkTmQ_0021.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شوروی مرزاش رو از اون جایی که هست جلوتر نیاره از جمله یکی از مرزای مهم و طولانیش با ایران و همین‌جا هم اصلا می‌گن جنگ سرد از ایران شروع شد می‌گن جنگ سرد از اونجایی شروع شد که شوروی بعد از پایان جنگ جهانی دوم از ایران نرفت آذربایجان بود قرار بود بره بیرون نرفت بیرون و شاه از آمریکا کمک خواست برای مقابله با شوروی


audio: ENRee_fkTmQ_0022.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
از همون دیدارهای اول شاه با رئیس‌جمهورای آمریکا مثلا دیدار شاه با ترومن اولین رئیس‌جمهور بعد از جنگ آمریکا از همون اول یه چیزی می‌آد توی گفت‌وگوهای دوطرف که تا مدت‌ها هست در واقع تا زمان نیکسون همیشه حرفیه که رئیس‌جمهورای آمریکا جمهوری‌خواه و دموکرات به شاه می‌زنن و اونم اینکه تهدید اصلی برای شما از داخله شوروی نیست


audio: ENRee_fkTmQ_0023.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اینکه یک براندازی مثلا کمونیستی داخلی احتمالش بیشتر از اینه که شوروی بخواد به شما تجاوز نظامی بکنه در حالی که شاه خیلی زیاد درباره خطر تجاوز نظامی‌ خطر حمله نظامی شوروی نگرانی داره و البته شاه توی همه این رابطه‌ش با همه این رئیس‌جمهورای آمریکا دنبال اینه که پشتیبانی نظامی کمک نظامی بگیره و بعد اسلحه از آمریکا بخره


audio: ENRee_fkTmQ_0024.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
داستان رابطه ایران و آمریکا زمان ترومن و زمان آیزنهاور و زمان کندی و زمان جانسون اینا همه‌ش تکرار همین داستانه از اینور این می‌خواد از اینور اونا نمی‌دن تا زمان نیکسون


audio: ENRee_fkTmQ_0026.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی نیکسون اولین رئیس‌جمهور آمریکاست که خلاصه به این درخواست شاه جواب مثبت می‌ده منتها خب اینطوری نیست که بگیم همه چی مثل همون اول بود هیچ‌کی اوکی نداد تا نیکسون اوکی داد تو این 23 سال خیلی چیزا عوض شد در ایران عوض شد شاه عوض شد سیاست آمریکا عوض شد اصلا تو این مدت آمریکا کم‌کم شد بازیگر تازه‌ای در سیاست ایران یعنی نقشش همون‌طوری که تو بقیه جاهای دنیا هم زیاد شد تو ایران هم زیاد شد


audio: ENRee_fkTmQ_0027.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
از جمله با این ایده که خب وضع مردم در ایران خوب نیست و اینکه وضع‌شون خوب نیست نه اینکه مثلا حالا دلش به حال مردم خیلی سوخته باشه ولی اینکه وضع‌شون خوب نیست یک ریسکیه خطریه که بپرن تو بغل کمونیست‌ها پس ما باید کمک کنیم که وضع ایران وضع مردم در ایران بهتر بشه وضع ایران بهتر بشه این بخشیه از سیاست آمریکا در مهار شوروی در جنگ سرد


audio: ENRee_fkTmQ_0031.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اینکه ناتو درست شد این مارشال پلن بود اصل 4 ترومن بود جنگ‌هایی مثل جنگ کره جنگ ویتنام اینا رو همه رو می‌تونیم در چارچوب اون سیاست‌های مهار شوروی ببینیم و بفهمیم سیاست‌های دوره ترومن، آیزنهاور، کندی و جانسون


audio: ENRee_fkTmQ_0032.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
سیاست آمریکا در قبال ایران هم ذیل همون سیاست تعریف می‌شه همون چیزی که تو اصل 4 ترومن بود همون چیزی که قبل از 28 مرداد بود زمان جنبش ملی نفت و مصدق و این‌ها بود و بیشتر هم شد دیگه بعد از 28 مرداد رفت توی یک فاز خیلی نزدیک‌تری انقدری که در حافظه جمعی بسیاری از ایرانیان هم بعد از 28 مرداد اون کار کار انگلیس‌هاست که از قرن 19 توی ذهن‌شون بود


audio: ENRee_fkTmQ_0033.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تبدیل شد به کار کار آمریکایی‌هاست ایرانی‌ها مثل مردمان جاهای خیلی دیگری از دنیا عادت به این داشتن که انگلیسی‌ها بیان و دخالت توی کار بکنن و اینا حالا باید می‌دیدن که نه یک قدرت دیگری هم آمده توی بازی و تو یه جایی که زمینه این بود که هرچی هست کار انگلیسه این خیلی راحت جایگزین شد با هرچی که هست کار آمریکاست نفت دست آمریکاست شاه دست آمریکاست بعد تصور نادرستیه


audio: ENRee_fkTmQ_0034.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تصوریه که بر پایه یک فهم خیلی ابتدایی و ساده از دنیا و روابط دنیاست منتها این تصور موند تا انقلاب هم موند در بعضی از مردم بعدش که اصلا خیلی تبلیغ هم شد و این اصلا باعث شد که ما تاریخ رو حتی تاریخ انقدر نزدیک خودمون رو که دیگه نسل قبل از ما زندگیش کردن تجربه دست اول ازش دارن ما اون رو هم بهش دید درست نداشته باشیم نتونیم درست بخونیم و نتونیم درست بفهمیم


audio: ENRee_fkTmQ_0035.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
حرف ولی الان اون نیست حرف اینه که آمریکایی که ایرانی‌هایی امیدوار بودن بهش در منازعه نفت رفت سمت انگلیس و شد قدرت امپریالیستی جدید


audio: ENRee_fkTmQ_0036.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و کمک کرد به شاه و انگلستان در انداختن مصدق و این خیلی اثر ماندگاری داشت روی بی‌اعتمادی ملت ایران به آمریکا و گفتیم جنگ سرد خیلی از این اتفاقات رو وقتی تو بستر جنگ سرد ببینیم یه معنی دیگه پیدا می‌کنن به‌خاطر اینکه جنگ سرد بازی جمع صفر بود یعنی چی؟ یعنی برد برد توش نداشت نمی‌شد یه چیزی بگی که برای من خوبه برای تو هم خوبه


audio: ENRee_fkTmQ_0037.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
خیلی نادر بود یه چیزی که برای آمریکا خوب باشه برای شوروی هم خوب باشه هرچی برای آمریکا خوب بود برای شوروی بد می‌شد یعنی شوروی این رو می‌گفت پس برای من بده و برعکس هر جا تو ببازی حتی من اگه تو اون بازی نباشم همین که تو باختی یعنی من بردم و اگه من ببازم یعنی تو بردی حتی اگه تو تو این بازی نباشی این فضای بازی جمع صفری جنگ سرد خیلی تاثیر می‌ذاشت


audio: ENRee_fkTmQ_0038.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
روی شکلی که آمریکا سیاست‌ورزی می‌کرد توی جاهای مختلف دنیا و البته شوروی و تو این فضا آمریکا از متحدینش چی می‌خواد؟ می‌خواد که ضدکمونیستی باشن این می‌شه مهم‌ترین چیز برای آمریکا


audio: ENRee_fkTmQ_0039.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
خلاصه رابطه ایران و آمریکا کم‌کم بیشتر می‌شه قوی‌تر می‌شه بعد 28 مرداد دیگه خیلی مهم‌تر می‌شه خیال شاه راحت‌تر شده تاج‌وتخت از دست رفته رو بهش کمک کردن که برگرده توی آرایش ایران بعد از 28 مرداد دیگه آشکاراتر می‌شه این رو دید اون انحصاری که انگلیس روی نفت ایران داشت شکسته شد برای نفت ایران کنسرسیومی درست شد


audio: ENRee_fkTmQ_0041.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و این کنسرسیوم توش شرکت‌های آمریکایی هم حالا بودن یعنی آمریکا هم حالا اینطوری جایزه‌ش رو گرفت و اومد توی داستان نفت ایران حالا کمک‌های مالی آمریکا بیشتر هم می‌شد هم کمک‌های اقتصادی هم کمک‌های نظامی روندهای این‌ها قشنگ توی نمودارها مشخصه که چطوری زیاد داره می‌شه و این‌ها همزمان هم هست با تغییراتی در حکومت ایران و قدرتمندتر شدن شاه


audio: ENRee_fkTmQ_0042.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه نخست‌وزیرای قدرتمندش می‌رن کنار نخست‌وزیرهایی که سنی هم از شاه بزرگتر بودن مال نسل قبل بودن می‌رن کنار کم‌کم خودش قدرت رو قبضه می‌کنه کشور هم داره وضعش بهتر می‌شه اون سال‌های بعد از مرداد 32 تا دهه 40 تا آغاز دهه 40 اینا سال‌های تثبیت قدرت شاهه به حمایت آمریکا ولی آمریکا نگرانی رو همچنان داره


audio: ENRee_fkTmQ_0043.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تمام دهه‌های 50 و 60 میلادی یک نگرانی اصلی که دارن دهه 50 می‌شه دهه آیزنهاور دهه 60 هم با کندی حالا شروع می‌شه بعد می‌شه دهه جانسون و اینا یک نگرانی که اینا دارن درباره ایران اینه که شاه همه‌ش توسعه نظامی می‌خواد بده همه‌ش می‌گه که ما اسلحه لازم داریم و این و این و آمریکایی‌ها می‌گن شما اصلاحات داخلی لازم دارین


audio: ENRee_fkTmQ_0044.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
نگرانی‌شون اینه که پول در ایران بیش از اینکه خرج زیرساخت‌ها بشه خرج سلاح بشه و تقویت ارتش بشه یه گزارشایی دهه 50 از جلسات سنا می‌آد یه نامه‌هایی سفرای آمریکا توی این سال‌ها نوشتن که این نگرانی رو کاملا نشون می‌ده می‌گن که این وضعیت شاه رو به خطر خواهد انداخت سناتورهای لیبرال‌تر می‌گن که اصلا شاه و حکومتش اینطوری دوام نمی‌آرن


audio: ENRee_fkTmQ_0046.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بودجه سالانه کشور خرج نظامی می‌شد دیگه زیر 23 درصد نمی‌آمد و می‌گفتن حدی نداره میل شاه به خریدهای نظامی انگار حدی نداره چرا شاه میل داشت انقدر به خریدای نظامی؟ میل بی‌خود و بی‌پایه‌ای نبود اینم به یک دلیلی داشت به دلیلی اینطوری فکر می‌کرد آمریکا موافق شاید نبود با این دلیل ما هم الان ممکنه نگاه کنیم مثلا موافق باشیم یا موافق نباشیم مخالف باشیم بگیم خرج‌های اشتباهی بود


audio: ENRee_fkTmQ_0047.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی فارغ از اینکه الان و 70 سال بعد که کلی اتفاق افتاده ما با خرد پس‌نگر تاریخی همه این اتفاقا رو داریم جلوی خودمون چی فکر می‌کنیم باید برگردیم خودمون رو بذاریم تو اون موقعیت که متوجه بشیم که چرا این فکر رو داشت شاه بالاخره این تصمیم هم تصمیمی بود که منطقی براش داشته دیگه


audio: ENRee_fkTmQ_0049.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
سرنوشت رضاشاه رو دیده بود و بعدش هم دیده بود که تهدید بالاست تازه رضاشاه تو جنگ سرد نبود شاه هم‌مرز با شوروی‌ای بود که گفتم تمام قرن 19 سایه‌ش بالای سر ایران بود و نگرانیش بالای سر حاکمان ایران بود الان قدرت بسیار بسیار بزرگتری هم شده بود و این مرز طولانی رو هم با ایران داشت شاه به جغرافیای ایران نگاه می‌کرد این ریسک رو می‌دید به تاریخ ایران نگاه می‌کرد می‌گفت ایران کشوریه که مدام بهش حمله شده


audio: ENRee_fkTmQ_0050.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
توی منطقه‌ایه که ثبات نداره روسیه مترصده کمونیست‌ها فلانن ما باید قدرت نظامی داشته باشیم یا باید تو یک پیمان دفاعی باشیم مثلا با آمریکا مثل ناتو اونطوری که ترکیه بود یا مثل پیمان بغداد که حالا اونم نشد به جایی نرسید یا اینکه خودمون باید تقویت نظامی بکنیم خودمون رو


audio: ENRee_fkTmQ_0051.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی یه همچین منطقی دیگه حالا خیلی ساده یه همچین منطقی پشتش داشت که آمریکا حالا موافق نبود هم نگرانی‌هاش اونی بود که گفتم هم نگران این بود که حالا اگر ایران خیلی مسلح بشه و قوی بشه از نظر نظامی و اینا بخواد مستقل از آمریکا سیاست خارجی خودش رو پیش ببره دولت‌های منطقه رو بترسونه این چیزیه که ما نمی‌خوایم نمی‌خوایم این اتفاق بیفته این بود


audio: ENRee_fkTmQ_0052.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اون مسئله اینم بود که حکومت اگر اصلاحات جدی نکنه ثبات سیاسیش از جایی که فکر نمی‌کنه از داخل به خطر خواهد افتاد این داستان دهه 50 بود با آیزنهاور جمهوری‌خواه که رابطه خوبی هم داره نسبتا با شاه این داستان بود بعد آیزنهاور رفت کندی آمد کندی که آمد دموکرات‌ها که آمدن فشار آمریکا برای اصلاحات بیشتر شد


audio: ENRee_fkTmQ_0053.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اصلاحات در ایران و شاه هم پاسخ داد شاه راه اومد با کندی امینی رو آورد انقلاب سفید کرد نه اینکه انقلاب سفید رو کرد به‌خاطر آمریکایی‌ها و به‌خاطر اونا ولی اون کاری بود که اونا هم بسیار بسیار تشویق می‌کردن و موافقش بودن انقلاب سفید انجام شد با کلی اصول جدید و قدرتش رو هم تثبیت کرد ناآرامی‌های 42 و قیام 15 خرداد و اینا رو همه رو سرکوب کرد داستان ولی همون داستانیه که بود موند


audio: ENRee_fkTmQ_0054.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی برگشت به همون جایی که بود شاه چونه بزنه برای گرفتن تسلیحات بیشتر از آمریکا و آمریکا هم با نگاه به جنگ سرد فکرش به این باشه که ما اینجا می‌خوایم شوروی رو مهار کنیم و مهار شوروی هم در برابر ایران خطر اصلی رو خطر نظامی نمی‌بینیم


audio: ENRee_fkTmQ_0055.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
در زمان جانسون یک اتفاق مهم دیگری هم توی منطقه افتاد یه جابه‌جایی هم اتفاق افتاد انگلستان امپراتوری بریتانیا که یک قرنی بود اینجا خیلی حضور داشت و کنترل داشت و خلیج فارس رو عملا داشت اداره می‌کرد و اینا رفت از منطقه و آمریکا می‌خواست جاش رو بگیره می‌خواست کنترل رو بگیره دست خودش و اولین تصمیمش هم این بود که خب همون شکلی اداره بکنیم رابطه‌های اینجا رو که انگلیسی‌ها داشتن اداره می‌کردن


audio: ENRee_fkTmQ_0056.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
مخصوصا رابطه بین ایران و عربستان رو ما با همون فرمونی بریم که تا حالا بوده منتها خب یه سری گرفتاری داره دیگه مثلا عربستان می‌خواست کل شبه‌جزیره در اختیار عربستان باشه ایران می‌خواست خلیج فارس دریای ایران باشه و کنترل داشته باشه روش دعوای اصلی سر این بود و آمریکا هیچ‌کدوم اینا رو نمی‌خواست اتفاق بیفته می‌خواست یه طوری نشه که یکی از این‌ها بر دیگری مسلط بشه


audio: ENRee_fkTmQ_0057.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و در واقع چون می‌خواست این اتفاق نیفته مجبور بود از سعودی حمایت بکنه به‌خاطر اینکه ضعیف‌تر بود همین‌طوری اگه ول می‌کرد خودش طبیعی اتفاق بیفته عربستان ضعیف‌تر بود و نمی‌تونست برای همین مجبور می‌شد حمایت کنه از سعودی و این خب چیزی نبود که شاه بپسنده


audio: ENRee_fkTmQ_0058.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
این حالا دوباره به این داستانه برمی‌گردیم داستان رابطه ایران و عربستان و اینکه این موازنه رو چه جوری برقرار بکنن یه بخش مهمی از سیاست‌های آمریکاست در منطقه ولی خب شرایط تغییر می‌کرد در طول این مدت شرایط تغییر می‌کرد شاه قدرتش عوض می‌شد قدرت داخلیش عوض می‌شد آدمایی که در خارج بودن عوض می‌شد بازی‌های متفاوتی می‌کرد درآمدهای نفتی ایران رفت بالا دست شاه باز شد به پشتوانه اون یه مدت رفت دنبال سیاست‌هایی مستقل از آمریکا


audio: ENRee_fkTmQ_0059.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
با شوروی قراردادی بست که ایران اجازه نمی‌ده آمریکا توش پایگاه موشکی بزنه یک تهدیدی رو اینطوری شروع کرد مدیریت کردن و از اون طرف البته چالش‌های تازه هم پیش می‌اومد زمان همون جانسون قانون کاپیتولاسیون رو گذاشتن که خب باز مخالفینی رو در ایران فعال کرد آیت‌الله خمینی یه سخنرانی خیلی تندی کرد که این قانون تحقیر‌آمیزه من اصلا از غصه دارم می‌میرم عظمت ایران رفت و


audio: ENRee_fkTmQ_0060.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه مملکت رو اگر شاه مملکت ایران اگر یک سگ آمریکایی رو زیر بگیره بازخواستش می‌کنن از اون طرف اگه یک آشپز آمریکایی شاه ایران رو زیر بگیره مرجع ایران رو زیر بگیره کاریش نمی‌شه کرد خیلی صدای زیادی کرد اعتراضه اعتراض بسیار تندی هم بود صدای زیادی هم کرد گفت دولت چون از آمریکا می‌خواست وام بگیره زیر بار چنین تحقیری رفت خلاصه اعتراض شدیدی بود بعدش هم تبعید شد به ترکیه و


audio: ENRee_fkTmQ_0061.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
چند ماه بعد هم گروهی از مذهبی‌های مخالف شاه رفتن نخست‌وزیر شاه رو که اونم معروف بود به اینکه خیلی نزدیکه به آمریکایی‌ها اون رو ترورش کردن منصور رو کشتن


audio: ENRee_fkTmQ_0062.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه هم بعدش ترور شد در کاخ مرمر که البته ناموفق بود ترورش دوره‌ی پرتلاطمیه دوره‌ایه که شاه یه راهنماهای مختصری به سمت شوروی می‌زنه یه خریدهای صنعتی و نظامی از شوروی می‌کنه بیشتر به نظر می‌رسه برای اینکه بتونه با آمریکا بهتر و قوی‌تر مذاکره کنه ولی به هر حال دینامیک رابطه ایران و آمریکا تو دهه 60 یه مقدار عوض می‌شه نفوذ واقعی واشنگتن در ایران کم می‌شه یه مقدار شاه هم نشون می‌ده که اگر که از آمریکا جواب نگیره


audio: ENRee_fkTmQ_0063.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
می‌تونه با شوروی هم کار بکنه و دوره‌ای هم هست که اقتصاد ایران هم توش رشد بسیار خوبی رو تجربه می‌کنه چند بار درباره‌ش تو ویدیوهای مختلف ما صحبت کردیم و خواهیم کرد دهه 40 ایران می‌شه یه چیزیه شبیه ژاپن بعد از جنگ


audio: ENRee_fkTmQ_0064.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و آخر این دهه 60 زمانیه که نیکسون می‌آد رئیس‌جمهور آمریکا می‌شه یعنی وقتی نیکسون می‌آد به قدرت ایران درآمدش خوبه شاه بعد از همه اینایی که تعریف کردیم از جایگاه خودش دیگه خیلی مطمئنه بر داخل تسلط داره تو منطقه هم حواسش جمعه و کنترل داره تو دنیا هم اوضاعش اوضاع خوبیه


audio: ENRee_fkTmQ_0065.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
این نقطه‌ایه که یعنی ایران در این شرایطه که شاه و نیکسون به هم می‌رسن منتها در واقع در این نقطه‌ست که با نیکسون رئیس‌جمهور مواجه می‌شه رابطه شاه و نیکسون از قبل از اینکه نیکسون رئیس‌جمهور بشه شروع شده بود نیکسون رو شاه از روزگار جوانی می‌شناخت سال 53 همون سال 32 در همون دیداری که


audio: ENRee_fkTmQ_0066.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ازش یکی از اولین اعتراض‌های دانشجویی تاریخ ایران در اومد و کشته شدن سه دانشجوی دانشگاه تهران که مناسبت 16 آذره


audio: ENRee_fkTmQ_0069.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
جو ملتهبه اعتراض، درگیری، دخالت پلیس شعار، تیراندازی، سه کشته ولی به هر حال نیکسون می‌آد فرداش و همون دانشکده حقوق دانشگاه تهران دکترای افتخاری هم می‌گیره و شاه رو هم می‌بینه دیدار مهمی هم هست نیکسون می‌گم معاون آیزنهاوره اون موقع خیلی هم جوونه می‌نویسه تو یادداشت‌هاش که آره احترام و علاقه و تحسین خیلی زیادی به شاه دارم و رهبر بزرگیه و آدم باهوشیه و اینا اعتمادبه‌نفسش یه مقدار البته کمه


audio: ENRee_fkTmQ_0070.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
چند سال بعد هم توی گزارشی که برای شورای امنیت ملی آمریکا می‌نویسه می‌نویسه که نه این کم‌کم شاه داره دل و جراتی پیدا می‌کنه نیکسون هشت سال معاون آیزنهاور هست و بعدش خب طبیعیه که جوونم هست و معاون رئیس‌جمهور هم بوده و اولین خیز رو برمی‌داره که بره رئیس‌جمهور بشه


audio: ENRee_fkTmQ_0071.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه هم کمک مالی قابل‌توجهی انگار به کمپینش می‌کنه ولی اونطوری که داستان رو می‌دونیم نیکسون رئیس‌جمهور نمی‌شه نیکسون به بد کسی می‌خوره و انتخابات رو به کندی می‌بازه هم اون انتخابات رو می‌بازه هم بعدش می‌خواد بره فرماندار کالیفرنیا بشه اونجا رو هم می‌بازه و بعد اصلا دیگه می‌گه از سیاست می‌کشم کنار می‌گه می‌رم کنار دیگه تو سیاست نیستم می‌گه و واقعا هم یه مدتی می‌ره کنار


audio: ENRee_fkTmQ_0072.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی رابطه‌ش رو با ایرانی‌ها نه که بگم رابطه‌ش رو با ایرانیا حفظ می‌کنه ولی رابطه‌ش با ایرانی‌هایی برقرار می‌مونه از جمله با اردشیر زاهدی


audio: ENRee_fkTmQ_0073.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
زاهدی اون موقع سفیر ایرانه در آمریکا تو این دوره حالا کندی آمده ترور شده رفته جانسون اومده رئیس‌جمهوره هنوز دوره جانسون تموم نشده و هنوز هم معلوم نیست که جانسون نمی‌خواد دوره دیگه رو نامزد بشه نیکسون شروع می‌کنه به یه خرده‌ای بررسی کردن که من می‌خوام بیام توی انتخابات می‌خوام بیام نامزد انتخابات بشم و بعد هم می‌گه که یک سفری می‌خوام برم به شرق به آسیا یک سفر حسن نیتی


audio: ENRee_fkTmQ_0074.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
زاهدی می‌گه که خوبه که نیکسون بیاد شاه رو هم ببینه شاه ولی موافق نیست می‌گه که اولا که نیکسون بالاخره انتخاباتی رو شرکت کرده و باخته و ستاره بی‌فروغیه در سیاست آمریکا دوره‌ش گذشته اومد تلاشش رو کرد زورش رو زد و نشد دیگه رفت بعدش هم جانسون رئیس‌جمهوره یعنی رئیس‌جمهور مستقری نشسته حالا من یه کسی که می‌خواد کاندیدا بشه از حزب مخالف


audio: ENRee_fkTmQ_0075.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بیاد اینجا چه مناسبتی داره ببینیمش و اینا؟ زاهدی ولی که رابطه رو نگه داشته بود با نیکسون و با راکفلر و با گلدواتر و با ریگان با اینجور آدما رابطه رو برقرار نگه داشته بود و تماس داشت گفتش که پیشنهاد کرد به شاه که نه شاه رفته بود سوئیس تعطیلات اسکی گفتش که نه به نظر من بهتره که شما ببینینش زاهدی خیلی هم راحت از معدود کسایی بود که با شاه خیلی راحت صحبت می‌کرد


audio: ENRee_fkTmQ_0077.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و تصمیم خیلی درستی هم از آب درآمد به‌خاطر اینکه حالا اون موقع معلوم نبود ولی بعد از این چند ماه بعد از این جانسون گفتش که دیگه نمی‌خوام تو انتخابات بیام نامزد نشد، کشید کنار از دور بعدی و نیکسون شد رئیس‌جمهور نیکسون اومد توی انتخابات و بعد هم شد رئیس‌جمهور در نتیجه اون دیداری که کرده بودن قبل از انتخابات بسیار دیدار مهم‌تری هم شد همون موقعی هم که دیدار کردن معلوم بود دیدار مهمی بوده حداقل برای نیکسون


audio: ENRee_fkTmQ_0078.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
چند ساعت صحبت کردن این سال 67 ئه 14 سال حالا می‌گذره از اولین باری که همدیگه رو دیدن هر دو پخته‌تر شدن شاه کنترل بسیار بهتری داره روی اوضاع آریامهر شده تاج‌گذاری کرده 26 سال بعد از پادشاه شدنش می‌دونیم شاه تاج‌گذاری کرد و تصویری که الان از خودش داره و دوست داره از خودش بسازه تصویر کوروشه تصویر کوروش بزرگه که


audio: ENRee_fkTmQ_0079.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
قراره ایران رو ببره به دروازه تمدن بزرگ انقلاب کرده انقلاب شاه و ملت کرده یک دوره‌ای از اصلاحات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی رو شروع کرده دوره درخشان اقتصادی داشته اعتراضاتی شده اعتراضات رو سرکوب کرده بعد هم یه طوری سیستم رو چیده که از امور روزمره دولت فارغه توش دخالت نداره


audio: ENRee_fkTmQ_0080.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
با نخست‌وزیرایی که مثلا نگرانش بکنن و اینا دیگه لازم نیست سروکله بزنه داره با هویدایی کار می‌کنه که ازش مطمئنه اونم داره کار رو خوب پیش می‌بره شاه می‌تونه تمرکز کنه با خیال راحت روی اون کارای کمی که برای خودش برداشته و توش هم هی بهتر و بهتر و مجرب‌تر هم شده از جمله روابط خارجی و امور بین‌الملل


audio: ENRee_fkTmQ_0081.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی یه طوری که وزارت خارجه عملا منشی و مجری تصمیمات شاهه وزیر خارجه خیلی آدم مهمی نیست تو تصمیم‌گیری نیست تو خیلی از دیدارهای مهم اصلا شرکت اصلا راهش نمی‌ده شاه وزیرخارجه رو یه سری از جلسه‌هایی که ما تو این ویدیو هم درباره‌ش صحبت می‌کنیم تو کتابا هست و اینا ما تنها چیزی که تنها راهی که بدونیم تو این جلسه چه اتفاقی افتاده تنها سندی که داریم یادداشت‌هاییه که کیسینجر و نیکسون از اون جلسه‌ها داشتن


audio: ENRee_fkTmQ_0082.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه یادداشتی نداره کس دیگری هم نبوده توی اون جلسه که ما ببینیم اینا راست می‌گن یا دروغ می‌گن یا هرچی چی گفتن چی گرفتن


audio: ENRee_fkTmQ_0083.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی به هر حال اینطوریه شاه کسی دیگه‌ای رو نمی‌بره حتی وزیرخارجه رو توی جلسه نمی‌بره توی چنین شرایطیه خلاصه شاه نیکسون رو می‌بینه نیکسون هم تغییر کرده تو این 14 سال نیکسون قبلا توی کنگره بوده معاون رئیس‌جمهور بوده بالا و پایین سیاست رو یه خرده‌ای دیده رفته الان با یه برند جدید سیاست‌مدار پخته و خردمند و اینا می‌خواد برگرده به بازی و وقتی همو می‌بینن می‌فهمن که چقدر در سیاست بین‌الملل اینا مثل هم فکر می‌کنن


audio: ENRee_fkTmQ_0084.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
درباره امنیت خلیج فارس صحبت کردن درباره شوروی صحبت کردن درباره نفت صحبت کردن درباره رفتارهای متناقض بریتانیا صحبت کردن بسیار نقطه مهمیه این دیدار اون موقعیه که می‌گم انگلیس از خاورمیانه رفته بود بیرون اسرائیل تبدیل شده بود به قدرت جدیدی در خاورمیانه و آمریکا یا حداقل نیکسون دنبال یک متحدی می‌گشت که بتونه خلیج فارس رو مدیریت کنه


audio: ENRee_fkTmQ_0085.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یا اینطوری بگیم آمریکا دنبال سیستمی می‌گشت که بتونه خلیج فارس رو باهاش مدیریت بکنه و شاه دنبال کسی می‌گشت که به حرفش گوش کنه که بگه که مدیریت اینجا رو بسپار به ما و کسی هم باشه که گیر دموکراسی و اینا نده خیلی با نظام پادشاهی مشکلی نداشته باشه نیکسون هم بعدا خودش گفت گفت درسته ایران دموکراتیک نیست ما می‌خوایم که متحدین‌مون دموکراتیک باشن این ایران نیست ولی این نظامی داره که اونجا داره کار می‌کنه


audio: ENRee_fkTmQ_0087.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ملت ایران آماده دموکراسی نیست در انگلستان هم سالیان درازی طول کشید سرها بریده شد خون‌ها ریخته شد تا رسیدن به این نظام فعلی حرف‌هایی که خب خیلی برای شاه شنیدنش خوشایند بود شاهی که از دهن رئیس‌جمهورای قبلی آمریکا هی دعوت و فشار به دموکراتیک کردن و این‌ها شنیده بود این حرفا واقعا موسیقی دلنوازی بود در گوشش خیلی خلاصه با هم حال کردن و بعد هم که نیکسون رئیس‌جمهور شد شاه داشت طرح ایران مدرن رو می‌ریخت


audio: ENRee_fkTmQ_0088.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ایران رو به چشم کشوری می‌دید که باید قدرت شاهنشاهی قدیمیش برگرده قدرت اول منطقه باشه همکار آمریکا باشه نه وابسته آمریکا و در نیکسون هم عمل‌گراییش رو دید و پسندید و ضد کمونیست بودنش رو که مثل خودش بود دید و پسندید اشتراک نظرشون در اینکه حالا هر ملتی باید دنبال متحد طبیعی خودش باشه و خیلی اشتراکات‌شون واقعا خیلی زیاد بود هم با نیکسون هم بعدا با کیسینجر


audio: ENRee_fkTmQ_0089.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه می‌گفت ایده‌های ژئوپلیتیکی کیسینجر مثل ایده‌های خودمه اصلا اینه که زمینه این همکاری خوب بود منتها اطمینان 100 درصد به همدیگه ندارن به هر حال اینا نظرات‌شونه واقعیت وضعیت هم مهمه واقعیت وضعیت اینه که داستان همچنان داستان جنگ سرده اصل قصه سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا نهایتا باید در دل سیاست‌های جنگ سرد آمریکا کار کنه و جواب بده


audio: ENRee_fkTmQ_0090.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
برای همینم شاه اونجایی که می‌بینی اینا می‌رن به سمت تنش‌زدایی یه مقدار نگران می‌شه چون سیاست کیسینجر و نیکسون در جنگ سرد


audio: ENRee_fkTmQ_0092.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و این یه خرده برای شاه نگران‌کننده‌ست چون بالاخره می‌گه که نکنه ما اینجا بشیم وجه‌المصالحه وجه‌المعامله مثلا ایران رو بخوان سر ایران معامله کنن اینا با شوروی ولی از اینا گذشته شاه می‌تونه اثر بذاره روی اینکه نیکسون چطوری فکر کنه به آسیا و به نقش آمریکا در آسیا نیکسون می‌دونیم وقتی که اومد برای ویتنام سیاستش رو پرده‌برداری کرد ایده این بود که جنگ ویتنام رو ویتنامی کنیم


audio: ENRee_fkTmQ_0093.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی چی؟ یعنی کار رو بسپریم دست خودشون ما کمک‌شون کنیم ولی خودشون بجنگن ما نریم بجنگیم اونجا اینم خب ایده‌ای بود که شاه بسیار می‌پسندید دوست داشت دخالت آمریکا در منطقه یک همچین شکلی داشته باشه آمریکا خودش مستقیم نجنگه حمایت بکنه تجهیز بکنه ایران بتونه اون کار رو مثلا انجام بده در منطقه این برون‌سپاری کارها مخصوصا در جهان سوم


audio: ENRee_fkTmQ_0095.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
واقعا چیزی نداره که برای آمریکا مهم باشه به جز اون چیزی که روی رابطه با قدرت‌های بزرگ تاثیر می‌ذاره منافع آمریکا رو می‌تونه به خطر بندازه و اون چیز مثلا نفت خلیج فارسه مثلا مسئله اعراب و اسرائیله که اون موقع موقع قدرت گرفتن نیکسون تنش‌شون بالا هم هست نیکسون سال 68 می‌آد


audio: ENRee_fkTmQ_0096.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یک سال قبلش جنگ شش روزه بوده عرب‌ها شکست پرتلفاتی خوردن مادی و روحی روانی فضا پرتنشه و گفتیم بریتانیا هم داره از خلیج فارس می‌ره بیرون این یک بخشی از تغییر چهره دنیاست بعد از جنگ جهانی دوم پایان دوران استعماره و شروع نظم جدیدی در جهان بریتانیا نه دیگه زور این رو داره که بخواد مسائل خارجی رو اونطوری بهش توجه بکنه و


audio: ENRee_fkTmQ_0098.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و بعدش هم واقعا مسائل داخلی خودش احتیاج به رسیدگی بیشتری دارن در ادامه روندی که از بعد از جنگ شروع شده از دکترین ترومن تا عملیات آژاکس در ایران تا بحران سوئز اینا دیگه سال 69 بریتانیا می‌گه ما برنامه‌مون اینه که از خاورمیانه بیایم بیرون


audio: ENRee_fkTmQ_0099.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ما بیایم بیرون و حالا آمریکا باید تصمیم بگیره یا مستقیم خودش نیرو بیاره یا یکی رو که متحدشه و بهش اطمینان داره تجهیزش کنه که اینجا رو اداره کنه حواسش بهش باشه و اینجا اونجاییه که یک نقش مناسبی برای ایران پیدا می‌شه این همون نقشیه که شاه برای ایران می‌خواد دیگه یکی از داستان‌هایی که باهاش سعی می‌کنه آمریکا رو راضی کنه به فروش سلاح بیشتر همینه


audio: ENRee_fkTmQ_0100.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
که ما برای شما این کار رو اینجا می‌تونیم انجام بدیم مسلما برای ایران یک رول بین‌المللی هم هست که ما قادر، آماده و لایق اجرای اون رول نجیب بین‌المللی هستیم یعنی نه فقط به ثبات منطقه خودمون کمک بکنیم


audio: ENRee_fkTmQ_0102.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
برجسته کردن تهدیدهاییه که علیه ایران هست به عنوان یک متحد آمریکا از جمله تهدید سرخ تهدید سرخ از طرف شوروی از جمله در درجات دیگه تهدید عربی که توی این سال‌ها اتفاقا از کنار گوش ایران از عراق صداش بلند شده ایران واقعا نگران عراق جدیده عراق مثل بقیه کشورهای پسااستعماری که مرزهاش رو دیگران اومدن رو کاغذ کشیدن


audio: ENRee_fkTmQ_0104.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
به خلیج فارس دسترسی درست حسابی نداره مرز آبی محدودی داره و بندر بزرگ تجاری نظامی اینا نمی‌تونه اونجا بسازه واسه همین هم کویت رو می‌خواستن که انگلیسیا ندادن بهشون در نتیجه آخرش عراق موند و عملا همین دسترسی به اروندرود اروندرود ما، شط‌العرب اون‌ها رودخونه‌ای که برای اینکه توش کشتیرانی بخواد بکنه اجازه ایران رو لازم داشت


audio: ENRee_fkTmQ_0105.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
حالا البته مرز ایران و عراق مشکلات دیگه هم داشت ولی مسئله اصلی اروندرود بود اون مرز آبی بود مرز آبی مشکل عراق بود البته این طرف مرز مشکل ایران بود مشکل ایران اینه که خب در خوزستان با عراق مرز طبیعی نداره یعنی اینور اروند دیگه دشت‌های بازه اونم خوزستان ثروتمند و مهم و روی خود اروند هم اینکه مرز کجا باشه سرش اختلافه اختلاف بود یعنی


audio: ENRee_fkTmQ_0106.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ایران می‌گفت طبق قانون کلی مرزهای آبی اونجایی که عمیق‌ترین قسمت رودخونه‌ست می‌شه مرز عراق می‌گفت نه ما زمان رضاشاه یک پیمانی بستیم قبل از جنگ جهانی دوم که ما طبق اون پیمان حق عبور و مرور داریم ما احتیاجی به اجازه ایران نداریم حالا اونم یه پیمانی بود که تحت فشار انگلیسی‌ها بسته بودن و اینا ولی به هر حال بسته شده بود و بعد از اون موقع حالا تا موقعی که ما الان داریم صحبتش رو می‌کنیم آخر دهه 60


audio: ENRee_fkTmQ_0107.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
دهه‌های ناآرامی بود در عراق چند بار کودتا شد حکومت مستحکمی مرکزی نداشت خیلی وقتا این شط و رود برای همین مسئله نشده بود منتها خب تنش بود تا حزب بعث در عراق کودتا کرد یک سال قبل از اینکه نیکسون بیاد به قدرت و اختلافات با ایران رفت بالا صدام که اون موقع معاون بکر بود حسن‌البکر بود تنش رو برد بالا


audio: ENRee_fkTmQ_0108.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تا جایی که گفت ما اصلا سر اروند دعوا نداریم با ایران که اروند که اصلا مال ماست دعوای ما با ایران سر خوزستانه سوار موج پان‌عربی هم شده بود که آره ما واسه عراق نیست که جلوی ایران داریم می‌جنگیم می‌ایستیم جنگ که نبود اون موقع ما دروازه شرقی هستیم ما واسه همه عرباست که اینجا باید بایستیم سر جای خودمون واسه حق اعراب در آبراهه شط‌العربه برای دفاع از ثروت ملل عرب


audio: ENRee_fkTmQ_0109.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ما باید یه همچین کاری بکنیم و بعثی‌ها که اومدن گفتن کشتی ایرانی حق نداره بره بیاد از ایران هم صداهایی بلند می‌شد که اصلا عراق کیه اینا عراق در خاک ایران بوده پایتخت ایران همیشه توی عراق بوده در زمان باستان اینا همه‌ش باید اصلا ملحق بشه به ایران


audio: ENRee_fkTmQ_0110.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
لفظی تنش خیلی بالا بود هر دو طرف هم تهدید می‌کردن که اگه کوتاه نیای جنگ می‌کنیم و این دوباره یک معضلی بود که آمریکا از بریتانیا به ارث برده بود دیگه برای آمریکا چیزی که اینجا مهم بود این بود که جنگ نشه تمام این مدتی که توی آمریکا یک عده‌ای می‌گفتن به ایران سلاح نفروشیم می‌گفتن که ایران رو بهش سلاح بیشتر بدیم قدرت شاه بیشتر بشه منطقه ناامن می‌شه


audio: ENRee_fkTmQ_0111.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اونایی هم که متحد شاه بودن متحد ایران بودن در آمریکا اینا هم می‌ترسیدن که اگر جنگ بشه این تصویری که ایران داره تیره بشه دیگه کنگره فروش سلاح رو به ایران تایید نکنه بحران اون موقع البته تنش از یه حدی بالاتر نرفت موقتا حل شد حالا یه وقتی شاید داستان اروند و اختلافات مرزی ایران و عراق رو تعریف کردیم ولی ایران هم دید بالاخره آمریکا جنگ نمی‌خواد عراق هم با همون تهدیدا رفت عقب


audio: ENRee_fkTmQ_0114.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
منتها بحران نشد ولی یه چیزی داشت یه بیدارباشی داشت برای بعضی از آمریکایی‌ها اونجایی که شاه کوتاه نیامد که جنگ نکنه یعنی به خواست آمریکایی‌ها عمل نکرد حتی نماینده فرستاد به سنا بگه که ایران با هر گونه حمله عراق مقابله می‌کنه و شدید هم مقابله می‌کنه نیومد تنش رو کم بکنه و این یک پیغام واضحی داشت پیغامش این بود که


audio: ENRee_fkTmQ_0115.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ایران دیگه لزومی نمی‌بینه ملاحظه آمریکا رو بکنه می‌تونه خودش تصمیم‌گیر باشه این یه پریویویی بود از طرحی که شاه داشت برای نقش ایران در خاورمیانه کشور مقتدری که از پس خودش برمی‌آد اگر سیاستی رو تشخیص بده که درسته می‌تونه اعمال کنه می‌تونه موازنه قوا رو در منطقه اونطوری که خودش می‌خواد و البته اونطوری که آمریکا می‌خواد برقرار بکنه


audio: ENRee_fkTmQ_0116.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و این یعنی دیگه ایران بهترین گزینه‌ست که دکترین نیکسون رو در خلیج فارس پیاده بکنه شما اگر دنبال متحدی می‌گردی که بتونه اینجا رو اداره بکنه بدون اینکه خودت درگیر بشی اونطوری که نیکسون دوست داشت انجام بده


audio: ENRee_fkTmQ_0119.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
سابقه روابط هم این بود تا نیکسون شد رئیس‌جمهور نیکسون 5 سال رئیس‌جمهوره و تو این 5 سال شاه و نیکسون 5 بار همدیگه رو می‌بینن گفتیم تا قبل از اینم دو بار همدیگه رو دیدن تو این 5 سال هم 5 بار می‌بینن سه بار نیکسون می‌آد تهران دو بار هم شاه می‌ره واشنگتن دفعه اولش هم همون تازه‌ست تازه نیکسون رئیس‌جمهور شده آیزنهاور می‌میره


audio: ENRee_fkTmQ_0120.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
مراسم تشییع جنازه‌ش شاه یکی از مهمانان عالی‌رتبه‌ست می‌ره اونجا و نیکسون رو می‌بینه و یک مذاکره‌ای هم می‌کنن درباره چی؟ درباره اینکه این سیاست آمریکا در منطقه غرب آسیا باید عوض بشه سیاست چیه؟ سیاست دو ستونیه اصطلاحا بهش می‌گن سیاست دو ستونی حالا بعضیا می‌گن این اصطلاح درستی نیست ولی فعلا ما با همین کار می‌کنیم سیاستیه که زمان جانسون بود سیاستیه که جانسون در واقع از زمان چون بریتانیایی‌ها همین سیاست رو انگار داشتن


audio: ENRee_fkTmQ_0121.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
جانسون هم داشت ادامه می‌داد همین رو دو ستون یک ستون ایران یک ستون عربستان شما از این دو ستون حمایت کنین موازنه رو اینطوری برقرار کنین و شاه ایده‌ش اینه که این رو بذارین کنار این رو بذارین کنار سیاست تک‌ستونی رو دنبال کنید شما بیاید پشت ما قدرت اصلی ایرانه خلیج فارس دریای ایرانیه ما هم که قوی هستیم متحد هم با شما هستیم بیاین بسپرینش به ما و اینجا هم وضع ایران رو استفاده می‌کرد


audio: ENRee_fkTmQ_0122.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
به عنوان دلیلی که این ایده ایده‌ی درستیه هم وضع عربستان رو می‌گفت می‌گفتش که عربستان ممکنه که به نظر بیاد ملک فیصل قدرت داره و اینا ولی اوضاع‌شون بی‌ثباته عربستان رفته سمت مدرن شدن و شرکت‌های آمریکایی و سرمایه‌گذاری و نفت و اینا ولی شرایط داخلیش می‌گفت مستعد مشکله هم جنبش‌های کارگری یه خرده درست شده که از دل اون ساخت‌وساز سریع و اینا هم از اون طرف همون چند قدمی که


audio: ENRee_fkTmQ_0123.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
در راه تجدد و مدرنیزاسیون و اینا برداشتن صدای وا اسلامای علما رو درآورده شاه این رو می‌دید به آمریکا می‌گفتش که اینا متزلزلن ملک فیصل هست ولی پادشاه بعدیش این قدرت رو نداره انتقال قدرت معلوم نیست چطوری می‌خواد باشه شما اگه روی عربستان حساب کنید داری روی یه کشور بی‌ثباتی سرمایه‌گذاری می‌کنی و شما هم خیلی حمایت باید بکنید که این رو بکنید دو ستونی به‌خاطر اینکه دو ستونی که موازنه طبیعی نیست


audio: ENRee_fkTmQ_0124.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
موازنه ساختگیه برای اینکه دو ستونش کنین کلی باید از عربستان حمایت بکنین دیگه شما بیاید همه حمایت رو بیارید پشت ایران این ایده ولی خب مخالف زیاد داشت اون موقع حداقل تو اون سفر اولی که شاه رفته بود حتی کیسینجر هم مخالف بود کیسینجر دست راست نیکسون بود در مسائل بین‌المللی به نیکسون می‌گفت گوش نده این حرف رو می‌گفت درباره ایران خیلی محتاط باید باشی همون سیاست دوقلوی ایران و عربستان رو پیش ببر


audio: ENRee_fkTmQ_0125.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
من می‌گفت چیزی نمی‌فهمیدم از این داستان ایران و عربستان شناختی هم از منطقه نداشتم ولی چیزی که برام مهم بود شوروی بود می‌گفت به شاه بگو نمی‌شه بگو ما کشورمون دموکراتیکه ما مجلس داریم اینطوری نیست که رئیس‌جمهور یه تصمیمی بگیره بخواد توافق کنه همون سیاست رو بره اجرا بکنه و اینا نیکسون هم تقریبا پیچوند یعنی گفت حالا وقت بیشتری می‌خوام اینا وقت گرفت که بیشتر بره ارزیابی بکنه قبل از اینکه برگردیم ببینیم این سیاست چطوری پیش رفت


audio: ENRee_fkTmQ_0126.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یه کم به این حرف شاه دقت بکنیم خیلی جالبه واقعا مقایسه‌ای که درباره وضع ایران و عربستان می‌کنه ظاهر کار دست‌کم نشون می‌ده که شاه درست داره می‌گه کنترلش روی اوضاع در ایران خیلی بیشتر از ملک فیصله اعتراضات رو سرکوب کرده خمینی تبعیده حزب توده کاملا خلع سلاحه یه مخالفت‌های دانشجویی هست اونم شاه می‌گفت به آمریکایی‌ها که این 10 درصد دانشجوها فعال سیاسی‌ان که نیکسون می‌گفت خب تو آمریکا که بیشترن مخالفان سیاسی ما تو دانشجوها


audio: ENRee_fkTmQ_0127.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی این تصویر رو می‌تونه نشون بده که من کنترل کشور دستمه و عربستان رو می‌گفتش که انتقال قدرت از ملک فیصل به بعدی‌ها مشکل خواهد بود و متزلزله و اینا ما واقعیت تاریخی رو می‌دونیم که خب برعکس شد


audio: ENRee_fkTmQ_0129.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
انتقال قدرت از فیصل به جانشینانش و ادامه خاندان سعودی کم‌وبیش کم‌دردسر انجام شد بی‌دست‌انداز نبود ولی خب در مقایسه با شاهی که اصلا نتونست حکومتش رو تمام بکنه


audio: ENRee_fkTmQ_0131.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
حتی همون سال 57 که ایران انقلاب شد عربستان هم یک شورش مذهبی شد که آل سعود رو سرنگون کنن و اینا ولی نگرفت در ایران شاه رو برداشتن ولی اونجا نشد یعنی اتفاقا اون حرفایی که شاید درباره عربستان می‌گفت بیشتر درباره ایران درست درآمد


audio: ENRee_fkTmQ_0132.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و الان که نگاه کنیم اون دلایلی که برای ضعیف دونستن عربستان می‌آورد دلایلیه که همون موقع برای ایران هم صادق بود منتها خب هم عربستان دهه 70 اصلا جاه‌طلبی شاه رو نداشت و هم اینکه عربستان اصلا هویت خودش رو سیاست خارجیش رو کاملا مقابل اسرائیل تعریف کرده بود اون موقع برای همین شاه تونست یک توفیقی پیدا بکنه که اون نقشی رو که می‌خواد بازی بکنه نقشه چی بود؟


audio: ENRee_fkTmQ_0134.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
کشور قدرتمندی که هم نظم منطقه رو حفظ بکنه هم امنیت مسیر نفت رو البته اینطوری نیست که تا شاه بگه آمریکایی‌ها بپذیرن اولش که گفت نپذیرفتن حالا می‌گیم آمریکایی‌ها هم حرف دقیقی نیست دیگه چون آمریکا در همه اون سال‌ها و این سال‌ها حکومت آمریکا توش صداهای مختلفی هست حتی در دولت موضع پنتاگون و وزارت‌خارجه و سی‌آی‌ای و اینا خیلی با هم فرق می‌کرد و خیلی هنوز هم ممکنه فرق کنه درباره ایران


audio: ENRee_fkTmQ_0135.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اون موقع که شاه این رو گفت در سفر زمان تشییع جنازه آیزنهاور کسی این رو نپذیرفت ولی کم‌کم در سال‌های بعد در واشنگتن برای این حرف‌ها گوش‌های خریداری پیدا شد در وزارت‌خارجه، در آدمای کسینجر، در سی‌آی‌ای و کم‌کم همه جا به جز پنتاگون می‌رن به سمت اینکه بله مهار شوروی و هم‌پیمانان عرب شوروی در خاورمیانه


audio: ENRee_fkTmQ_0136.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یک نفری یک قدرت محوری باید داشته باشه در منطقه و اون هم ایرانه یعنی ایران باید در خلیج فارس دست بالا رو داشته باشه قوی‌ترینه باثبات‌ترینه متحد ما هم هست چرا که نه؟ نیکسون وقتی که این سیاست رو پذیرفت و در واقع سیاست آمریکا عوض شد به شاه نوشت که من موافقم که ایران نقش مهمی داره در دکترین من ما اشتراک نظرمون زیاده


audio: ENRee_fkTmQ_0137.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ایران می‌تونه نقش شوروی رو در منطقه کم بکنه و از اینجور صحبت‌ها این تغییر سیاست آمریکا از اون سیاست دو ستونی ایران و عربستان که از زمان بریتانیا بود و زمان جانسون بود به سیاست عملا تک‌ستونی پشت سر ایران حالا یه سوال جالب اینه که آیا این انتخاب بود برای آمریکا یا اجبار بود؟ اصلا آمریکا گزینه دیگری داشت یا نداشت؟ چون رو کاغذ می‌گیم خب داشت دیگه


audio: ENRee_fkTmQ_0139.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
رو کاغذ اگه هیچی درباره این کشورها ندونیم یا همون دو ستونه رو پیش ببرن یا یه پیمان امنیتی توی منطقه بهش برسن که اصلا خیلی وابسته به یه کشور نباشه منتها اینا واقعا فقط روی کاغذه وضع واقعی رو که نگاه کنی وضع ویتنام رو که نگاه کنی تعهدهای بین‌المللی که آمریکا همون موقع داشت اینا رو که نگاه کنی می‌بینیم که عربستان نمی‌تونست ستونی یا تک‌ستونی باشه اصلا عربستان واقعا ستونی نبود نه قدرتی داشت نه تمایلی به اینکه این نقش رو بازی کنه داشت


audio: ENRee_fkTmQ_0140.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اصلا نمی‌خواست ستون سیاسی امنیتی آمریکا بشه در منطقه تنش بین اعراب و صهیونیست‌ها در اوج بود سال‌های بین دو جنگ خونین عربستان نمی‌خواست متحدین عربش رو از دست بده ملک فیصل اعتقادش این بود که صهیونیست‌ها و کمونیست‌ها دست‌شون تو یه کاسه‌ست و اینا می‌خوان اتحاد اعراب و آمریکا رو از بین ببرن برای همین ترجیح می‌داد که سکوت کنه و وارد اون قصه امنیتی سیاسی و این‌ها نشه


audio: ENRee_fkTmQ_0141.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و عربستان ضعیف هم بود یعنی حالا نخواستنش یه داستان بود عربستان از پس یمن نتونست بربیاد یمن شمالی حمله کرد عربستان ایران بود که ضد هوایی فرستاد تانک فرستاد بتونه دفاع کنه از خودش بعد هم قول داد شاه که ما بعدا هم اگر کمکی لازم بود هستیم که همون نقشی بود که شاه می‌خواست داشته باشه یعنی عملا به نظر می‌رسه خیلی گزینه دیگری هم نداشتن آمریکایی‌ها ولی شاه تونست نشون بده که بله در این شرایط که شما دنبال یه ژاندارمی در منطقه هستید


audio: ENRee_fkTmQ_0142.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ما می‌تونیم این کار رو بکنیم این چیزیه که وقتی که شاه رفت در مقابل یمن به عربستان کمک کرد نشونش داد چیزیه که در ماجرای جزایر سه‌گانه نشونش داد چیزیه که در جنگ ظفار نشونش داد چیزیه که در دفاع ایران از اردن جلوی فلسطینی‌های ساف می‌تونیم ببینیمش در جنگ هند و پاکستان می‌تونیم ببینیم که پاکستان شرقی جدا شد بنگلادش شد ایران رفت کمک پاکستان


audio: ENRee_fkTmQ_0143.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
جلوی هندی که پشتش به شوروی گرم بود رفت به کمک سومالی جلوی اتیوپی که پشتیبانی شوروی رو داشت خیلی جاهای مختلفی داره می‌ره دوره‌ایه که ایران شروع کرده نقش مهمی در منطقه بازی کردن قبلش از این خبرا نیست ولی حالا توی همه اینا اینطوریه که یه فرصت‌هایی پیش می‌آد و ایران می‌ره نقشی بازی می‌کنه نه اینکه تو همه‌ش موفق باشه تو همه‌ش موفق نیست تو بعضیاش موفق نیست یعنی مثلا اون جنگ با پاکستان رو هند پیروز می‌شه


audio: ENRee_fkTmQ_0144.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ولی هیچ‌کس تو همه سیاست‌هاش موفق نیست مهم اینه که فرصتی پیدا می‌کنه که اون نقشی رو که می‌خواد بتونه بگیره در جهان سوم بحران‌هایی که درست می‌شه ایران متحد آمریکا می‌ره و یه کاری می‌کنه که بدون اینکه آمریکا خودش رو درگیر بکنه این بحران‌ها مدیریت بشه این همون چیزیه که شاه می‌خواست در غیاب بریتانیایی که اینجا بود و شیوخ رو چیده بود دور خلیج فارس و الان دیگه رفته بود از هند رفت و از سنگاپور و هنگ‌کنگ و سوئز و عمان و یمن


audio: ENRee_fkTmQ_0145.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
از همه اینا رفته بود ایده شاه این بود که چرا یکی از اون سر دنیا بیاد اینجا ناوگان دریایی بیاره؟ چرا آمریکا بخواد پست رو تحویل بگیره از انگلیس؟ چرا ما نگیریم؟ خلیج فارس دریای ایرانیه باید دست ما باشه و الان در ابتدای دهه 70 میلادی با وضع اقتصادی ایران با حضور نیکسون در کاخ سفید زمینه آماده شده بود که بشه چنین سیاستی رو جلو برد زمینه آماده شده بود ولی به این معنی نیست که هیچ مقاومتی در مقابلش نبود


audio: ENRee_fkTmQ_0146.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
مقاومت در مقابلش بود ولی حالا اتفاقاتی هم می‌افتاد که کمکش می‌کرد مثلا اینکه اون چیزی که شاه همه‌ش خطرش رو هشدار می‌داد اتفاق افتاد شاه همه‌ش می‌گفت شوروی داره تو منطقه یارگیری می‌کنه و اینا و این اتفاق افتاد هند رفت با شوروی قرارداد بست متحد شد عراق و مصر رفتن نزدیک شدن به شوروی دیگه واضح بود که شوروی داره به ایران به آب‌های جنوبی نزدیک می‌شه و تو یه همچین وضعیتی بود که


audio: ENRee_fkTmQ_0147.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
نیکسون برای دومین بار در دوره ریاست‌جمهوریش آمد ایران شش سال قبل از انقلابه این اومد ایرانی که حالا خیلی هم ثروتمنده و خیلی هم پول از درآمد نفت و اینا داره


audio: ENRee_fkTmQ_0148.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و همه این سال‌ها می‌خواسته خرج نظامی بکنه یا نمی‌تونسته و یا پول نداشته و یا نمی‌دادن و یا هرچی نیکسون تو این شرایط اومد ایران حالا یه گزارش‌هایی هم دست نیکسون هست که ایران داره زیاد خرج نظامی می‌کنه


audio: ENRee_fkTmQ_0149.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
داره جلوی توسعه‌ش رو می‌گیره این کیسینجر حتی گفته بود اصلاحات شاه داره تنش داخلی ایجاد می‌کنه سی‌آی‌ای به نیکسون گزارش داده بود که ممکنه بعد از شاه سلسله پهلوی نتونه دوام بیاره خود نیکسون یه جاهایی گفته بود نگرانه که این توسعه و ثبات ایران بیش از حد به رهبری خود شاه وابسته باشه نهادهای دیگه رهبران سیاسی دیگه اونقدری قدرت نداشته باشن


audio: ENRee_fkTmQ_0150.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
که اگر یه وقتی شاه نباشه انتقال قدرت بتونه انجام بشه یعنی این نگرانی‌ها وجود داره ولی نیکسون می‌آد و سفر سفر مثبتی می‌شه نیکسون در واقع قبلش رفته شوروی داره از شوروی برمی‌گرده شاه دوباره نگرانیش رو از دتانت و این‌ها می‌گه نیکسون بهش می‌گه نگران نباش نیکسون به شاه می‌گه از من محافظت کن


audio: ENRee_fkTmQ_0154.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
ما باید بتونیم مثل اسرائیل روی پای خودمون وایستیم ما می‌خوایم مدرن‌ترین سلاح‌ها رو داشته باشیم و اینا گفت‌وگوها گفت‌وگوهای سازنده‌ای می‌شه هم بهشون خوش می‌گذره نیکسون بعدا می‌گه که آره درسته من از کرملین آمده بودم و کرملین قصریه و این حرفا ولی هشت روز کرملین واسه من جهنم بود تا اومدم ایران و تو کاخ شاه تونستم یک نفسی بکشم


audio: ENRee_fkTmQ_0156.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
که مست می‌شه کیسینجر یه داستان‌هایی من الان درست یادم نیست برای همین نمی‌گم اگر هم اشتباه نکنم توی بولینگ عبدو بود یه داستان‌های اونطوری داره بعد اون مدتی که اینجا هستن انفجارهایی می‌شه تو تهران چند تا بمب‌گذاری می‌شه نیکسون رو می‌خوان صبح ببرن مقبره رضاشاه خبر می‌آد که بمب گذاشتن کارخونه پپسی بمب گذاشتن یه شرکت ایتالیایی بمب گذاشتن یه شرکت آمریکایی بمب گذاشتن مرکز فرهنگی بریتانیا بمب گذاشتن یه ماشینی یه ژنرال آمریکایی توشه تصادف می‌کنه


audio: ENRee_fkTmQ_0157.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
نشون می‌ده که یک تنشی زیر این آرامش ظاهری هست دوره‌ای هم هست که کارای چریکی تو ایران زیاد شده بود الان که می‌خونیم می‌فهمیم که اینا اتفاقای مهمی بود ولی اون موقع تصمیم گرفتن خیلی به روی خودشون نیارن و مذاکرات رو ادامه بدن و خیلی هم دیدار موفقی شد و هر دو راضی‌ان علم می‌گه که بعد از اینا شاه خیلی خوشحال بود بعد از این جلسه‌ها می‌گفت هرچی رو گذاشتم جلوی نیکسون قبول کرد و اغراق هم نمی‌کرد طبق اسناد وزارت دفاع آمریکا نیکسون تو این سفر علی‌رغم مخالفت پنتاگون


audio: ENRee_fkTmQ_0158.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
حتی پذیرفت که نیروگاه هسته‌ای و سوختش رو اینا رو هم به ایران بفروشه و من وقتی که این رو خونده بودم فکر می‌کردم دیگه این بالاترین دستاوردیه که شاه تونسته بود توی اون مذاکرات بگیره تا وقتی که یه کتاب تازه‌ای خوندم در این باره خیلی جالب‌تر بود این کتاب ببخشید


audio: ENRee_fkTmQ_0159.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
این کتاب شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه این خیلی حرف جالب‌تری توش بود می‌گفتش آقای آرش رئیسی‌نژاد که اینا دستاورد بود ولی می‌گفت یه اتفاق مهمی که اینجا افتاد این بود که آمریکا اومد شد حامی و همراه ایران در سیاست خارجی غیردولتیش این خیلی حرف جالبیه یه خرده‌ای ممکنه به نظر حاشیه بیاد ولی به نظرم خیلی مهمه یه روابطی ایران داشت خب با کشورای منطقه


audio: ENRee_fkTmQ_0161.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یه سری رابطه هم ایران شروع کرده بود با سازمان‌های غیردولتی در منطقه یه رابطه پیچیده‌ای با کردهایی در عراق و یه رابطه‌ای در حدی پایین‌تر با شیعیانی در لبنان این سوای رابطه ایران با دولت‌های این کشورها بود تو اون کشورها با دولت‌شون نبود در ایران هم در واقع از طریق دولت و وزارت‌خارجه نبود شاه بود که داشت اداره می‌کرد این رابطه‌ها رو


audio: ENRee_fkTmQ_0162.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
گفتم حالا تو مذاکرات نیکسون و کیسینجر هم شاه وزیرخارجه رو راه نمی‌داد علم می‌گفت من به جای وزیرخارجه خجالت می‌کشیدم شاه بهش می‌گفت تو مذاکرات شما نمی‌خوای بیای برو سر ناهار بیا فقط وزیرخارجه رئیس دفتری بود مجری سیاست‌ها و اوامر می‌اومد امر می‌گرفت می‌برد اجرا می‌کرد جواب می‌آورد امر جدید می‌گرفت و اینا در لبنان ایران مثلا یه کارایی می‌کرد اصلا وزارت‌خارجه بی‌خبر بود یا برعکس یه کاری رو وزارت‌خارجه می‌خواست بکنه شخص وزیر دنبالش بود آدمی که در لبنان داشت شاه جلوش رو می‌گرفت


audio: ENRee_fkTmQ_0163.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یا اصلا نظر شاه رو عوض می‌کرد برمی‌گردوند نمونه‌ش اینه که وزارت‌خارجه می‌خواست که ایران با عرفات و سازمان آزادی‌بخش فلسطین رابطه برقرار کنه وزیرخارجه دنبال این کار رفته بود و آماده بود که این کار رو بکنه ولی این کار نشد به‌خاطر اینکه اون آقای منصور قدر که سفیر کبیر ایران بود در لبنان و از قضا با موساد هم رابطه خوبی انگار داشت جلوی این کار ر رو گرفت


audio: ENRee_fkTmQ_0164.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تونست جلوی این کار رو بگیره قدرتش خیلی بیشتر از وزیرخارجه و اینا بود می‌تونست نفوذش هم زیاد بود با شاه هم مستقیم کار می‌کرد اصلا رابطه می‌گم از طریق وزارت‌خارجه نبود رابطه در عراق رو هم که خیلی مهم‌تر از لبنان بود در عراق رو هم رابطه با کردها رو ساواک مدیریت می‌کرد وزارت‌خارجه اصلا نمی‌دونست چقدر رابطه رابطه عمیقیه همون‌طور که رابطه با مصر و سوریه و اردن و لبنان هم دست ساواک بود سفیرهای اینجاها آدم‌های امنیتی بودن


audio: ENRee_fkTmQ_0165.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
دست سازمان اطلاعات و امنیت کشور بود رابطه با این کشورها نه دست وزارت‌خارجه به صورت سازمانی شاه اصلا وزارت‌خارجه رو از این داستان خارج کرده بود یا حالا وزارت‌خارجه رو توانا نمی‌دید برای این کار یا اینکه سیاست‌هایی رو می‌خواست دنبال کنه که اونا اصلا قبول نداشتن و نمی‌کردن نمی‌خواستن یا نمی‌خواست بکنه وزارت‌خارجه یا اینکه اصلا نمی‌تونست شاه به نظرش می‌رسید که نمی‌تونه بکنه به نظر می‌رسه خلاصه در منطقه تهدیدها و فرصت‌هایی می‌دید


audio: ENRee_fkTmQ_0168.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و این مهره‌ها رو مهره‌های توانمندی هم کرده بود باهاشون حرکت‌های موفقی هم تونست بکنه مثلا عراق گفتیم خب یه تهدیدی بود یه مشکلی بود وضعیت عراق برای ایران این رو تونست با استفاده از سیاست غیردولتی رابطه با کردها کردهای بارزانی این رو مدیریت بکنه و ازش استفاده کنه اون چیزی که می‌خواد رو بگیره حالا یه وقت دیگه‌ای مفصل‌تر درباره‌ش صحبت می‌کنیم ولی اینجا اینو برای این می‌گیم


audio: ENRee_fkTmQ_0169.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه توی این سفری که نیکسون کرده بود به تهران و گفتیم این دستاوردها رو داشت شاه می‌گفت هرچی گذاشتیم جلوش امضا کرد اینجا تونست نیکسون رو تو اون بازی هم بیاره یعنی آمریکا رو همراه خودش بکنه در حمایت از کردهای عراق علیه رژیم بعثی عراق آمریکایی رو که واقعا سیاستش این بود که کاری به کار اینا نداشته باشه و وارد داستان کردها نشه


audio: ENRee_fkTmQ_0170.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یه طوری اومد که دیگه سی‌آی‌ای اومد به کمک ساواک و موساد ساواک و موساد با هم کار می‌کردن در کردستان عراق علیه دولت بغداد علیه دشمن مشترک با هم جنگیدن که یه طوری عراق رو درگیر بکنن در جبهه مبارزه با کردها که عراق نتونه از پایین مزاحمتی برای ایران درست بکنه یه طوری که مشکل اسرائیل رو هم حل بکنه که می‌خواد یهودی‌های بیشتری رو ببره اونجا


audio: ENRee_fkTmQ_0171.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یهودی‌های عراق بیان ارومیه از ارومیه برن اسرائیل ساواک کمک بکنه این کار رو بتونن اجرا بکنن داستان تازه نبود ده سال بود که ایران دنبالش بود که آمریکا رو راضی کنه که بپیونده به ایران و اسرائیل در پشتیبانی از این پیش‌مرگ‌های بارزانی ولی آمریکا نمی‌خواست هم در آمریکا خیلی مخالف داشت انگلیسیا خیلی مخالفش بودن ولی آخرش شاه تونست تونست مسئله خودش رو بکنه مسئله آمریکا و آمریکا اعتماد کرد به شاه


audio: ENRee_fkTmQ_0172.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و قبول کرد که بیاد از زاویه شاه مسئله رو ببینه مسئله عراق رو ببینه یعنی چی؟ یعنی شاه تونست ماجرای جنگ کردها با دولت عراق رو بیاره تو منظومه جنگ سرد به آمریکا بفروشه و این بشه یکی از صحنه‌های جنگ سرد


audio: ENRee_fkTmQ_0173.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
مثل خیلی از جنگ‌های دیگه ما قبلا تو داستان ویتنام هم دیدیم خیلی از جنگ‌ها یک درگیری محلی یا منطقه‌ای بودن ربطی به جنگ سرد نداشتن ولی یکی از طرفین برای اینکه دست خودش رو قوی‌تر بکنه پای یکی از ابرقدرت‌ها رو می‌کشید وسطش و اینطوری دیگه اینم می‌شد یک صحنه از این جنگ سرد جنگ سرد هم چیز عجیبی بود یه جنگی بود نه مرز جغرافیایی داشت نه زمانی داشت نه مکانی داشت


audio: ENRee_fkTmQ_0174.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
همه جای دنیا ممکن بود یه جبهه‌ای از جنگ سرد باشه یک جبهه‌ش هم شد اینجا اینجا به نظر می‌رسه که اون رابطه شخصی شاه و نیکسون نقش خیلی مهمی داشت به‌خاطر اینکه کم نبودن آدمایی که مخالف این قصه بودن ولی شاه تونست این کار رو پیش ببره قانع کنه نیکسون رو به این کار اینطوری که من می‌فهمم این دستاورد خیلی مهمیه که شاه از این جلسات داشت اینکه این در این زمینه جنگ سرد و دکترین نیکسون


audio: ENRee_fkTmQ_0175.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بلندپروازی‌های ایران رو به رسمیت بشناسه نیکسون به قول آقای رئیسی‌نژاد و زمینه رو آماده بکنه که شاه بتونه سیاست خارجی حالا اتفاقا مستقل‌تری رو پیش ببره


audio: ENRee_fkTmQ_0176.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
این چیزی بود که واقعا برای آمریکا اون‌قدری مهم نبود که برای ایران مهم بود شاه می‌خواست جلوی دو تا از تهدیداش رو اینطوری بگیره هم تهدید عربی رو هم تهدید سرخ شوروی رو جلوی هر دو بازدارندگی ایجاد بکنه با اجرای یک موازنه خیلی سختی با اتحاد با بارزانی که اصلا بهش اعتماد نداشت برای همین نمی‌خواست انقدری بهش کمک کنه که بتونه واقعا عراق رو شکست بده بغداد رو شکست بده مستقل بشه آخرین چیزی که شاه می‌خواست این بود که


audio: ENRee_fkTmQ_0178.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
انقدری می‌خواست ازش حمایت کنه که بتونن مزاحم دولت بغداد بشن که ایران بتونه کارش رو جای دیگه باهاش پیش ببره و آخرش هم می‌بینیم برای همین می‌گم از این مهره تونست استفاده بکنه کارش که تمام شد شاه قرارداد الجزایر رو با عراق بست و کردها رو رها کرد رها کرد


audio: ENRee_fkTmQ_0179.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و آمریکا رو هم عملا گذاشت در عمل انجام شده بمونه این داستان شاه و بارزانی و اینا بمونه برای بعد برگردیم دوباره روی تایم‌لاین ملاقات‌های شاه و نیکسون این خیلی جالبه گفتیم از این جلسه دوم‌شون در زمان ریاست‌جمهوری دیگه نشانه‌های موفقیت شاه مشخص شده بود جلسه سوم هرچی که می‌خواست گرفت از نیکسون و خیلی همه چی خوشحال و فلان و اینا ولی بعد از این جلسه اوضاع شروع کرد به عوض شدن


audio: ENRee_fkTmQ_0180.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اوضاع هم در آمریکا شروع کرد عوض شدن هم در منطقه شروع کرد عوض شدن هم در دنیا شروع کرد عوض شدن و هم در ایران سالش رو نگاه کنی مشخصه زمان جلسه 1972 ئه نیکسون از این جلسه که برمی‌گرده یه ماه بعدش شروع داستان واترگیته واترگیت دو سال البته طول کشید تا رسید به جایی که نیکسون رو انداخت


audio: ENRee_fkTmQ_0182.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
رابطه ایران و آمریکا عوض شد حالا البته فقط اون نبود که رابطه رو عوض کرد اتفاقات دیگری هم افتاد بحران نفت شوک اول نفتی


audio: ENRee_fkTmQ_0183.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
جنگ یوم‌کیپور که بعدش قیمت نفت در یک سال 470 درصد رشد کرد ضربه سنگینی به آمریکا خورد وضع بد اقتصادی شروع شد از زمان نیکسون و بعد ارث رسید به فورد داینامیک تازه‌ای بین ایران و آمریکا درست شد ایران شروع کرد به گشتن دنبال متحدهای تازه واسه اینکه به تجهیزات هسته‌ای برسه آمریکا رو تحت فشار گذاشت


audio: ENRee_fkTmQ_0184.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
آمریکا هم از اون طرف توش فورد رئیس‌جمهور شده بود که دستش دیگه مثل نیکسون باز نبود که حتی اگر بخواد بتونه اونطوری به شاه اسلحه بفروشه


audio: ENRee_fkTmQ_0185.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
حتی دیگه اون‌قدر اعتماد هم نداشت به شاه دستش هم باز نبود دیگه گفتیم قبلا توی داستان‌های واترگیت و چنل‌بی و همین ویدیوهای نیکسون و اینا اینجا گفتیم بعد از اون جنگ ویتنام و داستان‌های پنتاگون پیپرز و واترگیت و اینا رئیس‌جمهور خیلی دست‌وپاش بسته شد خیلی زیاد باید حواسش به کنگره و اینا می‌بود خیلی زیر ذره‌بین بود روزنامه‌های آمریکایی شروع کردن و سازمان‌های حقوق بشر


audio: ENRee_fkTmQ_0187.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اینا همه زمان فورد جمهوری‌خواهه هنوز اصلا به زمان دموکرات‌ها نرسیدیم بعدا حالا دیگه از تک‌حزبی شدن ایران و مدام رئیس‌جمهور آمریکا زیر ذره‌بین و زیر سوال بود که واقعا به شاه می‌خواید این همه اسلحه بفروشید این همه قدرت بهش بدید در شرایطی که می‌بینید وضع ایران اینطوریه


audio: ENRee_fkTmQ_0188.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و این زمزمه‌ها زمان فورد جمهوری‌خواه شروع شد دیگه زمان کارتر اوج گرفت و دیگه هم بعدش هم که رسید به انقلاب ایران که خب داستان دیگریه


audio: ENRee_fkTmQ_0189.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
رابطه شاه و نیکسون ولی خلاصه‌ش اینه که پایانش پایان خوبی نیست دوبار آخری که جلسه دارن زمان ریاست‌جمهوری نیکسون دیگه نیکسون تا زانو یا تو آخریش دیگه واقعا شاید تا گردن باید بگیم تو باتلاق واترگیته تو جلسه آخر تو اتاق بیضی شاه یه دلداری‌ای هم بهش می‌ده که آره این دموکرات‌ها خیلی دودوزه‌بازن و خودشون که تو قدرتن هر کاری بخوان می‌کنن


audio: ENRee_fkTmQ_0190.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
از قدرت که می‌آن بیرون شروع می‌کنن معلم اخلاق و شروع می‌کنن مچ‌گیری و این حرفا ولی اینا دردی از نیکسون دوا نمی‌کنه چند ماه بعد شاه باید از دور شاهد این باشه که این هم‌پیمان روزگاری قدرتمندش آدمی که انقدر هم نزدیک بودن و همو می‌فهمیدن و خوب بودن با هم با سرشکستگی استعفا بده و پستی رو که این همه دوستش داشت این همه واسه‌ش تلاش کرده بود کارایی رو که انقدر براش مهم بود


audio: ENRee_fkTmQ_0191.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
نیمه‌کاره رها کنه و بره نیکسون رفت کیسینجر البته موند تا یه جایی تلاش کرد اون شراکتی رو که با شاه و نیکسون ساخته بودن حفظ کنه ولی اون هم خیلی ضربه خورد کیسینجر ضربه خورد وقتی شاه اونطوری پشت کردها رو خالی کرد کیسینجر هم بسیار ضربه سنگینی خورد گفت می‌فهمم شاه چرا این کار رو کرد ولی خب ضربه خورد کلا هم البته دیگه دنیا و ایران و آمریکا و منطقه گفتم هیچ‌کدوم‌شون اونی نبودن که دو سال قبل بودن


audio: ENRee_fkTmQ_0193.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
شاه که از ایران رفت کیسینجر خیلی دنبالش بود که شاه رو بیاره آمریکا منتها شرایط یه طوری بود که بعد از انقلاب حتی پناه دادن به شاه بیمار هم کم مخالف نداشت در آمریکا شاهی که متحد انقدر نزدیکی بود برای آمریکا الان که از ایران رفته بود و از قدرت هم دور شده بود و بیمار بود حتی برای مداوا نمی‌پذیرفتنش در ایران هم انقلابی‌ها خیلی می‌ترسیدن که شاه بره آمریکا


audio: ENRee_fkTmQ_0194.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بعد از اونجا با یه کودتای آمریکایی یا با یه حمایتی یه حرکتی از سمت آمریکایی‌ها برگرده به قدرت اتفاقی بود که آمریکا برای چند تا از متحدینش کرده بود در شیلی در گواتمالا شبیه‌ش در یونان در کنگو از دید انقلابی‌ها 28 مرداد هم داستانش همین بود و خاطره‌ش هم براشون زنده بود اینا برای ما یه خرده فاصله‌مون با 28 مرداد زیاده ولی اینا اون موقعی که انقلاب کرده بودن فاصله‌ای که با 28 مرداد داشتن


audio: ENRee_fkTmQ_0195.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
همون قدری بود که ما الان با کوی دانشگاه و 18 تیر فاصله داریم خاطره خاطره زنده‌ای بود براشون و از تکرارش یا تکرار چیزی شبیه بهش می‌ترسیدن هر چند دیگه واقعا دنیا عوض شده بود جنگ سرد هم خنک شده بود به اون حرارت سابق نبود و آمریکا خیلی احتیاط کرد در پذیرش و درمان شاه و وقتی هم که پذیرفت البته خب خیلی باعث اعتراض شد هم در آمریکا هم در ایران دیگه ماجرای اشغال سفارت و گروگان‌گیری و اون داستان‌ها


audio: ENRee_fkTmQ_0196.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یک سال بعدش هم که شاه در مصر از دنیا رفت و وقتی که از دنیا رفت نیکسون رفت در تشییع جنازه‌ش شرکت کرد البته در مکزیک هم رفته بود دیده بود شاه رو ولی مصر هم رفت یک دمت گرمی هم به معرفت سادات گفت که در این تنهایی دم مرگ پشت شاه رو خالی نکرده و بهش پناه داده


audio: ENRee_fkTmQ_0197.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
خیلی هم نیکسون منتقد سیاست‌های کارتر بود در قبال شاه می‌گفت من اگه می‌موندم نمی‌ذاشتم حکومت شاه بیفته حتما وایمیستادم پشتش به‌خاطر اینکه برای ما انتخاب اینطوری نبود که بخوایم بین شاه و یکی بهتر از شاه انتخاب کنیم می‌دونستم اون گزینه دیگه بدتر از شاهه برای ما و خلاصه اگه بودم نمی‌ذاشتم منتها حالا اگه بودم و اینا حرف و خیاله دیگه نیکسون خودش رو هم نتونست نگه داره با اون طرز کار و طرز حکومت کردنش


audio: ENRee_fkTmQ_0198.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
اسیر شخصیت پراگماتیک و پارانوئید خودش شد و این پراگماتیسم، عمل‌گرایی، همون چیزی بود که شاه و نیکسون رو به هم نزدیک هم کرده بود همونی که شاه رو برد سمت جاه‌طلبی و بلندپروازی بیشتر توی منطقه حالا می‌گم پراگماتیسم و جاه‌طلبی اینا رو باید یه خرده با احتیاط استفاده کرد این کلمه‌ها رو چون داریم درباره یه کسی صحبت می‌کنیم که دوره حکومتش خیلی طولانیه شاه فازای متفاوتی داشت


audio: ENRee_fkTmQ_0199.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
هم خودش تغییر کرد و هم شرایط بسیار عوض شد تو این 37 سالی که حکومت کرد برای همین درست نیست یه کلمه بگیم شاه پراگماتیست بود یا ایده‌آلیست بود یا چی


audio: ENRee_fkTmQ_0200.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
به گوش من این قضاوت اینطوری هم ناقصه هم بی‌فایده‌ست چیزی که می‌دونیم اینه که شاه یک ایده‌آلی داشت اینطوری می‌شه گفت شاه یک رویایی داشت برای ایران برای اینکه ایران رو تبدیل بکنه به یه قدرت بزرگی


audio: ENRee_fkTmQ_0201.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بلندپروازی داشت این رو هم تو رفتارش می‌بینیم هم توی سیاست‌هاش می‌بینیم هم توی تصمیماتش می‌بینیم و اینا هم از همون‌جا می‌آد عمدتا از همون ویژنی که داشت می‌آد کسایی هستن که می‌گن این بلندپروازیا اصلا یه بخشیش در تاریخ قابل ردیابیه فقط منحصر به شاه نیست در موقعیت‌های مشابه حاکمان ایران در طول تاریخ هر وقت تونستن همین مسیر رو رفتن


audio: ENRee_fkTmQ_0202.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
و دردناکش اینکه با تکرار اشتباه‌های مشابه به نتیجه‌هایی رسیدن که خیلی با هم متفاوت نیست در درجات متفاوتی از شکست و ناکامی به هم نزدیکه اینا حرف‌های جای دیگه‌ست البته اون چیزی که موضوع این ویدیوئه رابطه شاه و نیکسونه که باز درباره اینم البته بعضیا می‌گن این رابطه هم خیلی نه که رابطه خاصی نبود ولی سیاست آمریکا همین می‌موند به‌خاطر اینکه آمریکا چاره دیگری نداشت


audio: ENRee_fkTmQ_0203.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
مشکلاتی پیش آمده بود به‌خاطر سیاست‌های کندی و جانسون و اینا که دیگه آمریکا باید این مسیر رو می‌رفت شاه و آمریکا دنبال مدرن کردن ایران بودن هم‌نظر بودن در این سیاست ولی سر شیوه مدرنیزاسیون تا قبل از نیکسون توافق نداشتن با هم شاه توجه‌ش به قدرت نظامی بود پول زیادی خرج اونجا می‌کرد آمریکایی‌ها ایده‌شون بیشتر زیرساخت‌ها و این‌ها بود کندی و جانسون به ایران تسلیحات می‌فروختن ولی تو این موقعیت قرار نگرفته بودن که


audio: ENRee_fkTmQ_0204.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
بین ایران و عربستان بخوان یکی رو انتخاب کنن نیکسون تو این موقعیت قرار گرفت نیکسون در آمریکایی که جنگ ویتنام ضعیفش کرده و اینا باید به قدرت‌های منطقه‌ای بها می‌داد و گزینه‌ش هم شاه بود چون گزینه دیگری نداشت خودش می‌گه اگه می‌موندم شاه متحد اصلی من باقی می‌موند


audio: ENRee_fkTmQ_0205.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
می‌گه که وقتی مکزیک رفتم دیدن شاه دیگه در روزگاریه که هر دو از قدرت افتادن شاه اواخر عمرش هم هست می‌گه شاه به من می‌گفت که


audio: ENRee_fkTmQ_0206.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
من نمی‌تونم رو آمریکایی‌ها حساب کنم من از این طرف درگیر انقلابم اینا از اون‌ور آدمای درجه دو سه‌شون رو می‌فرستن دیدن خمینی


audio: ENRee_fkTmQ_0207.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
می‌گه انگار آمریکا آماده‌ست که با هر دولتی بعد از من کار بکنه که مشخصه که این حرف رو می‌زنه چون انتظارش چیز دیگری بوده دیگه و نیکسون هم می‌گه بله و رئیس‌جمهورای بعد از من باید پشت متحدین‌شون وایمیستادن و این حرف‌ها و حرفی که نیکسون می‌زنه خیلی جالبه می‌گه کاری که آمریکا کرد خطرناک بود به‌خاطر اینکه نشون داد دوستی با آمریکا می‌تونه کار خطرناکی باشه


audio: ENRee_fkTmQ_0208.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
یعنی نیکسون یه نگاه اینطوری هم داره به ماجرا و به رفتاری که با شاه شد بگذریم ته حرف ولی اینه که شاه تونست با نیکسون کاری رو پیش ببره که با رئیس‌جمهورای قبلی نتونسته بود همه چی اینجا جور شد که بشه دست شاه پر بود خودش قوی بود مجرب بود طرف معامله‌ش آماده بود هم نظر بود آرایش جنگ سردی دنیا مناسب بود برای این کار در منطقه خلا قدرتی درست شد بعد رفتن بریتانیا شاه رسید به اون چیزی که می‌خواست


audio: ENRee_fkTmQ_0209.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
درآمد نفتی هم زیاد بود چک سفیدی هم گرفت برای اینکه هر چقدر هر سلاحی می‌خواد بتونه بخره اما ای بسا که چیزی رو بخوایم و برامون خوب نباشه دیگه اون چیزی رو که می‌خواست به نظر می‌رسه که براش خوب نبود و این باعث می‌شه آدم فکر کنه اگر نیکسون رئیس‌جمهور نمی‌شد و این همکاری عالی شکل نمی‌گرفت و شاه هرچی می‌خواست نمی‌تونست بگیره و موفق نمی‌شد همراهی و همکاری آمریکا رو جلب بکنه


audio: ENRee_fkTmQ_0211.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
آیا رشد ایران در مسیر توسعه متداوم‌تر و طولانی‌تر نمی‌شد؟ خیلی سوالای عجیب و جالبیه اینا شاه زمامدار توسعه‌گرایی بود دنبال توسعه و رشد و قدرت ایران بود براش هم طرح داشت فکر داشت و مدت‌ها ابزارش و امکاناتش رو نداشت که اجرا بکنه یا پول نداشت یا جدی نمی‌گرفتنش یا متحد قوی نداشت


audio: ENRee_fkTmQ_0212.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
تا اینکه یه روزی رسید که همه این‌ها رو داشت پول داشت متحد قوی داشت گوش شنوایی داشت که حاضر بود سیاست‌های منطقه‌ایش رو بر اساس دید شاه ایران تنظیم کنه ولی دقیقا همون جایی که به نظر می‌رسید همه چی درست شده و شاه تونسته برای اجرای طرح و فکرش متحدین قدرتمند پیدا کنه همون‌جا شد شروع مسیر سرپایینی رفتنش


audio: ENRee_fkTmQ_0213.opus
source: youtube
source_id: ENRee_fkTmQ
invalidation: VALID
text:
چرا واقعا؟ اصلا به این سوال‌ها چطوری می‌شه فکر کرد؟ اگه نخوایم تو دام تئوری‌های توطئه و توضیح‌های زیادی ساده بیفتیم چه سوال‌هایی می‌شه پرسید که این چیزها رو بهتر بفهمیم؟ من خیلی به این موضوع کنجکاوم مطمئنم که شما هم هستین کمک کنیم که بتونیم بیشتر درباره این فکر کنیم این ویدیو رو برای یک نفری که فکر می‌کنید لازم داره ببینتش ولی خودش نمی‌دونه بفرستین درباره این‌ها بیشتر فکر می‌کنیم و بیشتر حرف می‌زنیم


audio: xNA3q-bBOEU_0001.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
توی این ویدیو می‌خوایم یه نگاه کوتاهی بکنیم به این که در قرن 17 میلادی یعنی از 1600 تا 1700 در ایران چه خبر بوده؟ و وقتی در ایران این خبرها بوده بقیه دنیای نزدیک به ایران چه خبر بوده؟ و در دورتر از ایران چی داشته می‌گذشته؟ من خودم تاریخ رو دوست دارم این‌طوری بخونم زیر ویدیوی قبلیمون با این سبک درباره‌ی قرن 16 خیلی‌ها گفتن که این روش رو پسندیدن برای همین الان همون کار رو می‌خوایم بکنیم برای قرن 17 منتها یه مقدار طولانی می‌شه با این‌که این همه خلاصه هم کردیمش


audio: xNA3q-bBOEU_0002.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
برای همین در دو قسمت داریم می‌گیم این قسمت اولشه سال‌های 1600 تا 1700 من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه


audio: xNA3q-bBOEU_0004.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
وقتی سال 1600 میلادی شد شاه عباس شاه ایران بود از 42 سال فرمانروایی شاه عباس 13 سالش تو قرن 16 بود بقیه‌اش قرن 17 ما درباره‌ی شاه عباس قبلا مفصل صحبت کردیم که ارتش رو قوی کرد که ازبک‌ها رو برگردوند سرجاشون هم هرات و مشهد رو پس گرفت هم بعدا آمد به غرب و خدمت عثمانی رسید و عراق و بغداد و قفقاز و اینها رو پس گرفت در جنوب هم پرتغالی‌ها رو بیرون کرد از بحرین و هرمز


audio: xNA3q-bBOEU_0005.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
و خلاصه اینا رو همه رو قبلا تعریف کردیم در زمان شاه عباس تکیه صفویه به قزلباش هم که ارتش پادشاهی صفویا بودن تا موقع از بین رفت سپاه جدیدی با تکیه بر دیگران گرجی‌ها و اینا درست شد و کلا مثل شاه اسماعیل که بنیانگذار پادشاهی صفوی بود شاه عباس هم امپراتوری ساز بود و پادشاه بسیار مهمیه، نه فقط در صفویه بلکه در کل تاریخ ایران آدم بسیار مهم و اثر گذاریه هم سپاه در دورانش قوی شد


audio: xNA3q-bBOEU_0006.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
هم هنر و معماری رونق گرفت از ساخت اصفهان جدید گفتیم قبلا از روابطی که با قدرت‌های اروپایی اون موقع شکل داد از جمله روابط تجاری با کمپانی هند شرقی هلند که قدیمی‌تر از کمپانی هند شرقی بریتانیاست همون جا یه اشاره‌ای هم به این کردیم که از جمله اشکالات شاه عباس مشکلش در جانشین پروری بود جانشینی برای خودش نذاشت جانشینان قابل احتمالی خودش رو هم یا کشت یا کور کرد


audio: xNA3q-bBOEU_0007.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
برای همین سال 1629 که مرد حکومت رسید به پادشاهی ناقابل به نسبت، به نام شاه صفی و بعد از اون هم اصلا صفویه دیگه روی رونق و شکوه رو ندید دوران شاه عباس دیگه تکرار نشد بقیه‌ی اطراف ایران ولی چه خبر بود اون موقع؟ عثمانی، گفتیم قبلا همسایه قدرتمند ایران بود در غرب عثمانی اول قرن 14 پایه‌گذاری شد صد و پنجاه سالی طول کشید تا جا افتاد


audio: xNA3q-bBOEU_0008.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
و از نیمه قرن 15 که سلطان محمد فاتح قسطنطنیه رو گرفت شد قدرت بزرگ و مهم جنوب شرقی اروپا تا نیمه قرن شونزدهم هم عثمانی در حال گسترش قلمرو و در حال قدرت‌نماییه یعنی تا سال 1566 اینو بهش می‌گن عصر کلاسیک امپراتوری عثمانی اما تو این قرن هفده‌ای که ما داریم درباره‌اش صحبت می‌کنیم


audio: xNA3q-bBOEU_0011.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
سلطه‌ی موروثی که همه‌ی مملکت توش در واقع ملک شخصی شاهه و همه نوکر و چاکر پادشاهن تبدیل شد تو این دوران گذار به یک حکومت دیوان‌سالاری که گفتش که ما می‌خوایم مثلا عدالت اجرا کنیم و اسلام سنی و اینها رو برپا کنیم و دنیا داشت عوض می‌شد اینا هم مشکلات داخلی داشتن مشکلات اقتصادی، مشکلات سیاسی قبلا اصلا مورخین می گفتن قرن 17، قرن افول عثمانی بود الان ولی در دوره‌ی اخیر در 40 سال اخیر


audio: xNA3q-bBOEU_0012.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
بیشتر می‌گن که نه، دوران افولش نبود قرن 17 توی این قرن امپراتوری عثمانی که دچار مشکلاتی شده بود خودش رو بازنگری کرد خودش رو اصلاح کرد


audio: xNA3q-bBOEU_0014.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
دوره‌ای که خودش رو سازگار کرد با شرایط جدید و تغییر داد جالبه شاید واقعا برای شما جالب باشه برای من هم جالب بود که حتی در تاریخ هم جلو که میایم چیزهای جدید کشف می‌شه یک سری عقایدی که مورخین


audio: xNA3q-bBOEU_0016.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
مورخین الان دیگه قبول ندارن تحلیل‌ها عوض شده یافته‌های جدید و فکرهای جدید نگاه تاریخی ما رو هم عوض کردن از جمله تغییرات این بود که زنان حرم در عثمانی نقششون زیاد شد نقش مستقیم و شخصی سلطان کم شد جایگاه سلطان موند ولی با این نظامات جدید و نهادهای جدید و وزیر اعظم‌ها و این اصلاح‌گرهایی که توی سیستم آمدن اهمیت سلطان کم شد از نظر جنگ هم عثمانی توی این دوره دوران خوبی نداشت


audio: xNA3q-bBOEU_0017.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
از همسایه‌ی غربیش یعنی از امپراتوری هابسبورگ شکست بدی خورد عثمانی مدت‌ها مجارستان رو داشت می‌خواست بره اتریش رو بگیره دروازه‌های وین بود در واقع محاصره کرده بود وین رو ولی نتونست بگیره هابسبورگی‌ها رفتن، مسیحی‌ها با هم متحد شدن در واقع چند تا دولت مسیحی رو اونجا با هم متحد کردن جلوی این‌ها رو گرفتن بهش می‌گن جنگ‌های بزرگ عثمانی به جنگ اتحاد مقدس هم معروفه محاصره‌ی وین رو در این جنگ‌ها تونستن بشکنن


audio: xNA3q-bBOEU_0018.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
و از اونجاش بود که هم جلوی پیشروی عثمانی گرفته شد و هم کم‌کم شروع کردن اینها رو پس زدن و برگردوندن به این سمت به سمت آسیا این اتحاد هم امپراتوری مقدس روم


audio: xNA3q-bBOEU_0020.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
روسیه، جمهوری ونیز این روسیه که آمده بود خیلی مهمه برای اولین بار روسیه رو کشیده بودن به اتحاد با سایر اروپایی‌ها و خلاصه این‌طوری هم عثمانی رو به وین راه ندادن و همین که نهایتا بعد از جنگ‌های طولانی مجارستان و ترنسیلوانیا و اسلوونیا و این‌ها رو همه رو از عثمانی گرفتن ملحق شد به امپراتوری هابسبورگ در واقع کل این قرن از نظر نظامی برای عثمانی خوب پیش نرفت اول قرن رو گفتیم


audio: xNA3q-bBOEU_0021.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
در برابر شاه عباس با شکست شروع کرد اون چی رو که قبلا گرفته بود، پس داد از بغداد و کرکوک و موصل تا نجف و کربلا اما در این مرزهای بین ایران و عثمانی یه اتفاق مهمی افتاد در همین میانه‌ی قرن هفدهم قرارداد زهاب عهدنامه زهاب یا عهدنامه قصرشیرین اینجا توافق کردن، گفتن که بیشتر عراق امروز رفت به سمت عثمانی، دادن به عثمانی ایروان و قفقاز یعنی آذربایجان و ارمنستان و اینا هم


audio: xNA3q-bBOEU_0022.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
آمد دست ایران بین‌النهرین، میان‌رودان اینجا دیگه برای همیشه از ایران جدا شد و مرز ایران و عثمانی شد تقریبا همین جایی که امروز هم مرز ایران و ترکیه و ایران و عراق پابرجاست البته خود این عهدنامه زهاب هم ماجراها داره خودش که اولا الان معلوم نیست کجاست یعنی نه در آرشیوهای ترکیه هست الان نه در آرشیوهای ایران هست هر کی هم یه چیزی ازش می‌گه


audio: xNA3q-bBOEU_0023.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
18 بار از این قراردادها و عهدنامه‌ها بستن ایران و عثمانی که مرزهاشون رو تعیین تکلیف کنن منتها خلاصه این یکی انگار از بقیه مهم‌تر شد بیشتر بعدا بهش ارجاع داده شد و این شد بالاخره مرز ایران و عثمانی آروم گرفت این مرز بعد از درگیری‌های بسیار بسیار زیاد در شرق ایران ولی چه خبر بود؟ در هند همون 1600 اول قرن 17 اتفاق خیلی مهمی افتاد زمان شاه عباسه زمان آباد شدن اصفهانه


audio: xNA3q-bBOEU_0024.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
کمپانی هند شرقی بریتانیا تاسیس شد و امتیاز انحصاری تجارت با هند رو هم گرفت پادشاه در هند کیه؟ گفتیم گورکانیانن گورکانیان یه پادشاه بزرگی داشتن به نام اکبر شاه، اکبر اعظم یه شخصیت قوی، امپراتوری خیلی موفق هم در گسترش نظامی، هم در سیاست هم از نظر فرهنگی، فرهنگ هند و پارسی خودش و حکومتش مسلمان بودن مسلمونی بود در مرکزشون ولی حالا مسلمون بودن که البته درباره‌اش صحبته


audio: xNA3q-bBOEU_0025.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
حرف دقیقی نیست که بگیم مسلمون بودن ولی به هر حال همه قبائل و ادیان اینا کنار آمده بودن در کنار هم اهل تساهل و تسامح و مدارا و عرفان و حواسمون هم هست، هند که می‌گیم کل شبه قاره منظورمونه هند و پاکستان و بنگلادش و خلاصه همه ی این‌ها خلاصه ولی اینکه ایشون شخصیت خیلی جالبی هم داشت مرد همون اوایل قرن 17، اکبرشاه و بعد پسرش جهانگیر، جهانگیر شاه شد که


audio: xNA3q-bBOEU_0026.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
بی‌شباهت به این پادشاهان آخر صفوی نبود پای ثابت تریاک و خیلی هم میدون داد به علمای اسلام و مخصوصا اونجا که تنوع ادیان خیلی زیاده این خیلی بد بود فشار و آزار روی سیک‌ها خیلی زیاد شد بعدش شاه جهان آمد در زمان اون معماری رونق گرفت تاج محل رو اون موقع ساختن دیگه اوج دوران معماری گورکانیانه، این قرن 17 و البته کارهای اسلام محور هم اون موقع دوباره خیلی اونجا اوج گرفت مثل جزیه گرفتن از غیرمسلمون‌ها


audio: xNA3q-bBOEU_0027.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
خلاصه گورکانیان در قرن 17 اوضاع خوبی داشتن صفویان اوضاع خوبی نداشتن عثمانی‌ها هم اوضاع خوبی نداشت خیلی مخصوصا از نظر خارجی و شکست‌های خارجی ولی گورکانیان اوضاعشون بد نبود در همین قرن البته اینا دو بار مغلوب صفویان شدن در افغانستان یه بار شاه عباس اوایل قرن هرات رو رفت پس گرفت که قبلا گفتیم یه بار هم جنگ سر کابل و قندهار بود که دروازه‌های هندوستان بودن و شاه جهان می‌خواست پس بگیره که اون هم ناکام موند


audio: xNA3q-bBOEU_0028.opus
source: youtube
source_id: xNA3q-bBOEU
invalidation: VALID
text:
این خلاصه حال ایران بود و اطراف ایران بود جهان اسلام بود، در قرن 17 ما این ویدیو رو دو قسمتیش کردیم این قسمت اولش این که حال بقیه‌ی دنیا در این دورانی که اینجا شاه عباس و شاه جهان و اینها بودن بقیه دنیا چه خبر بود چه کار داشتن می‌کردن در اروپا و اینها اینا رو تو قسمت دوم می‌گیم من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه سابسکرایب، زنگوله که ویدیوهای بعدی رو از دست ندید


audio: cFWhZ2hjpSA_0003.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
و سه تا نکته‌ای که اگه خوب بفهمیمشون استفاده کنیم کیفیت تصمیم‌گیری‌هامون رو یه مقدار می‌تونه بهتر کنه


audio: cFWhZ2hjpSA_0004.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
یکی از موضوعایی که من دوست دارم درباره‌اش بیشتر بخونم و بدونم و اینا ریسک و مدیریت ریسک و کلا تصمیم‌گیریه اینکه چطور بهتر تصمیم بگیرم منتها ادبیات این موضوع واقعا توش حرف بی‌حساب زیاده آدم شارلاتان هم فراوونه منم حالا دنبال این نیستم که ببینم واقعا مثلا کی تو بهترین دانشگاه داره مدیریت ریسک درس می‌ده، اونو دنبال کنم بیشتر دنبال اونایی هستم که بتونم تصمیم‌گیری‌شون رو


audio: cFWhZ2hjpSA_0005.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
و نتایج تصمیم‌گیری اونا رو در عمل ببینم، ارزیابی کنم بعد ببینم اونا چی دارن به من یاد بدن روش بی‌خطایی نیست البته می‌دونم ولی ترجیح می‌دم که دنبال آدم اینطوری برم بیشتر تو این زمینه حداقل یه آدم جالبی که اینطوری بهش برخوردم خانم آنی دوکه ایشون کار دانشگاهی کرده قبلا الان هم به عنوان مشاور و سخنران در همین زمینه‌ی تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک و اینها صحبت می‌کنه، تصمیم‌گیری بیشتر


audio: cFWhZ2hjpSA_0006.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
اما اون چیزی که جذاب‌ترش کرده برا من اینه که ایشون یکی از چهار زنیه که بیشترین پول رو در مسابقات جهانی پوکر برده


audio: cFWhZ2hjpSA_0008.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
کلا بیش از 4 میلیون دلار فقط تو تورنومنت‌های پوکه برد شد ایشون البته یه خرده ماجرا و داستان داشت سر یه تورنمنتی می‌خواست راه بندازه نشد سر یه بازی آنلاینی ایشون جزو برگزار‌کننده‌هاش بود بعد معلوم شد که یه آدمای دیگری از برگزار‌کننده‌ها توش تقلب می‌کردن ولی خودش در وقت مناسبی از اون دنیای پوکر آمد بیرون بیشتر رفت تو همین فاز نویسندگی ما یه کوچولو درباره‌اش تو اپیزود 67 پادکست بی‌پلاس گفتیم تفکر نامطمئن اونجایی که خلاصه‌ی کتاب


audio: cFWhZ2hjpSA_0010.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
هیچ لازم نیست پوکر بلد باشین که کتاب رو بفهمین خانم دوک کتاب‌های دیگری داره درباره‌ی پوکر اما این رو اصلا برای خواننده‌ی پوکرباز ننوشته هر چند اگر پوکر بدونین فکر می‌کنم بیشتر خوشتون بیاد ولی برای پوکر بازا ننوشته اینو پوکر هم بازی جالبیه دیگه از این نظر که من ناوارد می‌تونم شمای وارد رو در پوکر ببرم هر چقدر هم که شما خوب باشی و هر چقدر هم که من تازه وارد باشم، ندونم هر چقدر شما تصمیمای خوبی بگیری حتی باز من ممکنه ببرمت


audio: cFWhZ2hjpSA_0011.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
اصلا همین به نظرم باعث می‌شه که آدما بیشتر پوکر بازی کنن واسه‌ی سرگرمی و دورهمی تا مثلا شطرنج چون تو شطرنج خیلی بعیده آدم ناوارد آدم بلد رو ببره ولی تو پوکر می‌شه پس اگه اینطوریه چرا این همه کتاب و درس و دوره و مهارت و تمرین و فروم و بحث و اینا داریم برای پوکر؟ اگه یه آدم ناوارد می‌تونه وارد رو ببره فایده‌ی اینا چیه؟ فایده‌اش اینه که اگه خیلی ما با هم بازی کنیم شمایی که واردتری، تصمیمای درست‌تر می‌گیری


audio: cFWhZ2hjpSA_0012.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
ته ته تهش شمایی که پول می‌ذاری تو جیبت می‌ری خونه ته تهش برنده شمایی اگر ما زیاد با هم بازی کنیم اینو در مورد بازار سرمایه هم می‌گن دیگه می‌گن که شما که خبره‌ی بازاری ممکنه یه بازار بالا و پایین شه کلی ضرر کنی منی که هیچی نمی‌دونم، پریروز الکی یه سهامی خریدم چون یکی می‌گفت خوبه، کلی ممکنه سود کنم کاملا ممکنه اما اگه شما در درازمدت تصمیمای خوب و درست بگیری شانس برنده‌شدنت می‌ره بالا اگه در دراز‌مدت هی تصمیمای خوب و درست بگیری


audio: cFWhZ2hjpSA_0013.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
حرف خانم دوک اینه که کیفیت تصمیمامون رو ببریم بالا که کیفیت زندگی‌مون بره بالا چطوری کیفیت تصمیما رو ببریم بالا؟ می‌گه من توی این پوکر بازی کردن‌هام یه چیزایی یاد گرفتم که بعد دیدم اینا فقط به درد تصمیم‌گیری تو پوکر نمی‌خوره برای زندگی و امور کاری و مالی و شخصی و اینا هم اینا جوابه تا یه حدی جوابه تو این کتاب درباره‌ی اونها صحبت می‌کنه مثلا می‌گه که هر تصمیمی رو باید یک شرط‌بندی ببینیم


audio: cFWhZ2hjpSA_0014.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
این خیلی مدل ذهنی جالبیه به نظرم می‌گه شما تصمیم می‌گیری چتر برنداری فصل بارونه، هوا هم ابریه بیرون رو نگاه کردی، چند نفر رو دیدی چتر ندارن تصمیم گرفتی چتر نبری بعد فکر کن یکی بیاد بهت بگه که بی چتر می‌ری بیرون؟ مطمئنی؟ تصمیم خوبیه؟ شرط می‌بندی؟ می‌گه شما تا 2 دقیقه پیش مطمئن بودی تصمیمت خوبه‌ها ولی الان تا این گفته که می‌خوام شرط ببندم و اینا دو دل می‌شی پای پول که وسط میاد، ما شاخک‌هامون تیز می‌شه پای شرط‌بندی که وسط میاد


audio: cFWhZ2hjpSA_0015.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
یهو می‌گیم نکنه یکی یه چیزی می‌دونه ما نمی‌دونیم وقتی هر تصمیمی رو شرط‌بندی ببینی که پول قابل‌توجهی هم توش وسطه چشم و گوشت تیزتر می‌شه به اطلاعات دقتت در ارزیابی اطلاعاتی که داری فرض‌هایی که کردی می‌ره بالا اون وقت آمادگیت هم بیشتر می‌شه که بفهمی اطلاعات جدید اومده یا فرض‌هات باید عوض بشه چون اولش شما می‌گفتی من صددرصد مطمئنم الان می‌گی خوب شاید اینایی که چتر نبردن


audio: cFWhZ2hjpSA_0016.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
می‌خوان با ماشین برن، شاید چترشون تو کیفشونه شاید اشتباه کردن شاید جا گذاشتن همین شمایی که مطمئن بودی که اطلاعاتت درسته، فرضات درسته الان اطمینانت میاد پایین فقط به خاطر اینکه یه نفر گفته شرط می‌بندی؟ آمادگیش رو داری حتی الان بری سایت‌هواشناسی رو چک کنی


audio: cFWhZ2hjpSA_0018.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
می‌گه همش فکر کن داری شرط می‌بندی اینطوری حداقل حواست به ندونسته‌هات بیشتر جمع می‌شه یا یه چیز دیگری می‌گه تویه کتاب می‌گه وقتی می‌خوایم یه تصمیمی بگیریم ببینیم که نتیجه‌ی مثبت این تصمیم چی می‌تونه باشه؟ مثلا پوکر داری شما بازی می‌کنی صد تومن رو میزه شما هم شانس بردنت با این دستی که داری مثلا 20 درصده


audio: cFWhZ2hjpSA_0020.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
شما تا 20 تومن اگه بخونی تصمیم درستی گرفتی چون انتظار بردی که داری از اونی که داری می‌ذاری بیشتره ممکنه بخونی و ببازی‌ها ولی تصمیمت تصمیم درستیه تصمیم درست اینه که بخونی اگر هزینه‌ات بیشتر شد یعنی اگه یکی 50 تا خوند شما تصمیم درست اینه که اونو نبینی


audio: cFWhZ2hjpSA_0022.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
حالا ممکنه شما بگی نه، من برعکس این عمل کردم دیشب اتفاقا بردم، دمت گرم ولی حرف اینجا اینه که شما اگه در درازمدت و بارهای زیاد تصمیم درست رو بگیری در نهایت برنده میای بیرون حالا تو پوکر که همه چی عدده واقعا یه مقدار ساده‌تر و شدنی‌تر باشه تو تصمیمای زندگی خروجی گاهی لذته گاهی احساس رضایته گاهی هزینه‌هاییه که می‌کنیم گاهی وقت‌مونه، گاهی توجه‌مونه


audio: cFWhZ2hjpSA_0023.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
ارزیابی ممکنه یه خرده‌ای سخت‌تر بشه اما من فهمیدم که این تمرین ذهنی برام خوبه صرف فکر کردن بهش کمکم می‌کنه که یه خرده آگاهانه‌تر تصمیم بگیرم اما مهم‌ترین حرف مقدماتی و پایه‌ای‌ترین حرف کتاب به نظر من توی ذهن همه‌ی شنونده‌های اپیزود هم فکر می‌کنم همین حرف که می‌مونه این بود که نتیجه‌ی بد همیشه به معنی تصمیم بد نیست


audio: cFWhZ2hjpSA_0024.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
من اولین باری که سهام تو زندگیم خریدم رو کامل یادمه تو آسانسور یک کارگزاری بودم تو تهران یکی به اون یکی گفت دو تا آدم موجه بودن، سن و سالی هم داشتن یکی‌شون به اون یکی گفتش که من فلان چیز رو خریدم یادمه، هم اسم کارگزاری، هم آدرسش هم سهامش اینارو درست نیست بگم چرا درست نیست بگم؟ چون ممکنه اشتباه کنم احتمال خطا هست دیگه یکی به اون یکی گفتش که من این سهام رو خریدم منم یه نگاه کردم دیدم آدم موجه‌ای به نظر میاد و


audio: cFWhZ2hjpSA_0025.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
بالاخره به نظر میاد حواسش هست چی داره می‌خره رفتم همون بالا درخواست خرید نوشتم اولین بار بود درخواست خرید می‌نوشتم یک سوم پولی رو که رفته بودم تو بورس کار کنم اون سهام رو خریدم اتفاقا سهام خیلی خوبی هم شد ظرف چند هفته واقعا سود خیلی خوبی کرد یعنی نتیجه خیلی خوبی بود ولی معلومه که تصمیم خوبی نبود من اگه نفهمم که این تصمیم تصمیم بدی بوده که نتیجه خوبی داشته ممکنه دوباره تکرارش کنم و ضرر کنم و ضرر زیاد هم بکنم


audio: cFWhZ2hjpSA_0026.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
چیزی که کتاب می‌گفت این بود که باید عادت کنی که تصمیم‌هات رو فارغ از نتیجه ارزیابی کنی من چطوری این تصمیم رو گرفتم؟ چطوری اطلاعات جمع کردم؟ چطوری ارزیابی کردم؟ ایناست که نشون می‌ده کیفیت تصمیم من بالا بوده یا پایین بوده اگه پای نتیجه رو بیاری وسط توی ارزیابی گول می‌خوری یا خودتو گول می‌زنی، گول شکست رو می‌خوری گول پیروزی رو می‌خوری اونوقت نتیجه‌ی این ارزیابی واقعا از ارزیابی نکردن بدتره


audio: cFWhZ2hjpSA_0027.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
یعنی بهتر بود اصلا ارزیابی نمی‌کردی اینجا من فقط ناخنک زدم به بعضی از حرف‌های کتاب توی اپیزود یه خرده مفصل‌تر گفتیم کامل‌ترش طبعا توی کتابه و واقعا برای فهمیدنش باید کتاب رو خوند نویسنده‌ی خوبی هم هست کتابش پر از داستان و خاطره و نکات جالب و یادگرفتنی و داستان‌های پوکرش و توصیه‌های عملی و اینها پیشنهاد می‌کنم واقعا اگه موضوع تصمیم‌گیری براتون مهمه اپیزود 67 پادکست بی‌پلاس رو بشنوید کامل‌ترش رو هم توی کتاب بخونید


audio: cFWhZ2hjpSA_0028.opus
source: youtube
source_id: cFWhZ2hjpSA
invalidation: VALID
text:
واقعا هم نمی‌دونم که کی ممکنه موضوع تصمیم‌گیری براش مهم نباشه فکر می‌کنم واقعا از اون اپیزودهاییه که برای همه یک چیزی برای یاد‌گرفتن داشته باشه


audio: U7B9SwXZ0uA_0004.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
قرن نوزدهم برای چین اینطوری داشت پیش می‌رفت که هر چی جلو می‌آمدن یه مشتی می‌خورد تو صورت‌شون یکی از اینور می‌خورد یکی از اونور می‌خورد و یه ضربه‌ای می‌خورد به اون تصویر تاریخی که از خودشون داشتن تصویر تاریخی چینیا از خودشون چی بود؟ اینکه چین مرکز دنیاست نه کاری به کسی داره نه نیازی به کسی داره بقیه هم اگه مثلا میان جنسی می‌خرن جنسی می‌فروشن فرستاده‌ای می‌فرستن، پیغامی می‌فرستن دارن میان دست‌بوس امپراتور


audio: U7B9SwXZ0uA_0005.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
دارن میان برای اینکه مراتم ارادت‌شون رو به ما نشون بدن مراتم گفتم مراتب ارادت‌شون رو به ما نشون بدن اینا شعر نیست، اینا مثلا واقعا حرف و شعارشون نبود واقعا چین اینطوری بود ما توی اپیزود چین پادکست بی‌پلاس که خلاصه کتاب چین کیسینجر رو گفتیم درباره‌ی این صحبت کردیم قصه جنگ‌های تریاک رو هم اونجا یه مختصر گفتیم تو یوتیوب یه خرده‌ای مفصل‌تر توی یه ویدیویی گفتیم اونجا هم می‌گفتن، می‌گفتن دیپلماسی یعنی اینکه خارجی‌ها یه راهی پیدا کنن


audio: U7B9SwXZ0uA_0006.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
که بتونن احترام و عزتی رو که شان چینیا هست به جا بیارن دیپلماسی اصلا یعنی این با این تصویر و تصور، با این خیالات چینی‌ها وارد قرن نوزدهم شدن و یهو مشت از پی مشت آمد بعد در داخل هم اوضاع‌شون نابسامان و ناآروم بود ولی اصل گرفتاری‌شون از خارج از مرزها بود اونم نه از یه جا بلکه از سه جا روسیه، ژاپن و انگلیس یا حالا انگلیس و اروپا این سه تا چالش هر کدوم یه جا رو هدف گرفته بودن


audio: U7B9SwXZ0uA_0007.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
هر کدوم یه داستان داشتن و چینی‌ها هم از هر کدوم به یه دلیل می‌ترسیدن داستان اینا رو یکی یکی تعریف می‌کنیم اروپایی‌هایی که از اون طرف آب‌های دور می‌آمدن اینا به کشور چین چشم طمع نداشتن دنبال خاک چین نبودن واقعا زمین نمی‌خواستن از چینی‌ها دنبال این بودن که تجارت کنن کاسبی و فعالیت‌های تبلیغی مذهبی اجازه یه همچین چیزایی رو می‌خواستن و چین هم البته اجازه اینا رو نمی‌داد


audio: U7B9SwXZ0uA_0008.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
با اینکه واقعا اینا نه کاری به کار امپراتور داشتن نه کاری به کار حکومت داشتن نه زمین می‌خواستن، هیچی ولی تهدیدشون برای چینی‌ها ترسناک بود می‌گفتن که اینا اومدن نگاه ما رو به دنیا عوض کنن به ما می‌گن که این نگاهی که شما به دنیا دارین توش چین مرکز جهانه باید عوض بشه چین باید نظم جدید جهانی رو بپذیره و این برا ما خیلی ترسناکه ما این رو نمی‌تونیم قبول کنیم این داستان چینیا بود با اروپاییا از شمال و غرب هم چینیا تهدید روسیه رو داشتن


audio: U7B9SwXZ0uA_0009.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
روسیه‌ی تزاری قرن نوزده که از نظر نظامی هم سره نسبت به چین و چشمش دنبال یه مناطقی از چین هم هست از غرب و از شمال یعنی روس‌ها زمین می‌خوان یه بخشی از خاک چین رو واسه خودشون می‌خوان که واسه همیشه ببرن و باز این در مقابل اون سومی‌ تهدید سبک‌تریه احتمالا برای چینیا به‌خاطر اینکه اینم کاری با امپراتور نداره اما سومی با اصل قصه کار داره برعکس اروپاییا و روس‌ها


audio: U7B9SwXZ0uA_0010.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
ژاپنی‌ها می‌خوان امپراتور رو وردارن ژاپنی‌ها از شرق به چین چشم دارن ولی فقط به زمین راضی نیستن حکومت رو می‌خوان بردارن خودشون می‌خوان جای چین رو بگیرن در شرق آسیا مرکز آسیا، مرکز شرق آسیا می‌خوان خودشون بشن زیر سایه‌ی این سه تا تهدید، این سه تا خطر خارجی که از هر طرف دارن به چین فشار میارن چین در قرن 19 که بهش می‌گن قرن تحقیر گرفتار بود و سوالی که برای من جالب می‌شه


audio: U7B9SwXZ0uA_0011.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
یه کنجکاوی که برای من ایجاد می‌شه اینه که از زیر چنین فشار و تهدید و تنشی چطوری این کشور اومد بیرون؟ می‌دونیم قرن تحقیر چین واقعا صد سال هم نبود عملا تا نیمه قرن بیستم ادامه پیدا کرد تا وقتی که جمهوری خلق چین درست شد چطوری چین مانور داد که فرو نپاشید؟ چی داشت دستش این کشور؟ چه کارت‌هایی داشت حکومت چین در این بازی نابرابر؟ و بعد هم با اون دست ضعیفی که داشت چطوری بازی کرد که تونست خودش رو نگه داره؟


audio: U7B9SwXZ0uA_0012.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
اینو بفهمیم فکر می‌کنم که یه بخشی از ویژگی‌های اعجاب‌آور جامعه چین برامون روشن می‌شه چون اتفاقی که برای چین افتاد در قرن 19 فاجعه بود هیچ شکی توش نیست اگه فاجعه نبود بهش نمی‌گفتن قرن تحقیر اونم ملتی که انقدر به خودش افتخار می‌کنه نمی‌گفت صد سال من قرن تحقیره اما با این وضع چین و با اون زور و اراده‌ای که مهاجمین داشتن فاجعه می‌تونست خیلی بدتر از این بشه برای چین ولی نشد


audio: U7B9SwXZ0uA_0013.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
چین هر طور که بود این کشور اندازه‌ی قاره رو حفظ کرد به عنوان یک ملت، یک کشور چینی‌ها از این قرن تحقیر از این گردنه وحشتناک تاریخی رد شدن با درد زیاد، با هزینه فوق‌العاده زیاد اما نهایتا بدون متلاشی شدن و بعدا همین کشوری که اندازه قاره بود با همین پتانسیل تونست بشه این غولی که امروز هست این چطوری چطوری از این دراومد جالب‌تر هم می‌شه


audio: U7B9SwXZ0uA_0014.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
وقتی به قول کیسینجر در کتاب چین به این دقت کنیم که این کار رو با تکیه بر سنت خودشون کردن گفتم کیسینجر اینو بگم من این حرفایی که دارم می‌زنم من نمی‌دونم، من نه دانشمند چینم نه دانشمند هیچ‌کدوم از چیزای دیگری که در بی‌پلاس داریم می‌گیم تخصصم نیست همیشه داریم از قول یه نفری صحبت می‌کنیم تقریبا همیشه داریم از قول یه نفری صحبت می‌کنیم اینجا هم ما داریم از قول هنری کیسینجر حرف می‌زنیم و حرفاش، حرف‌هایی که داریم اینجا می‌زنیم حرفاییه که بیشترش رو در کتاب چین کیسینجر خوندیم


audio: U7B9SwXZ0uA_0015.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
یه بخشایی از این کتاب رو توی پادکست بی‌پلاس آوردیم اینا بخشاییه که تو پادکست خیلی بهش نپرداختیم کیسینجر در کتاب چین چی می‌گه؟ می‌گه که این کار رو چینیا با تکیه بر سنت خودشون کردن یعنی بدنه‌ی کنفوسیوسی بدنه‌ی محافظه‌کار طبقه حاکم چین راضی نمی‌شد به اینکه بره از غربی‌ها چیز یاد بگیره برن کتابای زبان خارجی بخونن گفتن ما بریم مدرن بشین دیگه سنت‌های اصیل چینی‌مون بر باد می‌ره این مبارزه سخت و سنگینی که چینیا توش بودن


audio: U7B9SwXZ0uA_0016.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
دست‌شون هم توش خالی بود از علم و ابزار جدید پس چی داشتن اگه اینا رو نداشتن؟ کیسینجر می‌گه چینیا دوتا چیز داشتن که باهاش از این طوفان سهمگین جان به در بردن یکی توانایی تحلیلی خیلی بالای دیپلمات‌هاشون بود و یکی هم تحمل بالا و اعتمادبه‌نفس فرهنگی ملت‌شون


audio: U7B9SwXZ0uA_0018.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
می‌گه وقتی چینیا شروع کردن امتیاز دادن تقاضاهای دولت‌های غربی رو پذیرفتن یعنی کوتاه آمدن جلوی بربرها یادمونه دیگه دنیا در نگاه چینی دو بخشه دنیا دو دسته‌ست چینی‌ها و بربرها بقیه همه بربرن بربر دور، بربر نزدیک می‌گه وقتی شروع کردن به این همه امتیاز دادن با خواسته‌های بربرها کنار اومدن و پذیرفتن قراردادهای یه طرفه و غیرعادلانه‌ای که جلوشون می‌ذاشتن به‌خاطر این نبود که فکر می‌کردن حق ما اینه می‌خواستن این امتیازها رو مکتوب کنن


audio: U7B9SwXZ0uA_0019.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
قراردادها رو رسمی کنن که بتونن یه جایی جلوی اینا رو بگیرن دیگه بیشتر از این ندن بهشون بعدم وقتی شروع کردن امتیاز دادن می‌گم حالا چطوری همه رو صدا کردن سر میز که با موازنه کردن بین اینها بتونن برا خودشون یه فضایی واسه مانور دادن درست کنن بربرها رو به کمک بربرها مدیریت کنن در شمال هم که باید با روسیه سرشاخ می‌شدن که زورشون بهش نمی‌رسید و باید با ژاپن سرشاخ می‌شدن که حریفش نبودن کاری که کردن بعدا این بود که این دوتا رو انداختن به جون هم


audio: U7B9SwXZ0uA_0020.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
توان فکری و زبانی دولت‌مردان چین واقعا از قدرت نظامی‌شون خیلی جلوتر بود خیلی قوی‌تر بود با همین استراتژی چیدنا و بازی کردنا و بازی دادن‌ها هم بود که تونستن خودشون رو بکشن جلو و البته این فرایند برای جامعه چین خیلی خیلی پرهزینه بود چون دیوار دفاعی نهایی مردمن بالاخره فشار اول و آخر روی مردمه و واقعا هم رو مردم بود و داغون هم کرد مردم رو


audio: U7B9SwXZ0uA_0021.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
این کشور قاره مانند می‌گیم نگه داشته شد که بعدا دوباره در قرن آینده سر بلند کنه ولی مردم له شدن تا نگه داشته شد یه قدم اساسی اولیه ولی اینجا این بود که یه دیپلمات‌هایی در چین کسانی مثل آقای وی یوآن به این رسیدن که ما ضعیفیم همه حرفا و افتخارات و اینا به کنار زور ما به اینا نمی‌رسه و وقتی زورمون نمی‌رسه ما برای جنگیدن باهاشون دو راه داریم یا باید بریم تکنیک‌ها و روش‌هاشون رو


audio: U7B9SwXZ0uA_0022.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
یاد بگیریم که کنترل‌شون کنیم یا باید بریم کشورهای دیگری رو که با اینا مشکل دارن و از ما دورن تحریک کنیم بیوفتن به جون اینا اینا دو راه ماست برای جنگ خیلی جالبه، این تحلیل‌ها استراتژی‌هایی که بعدا از توش اومد چه گزینه‌هایی داریم؟ هر گزینه چطوره؟ اینا همش هست و کیسینجر نقل می‌کنه توی کتابش میاره خیلی شفافه خیلی قابل فهمه الان برای ما می‌گه اگر می‌خوایم جنگ کنیم این دو راه‌مونه اگر می‌خوایم صلح کنیم بازم دو راه داریم یکی اینکه هر کس خواست بیاد اینجا تجارت کنه ما بهش راه بدیم


audio: U7B9SwXZ0uA_0023.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
یکی دیگه اینکه معاهده پیشنهادی رو که اینا بعد از جنگ اول تریاک جلومون گذاشتن و تحقیرآمیزه بپذیریم با انگلیسی‌ها صلح کنیم اینطوری امتیازای تجاری رو که داریم بهشون می‌دیم محدود کنیم یعنی درسته که معاهده تحقیرآمیزه ولی همونو نچسبیم معلوم نیست که بعدی که می‌ذارن جلومون چقدر از این بدتر باشه اونو قبول کنیم که خواسته‌هاشون رو مهار بزنیم خیلی متن جالبیه واقعا شناسایی کرده کشورهایی رو که می‌تونن به بریتانیا ضربه بزنن رو شناسایی کرده در دوردست، در اروپا، در آمریکا اطراف چین


audio: U7B9SwXZ0uA_0024.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
منتها خب این توان فکری تحلیلی‌شونه زورشون انقدر نیست دولت چین زورش نمی‌رسه که همچین چیزی رو اجرا کنه مثلا روسیه رو بندازه به جون انگلیس در هند بعدش هم از راه دور چقدر می‌تونه سر دربیاره از رابطه کشورها؟ وقتی حتی سفیر و سفارتی نداره تو پایتخت‌شون خودش هم می‌دونست ایشون می‌نوشت که با این دست خالی و امکانات کم ما کسی رو نمی‌تونیم به جون بریتانیا بندازیم کاری که می‌تونیم بکنیم اینه که بربرهای دیگه رو دعوت کنیم به چین و اینا رو اینجا بندازیم به جون هم


audio: U7B9SwXZ0uA_0025.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
و سر چیزایی که از ما می‌خوان یه کاری کنیم که اینا با هم رقابت کنن مبارزه کنن، بجنگن اونوقت چین ازین وسط بیاد بیرون سر بلند کنه به عنوان برقرارکننده موازنه یه اصلی بذاریم هر کشوری هر چی گرفت بقیه هم باید بگیرن اینطوری باهاشون به صلح برسیم بعد حالا وقتی صلح کردیم بریم تکنیک‌هاشون رو یاد بگیریم در کشتی‌سازی، اسلحه‌سازی و چی و چی و چی نهایت هم حکومت چین همین رو پذیرفت که آره ما بالاخره مجبوریم یه چیزایی رو از اینا یاد بگیریم


audio: U7B9SwXZ0uA_0026.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
و آره ما تسلیم زور نمی‌شیم ولی وقتی زور انقدر زیاده بهتره قبول کنیم به جاش یه سقفی بذاریم برای خواسته‌های اینا و بعد وایستیم اگه اینا تخطی خواستن بکنن یه سانتی‌متر اگه خواستن بالاتر از اون سقف بیان قلم پاشون رو بشکنیم منتها این خودش اول گرفتاری بود دیگه چون غربی‌ها معلومه که نمی‌خوان زیر سقف بمونن می‌خواستن همچی که توافق رو سر یه چیزی گرفتن شروع کنن هل بدن برای اینکه امتیازای بیشتر بگیرن این براشون واقعا فقط نقطه شروع یه فرآیندی بود که


audio: U7B9SwXZ0uA_0027.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
توش بیاد چین و نرم‌های سیاسی و اقتصادی غربی رو بپذیره بشه یه کشور نرمالی در دنیا چیزی که چینی‌ها اصلا نمی‌خواستن می‌دونستن کشور نرمال شدن یعنی چین بیاد بشه یه کشور ضعیفی این اصلا جور در نمی‌اومد با اون نگاه چینی که اینا به دنیا داشتن واسه همین تو این دوره که داشتن عملا امتیاز می‌دادن کوچک‌ترین مسئله اختلافی تبدیل می‌شد به یک بحران بزرگی و حالا همزمان با همه اینایی که چینی‌ها دارن


audio: U7B9SwXZ0uA_0028.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
مشکلاتی که با این قدرت‌های مهاجم دارن از درون هم ناآرامن و ناآرامی‌های طولانی دارن مسلمونا در غرب شورش کردن در مرکز نیان‌ها شورش کردن و یه سری مسیحی هم در جنوب آمدن یکی اومده اصلا می‌گه من داداش کوچیک مسیحم و می‌خوام امپراتور بشم و یکی از خون‌بارترین درگیری‌های تاریخ که ما هیچی ازش نمی‌دونیم واقعا اینور دنیا نزدیک 60 میلیون نفر کشته شدن در ظرف 23 سال


audio: U7B9SwXZ0uA_0029.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
60 میلیون نفر کشته شدن 60 میلیون نفر و در چنین فضایی از ناآرامی و جنگ داخلی که چینی‌ها جنگ تریاک رو هم دارن فشار خارجی رو هم دارن باید دیگه باج بدن خارجی‌ها اومدن می‌گن ما سفارت‌خونه دائمی می‌خوایم در پکن و اینجا هم داریم نمیاییم که مراتب احترام و خاک‌بوسی‌مون رو نثار امپراتور کنیم ما داریم از طرف کشورهایی میایم از مقام برابر با شما بشینیم با شما مذاکره کنیم


audio: U7B9SwXZ0uA_0030.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
بعد هم می‌گفتن این واسه خودتون خوبه این داروی تلخی هست ولی داروی تلخیه که کمک می‌کنه چین پیشرفت کنه چینیا ولی هی طول می‌دادن هی زیر بار نمی‌رفتن هی دور می‌زدن، هی مذاکره می‌کردن آخرش هم با تهدید اینکه میایم به پکن حمله می‌کنیم وا دادن بعد از شیش دهه جنگ و مذاکره و اینا گفتن بریتانیا بیاد سفارت داشته باشه حتی بعد دوباره زدن زیرش همین که سفیر اومد بره مستقر بشن حمله کردن زدن انگلیسی‌ها رو کشتن دیگه اینا اومدن رفتن حمله کردن


audio: U7B9SwXZ0uA_0031.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
واقعا یه کاخ تابستونی رو آتیش زدن کلی آثار هنری و اینا رو توش آتیش زدن به عنوان مثلا یه ضرب شستی نشون دادن که بابا ما می‌زنیم دیگه ها! می‌زنیم اون کاخ تابستونی کلی آثار هنری و اینا توش بود هنوز در حافظه جمعی تاریخی چینی‌ها اتفاق مهمیه اینطوری که کیسینجر می‌گه در کتاب چین بعضی از این حرفا رو ما قبلا زدیم خلاصه جنگ‌های تریاک رو قبلا تو این ویدیو گفتیم الان داریم با یه لنز بازتر نگاه می‌کنیم می‌بینیم که وقتی غربی‌ها داشتن این امتیاز رو می‌گرفتن چین از داخل هم ناآرام بود


audio: U7B9SwXZ0uA_0032.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
و چین از داخل ناآرام بود غربی‌ها داشتن امتیاز می‌گرفتن روس‌ها هم چشم‌شون برق زد رفتن سر وقت نواحی در شمال چین از جمله منچوری از جمله مغولستان از جمله ژین جیانگ مسلمون‌نشین در شمال غرب چین ریز ریز روسیه هم داشت تو این منطقه‌ها می‌اومد جلو راه خودش رو باز می‌کرد یه دیپلمات خیلی زبل و بلایی هم داشتن روس‌ها اونموقع در پکن بود روس‌ها می‌گم مستقر بودن قبل از همه اینا سفارتخونه داشتن این هم بریتانیایی‌ها رو بازی داد هم چینی‌ها رو


audio: U7B9SwXZ0uA_0033.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
اون حمله‌ای که به کاخ تابستانی و اینا کردن نقشه‌ها و آمار لازمش رو این به اونا داده بود بعد که ریختن اونجا رو گرفتن رفت به چینی‌ها گفتش که من می‌تونم اینا رو بیرون کنم از اینجا گفتن چطوری؟ گفت حالا ببین، رفت به اروپایی‌ها گفتش که زمستون می‌شه رودخونه یخ می‌زنه شما اینجا گیر می‌کنین هیچ‌کی نمی‌تونه به دادتون برسه چینی‌ها می‌ریزن، دورتون می‌زنن گاز انبری دخل‌تون رو میارن با این دودوزه بازی‌ها تونست یه فضایی باز کنه روسیه توش در شمال اون چیزایی رو که می‌خواد بگیره


audio: U7B9SwXZ0uA_0034.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
ولادی وستوک که یک بندریه که الان در روسیه هست اینطوری اون موقع رسید به روسیه قبلش مال چین بود جای مهمی هم هست چون جای پای روس‌ها رو محکم کرد کنار دریای ژاپن یه پایگاه نظامی دریایی اونجا درست کردن وقتی می‌گیم قرن تحقیر اینا معنی‌شه چینی‌ها توش خیلی امتیاز دادن چیزایی که نمی‌خواستن دادن مثل سفارتخونه و تجارت و اینها زمین هم دادن هنگ‌کنگ هم دادن هنگ‌کنگی رو دادن که دیگه داستانش رو گفتیم بعدا چی شد دیگه


audio: U7B9SwXZ0uA_0035.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
موند، دست دیگران موند دست انگلیسی‌ها موند و بعدش هم شد وضعیتی که امروز داره یه کار مهم دیگری که ولی کردن این وسط چینی‌ها این بود که تهدیدا رو طبقه‌بندی کردن گفتیم توان تحلیلی بالا داشتن دیگه گفتن ببینیم کی واسه ما خطرناک‌تره؟ همه اینا بدن کی کمتر بده؟ نتیجه‌ای هم که گرفتن این بود که بد دور بهتر از بد نزدیکه به کمک بد دور این شر بد نزدیک رو دفعش کنیم یه امپراتور جدیدی آمد به تخت نشست اول گفت ما شورش‌های داخلی رو جمع کنیم، جمع کرد


audio: U7B9SwXZ0uA_0036.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
بعد روس‌ها رو، آخر از همه انگلیس‌ها رو تهدید اساسی که گفتیم ژاپنه هنوز اون موقع سروکله‌اش پیدا نشده بود چیکار هم کردن؟ وقتی می‌خواست دیگه مسئله انگلیس‌ها و اینا رو برطرف کنه یه اداره جدیدی درست کردن و یه اسم مبهمی هم روش گذاشتن اداره مدیریت امور همه کشورها یک سیاست‌مدار کارکشته‌ای رو هم گذاشتن در راس این اداره 40 سال ایشون عملا وزیر خارجه بود تصویر چینی‌ها بود در برابر دنیای خارج اما اولا مقامش پایین‌تر از وزارت بود


audio: U7B9SwXZ0uA_0037.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
بعد هم می‌گفتن این اصلا موقته ما وزیر خارجه نمی‌خوایم که ما با دنیا نمی‌خوایم تعامل کنیم چه تعاملی داریم با دنیا؟ ما چینیم، ما مرکز دنیاییم الان فقط یه شرایط موقتی باعث شده ما یه عقب‌نشینی مصلحتی بکنیم اینا رو بشونیم سر جاشون ما وزیر نمی‌خوایم یک اداره‌ای می‌خوایم امورات این خارجی‌ها رو رتق و فتقش کنه خیلی هم ایشون کار سختی داشت دیپلمات کشور ضعیفی بود که سختش بود خودش رو ضعیف ببینه همین امروز هم نگاه‌ها بهش دو جوره هستن کسایی که می‌گن که زیاد کوتاه میومد


audio: U7B9SwXZ0uA_0038.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
باید سفت‌تر می‌ایستاد باید مبارزه می‌کرد و خب هستن کسانی هم که می‌گن نه واقعیت اینه که همینطور که کیسینجر هم می‌گه می‌گه واقعیت اینه که گزینه‌های جالبی ایشون واقعا جلوش نداشت این اتفاقات یادمونه کی داره میوفته دیگه در میانه قرن 19 میانه قرن 19 چه خبره؟ در چین جنگ تریاک ایران چه خبره؟ ایران همزمانه با دوره ناصرالدین شاهه 1848 ناصرالدین شاه می‌شه شاه در فاصله‌ی بین دو جنگ تریاک همین دوره‌ست که


audio: U7B9SwXZ0uA_0039.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
امیرکبیر با یه سری اندیشه‌های اصلاحی میاد جلو ناصرالدین شاه و امیرکبیر سعی می‌کنن تلاش‌هایی بکنن در راستای مدرن شدن جامعه مال همین دوره ست تا 52، 1852 که امیر کشته می‌شه از نظر زمانی یعنی در سال‌هایی کم‌وبیش نزدیک هم دارن یه کشورهایی با تمدن باستانی، فرهنگ قدیمی متوجه می‌شن که غرب عجب فاصله‌ای پیدا کرده و کم‌کم هر کدوم دارن درباره اینکه با این فاصله چه بکنن تصمیم‌های مهمی می‌گیرن


audio: U7B9SwXZ0uA_0040.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
که عملا مسیر تاریخی‌شون رو حداقل برای نیم قرن بعدش، قرن بعدش تعیین می‌کنه چون این از اون موقعیت‌هاییه که جاهای دیگه هم دیدیم دیگه در ژاپن نیمه دوم قرن نوزده هم دیدیم یه کشوری اونم جلوی قدرتی یا قدرت‌های قوی‌تر از خودش و نقطه اشتراک دیگه اینا اینه که با فرهنگی کاملا متفاوت بعضی از کشورها اینجا سعی می‌کنن که مثلا فاصله فرهنگی رو کم کنند که فشار تبعیض رو یه خرده بردارن مثل ژاپن بعضی‌ها انتخاب می‌کنن که نه


audio: U7B9SwXZ0uA_0041.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
روی تفاوت‌های فرهنگی اتفاقا اصرار کنن که اینطوری احترام دشمن رو بخرن این کاری بود که یه مقداری چینیا می‌کردن این آقای لی دیپلمات هم که می‌گیم ایشون کنفوسیوسی بود و مثل هر چینی بلندمرتبه دیگری معتقد بود به برتری فرهنگی چین ولی در کار دیپلماسی خیلی سبک جالبی داشت دیگه از لباس پوشیدنش تا رفتارش با خارجی‌ها و اینا سبکش این بود که خیلی خودش رو بالا نگیره همه چی رو بفهمه ولی خودشو بزنه یه خرده‌ای به نفهمی یه خرده حتی خنگ به نظر برسه


audio: U7B9SwXZ0uA_0042.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
ضمن اینکه، ضمن اینکه با همه اعتقادش به برتری فرهنگی چین می‌دونست که الان ضعیفن از نظر مادی، نظامی اینا از دنیا عقب موندن به امپراتور نوشته بود که اینکه ما در دنیای امروز بشینیم بگیم که بربرها رو بیرون کنیم و همه رو رد کنیم و اینا اینا مسخره‌ست انقدر که سطحیه خودش هم نظامی بود قبلا شورش‌های داخلی رو سرکوب کرده بود اصلا همونطوری تو دستگاه آمده بود بالا ولی رسیده بود الان به اینکه ما باید با این خارجی‌ها روابط‌مون رو میزون کنیم


audio: U7B9SwXZ0uA_0043.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
و نهادهامون در داخل هم باید اصلاح بشن وگرنه ما روزبه‌روز ضعیف‌تر می‌شیم ماه چسبیدیم به سنت‌هامون بقیه دارن همینطوری پیشرفت می‌کنن قوی‌تر می‌شن یه دوره‌ای داشت چین در دهه 1860 دوره اصلاحی بود یه حرکتی بود بین نخبه‌ها


audio: U7B9SwXZ0uA_0045.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
طبقه حاکم اینا می‌گفتن آره ما شاخیم چین بالاست همه چی عالیه ولی یه مقدار در امور نظامی عقب هستیم دیگه اینو باید درستش کنیم در واقع داشتن می‌گفتن آقا مسخره نکنین پوزخند نزنین به این پیشرفت‌های غربی انتقاد می‌کردن اون روحیه رو در سطح بالای حکومت داشتن بهش انتقاد می‌کردن و تلاش هم می‌کردن که عوضش کنن این آقای لی از شخصیت‌های مهم طرفدار و نماینده‌ی این طرز فکر اصلاح‌طلبانه بود در چین که آره چینی‌ها باید برن


audio: U7B9SwXZ0uA_0046.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
جوونا باید برن یه خرده زبان خارجی یاد بگیرن ببینیم تو متن‌های اینا چی نوشته، بفهمیم چیه این حرف مخالف داشت می‌گفتن همه دنیا می‌خواد چینی یاد بگیره ما برای چی باید بریم زبان دیگه یاد بگیریم؟ همه دنیا آرزوش اینه چینی بشه سه بار این آقای لی برکنار شد دوباره دیدن نه کسی بهتر از این ندارن واسه مذاکره برش گردوندن آخر سر هم ولی این گروهی که دنبال اصلاح بودن زورشون نرسید و حتی وقتی که امپراتوری به سمت اینا متمایل شد پسش زدن و تبعید شد و یه خانومی اومد جاش امپراتور شد


audio: U7B9SwXZ0uA_0047.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
سفت و سخت طرفدار سنت‌ها از اینایی بود که دیپلمات کارش اینه که بره آسیب‌هایی رو که ممکنه به ما برسه کم کنه ما قرار نیست پایه‌های ضعف‌مون رو برطرف کنیم یه طوری فقط برن مانور بدن که امتیازی ندن کیسینجر می‌گه دیپلمات‌های چینی وظیفه‌شون این بود که زمان بخرن حالا با این زمانی که اینا می‌خریدن چیکار می‌خواستن بکنن اینو دیگه واسش برنامه خاصی نداشتن و این می‌گه همون چیزی بود که باعث می‌شد چالش سوم‌شون


audio: U7B9SwXZ0uA_0048.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
اون تهدید بزرگ شرقی که هم خاک‌شون رو می‌خواست هم جایگاه‌شون رو می‌خواست هم امپراتوری‌شون رو می‌خواست هم همه چیزشون رو می‌خواست دردسرسازتر و بزرگتر و خطرناک‌تر هم بشه چون ژاپن نه روسیه بود که یه مقدار زمین بهش بدن بره نه بریتانیا بود که بهش بگن که حالا سفارتخونه باز کن و بیا معامله کن و اینا بتونن باهاش کنار بیان ژاپن نیمه دوم قرن 19 ژاپن بعد از بیدار شدن


audio: U7B9SwXZ0uA_0049.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
ژاپن تقریبا همزمان با چین از خواب بیدار شد ولی مسیری رفته بود متفاوت و تخت گاز داشت هرچی می‌تونست از غربی‌ها یاد می‌گرفت که قوی بشه با شتاب صنعتی بشه و وقتی شد، وقتی آماده شد چاق و چله حالا می‌خواست بیاد سر وقت چین ما تو این ویدیو یه خرده در مورد قرن 19 و قرن تحقیر چین دقیق‌تر شدیم یه خرده‌ای درباره انتخاب‌های چین چالش‌های اصلی چینیا صحبت کردیم اینکه چطوری باهاش مواجه شدن


audio: U7B9SwXZ0uA_0050.opus
source: youtube
source_id: U7B9SwXZ0uA
invalidation: VALID
text:
چه گزینه‌هایی داشتن تا رسوندیم قصه رو سر ماجرای ژاپن داستان برخورد ژاپن و چین بمونه برای یک ویدیو دیگه


audio: cOjX9UYLQig_0001.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
من خیلی قبل از اینکه چیزی درباره‌ی جنگ جهانی اول بدونم اسم عربستان رو شنیده بودم. اسمش رو شنیده بودم، فیلمش رو دیده بودم.


audio: cOjX9UYLQig_0003.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
فضا رو نمی‌دونستم، ماجرا رو نمی‌دونستم چیزی از خود ماجرا دستگیرم نشد راستش. بعدا که فهمیدم طرف کی بوده و چی کاره بوده و اصلا در طول جنگ جهانی اول چیکار کرده شخصیتش و کارهای این آدم هم برام جالب‌تر شد. توی این ویدیوی یوتیوب بی‌پلاس من علی بندری می‌خوام چند دقیقه درباره‌ی لارنس عربستان صحبت کنم. بگم که واقعیت تاریخی تا جایی که من می‌دونم و فهمیدم از افسانه کجا جدا می‌شه.


audio: cOjX9UYLQig_0007.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
کی بود ایشون؟ ایشون یک انگلیسی بود که در جریان شورش اعراب علیه امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول نقش مهمی بازی کرد. آدم انگلیسی چی شده بود که پاش کشیده شده بود این طرف دنیا بین اعراب؟ قصه چیه؟ قصه اینه اولا که حواس‌مون هست که داریم می‌گیم عثمانی و قبل از جنگ جهانی اول و امپراتوری عثمانی همچنان حاکم همه این منطقه که الان بهش می‌گیم خاورمیانه غرب ایران و جنوب ایران و


audio: cOjX9UYLQig_0008.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
همه‌ی اینا دست عثمانیه. این آقای لارنس در سال 1888 به دنیا آمده بود. در آکسفورد دبیرستان رفته بود. بعد علاقه‌مند شده بود به تاریخ رفته بود تو کار باستان‌شناسی


audio: cOjX9UYLQig_0010.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
تمرکزش هم روی منطقه‌ی بود. کارکمیش بهش هم می‌گن در سوریه‌ی امروز. جایی که از نظر تاریخی جای مهمیه. در کتاب مقدس هم آمده. ایشون هم اونجا کار می‌کرد و کارهای باستان‌شناسی و کاوش‌گری و اینطور می‌گن. یه جایی خودش می‌گه من نزدیک 2 هزار کیلومتر با پای پیاده رفتم از قلعه‌های مربوط به جنگ‌های صلیبی مثلا بازدید کردم. این کار رو کسی قبلا نکرده بود. تو این سفر می‌گه از روستاهایی گذشتم که


audio: cOjX9UYLQig_0011.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
پای هیچ اروپایی تا حالا بهشون باز نشده بود. یک کارای اینطوری خودش تعریف می‌کنه بعدا که انجام داده. جنگ جهانی اول که شروع شد ایشون هم انگلیسی بود رفت تو ارتش بریتانیا از اونجا هم فرستادنش به دایره‌ی امور اعراب در مصر که بره اونجا کار اطلاعاتی کنه. آدمی بود که به هر حال یه آشنایی فرهنگی با منطقه داشت دیگه. ایشون رفت مستقر شد در مصر. رفت مصر، مرکز کارش اونجا بود. ولی می‌آمد می‌رفت مثلا حجاز.


audio: cOjX9UYLQig_0012.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
می‌آمد می‌رفت بین‌النهرین، عراق امروزی. اینجاها می‌رفت و با سران قبایل عرب صحبت می‌کرد مذاکره می‌کرد، با اینا کار می‌کرد. حواس‌مون هست دیگه امپراتوری عثمانیه انگلستان داره با عثمانی می‌جنگه در جنگ غیرمستقیم یا گاهی مستقیم. عثمانی متحد آلمانه. انگلیس‌ها می‌خوان همینطور که دارن با عثمانی می‌جنگن و البته روسیه هم متحدشون هست همینطوری که دارن با عثمانی می‌جنگن در کنار روسیه. مواظب باشن اولا که


audio: cOjX9UYLQig_0013.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
روسیه دستش به سرزمین‌های این اعراب نرسه. ثانیا بتونن از درون دشمن‌شون عثمانی رو ضعیف کنن. همینطور که از بیرون باهاش می‌جنگن از درون هم ضعیفش کنن. از قبل هم زمزمه‌اش هست که عثمانی امپراتوری بیماریه. پیرمرد بیمار و ضعیف اروپاست. و حالا باید ببینن که چطوری می‌شه اینو بشکننش؟ بشکننش، جمعش کنن هر کی یه تیکه‌ای واسه خودش ورداره. از جمله می‌خوان کمک کنن به مستقل شدن اعراب. اعراب همه تو امپراتوری عثمانی‌ان.


audio: cOjX9UYLQig_0014.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
این آقای لارنس خودش هم گاهی می‌اومد تو این نبردها شرکت می‌کرد نبردهای اعراب بر علیه حکومت مرکزی عثمانی. خاطراتی داره، گزارش‌هایی که خودش توی نبردها بوده و اینها یه مقدار اینا اغراق شده‌ست. واقعیتش اینه که نقشش تو نبردها نبود خیلی. نقشش در منطقه زیاد بود ولی نه در میدان. نقشش مشورتی بود و پشت پرده و استراتژی و اینها. کارهای مهمش بیشتر کارهای اطلاعاتی بود. هماهنگی با سران عرب بود


audio: cOjX9UYLQig_0015.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
از جمله با شریف‌حسین، امیر مکه در سرزمین حجاز. این آقای امیر مکه آدم مهمی بود. ایشون تماس گرفته بود با بریتانیا که آقا من آماده‌ام که به شما کمک کنم. در جنگ با عثمانی به شما کمک می‌کنم. شما از بیرون بزنین من از تو می‌زنم ولی خب گربه برای رضای خدا موش نمی‌گیره که اینم گفت من کمک‌تون می‌کنم اما شما هم بعدش منو بکنید خلیفه‌ی کل سرزمین‌های عربی. همه سرزمین‌های عربی از عثمانی جدا بشه بعد از جنگ.


audio: cOjX9UYLQig_0016.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
حالا عثمانی که تکلیفش مشخص می‌شه. من بشم رئیس همه‌اش. بالاخره اینم داشت یه قماری می‌کرد دیگه. عثمانی اگر در جنگ پیروز می‌شد خب تکلیف این بابا مشخص بود. گفت من با شما هستم به این شرط. اینا پیشنهاد آقای حسین رو نپذیرفتن بریتانیایی‌ها. گفتن که نه. ما وعده‌ی حکومت بر کل سرزمین‌های عربی رو به تو نمی‌دیم ولی حجاز رو بهت می‌دیم. این حسین هم یه طوری باهاشون حرف زده بود اینا واقعا فکر می‌کردن یک ارتش پرجمعیت ماهری


audio: cOjX9UYLQig_0017.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
از اعراب در اختیار بریتانیا قرار می‌ده و اینا شروع می‌کنن به زدن. واسه همین هم بریتانیا شروع کرد پول فرستادن و اسلحه فرستادن و اینا. که به این قیام حسین علیه عثمانی کمک کنه. این آقای لارنس هم که محل کارش قاهره بود در اداره‌ی امور عربی. اینم ماموریت پا شد رفت حجاز بررسی کنه شرایط رو. از جمله با پسرهای حسین مصاحبه کرد ارزیابی کرد اینارو.


audio: cOjX9UYLQig_0019.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
ما باید با اون کار کنیم. مهم‌ترین کار استراتژیکی هم که کرد در واقع با همون فیصل بود، این بود که نیروهاشون رو پیشروی دادن به سمت شمال از حجاز به سمت شمال، به سمت سوریه و اردن. چرا دارن این کارو می‌کنن؟ چرا این کار در واقع مهمه؟ به خاطر اینکه وقتی جنگ تمام بشه و عثمانی شکست بخوره حالا تو حجاز که اینا جای پا رو دارن اینا بتونن اختیار این سرزمین‌هایی رو که یه خرده دورتر هست هم در دست بگیرن.


audio: cOjX9UYLQig_0020.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
سرزمین‌های شمال در حوزه‌ی استعماری فرانسه بود. اما اگر این اعراب حجاز می‌تونستن فتح‌شون کنن اینا بعدا در مذاکرات داخلی بعد از جنگ دست بالا رو می‌داشتن. داریم درباره کجاها صحبت می‌کنیم؟ درباره شهرهایی مثل عقبه، درآ و نهایتا خود دمشق. دمشقی که مثلا می‌تونست مرکز همه‌ی اینا باشه. عقبه الان در اردنه. درآ و دمشق هم که می‌دونیم در سوریه هستن. واقعا هم در نهایت اینا تونستن بگیرن


audio: cOjX9UYLQig_0021.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
هم درآ رو، هم عقبه رو، هم دمشق رو. فیصل به کمک این آقای لارنس تونست. برنامه‌شون این بود که دمشق رو بکنن پایتخت کشورهای بزرگ عربی. قول همین رو هم به فیصل داده بود واقعا. منتها چون دست بالای دست بسیار است هم در دولت انگلیس، هم بین انگلیس و فرانسه اون موقع عده‌ی دیگری هم بودن که داشتن واسه‌ی این منطقه نقشه می‌کشیدن. نقشه‌شون با نقشه‌ی اینا فرق می‌کرد. در نهایت هم این نقشه‌ی اون دیگران بود که اجرا شد


audio: cOjX9UYLQig_0022.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
و در قالب طرح سایکس پیکو نقشه‌ی کشورهای عربی خاورمیانه رو ترسیم کرد. نقشه‌ای که کمابیش امروز هم سر جاش هست. درباره‌ی سایکس پیکو ما توی بلاگ بی‌پلاس قبلا نوشتیم. شاید بعدا درباره‌اش ویدیو هم اینجا ساختیم اگر دیدیم کنجکاوی درباره‌اش زیاده. الان فقط همین رو بگیم که این مرزهایی که امروز هست بین عربستان و عراق و اردن و سوریه و بعدا گرفتاری‌های فلسطین و اینا. ریشه‌هاش خیلی‌هاش برمی‌گرده به


audio: cOjX9UYLQig_0023.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
توافقی که بین آقای سایکس و آقای پیکو نمایندگان دولت‌های فرانسه و انگلیس انجام شد. اینا بعد از فروپاشی عثمانی نشستن و تصمیم گرفتن که این تیکه‌ی دنیا چطوری باشه نقشه‌اش بهتره. و اینطوری نقشه رو کشیدن و کلی آدم رو گرفتار کردن کلی آدم رو هم البته خوشبخت کردن. برگردیم به آقای لارنس. لارنس عربستان در اداره‌ی امور عربی یه کار مهمی که می‌کرد این بود که یه خبرنامه‌ای درست می‌کرد به نام .


audio: cOjX9UYLQig_0024.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
هر شماره‌ای خلاصه‌ی اخبار و دیدگاه‌ها و پیشروی‌های مذاکرات مربوط به قیام عرب و همه‌ی اینها رو خلاصه می‌کرد، می‌نوشت و می‌فرستاد در نسخه‌های خیلی معدودی. از سال 1916 تا انتهای 1918 نامنظم این خبرنامه‌اش منتشر می‌شد. محرمانه بود. مثلا 26 تا هم هر شماره بیشتر نمی‌دادن. اینطوری که دیوید فرامکین می‌گه توی کتاب 


audio: cOjX9UYLQig_0025.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
ولی مهم بود، هدفش این بود که بالاخره اخبار دنیای عرب برسه دست یه آدمایی به دست نایب‌السلطنه‌ی هند برسه. دست فرماندهان نظامی بریتانیا برسه و خب گزارش می‌داد اونجا دیگه اونجا مثلا می‌گفتش که من این توافق رو کردم با فیصل. و ما هم الان از طریق همون خبرنامه‌ست می‌دونیم توافقات چی بوده. مکاتباتی که با حسین انجام شده مثلا خلاصه‌اش اینه. و از این‌جور چیزا. این خبرنامه البته خیلی خوب بود ایده‌اش خیلی خوب بود ولی در اجرا اشکالاتی داشت.


audio: cOjX9UYLQig_0026.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
همین که اون آقای لارنس یه خرده خالی‌بندی قاطی حرفاش داشت. همین که اونایی که می‌خوندن یه خرده درست نمی‌خوندن یا شاید درست متوجه نمی‌شدن. شاید هم انواع خبرنامه می‌گرفتن مثلا اینم یه سری اطلاعات بود لای اونها. یه جایی خلاصه بریتانیا فهمید که این حسین اون لشکری رو که می‌گفته دارم، نداره. اون قیامی که اینا دارن براش بودجه می‌دن اصلا خیلی خبری ازش نیست. لشکری نیست، پول اینا داره حیف‌و‌میل می‌شه. برای همین لازمه که سیاست عوض بشه و دیگه وسط کار هم بود.


audio: cOjX9UYLQig_0027.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
برای عوض‌کردن سیاست هم دیر شده بود. درباره‌ی لارنس البته چند تا نکته دیگه هم هست. می‌خوایم بگیم، نکات مهمی هم هست. قبلش ولی من درخواست کنم ازتون. اگر که کانال رو سابسکرایب نکردید. نصف بیننده‌ها معمولا کانال رو سابسکرایب نکردن. اگر نکردین این کار رو بکنین.


audio: cOjX9UYLQig_0029.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
ما هر چی ویدیو می‌سازیم شما حداقل متوجه بشین. و الا یوتیوب یه الگوریتمی داره که اگه شما این کار رو نکنید، نمی‌بینید. ما ممکنه ویدیو بسازیم و بره و شما اصلا متوجه‌اش هم نشید و این اون وقت کار رو برای ما هم یه مقدار سخت می‌کنه. خلاصه اگر دوست دارید که ما بتونیم با برنامه ادامه بدیم سابسکرایب، زنگوله فراموش نشه.


audio: cOjX9UYLQig_0030.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
لارنس عربستان این مرد کیست؟ در این کویر تفت دیده چه چیز را می‌جوید که باید عطشش را سیراب کند؟ لارنس عربستان


audio: cOjX9UYLQig_0035.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
برگردیم به لارنس عربستان. ایشون خب گفتیم آدم باهوشی بود. آدم موثری بود. ولی یه سری کارهاییش رو الان می‌دونیم که مثلا از سر علاقه به فرهنگ عربی اسلامی نبود. عبا می‌پوشید ولی نه به خاطر شیفتگی فرهنگی. می‌پوشید که اعتماد عرب‌ها رو جلب کنه. یا مثلا درباره‌ی کارهاش بزرگ‌نمایی زیاد کرده. حتی تو فیلم لارنس عربستان این نبرد عقبه رو خیلی انگار باشکوه نشون می‌ده


audio: cOjX9UYLQig_0036.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
که مثلا چه دلاوری‌ها کرد اونجا و اینها. در حالی که اصلا جنگ، جنگ چریکی بوده مثل بقیه مبارزات اینها. ایشونم بیشتر مشاهده‌گر بوده تا اینکه مثلا یه فرمانده‌ای بوده باشه. برعکس اون چیزی که توی خبرنامه‌هاش گزارش می‌کرد. سال‌های سال در واقع آقای لارنس روایت‌های شخصی و خیلی جاها غیر واقعی خودش از حوادث رو آورد ثبت کرد در قالب واقعیت. مثلا ماجرای تصرف دمشق فتح دمشق به روایت لارنس


audio: cOjX9UYLQig_0037.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
یک چیزی بود که نیروهای فیصل اومده بودن و با رشادت و دلاوری و اینا انجام داده بودن. طبق همین روایت بریتانیا آمد فیصل رو کرد امیر عراق و سوریه. در حالی که در واقعیت در دمشق فتحی اتفاق نیوفتاده بود. یه نیروهایی از درون دمشق قدرت رو گرفته بودن دست‌شون. اینا ارتباطی هم با فیصل نداشتن. آقای فرامکین توی کتاب  وقتی به ماجرای دمشق می‌رسه. می‌گه لارنس بعدا گفتش که من وقتی که فصل دمشق رو می‌نوشتم


audio: cOjX9UYLQig_0038.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
روی تکه یخ نازکی شناور بودم که اگه از رو دست من بنویسن، اگه احتیاط نکنن اگه دست من بلغزه این چی می‌شه، چی می‌شه، چی می‌شه. در حالی که می‌گن این قسمت‌هاش همه‌اش واقعا یه آمیزه‌ای از راست و دروغه ولی همین و همون حرفایی که ایشون می‌زد تو اون خبرنامه مبنای تصمیماتی شد که انگلستان گرفت اون موقع و تصمیماتی شد مهم برای این منطقه. سرنوشت آقای لارنس چی شد؟ سرنوشتش این شد که جنگ که تمام شد


audio: cOjX9UYLQig_0039.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
ایشون هم برگشت انگلستان. اون خبرنامه هم طبعا متوقف شد. نیروهای بریتانیایی هم اواخر جنگ از عملکرد ایشون راضی نبودن. خیلی دیگه جدیش نمی‌گرفتن. تو کنفرانس پاریس شرکت کرد کنفرانس پایان جنگ. تصمیم‌گیری می‌شد اونجا برای سرنوشت کشورهای عربی اونجا. بعد نتونست اونجا هم نقش جدی‌ای داشته باشه. یه عکسی هم ازش هست در هیئت همین آقای فیصل رفته در کنفرانس ورسای. لارنس تو تیم ایشون بوده اون موقع در هیئت اعراب بوده. در آخرش اینا به اون چیزی که می‌خواستن نرسیدن.


audio: cOjX9UYLQig_0040.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
سرزمین‌های عربی یک کشور مستقل متحد یکپارچه نشدن. اتفاقی که افتاد، اینا جایگزین شدن حاکم‌های عثمانی با حاکم‌های اروپایی. خیلی زود عراق و سوریه شد منطقه‌ی شورش‌های جدید این بار علیه بریتانیا و علیه فرانسه. اون رویای اتحاد و آزادی سرزمین‌های عربی حداقل برای مدتی از بین رفت. آقای لارنس هم برگشت به کشورش یعنی به انگلستان و


audio: cOjX9UYLQig_0041.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
به عنوان سرباز مشغول شد به کار. لارنس عربستان افسر به ظاهر نخبه‌ای که با قوه‌ی تخیلش و البته باهوشش اثر گذاشته بود روی اسناد تاریخی جنگ. الان شده بود سرباز ساده‌ای که خب اضطراب هم داشت، افسردگی هم داشت و نهایتا هم در 46 سالگی موتور‌سواری می‌کرد که تصادف کرد و از دنیا رفت. اون آقای فیصل هم بعدا از بیانیه‌ی بالفور حمایت کرد. درباره‌ی بالفور یه ویدیو ساختیم.


audio: cOjX9UYLQig_0042.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
این بالا لینکش هست می‌تونید ببینید. و در واقع اینطوری همراه شد با مهاجرت و استقرار یهودی‌ها در فلسطین. منتها اعراب از این حرکتش حمایت نکردن. بعدا ایشون خودش هم حرفش رو پس گرفت و اینطوری که ویکی‌پدیا نوشته، اواخر عمر اصلا اعتراض هم کرد به مهاجرات زیاد یهودی‌ها به اونجا که حالا این داستان دیگریه که شاید بعدا بهش بپردازیم. چیزی هم که ایشون بهش رسید این بود که یه مدتی شد پادشاه کشور عربی. پایتختش هم در دمشق سوریه بود.


audio: cOjX9UYLQig_0043.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
بعد هم سه تا از ولایت‌های عثمانی رو بغداد و موصل و بصره رو با هم کردن یه کشور. اسمش رو گذاشتن عراق. ایشون رو هم کردن شاه اونجا. منتها ایشون سنی بود، اکثریت اونجا شیعه بودن و آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها که تا حالا هم ادامه داره، بگذریم. این قصه رو جاهای دیگه می‌گیم. اینجا فقط خواستیم بگیم که لورنس عربستان کی بود و چیکار کرد. او شخصیت هالیوودیش نه، واقعیت تاریخیش


audio: cOjX9UYLQig_0044.opus
source: youtube
source_id: cOjX9UYLQig
invalidation: VALID
text:
تا جایی که ما می‌دونیم و می‌تونستیم توی چند دقیقه‌ای مختصر تعریف کنیم. من علی بندری. این کانال یوتیوب بی‌پلاس. خواهش می‌کنم ازتون اگر فکر می‌کنید برای کسی می‌تونه این چیزا جالب باشه حتما هم براش بفرستید که هم اونا رو احتمالا خوشحال می‌کنه هم ما رو بسیار بسیار خوشحال و مفتخر. دم شما گرم.


audio: vEYMNlOxqeE_0003.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
ممکنه ندیده باشید کلیپش رو اینکه می‌گه معتادا نمی‌گیرن ولی به احتمال زیاد یه جایی یه چیزی درباره‌ش یا خوندین یا شنیدین یا به گوش‌تون خورده علتش می‌دونین چیه؟ علتش اینه که این کلیپه وایرال شده وایرال وقتی می‌گن یه چیزی شده یعنی اینکه همه دیدنش یا همه شنیدنش


audio: vEYMNlOxqeE_0005.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
نکته‌های دقیقی توش داشت درباره این پدیده فراگیر شدن چیزها که اینجا می‌خوایم درباره اون نکته‌های دقیق صحبت کنیم من علی بندری هستم و این یوتیوب بی‌پلاسه


audio: vEYMNlOxqeE_0008.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
کتاباشو رو نخونده باشید ولی احتمالش کمه که کلا اسمش به گوش‌تون نخورده باشه به‌خاطر اینکه در تابستون سال 2012


audio: vEYMNlOxqeE_0011.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
کلیپه وایرال شد یه طوری شد که همه انگار دیدنش حالا واقعا همه ندیدن ها در حقیقت یه اقلیتی هستن که دیدنش


audio: vEYMNlOxqeE_0012.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
ما این احساس می‌کنیم که همه دیدنش منتها همین احساس اینکه همه دیدنش کافیه برای اینکه بگی که یه چیزی وایرال شده فراگیر شده حتی قبل از اینکه کرونا بیاد هم مرسوم بود که درباره فراگیر شدن چیزها و شیوع پدیده‌ها و این‌ها با ادبیات بیماری صحبت کنن با ادبیات ویروس‌شناسی و ادبیات همه‌گیرشناسی و این‌ها صحبت کنن


audio: vEYMNlOxqeE_0013.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
مثلا بگن این چیزه واگیر داره بگن این مثلا آهنگه مسریه این موزیکه، این کتابه مسریه به همه سرایت کرده وایرال شده به همون معناست از همونجا هم می‌آد اصلا اصطلاحش


audio: vEYMNlOxqeE_0016.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
یه کسی هست که مثلا برای اولین بار شلوار دمپا گشاد پوشیده بعد یه کسای دیگه‌ای از اون دیدن پوشیدن یکی دیگه از اونا دیده پوشیده همه از هم گرفتن تا نهایتا تبدیل شده به یه پدیده فراگیر


audio: vEYMNlOxqeE_0017.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
توی همه‌گیرشناسی هم اینطوری که می‌شه می‌گن که خب این وایرال شده اما اگر بخوایم دقیق از اصطلاح وایرال شدن استفاده کنیم مفهومش چیه؟ اونجا توی ایمونولوژی چی می‌گن؟ می‌گن که از یک بیمار این ویروس رسید به دو نفر از هر کدوم اونا رسید مثلا به دو نفر از هر کدوم به دو نفر اگه ویروسه بتونه قبل از اینکه خودش بمیره یا بیمارش رو بکشه


audio: vEYMNlOxqeE_0018.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
به بیش از یک نفر دیگه هم خودش رو منتقل کنه اون وقت این قابلیت رو داره که تبدیل به یک همه‌گیری بشه مثلا اپیدمی بشه یا بعدا پندمی بشه اما وایرال شدن جاهای دیگه وقتی درباره پدیده‌ها صحبت می‌کنیم وقتی درباره یه موزیکی، یه کتابی یه فیلمی، یه اپلیکیشنی، یه محصولی یه پادکستی یه چیزی صحبت می‌کنیم اونجا هم وایرال شدن قصه‌ش همینه واقعا؟ از یه نفر به دو نفر می‌ره؟


audio: vEYMNlOxqeE_0019.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
قبلا اینکه بخوایم اینو بفهمیم خیلی کار سختی بود به‌خاطر اینکه خیلی سخت بود ردش رو بری بگیری بری ببینی که از کجا مد شد اینکه مثلا شلوار راسته بپوشن


audio: vEYMNlOxqeE_0020.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
ردگیریش خیلی کار پیچیده‌ای بود منتها تو دنیای اینترنت یه خرده راحت‌تره می‌تونی شما رد یک کلیپ ویدیویی رو بگیری ببینی که خب اینو چطوری داشتن آدمو می‌دیدن که رسید به یه جایی که یهو ترکوند و کلی آدم شروع کردن دیدنش آقای دریک تامسون می‌گه که وقتی اینطوری نگاه کنیم به پدیده‌ها تو اینترنت می‌بینیم که الگوی گسترش‌شون، فراگیر شدن‌شون مثل الگوی گسترش ویروس نیست


audio: vEYMNlOxqeE_0021.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
از یه نفر به دو نفر، از هر کدوم اونا به چند نفر اینطوری نیست برای همین می‌گه که درست نیست که بگیم چیزا تو اینترنت وایرال می‌شن اینا وایرال نمی‌شن، می‌ترکونن


audio: vEYMNlOxqeE_0022.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
چرا می‌گه می‌ترکونن؟ آقای دریک تامسون می‌گه که تو اینترنت که رد مثلا یه ویدیویی رو که چند میلیون بازدیدکننده داره می‌شه گرفت وقتی نگاه می‌کنی دقیق که نگاه می‌کنی می‌بینی چیزا اینطوری وایرال نمی‌شن که یه نفر به چند نفر هر کدوم به چند نفر از این خبرا نیست اینطوری دارن می‌رن جلو منتها یه جایی می‌رسن به دست یه آدمایی که اینا برادکست دیفیوزر هستن اینا یهو می‌ذارن ویدیوئه رو، موزیکه رو


audio: vEYMNlOxqeE_0025.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
برای همین می‌گه در واقع بهتره که بگیم چیزا وایرال نمی‌شن چون اونطوری مثل ویروس منتقل نمی‌شن چیزا مثل بمب می‌ترکن یهو از یه منبعی به کلی آدم منتقل می‌شن درسته از اون به بعد دوباره ممکنه به همون الگوی یه نفر به چند نفری برن جلو و در نهایت من و شمایی که این ویدیوئه رو ببینیم بگیم که من هیچ مثلا آدم پر فالووری رو فالو نمی‌کنم من از هیچ آدم معروفی اینو نشنیدم من اینو پسرخاله‌م بهم گفته آره ولی پسرخاله تو دوستش بهش گفت


audio: vEYMNlOxqeE_0027.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
اون چیزایی که یهو فراگیر می‌شن وایرال نمی‌شن به قول آقای دریک تامسون می‌گه اینا ترکوندن مثل بمب شدن چون وایرال شدن گفتیم یه نفر به چند نفریه بمب ولی یه نفر به کلی آدمه


audio: vEYMNlOxqeE_0028.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
می‌گه اینا اینطوریه که بمب می‌شن یه جاهایی یه بمبایی منفجر می‌شن حرف جالبی هم هست به خاطر اینکه ما تو فارسی اگر بخوایم درست صحبت کنیم هم فارسیش رو بگیم هم اتفاقا حرف دقیق‌تری رو بزنیم طبق گفته آقای دریک تامسون باید همون اصطلاحی رو استفاده بکنیم که قبل از اینکه وایرال شدنو یاد گرفتیم می‌گفتیم ما می‌گفتیم چیزا می‌ترکونن می‌گفتیم فلان آهنگه ترکونده


audio: vEYMNlOxqeE_0029.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
می‌گفتیم این پادکسته، این موزیکه، این فیلمه این کتابه این اپلیکیشنه این ترکونده واقعا هم انگار اینطوری که ایشون توضیح می‌ده


audio: vEYMNlOxqeE_0035.opus
source: youtube
source_id: vEYMNlOxqeE
invalidation: VALID
text:
یه کاری بکنیم، یه حرکتی داشته باشیم که اینطوری بشه قدم اول اینه که بفهمیم اصلا چطوری این اتفاق می‌افته واسه پدیده‌ها و قدمه اول اول اولش اینه که بفهمیم چیزا خودبه‌خود وایرال نمی‌شن من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه


audio: PpqmW43rRW8_0003.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
پارسال داشت که ممکنه کاملش رو خیلی‌هامون نشنیده باشیم ولی یه تیکه‌ش رو احتمالا بارها و بارها شنیدیم مخصوصا اگر توی تیک‌تاک خیلی بچرخیم برای همین یه خرده بحث شد که نکنه تیک‌تاک خیلی اثر گذاشته روی اینکه ایشون مثلا جایزه گرمی ببره و اگه اینطوری شده این اتفاق خوبیه یا بده؟ دنیای هنر از این اتفاق راضیه یا راضی نیست؟ این موضوع یه مقدار من رو کنجکاو کرد مخصوصا که تیک‌تاک پارسال وسط دعوای تجاری آمریکا و چین هم بود


audio: PpqmW43rRW8_0004.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
باعث شد که یه مقدار برم درباره‌ش بخونم و توی این ویدیو درباره‌ش صحبت کنم من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه اگر که دوست دارید تو این کنجکاوی‌ها همراه من باشید کانال رو سابسکرایب کنید


audio: PpqmW43rRW8_0008.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: INVALID_CHARS
text:
Oscar مال فیلمه Emmy مال سریال و برنامه‌های تلویزیونی و ایناست یه Tony Awards داره که مال تئاتره یه دونه Grammy هم هست که مال موزیکه


audio: PpqmW43rRW8_0009.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
ما داریم درباره جایزه گرمی امسال صحبت می‌کنیم و داریم می‌گیم که تیک‌تاک آیا موثر بوده؟ و اگه موثر بوده چه اثری داشته روی اینکه


audio: PpqmW43rRW8_0011.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
تیک‌تاک شبکه اجتماعی تصویریه مثل اینستاگرام منتها ویدیوهاش خیلی کوتاهه در حد یه دقیقه‌ست تمام صفحه هم هست و خیلی فانه خیلی بامزه‌ست ویدیوی رقص داره ویدیوی آشپزی داره ویدیوی کمدی داره از این اندرزهای مالی داره اندرزهای زندگی داره چالش‌های ورزشی داره بدنسازی داره ولی یکی از چیزایی که توش خیلی می‌ترکونه و آدما خیلی نگاه می‌کنن همین رقصه


audio: PpqmW43rRW8_0014.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
که بر اساس رفتاری که شما اونجا با محتوا می‌کنی شروع می‌کنه بهت محتوا پیشنهاد دادن نگاه می‌کنه چی دوست داری از همون بیشتر بهت می‌ده چی دوست نداری از اون کمتر بهت می‌ده و کم‌کم سلیقه شما دستش می‌آد یا سلیقه شما رو می‌سازه حالا هر طور که بهش نگاه کنین


audio: PpqmW43rRW8_0016.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
این یه نکته درباره اونم که گفتیم که اومد وسط دعوا اینم بگیم که چرا تیک‌تاک مالکش یک شرکت چینیه صاحبش یه شرکت چینیه و خب جنگ تجاری آمریکا و چین در دوران ترامپ خیلی بالا گرفت و تیک‌تاک رو می‌خواست یه شرکت آمریکایی بخره مایکروسافت می‌گفتن می‌خواد بخره کی می‌خواد بخره خیلی دعوا بالا گرفت آخرش اصلا ترامپ یه فرمان اجرایی علیه تیک‌تاک صادر کرد تیک‌تاکی‌ها هم یه خرده‌ای اینور اونور کردن چه کنیم چه نکنیم؟ تصمیم گرفتن صبر کنن که بگذره و صبر کردن و گذشت


audio: PpqmW43rRW8_0017.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
بایدن که رئیس‌جمهور شد یکی از اولین کارایی که کرد اون فرمانه رو لغو کرد اون فرمان اجرایی ترامپ رو لغو کرد منتها تیک‌تاک به همون خاطر در صدر اخبار در آمریکا بود سال گذشته البته سال گذشته کلا هم برای تیک‌تاک سال خیلی خوبی بود


audio: PpqmW43rRW8_0019.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
هم به دلایل دیگه خیلی رشد کرد خیلی یوزر گرفت و خیلی هم محبوب شد مثل هر سوشال‌مدیای دیگه‌ای توی تیک‌تاک هم یه اینفلوئنسرهای خیلی شاخی هستن یه تعداد قابل‌توجه‌ای از اینا دخترای خیلی جوونن و یه سری از ویدیوهایی که تو تیک‌تاک خیلی می‌ترکونه ویدیوی رقصه ویدیوهای چالش‌های رقصه یک دقیقه‌ای، خیلی کوتاه روی یه تیکه‌هایی از موزیک‌ها آدما می‌رقصن رقص‌هایی که معمولا ساده هم نیست یه خرده پیچیده‌ست طراحی‌های جالبی هم داره


audio: PpqmW43rRW8_0020.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
ولی این رو هی آدما شروع می‌کنن آدم معروفا انجام می‌دن آدمای غیر معروف همه دونه‌دونه یهو می‌بینی که اون تیکه آهنگه خیلی زیاد داره تکرار می‌شه چند تا نمونه‌هاش رو حتما اگه تو تیک‌تاک باشین حتما واقعا دیدین حتی اگه نباشین هم ممکنه که مثلا تو اینستاگرام و این جاها هم دیده باشین یا اینکه الان ندونید کجا دیدین ولی مثلا یه تیکه‌ش رو که ببینی یادتون بیاد قدرتش در ترکوندن این چیزا خیلی زیاده


audio: PpqmW43rRW8_0021.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
برای همین صنعت موزیک خیلی تیک‌تاک براش مهمه به‌خاطر اینکه یک شکل ویدیو درست کردن تو تیک‌تاک اینه که موزیک رو اونجا بهت می‌ده یه تیکه از موزیک رو می‌تونی انتخاب کنی اینو بذاری صدای زیر ویدیوت تو این چالش‌های رقص همه‌ش اینطوریه یه بندهایی مثلا یه بند آمریکایی فرض کن شما هیچ‌وقت در آسیا نیومده کنسرت نذاشته تور نذاشته ولی همین الان تو کره جنوبی خیلی محبوبه به‌خاطر همین وایرال شدن ویدیوهاش توی تیک‌تاک اینا یه چیزاییه که صنعت موسیقی حواسش بهش هست


audio: PpqmW43rRW8_0022.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
برا همینم الان که این جایزه گرمی رو برده این خانم یه خرده‌ای بحث بالا گرفته چون دارن می‌گن که قراره جایزه موزیک داده بشه به کسی که موزیکش خوبه موزیکش محبوبه نه کسی که یه تیکه از موزیکش رو مثلا تیک‌تاک باعث شده که آدما زیاد بشنون اینطوری این شبکه اجتماعی داره یه خرده زیادی اثر می‌ذاره روی جایزه‌ای که قراره به موزیک خوب داده بشه یه مقداری بحث اینه چون اثر اینطوری می‌ذاره آرتیست‌ها حواس‌شون به تیک‌تاک هست


audio: PpqmW43rRW8_0023.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
وقتی موزیک می‌نویسن یه طوری آهنگ بنویسن که تو تیک‌تاک بتونه کار کنه تیک‌تاک‌پسند باشه شرکت‌ها هم لیبل کمپانی‌ها هم اینا هم خیلی حواس‌شون به تیک‌تاک هست


audio: PpqmW43rRW8_0025.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
یه چیزی درست کنی که بترکونه حالا ممکنه شما فکر کنی که خب این چیز خیلی جدیدی نیست الان تیک‌تاکه که جدیده درسته ولی قبلا رادیو بود دیگه یه موزیکی که خیلی می‌ترکوند به‌خاطر این بود که از رادیو یه آدمایی خیلی زیاد شنیده بودنش چیش جدیده اینجا؟ نکته اینه که تیک‌تاک خودش انگار خیلی نقش داره توی اینکه چه محتوایی اونجا وایرال بشه خیلی اکتیوه مدیریت خود تیک‌تاک


audio: PpqmW43rRW8_0029.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
این ترکوندنش توی تیک‌تاک وایرال شدنش واقعا رندوم نبود تصادفی نبود حاصل یک کمپین گسترده و بسیار دقیق بود البته ما می‌دونیم سوشال‌مدیا همیشه از اون چیزی که به نظر می‌آد کنترل شده‌تره یعنی اونقدری که به نظر می‌آد ارگانیک نیست ولی تیک‌تاک واقعا یه قدم از همه جلوتره تو این مسیر مدیرای تیک‌تاک مشاوره دادن به این لیبل کامپانی که شما اصلا چه آهنگی رو بیار و کمپینت رو با چه آهنگی شروع کن یعنی چی؟


audio: PpqmW43rRW8_0030.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
یعنی اینا می‌خواستن آلبوم‌شون رو با یه آهنگ دیگه معرفی کنن منتها تیک‌تاک بود که قانع‌شون کرد که نه شما بیاین چند تا آهنگ مختلف رو ما بذاریم روی پلتفرم آزمایشی ببینیم مردم کدوم یکی از اینا رو برمی‌دارن شروع می‌کنن سیو کردن روش محتوا تولید کردن اون وقت اونجا می‌فهمیم کدوم یکی از این‌ها تیک‌تاک‌پسندتره اونجا می‌فهمیم که کمپین این آلبوم رو با کدوم آهنگ انجام بدیم بهتره


audio: PpqmW43rRW8_0032.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
قرار ولی اول اصلا استفاده از یه آهنگ دیگری بود اینم باز مختص این آهنگ و این لیبل و امسال و اینا نیست تیک‌تاک اصلا از اول حواسش خیلی بوده به لیبل کامپانی حواسش بوده به این بوده که تولیدکننده‌های محتوا روش خوب پول دربیارن به آگهی‌دهنده‌ها حواسش بوده تا جایی حواسش به تولیدکننده‌های محتوا بوده که واسه اینا منیجر می‌ذاره خود تیک‌تاک واسه خیلی از اینا یه مدیری می‌ذاره که کاراشون رو انجام بدن مشکلات فنی‌شون رو


audio: PpqmW43rRW8_0033.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
مشکل خارج از پلتفرم‌شون رو حتی اینا رو حل کنن برای یه تعدادی از اینفلوئنسرهای خیلی گردن‌کلفتش مدیر مستقیم می‌گذاره ایمیل می‌زنه براشون مثلا که این هشتگه داغ شده و تو می‌تونی روش یه کاری بکنی این ترنده داره شکل می‌گیره وقت خوبیه که تو بیای مثلا روش یه محتوایی تولید کنی و بعضی از اینا می‌گن که ما خودمون نمی‌کردیم نمی‌دونستیم فکر نمی‌کردیم مثلا این به درد ما بخوره تیک‌تاک بهمون گفت


audio: PpqmW43rRW8_0034.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
این خیلی متفاوته با مثلا فیسبوک و توییتر حداقل سال‌های اول شبکه‌های اجتماعی اولیه رشد توشون خیلی ارگانیک‌تر از این حرفا بود بعدا اینستاگرام و یوتیوب یه خرده‌ای این چیز رو شکستن شروع کردن پول دادن به تولیدکننده‌های محتوا قراردادهای اونطوری بستن ولی تیک‌تاک واقعا از اینا خیلی جلوتره تو این زمینه خیلی متفاوته کارش


audio: PpqmW43rRW8_0036.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
اون چالش رقصی که درست شد یکی از اینفلوئنسرهای تیک‌تاک حالا یا با دخالت تیک‌تاک یا نه چون اینجا یه خرده‌ای حرف متفاوته اومد تو این کمپین


audio: PpqmW43rRW8_0038.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
بعد اینفلوئنسرهای گنده یکی بعد از دیگری شروع کردن تو این چالشه شرکت کردن و رقصیدن بعد هر کدوم‌شون هم که یه دونه محتوا تولید نمی‌کنن که هر کدوم اینا چند تا درست کردن و خب کلی اینا فالوور دارن کلی فالوور تو مقیاس تیک‌تاک یعنی اینا رو همدیگه چند ده میلیون فالوور دارن و وقتی که نگاه کنی ببینی که مدیریت تیک‌تاک اثر داشته رو انتخاب آهنگ رو طراحی کمپین روی اینکه کی بیاد توش کی نیاد متوجه می‌شی که آها


audio: PpqmW43rRW8_0039.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
پس این ترکوندنش اونقدرها هم ارگانیک نیست و وقتی ترکوندنش ارگانیک نیست دیگه گرمی گرفتنش یه مقدار بعضیا رو ناراحت می‌کنه می‌گن که تو دیگه با طراحی داری عملا بهش جایزه می‌دی دیگه پس این جایزه یه خرده اعتبارش از نظر ما می‌ره زیر سوال تیک‌تاک سوشال‌مدیای سال 2020 بود رشدش خیلی شدید بود


audio: PpqmW43rRW8_0041.opus
source: youtube
source_id: PpqmW43rRW8
invalidation: VALID
text:
هم به‌خاطر اینکه خب خیلی جذاب و جذاب‌تر شد اینفلوئنسرهاش توش خیلی گنده شدن و همین‌طور که گفتم تو مرکز دعوای آمریکا و چین هم بود که دعواییه که به نظر می‌رسه که داره داغ‌تر می‌شه حالا حالاها ادامه خواهد داشت و داره داغ‌تر هم می‌شه اینه که من نسبت بهش خیلی کنجکاو شدم و رفتم چند تا چیز خوندم این رو درباره‌ش درست کردم این ویدیو رو اگر شما هم دوست دارید تو این کنجکاوی‌ها همراه من باشید کانال رو سابسکرایب کنید که ویدیوهای بعدی رو هم ببینید


audio: r0dImASFZLo_0001.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
کافئین فراگیرترین سایکواکتیو دراگ دنیاست فکر کن شما یه داروی روانگردانیه که بیشتر ما آدما مرتب داریم مصرفش می‌کنیم هرکی به یه شکلی یکی تو قهوه، یکی تو چایی یکی تو شکلات و انقدر همه‌گیره که گاهی اصلا یادمون می‌ره که اینم واقعا یک ماده‌ی روان‌گردانه، یه دراگه همین قهوه‌ای که می‌خوریم یک دراگه کاملا هم قانونیه بیشتر جاهای دنیا من جایی رو نمی‌شناسم که قانونی نباشه اعتیادآور هم هست همه هم صرف می‌کنیم و خوشحالیم


audio: r0dImASFZLo_0003.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
کم نیستن کسایی که می‌گن که همین کافئین چقدر نقش داشته در تاریخ در روشنگری در گذر کردن دنیا یا اروپا مثلا به عصر خرد به انقلاب صنعتی چون اینا وقتی اتفاق افتادن که یک کسایی نشستن و خیلی متمرکز و مداوم‌تر از قبل فکر کردن به یه چیزایی این اتفاق مهمی بود چون مفاهیم تازه‌ای درست شد از این فکر کردن‌ها آقای نویسنده‌ی بسیار جالبیه چند تا کتاب خیلی جالب


audio: r0dImASFZLo_0004.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
درباره‌ی غذا و قهوه و اینها داره درباره‌ی قهوه می‌گه که یک ابزار شگفت‌انگیز بود برای گسترش کاپیتالیسم، همین قهوه. اسم ایشون رو گفتم، یک خاطره‌ی خیلی جالبی هم می‌گه خودش از تجربه‌ی سه ماه ترک قهوه یادم بمونه آخر این اپیزود تعریفش می‌کنم بسیار جالبه ما توی اپیزود  اپیزود دوم پادکست بی‌پلاس خیلی خلاصه داستان قهوه رو گفتیم داستان شیش تا نوشیدنی رو گفتیم داستان قهوه رو هم خیلی خلاصه گفتیم ویدیوش هم توی این یوتیوب هست


audio: r0dImASFZLo_0005.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
ویدیوی خیلی خیلی کوتاهش گفتیم گسترش قهوه در قرون وسطی بود از آفریقا آمد به خاورمیانه و به دنیای عرب و دنیای اسلام و از اونجا به اروپا منتها واقعا اینکه از دنیای اسلام بیاد تا اروپا یه پنج قرنی طول کشید عرب‌ها می‌گن از قرن 12 قهوه می‌خوردن به اروپا قرن 17 رسید اروپای قبل از قهوه خیلی فرق می‌کرد با اروپای بعد از قهوه آب آلوده بود بیماری‌هایی که با آب پخش می‌شدن واقعا گرفتاری بزرگی بود


audio: r0dImASFZLo_0006.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
چون آب سالم، آب تمیز آب مطمئن خیلی کم بود و خب اینا چی می‌خوردن؟ آبجو می‌خوردن، سایدر می‌خوردن شراب می‌خوردن و نتیجه‌اش این بود که مردم بیشتر روز مست بودن با صبحانه هم الکل می‌خوردن به بچه‌ها هم می‌گه سر صبح سایدر گرم می‌دادن توی ویدیوی هم یک اشاره‌هایی به این کردیم البته تو آمریکا قرن 19 آمریکا رو گفتیم این قرن 17 اروپاست برا همینه که می‌گه قهوه که اومد خیلی‌ها خوش‌شون اومد آب جوشیده بود، مطمئن بود


audio: r0dImASFZLo_0007.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
تمیز بود، سالم بود بعد اینو که می‌خوردن، می‌تونستن کار کنن برعکس الکل حواس آدم‌ها رو پرت نمی‌کرد اتفاقا حواس‌شون رو جمع می‌کرد هوشیار می‌شدن، بیدار می‌شدن و این کم‌کم هم روشنفکرها خوش‌شون اومد هم دانشمندها هم تاجرها، هم اهل بحث و گفت‌و‌گو اینا همه رفتن سراغ قهوه کی؟ قرن 17 همون موقعی که چای هم داشت اتفاقا در انگلستان محبوب و محبوب‌تر می‌شد شکلات هم اتفاقا همون موقع‌ها


audio: r0dImASFZLo_0008.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
پاش رسید به انگلستان هر سه تای اینا هم کافئین دارن همین قهوه می‌گن خیلی کمک کرد به آغاز درخشش علم و فکر در اروپا نیوتون قهوه‌خور قهاری بود  می‌گن روزی 72 فنجون قهوه می‌خورد فکر کن اینطوری شب کار می‌کرد، روز کار می‌کرد با تمرکز کار می‌کرد با انرژی کار می‌کرد مطالعاتی هم هست که ادعا می‌کنه که کافئین فقط تمرکز رو نمی‌بره بالا توان یادگیری رو هم می‌بره بالا ولی ما اصلا کاری به مطالعات و اینها نداریم


audio: r0dImASFZLo_0009.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
همین تجربه‌های خودمون نشون می‌ده که وقتی که با قهوه، با کافئین کار می‌کنیم چطوری کار می‌کنیم می‌دونیم اثرش رو روی ذهن خودمون تمرکزمون، بیداری‌مون می‌دونیم یه کسایی حتی هستن می‌گن اتفاقی نیست مثلا که ریاضیات در شرق، در تمدن اسلامی درست شد علم اونجا انقدر پیشرفت کرد به خاطر اینکه اینا آبجو نمی‌خوردن الکل نمی‌خوردن قهوه داشتن و این ابزار و نوشیدنی مناسبی بود برای چنان فرهنگی و چنان کارهایی


audio: r0dImASFZLo_0010.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
ضمن اینکه بدون اینکه خودش کالری زیادی داشته باشه بهمون انرژی می‌ده اینم باز موضوع جالبیه این رو هم آقای مایکل پولن خیلی خوب توضیح می‌ده می‌گه کافئین انگار از آینده انرژی قرض می‌گیره می‌ده بهمون که الان در زمان حال مصرف کنیم اینو از قول هم ما شنیدیم توی کتاب  توی پادکست بی‌پلاس خلاصه این رو هم گفتیم که می‌گفت کافئین کاری که می‌کنه اینه که می‌خوریم مثلا می‌گیم خواب‌مون پرید خوابت نمی‌پره


audio: r0dImASFZLo_0011.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
جلوی یه حس‌گرایی رو توی مغزت می‌گیره که اون حسگرها قراره احساس خستگی کنن اینطوری شما متوجه خستگی نمی‌شی خستگی سرجاش هست ولی شما متوجه‌اش نمی‌شی چون روی اون حسگرها فکر کن مثلا پوشونده شده واسه همینم هست خواب‌مون رو به هم می‌زنه دیگه خسته‌ای باید بخوابی ولی احساس خستگی نمی‌کنی چرا؟ چون قهوه واسه همینم هست اگر دیر در روز قهوه بخوریم و مثلا صبح باید پاشیم قهوه خواب‌مون رو کم می‌کنه


audio: r0dImASFZLo_0012.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
حتی اگه دیر هم نخورده باشیم طول خواب‌مون رو واقعا ممکنه کاری باهاش نکنه ولی کیفیت خواب‌مون رو می‌دونیم که روش اثر می‌ذاره خواب عمیق‌مون رو، اون خوابی رو که توش مغز تمیزکاری‌هاش رو می‌کنه اونو کم می‌کنه یعنی چی؟ یعنی مثل هر چیز دیگری در این جهان قهوه هم خوبی‌هایی داره، بدی‌هایی داره فایده‌هاش هم حالای یه تعدادیش رو گفتیم در کار و تولید و فکر و اینهاست فواید سلامتی‌های زیادی هم براش ادعا می‌شه مخصوصا برای کسایی که سبزیجات و اینا خیلی کم می‌خورن


audio: r0dImASFZLo_0013.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
باز مایکل پولن می‌گفت تو یک مصاحبه‌ای می‌گفت توی آمریکا که سبزیجات و اینا آدما خیلیا کم می‌خورن همین قهوه یکی از منابع اصلی آنتی‌اکسیدان می‌تونه باشه براش حالا چیزایی که من تاحالا درباره‌ی قهوه خوندم و دونستم و می‌دونم اینه که اعتیادآوره خوابم رو هم می‌تونه به هم بریزه و اینه که فایده‌های زیادی داره من میام چیکار می‌کنم؟ میام یه سبک سنگین می‌کنم واسه خودم یعنی کاری که کردم واقعا اینه که آره، به ضررهاش و به ریسک‌هاش آگاهم


audio: r0dImASFZLo_0014.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
ولی فایده‌هاش برام بیشتره مایکل پولن یه قدم اصلا جلوتر میره می‌گه اصلا بذار معتاد باشیم خیلی بده که معتاد یه چیزی باشیم که نسبتا ارزونه همیشه بهش دسترسی داریم برامون کلی فایده داره و زندگی‌مون رو هم به باد نمی‌ده می‌گه توی این دنیایی که ما داریم توش زندگی می‌کنیم اصلا بدون قهوه و چایی نمی‌شه بعد ازونور چایی و قهوه هم یه کاری می‌کنن که ما بدون اونا نتونیم اینم استراتژی فرگشتی اوناست که


audio: r0dImASFZLo_0015.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
خیلی هم هوشمندانه‌ست تعریف می‌کرد ایشون تو گفت‌و‌گوش با  این همون چیزیه که گفتم آخر ویدیو می‌گم می‌گفتش که من 3 ماه قهوه رو گذاشتم کنار داغون بودم اوایلش که اصلا نه تمرکز داشتم نه کارمو می‌تونستم بکنم هیچی خودم رو می‌گه به جا نمی‌آوردم یعنی چی؟ یعنی می‌گه من احساس می‌کردم که این من نیستم و این خیلی حرفه دیگه یعنی من فهمیدم درک من از من کافئینیتده تحت تاثیر کافئینه، خیلی حرفه اون منی که من می‌شناسم


audio: r0dImASFZLo_0016.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
آدمیه که کافئین رو وارد بدنش کرده بیس‌لاین شناخت من از خودم با کافئینه خلاصه بعد می‌گه که بعد سه ماه قهوه خوردم بعد سه ماه که می‌گه قهوه خوردم لینک‌هاش رو می‌ذاریم می‌گه عین یک تجربه‌ی سایکدلیک بود برام بسیار جالب بود همه ویژگی‌های تجربه‌ی سایکدلیک مصرف کردن رو می‌گه داشت و کسی اگه ندونه مایکل پولن باید این چیزا رو بدونه خلاصه، خیلی جمع‌بندی


audio: r0dImASFZLo_0017.opus
source: youtube
source_id: r0dImASFZLo
invalidation: VALID
text:
چون من در مورد قهوه قبلا کتاب خوندم باز هم احتمالا می‌خونم و کنجکاویم ادامه داره ولی گفتم یه خلاصه بگم که الان کجا هستم چی فکر می‌کنم درباره‌اش اینجا هم ثبت کنم ضمن اینکه برای چند تا از دوستام اینو تعریف کردم به نظرشون جالب بود گفتم برای شما هم تعریف کنم شاید برای شما هم جالب باشه


audio: TRhPxMCowAM_0001.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
یه وقتایی دیدین نشستین موبایل دستته تو توییتری بعد اخبار بد می‌خونی می‌خونی می‌خونی می‌خونی می‌خونی اسکرول می‌کنی می‌ری پایین تموم می‌شه بعد می‌ری تلگرام اونجا اخبار بد دیگه می‌خونی می‌خونی می‌خونی تموم می‌شه دوباره می‌ری یک دور دیگه اونجا دوباره اخبار بد می‌خونی می‌خونی همینطوری اخبار بد، اخبار شوم داری می‌خونی برا من این اتفاق میوفته، گیر می‌کنم توش کار دارم نمی‌تونم پاشم برم به کارم برسم و اینا بعد دنبال یک راهی بودم و هستم که از این نجات پیدا کنم


audio: TRhPxMCowAM_0002.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
در این جستجو هم رسیدم به چند تا راهکار و راهنمایی برای اینکه چطوری این مشکل رو کم کنیم و هم چندتا نکته تازه یاد گرفتم تو این ویدیو اون راهکارها رو می‌گم آخرش نکات تازه رو هم می‌گم چون به نظرم این نکات از اون راهکارها مهم‌ترن در واقع راهکارها بدون نکته‌ها به دردی نمی‌خورن جفتش تو این ویدیو هست اول ولی ببینیم داریم درباره‌ی چی حرف می‌زنیم


audio: TRhPxMCowAM_0004.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
یا شومگردی یعنی می‌گردی تو شبکه‌های اجتماعی دنبال اخبار شوم کلمه تازه‌ای هم هست همین 2020 که ملت همش دنبال اخبار کوید بودن هی چند نفر مردن؟ چند نفر؟ آمار کجا رفت بالا؟ واکسن چی شد؟ فلان


audio: TRhPxMCowAM_0006.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
و اضافه شد به گنجینه لغات انگلیسی کار البته کار تازه‌ای نیست تازه اسم براش پیدا کردیم این گشت‌و‌گذار بین اخبار بد رو


audio: TRhPxMCowAM_0008.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
اسکرول می‌کنی همش تو اخبار بعد حالا ولی خب اسم داریم می‌تونیم صداش کنیم چیکارش کنیم که ازش خلاص شیم؟ تو اینترنت که بگردین راهکار عملی و


audio: TRhPxMCowAM_0010.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
به نظر من راه‌حل‌ها خیلی مهم نیستن یعنی در درجه دوم سوم اهمیتن گفتم مهم‌تر برا من اینه که بفهمیم این گرفتاری مثلا از کجا اومده بشناسیمش فرایند رو اگر درست متوجه بشیم اونوقت حالا هرکسی با توجه به امکاناتش با توجه به شرایطش می‌تونه یه مسیر مناسبی برا ترک کردنش پیدا کنه یا انتخاب کنه ولی قدم اول شناختنشه بشناسیمش هم یعنی چی؟ یعنی اینکه بریم ببینیم اصلا ما چرا شومگردی می‌کنیم؟ یه میلی داریم دیگه


audio: TRhPxMCowAM_0011.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
یک گرفتاری، یک خواسته‌ای داریم در جواب یه خواسته‌ای این کار رو می‌کنیم اون خواسته چیه؟ یه چیز جالبی که خوندم می‌گفت ما میل به کنترل داریم ما همش می‌خوایم در جریان باشیم بدونیم چه خبره این چه خبر چه خبر گفتنای ما هم فکر کنم از همینجا میاد هی همدیگه رو می‌بینیم چه خبر؟ دیگه چه خبر؟ واتساپ؟ بابا همش می‌خوای در جریان امور باشی چیزی یهو از دستت در نره شاید چون خیال می‌کنی واقعا اگه الان رو خوب در جریانش باشیم


audio: TRhPxMCowAM_0012.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
می‌تونیم اتفاقای آینده رو پیش‌بینی کنیم در عمل ولی این میل سیری‌ناپذیر ما به در جریان بودن چه کار می‌کنه باهامون؟ ما وقتی می‌خوایم هی ببینیم تعداد از دنیا رفته‌ها چه تغییری کرده واکسن داره با چه سرعتی می‌ره جلو؟ درصد ایمنی این واکسن چقدره؟ اینو چند تا دوز باید بزنی؟ حال گفتن این واکسن عوارضش چیه؟ راه‌های انتقال حالا چیه؟ چه راه جدیدی پیدا کردن؟ دست رو بشوریم نشوریم؟ محیط‌مون چی می‌شه؟ وقتی که دنبال این اطلاعات می‌ری


audio: TRhPxMCowAM_0013.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
و مشغول وب‌گردی می‌شی و می‌افتیم تو چاه شومگردی و درنمیایم چیزی که می‌بینیم اینه که تعداد مرگ و میر بیشتر شده سیاست‌گذارا دارن تصمیمای اشتباه می‌گیرن دانشمندا می‌گن ما نمی‌دونیم واقعا از این راهی که می‌گید منتقل می‌شه یا نمی‌شه فقط دست‌تون رو بشورین هی این اخبار رو مرور می‌کنیم و حال‌مون بدتر می‌شه مضطرب می‌شیم احساس ناامنی‌مون زیادتر می‌شه و بعد دیگه خبری که می‌خونیم می‌خوایم یه تاییدی پیدا کنیم برای این حال بدمون یه دلیل منطقی براش پیدا کنیم


audio: TRhPxMCowAM_0014.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
این حس اضطراب رو می‌خوایم تاییدش کنیم که درسته بی‌خودی اضطراب ندارم من واقعا باید اضطراب داشته باشی و برای اینکه اینو تاییدش کنیم چیکار می‌کنیم؟ بیشتر اخبار بد می‌خوایم باید نشون بدی به خودت که حق داری مضطرب بشی یک دلیل واقعی اون بیرون هست که نشون می‌ده اوضاع وخیمه برای همین دوباره می‌ری، دوباره می‌بینی دوباره مضطرب‌تر می‌شی دوباره می‌خوای یه توجیه براش پیدا کنی دوباره دست به دامن اخبار بد می‌شی و این سیکل معیوب ادامه پیدا می‌کنه خانم دکتر بثنی تیچمن


audio: TRhPxMCowAM_0015.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
ایشون استاد روان‌شناسی در دانشگاه ویرجینیا متخصص مدیریت اضطراب و اینها تحقیقات مفصلی کرده درباره اضطراب و افسردگی یه حرف خیلی قشنگی می‌زنه می‌گه که توی دنیایی که پر از عدم قطعیته ما دنبال اینیم که به قطعیت برسیم دنیا پر از نابسامانیه و پر از چیزاییه که کسی نمی‌دونه چی می‌شه از شرایط اقتصادی اعتراضای اجتماعی، جنگ، درگیری سیاسی مسئله محیط زیست، کوید، همه چی اینا همه سوالایی هستن درباره آینده


audio: TRhPxMCowAM_0016.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
آینده‌ی فردا، آینده سال دیگه آینده 50 سال دیگه ما همه این سوال‌ها رو داریم لای همه این سوال‌ها با چه خبر؟ چه خبر؟ دنبال اینیم که جواب قطعی پیدا کنیم حالا اینو داشته باشین تو بی‌پلاس یه کتابی خوندیم دلایل خوب برای احساسات بد اون می‌گفت هر احساس آسیب‌زایی که داری برو ببین این دلیل خوبش چیه این یه دلیلی داره که تکامل اینو حذفش نکرده نگهش داشته برو ببین دلیل خوبش چیه


audio: TRhPxMCowAM_0017.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
من به این شومگردی، به این دنبال خبر بد رفتن میل به در جریان بودن به عنوان یه احساس بد که نگاه می‌کنم فایده‌ی این رو هم می‌تونم پیدا کنم فایده‌اش اینه که خب من طبیعتا این همه سوال دارم اطلاعات جدید کمک می‌کنه جوابام رو پیدا کنم می‌فهمم که فایده داره، فایده‌اش اینه ضررش هم همون اضطراب دائمیه که دارم و نگرانی از اینکه اطلاعات از زیر دستم دربره ولی خب می‌فهمم که بی‌فایده نیست بعد تو دنیای امروز سوال‌های من خیلی زیاد‌تر هم شده


audio: TRhPxMCowAM_0018.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
خیلی متنوع‌تر هم شده برای همین اطلاعات بیشتر هم می‌خوام بیشتر می‌گردم دنبال اطلاعات و وقتی بیشتر می‌گردم تو این سیکل معیوب هم بیشتر و بیشتر می‌افتم حالا یه مقداری فهمیدیم که شومگردی چیه مثلا از کجا میاد علت این چیزی که این احساس بد رو ساخته دلیل خوبش چیه، اینا رو فهمیدیم حالا چیکارش بکنیم؟ گفتم چند تا راهکار عملی هست این طرف اون طرف گفتن آخر ویدیو اونا رو هم می‌گم ولی قبلش حرفای مهم‌تری هست و مهم‌ترین حرف به نظرم اینه که


audio: TRhPxMCowAM_0019.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
این شومگردی رو به عنوان یک عادت رفتاری ببینیم این خیلی مهمه که ما اینو عادت رفتاری ببینیم روش مواجهه ما باهاش هم مثل روش مواجهه ماست با عادت‌های رفتاری شما اگه به اندازه من عمر کرده باشی می‌دونی که عادت رفتاری واقعا شوخی نیست ازش خلاص شدن عادت رفتاری خیلی سمج‌تر از اینه که فقط مثلا با اراده، با قاطعیت یه خرده ارادت رو قوی کنی بتونی ترک کنی سیگار رو


audio: TRhPxMCowAM_0020.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
اینطوری نیست واقعا من الان مثلا بفهمم سیگار ضرر داره دیگه نکشم اگه اینطوری بود که این همه آدم گرفتار سیگار نمی‌موندن که یا هر اعتیاد دیگه‌ای بیشتر معتادا می‌دونن که اعتیاد بهشون آسیب می‌زنه می‌دونن رو کیفیت زندگی‌شون اثر منفی می‌ذاره می‌دونن این رفتارها عادت خوبی نیست اما با دونستن دونستن کسی اعتیادش رو ترک نمی‌کنه آقای آذرخش مکری یه سخنرانی دو قسمتی داره درباره تغییر عادت‌های رفتاری می‌گه این از اون ابرخطاهاست که فکر کنی که


audio: TRhPxMCowAM_0021.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
عادت رفتاری رو فقط با آگاه کردن می‌شه از بین برد ما آگاهی جامعه رو نسبت به اعتیاد و مضراتش زیاد کنیم دیگه آدما معتاد نمی‌شن عادتای ما که انتخاب عقلانی نیست که بخوای با عقل و دلیل قانعم کنی که مثلا دیگه بذارمش کنار که یه قصه می‌گه تو این سخنرانیش پیشنهاد می‌کنم کاملش رو گوش بدید یه قصه‌ای می‌گه از مراجعین خودش برای ترک اعتیاد خب سال‌های ساله که ایشون داره این کارو می‌کنه دیگه می‌گه که اینایی که میان برای ترک اعتیاد خیلیاشون دفعه اول با همسرشون میان میان و می‌شینن و خیلی تک و تعارف و و اینا


audio: TRhPxMCowAM_0022.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
می‌گن آره آقای دکتر من تصمیم گرفتم ترک کنم چرا ترک کنم؟ چون داره به زندگیم آسیب می‌زنه می‌خوام یه تغییری تو زندگیم ایجاد کنم و اینا ترک می‌کنه و می‌ره و سه ماه بعد میاد می‌گه که آقای دکتر ببخشید دیگه شرمنده من پام لغزید شیطون گولم زد نشد این دفعه واقعا می‌خوام ترک کنم همسرش هم هست می‌گه که نه واقعا تصمیمش رو گرفته مصمم‌تر از دفعه قبل می‌خوام ترک کنم ترک هم می‌کنه ترک می‌کنه می‌ره دوباره چند ماه بعد برمی‌گرده من این دفعه می‌بینم دیگه همسرش باهاش نیست


audio: TRhPxMCowAM_0023.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
ظاهرش هم دیگه آشفته‌تره چی شد؟ خب دیگه باید ترک کنم واقعا واقعا باید ترک کنم زنم رفت زندگیم رفت نمی‌خوام اینطوری باشه دست خودش نیست ترک می‌کنه بازم ولی ترکش موندگار نیست با اراده قوی و عزم جزم و اینا نمی‌تونی بری به جنگ اعتیاد می‌گه این هر دفعه که می‌رفت میومد یه دونه انگار فقط به واقعا واقعا واقعا می‌خوام ترک کنم به واقعاهاش اضافه می‌شد عادت‌های ما جز رفتاراییه که


audio: TRhPxMCowAM_0024.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
ما واسه انجام‌شون تصمیم نمی‌گیریم ما اتوماتیک انجامش می‌دیم خیلی وابسته هستن به محیط اطراف‌مون محیط اطراف مساعد باشه برمی‌گردیم به اون عادت مضر نه که هیچکی نمی‌تونه ترک کنه، خیلیا ترک می‌کنن اونی که ترک می‌کنه به خاطر این نیست که ارادش از منی که ترک نکردم قوی‌تره یه چیز دیگریه که اونجا جواب می‌ده شرایطشه که مثلا عوض شده یعنی چی شرایطش عوض شده؟ یعنی مثل این قصه موش‌ها یه قصه خیلی جالبی درباره موش‌ها هست


audio: TRhPxMCowAM_0026.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
درباره همینه که چرا ما در تغییر عادت‌ها شکست می‌خوریم خیلی جالبه، درباره‌ی آزمایشی صحبت می‌کنه روی موش‌ها می‌گه که موش‌های آزمایشگاهی رو تو یه قفسی زندانی کرده بودن آب و غذا براشون می‌ذاشتن یه گوشه هم یه اهرمی بود که موش اینو فشار می‌داد یه مورفینی مثلا آزاد می‌شد یه ماده اعتیادآوری آزاد می‌شد اینو می‌زد کیف می‌کرد بعد موشا انقدر این اهرم رو هی میومدن فشار می‌دادن، فشار می‌دادن معتاد می‌شدن فشار می‌دادن، فشار می‌دادن، فشار می‌دادن تا از شدت اعتیاد می‌مردن خیلی نتیجه طبیعیه دیگه اعتیاد کشنده‌ست


audio: TRhPxMCowAM_0027.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
بعد ولی می‌گه اومدن گفتن که آقا چرا تو قفس؟ یه آزمایش دیگه انجام دادن اومدن محیط این قفس رو عوض کردن خیلی رویاییش کردن دیگه تو قفس اولا فقط یه موش نبود یه گروهی موش بودن براشون وسایل بازی گذاشتن یه فضای جذابی طراحی کردن شهربازی داشت اونجا می‌رفتن تولید مثل می‌کردن صفا، صفای کامل آب و غذا هم بود اون اهرم هم بود بعد موش‌ها میومدن هر از گاهی اهرم رو هم یه فشاری می‌دادن یه خرده‌ای می‌زدن


audio: TRhPxMCowAM_0028.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
ولی نه انقدری که اوردوز کنن بمیرن محیط انقدر براشون جذاب بود انقدر سرگرم‌شون می‌کرد انقدر داشت بهشون خوش می‌گذشت که دیگه اعتیاد به اون ماده مخدر باعث مرگ‌شون نمی‌شد اسیر عادت مصرف مواد نشدن حرف نویسنده خبرنامه این بود که برای ما هم همینطوریه تغییر عادت واسه ما هم همینطوریه با اراده و با از ته دل خواستن و واقعا واقعا واقعا باید بخوای و اینا یه عادت رفتاری


audio: TRhPxMCowAM_0029.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
مثل شومگردی رو نمی‌تونی عوضش کنی تو همون مجموعه سخنرانی آذرخش مکری می‌گه که تغییر رفتاری بدون تغییر محیط اصلا ممکن نیست من فقط بفهمم شومگردی برام بده امکان نداره بذارمش کنار اینکه فکر می‌کنی می‌تونی بذاری کنار به خاطر اینه که قدرت ارادت رو خیلی دست بالا می‌گیری فکر می‌کنی واقعا اگه با تمام وجود یه چیزی رو بخوای بهش می‌رسی اینطوری نیست واقعا رفتارهای ما، عادت‌های رفتاری ما معلول خیلی چیزاست یکیش اراده و خواسته ولی این تنهایی کار نمی‌کنه


audio: TRhPxMCowAM_0030.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
ما قادر متعال زندگی‌مون نیستیم برا همین هم درباره خودمون باید به این فکر کنیم هم با این دید بقیه رو شماتت نکنیم قضاوت نکنیم که نمی‌خوای نمی‌خوای که نشده اگه می‌خواستی می‌شد یا به کسی که مشغول شومگردیه می‌گیم اگه بخوای می‌تونی تغییر بدی شرایط بذار مثلا محدودیت زمانی بذار واسه استفاده از اینترنتت فقط اینا نیست توی کتاب ذهن حواس‌جمع هم درباره‌ی این خیلی صحبتای جالبی می‌کرد


audio: TRhPxMCowAM_0034.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
سراغ این حواس‌پرتی اون ریشه رو حل کنی و گرنه تا وقتی که بهانه‌اش باشه، شرایطش باشه راه اون پیدا می‌شه برای همینم این ویدیو ویدیوی هفت راهکار برای کاهش اعتیاد به موبایل نیست اون ویدیو بهتر دیده می‌شه ویدیوی هفت راهکار فلان شیش راهکار بیشتر طرفدار داره ولی اون حرف گول‌زننده‌ست و فقط اون حرف رو زدن و اصل موضوع رو نگفتن به نظر من کار خطرناکیه ما باید اینو بفهمیم برای تغییر عادت بازی رو لازمه عوض کنیم راهکارها خوبن بریم سراغ‌شون


audio: TRhPxMCowAM_0035.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
البته ولی با این دید با این دانش با این فهمیدن این قصه که عادت‌های رفتاری چطوری کار می‌کنن اگه بریم سراغ راه کارا اونوقت امکان اینکه جواب بگیریم از تلاش‌مون برای مقابله با شومگردی هم بیشتره تو همین خبرنامه هم می‌گفتش که ما چهار نفر محققی نداریم که بیان این قفس‌مون رو بهتر کنن رویایی کنن، شهربازی واسمون درست کنن ما خودمون این کار رو باید خودمون بکنیم ما باید به قول جاناتان هایت که می‌گفت این تغییر محیط کاریه که ما


audio: TRhPxMCowAM_0036.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
مای فیل‌سوار باید انجام بدیم که سر بزنگاه لازم نباشه که با فشار و داد و بیداد فیل رو بندازیم تو مسیر درست یه فضای درستی واسه فیل درست کنی حواسش از اون اهرم پخش‌کننده ماده مخدر هم پرت می‌شه و برنده‌ای اون موقع می‌تونی از ترک عادت شومگردی حرف بزنی و بقیه مسیر درسته که مسیر خیلی هموار و ساده‌ای و اینا نیست ولی مسیریه که راهش رو داریم شنیدیم، می‌خونیم، بلدیم عادت‌های جدید باید بسازی


audio: TRhPxMCowAM_0037.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
عادت‌های مخرب رو باید ترک کنی و غیره حالا ولی برسیم به اون پیشنهادها به راهکارهای عملی به هفت تا، چند تا نمی‌دونم راهکارهایی که کمک می‌کنه که محیط رو تغییر بدیم و مسیر رو برای فیل مغزمون مسیر همواری کنیم که دیگه نخوایم فقط با تکیه بر اراده و تصمیم عادت رفتاری رو بگذاریم کنار 1.محدودیت زمانی برای استفاده از اپلیکیشن‌ها این مهمه الان ببین به همه دیگه این امکان هست اینو چند سال پیش اگه می‌گفتی


audio: TRhPxMCowAM_0038.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
باید می‌گفتیم بریم یه اپی نصب کنیم که دسترسی‌مون رو به فلان و فلان محدود کنه الان تقریبا همه سیستم عامل‌هایی که روی گوشی‌ها هست این قابلیت رو دارن می‌تونی برای استفاده از تلفن یا اپ‌های مختلف یا مجموعه اپ‌های مختلف محدودیت زمانی بذاری روزی 15 دقیقه بیشتر اینستاگرام نرم مثلا این کارارا رو می‌شه کرد و باید بکنیم 2.به محرک‌ها توجه کنیم خیلی وقتا ما واقعا از روی عادت و بدون فکر کردنه که گوشی رو برمی‌داریم و مشغول شومگردی می‌شیم این عادت رو اگه بخوایم ترک کنیم


audio: TRhPxMCowAM_0039.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
حواس‌جمع باید بریم سراغ گوشی یعنی هر بار که دست‌مون رو دراز می‌کنیم سمت گوشی موبایل اگه این کاریه که می‌خوایم دیگه نکنیم یه خرده باید فکر کنیم که الان دنبال چی داریم می‌ریم؟ الان چیکار می‌خوایم بکنیم با این؟ برای چه کاری می‌خوایم بکنیم؟ می‌خوایم به یکی زنگ بزنیم می‌خوایم یه کار بانکی بکنیم یه چیزی می‌خوایم سفارش بدیم یا می‌خوایم در جریان اخبار باشیم وارد اینکه چه کارش بکنیم یا نکنیم نمی‌شم ولی همین آگاهی این یه چکیه اگه بخوای عادتی رو ترک کنی بهش کمک می‌کنه


audio: TRhPxMCowAM_0040.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
3.ورزش خیلی ممکنه بی‌ربط به نظر بیاد ولی مهم هم نیست که حالا چه جور ورزشی تو باشگاه، تو خونه اینکه مرتب، اینکه با یه برنامه منظمی ورزش رو به زندگی اضافه کنی علاوه بر اینکه روی جسم اثر داره و اینها به کاهش اضطراب به بیرون آمدن از حالت خمودی و افسردگی کمک می‌کنه اینو می‌دونیم در این مورد هم می‌گن که کمک می‌کنه 4.اینم باز جای دیگه ما شنیدیم برای بهبود کیفیت خواب قبل از خواب


audio: TRhPxMCowAM_0041.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
آخرین کاری که قبل از خوابیدن می‌کنی و اول صبح اولین کاری که بعد از بیدار شدن می‌کنی موبایل رو ممنوع کن برای خودت این دوتا زمان خیلی وقتا طبق عادت ما مشغول مرور اخبار می‌شیم روی موبایل و این هم باعث می‌شه که کیفیت خواب‌مون بیاد پایین هم روزمون رو با شومگردی و با اضطراب شروع کنیم یا به پایان ببریم اینم عادتیه که حذف کردنش کمک می‌کنه 5.باز یه چیز دیگه‌ای که ما به بهانه‌های مختلف درباره‌اش حرف زدیم و شنیدیم


audio: TRhPxMCowAM_0042.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
اینکه با دوستامون وقت بگذرونیم حالا در دنیا، تو شهر تو خیابون، خونه، اینور اونور زمان روزانه رو یه طوری تنظیم کنیم که یک بخش قابل توجهیش رو در دنیای واقعی باشیم از اخبار و حوادث دور باشیم داریم درباره شومگردی هم صحبت می‌کنیم این کمک‌مون می‌کنه که بیایم بیرون مخصوصا وقت گذروندن با دوستان که حالا فایده دیگه هم داره 6.نوتیفیکیشن‌ها رو هم خاموش کنیم هر نوتیفیکیشنی که میاد باعث می‌شه یکبار بخشی از تمرکز ما


audio: TRhPxMCowAM_0043.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
برداشته بشه و حواس‌مون پرت بشه بعد این اشکال رو داره که اگه داریم کار عمیقی می‌کنیم کار فکری می‌کنیم اونکار رو متوقف می‌کنه، مزاحمش می‌شه این اشکال رو هم داره گوشی موبایل رو که برداری یه قدم به شومگردی نزدیک‌تر شدی برای همین اونم به ترک عادت شومگردی کمک می‌کنه 7.آخریش هم می‌گه یک سرگرمی جایگزینی پیدا کنیم سریال درست کنیم پازل درست کنین، آشپزی کنین یه سرگرمی که شما رو از گوشی بکنه چون فتنه شومگردی تو گوشیه


audio: TRhPxMCowAM_0044.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
شما رو از تو گوشی بکنه و باعث بشه که یه ساعتی ذهن‌تون درگیر موضوع دیگری بشه اینا یه سری پیشنهاد عملیه برای شومگردی داریم اینجا درباره‌اش صحبت می‌کنیم


audio: TRhPxMCowAM_0046.opus
source: youtube
source_id: TRhPxMCowAM
invalidation: VALID
text:
کاری که بهش عادت داریم و البته این پیشنهادها به درد چیزهای دیگه هم می‌خوره من علی بندری این کانال یوتیوب بی‌پلاس


audio: 4ZhAK7qrmWU_0001.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
امپراتوری روم می‌گن از قرن یک قبل از میلاد شروع شد تا قرن پنج میلادی هم بود و اون موقع در برابر قبایل ژرمن شکست خورد و فروپاشید اگه اینطوریه پس چرا ما همچنان تا قرن‌های بعد روم داشتیم؟ اگه روم فروپاشید قرآن که چند قرن بعده چرا سوره روم داره؟ مولوی رو برای چی بهش می‌گیم رومی‌؟ اینا همه بعد از قرن 5 هستن دیگه نکته اینه که این روم اون روم نیست


audio: 4ZhAK7qrmWU_0002.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
رومی که به مولوی می‌گن رومی در واقع بیزانسه در واقع روم شرقیه چون روم شده بود شرقی و غربی اونی که در قرن 5 فروپاشید غربی بود شرقیش اون موقع نه تنها نیفتاد بلکه تا هزار سال بعدش هم داشت حکومت می‌کرد خیلی وقت‌هاش هم قدرت خیلی بزرگی بود امپراتوری روم شرقی یا بیزانس پایتختش هم در قسطنطنیه یا استانبول


audio: 4ZhAK7qrmWU_0003.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اما چطوری شد که یک امپراتوری افتاد نصفش نیفتاد؟ به‌خاطر اینکه اینا از قبلش جدا شده بودن روم شرقی از روم غربی عملا دوپاره شده بود توی این ویدیو می‌خوایم قصه این دو تیکه شدن رو دوپاره شدن رو بگیم که خودش 110 سال اینا طول می‌کشه و این سه تا امپراتور مهم رو نقشش رو بگیم که توی این چی بوده؟ چه شده؟ چیکار کردن این‌ها که اون روم بزرگ یکپارچه نهایتا شد دوتا؟


audio: 4ZhAK7qrmWU_0004.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
امپراتور دایوکلیشن، کنستانتین بزرگ و تئودوسیوس اول این سه تا امپراتور رو می‌خوایم بگیم نقش‌شون در این فرآیند چی بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0005.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
داستان روم از کجا شروع می‌شه؟ در روم از 500 سال قبل از میلاد دیگه حالا از اینجا بگیم یک جمهوری برپا می‌شه به نام جمهوری رم یا جمهوری روم به قول ما


audio: 4ZhAK7qrmWU_0006.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که 500 سال هم اینا حکومت می‌کنن از شهر رم شروع می‌شه کل شبه‌جزیره ایتالیا رو می‌گیره بعد می‌زنه بیرون اول سیسیلی رو می‌گیره بعد کم‌کم از همه طرف رشد می‌کنه بزرگ می‌شه شمال آفریقا رو می‌گیره و به سمت غرب و شمال اروپا می‌ره و البته به سمت شرق می‌ره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0007.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
به سمت شرق یعنی به سمت قدرت بزرگ دیگر آن زمان ایران ایران باستان ایران در زمان حکومت اشکانیان پارت‌ها اشکانی‌ها کسایی‌ان که خودشون اومدن گفتن ما جانشین هخامنشیان هستیم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0008.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
از قرن اول قبل از میلاد حکومت کردن تا قرن سوم میلادی هم بودن همه این مدت رو هم با رومی‌ها درگیر بودن در دوره‌های متناوبی از جنگ و صلح بودن در واقع ولی همه‌ش درگیر بودن سر این مرزها در خاورمیانه و در ارمنستان اون روز و اینا و اصل اصلش شاید سر یه چیزی که همین اشکانیان درستش کرده بودن و دارایی مهم ایران بود اون موقع


audio: 4ZhAK7qrmWU_0009.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تا هزار سال منبع اصلی درآمد سرزمین ایران بود در دوره اشکانی و در دوره ساسانی راه ابریشم اهمیت ایران درآمد ایران همه‌ش از همین بازرگانی و گرفتن حقوق گمرکی بازرگان‌ها و کاروان‌هایی بود که از اینا رد می‌شدن از سده دوم پیش از میلاد اشکانیان این تجارت در جاده راه ابریشم رو راه انداخته بودن راه شاهی البته از زمان هخامنشیان بود از فلات ایران تا مدیترانه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0010.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اما اینکه چین هم بیاد بهش وصل بشه و چینی‌ها و ایرانی‌ها و رومی‌ها شروع کنن تو این مسیر تجارت کردن این ابتکار اشکانیان بود و سر همین مسیر و کنترل جاهای مهمی از همین مسیر رومی‌ها با اشکانیان درگیر بودن جنگیدن جنگیدن این جنگیه که 700 سال جنگیدن 700 سال این جنگ‌ها ادامه داشت این وسط کلی اتفاق می‌افتاد ولی اینا داشتن در این مرزها با هم می‌جنگیدن کلی اتفاق می‌افتاد در سطح اینکه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0012.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تعلیماتی داد کشته شد اینا همچنان در حال جنگ بودن با هم روم از اون طرف در غرب و در شمال بزرگ و بزرگتر می‌شد حکومت در روم اصلا عوض شد از جمهوری شد امپراتوری این طرف در سمت ایران اردشیر ساسانی کودتا کرد یا قیام کرد حکومت در ایرانشهر عوض شد اشکانیان رفت ساسانیان آمدن همه این چیزا عوض می‌شد تغییرات بزرگ این وسط چیزی که عوض نمی‌شد این بود که اینا سر مرز داشتن با هم می‌جنگیدن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0013.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
جنگ‌های ایران و روم بود جنگ‌هایی که انقدر هم دیگه ادامه پیدا کرد نهایتا هر دوشون رو انقدر ضعیف کرد که از وسط‌شون اعراب مسلمان آمدن با یه دین جدیدی به نام اسلام و جنوب غرب آسیا و شرق مدیترانه همه رو گرفتن و دیگه دوران باستان اون موقع تمام شد این جنگ‌های 700 ساله حالا خودش داستان مفصلیه داریم فکر می‌کنیم راستش که براش ویدیو بسازیم یا نسازیم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0015.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
فقط هم بین ایران و روم نیست متحدان و دولت‌های دست‌نشانده‌شون و اینا همه درگیر می‌شن و از اون جنگایی هم نیست که مثلا بگیم مرزی رو جابه‌جا می‌کنه عمدتا در واقعش این یه جور جنگ قدرتیه که هیچ‌کدوم از این دو قدرت هم پیشروی جدی در قلمرو دیگری نمی‌تونن بکنن اما خب به عنوان یک تهدید بزرگ دائمی برای روم همیشه در مرزهای شرقی‌شون روم می‌موند


audio: 4ZhAK7qrmWU_0016.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
برای ایرانی‌ها هم یک دشمن قوی دائمی در مرزهای غربی داشتن یه عادت چند قرنه شده بود اما اینطوری نبود که این جنگ‌ها همه امپراتوری رو درگیر کنه مثلا سمت رم اونا خب این طرف جنگ بود اینور داشتن زندگی‌شون رو می‌کردن یا حتی داشتن پیشروی می‌کردن و بزرگ می‌کردن روم رو از این طرف در حوالی قرن یک میلادی روم از جمله با فتوحات ژولیوس سزار


audio: 4ZhAK7qrmWU_0017.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در گلن، در فرانسه و بلژیک امروز در بریتانیا در آلمان امروز اون طرف راین کلی سرزمین‌ها و قبایل ریز و درشت رو گرفته در اروپای غربی و اروپای شمالی و جمهوری روم دیگه خیلی بزرگ شده سزار فرمانده‌ای که رفته در گلن داره می‌جنگه سال‌هاست و اینا انقدر قدرتش زیاد شده و بعد محبوبیتش زیاد شده که دیگه از مقام اینکه فرمانده ارتشی باشه می‌ره بالاتر می‌شه حاکم کل قضیه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0018.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یعنی دیگه اصلا جمهوری رو عوض می‌کنه خودشو می‌کنه دیکتاتور دیکتاتور می‌کنه و بعد از یه مدتی هم دیکتاتور مادام‌العمر حاکم بلامنازع روم و بعد می‌کشتنش به‌خاطر اینکه قدرتش انقدر زیاد می‌شه یه سری سناتورها می‌ترسن می‌ریزن سرش می‌کشنش بعد جمهوری دیگه واقعا جمع می‌شه و نهایتا از همه این گرد و غبار و اینا برادرزاده ژولیوس سزار جانشینش می‌شه یا پسرخونده‌ش و دیگه چیزی که جانشینش می‌شه حکومتی که شروع می‌شه حکومت جمهوری روم نیست


audio: 4ZhAK7qrmWU_0019.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
روم می‌شه امپراتوری روم و این اکتاوین یا آگوستوس می‌شه اولین امپراتور روم آخرین حاکم جمهوری روم و اولین امپراتور روم ژولیوس سزار و آگوستوس هر وقت هم اسم‌شون یادمون رفت یادمون باشه ژولیوس سزار ازش اسم ماه جولای مونده از آگوستوس هم ماه بعدیش ماه آگوست اینطوری ولی در قرن یک قبل از میلاد امپراتوری روم شروع می‌شه و داریم می‌گیم قرن یک


audio: 4ZhAK7qrmWU_0020.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یعنی پس باید یه جایی صحبتی هم از عیسی ناصری بشنویم چرا ایشون هم در قلمرو همین امپراتوری روم به دنیا آمد در قلمرو امپراتوری روم بود که معروف شد و آدم‌هایی رو دور خودش جمع کرد در رومی که از نظر مذهبی چی بود اون موقع؟ در رومی که از نظر مذهبی پگانیسم بود پگانیسم فارسیش معمولا می‌گن بت‌پرستی ولی یه خرده توضیح می‌خواد چون اصلی وقتی درباره تاریخ انقدر دور حرف می‌زنیم خیلی باید حواس‌مون به معنی حرفا باشه که


audio: 4ZhAK7qrmWU_0021.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
حرفا برای ما امروز چه تصویری دارن و این حرف اون موقع یعنی چی؟ 20 قرن پیش وقتی می‌گفتن پگانیسم یعنی چی؟ یعنی اینکه اینا خداهای زیادی داشتن اینطوری نبود که یه دونه خدا داشته باشن همون موقع البته یهودی‌هایی هم بودن که اینا در همین قلمرو روم بودن اونا هم که به یه خدا اعتقاد داشتن ولی بقیه آدما اینطوری نبود مذهب‌شون اینطوری بود که یه آدم ممکن بود اصلا در طول عمرش خداهای مختلفی رو بپرسته در مناطق مختلف خداهای مختلفی رو می‌پرستیدن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0022.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در زمان‌های مختلف خداهای مختلفی رو می‌پرستیدن بعد هم اون چیزی که من می‌گم خدا و شما می‌فهمید اون مفهومی که شما ازش درک می‌کنین من می‌گم می‌پرستیدن شما یه چیزی متوجه می‌شین اینا رو هم باز باید ما حواس‌مون باشه داریم با تصویر امروزی و با اصلا تصویر مشترکی که ما با هم داریم درک می‌کنیم دین و مذهب اینا برای اینا یه چیز کاملا متفاوتی بوده خلاصه ولی تا همین جایی که دین و مذهب اینطوری بوده و خداهای مختلف داشتن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0023.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در سرزمین‌های اینا مسیح متولد می‌شه سفر می‌ره و تعلیماتش رو موعظه می‌کنه و کاراشو می‌کنه و همین جا یه گروهی از یهودی‌ها می‌گیرنش در نهایت به دستور حاکم محلی امپراتوری روم محکوم می‌شه به اعدام با صلیب این یعنی امپراتوری روم یک همچین امپراتوری‌ایه از کمی پیش از به دنیا آمدن حضرت عیسی شروع می‌شه با خوش‌نام‌هایی امپراتوری‌های خوش‌نامی مثل همین آگوستوس


audio: 4ZhAK7qrmWU_0024.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یا امپراتورهای بدنامی مثل کالیگولا یا نرو که این نرو مثلا وقتی می‌افته می‌رن توی دوره پرآشوب و دوران اوج بحران و این حرف‌ها ولی وقتی این آشوب و جنگ داخلی اینا تمام می‌شه قرن دوم قرن اوج امپراتوری رومه یه دوره‌ای دارن دوره 5 امپراتور خوب که می‌گن اینا دیگه اوج امپراتوری رومه هم خیلی گسترش پیدا می‌کنه هم اتحاد و انسجامش خیلی قویه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0027.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
دوره‌ایه که زبان رومی می‌شه زبان مسلط امپراتوری فرهنگ رومی تا خیلی حد زیادی مسلط می‌شه بر کل امپراتوری دوره‌ایه که مارکوس آئورلیوس امپراتور می‌شه که خودش از فیلسوفان به نام رواقی هم بوده کتاب مدیتیشنش الان معروفه تاملات و این‌ها داشته بعد از 20 قرن در حالی که ایشون امپراتور بوده امپراتوری بوده که در جنگ بوده در جنگ با اشکانیان ایران بوده اصلا ولی سری هم در ادبیات و فلسفه و اینا داشته


audio: 4ZhAK7qrmWU_0028.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و حالا به هر دلیل که آدم ناامیدی بوده یا آدم خیلی اهل فکری بوده یا هرچی بوده از همون میدان جنگ انگار تاملات فلسفیش رو هم می‌نوشته که تا الان هم هست بعضی از مورخا انقدر دیگه شیفته این دوره هستن که می‌گن که این اوج تاریخ بشر بوده می‌گن که این دوره‌ایه که تنها هدف حکومت این بود که مردم رو خوشبخت کنه و خوشحال کنه ادبیات و معماری و هنر هم اینجا چه رشدی کرده و واقعا هم جالبه چون انقدر وسیعه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0029.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
انتظار نداره آدم شاید مثلا توش آرامشی حاکم باشه که برن سراغ هنر و ادبیات و اینا ولی در رم اینطوریه از این افسانه‌های شیرین حالا واقعا نمی‌دونم چقدرش درسته چقدرش دقیقه چقدرش نیست ولی چیزی که هست از این داستا‌ن‌هایی که امپراتوری روم رو از خیلی امپراتور‌ی‌های عظیم تاریخ متمایز می‌کنه اینه که اصلا سیاستش این نیست که خیلی زور و شمشیری باشه علیه این قبایلی که توش هستن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0030.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
این واقعا این چیز مهم و عجیبیه برای اون موقع تاریخ شهرای امپراتوری روم عموما تا قرن سوم دیوار مثلا ندارن خیلی استقلال دارن اصلا استقلال محلی دارن در خیلی از زمینه‌ها دست‌شون بازه از جمله در زمینه‌های فرهنگ و آداب‌ورسوم و اینکه اصلا خودشون انتخاب کنن که عضو جامعه رومی بشن یا نشن این خیلی می‌گن کمک می‌کنه به شکوفایی فرهنگی حالا داستان خود رم رو من واقعا اونقدری هم الان جزئیات رو نمی‌دونم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0031.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اینایی هم که گفتم هنوز حرفای دقیق نیست باید بخوایم داستانش رو تعریف کنیم باید یه خرده‌ای مفصل‌تر براش وقت بذاریم هنوز اونجا نرسیدیم ولی فقط اینجا اشاره کردم که بدونیم داریم درباره چه پدیده تاریخی مهمی حرف می‌زنیم وقتی که بعدا که می‌خوایم بگیم دو قسمت شد بدونیم چرا انقدر مهمه دو قسمت شدنش امپراتوری‌ایه که از تمد‌ن‌های باستانی مصر توشه یونان هم توشه از رو نقشه که نگاه کنی از بریتانیا و اسپانیا در غرب


audio: 4ZhAK7qrmWU_0032.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تا سوریه در شرق اروپا هست تا شمال آفریقا هست امپراتوری‌ایه که هم وارث تمدن یونانیه هم از این فرهنگ‌های مختلف قبایل جرمنیک داره یه چیزایی کم‌کم بهش وارد می‌شه و عموما هم یه رواداری مذهبی داره که هر کس هر کی رو بخواد می‌تونه بپرسته و اینا منتها در برابر مسیحیان نه خیلی چون که مسیحیا اصلا اینطوری نیستن که حالا هر کسی خدای دیگری داره و اینا دیگه مسیحیا تک‌خدایی هستن و این رو خیلی براش آماده نبودن اون موقع


audio: 4ZhAK7qrmWU_0033.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
منتها امپراتوری بزرگیه امپراتوری وسیعیه ارتش خیلی قوی داره ارتش قوی داره واقعا البته چسب همه این امپراتوری به این عظمت نمی‌تونه فقط زور نظامی باشه با زور نمی‌شه اینو سر پا نگه‌ش داشت ولی قدرت زیادی در ارتشش داره در ارتشش داره در نخبگانش هم داره در اون فرهنگ شهری هم که داره در نهادهای متمدنی هم که دارن توی همه اینا هست تو فرهنگ روادارشون هم هست قدرت‌شون از اینجاها هم می‌آد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0034.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و نهایتا این امپراتوری روم هم مثل جمهوری روم 500 سال حکومت می‌کنه بر همه اطراف مدیترانه و فراتر از آن تنها امپراتوری تاریخن که تونستن بر همه اطراف مدیترانه حکومت کنن توی ویدیوی مدیترانه هم گفتیم اسم دریای مدیترانه رو گذاشته بودن دریای ما به‌خاطر اینکه همه دورش بودن دیگه همه دورش مال خودشون بود با یک امپراتوری که در رم نشسته بود و داشت بر همه این سرزمین حکومت می‌کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0035.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یک امپراتوری وسیع نظامی با یک بروکراسی پیچیده با مستعمراتی که باید تولید کنن برای مصرف شهروندان رمی و یک حکومت خلاصه با یال و کوپال گسترده که همین یال و کوپال هم البته دیگه یه جایی می‌پیچه به پر و پاش این پنج قرن عمر امپراتوری طبیعتا هم بالا داره هم پایین داره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0036.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
بحران داره جنگ داخلی داره و اتفاقاتی داره که بر سر همین بحران‌ها بعضی وقتا تصمیماتی داره که واقعا امپراتوری رو به قبل و بعد خودشون تقسیم می‌کنن مثل همین تصمیم دوپاره شدن امپراتوری اینم نتیجه یکی از همین دوره‌های بحران بود بریم یکم دقیق‌تر ببینیم دهه‌های آخر قرن سوم در حکومت امپراتوری به نام دایوکلیشن یا دیوکلتیان اگه فارسیش رو درست بگم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0037.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اولین از اون سه تا امپراتوری که گفتیم توی این دوپاره شدن روم مهم بودن از اینجا قصه شروع می‌شه تغییرات ساختاری رو ایشون شروع می‌کنه بعدا 110 سال بعد نهایتش می‌شه تشکیل رسمی روم شرقی ایشون خودش از سرداران رومی بود در جنگ با ایران امپراتوری که داشتن کشته شد ایشون قدرت رو گرفت دستش در یک شرایطی که متزلزل هم هست اوضاع امپراتوری خوب نیست


audio: 4ZhAK7qrmWU_0038.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
هم فشار نظامی دارن می‌آرن جرمن‌ها هم مهاجرت دارن می‌کنن مهاجرت یعنی توی امپراتوری روم می‌کنن هم جنگ داخلی هست هم در مرزهای غربی در فرانسه و اسپانیا کشاورزها شورش کردن خیلی سیستم به هم ریخته دوره بحرا‌ن‌های قرن سومه یه طوری شده که عملا انگار چند قسمت شده امپراتوری یکی در غربه در فرانسه و بریتانیا و اسپانیاست پایتختشه هم کلنه مرکزش کنه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0039.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یکی در شامات و سوریه و فلسطین و آسیای صغیر و مصر و این‌هاست مرکزش هم پالمیراست اینام همه رومه دیگه و اون وسط هم دیگه قلب امپراتوریه که مرکزش همون مرکز رومه انقدر ولی این تیکه‌تیکه شدن زیاد شده بود چنان شهر شلوغ شده بود 26 نفر از سران سپاه روم می‌گن ادعای امپراتوری داشتن خیلی خلاصه شلوغ پلوغ شده بود خیلیا ادعای امپراتوری داشتن و این حرفا


audio: 4ZhAK7qrmWU_0040.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تا اینکه این دایوکلیشن اومد امپراتور شد بعد از این دوره بحران‌ها و یه سیستمی درست کرد که دوباره مدیریت منسجم از مرکز داشته باشه ولی اختیار زیادی هم محلی توزیع شده باشه یه سیستم تترارکی اصطلاحا سیستم چهار امپراتوری امپراتوری رو تقسیم کرد بین 4 نفر در واقع با سطح‌های متفاوتی از قدرت قبلا هم البته تقسیم شده بود تا یه حدی تیکه‌تیکه یعنی شده بود ولی سیستمی نداشت


audio: 4ZhAK7qrmWU_0041.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ایشون این تقسیم رو رسمی کرد سیستم هم براش گذاشت یه طوری که قدرت مرکزی هم حفظ بشه گفت دو نفر قدرت بیشتری خواهند داشت اینا رو یکی رو بهشون می‌گیم آگوستوس دو تا قدرت کمتری دارن قائم مقام اونا حساب می‌شن اینا سزار می‌شن آگوستوس ژوپیتر باشه سزار هم هرکول باشه با توجه به نقش‌شون در اساطیر رومی و یونانی خود دایوکلیشن هم بشه آگوستوس شرق


audio: 4ZhAK7qrmWU_0042.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و یک سزاری هم برا بخش شرقی تعیین کرد و یکی رو هم گذاشت آگوستوس غرب و یک سزاری هم برای اون تعیین کرد و اینطوری سیستمی باشه که هم مرکزی باشه هم قدرت توزیع شده داشته باشه این سیستم هم تا یه چند سالی کار کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0043.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ولی بعد امپراتور بعدی آمد یعنی یکی از همینا قدرتش و جاه‌طلبیش بیشتر از این بود که تو این سیستمه جا بشه این سیستم رو دوباره هوا کرد این کیه؟ این امپراتور دومه تو این سه تایی که می‌گیم نقش دارن تو این دو قسمت شدن کنستانتین کنستانتین کبیر کنستانتین بزرگ به قول بعضی‌ها ایشون کسیه که شاید مهم‌ترین امپراتور رومه از نظر سرنوشت‌ساز بودن کاری که کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0044.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
کنستانتین بزرگ سال 300 ایشون هم از سربازان رومی بود آدمی بود البته اهل ادبیات و فلسفه یاد گرفته بود و در یه فضایی فرهنگی بازی بزرگ شده بود که هم با پگان‌ها نشست و برخاست داشت و سر جلسات و کلاس‌شون می‌رفت هم مسیحی هم تعلیم مسیحی هم از مسیحی‌ها هم انگار دیده بود جنگی هم بود و با ایرانیان هم جنگیده بود و در سوریه هم جنگیده بود و با ژرمن‌ها هم جنگیده بود و تا بریتانیا هم رفته بود و


audio: 4ZhAK7qrmWU_0045.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ایشون پدرش که مرد خودش رسید به حکومت یه بخشی از یه سرزمین‌هایی مثلا فرانسه و اسپانیا و بریتانیای امروز زمانی هم هست داره رشد می‌کنه که حالا مسیحیان هستن در روم و فشار هم روشون زیاده مسیح آمده سخنرانی‌هاش رو کرده موعظه‌هاش رو کرده اعدام شده رفته الان صدوخرده‌ای سال بعد از مصلوب شدنشه آدمایی هستن که می‌گن ما پیرو اون هستیم پیرو تعلیمات اون هستیم آمدن تا ایتالیا در واقع تا رم اونجا خیلی زیاد شدن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0046.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و اینا حرفایی می‌زنن اعتقاداتی دارن که واسه رومی‌ها عجیبه با باورهای رومی‌ها سازگار نیست برای همین سیاست رسمی خیلی وقت‌ها تعقیب و تنبیه ایناست همون دایوکلیشن که گفتیم سیستم تترارکی رو گذاشت ایشون خیلی هم مشهوره به اینکه سفت دنبال محدود کردن مسیحی‌ها بود کلیسا رو خراب کنن و مبلغین‌شون رو بگیرن و خیلی فرق داشتن مسیحی‌ها با رومی‌ها ما الان می‌بینیم فکر می‌کنیم که خب


audio: 4ZhAK7qrmWU_0047.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
امپراتوری روم یک امپراتوری مسیحی بود یادمون می‌ره که مسیحیت دو قرن اولش بسیار تحت فشار بود تو همین امپراتوری روم مسیحیا هم خیلی فرق داشتن با رومی‌ها اولش همونطور که گفتم اینا یه خدا داشتن یعنی با بقیه عقایدشون کنار نمی‌آمد اختلاف‌های دیگه‌ای هم داشتن اصلا یه جور روحیه تحویل گرفتن ضعیف‌ها و قربانی‌ها و اونایی که ندارن و اینا تو مسیحیت بود که اساسا نمی‌خورد به جامعه روم و فرهنگ رومی و


audio: 4ZhAK7qrmWU_0048.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
قوی باش و این حرفا این اینا اصلا حالا حرفای جالبیه ولی واقعا جاش اینجا نیست خلاصه قصه‌ش اینه که در بهترین شرایط اینا داشتن مسیحی‌ها رو تحمل می‌کردن از وقتی که پیروانی پیدا کرده بود مسیحیت در بدترین شرایطش هم این که آزارشون می‌دادن و تعقیب‌شون و تنبیه‌شون در روم روال بود پذیرفته شده نبودن تا زمان امپراتور کنستانتین کنستانتین شد اولین امپراتور روم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0049.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که اصلا خودش مسیحی شد و کاری کرد که داستان مسیحیت در دنیای اروپایی عوض بشه اصلا این مقدمه‌ای بود که بعدا حالا بشه دین رسمی در امپراتوری و با اون امپراتوری با اون عظمت و تاثیر معلوم هم هست چه تحولات فرهنگی اجتماعی سیاسی می‌تونه بعدا بیاره در ادامه خودش مسیحیتی که اولش اصلا اینطوری شروع نشد این خدایان مختلف و رنگ و وارنگ اینا رو مسخره می‌کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0050.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
نه با پگانیسم و چندخدایی رومی‌ها کنار می‌آمد نه با جشن‌ها و تئاتر و سیرک و این همه توجه به خوش‌بگذره‌های دنیا و به ایناشون برا همین هم هست که چرخش روم به مسیحیت خیلی چرخش بزرگیه و خیلی مطالعه می‌شه که چی شد که کنستانتین چرخید؟ حالا چی شدش که واقعا خیلی سوال پیچیده‌ایه هم سوال سیاسیه هم احتمالا سوال اعتقادیه هم همه چی داستانش ولی اینه که


audio: 4ZhAK7qrmWU_0051.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در همون هرج‌ومرج درگیری جنگ داخلی و اینا که کی می‌خواد جانشین دایوکلیشن بشه تو اون سیستم چهارتایی این برای اینکه بره جایگاه رو بگیره در جنگ داخلی یک نبرد خیلی سرنوشت‌سازی داشت نبرد پل میلوین


audio: 4ZhAK7qrmWU_0053.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اسم یکی از پل‌های روی تایبر کنستانتین خواب‌نما می‌شه و مسیحی می‌شه حالا شب عملیات خواب دید و فرشته اومد گفت برای اینکه پیروز بشی اونجا سربازها این رو بنویسن و اون نماد مسیح رو بنویسن و ازین حرفا یا حالا نه داشت جلوی ارتشش حرکت می‌کرد یهو تو آسمون مثلا دید یه صلیبی خورشید رو در بر گرفته و روش اینو نوشته و گفته تو پیروز می‌شی و هر قصه‌ای ته‌ش اینه که اون امپراتور روم که مسیحی شد کنستانتین بود آمد مسیحیتی رو پذیرفت


audio: 4ZhAK7qrmWU_0054.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که همه ارزش‌های رومی و ارتش و قوی بودن و اینا همه رو می‌برد زیر سوال ولی یه طوری پذیرفت که گفت این کمکم کرد که من پیروز این جنگ باشم گفت اون خدایی که من رو در جنگ پیروز کرده به قدرت رسونده باید هم بهش خدمت کنم اینم راه خدمت من اینطوری خودش مسیحی شد بعد امپراتور غرب هم شده بود منتها هنوز شرق رو هنوز نگرفته بود در شرق یک رقیبی داشت رفت با اون هم نشست یک معاهده‌ای امضا کرد به نام معاهده میلان


audio: 4ZhAK7qrmWU_0055.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که دیگه در سرتاسر امپراتوری روم دین آزاد باشه یعنی در امپراتوری روم مسیحیت هم یه دینیه که آدم‌ها حالا دیگه می‌تونن داشته باشن اینجاست که مسیحیت در 313 قانونی می‌شه در امپراتوری روم حکومت خودش رو می‌کشه کنار از اینکه کی داره چی می‌پرسته در دعوای مذهبی بی‌طرف می‌شه این البته بعدا عوض شد مسیحیت پذیرفته شد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0056.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
بعد از چند دهه بعد دیگه شد دینی که کس دیگه‌ای نمی‌تونست دین دیگری داشته باشه حالا به داستان دیگری رفت ولی اون موقع خلاصه این اتفاق افتاد کلیسای کاتولیک رو از مالیات معاف کرد که خیلی امتیاز بزرگی بود به کشیش‌ها و اسقف‌ها و اینا اجازه داد که از سیستم پست اون موقع استفاده کنن یعنی در واقع از بهترین زیرساختی که انحصاری در اختیار حکومت بود حالا داشت اون رو در اختیار دستگاه دین هم قرار می‌داد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0057.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و برای همین هم آدم خیلی موثریه در تاریخ مسیحیت از یک اقلیت بی‌قدرتی تبدیل کرد مسیحی‌ها رو یا زمینه‌ساز تبدیل‌شون شد به یک اکثریت قدرتمندی اون قرنی که کنستانتین توش مرد قرن تمام نشده دیگه 90 درصد جمعیت امپراتوری روم مسیحی شده بودن کنستانتین بزرگ هیچ کار دیگه‌ای هم اگر نکرده بود اسمش با همین مسیحی شدن احتمالا در تاریخ می‌موند اما ایشون یه کاری کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0058.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که اسمش رو میلیون‌ها نفر تا قرن‌ها بعد بدونن و استفاده کنن اون شهری که ما امروز بهش می‌گیم استانبول قبلا بهش می‌گفتن قسطنطنیه قسطنطنیه عربی کنستانتینوپله و کنستانتینوپل یعنی شهر کنستانتین به‌خاطر اینکه ایشون کسیه که این شهر رو خیلی مهمش کرد البته خودش ظرفیتش رو داشت امکاناتش رو داشت موقعیتش جاش رو مرز آسیا و اروپا مهمش کرده بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0059.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اما کنستانتین بود که این پتانسیل رو دید چشمش رو گرفت و کاری کرد که خیلی خیلی مهم‌تر بشه پایتخت امپراتوری روم رو از رم که شهر اول‌شون بود و پایتخت باشکوه و مهم‌شون بود برداشت منتقل کرد به کنستانتینوپل به شهر جدیدی که خودش می‌خواست اونجا بسازه چند تا سوال اینجا پیش می‌آد یکی اینکه چرا اصلا باید بیان اینا به سمت شرق؟ کی رم رو ول می‌کنه بیاد به سمت شرق پایتخت درست کنه برای خودش؟


audio: 4ZhAK7qrmWU_0060.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
این چیزیه که باید بهش فکر کنیم چون ذهن ما ممکنه درگیر امروز باشه در حالی که این داستان داستان 1800 سال 1700 سال پیشه یکی دیگه اینکه حالا شرق می‌خوای چرا اونجا؟ چرا این کنستانتینوپل؟ اصلا اونجا قبلش چی بود؟ اونجا چی داره مگه؟ درباره رفتن به شرق حواس‌مون باید باشه این امپراتوری گسترده روم الان دیگه رونقش و ثروتش و تجارتش و همه اینا اون موقع اصلش در شرقشه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0063.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ترکیه‌ی امروز و هر دوی این‌ها از این پایتخت جدیدی که داره انتخاب می‌کنه قابل کنترل و قابل دسترسی هستن یه جاییه این یه شهر یونانی کوچیکیه بود اینجا به نام بیزانتیوم که اهمیت استراتژیک داشت جاییه که هم بالاخره به اون جبهه‌های شرقی‌شون نزدیکه که بتونه کمک کنه جلوی ایرانی‌ها در ایران و عراق وایسن دسترسی بهشون می‌ده که اینایی که از شمال دانوب خواستن بیان رو مخصوصا در بالکان و اینا رو این جرمن‌ها رو بتونن جلوش رو بگیرن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0064.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
بعد حالا موقعیت و این‌ها به کنار آبادتر هم هست شرق شهری‌تر هم هست در نتیجه درآمدهای مالیاتیش هم بیشتره یعنی شرق روم از غربش ثروتمندتره شهرنشین‌تره تجاری‌تره برا همین منطقی بود که بخوان گرانیگاه امپراتوری روم رو بیارن به سمت شرق یه جایی مثل همین بیزانتیوم یعنی برای همینه که بیزانتیوم استانبول جاش خیلی از رم بهتره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0065.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یه شهریه که راحت‌تر می‌شه ازش محافظت کرد از سه طرف به دریاست دفاع ازش به نسبت راحته بعد خودش چه دسترسی و کنترلی داره به شرقش و به غربش و به شمالش و تنگه بسفر رو داره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0067.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
دریای مدیترانه و دریای سیاه رو داره به جاهای دیگه هم فکر کردن به صوفیا در بلغارستان هم فکر کردن به تسالونیکی هم فکر کردن ولی این بیزانتیوم رو فهمیدن که این شهر بهتریه جاش بهتره این بود که پایتخت رو بردن اونجا اسمش رو عوض کردن گذاشتن کنستانتینوپل بعد هم گفتن این صلیب همون صلیبی که اصل همون صلیبی که مسیح روش اعدام شد اینم عصا اصل همون عصایی که دست موسی بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0068.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اینا رو می‌ذاریم اینجا محافظین این شهر باشن عصاش الان هم در کاخ توپکاپی استانبول هست صلیبه هم حالا می‌گن چند تیکه شده یه تیکه‌ش اورشلیمه یه تیکه‌ش رمه یه تیکه‌ش واتیکانه خلاصه اینطوری ولی کنستانتین رفت و با امپراتور شرق هم جنگید و اون بیزانتیوم رو هم گرفت و دوباره در ظاهر کل امپراتوری متحد شد زیر یک چتر ولی در اصل اتفاقی که افتاد پایتخت منتقل شد به کنستانتینوپل


audio: 4ZhAK7qrmWU_0069.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یعنی یک قدم دیگه در جدایی شرق و غرب ورداشته شد با این تفاوت که اگه اول فقط تیکه شد الان وزن امپراتوری هم افتاد سمت شرقش از جمله چون غربش در معرض خطر بود بعد هم شروع کردن قسطنطنیه رو ساختن گفتن این رم جدیده به عنوان شهر مسیحی بسازیم معبد کلیسا بشه مرکز سیاسی هست مرکز مذهبی هم باید باشه ساخته باید بشه همونجا ایاصوفیه رو ساختن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0070.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
نمادهای مذهبی دیگه آمد همون موقع این باسیلیکای سن‌پیترو در واتیکان هم البته ساختن جالبه دیگه یک امپراتور روم سن‌پیترو برعکس اعدامش کرد به صلیبش کشید امپراتور دیگر روم بر مقبره‌ش کلیسایی ساخت که الان بعد از 1700 سال همچنان هست و داستانش رو اینجا تعریف کردیم تعطیل شدن یکشنبه‌ها هم برای مسیحی‌ها از یک فرمان همین کنستانتین می‌آد انگار البته می‌گیم اونجا رو پایتخت کرد و اینا رو وصل کرد و


audio: 4ZhAK7qrmWU_0071.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
انتقال پایتخت که یه کار اداری فقط نیست که تو یک امپراتوری عظیم و گسترده و پرجمعیتی مثل روم شرق و غربش واقعا با هم فرق دارن یعنی حالا ما تا اینجای قصه داریم تصمیمات سیاسی رو می‌گیم ولی واقعیتش اینه که اینا عین هم نیست اینی نیست که وسط برلین دیواری کشیده باشی شرق رو از غرب جدا کرده باشی که اینا دنیاهای فرهنگی متفاوتی هستن در رم که پایتخت قبلی مثلا امپراتوریه زبان اصلی لاتینه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0072.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
دربارش لاتینه کلیساش هم لاتینه در شرق ولی زبان قالب یونانیه دربارش هم یونانیه کلیساش هم یونانیه بعد این تفاوت زبانه به زودی باعث می‌شه تفسیرشون از متن‌های دینی هم متفاوت بشه یک سری اختلافات پایه‌ای الهیاتی پیدا می‌کنن که در عمق خودش بعضی‌هاش اختلاف زبانیه در فهمیدن متن در فهمیدن تفسیر اینکه روح‌القدس چیه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0073.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تا در اینکه تو مراسم مثلا چه نونی باشه چه نونی نباشه اختلاف الهیاتیه بعدش حالا البته گسترش پیدا می‌کنه تا چند قرن اصلا قرن 10 اینا کارشون به اینجا می‌رسه که همدیگه رو تکفیر می‌کنن دیگه انقدر از هم جدا می‌شن جدایی بزرگ اتفاق می‌افته ولی این جداییه روی همون داستان سیاسی و جغرافیاییه که داریم تعریف می‌کنیم همونی که داریم می‌گیم روم شرقی روم غربی کلیساهاشون هم کمابیش با همون مرزای جغرافیایی


audio: 4ZhAK7qrmWU_0074.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اینورتر اونورتر رو همون مرزهای زمانی دارن جدا می‌شن چیزی که تشدید می‌کنه جدایی اینا رو اینه که روم غربی هی ضعیف و ضعیف‌تر هم می‌شه تهدید اصلی جلوی روم غربی هم همون قبایل جرمنن همون چیزی که باعث شده بود اصلا گرانیگاه و مرکز امپراتوری رو ببرن به شرق و شرق رو مهم‌تر کرده بود همون چیزی بود که داشت غرب رو هم ضعیف‌تر می‌کرد قبایل جرمن می‌گیم اسم بعضیاشون برای ما آشناست اگه یه خرده با تاریخ اروپا آشنا باشیم گوت‌ها، گل‌ها


audio: 4ZhAK7qrmWU_0075.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
وندال‌ها، فرانک‌ها، ساکسون‌ها لومبارت‌ها، آلمانی‌ها اینا اینا بعضیاشون اسم‌شون الان برای ما آشناست چون ما می‌شنویم انگلوساکسون می‌شنویم فرانک یا فرانسه می‌شنویم وندال‌ها می‌شنویم آلمان می‌گیم آلمان بعضی از این‌ها در قرن‌های بعد از سقوط روم غربی نقشه اروپا رو شکل دادن و خیلی‌هاشون هم موندگار شدن اینا ولی کسایی‌ان که می‌دونیم اولین بار اصلا رومی‌ها اسم‌شون رو گذاشتن جرمن اولین بار ژولیوس سزار به اینا گفت ژرمن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0076.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در داستان تاریخ آلمان و داستان فرانسه و داستان ایتالیا بهشون برخوردیم و می‌خوریم اینا قبایلی بودن عموما در شمال رم در مقایسه با رم ولی بدوی، بی‌سواد، غیرشهری، جنگاور از نظر رومی‌ها دور از تمدن منتها خب چند قرنی اینا موی دماغ رومی‌ها شده بودن حمله می‌کردن و امپراتورها یه مدتی بهشون باج می‌دادن و یه مدتی بالاخره با جنگ دور نگه‌شون می‌داشتن و اینا ولی نهایتا اینا تونستن بیان تو


audio: 4ZhAK7qrmWU_0077.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
بیان تو اصلا نفوذ کنن بشن گارد ویژه امپراتور و به عنوان خدمتکار و به عنوان فرمانده نظامی و بیان تو بیان تو کم‌کم از نظر فرهنگی هم به میزبان‌شون نزدیک بشن قاطی بشن باهاش مدتی نیروی مرزبانی بشن کم‌کم بیان توی سپاه دیگه نصف سپاه روم از یه جایی می‌شن از این جرمن‌ها گروه گروه دیگه می‌آن از اوایل قرن چهارم وارد امپراتوری می‌شن می‌مونن لنگر می‌ندازن از جمله به‌خاطر اینکه یکی هم از اونور دنبال اینا گذاشته دیگه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0078.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یکی هم از سمت چین آمده هون‌ها اونا اومدن دارن حمله می‌کنن جرمن‌ها از ترس اونا هم هست که می‌آن تو ولی کم‌کم امپراتور روم می‌شه مثلا بازیچه دست همین سرکرده‌های سپاهی که ژرمن هستن کار به یه جایی می‌رسه توی امپراتوری در 50 سال 30 تا امپراتور عوض می‌شه می‌آن اختیارشون زیاد می‌شه حالا اینا دیگه مال اواخر داستان رومه اینا رو واقعا توش نمی‌خوایم بریم یه حرف جالب ولی درباره این قبایل جرمن می‌خوایم بزنیم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0079.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
به امروز دنیا و اروپا و اینا مربوطه خارج از تاریخه اینو آخر ویدیو می‌گم حرف اصلی اینجا ولی چیه؟ این دو تا امپراتوری شرق و غرب زمینه‌هاشون با هم متفاوت بود در حکومت‌شون هم یه خرده‌ای متفاوت از هم ادامه پیدا کرد تا در قرن چهارم رسیدیم به آخر سال‌های 300 حکومت در روم رسید به کسی که الان می‌گیم آخرین امپراتور روم یکپارچه بود تئودوسیوس اول


audio: 4ZhAK7qrmWU_0080.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
سومین امپراتور مهم در اون مسیر سه نفره‌ای که گفتیم که دیگه آخرین ضربه رو محکم‌تر می‌زنه ایشون هم کسیه که مثل کنستانتین نقش مهمی داره در تاریخ مسیحیت به‌خاطر اینکه زمان ایشون پگانیسم دیگه ممنوع می‌شه معبدها و برنامه‌های اونا دیگه جمع می‌شه و می‌گن دین دیگه فقط یکی اونم مسیحیت بعد این امپراتوری رو که دیگه الان صد سال هم هست که در عمل یکپارچه نیست


audio: 4ZhAK7qrmWU_0081.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
رسما دوپاره می‌کنه همین آقا شرق امپراتوری رو می‌ده به یه پسرش که 18 سالشه غربش رو می‌ده به یه پسر دیگه‌ش که اون 10 سالشه برنامه‌ش البته دو تیکه کردن مثلا می‌گن نیست و می‌خواست اینا با هم در اتحاد و چی و اینا باشن ولی تاریخ پره از برنامه‌هایی که اینطوری پادشاه‌ها می‌خوان برای بچه‌هاشون و پیش نمی‌ره اینجا هم اینطوری شد نشد آخرین امپراتور روم شد ایشون وقتی که مرد دیگه امپراتوری برای همیشه تقسیم شد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0082.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
به دو بخش شرقی و غربی و جدا که شدن اونی که ضعیف‌تر بود و بیشتر در معرض خطر بود بیشتر هم آسیب دید مشکل اصلی در غرب گفتیم قبایل ژرمن بودن همین‌ها هم نهایتا از اول قرن پنجم بعد از 500 سال دیگه کار امپراتوری روم غربی رو ساختن یا در واقع بهتره اینطور بگیم بعد از هزار سال 500 سال جمهوری و 500 سال امپراتوری


audio: 4ZhAK7qrmWU_0083.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تقریبا دیگه کاری کردن که امپراتوری روم جمع شد البته داستان حمله‌های اینا ادامه داشت می‌اومدن تو بعد مثلا یه امپراتوری می‌اومد باج می‌داد زمین می‌داد اینا ساکن می‌شدن بعد دوباره هون‌ها حمله می‌کردن دوباره یه سری دیگه جرمن‌ها می‌اومدن می‌زدن تو دوباره یه جاهایی رو می‌گرفتن می‌موندن تو ارتش کم‌کم زیاد شدن قدرت‌شون زیاد شد آخرش دیگه قیام کردن کودتا کردن زدن امپراتور رو هم کشتن و دیگه تموم شد دیگه روم افتاد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0085.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
یه مقدار داستان اینجا شبیه ماجرای مغول‌ها می‌شه که وقتی شروع کردن به حمله شهر داغون می‌کردن و شهرنشینی رو بهش ضربه می‌زدن و این‌ها جرمن‌ها هم طول کشید از قرن ششم بود که اینا کم‌کم آروم گرفتن و شروع کردن تاسیس یک حکومت‌هایی در سرتاسر اروپا تا اینکه اون موقع یه خرده‌ای اوضاع بهتر شد در امپراتوری روم ولی که حالا روم شرقی داریم و غربی شرقی جاییه که با ثبات‌تره با رونق‌تره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0086.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
جمعیتی که ثروتمندتره شهری‌تره کنترل مسیرهای تجاری پرسودی دستشه و پایتختش هم قسطنطنیه یک مرکز تجاری و فرهنگی پررونقه روم غربی الان روستایی‌تره اقتصادش ضعیف‌تره و مدام هم در معرض تهدید و جنگ و اشغاله روم شرقی نظامیه یونانیه زبانش یونانیه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0087.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
فرهنگش یونانیه فضای مذهبی و فلسفیش یونانی و هلنیستیه در هنر و در ادبیات و در همه چی روم غربی زبانش لاتینه فرهنگش رومیه و بعد هم حالا با آمدن قبایل ژرمن فرهنگ‌ها و نهادهای اونا رو هم شروع می‌کنه گرفتن و اون حرف جالبی که گفتم به امروز مربوط می‌شه اینجاست دقت کرده باشین همه چیزایی که می‌گیم نشونه اینه که اوضاع در شرق بهتر بود دیگه باثبات بود آباد بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0088.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
پررونق بود شهری بود همه چی در غرب ولی وقتی می‌رسیم می‌گیم که این قبایل جرمنی که تمدن نداشتن اومدن گرفتن‌شون ولی همین قبایل جرمن که تمدن شهری نداشتن اینا سنت‌های جالبی داشتن که کم‌کم این سنت‌ها اومد وارد روم غربی شد کتاب دالان باریک آزادی رو اگر خونده باشین یا خلاصه‌ش رو در پادکست بی‌پلاس شنیده باشین اونجا از قول اقتصاددان‌های مهمی نوشته که


audio: 4ZhAK7qrmWU_0089.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اصلا اینکه توسعه و گریز بزرگ و انقلاب صنعتی در اروپای غربی اتفاق افتاد این یه مقدار به‌خاطر همینه که روم غربی سقوط کرد و قبایل جرمنی که آمدن توش اینا با خودشون یه چیزایی آوردن که نه در فرهنگ رومی بود نه در فرهنگ یونانی بود اصلا بومی قبایل جرمن بود مال خودشون بود انقدی که واسه رومی‌ها غریبه بود عجیب بود چی مثلا؟ اینکه می‌گفتن اینا جمعی تصمیم می‌گیرن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0090.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اینا یک اسمبلی‌هایی دارن یک مجمع‌هایی دارن موضوع خیلی مهم بشه همه می‌گن باید بیان نظر بدن همه باید مناظره کنن درباره‌ش اگه حالا اهمیتش یه کم کمتر باشه سران‌شون بحث می‌کنن مناظره می‌کنن اینا مجمع‌هایی دارن اگه بخوان کسی رو مجازات کنن مخصوصا اگر مجازات اعدام بخواد باشه اون مجمع باید بررسی کنه حاکمان مناطق رو این اسمبلیه منصوب می‌کنه من عمدا نمی‌گم پارلمان و اینا که


audio: 4ZhAK7qrmWU_0091.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
نخوام مثلا اغراق بکنم در اینکه خیلی دموکراتیک بوده و اینا ولی یک تصمیمایی رو دارن جمعی می‌گیرن ته حرف اینه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0092.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
انتخاب می‌شن که کمک‌شون بکنن در تصمیم‌گیری و یه سیستمی رو توصیف می‌کنه که توش نخبگان سیاسی وجود دارن یک تصمیم‌هایی رو این نخبگان سیاسی دارن می‌گیرن یه تصمیم‌هایی هم اصلا هست که همه توش دخیلن بعد از قول نویسنده‌های رومی می‌گن که اینا متعجب بودن که اینا شاه‌شون هم حتی قدرتش مطلق نیست بی‌قید نیست اینو خود ژولیوس سزار هم نوشته بود در مشاهداتش از اینا که اینا زمان صلح اصلا انگار شاه ندارن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0093.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
فقط وقتی می‌خوان بجنگن یه فرمانده‌ای تعیین می‌کنن اینا یه رئیسایی دارن با قدرت محدودی این چیز عجیبی بود مال این قبایل جرمن بود و اون موقع به عنوان عامل ضعف اینا دیده می‌شد در روم می‌گفتن این عجیبه که اینا اینطوری‌ان که یه فرمانده قوی ندارن ولی الان بعضیا دارن می‌گن که همین سنت‌های اینا نشونه این بوده که اینا بلد بودن جامعه رو چطوری قوی کنن اینا چیزی که به جامعه روم اضافه کردن جامعه قوی بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0094.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
و به‌خاطر وجود سنت‌های اینطوریه که از همین دوران باستان یا حالا از سده‌های میانه سنت‌های سیاسی شکل می‌گیرن در روم غربی که توش جامعه قویه دولت قوی و نهادهای قوی دولتی رو اینا به عنوان میراث امپراتوری روم داشتن جامعه قوی و سنت‌های مشارکتی قوی رو به عنوان سنتی از قبایل ژرمن داشتن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0095.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
به قول اون کتاب دالان باریک کمک می‌کنه که این جامعه‌های اروپای غربی بیفتن توی مسیر توسعه بیفتن تو راهروی باریک تو دالان باریک آزادی و این از تفاوت‌های روم شرقی و غربی بود ممکن بود اون موقع ارزش و ضد ارزش سیستمش فرق بکنه ولی همون موقع می‌گفتن روم شرقی ساختارش متمرکزتره سیستم پیچیده‌تری تونسته بسازه قرن‌ها از قسطنطنیه تونسته بر همه این امپراتوری حکومت بکنه در حالی که در غرب بعد از روم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0096.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
دیگه قدرت یکپارچه بزرگ نداشتیم برای قرن‌ها سران نظامی همین قبایل بودن می‌شدن قدرت‌های محلی و این حرف‌ها اینا در هر دوره تاریخی یه نتیجه‌ای تولید می‌کنن در یه زمانی نتیجه‌ای که تولید کردن اقتدار روم شرقی بوده و یکپارچگیش بوده در یه زمانی نتیجه‌های متفاوتی دادن در غرب قدرت متمرکز به امپراتوری روم شرقی کمک کرد که بمونه ضعیف شد چالش نظامی طولانی در برابر ایران ساسانی و بعد هم اعراب مسلمون و


audio: 4ZhAK7qrmWU_0097.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
امپراتوری‌های عربی اموی و عباسی و این‌ها خیلی فشار آورد بهشون ولی تونستن هزار سال بعد از سقوط روم اینا همچنان سرپا بمونن دوره‌هایی از افول داشتن دوره‌هایی هم از رونق و اوج خیره‌کننده داشتن یک زمانی اون سنت‌ها خیلی به دردشون خورد ولی یه زمانی هم بود که لازم بود جامعه قوی داشته باشی و اینا نداشتن و خیلی‌هاشون هنوز هم ندارن خیلی از بخشایی که اون موقع در سنت کلیسای شرقی بودن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0098.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
سنت روم شرقی بودن ببخشید هنوز هم ندارن گفتم کلیسا به‌خاطر اینکه درباره اینم می‌خوایم صحبت کنیم که تفاوت مذهبی هم اینا زیاد دارن دیگه یعنی مسیحیت دین رسمی هر دوتاشون بود از همون زمان آخرین امپراتور مشترک‌شون هر دوشون هم رهبران مذهبی‌شون یا بزرگان‌شون تو اون جلسه‌های مهمی که تعریف می‌کردن که اصلا مسیحیت چی هست و چی نیست و الهیات پایه‌ایش چیه و اینا مشارکت داشتن نظام سلسله‌مراتبی هم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0099.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
تا یه جاییش در کلیسای شرقی و غربی شبیه هم بود اما تفاوت هم داشتن از اولش تفاوت داشتن به مرور تفاوت بیشتر هم شد کلیسای شرقی گفتیم یونانی بود فرهنگ‌شون هم تحت تاثیر فلسفه یونانی بود و الهیات و فلسفه شرقی بود برای همین اگه مثلا سوال می‌شد که ذات مسیح رو چطوری باید تعریف کنیم؟ اینا یه مسیری می‌رفتن روم غربی یه مسیر دیگه می‌رفت روم غربی اصلا تمرکزش خیلی سر تشکیلات و ساختار و اینا بود


audio: 4ZhAK7qrmWU_0100.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اون رویکرد روم باستان با تاکید روی نظم و قانون و ساختار سازمانی از میراث همین روم غربی هم هست که یک زمانی پاپ قدرت انقدر بزرگی می‌شه در یه دوره‌ای در اروپا قدرت اول اروپا می‌شه حالا اگه داستان قرون وسطی رو تعریف کردیم می‌ریم می‌بینیم یه جاهاییش چطوریه که دیگه کلیسا و کسی که در راس کلیساست روی چقدر از زندگی مردم مسلط می‌شه تو شرق همچین قدرتی اسقف‌ها ندارن


audio: 4ZhAK7qrmWU_0101.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
اسقف اصلا می‌گن بله اسقف رم مهمه ولی پاپ نیست بالاتر از بقیه اسقف‌های شهرای مهم نیست اسقف قسطنطنیه هم مهمه اسقف انطاکیه هم مهمه اسقف اسکندریه و اورشلیم هم مهمن برای پاپ جایگاه بالاتری قائل نبودن مرجعیت و مرکزیت واتیکان رو قبول نمی‌کردن حالا البته تفاوت‌های الهیاتی هم دارن از برزخی که مثلا کاتولیک‌ها می‌گن برزخ داریم ارتدکس‌ها می‌گن نداریم تا اینکه از شمایل استفاده کنیم و


audio: 4ZhAK7qrmWU_0102.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
نقاشی و مجسمه‌ها رو بسازیم و نسازیم و اینا اینا واقعا یا ازدواج می‌تونیم بکنیم کشیش ارتدکس می‌تونه بکنه کشیش کاتولیک نمی‌تونه بکنه بعضی از این تفاوت‌ها یه مقداریش از اول بود یه مقداریش وقتایی که از نظر سیاسی جدا شدن به وجود آمد یا رشد کرد چون حالا نقش هویتی هم اینا داره دیگه شرق و غرب می‌خواستن که از هم متفاوت هم بشن و انقدر دیگه پیش رفتن در این راه که در قرن 11 به تکفیر همدیگه رسیدن انشعاب بزرگ اتفاق افتاد که قبلا گفتیم قصه‌ش رو


audio: 4ZhAK7qrmWU_0103.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ولی اینا گفتن اونا دیگه کافرن و اونا گفتن اینا دیگه کافرن و ولی اصل حرف اینه که در این دو تا امپراتوری که زمانی یکی بودن کم‌کم دیگه همه چی متفاوت شد فرهنگ و زبان و دین و ساختار سیاسی و قوانین و هنر و معماری و امروز ما هنر بیزانسی داریم هنر رومی داریم یعنی می‌دونیم که اون چه سبکیه این چه سبکیه هنر رومی نچرالیستیک‌تر یه خرده طبیعی‌تره هنر بیزانسی چیزای ابسترکت و نمادین و اینا بیشتر توش می‌بینی


audio: 4ZhAK7qrmWU_0104.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
در ظاهر هنر بیزانسی می‌بینی مثلا کلیسای بیزانسی می‌بینی موزاییک‌های پیچیده‌تر و طلایی و ریز و اینجور چیزا توش می‌بینی معماری بیزینسی اون چیزیه که نمونه‌ش رو در ایاصوفیه می‌بینی در استانبول امروز با گنبدهای بزرگ با پلان مرکزی یا با پلان مرکزی که شاخص هنر بیزانسیه الان معماری روم غربی برعکس چیزی که توش الان می‌تونیم تشخیص بدیم باسیلیکاها هستن سالن‌های بزرگ مستطیلی


audio: 4ZhAK7qrmWU_0105.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
ساختمون‌هایی که حالا خیلی وقتا دیوارهای کلفت دارن فرم ساده دارن روی قشنگی‌شون تمرکز کمتره بیشتر روی سادگی تمرکز بوده رو مقاومت‌شون تمرکز بوده که این نشون‌دهنده تفاوت وضع اقتصادی دو طرف امپراتوری هم هست دیگه و البته که اینا پدیده‌های فرهنگی و معماری و اینا رو که می‌گیم و غذا و اینا در تعامل و گفت‌وگو با همسایه‌های فرهنگی شکل می‌گیره بیزانس در همسایگی فرهنگی ایرانه


audio: 4ZhAK7qrmWU_0106.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
رنگ‌وبوی این فرهنگ رو می‌گیره و عربی رو و روم غربی در همسایگی قبایل ژرمنیکه و از اونا تاثیر می‌گیره بیشتر همسایه‌های متفاوت بنیان‌های فرهنگی متفاوت و نهایتا هم اینا می‌شن تشکیل‌دهنده دو تا امپراتوری متفاوت روم غربی و روم شرقی روم غربی بعد از جدایی یه قرن هم دوام نیاورد روم شرقی ولی هزار سال موند و شکوفا شد و 1453 ترک‌های عثمانی حمله کردن و انداختنش


audio: 4ZhAK7qrmWU_0107.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
الان ما بهش می‌گیم امپراتوری بیزانس یا می‌گیم روم شرقی ولی خودشون اون موقع به خودشون می‌گفتن امپراتوری روم می‌گفتن وارث اون امپراتوری بزرگ روم باستانی ماییم که الان در قسطنطنیه نشستیم همونطور که پایتخت امپراتوری روم اواخرش قسطنطنیه بود برای ما هم که در شرق این‌ها بودیم اینا روم بودن به کسی که در غرب‌مون بود می‌گفتیم روم در منابع عربی و اسلامی قدیم منظور از روم همین سرزمین آسیایی صغیره


audio: 4ZhAK7qrmWU_0108.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
حتی بعدا هم می‌گیم سلجوقیان روم به عثمانی هم می‌گیم روم بعد نام روم انقدر عظمت هم داشت سلطان‌محمد فاتح که فاتح استانبول شد در 1453 برای عثمانی‌ها گرفت قسطنطنیه رو آرزوی چند قرنه مسلمون‌ها رو برآورده کرد گفت پرده‌داری می‌کند در قصر قیصر عنکبوت قصر قیصر رو من اومدم گرفتم


audio: 4ZhAK7qrmWU_0109.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
بعد هم اولش گفت من اینجا آمدم جانشین امپراتور روم شدم ما ادامه امپراتوری رومیم منتها خب تاریخ که حالا اینطوری کار نمی‌کنه که شما بگی من ادامه اون هستم همونطوری که بیزانس رو امپراتوری روم نپذیرفت حداقل الان قرائت تاریخی اینه عثمانی هم امپراتوری جدایی هویت پیدا کرد و ادامه پیدا کرد امروز تاریخ‌نگاران به اون امپراتوری روم شرقی که در فرهنگ و مذهبش یونانی بود بیشتر تا رومی می‌گن بیزانس


audio: 4ZhAK7qrmWU_0110.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
که قاطی نشه با اون یکی امپراتوری روم غربی خیلی اتفاق مهمیه دوپاره شدن روم من خوشحالم که الان یه کم تصویر بهتری ازش گرفتم نقش سه تا امپراتور مهم روم رو تونستیم توش ببینیم که در این دوپاره شدن نقش اساسی داشتن از دایوکلیشن که سیستم اداری رو دوتیکه کرد اولین امپراتوری بود که به رسمیت شناخت که امپراتوری رو با این همه مشکل نمی‌شه یکپارچه اداره کرد تا کنستانتین که هم قسطنطنیه رو بنا کرد


audio: 4ZhAK7qrmWU_0111.opus
source: youtube
source_id: 4ZhAK7qrmWU
invalidation: VALID
text:
هم اونجا رو کرد پایتخت امپراتوری گرانیگاه امپراتوری رو منتقل کرد رسما هم دیگه به شرق تا تئودوسیوس اول که آخرین امپراتور روم یکپارچه بود و بعد از مرگش در 395 امپراتوری برای همیشه تقسیم شد پلی‌لیست تاریخ اروپا و امپراتوری روم رو ببینین کم‌کم بیشتر می‌خوایم از روم و رومیان و بعد هم سده‌های میانه و اینا بخونیم و بگیم و بشنویم


audio: zuqezAMlGBU_0002.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و کشتار سیستماتیکی که اونجا انجام شده بود یه چیزی هم که بهش توجه شد این بود که اینایی که این همه آدم رو مرتب، با برنامه، منظم آمدن کشتن اینا کی بودن؟ بالاخره یکی دو نفر که نبودن اینا اردوگاه‌های کار اجباری هم یکی دوتا که نیست که کلی اردوگاه بوده یه سازمانی بوده کلی آدم دست‌اندرکار این کشتن، شکنجه کردن آزار دادن سیستماتیک بودن


audio: zuqezAMlGBU_0003.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یه ماشین اداری بزرگی و کلی آدم غیر نظامی توی اینا بودن که اینا احتمالا شبیه آدمای شیطان‌صفت توی قصه‌ها و فیلم‌ها هم نبودن خیلی‌هاشون احتمالا پدر خیلی مهربونی هم بودن همسر خیلی فداکاری هم بودن کارمند خیلی موجه و وظیفه‌شناسی هم بودن منتها همین آدما و بسیاری آدم دیگه دست‌به‌دست هم داده بودن و جنایت کرده بودن چرا؟ چه جوری؟ آدمای معمولی چطوری جنایت کرده بودن؟ این یک سوال مهمی بود


audio: zuqezAMlGBU_0004.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
اون موقع یک کنجکاوی مهمی بود که از جمله تو دانشگاه‌ها آدما داشتن بهش فکر می‌کردن روش کار می‌کردن از مسئله‌های زمانه بود سال 1961 آیشمن رو داشتن محاکمه می‌کردن ما یک روایتی از ماجرای محاکمه آیشمن رو تعریف کردیم توی پادکست بی‌پلاس، اپیزود آیشمن در اورشلیم گفتیم آیشمن آدم بلندپایه‌ای بود در اون سلسله مراتبی که نقش داشت


audio: zuqezAMlGBU_0005.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
در برنامه‌ریزی و اجرای فرستادن یهودی‌ها به اردوگاه‌های کار اجباری اپیزود جالبیه اگر به موضوع علاقه‌مندید اپیزود به نظرم خیلی مهمی هم هست چون مال یه کتاب خیلی مهمیه این دادگاه از تلویزیون هم پخش می‌شد از تلویزیون پخش می‌شد و یه سوالی که به وجود می‌آمد برای آدمایی که داشتن می‌دیدن یا دنبال می‌کردن ماجرا رو این بود که چی می‌شه که آدم چنین جنایتی می‌کنه؟ آیشمن خودش می‌گفتش که من مامور و معذور بودم


audio: zuqezAMlGBU_0006.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
من فقط از دستور داشتم اطاعت می‌کردم من کارمندی بیش نبودم معنی این حرف چی بود؟ جامعه به این فکر می‌کرد واقعا معنی این حرف چی بود؟ ما این همه کارمند وظیفه‌شناس داریم این همه هم تشویق کردیم همچین روحیه‌ای رو که از دستور اطاعت کنن و این‌ها اگه اینا یه روزی دستور بگیرن جنایت کنن یعنی همه جنایت می‌کنن؟


audio: zuqezAMlGBU_0007.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
واقعا ما آدما اینطوری هستیم که یا اون درکی که از مثلا درست و غلط داریم رو می‌ذاریم کنار هرچی رئیس‌مون بگه اون کار رو انجام می‌دیم؟ این سوال مهمی شد از جمله کسانی که تلاش کردن جوابی براش پیدا کنن آقای استنلی میلگرم بود ایشون روانشناس بود در دانشگاه ییل و می‌خواست بفهمه و دربیاره که چرا آیشمن یک آدم ظاهرا ساده معمولی چنین جنایت‌هایی مرتکب می‌شه؟


audio: zuqezAMlGBU_0008.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
چی می‌شه که یک آدم معمولی اگه فرض کنیم یه آدم کاملا ساده‌ی معمولیه چی می‌شه که این آدم یه همچین جنایتی می‌کنه؟ یه آزمایشی طراحی کرد و یه سری داوطلب آورد و شروع کرد به کار کردن آزمایشی که از همون موقع تا حالا یکی از معروف‌ترین آزمایش‌هاست بارها اسمش رو شنیدیم تو خود پادکست بی‌پلاس تو خلاصه کتابای مختلف ما بهش رسیدیم بهش اشاره کردیم این طرف و اون طرف هم اسمش رو می‌شنویم ولی اخیرا من یک چیزی شنیدم تو یه پادکستی


audio: zuqezAMlGBU_0009.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
درباره اشکالاتی که به این آزمایشه وارده و دوست دارم تو این ویدیو درباره این صحبت کنیم اول ولی خود آزمایشه رو بگم چی بود تا بعد برسیم سر گرفتاری‌هاش


audio: zuqezAMlGBU_0012.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
ما یه آزمایشی می‌خوایم بکنیم که ببینیم که تنبیه چه نقشی داره در یادگیری؟ چه اثری می‌ذاره در یادگیری؟ شما که اومدی کمک ما بکنی معلم هستی اونی که اونجا هست ایشونم داوطلبه ایشون شاگرده، خب اینی هم که می‌بینی روپوش پوشیده و اینا اینم خب مثلا استاده دیگه، رئیس کاره


audio: zuqezAMlGBU_0013.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گفتن که اون شاگرده بیاد بشینه جلو معلمه براش چهار جفت کلمه رو از رو بخونه می‌خوایم ببینیم تنبیه چه اثری داره رو یادگیری چهار تا کلمه رو می‌خواد از رو بخونه چهار جفت کلمه رو


audio: zuqezAMlGBU_0018.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
بعد این کلمه‌ها رو می‌خوند به شاگرده می‌گفتش که بسیار خب شما شنیدی؟ می‌گفت آره می‌گفت حالا شما برو تو اون اتاق به معلمه می‌گفت شما بشین پشت این دستگاه


audio: zuqezAMlGBU_0019.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گفت یه لیست من به شما می‌دم این محقق روپوش پوشیده‌ای که مثلا دکتره یک لیست می‌گفت می‌دم به شما، به معلمه شما از رو این از شاگرده سوال بپرس مثلا بپرس که بین این کلمه‌ها کدوم‌شون با هم هستن؟ جعبه، اردک، قرمز، وحشی


audio: zuqezAMlGBU_0020.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
این ببینیم اون جفت رو می‌تونه تشخیص بده یا نه اگه درست تشخیص نداد با این دستگاه یه شوک الکتریکی بهش بده


audio: zuqezAMlGBU_0021.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یه دستگاه جلوی معلمه بود می‌گفت اینو بزنی مثلا 15 ولت شوک می‌ده می‌تونی پیچشو یه خرده بپیچی یه خرده‌ای بیشتر شوک بده می‌تونی یه خرده بیشتر شوک بده تا 450 ولت می‌تونه شوک بده شوک الکتریکی بده جلوی مثلا پونزده تا نوشته بود ملایم بعد همینطوری جلوی هر کدوم نوشته بود که چیه جلوی 450 ولت نوشته بود خیلی خطرناک بعد به معلمه می‌گفت شما شروع کن سوال پرسیدن معلمه سوال می‌کرد و هر بار که اون جواب اشتباه می‌داد این شوک می‌داد


audio: zuqezAMlGBU_0023.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
بعد اگر هم یه جایی معلمه می‌گفتش که نه من دیگه شوک نمی‌دم مثلا می‌ترسم اذیت بشه یا یه بلایی سرش بیاد اینا از قبل یه جوابایی آماده داشتن که بهش بگن می‌گفتن اگه اولین بار معلمه این رو گفت بهش می‌گین که لطفا ادامه بده اگه دفعه دوم گفت بهش می‌گین که برای اینکه این آزمایش درست انجام بشه شما لازمه که ادامه بدی دفعه سوم اگه گفت بهش می‌گی کاملا ضروریه که شما ادامه بدی


audio: zuqezAMlGBU_0025.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
دقت کردیم دیگه اینایی که دارن تو آزمایش شرکت می‌کنن و نقش معلم هستن شوک رو زیاد می‌کنن اینا فکر می‌کنن آزمایشیه که می‌خواد نقش تنبیه رو در یادگیری دربیاره در حالی که خالی‌بندیه، آزمایشه اصلا این نیست آزمایشه در واقع برای اینه که ببینن آدما چقدر فرمان‌پذیرن چون اصلا اونی که نقش دانشجو رو بازی کرده داوطلب نیست اون بازیگره آگهی داده بودن روزنامه بازیگر گرفته بودن شوکی هم در واقع در کار نیست این که داره شوک رو زیاد می‌کنه


audio: zuqezAMlGBU_0026.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
اون بازیگره از اونور ناله و فریاد می‌کنه که نشون بده که مثلا داره به من فشاری وارد می‌شه اینی هم که روپوش مثلا پوشیده و دکتر قضیه‌ست مثلا و می‌گه که نه شما ادامه بده و شوک بده و اینا اینم بازیگره اینم تو بازیه


audio: zuqezAMlGBU_0027.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
در واقع همه اینا چیده شده برای اینکه ببینن اون داوطلبی که داره نقش معلم رو بازی می‌کنه چقدر حاضره از دستورات اطاعت کنه و آسیب برسونه به کس دیگه برای چیزی که به نظر می‌آد فقط یک آزمایشه نتیجه‌ای که آقای میلگرم از آزمایشه منتشر کرد برای خیلیا بسیار عجیب بود بهت‌زده شدن خیلیا


audio: zuqezAMlGBU_0028.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و از اون روز تا حالا هم درباره‌ش همه‌ش صحبت می‌شه نوشت میلگرم که تا 65 درصد آدما حاضر شدن تو این آزمایش که تا حداکثر ولتاژ برن بالا


audio: zuqezAMlGBU_0030.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یعنی چی؟ یعنی آدمای زیادی آدمای خیلی زیادی حاضرن دستور رو رعایت کنن حتی وقتی کاملا حق انتخاب دارن و واقعا دلیل موجهی برای انجام دادن و آسیب‌رسوندن به کسی ندارن ولی چون دستوره چون مثلا یه کسی روپوش پوشیده


audio: zuqezAMlGBU_0032.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یه مقام و منزلتی داره، مسئولیتی داره حرفش رو گوش می‌کنن اجرا می‌کنن خود میلگرم تو یه مصاحبه‌ای می‌گفتش که نتیجه آزمایش من اینه ما امروز توی هر شهر متوسط آمریکایی بخوایم یه اردوگاه مرگ درست کنیم به اندازه کافی آدم پیدا می‌شه که بیان اینجا رو بچرخونن به اندازه کافی نگهبان واسه زندان‌هاش پیدا می‌کنیم فکر نکنید که اونا آدمای عجیبی بودن آدمای خاصی بودن مثل اونا خیلی زیاد داریم


audio: zuqezAMlGBU_0033.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و این خب خیلی ترسناکه دیگه میلگرم می‌گفتش که این در واقع توضیح می‌ده که چطور جنایت‌هایی مثل کاری که نازی‌ها کردن اتفاق می‌افته دفاع آیشمن هم یادمونه همین بود که می‌گفت من فقط از دستورات پیروی کردم خود آیشمن نوشته بود که یه خطی باید بکشیم بین مسئولیت کسی که رهبری رو برعهده داره و کسی مثل من که مجبوره به عنوان ابزار دست اون رهبر کار کنه


audio: zuqezAMlGBU_0034.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
حالا آزمایش میلگرم داشت می‌گفتش که ما آدم‌ها یک سویه تاریکی در طبیعت‌مون داریم و اونم اینه که فرمان‌پذیریم خیلی زیاد


audio: zuqezAMlGBU_0036.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
خیلی خیلی آزمایش میلگرم تحت تاثیر این دیده بود و فکرم می‌کرد که همین رو ثابت کرده که علی‌رغم فشار وجدان بیشتر آدما تا آخر خط رفتن و به یه آدم غریبه بدون دلیل موجه شوک الکتریکی دادن که خیلی خیلی خطرناک بوده فقط چون یکی بهشون همچین دستوری داده این آزمایش میلگرم و یافته‌های میلگرم چند دهه مرجع بودن بهشون استناد می‌شد پایه فهم خیلی از ماها رو از موضوع اطاعت


audio: zuqezAMlGBU_0037.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
همین آزمایش و یافته‌هاش و تفسیراش شکل دادن تو خیلی از کتاب‌ها هم دیدیم درباره‌ش صحبت شده الان ولی بعد از سال‌ها یه کسانی آمدن دقیق‌تر نگاه کردن به آزمایشه و به شرایط آزمایشه


audio: zuqezAMlGBU_0038.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
می‌گن اون نتیجه‌ای که میلگرم گزارش کرده نتیجه دقیقی نیست و نتیجه کاملی هم نیست میلگرم می‌گفت بیشتر آدما از دستور اطاعت می‌کنن حتی به قیمت آزار دادن دیگری ولی داستان انگار چیز دیگریه


audio: zuqezAMlGBU_0040.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
خیلی اونجا جالب توضیح داده پیشنهاد می‌کنم که اگه موضوع براتون جالبه کاملش رو اونجا بشنوید خلاصه حرفش اینه که اولا آزمایش میلگرم یه آزمایش نبود، چند تا بود این 65 درصدی که ما شنیدیم 65 درصد آدما از دستور اطاعت می‌کنن این فقط مال یکی از اون آزمایش‌هاست یکی از شرایطه یعنی چی؟ یعنی تو گزارشایی که ما گرفتیم و خوندیم یه مقدار از واقعیت منحرف هستن


audio: zuqezAMlGBU_0041.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
به جز این، این آزمایش یه سری مشکلات هم داشته هم مشکلات اجرایی داشته، هم مشکلات اخلاقی داره که این‌ها باعث می‌شن آزمایشه زیر سوال بره یکی یکی بریم ببینیم که مشکلات داستان چی بوده؟ و چی ازش می‌شه یاد گرفت؟ مهم‌ترش در واقع اینه دیگه اول از همه تو شکل گزارش دادن میلگرم گفتیم که این آزمایش رو در 24 شرایط مختلف 24 نسخه مختلف در واقع تکرار کرد میلگرم یه نسخه‌ش هست مثلا معلما همه زنن


audio: zuqezAMlGBU_0043.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یه نسخه دیگه آزمایش بود که آدمای دیگری توی اتاق بودن که معلمه رو تشویق می‌کردن که ادامه بده به کارش اونجا نرخ اطاعت حتی بالاتر هم رفت آزمایش دیگری بود که محققه کنار معلم نبود اون دکتره کنار معلم واینستاده بود وقتی کنارش واینستاده بود نرخ اطاعت تا 20 درصد آمد پایین


audio: zuqezAMlGBU_0044.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یه چیز دیگه داشت یه شکل دیگری داشت آزمایشه به داوطلبه که می‌اومد می‌خواست نقش معلم رو بازی کنه می‌گفتن که یه دوستی فامیلی کسی رو همراهش بیاره بعد اینا دوتایی می‌اومدن یکی‌شون معلم می‌شد یکی‌شون شاگرد می‌شد به شاگرده یواشکی ماجرا رو می‌گفتن و ماجرا رو اجرا می‌کردن اینجا هم باز اطاعت آمد پایین تا 15 درصد یعنی یه نفری که قرار بود مثلا شوک بده مثلا به پسرش قرار بود شوک بده سر 160 ولت کشید کنار گفت من ادامه نمی‌دم پول‌تون رو هم پس می‌دم


audio: zuqezAMlGBU_0045.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یعنی چی؟ یعنی این آزمایشه در شرایط مختلف تکرار شده و یافته‌های متفاوتی داشته بعد وقتی که می‌ری گزارش جلسه‌ها رو می‌بینی صداهای ضبط شده رو گوش می‌دی کاری که من نکردم ولی اونایی که کردن اینطوری تعریف می‌کنن می‌بینی که جلسه هم دقیقا اونی نیست که میلگرم تعریف کرده فرق‌هایی داره، فرق‌های مهمی هم داره


audio: zuqezAMlGBU_0046.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
اون 65 درصدی که میلگرم گفت و خیلی معروف شد و مدام تکرار می‌شه فقط مال یکی از آزمایش‌هاست اون آزمایشی که این 65 درصد ازش می‌آد 40 تا شرکت‌کننده داره یعنی اون چیزی که ما به عنوان واقعیت این ماجرا می‌دونیم و هی تکرار می‌کنیم و می‌خونیم و می‌شنویم در نتیجه آزمایش روی گروه خیلی خیلی کوچیکیه


audio: zuqezAMlGBU_0047.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یا دیگه مثلا دیدن که تو پروتکل آزمایش نوشته بود که اگه تا چهار بار معلمه گفت شوک نمی‌دم آزمایش تموم می‌شه مشخص هم شده بود که هردفعه‌ای هم که گفت نمی‌دم محقق چی باید بگه گفتیم ما نمونه‌هاش رو دیگه اما وقتی رفتن اسناد رو بررسی کردن صداهای ضبط شده رو شنیدن دیدن که اینطوری نیست


audio: zuqezAMlGBU_0048.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
محققه داوطلب رو شدیدا تحت فشار می‌ذاره گاهی وقتا تا بیست دفعه مجبورش می‌کنه که ادامه بده شوک بده معلمه از اونور چونه می‌زنه که کار رو متوقف کنه اینا اصلا توی پروتکل آزمایش نیست معلمه چونه می‌زنه که دیگه شوک نده این از اینور فشار می‌آره که شوک بده نه تنها تو پروتکل نیست بلکه حتی بعدا هم که داشتن گزارش می‌دادن اینارو نگفتن


audio: zuqezAMlGBU_0049.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یعنی ما گزارش رو نتیجه رو شنیدیم، خوندیم ولی نخوندیم که شرایط آزمایش اونی که قرار بوده باشه نبوده تغییر کرده فشار بیشتری آوردن روش اینا نشون می‌ده که این آزمایشه اشکالات اجرایی داره بعدشم یه سری نتایجی بوده که اصلا میلگرم منتشر نکرده بوده مثلا دیده بوده که یه سری از آدما شک کردن که این آزمایشه اصلا واقعیه یا نه حتی داده‌هاشو تحلیل کرده بوده


audio: zuqezAMlGBU_0050.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
می‌دونسته وقتی که آدمی به واقعی بودنش شک می‌کنه شوک الکتریکی رو احتمال اینی که تا بالا ببره بیشتره یعنی احتمالش بیشتره که شوک رو تا ته ببره بالا چون شک داره که واقعیه یا نه


audio: zuqezAMlGBU_0052.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
به نظر می‌رسه اینطوریه که میلگرم و کسان دیگری مثل زیمباردو زیمباردو که آزمایش زندان استنفورد رو اجرا کرده بود اتفاقا همزمان با میلگرم ایشونم در دانشگاه ییل بود


audio: zuqezAMlGBU_0054.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و برای اینکه نشون بدن اون فکر و ایده‌ای که داشتن درسته به نظر می‌رسه اینطوری که تو این پادکست می‌گفت از استانداردهای تحقیق علمی یه مقدار دور شدن اون آزمایش استنفورد هم اشاره کردیم بگیم اینطوری بود که یه سری آدم رندوم رو آورده بودن دو گروه کرده بودن به یه سری‌شون گفته بود شما زندانی هستین به یه سری گفته بودن شما زندان‌بانین بعد خیلی خلاصه دیده بودن که بعد از یه مدتی این زندان‌بان‌ها انقدری خشن شدن نسبت به زندانی‌ها


audio: zuqezAMlGBU_0055.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
انقدر بدرفتاری می‌کنن آدمایی که هیچ فرقی باهاشون نمی‌کردن واقعا که زندانی و زندان‌بان نبودن که با هم اومده بودن تو، به اینا گفته بودن تو زندانی تو زندان‌بان


audio: zuqezAMlGBU_0056.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
دیدن ولی همین که اسم‌شون اینا زندان‌بانه انقدر با اینا بدرفتاری می‌کنن مجبور شدن آزمایش رو اصلا متوقف کنن


audio: zuqezAMlGBU_0057.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و نتیجه‌ای که اون آقای زیمباردو گرفته بود این بود که شرایط شرارت‌بار آدم‌ها رو شرور می‌کنه حتی آدمایی که تا دیروز عین هم بودن ما از تو خیابون با همدیگه اینارو آوردیم به عنوان داوطلب اینجا به‌خاطر اینکه یکی‌شون لباس زندان‌بان پوشیده می‌تونه همچین خشونت‌هایی اعمال بکنه روی دیگری اما اینجا هم مثل آزمایش میلگرم در سال‌های اخیر رفتن یه سری مطالعه بیشتر و مصاحبه و اینا انجام دادن دیدن که بعضی از شرکت‌کننده‌ها می‌گن که


audio: zuqezAMlGBU_0058.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
اینطوری نبود که ما هر کاری بخوایم بتونیم بکنیم ما کاری رو می‌کردیم که بهمون می‌گفتن یا کاری که ازمون می‌خواستن یا کاری که می‌دونستیم که می‌خوان ما بکنیم


audio: zuqezAMlGBU_0059.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
این خیلی جالبه این خانم گینا پری که توی این پادکست باهاش صحبت می‌کنه کتاب نوشته درباره پشت پرده این آزمایشه می‌گه که ما عادت داریم وقتی موضوع این آزمایشا می‌شه می‌ریم ببینیم که محققه چی می‌گه ولی گاهی که سوژه‌های این آزمایش آدم‌ها هستن انگار باید بریم از اونا هم بپرسیم تجربه و دریافت اونارو هم ثبت کنیم که یه مقدار دقیق‌تر بفهمیم و نتایج رو بتونیم یه مقدار دقیق‌تر ببینیم


audio: zuqezAMlGBU_0060.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
چون به جز حالا این مشکلات اجرایی که گفتیم و مشکلات گزارش دادن آزمایش میلگرم یه سری علامت سوال اخلاقی هم داره که مسئله‌دارش می‌کنه همینم شد که اصلا این آزمایشه یه خرده تاثیرش روی شهرت میلگرم متناقض بود همون موقعی که نتایج آزمایش‌ها منتشر شد خیلی‌ها انتقاد کردن من گفتم که اخیرا صداش بیشتر شده ولی همون موقع هم انتقاد کردن یه آدمایی که شرایط اخلاقی رو رعایت نکرده


audio: zuqezAMlGBU_0062.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
خود میلگرم گفته بود که در روش تحقیق ما اینطوری بود که بعد از جلسه برای آدمه توضیح بدیم قضیه چی بوده بفهمه که اتفاق بدی نیفتاده کار بدی نکرده ولی الان که می‌رن نگاه می‌کنن می‌بینن که یکی می‌گه نه، من مثلا تا چند روز بعد از آزمایش صفحه آگهی‌های ترحیم روزنامه‌ها رو نگاه می‌کردم ببینم که اون شاگردی که تو آزمایش دیدم مرده یا نه


audio: zuqezAMlGBU_0064.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
یعنی حالا یا تو پروتکل بوده یا نبوده آزمایشه گیرای اخلاقی هم اجرا کردنش داشته حرف اینکه اینا حالا آزمایش‌ها اونطوری که ما فکر می‌کردیم نیست نتیجه‌ش یه قصه‌ست


audio: zuqezAMlGBU_0065.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
حرف دیگر این پادکست این بود حرف مهم‌ترش شاید این بود که ما وقتی می‌خوایم انسان رو و رفتارهاش رو بشناسیم که خیلی هم سوال معتبریه و کنجکاوی درستی هم هست


audio: zuqezAMlGBU_0069.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
و از اون طرف هم این توانایی رو داریم که یه کسانی رو که از گروه اجتماعی خودمون خارج هستن اصلا آدم نبینیم از دایره انسانیت خارج ببینیم و وقتی که از دایره انسانیت خارج دیدیم هر کاری باهاشون بکنیم اینم در طبیعت ما هست


audio: zuqezAMlGBU_0070.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
ما هر دوی این نیروهای متضاد رو داریم برامون مهمه که آدمایی رو که دوروبرمونن راضی نگه داریم برامون مهمه که از آدمایی که در جایگاه قدرت هستن اطاعت کنیم برامون مهمه که سر عهد و قول و قرارمون باشیم یه چیزایی که متضاد همدیگه می‌شن ما آدم‌های پیچیده‌ای هستیم و جواب یک خطی توصیفای ساده‌ی مستقیم جواب می‌دن معمولا ولی فقط تا یه حدی جواب می‌دن


audio: zuqezAMlGBU_0071.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
ما وقتی که می‌خوایم وضعیت انسانی‌مون رو بررسی کنیم طبیعت‌مون رو بشناسیم وقتی می‌خوایم ببینیم که جامعه انسانی چطور کار می‌کنه باید دنبال پیچیدگی‌های بیشتر و بیشتر باشیم ما چندبار توی پادکست و کتابای مختلف اشاره کرده بودیم به این آزمایش میلگرم، به زندان استنفورد بعد من پیغام‌هایی گرفتم متوجه شدم که یه خرده‌ای باید دقیق بود درباره این


audio: zuqezAMlGBU_0073.opus
source: youtube
source_id: zuqezAMlGBU
invalidation: VALID
text:
دیگه فکر کردم که جا داره که بیایم تو یوتیوب اون چیزی رو که الان متوجه شدم و یاد گرفتم برای شما هم توضیح بدم و پیشنهاد هم بکنم که اگه موضوع براتون جالبه حتما این اپیزود رو برین بشنوین


audio: 3HmIR6vyw0o_0001.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
چطوری می‌تونیم یک طوری با آدم‌ها صحبت کنیم که پذیرنده نظرهای ما باشن؟ فهمیدیم که بحث سیاسی بحث مذهبی چرا خیلی وقت‌ها به اختلاف نظرهای خیلی شدید می‌رسه و اصلا می‌گیم که نمی‌تونیم حرف همدیگه رو بفهمیم اینا رو فهمیدیم منتها اگه یه وقتی یه نظری داشتیم یا تو یه موقعیتی بودیم که واقعا خیلی برامون مهم بود که بتونیم حرف‌مون رو طوری بزنیم که کسی یا کسان دیگری بپذیرن حرف‌مون رو اصلا راه درستش چیه؟


audio: 3HmIR6vyw0o_0002.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
راه درست اینکه یه طوری حرف بزنیم که بتونیم رو نظر کسی تاثیر بذاریم چیه؟ چطور باید این حرف رو زد؟ من علی بندری هستم در این ویدیو کوتاه کانال یوتیوب بی‌پلاس می‌خوایم درباره این موضوع بسیار مهم صحبت کنیم


audio: 3HmIR6vyw0o_0003.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
وقتی ما بحث می‌کنیم با کسی می‌خوایم کسی رو قانع کنیم معمولا بیشتر وقت‌مون رو می‌ذاریم روی دلیل آوردن و منطق و این‌ها اگه اون استعاره فیل و فیل‌سوار جاناتان هایت رو خوب فهمیده باشم ما بیشتر سعی می‌کنیم با فیل‌سواره صحبت کنیم می‌بینیم یه فیلی داره می‌ره یه کسی هم سوارشه افسار هم دستشه می‌خوایم قانع‌شون کنیم که به جای اینکه مستقیم برن بپیچن دست راست شروع می‌کنیم با فیل‌سواره صحبت کردن که به 1، 2، 3، 4، 12 دلیل بهتره شما بپیچی دست راست


audio: 3HmIR6vyw0o_0004.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
بعد می‌بینیم که نمی‌پیچن دست راست شاکی می‌شیم که این حرف نمی‌فهمه هر چی من توضیح دادم انگار نه انگار و کار بالا می‌گیره جاناتان هایت می‌گفت اشتباهت همینه که با فیل‌سوار صحبت می‌کنی فیل‌سوار درسته به نظر می‌آد فرمون دست اونه ولی فرمون در واقع دست فیله تو اگر خیلی هم با فیل‌سوار حرف بزنی راضیش هم بکنی تا فیله نخواد بپیچه نمی‌پیچه فیله بخواد صاف بره فیل‌سوار کاری نمی‌تونه بکنه برای همین تو خیلی اگر می‌خوای واقعا اثر بگذاری خیلی برات مهمه


audio: 3HmIR6vyw0o_0007.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
زبون فیل رو باید یاد بگیریم باید یاد بگیریم با غریزه هم چطور صحبت کنیم یعنی چی؟ این برمی‌گرده به همون حرف‌هایی که درباره شنیدن زده بودیم می‌گفتیم که باید خوب بشنویم ببینیم طرف مقابل‌مون چی داره می‌گه به‌خاطر اینکه اون شنیدنه در راستای این بود که بفهمیم دغدغه‌ش چیه ترسش چیه امیدش چیه پشت این حرفی که داره می‌زنه پشت این نظری که داره پشت این چه مبانی‌ای هست؟


audio: 3HmIR6vyw0o_0008.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
نه مبانی استدلالی اصلا چه مبانی شهودی چه حس‌هایی پشت این هست اون رو باید بفهمیم معنی اینکه با فیل باید حرف بزنیم اینه برا همینم هست که انقدر تاکید روی شنیدن و خوب شنیدن و خوب گوش کردن هست البته کار کار راحتی نیست ما هم اینجا درباره شنیدن ویدیو ساختیم تو این کانال هست هم توی پادکست بی‌پلاس حرف زدیم تو دو تا اپیزود فرضیه خوشبختی و ذهن درستکار حرف زدیم توی وبلاگ بی‌پلاس درباره‌ش نوشتیم می‌نویسیم


audio: 3HmIR6vyw0o_0009.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
همینجا دعوت می‌کنم اگه موضوع براتون مهمه واقعا دنبال کنید این جاهایی رو که ما صحبت می‌کنیم یا حداقل تو همین یوتیوب که هستید کانال رو سابسکرایب کنید اگر نکردید ما درباره‌ش زیاد صحبت می‌کنیم چون کار کار سختیه به حرف راحته ولی به تمرین، به عمل، شنیدن اینکه ما عادت کنیم که همه گاردها رو بذاریم کنار نظر خیلی محکمی درباره یه موضوع داریم تلاش کنیم ببینیم کسی که نظرش این نیست واقعا نظرش چیه و چرا نظرش اینه اونم با یه مبنایی با یه دلیلی


audio: 3HmIR6vyw0o_0010.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
با یه دلایل غریزی‌ای به این نظر رسیده عموما همینطوری که ما اینطوری به این نظر رسیدیم چرا اینطوری فکر می‌کنه؟ و برگردیم هی عقب ببینیم خب اون مسئله مشترکی که برای من مسئله‌ست و برای اونم مسئله‌ست و من فکر می‌کنم راه‌حلش اینه مسئله مشترکه چیه اینم مرحله بعدیه دیگه چون تمام هدف از گفت‌وگو چیه؟ اینه که یه مسئله مشترکی رو حل کنیم و الا اگر شما فکر کنی که این مسئله مسئله من نیست مسئله طرفت نیست


audio: 3HmIR6vyw0o_0011.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
خب اصلا باهاش مطرحش نمی‌کنی که پس قدم اول اینه که برگردی فهم‌تون رو از اون مسئله مشترک کامل کنی حواشیش رو بزنی کنار برسی به اصلش فهم‌تون رو از اون مسئله مشترک نگاه‌تون رو به اون گرفتاری اولیه یکی کنی و از اونجا شروع کنی دوباره ساختن رابطه رابطه خودتون دو تا از اونجا دوباره شروع کنی از اول با هم صحبت کردن بدون تلاش برای قانع کردن با همه تمرکز باز برای فهمیدن و درک کردن


audio: 3HmIR6vyw0o_0012.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
اینا همه‌ش یعنی حرف زدن با فیل فقط هم ربطی به بحث سیاسی و بحث مذهبی و اینا نداره جاناتان هایت حرفاش رو درباره مسایل سیاسی می‌زنه تاکیداش اونجاست مخصوصا توی جامعه دوقطبی آمریکا ولی واقعا کاربرد این خیلی گسترده‌تره ما همه یه جورایی یه وقتایی داریم تلاش می‌کنیم کسی رو به چیزی قانع کنیم در کارمون اگر کارمون تلاش برای فروختنه


audio: 3HmIR6vyw0o_0014.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
تلاش برای قانع کردن آدم‌ها به نصب این اپلیکیشن تلاش برای قانع کردن آدما که من آدم مناسبی‌ام برای این کار شما تا رابطه‌های دوستانه رابطه‌های شخصی، زندگی ما هی داریم تلاش می‌کنیم همدیگه رو قانع کنیم به چیزها برای همینه این همه آدما دنبال این هستن که چطور دیگران رو قانع کنم؟ کتاب‌های هفت تکنیک موثر برای قانع کردن دیگران اینا خیلی زیاده و اینجا ما از این حرفا نمی‌خوایم بزنیم چون من اصلا نمی‌دونم همچین تکنیک‌هایی وجود داره یا نه من می‌خوام همه اینا رو بزنیم کنار بریم عقب‌تر


audio: 3HmIR6vyw0o_0017.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
می‌خوایم برسیم به اینکه چطوری می‌شه گفت‌وگو کنیم بدون اینکه برسیم به این نقطه که ما که حرف همدیگه رو نمی‌فهمیم چطوری می‌تونیم با پرهیز از اون بن‌بست‌هایی که انقدر تکراری شده گفت‌وگو کنیم و گفت‌وگو رو ادامه بدیم سعی کنیم گفت‌وگومون طولانی‌تر بشه گفت‌وگو اگر مفیده داره کمک می‌کنه من از طرف مقابلم بیشتر بفهمم و بهتر بشناسمش چطوری می‌تونم کاری کنم که اون نقطه بن‌بست که رسیدن بهش خیلی راحته خیلی زود می‌تونم بگم خب من که اینطوری فکر می‌کنم تو هم که اونطوری فکر می‌کنی


audio: 3HmIR6vyw0o_0018.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
ما خیلی حرفی برای گفتن نداریم خداحافظ این خیلی راحته چیکار کنم که دیرتر برسیم به این نقطه؟ گفت‌وگوئه رو مفید نگه داریم بیشتر از همدیگه بفهمیم یه حرفی جاناتان هایت می‌زنه می‌گه که توی سه تا فاز ما می‌تونیم گفت‌وگو کنیم


audio: 3HmIR6vyw0o_0022.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
که دنبال این هستیم که اعتمادی بسازیم اعتمادی به دست بیاریم و نزدیک بشیم به طرف مقابل‌مون دعوتی که داره می‌کنه ما رو اینه که


audio: 3HmIR6vyw0o_0024.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
یه کنجکاوی اصیل کنجکاوی واقعی داشته باشیم در گفت‌وگو واقعا گریزی از این نیست که برگردیم دوباره به شنیدن اون دفعه‌ای که ما این حرف رو زدیم خیلی کامنت این بود که نه نه نه من واقعا می‌خوام کسی رو قانع کنم چطوری باید قانع کنم؟ چطوری باید نظر دیگران رو عوض کنم؟ من گفتم یه ویدیو دیگه درست می‌کنیم ولی هرچی بیشتر می‌خونم و بیشتر نگاه می‌کنم می‌بینم راه واقعا از بهتر شنیدن می‌گذره قدم اول اینه که بفهمی که نظر طرف مقابلت اگر اینه


audio: 3HmIR6vyw0o_0025.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
چرا اینه؟ ترسش چیه؟ امیدش به چیه؟ نگرانیش از چیه؟ این نقطه رو این پوزیشن رو برای چی داره نگه می‌داره؟ دغدغه‌ش چیه اصلا؟ حتی از کسی که تو هرچی یه پیامی رو مثلا می‌دی از طرف شرکتت از طرف برندت به نظر می‌رسه که این نمی‌گیره خب نگرانیش چیه که نمی‌گیره؟ مسئله‌ش چیه که نمی‌گیره؟ تو اگه می‌خوای گفت‌وگو کنی گفت‌وگو با این هم از اینجا شروع می‌شه که تلاش کنی بفهمی مسئله‌ش چیه واقعا خیلی هم کار سختیه واقعا ها ولی به نظر می‌رسه کلید اینه واقعا


audio: 3HmIR6vyw0o_0026.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
چون وقتی شما این رو به رسمیت می‌شناسی که من متوجه‌م که تو حرفایی داری که با من فرق می‌کنه و آماده‌ام که بشنوم می‌بینی طرف گاردش باز می‌شه می‌بینی حالا داره یه گفت‌وگویی شکل می‌گیره چرا این مهمه؟ به‌خاطر اینکه پشت این قصه اینکه ما حاضر نیستیم بشنویم این فرض هست که ما خیلی باهوشیم احتیاج به شنیدن نداریم من خیلی می‌دونم من می‌دونم اون چیزی که تو می‌خوای بگی من می‌دونم پشتش هم می‌دونم چهار تا مهم‌ترش هم می‌دونم


audio: 3HmIR6vyw0o_0027.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
در حالی که واقعا ما به تنهایی هیچ‌کدوم انقدر باهوش نیستیم ما اینی که جلو افتادیم حالا فرگشتی هم که نگاه کنیم مقدار زیادیش اینه که ما فهمیدیم چطوری با هم می‌تونیم کار کنیم این رو حواس‌مون بهش باشه حتی وقتایی که داریم فکر می‌کنیم که خب من چطوری می‌تونم طرفم رو به این موضوع قانع کنم حواس‌مون باشه که هدف اصلی اینه که اون چیز مشترکه رو پیدا کنیم که با هم بتونیم ببریم جلو و الا تنهایی زورمون به هیچی نمی‌رسه پس حرف این شد


audio: 3HmIR6vyw0o_0028.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
که تکنیک طلایی وجود نداره میانبری برای اینکه چطوری می‌تونم بقیه رو با سه سوت با این تکنیک با اون رفتار اینطوری نشستن اینطوری دست دادن اینطوری دلیل آوردن اینطوری قانع کنم اینا راه‌حل‌هایی وجود نداره اگر هم وجود داره راه‌حل‌های با دوامی نیست طولانی‌مدتی نیست به‌خاطر اینکه نهایت نهایتش اینا خیلی موفق بشه می‌تونه فیل‌سواری رو قانع کنه با فیل صحبت نمی‌کنه و کنترل دست فیله راه حل کردن مشکلات سخت


audio: 3HmIR6vyw0o_0029.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
از مسیر کند و سخت و صعب‌العبور فهمیدن همدیگه می‌گذره و اگر که واقعا دنبال اون ماموریت هستیم باید اون راه سخت رو بریم میانبری وجود نداره من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه و چیزایی رو که اینجا گفتم سواد من نیست این‌ها رو از آقای جاناتان هایت یاد گرفتم در کتاب‌های فرضیه خوشبختی و ذهن درستکار یه سری ویدیو و سخنرانی و مصاحبه و اینا هم هست بعضیاش رو لینکش رو توی توضیحات همین ویدیو می‌ذاریم ببینید


audio: 3HmIR6vyw0o_0030.opus
source: youtube
source_id: 3HmIR6vyw0o
invalidation: VALID
text:
بقیه رو هم می‌تونید گوگل کنید پیدا کنید و کنجکاوی کنید و یاد بگیرید کانال رو هم سابسکرایب کنید از این حرفا ما اینجا باز هم می‌زنیم


audio: 6ABWxeQtjc4_0001.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مغول‌ها کی بودن؟ کی بودن؟ از کجا آمدن؟ کجاها رو گرفتن؟ چطوری گرفتن این همه جا رو؟ کجاها رو نگرفتن؟ اصلا قصه این‌ها چی بود؟ تو این ویدیو درباره مغولان صحبت می‌کنیم


audio: 6ABWxeQtjc4_0003.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چند تا دوره هستن که توش شاخصن چشم رو می‌گیرن چند نفر خاص هستن که تاثیرشون خیلی بیشتر از بقیه بوده دور اینا یهو می‌بینیم خیلی اتفاق افتاده نه فقط به‌خاطر اینکه اینا رهبران فاتح بزرگ بودن خیلی جهان‌گشایی کردن تاثیرشون فراتر از اینه اینا کسایی هستن که به تاریخ شکل دادن مغولان و مخصوصا چنگیزخان که بنیان‌گذار مغول‌ها بود اولین رهبرشون بود از این آدما هستن


audio: 6ABWxeQtjc4_0005.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و بعد از اون طرف در رواداری و وفق‌پذیری‌شون در موقع حکومت در مهارت بی‌مانندشون در نبرد در مبارزه در تیراندازی در اسب‌سواری و بعد یه خرده غافل‌گیرکننده در سیاست‌ورزی در حکومت کردن حداقل اونجاهایی که بلد نیستن کار رو بسپرن دست کسی که بلده اینا همه شاخص‌شون می‌کنه مغول‌ها رو کم آدمایی هم نیستن کم خشونت نکردن برآورد می‌کنن جنگ‌هایی که چنگیزخان راه انداخت


audio: 6ABWxeQtjc4_0009.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با دست یعنی شما فکر کن با مقیاس جمعیت امروز دنیا نگاه بکنی یکی بیاد یه جنگ‌هایی رو شروع کنه که 800 میلیون نفر آدم بکشه


audio: 6ABWxeQtjc4_0010.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
800 میلیون نفر اینطوری که نگاهش می‌کنیم معلوم‌ترمون می‌شه که چکار کرده فقط کشتن نیست کشتن، ویران کردن، آتیش زدن، تجاوز یک مطالعه ژنتیکی می‌گه که احتمالا حدود حداقل 5 درصد مردهای دنیا یک نسبی به چنگیزخان می‌برن یعنی 800 سال پیش 818 سال پیش این گوشه دنیا کسی به قدرت رسیده که ظرف چند سال


audio: 6ABWxeQtjc4_0011.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خودش و جانشینانش از پادشاهی‌های قدرتمند چین تا این طرف خوارزمشاهیان و عباسیان و روس‌ها و بلغارها و گرجی‌ها و سلجوقیان روم و خیلی‌های دیگه رو شکست دادن از آسیای میانه شروع کردن هم شرق‌شون رو گرفتن تا چین و کره هم غرب‌شون رو ایران و عراق و قفقاز و سوریه و ترکیه و شامات و فلسطین و اسرائیل و همین غزه امروز رو تا اینجاها رسیدن


audio: 6ABWxeQtjc4_0012.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از اون طرف رفتن تا بلغاری‌های ولگا رو شکست دادن روس‌ها رو شکست دادن اوکراین در اوکراین امروز لهستان و مجارستان و داشتن می‌رفتن سمت غرب اروپا وین رو می‌خواستن بگیرن که دیگه نشد فرمانده‌شون، خان اون موقع‌شون مرد اینا برگشتن برن سر مراسم ختم و این برنامه‌ها که دیگه فتوحات‌شون هم متوقف شد دیگه برنامه قطع شد دیگه حالا ولی اینا کی بودن؟ اینا از کجا اومده بودن؟ کجاها رو گرفتن؟ بریم یه خرده اینا رو ببینیم و بعد هم ببینیم که


audio: 6ABWxeQtjc4_0013.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
آیا واقعا مغول‌ها فقط کشتن و آتیش زدن و تجاوز کردن؟ یعنی اینطوری بود که اینا یک عده آدم وحشی باشن بی‌بهره از قانون و قاعده زندگی و زندگی اجتماعی و بی‌عنایت و بی‌اعتنا به حساب و کتاب‌های انسانی چون یه همچین تصویری داریم دیگه این تصویر چقدر واقعیه؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0014.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یا اصلا یه طور دیگه بپرسیم این تصویر چقدر شدنیه؟ چقدر می‌شه که یه کسی اینطوری باشه؟ یه قومی یک گروه حاکمی اینطوری باشه فرض کن که اصلا خودشون هم دنبال این نبودن که هیچ مشکلی رو حل کنن هیچ مسئله‌ای رو نمی‌خواستن حل بکنن به زبان امروز تصادفی هم نشده که از دست‌شون رفته باشه یه کار درستی بکنن یعنی؟ اگه کردن چی بوده؟ اصلا درسته که اینطوری نگاه کنیم؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0015.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از نظر اخلاقی از نظر وجدانی درسته که الان بعد از 800 سال بشینیم بگیم که بله اینا این همه کشتن و سوختن و سپوختن ولی این کارای مثبت رو هم کردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0016.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اگر بگیم درست نیست یعنی بگیم نباید از کارهای مثبت‌شون اگر داشتن صحبت بکنیم یعنی داریم عمدا چشم‌مون رو روی یک بخشی از تاریخ می‌بندیم اگر هم از اونور بگیم درسته که مثبتاشون رو ببینیم؟ باید جواب این رو بدیم که چی شد که درست شد؟ چی شد که روا شد؟ از کی روا شد این کار که از مثبت‌های مغول‌ها بگیم؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0017.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مسئله مرور زمان بود یعنی فجایع مغول مشمول مرور زمان شد؟ چقدر بگذره می‌شه از اخلاق خوش جلاد متجاوز تعریف کرد؟ که یه وقتایی هم چه خوش‌نمک می‌شد مثلا


audio: 6ABWxeQtjc4_0018.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از جانیان و خونریزان بعدی تاریخ چقدر باید بگذره که بشه؟ یا رومون بشه شروع کنیم تعریف کردن از کارای تعریفی‌شون اگر کار تعریفی دارن یا اینکه نه اصلا فکر می‌کنیم اساسا یه کسانی حکومت‌هایی هستن که مطلقا هیچ خوبی برای هیچ کسی نداشتن اینا اینا سوالای راحتی نیست یعنی جوابای راحتی نداره حالا درباره جنایات مغول وقتی حرف می‌زنیم مخصوصا برای ما که می‌دونیم با ایران چه کردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0019.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با توس و نیشابور چه کردن با بخارا و سمرقند چه کردن با مرو و کابل چه کردن با هرات چه کردن با اصفهان و با دامغان و اردبیل و همدان و بغداد و چه بر سر ایران آوردن با ایرانیان چه کردن با همسایه‌های ایران چه کردن سخته برای ما که بخوایم به دستاوردهاشون فکر بکنیم همونطوری که الان به‌خاطر فاصله زمانی کم‌مون سخته به دستاورد یا کار مثبتی اگه هیتلر داشته


audio: 6ABWxeQtjc4_0020.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
فکر کن یکی بیاد بگه که می‌خوام حالا دستاوردهای هیتلر رو بگم می‌خوام از دستاوردهای درخشان استالین صحبت بکنم


audio: 6ABWxeQtjc4_0021.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سخته ولی بی‌فایده نیست حالا درباره جانیان قرن بیستم صحبت نمی‌کنم ولی درباره مغول‌ها سخته ولی بی‌فایده نیست دست کم برای نرمش ذهن به نظر من این کار کار خوبیه من اینو اولین بار از دن کارلین شنیدم


audio: 6ABWxeQtjc4_0023.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خیلی سال پیش من اون موقع خودم اصلا پادکست نمی‌ساختم یه سریالی درست کرد درباره مغول‌ها یه سریال دیگه هم داشت درباره جنگ جهانی اول این دو تا اصلا از تاثیرگذارترین چیزایی شد که من در زندگیم شنیدم یعنی خیلی از کارایی که من در این سال‌های بعدش کردم چیزایی که خوندم دیدم شنیدم ساختم یا تو ساختنش مشارکت کردم با همون پادکست‌های سریالی که گوش دادم از دن کارلین بذرش کاشته شد در ذهنم


audio: 6ABWxeQtjc4_0024.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و از این نظر واقعا بدون اینکه خودش خبر داشته باشه دامنه اثرش یه جاهایی رفته که فکرش رو نمی‌کنه خیلی پررونق و الهام‌بخش بوده کارش ما حالا نمونه کوچیکش یه روزی امیدوارم که خودش هم این رو بدونه و خوشحال بشه به‌خاطرش خلاصه دن کارلین نه تنها من رو به پادکست علاقه‌مندتر کرد نه تنها آتیش علاقه من به تاریخ رو دوباره روشن کرد زنده کرد در من بلکه این تلنگر سنگین رو هم بهم زد


audio: 6ABWxeQtjc4_0025.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
که به این فکر کنم که چند وقت باید از جنگ جهانی دوم و جنایت‌های آلمان نازی بگذره که کم‌کم بشه درباره دستاوردهای هیتلر کارایی که درست فهمید درباره این چیزاش صحبت کرد؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0027.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ولی در آینده چی؟ اینجا کاری که می‌خوایم بکنیم اینه که حالا در کنار گفتن اصل قصه یه خرده از میراث مغول‌ها هم بگیم زیاد نه ولی دوره تغییر هم بوده دوره مغول‌ها دیگه می‌خوایم از اینم بگیم دوره تغییرات بزرگ بوده دوره تخریب سازنده بوده یه دوره‌هایی در تاریخ هستن همه چی خراب می‌شن که راه باز بشه که چیزای تازه ساخته بشن


audio: 6ABWxeQtjc4_0029.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
کی بودن مغول‌ها؟ مغول‌ها ممکنه فکر کنیم اینا از مغولستان می‌آمدن قطعا فکر اشتباهی داریم می‌کنیم نه تنها اینا از مغولستان امروز نمی‌آمدن اصلا اینطوری نبود که اینا همه از یه جا بیان یعنی مثلا یه جماعتی باشن در پیوند با هم مثل یک ملتی کنار هم زندگی کنن نه اینطوری نبود مردمان مغول اینا قبیله‌هایی بودن پراکنده در یک فضای بزرگی در یک منطقه خیلی خیلی خیلی وسیعی که هر قبیله‌ای واسه خودش بود حالا بین اینا روابطی بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0030.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
دوستی بود دشمنی بود ولی با هم نبودن یک ملت نبودن حتی اینطوری نیست که ما بگیم که اینا یک نژاد بودن نژادی به نام مغول نداشتیم مغول‌ها در واقع یکی از عشیره‌های ترک و تاتار بودن که در نواحی استپ زندگی می‌کردن استپ یک نوار شرقی غربی درازه از شرق آسیا تا شرق اروپا دشت‌های وسیع خشک تو اروپا از اوکراین و


audio: 6ABWxeQtjc4_0031.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از مجارستان در واقع شروع می‌شه می‌ره به اوکراین یعنی یه خرده اروپای شرقی توشه بعد می‌آد به سمت غرب روسیه می‌آد به سمت آسیای میانه از بالای قفقاز و اینا رد می‌شه می‌ره تا قزاقستان و می‌ره تا مغولستان و می‌ره تا منچوری در شمال شرق چین منطقه وسیعیه نوار درازیه ویژگی مشخصش اینه که در بیشترش کشاورزی نمی‌شه کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0032.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ولی مثلا اسب رو می‌تونی بندازی توش بتازونی بره اصلا اسب رو می‌گن همین جاها اهلی کردن در استپ غربی در اوکراین و غرب روسیه اونجا جاییشه که آب‌وهوا یه هوا مساعدتره یه زمستون سردی داره معقول تابستون گرمی داره مطبوع بارونی می‌آد خاک حاصل‌خیزی داره ولی این استپ غربی بخش کوچک‌ترشه استپ غربی جایی هم هست که جامعه‌هایی که اینجا توسعه پیدا می‌کنن بیشتر تکیه‌شون اصلا روی کشاورزیه چون می‌شه کشاورزی کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0033.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ولی بخش بزرگتر این استپ‌ها استپ شرقیه و اون اصلا پوشش گیاهیش شبیه این هست ولی آب‌وهواش دیگه خیلی سخته


audio: 6ABWxeQtjc4_0034.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خیلی سرده خیلی خشکه اصلا تغییراتش خیلی شدیده خیلی کم‌آبه این می‌افته یه بخشیش در همین مغولستان امروز در قزاقستان اینجا دیگه نه کشاورزی می‌شه کرد توش نه کلا زندگی راحتی می‌شه توش کرد سه ماه تابستون داشتن بقیه‌ش زمستون‌های سرد و خشک


audio: 6ABWxeQtjc4_0035.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سرد و خشک و سخت و حالا توی این بیابون سرد و خشک شما باید می‌رفتی دنبال غذا برای خودت و برای حیوونات و معلومه که چه جنگی می‌شه بین این‌هایی که اونجا زندگی می‌کنن سر منابع محدود و معلومه که وقتی یک همچین جامعه‌ای هست که باید اینطوری بجنگن اینا تو چی خوب می‌شن؟ تو جنگ خوب می‌شن این اقوام بیابان‌گرد همه‌ش می‌افتادن به جون هم


audio: 6ABWxeQtjc4_0036.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
در جنگ و غارت و اینا چنان خبره بودن چنان کارآزموده و زبل بودن که حالا بعد نتیجه‌ش رو می‌بینیم در طول تاریخ داستان مردمان این منطقه این بود که اینا وقتی شرایط‌شون سخت‌تر می‌شد یا به دلایل آب‌وهوایی یا تاریخی یا هرچی می‌افتادن دنبال راهی که برن سمت جاهای دیگه که همچین یه خرده واسه زندگی مناسب‌تره یا برن از سمت شرق به سمت منچوری و شمال چین یا بیان از سمت غرب به سمت اوکراین و اینا که از اینجا بیان توی اروپا


audio: 6ABWxeQtjc4_0039.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
تیرانداز، اسب‌سوار بچه‌ها رو مادرها تربیت می‌کردن نه تربیت با آداب سفره و چطوری با بزرگتر صحبت کن تربیت برای اسب‌سواری و برای تیراندازی


audio: 6ABWxeQtjc4_0040.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خوب هم یادشون می‌دادن بچه‌ی مغولی از کودکی شمشیر به‌دست بود ماهر بود می‌تونست بجنگه چنگیزخان مغول حالا شمشیر هم دست بچه می‌دی هزارتا اتفاق می‌تونه بیفته چنگیز خان مغول که حالا به قصه‌ش می‌رسیم 12 سالش بود که اولین قتلش رو مرتکب شد 12 سالش بود می‌گن سبیل هنوز نداشت با داداشش دست به یکی کردن اون یکی داداشه رو که پرروگیریش زیاد شده بود مرخصش کردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0041.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
قرن‌ها داستان این‌ها اینطوری بود واقعا از قرن‌های قبل از میلاد تا بعد از میلاد تا خون‌ها که داستانش رو شنیدیم داستان آتیلا رو شنیدیم احتمالا


audio: 6ABWxeQtjc4_0042.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مجارها بعضی وقتا می‌گن که ما بازماندگان اون مردمانیم که از آسیای میانه آمده بودن اینجا پس اینا پرورده اون شرایط سخت زندگی بودن یه مرور رو تاریخ منطقه خودمون هم بکنیم می‌بینیم چقدر از حکومت‌ها و ملت‌ها ریشه‌هاشون به مردمان این سرزمین‌ها می‌رسه اصلا به تاریخ گذشته برگردیم از ترک‌های غزنوی و سلجوقی و خوارزمشاهیان و عثمانی‌ها و قاجارها و آق‌قویونلو و قره‌قویونلو و


audio: 6ABWxeQtjc4_0043.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
گورکانیان هند و اویغورها و خیلی زیادن قبایلی با اشتراکات زیاد با رسم‌ورسومی مال خودشون نه که همه‌شون اینا مثل مغول‌ها بودن ولی اینا کسایی‌ان که از این منطقه‌ها آمدن و مهارت‌هایی داشتن که کمک‌شون کرده بتونن قدرت رو بگیرن یه چیزایی هم توشون مشترکه یک سری چیزایی هم یه سری هم چیزایی آدابه توشون یه سری چیزایی سنته براشون مثلا ازدواج از راه‌های معمول این مغول‌ها بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0044.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و قبایل اینا بود برای اینکه به همدیگه وصل بشن اتصال خویشاوندی یه بهانه‌ای درست می‌کرد برای اتحادهای سیاسی و نظامی چنگیز هم باباش همین پولتیک رو زده بود خودش با یه خانمی از یه قبیله‌ای ازدواج کرده بود بعد هم چنگیز رفته بود سراغ دختری از یه قبیله قدرتمند دیگه اینام حالا نه که ازدواج می‌کردن زن عشایری قبایل مغول اصلا نقشش اینطوری نبود که فقط همین باشه نقش خیلی برجسته‌ای در زندگی داشت هم کارای مهمی می‌کرد هم به پشتوانه اون کارا


audio: 6ABWxeQtjc4_0046.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
در قبایل مغول زنان حالا کارای خانه‌داری رو می‌کردن رسیدگی و مراقبت از حیوونا رو انجام می‌دادن که حیوون خیلی مهم بود برا اینا بچه‌ها رو هم تربیت می‌کردن در واقع یعنی سربازای جدید تعلیم می‌دادن گاهی هم خودشون زن‌ها می‌اومدن در جنگ جایگاه مهم خلاصه اختیار زیاد اختیار اموال هم وقتی شوهر نبود دست‌شون بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0047.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
بچه‌ها هم اعتبارشون رو از مادر می‌گرفتن به این معنی که مرد مغول مخصوصا خان‌های مغول حالا اینطوری بگیم خیلی زن‌های زیادی داشتن وقتی می‌خواستن ببینن کی جانشینش می‌شه نگاه می‌کردن ببینن که مادر کی استخونش اصطلاحا بزرگتره یعنی از جایگاه بالاتری می‌آد اون زن خان زن خان رو هم بهش می‌گفتن خاتون بچه اون می‌شد خان خود خاتون در امور قبیله کنار خان حضور داشت مخصوصا وقتی خان می‌رفت جنگ یا به هر دلیلی نبود کاراش رو می‌کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0048.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یا در فاصله انتخاب خان بعدی خاتون امور قبیله رو دستش می‌گرفت بعد از اینم که مغول‌ها رفتن سرزمین‌های دیگر رو گرفتن این خاتون‌ها در امور مملکت‌داری هم دخالت می‌کردن حالا بیشتر از طریق نفوذ شخصی چون پست و مقام رسمی نداشتن چنگیزخان خلاصه از یه همچین جایی آمد از یه همچین سرزمینی از یه جایی بین این قبیله‌های پراکنده یکی از اثرگذارترین فاتحان تاریخ سروکله‌ش پیدا شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0049.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه کسی در آدم‌کشی و کشورگشایی و بی‌رحمی در لیگ ژولیوس سزار و اسکندر هم همونقدر بی‌رحم و هم حداقل به اندازه اون‌ها موفق چنگیز به عنوان یک جنگجوی وحشی تبدیل شد به اسطوره‌ای در تاریخ 1166 به دنیا آمد در همین بیابون‌های استپ اوایل قرن 12 باباش از خان‌های مغول بود که درگیر بود با تاتارها آخرش هم همون‌ها سمش دادن و خلاصش کردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0051.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چنگیز هم که اون موقع اسمش البته تموچین بود طفل بود گفتن این بچه‌ساله اینم تحویلش نگرفتن رفتن این قبایل پیوستن به قبیله‌های دیگه در واقع چنگیز و خانواده‌ش یه خرده با سختی و بدبختی و اسیری و جنگ با قبایل دیگه و اینا بزرگ شدن و توی این جنگ‌ها فولاد آبدیده هم شد از اون سن پایین یاد گرفت هم کشتن رو یاد گرفت هم نقشه کشیدن رو یاد گرفت هم کم‌کم رهبری کردن رو یاد گرفت


audio: 6ABWxeQtjc4_0052.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
جنگید و خلاصه جنگید و رهبری کرد و هی قبایل رو آورد زیر فرمان خودش تا اینکه دیگه یه جایی همه اینا رو جمع کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0053.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
گفتش که من خان خانانم خان شما می‌شم یه کاهن اعظمی آمد گفت الهام شده به من که از این به بعد به تموچین باید بگیم چنگیز یعنی پسر آسمان و شاه شاهان


audio: 6ABWxeQtjc4_0055.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مرزای بین این قبیله‌ها رو هم برداشت همه اینا رو برد تو یه کنفدراسیونی و البته می‌گیم مرزها رو برداشت با بخشنامه برنداشت دیگه از هیچ خشونتی دریغ نکرد از جمله تاتارها رو از بزرگ و کوچیک از دم تیغ گذروند کسی رو ازشون زنده می‌گن باقی نگذاشت همونطوری که به قول گروهی از تاریخ‌دانان کم‌وبیش هر ملت دیگری هم همینطوری درست شده خلاصه ملت مغول رو اینطوری در واقع قبایل مغول رو یکی کرد و شروع کرد به کشورگشایی


audio: 6ABWxeQtjc4_0057.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا اینم باز دوباره وقتی می‌گیم معمولا به عنوان ویژگی مثبت تو نظر ما می‌آد دیگه ولی وقتی می‌گیم اهل نظم مثلا می‌گن که یه معیاری برای قد گذاشته بود در یه قبیله‌ای که گرفته بودن‌شون مردها رو قدشون رو اندازه می‌کردن قد هر کسی بالای یه حد مشخصی بود درستش می‌کردن یعنی گردنش رو می‌زدن که قدها همه منظم باشه نظم براش مهم بود یه معنیش هم می‌شه این دیسیپلین براش مهم بود قانون براش مهم بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0058.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
دنبال تدوین قانون رفتن مغول‌ها زمان چنگیزخان یک‌سری قوانین و مقرراتی که امنیتی بیاره و عدالتی برقرار کنه و یه مجموعه قوانینی بهش می‌گن یاسا یه سری اینا قوانین قبیله‌ای قبلش داشتن یه سری قوانین به اینا اضافه کردن یک سر و شکلی بهشون دادن یه قوانین لازم‌الاجرایی که همه حتی خان‌ها یا بعضی‌ها اینطوری می‌گن اصلا اتفاقا بیشتر برای خان‌ها و کارگزاران نظام‌شون و اینا بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0059.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
که اینا باید اجرا می‌کردن یه حال الهی هم بهش داده بود که این‌ها رو اگر که قوانین رو اجرا نکنی اگر که خطا بکنی یعنی گناه کردی می‌گفت همین یاسا عامل خوشبختی و دوام ملت ماست


audio: 6ABWxeQtjc4_0060.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و بعد از چنگیز هم این‌ها به این یاسا قوانینی اضافه کردن مقرراتی اضافه کردن توش حالا هم قوانین سیاسی بود اینکه بعد از مرگ خان چطوری خان بعدی باید انتخاب بشه و این‌ها قوانین لشکری بود تو جنگ‌ها چه سلاحی رو سربازها باید ببرن لشکر چطوری تقسیم می‌شه گروهان حالا دسته‌دسته چطوری تقسیم می‌شن کی فرمون می‌ده؟ کی مسئوله؟ مجازاتی هم تعیین شده بود برای بیشتر گناهان یا خلاف‌ها مجازات مرگ بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0061.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اصلا تو یه مقاله‌ای که توی منابع ما هست نوشته بود کلمه یاسا بین تاریخ‌نگارها معنی قتل پیدا کرده یعنی می‌گفتن طرف رو به یاسا رسوندن یعنی بله، یاسا شد طرف معنی کشتن داره مصطلح شده بین تاریخ نگارها قوانین اجتماعی داشت


audio: 6ABWxeQtjc4_0062.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
که قوانین اجتماعیش جالبه که مثلا هیچ قوم یا هیچ مذهب غیرمغولی برتری بر بقیه نداره همه با هم برابرن قوانین ازدواج و ارث و تجارت و این‌ها توش بود یعنی می‌بینین چنگیز مرد نظم بود مرد قانون هم بود اینا جفتش ممکنه که یه مقدار خلاف اون چیزی باشه که فکر می‌کنیم و این آدم ارتشی ساخت تاریخی


audio: 6ABWxeQtjc4_0063.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سپاهی درست کرد محکم، ماهر، منظم، سریع و در نتیجه مرگ‌بار ارتش مغول خیلی معروفه در تاریخ به عنوان یک ارتش متفاوت


audio: 6ABWxeQtjc4_0064.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و حالا اگر هم ندونیم چرا یا خیلی علاقه‌مند به تاریخ نظامی و این‌ها نباشیم که بخوایم بدونیم چرا همین فتوحات‌شون رو که نگاه کنیم نشون می‌ده نشون می‌ده که چقدر موفق بودن و قوی بودن حتما که موفق بودن چرا ارتش‌شون انقدر قوی بود؟ چه فرقی داشت با بقیه‌ی ارتش‌های زمان؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0065.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه بخشیش حتما نقش رهبری بنیان‌گذارشون چنگیزه ولی یه دقیقه از این رد بشیم خود مغول‌ها اینا دو تا چیز برجسته حداقل درباره‌شون می‌شه گفت یکی اینکه خودشون چه آدمای ورزیده و ماهری بودن در تیراندازی و جنگیدن و این‌ها و چقدر شرایط زندگی سخت آماده‌شون کرده بود برای این


audio: 6ABWxeQtjc4_0067.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مغول‌ها گفتیم تو شرایط سخت محیطی و آب‌وهوایی زندگی می‌کردن تو اون استپ‌ها به گرسنگی و خستگی و سرما و اینا عادت داشتن خیلی راحت‌تر از مردمان چین و عراق و ایران و مخصوصا شهرنشین‌های اینجاها می‌تونستن که از پس مبارزه و جنگ بر بیان و زندگی اینا هم با اسب‌سواری عجین شده بود از بچگی زمان زیادی رو مغول‌ها روی اسب می‌گذروندن


audio: 6ABWxeQtjc4_0069.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اصلا اهمیت کار چنگیز هم همین‌جا بزرگ می‌شه و معلوم می‌شه مغول‌هایی رو که خودشون اسب‌سوارانی و تیراندازانی خیلی ماهر و بی‌مانند بودن اینا رو جمع کرد بهشون نظم داد بهشون شکل داد بهشون یه سیستمی داد و تبدیل‌شون کرد به اون ارتشی که می‌خواست


audio: 6ABWxeQtjc4_0070.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
براش مثلا وفاداری مهم بود و می‌خواست که اینا وفاداری‌شون مثل قبل به قبیله‌هاشون نباشه وفاداری به خودش باشه وفاداری به خان باشه


audio: 6ABWxeQtjc4_0071.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
می‌رفت سراغ قبیله‌ها اگه می‌دید که از اینا وفادار درنمی‌آد می‌زد نابودشون می‌کرد یا خیلی از قبیله‌ها رو در هم ادغام می‌کرد هدف این بود که اینا دیگه به‌خاطر تعصبات قبیله‌ای کاری نکنن همه چی برای خان باشه و اینطوری موثر شد ارتشش یعنی خیلی اثرگذار شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0075.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یا با خشونت به هر حال هدف این بود که قدرت قبیله کم بشه و بعد حالا قدرت قبیله کم بشه آدما چطوری برن بالا؟ رو چه حسابی برن بالا اگه قبیله مهم نیست؟ ارتش از قبایل مختلف ساخته شده که بی‌تفاوت دارن کنار هم می‌جنگن بالاخره روال اون موقع تقریبا همه جا این بود که اصل و نسب و خانواده و در نظام قبیله‌ای قبیله و اینا معیار باشه وقتی می‌خوان به آدما مقامی بدن از جمله مقام نظامی بدن چنگیز اینو به هم زد


audio: 6ABWxeQtjc4_0076.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
می‌گفت برای من مهم نیست تو کی هستی از کجا اومدی بابات کیه قبیله‌ت چیه مهم اینه که چی بلدی یعنی اینطوری اونی هم که از خانواده و قبیله و جایگاه خاصی نبود امیدوار می‌شد که حتی ممکنه بتونه فرمانده بشه برا همین هم خیلی سعی می‌کرد که ارتش موفق بشه و حسابی وفاداری نشون بده اونی هم که یه خرده جایگاهش بالا بود می‌دونست که از این اشرافیتش چیزی نصیبش نمی‌شه بر اساس اینکه چقدر شایسته‌ست و چقدر اطاعت می‌کنه و چقدر دستاورد داره و ایناست که جایگاه پیدا می‌کنه


audio: 6ABWxeQtjc4_0077.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ارتشی درست کرد واقعا نظمش زبان‌زد بود تو تقسیم‌بندیش ده‌تایی، صدتایی، هزارتایی ده هزارتایی که بهش تومان می‌گفتن دسته‌بندی‌هاش از قبل البته بود ولی چنگیز خیلی منسجم‌ترش کرد فرمانده‌ها چطوری باشن یه سری چیزایی از این‌ها می‌گن هنوز پابرجا هست یه سری چیزایی الان در ارتش‌ها هست که اینا میراث دوران ارتش چنگیزه گروهای مختلف دسته‌های مختلف تو ارتش وظیفه‌های متفاوت داشته باشن


audio: 6ABWxeQtjc4_0078.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه سری از اینایی که خیلی وفادارترین‌ها بودن دیگه اینا کشیک بودن و گارد حفاظتی بودن و محافظ جان خان و ماموریت‌های خاص بودن تاما بودن که اینا می‌رفتن سرزمین‌های اشغال شده کارشون اصلا با اون‌ها بود چاپارها بودن که اینا فرمون می‌بردن پیغام می‌بردن می‌آوردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0079.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حواس‌مون باشه داریم درباره دنیای 800 سال پیش صحبت می‌کنیم 800 سال پیش مثل همه قرن‌های قبلش البته و البته قرن‌های بعدش سرعت انتقال اطلاعات از سرعت انتقال ماده بیشتر نبود یعنی چی؟ یعنی الان ما عادت داریم دیگه که مثلا من یک پیغامی می‌فرستم در همون ثانیه چند ثانیه بعد اون طرف دنیا شما پیغام من رو می‌گیری در حالی که ماده که انقدر سریع حرکت نمی‌کنه سریع‌ترین جت هم من این رو بگذارم


audio: 6ABWxeQtjc4_0081.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
قبلا ولی اینطوری نبود پیغام رو فقط با ماده می‌شد حرکت داد باید می‌دادی دست یه کسی ببره حالا می‌تونستی یه کاری کنی اون کسه خیلی سریع بره می‌تونستی بذاریش روی تندترین اسب می‌تونستی سیستم داشته باشی اسب‌ها تازه‌نفس باشن همیشه می‌تونستی اون سوارت خیلی شاخ باشه یه چاپار مغولی باشه که مثلا روی اسبه بتونه بخوابه تو خواب هم بتونه بتازونه که دیگه فرمان رو خیلی سریع برسونه یه سری کارای ارتش مغول ابداعاتی بود که خودش کرده بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0082.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه سری‌ها هم مثل این میراثی بود که از امپراتوری‌هایی که گرفته بودن بهشون رسیده بود این می‌دونیم از زمان هخامنشیان یه سیستمی شبیه این در ایران بود دیگرانی هم داشتن ولی اینکه اینا این رو تو امپراتوری گسترده‌شون پیاده کردن چه این‌ها رو چه ترکیب کردن مثلا نیروهای سواره‌نظام و نیروهای تیرانداز و چه اینکه یک‌سری تصمیم‌گیری‌ها رو گفتن که فرمانده‌ای در میدان می‌تونه تصمیم بگیره چه نوآوری‌هایی که داشتن توی لجستیک


audio: 6ABWxeQtjc4_0083.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
توی انتقال نیرو و انتقال ادوات و انتقال اطلاعات که گفتم و توی تاکتیک‌های محاصره می‌گن خیلی خوب بودن خیلی از شهرا رو با محاصره‌های خوب‌شون گرفتن یعنی موثر بودن منظورم اینه که خوب که نداره وقتی این همه آدم می‌کشن یا شاید یه چیز دیگری که خیلی ممکنه انتظارش رو نداشته باشیم تاکتیک‌های جنگ روانی


audio: 6ABWxeQtjc4_0085.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
امروز هم با تکنولوژی امروز و اون چیزی که امروز می‌دونن در جریانه ولی مغول‌ها هم در حد امکانات خودشون ازش استفاده می‌کردن چطوری؟ با کاشتن ترس در دل مردم دنیای اون روز یه طوری که و انقدر هم موثر بود که همین الان هم ما بعد از 8 قرن اسم ارتش مغول رو می‌شنویم تن‌مون ممکنه بلرزه


audio: 6ABWxeQtjc4_0086.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا شما فکر کن 800 سال پیش در همدان نشستی داری زندگیت رو می‌کنی می‌گن مغول‌ها دارن می‌آن سواله دیگه چقدر انگیزه جنگ خواهی داشت که بری با اینا بجنگی؟ بالاخره مغول هم ترجیحش اینه احتمالا نجنگه دیگه نجنگه خسته نشه کشته نده تلفات نده اون ترسی که می‌تونستن بکارن در دل مردم وحشتی که می‌تونستن بکارن که وحشته رو هم الکی نمی‌کاشتن از نشون دادن یه خشونت خیلی خیلی زیاد می‌تونستن بکارنش


audio: 6ABWxeQtjc4_0087.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
باعث می‌شد که خیلی از شهرا به این فکر کنن که خب شاید ما اصلا بهتر باشه هرچی داریم و نداریم جمع کنیم به اینا بدیم قول بدیم هرچی هم نداریم سال دیگه بیان بهشون بتونیم بدیم تسلیم بشیم که اینا بذارن ما زنده بمونیم


audio: 6ABWxeQtjc4_0088.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه ترس خیلی زیادی درست کرده بودن به جز این‌ها که حالا توانایی‌های خودشون و مهارت‌های رهبراشونه مغول‌ها یه برگ برنده دیگه هم داشتن اسب اسب مغول یا اصلا رابطه مغول با اسب


audio: 6ABWxeQtjc4_0089.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
گفتیم مغول‌ها در سرزمین خیلی خشنی بودن و دشت بزرگ بی‌دار و درختی که از شرق و جنوب و شمال و غربش صحراست و زمستون‌های سخت و زندگی خیلی ابتدایی بدون ابزارهای زیاد بدون ابزارهایی که حداقل اون موقع توی سرزمین‌های متمدن‌تر بود و دانشی که اونجاها بود و اینا شرایط این‌ها واقعا سخت بود از بچگی مغول‌ها هم یاد می‌گرفتن در این شرایط سخت که چطوری ساعت‌ها و روزها روی اسب در هر آب‌وهوای سختی بمونن


audio: 6ABWxeQtjc4_0090.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
مسافت طولانی رو برن حتی روی اسب غذا بخورن روی اسب بخوابن اسب همه چی مغول بود صحرا می‌ری اسب جنگ می‌ری اسب شکار می‌ری اسب رشوه می‌خواستی بدی به مغول اسب بده دلش رو می‌خوای به‌دست بیاری اسب دزدی، غارت، محبت اسب اسب مغول رابطه با اسب رو برده بود مرحله بعد همچی سوار می‌شد دیگه پایین نمی‌اومد اصلا


audio: 6ABWxeQtjc4_0091.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا این وقتی شما نیرو داری جابه‌جا می‌کنی معنیش می‌شه سرعتی خیلی بیشتر از سرعت حریفان و رقبا یه طوری که نمی‌تونستن تخمین بزنن که این سپاه مغول کی به شهرشون می‌رسه انقدر که اینا تند می‌رفتن بعضی وقتا فکر می‌کردن مغول با دو سه تا سپاه حمله کرده که امروز اینجاست فردا یه جای خیلی دورتره غافل از اینکه نه اینا همونان فقط تندن یه معلم ادبیات ما داشتیم در نوجوانی آقای علی موسوی


audio: 6ABWxeQtjc4_0092.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خیلی مرد دانایی بود دو سال پیش هم از دنیا رفت خیلی ایشون منو علاقه‌مند کرد به ادبیات فارسی که به نظرم واقعا بزرگترین کاری که معلم می‌تونه بکنه اینه که علاقه‌مند بکنه دانش‌آموزش رو به موضوعی ایشون نزدیک 30 سال پیش یه چیزی گفت درباره مغول‌ها تصویرش هنوز تو ذهن من همونقدر تازه‌ست می‌گفت مغول‌ها گوشت خام رو می‌ذاشتن زیر زین اسب‌شون همینطوری که می‌تاختن می‌رفتن این گوشته نرم می‌شد گشنه‌شون می‌شد همون رو می‌کشیدن به نیش


audio: 6ABWxeQtjc4_0093.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
دیگه پیاده هم نمی‌شدن که بخوان توقف کنن برای غذا یا می‌گفت اینا برای اینکه تاب‌آوری‌شون بالاتر بره در شرایط سخت یه رگ ریزی می‌گرفتن از اسب‌شون یه خرده از خونه اون رو می‌نوشیدن جون بگیرن اینطوری کمپین‌های طولانی در مسافت‌های دور می‌رفتن بدون اینکه لازم داشته باشن بایستن بدون اینکه بخوان شکاری بکنن غذایی جمع کنن استراحتی بکنن و همه اینا یعنی چالاکی همه اینا یعنی سرعت خیلی زیاد


audio: 6ABWxeQtjc4_0094.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
فردریک بزرگ، فردریک کبیر امپراتور پروس می‌گفت که درباره جنگ می‌گفت که آماتورها حرف از تاکتیک می‌زنن حرفه‌ای‌ها درگیر لجستیکن چنگیزخان و مغول‌ها هم هم در تاکتیک حرف زیاد داشتن هم در لجستیک همین رابطه با اسب که گفتیم همه نقش بی‌بدیل اسب برای مغول‌ها نشون می‌ده که در لجستیک اینا کجا بودن سرعت سپاه رو می‌گن در جنگ سرعت سپاه شما سرعت تندترین بخش سپاه نیست


audio: 6ABWxeQtjc4_0095.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چون اونکه می‌تازه خب بالاخره می‌تونه بتازه و بره ولی شما اگه خط ساپلای داشته باشی مهماتی و ادواتی و آبی و غذایی باشه که کند بیاد هر چقدر هم یه سری تیزپای تندرو جلوی سپاهت باشن ته‌ش اینا باید پا شل کنن غذا برسه یعنی سرعت سپاه رو سرعت کندترین بخش سپاه تعیین می‌کنه و مغول اسب‌سوار چنان عادت‌ها و رفتارها و مهارت‌ها و قابلیت‌هایی داشت


audio: 6ABWxeQtjc4_0096.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
که تندرو و کندروش یکی بود خط ساپلای هم نداشت همه‌ش خودش بود و اسبش خیلی وقتا خودش بود و اسباش در واقع باید بگیم چون باز باید رابطه سوار مغولی و اسبش رو بدونیم که این یک‌به‌یک نیست خیلی وقت‌ها یک جنگاور مغول چندتا اسب داشت یعنی اینطوری اسب‌هاش هم بیش از حد خسته نمی‌شدن همیشه اسب تازه‌نفس داشت که بتازه جلو بره یا بره به جنگ باهاش تو همون پادکست دن کارلین من یادمه می‌گفت رابطه مغول با اسبش رو بخوای بفهمی


audio: 6ABWxeQtjc4_0097.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه خرده شبیه رابطه انسان امروزیه با سگ سگ رو چطوری یه سوت می‌زنی صداش می‌کنی می‌آد اینطوری اهلی شده فرمون می‌دی می‌ره فرمون می‌دی می‌آد اینا با اسب اینطوری بودن آدم‌های خو کرده به سختی که با هر غذایی بسازن همون اسب و شیرش هم بدوشن و بخورن و برن آدمایی که حتی می‌گن وقتی غارت می‌کردن لباس‌های ابریشمی گرانبها و مجلل هم می‌گرفتن می‌پوشیدن درنمی‌آوردن دیگه می‌گه همون رو می‌پوشیدن سوراخ سوراخ می‌شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0098.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
کثیف و پاره و کهنه و دست رو می‌مالیدن به همون و عادت نداشتن با همون بودن همونطوری با این لباسه تا می‌کردن که با لباس‌های خودشون که وقتی شروع کردن به کشورگشایی لباس موش پوست موش صحرایی رو می‌دوختن به همدیگه لباس درست می‌کردن همونطوری با لباسای ابریشمی تا می‌کردن که با اونا تا می‌کردن کلی روایت از مغول‌ها هست که مثل خیلی دیگه از قبایل و مردمان دوران گذشته در شرایط خاص خیلی پرهیزی از خوردن گوشت انسان هم نداشتن


audio: 6ABWxeQtjc4_0099.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و حالا درباره اون اسب که می‌گیم مقدساتی هم طبعا دورش درست می‌کردن اصلا در جوامع ابتدایی اعتقادات دور همین چیزایی درست می‌شد که تو زندگی‌شون انقدر زیاد بود دیگه واسه مغول‌ها هم اسب بود مقدس بود خوش‌یمن بود یه سری اسب سفید بودن که مثل فقط خان و خان‌زاده می‌تونستن سوارش بشن اسب اصلا راه ارتباط‌شون با ملکوت و آسمان و این‌ها هم بود خیلی هم اساطیر دور اسب شکل گرفته بود بگذریم برگردیم سراغ چنگیزخان


audio: 6ABWxeQtjc4_0101.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چنگیز خلاصه این آدم‌های اینطوری رو متحد کرد تعهدشون رو از قبیله منتقل کرد به خودش به خان به قدرت مرکزی و بعد عزم حمله کرد مثل خیلی‌های دیگه مغول‌ها هم برای کشورگشایی انگیزه داشتن داستان ماورایی هم درست کردن یعنی یه فازی هم داشتن که بله وظیفه دینی ما اینه که بریم و این سرزمین‌ها رو بگیریم و خلاصه راه افتادن اول به کجا؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0102.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اول به چین چین حالا چین یکپارچه امروز که نبود اصلا یه نگاه بکنیم دوروبر این‌ها کی بودن در شمال و جنوب و شرق و غرب دیگه و نقشه رو هم که می‌بینیم حواس‌مون باشه اونا اون موقع اصلا اون موقع نقشه سفت و سختی که مرزی داشته باشه و اینا که نبوده که اصلا ما نمی‌دونیم اینا چقدر می‌دونستن اون طرف کی هست چی هست خیلی نمی‌دونستن حالا اگه همسایه رو هم می‌دونستن دیگه اونور همسایه رو واقعا خیلی بعیده که می‌دونستن منتها با همون اندکی که می‌دونستن


audio: 6ABWxeQtjc4_0103.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
گفتن بریم یک حمله‌ای به چین بکنیم چین امروز رو در چند مرحله گرفتن چین خیلی وسیع بود هر قسمتش هم دست یک حکومتی بود اول هم رفتن سراغ امپراتوری تانگوت یا ژیا‌های چین اولش یه سری می‌فرستادن اطلاعات عملیات ارزیابی حریف که اصلا اینا کی‌ان؟ چی هستن؟ چی دارن چی ندارن؟ وضع‌شون چیه؟


audio: 6ABWxeQtjc4_0104.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
رفتن دیدن آره این چینی‌ها مثلا خط دفاعی‌شون خیلی قویه و واقعا هم رو کاغذ نگاه کنی در برابر چین چنگیزخان شانسی نداشت چین هم منابع بیشتری داشت مردم بیشتری داشت ارتش بزرگ‌تری داشت بعد شهرهاش دیوارهای بلند سدهای دفاعی محکم منتها خوب مشکل هم داشت و چنگیز یکی از استراتژی‌هاش این بود که برای اینکه دشمن رو شکست بده بره نقاط ضعفش رو دربیاره روی اون‌ها تمرکز بکنه در شمال چین که دست دولت جین بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0105.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
قبل از اینکه مغول‌ها برن اونجا رو بگیرن یک‌سری صحرانشین دیگه رفته بودن گرفته بودنش یعنی بین مردم و دولت یک شکاف‌هایی افتاده بود مردم تمایلی به اینکه به دولت کمک بکنن نداشتن حالا این کلمه‌ها رو همه رو داریم یه خرده‌ای با فهم امروزمون استفاده می‌کنیم شاید درست هم نباشه یعنی باید موقع فهمش باید یه خرده حداقل دقیق باشیم که مردم و دولت و اینا که می‌گیم رابطه امروز نیست دیگه ولی خلاصه توی همون حکومت تو همون حاکمان هم یه مقدار شکاف بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0106.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ولی رفتن اونجا رو گرفتن یکی از جاهای مهم شمال چین یک شهری بود ژانگ دو همین پکن امروزه مثل اینکه مدت طولانی اینجا رو مغولا محاصره کردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0107.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
امپراتور هم خیلی سعی کرد غذا بفرسته اونجا ولی مغولا نمی‌ذاشتن خلاصه غذا برسه و خلاصه حاکم شهر دیگه یه جایی می‌گن نتونست طاقت بیاره سم خورد خودش رو کشت مردم هم دیگه ناامید شدن و مقاومت نکردن و شهر افتاد دست مغول‌ها و ما می‌دونیم مغول‌ها با شهر چه کردن یک گزارش‌هایی هست از جمله گزارش‌هایی هست که ایرانی‌هایی رفتن گزارش دادن به‌خاطر اینکه خبرهایی رسیده بود به خوارزمشاهی ایران


audio: 6ABWxeQtjc4_0109.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و اینم دو نفر رو فرستاده بود برن ببینن چه خبره اونور مرزهای شرقی این‌ها رفتن رسیدن به این ژانگ دو از بیرون شهر دیده بودن که


audio: 6ABWxeQtjc4_0111.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
بعد پایتخت خاندان جین رفتن دیدن که شهر ویران شده یک تپه‌ای وسط شهره و هرچی هم اینا جلوتر می‌رن پاشون بیشتر تو زمین باتلاقی و گل و شل فرو می‌ره


audio: 6ABWxeQtjc4_0112.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
تا اینکه فهمیدن که اون تپه‌ای که می‌دیدن کوهیه که از استخون کشته‌شده‌ها درست شده و پاشون هم توی باتلاق خون و جنازه‌ست که داره گیر می‌کنه اینجا شاید صحنه‌ای بود که برای اولین بار مردمانی اهل ایران با پدیده‌ای به نام سپاه مغول آشنا شدن اینکه چه می‌تونه بکنه و چه می‌کنه حالا این سلسله جین پایتختش رو بعد از اون از اونجا منتقل کرد رفت یه جای دیگه چنگیز رفت سراغ ژیای غربی امپراتور اینا هم دید کمکی نمی‌رسه


audio: 6ABWxeQtjc4_0113.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خودش رو تسلیم کرد دخترش رو داد به چنگیز هدیه داد شتر داد نمی‌دونم شاهین داد خراج داد که نشون بده وفاداره امپراتور دیگری بود بیشتر نرمش به خرج داد ولی چنگیز همه شهرای اینا رو بیشتر شهرای اینا رو غارت کرد یکی یکی امپراتوری‌های سرزمین چین رو شکست دادن حالا این وسط یه کسایی بودن تو این خاندان‌های چینی می‌گفتن بریم مثلا با ایرانی‌ها ببندیم با خوارزمشاهیان ببندیم این دشمن مشترک رو که بین ماست بشونیم سر جاش


audio: 6ABWxeQtjc4_0114.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ولی چنگیز فهمید پیغام فرستاد برای سلطان خوارزمشاهی که آقا شما خودت رو قاطی این مسائل نکن و اونم نکرد چنگیز هم خدمت اون استاد رسید


audio: 6ABWxeQtjc4_0115.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چین رو خلاصه مغول‌ها اینطوری گرفتن در کمپین‌های طولانی و متعدد و با قتل و غارت و تخریب بسیار و وحشت‌آفرینی بسیار


audio: 6ABWxeQtjc4_0116.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یک زمانی شد زمان خود چنگیز یه مقداریش رو زمان خود چنگیز گرفتن یه مقداریش هم بعد از مرگ چنگیز که امپراتوری تقسیم شد بین پسرانش آخرین بخش‌های چین دیگه موند دست نوه چنگیز یعنی نوبت اون که رسید کوبلای خان اون رفت و گرفت و خودش رو کرد اپراتور چین و اونجا سلسله یوان رو بنا گذاشت بنیان گذاشت یعنی حاکم شد بر چین و البته کره بعدش و بعد شروع کرد حالا مثل چینی‌ها لباس پوشیدن فرهنگ چینی رو گرفتن


audio: 6ABWxeQtjc4_0117.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اسم چینی برداشتن مشاوران کنفوسیوسی آوردن قدرت دست مغول بود قدرت اصلی دست مغول‌ها بود بالاترین طبقه مغول‌ها بودن ولی به هر حال بعد از 400 سال چین رو دوباره متحد کرده بودن یکپارچه کرده بودن یه مقدار سیستم حکمرانی رو هم چینی نگه داشته بودن تا حد زیادی در واقع منتها زیر فرمان یک مغولی حالا اگه که واقعا سیستم چینی بود و اینا فقط اون بالاییه مغولی بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0118.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چه ربطی داره که مثلا بگیم امپراتوری مغول چرا نمی‌گیم اینا یک امپراتوری چینی بودن؟ به‌خاطر اینکه این مغولی بودن نقش داره توی ادامه داستان


audio: 6ABWxeQtjc4_0119.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا ما الان چین رو گفتیم وقتی که اینا چین رو گرفتن این طرف رو هم گرفتن بعدیش رو هم گرفتن بعدیش رو هم گرفتن و اینا رو جزئی از یک امپراتوری بزرگ و یکپارچه مغولی دیدن یعنی مرز رو برداشتن این وسط دیگه شما می‌تونستی در امان بری و بیای و تجارت بکنی


audio: 6ABWxeQtjc4_0121.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
دوره‌ای که تجارت رونق می‌گیره این دوره یوان که می‌گیم همون دوره‌ایه که مارکوپولو سفر می‌کنه به چین می‌ره در دربار همین کوبلای خان می‌ره کمکش می‌کنه که اطلاعات بگیره خبر ببره اونجا حالا به این برمی‌گردیم خلاصه مغولان بر چین حاکمن یک قرنی تا زمان سلسله مینگ ولی داستان مغول فقط چین نیست دیگه نقشه امروز دنیا رو نگاه کنیم سرزمین‌هایی که مغول‌ها گرفتن خیلی بیشتر از چینه در شرق البته از چین جلوتر نتونستن برن دو دفعه رفتن برای گرفتن ژاپن


audio: 6ABWxeQtjc4_0123.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یعنی خراسان یعنی افغانستان امروز یعنی ایران بعدش یه بخش‌هایی از ترکیه امروز و سوریه و عراق و یه بخش‌های بزرگی از چیزی که بعدا شد امپراتوری روسیه و بعد از اونجا به اوکراین و به لهستان و به مجارستان و حالا درباره همه فتوحات‌شون هم حرف زدن حتی کلی هم بخوایم بگیم کار یکی دو تا ویدیو نیست برا همین ما بیشتر می‌چسبیم به جاهایی که برای ما آشناتره داستان ایران رو هم خواهیم گفت بعدا


audio: 6ABWxeQtjc4_0124.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اینجا یه خرده از فتح بغداد بگیم به‌خاطر اینکه اونجا جایی بود که بساط خلافت عباسی جمع شد بعد از 500 سال حکومت بالا و پایین خلافت عباسی 5 قرن می‌دونیم از بغداد حکومت کرد صد سال امپراتوری قوی ساخت بعد کم‌کم ضعیف شد چهار قرن بعدی دیگه همینطوری قدرتش کم شد کم شد دیگه آخراش چیزی از قدرتش باقی نمونده بود در نهایت همون بغداد و بخش‌هایی از عراق بین‌النهرین و اینا قدرتی داشت همون خوارزمشاهیان که از ازبکستان امروز


audio: 6ABWxeQtjc4_0125.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از خوارزم بر ایران و ازبکستان و ترکمنستان و قزاقستان و اینا حکومت می‌کردن اینا مثلا کسایی بودن که یه جورایی تو خلافت عباسی بودن یعنی رهبری معنوی خلیفه رو در بغداد می‌پذیرفتن ولی مخصوصا دیگه این اواخر مستقل داشتن حکومت می‌کردن خیلی کار سیاسی با خلیفه نداشتن خیلی خراجی هم فکر می‌کنم خوارزمشاهیان هم نمی‌دادن مغولا هم آمدن خدمت خوارزمشاهیان رسیده بودن


audio: 6ABWxeQtjc4_0126.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
نمی‌خواستن هم اینطوری بشه که حالا دو روز دیگه یکی سر بلند کنه ادعایی بکنه گفتن حالا که گرمیم بریم کار رو تمام کنیم هرچی حکومت و امپراتوری و خلیفه و خان و شاه و هرچی هست همه رو بپیچیم بره خیال‌مون راحت باشه بعدش دیگه تجارت و آبادانی و رونق و فرهنگ لابد دیگه


audio: 6ABWxeQtjc4_0127.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
البته قبلش هم به عراق حمله کرده بودن اینطوری نبود که بگم واقعا این چیزی که گفتم خیلی دقیق نیست قبلش هم اینا به عراق حمله کرده بودن ولی سراغ بغداد نرفته بودن به اربیل چند بار حمله کرده بودن اونجا رو گرفته بودن و غارت کرده بودن ولی خلیفه انگار یه دوره‌ای خراج اینا رو می‌داد و نماینده می‌فرستاد مغول‌ها جشن وحدتی داشتن تاج‌گذاری داشتن چیزی داشتن نماینده می‌فرستادن ولی یه وقتی گفتن نه نماینده چیه خلیفه خودش باید پاشه بیاد دست‌بوس خان مغول


audio: 6ABWxeQtjc4_0128.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خلیفه هم نرفت و سطح تنش به قول امروزی‌ها رفت کم‌کم بالا و بعضیا می‌گن یه وزیر شیعه‌ای خلیفه عباسی داشت اون بهش رکب زد رفت ارتشش رو خالی کرد بعضیا می‌گن نه مغولایی که ایران رو گرفته بودن یه قاضی آخوندی بود در قزوین اون نشست پای هولاکوخان مغول که پاشو برو بغداد رو بگیر


audio: 6ABWxeQtjc4_0130.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
می‌گیم یه خرده ازشون چون خیلی داستان‌ها متفاوته ولی خلاصه به تحریک هر کسی بود یا به یاری هر بخشی از ایرانیان بود شیعه‌ها بود یا خود مغول‌ها بودن هرچی که بود رفتن به سمت بغداد اول یه مدت به شهرای دیگه حمله کرده بودن اوضاع ناامن شده بود گفتن دیگه کسی از بین‌النهرین اون سال‌ها حج نره برن همه فنون نظامی یاد بگیرن فقها و صوفیان و آخوندها و اینا هم گفتن همه باید به خط بشن


audio: 6ABWxeQtjc4_0131.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه چند باری هم تلاش کردن بغداد رو بگیرن انگار نشد ولی واقعا عباسیان توان اینکه سپاهی جمع کنن دفاع بکنن دیگه نداشتن وضع در زمان مستعصم نابسامان‌تر از قبل هم شده بود خودش هم انگار خیلی درگیر خوش‌گذرانی و اینا بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0132.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
بغداد هم سیل‌هایی آمده بود خود شهر هم به سامان نبود کاری هم این برای شهر نمی‌تونست بکنه مردم هم خیلی‌ها رفته بودن اصلا دارالخلافه و اینا خالی شده بود سپاهش هم آشفته بود ارزاق هم قطع شده بود خیلی خلاصه از بغداد فرار کرده بودن رفته بودن عده‌ای هم که مونده بودن از سپاهش داشتن گدایی می‌کردن که خلاصه هولاکوخان حمله کرد به بغداد و مستعصم هم تسلیم شد و هرچی گنج و جواهرات هم از این پنج قرن حکومت خاندان عباسی مونده بود تحویل مغول‌ها شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0133.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
بیش از یک هفته می‌گن هر کسی رو که از مردم دم دست‌شون بود کشتن خیلی از محله‌ها در غارت و آتش از بین رفت از مسجد خلفا حرم کاظمین آمار خیلی متفاوته از 200 هزار نفر تا 800 هزار نفر من دیدم که می‌گن اون درباره دوران رونق بغداد یه خرده توی ویدیوی عباسیان صحبت کردیم بیت‌الحکمه، دارالحکمه و مرکز علمی یک آکادمی بزرگی که در سده‌های میانه چقدر موفق بود


audio: 6ABWxeQtjc4_0135.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
انتشار کتاب و کتابخانه و اینو ویران کردن سوختن کتاب‌هاش رو ریختن به دجله چندان که معروفه که آب دجله اون روز از مرکب این کتاب‌ها سیاه شد و خلاصه جنایت‌های خیلی شدیدی کردن در بغداد و البته بعدش یک ایرانی رو کردن حاکم اونجا یک ایرانی ادیب و نویسنده‌ای رو خیلی داستان واقعا عجیبیه داستان مغولان و ایران یک ایرانی خراسانی رو که


audio: 6ABWxeQtjc4_0136.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
اجدادش وزیر و دبیر بودن در دستگاه عباسی جد بزرگ‌شون فضل بن ربیع وزیر هارون‌الرشید بود بعدتر در دربار سلجوقی و خوارزمشاهی و خودش در دستگاه مغولان دبیر بود نویسنده بود این پیوست ایشون به سپاه مغول‌ها


audio: 6ABWxeQtjc4_0137.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
در حمله و محاصره قلعه اسماعیلیه در الموت همراه‌شون بود در حمله به بغداد هم بود بعد هم شد استاندار عراق


audio: 6ABWxeQtjc4_0139.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
داد تو این مدت یه تعمیراتی هم کردن اون مناره جامع الخلفا رو درست کردن مدرسه نظامیه رو ساختن مدرسه مستنصریه رو تعمیر کردن مدرسه‌های قدیمی دوباره شروع کردن به کار کردن ولی حواس‌مون باشه خیلی برای مسلمون‌ها واقعه سنگینی بود این سقوط بغداد حکومت اسلامی داره بعد از چندین قرن بعد از مثلا 600 سال سقوط می‌کنه اونم به این شکل یه کسی که بالاخره تو ذهن اینا خوب بد


audio: 6ABWxeQtjc4_0140.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
جانشین پیغمبر احتمالا حساب می‌شه و اینا دیگه فکر نمی‌کردن روزگارشون طوری بشه که اینجا بیان خلیفه رو اینطوری که معروفه بپیچن تو فرش و با اسب از روش رد بشن سعدی که در زمان حمله مغول زندگی می‌کرد در نظامیه بغداد هم درس خونده بود و البته زمان سقوط بغداد بغداد نبود شیراز بود ولی خبر بهش رسید


audio: 6ABWxeQtjc4_0141.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خیلی هست که رنجید و شکایت کرد در شعرش چند تا شعر معروف داره در این باره یک شعری که به عربی داره به فارسی داره که ناله می‌کنه که ای پیغمبر کجایی که ببینی چه بلایی سر امت آمده گفت که ای محمد گر قیامت می‌برآری سر ز خاک سر برآور وین قیامت در میان خلق بین و همه‌ش هم می‌گه که چی بود وضع ما چی شد از کجا به کجا رسیدیم


audio: 6ABWxeQtjc4_0143.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یعنی همه جنایت‌ها رو هم یک گزارشی اینطوری هم ازش می‌ده و خیلی از تلخی می‌گه خیلی از تلخ‌کامی مسلمانان می‌گه آخرش هم البته به سنت معمول خودش سعدی می‌گه حالا دیگه باید رد بدیم و اینا هم شهید شدن و اینا و یه وایب مثبتی می‌ده و شعر رو اینطوری تمام می‌کنه که تحمل باید کرد و عبور باید کرد و از این صحبت‌ها ولی برای مسلمون‌ها سخت بود منتها انگار بعدش که دیدن هولاکو یک مسلمانی رو حاکم اونجا کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0145.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا وقتی درباره مغولان و ایران بگیم داستان هولاکو و خواجه نصیر و اینا رو هم خواهیم گفت چون اونم داستان جالبیه ولی یه کمی هم درباره روسیه بگیم


audio: 6ABWxeQtjc4_0146.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سرزمین‌های دیگری که میدان تاخت‌وتاز و کشورگشایی مغول‌ها شد جاهایی بود در روسیه امروز اینا هم اون موقع قبایلی بودن از اسلاوها تحت فرماندهی مرکزی در کیف در اوکراین امروز


audio: 6ABWxeQtjc4_0148.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
از قرن 10 مسیحی هم شده بودن دوران طلایی داشتن در قرن 11 بعدش ولی یه خرده‌ای آشوب و تیکه‌تیکه و اینا شدن حاکمای محلی داستان‌شون رو تو داستان روسیه گفتیم خلاصه یه خرده‌ای جدا شدن و هویت مشترکی داشتن حالا یه خرده خودمختاری و این حرف‌ها تا مغول‌ها حمله کردن مغول که آمد یکی دو بار هم مثل بقیه به اینا دست‌گرمی حمله کردن و بعد دیگه به سرکردگی یکی از نوه‌های چنگیز زدن و گرفتن همه‌شون رو کیف رو هم خراب کردن و


audio: 6ABWxeQtjc4_0149.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با بیشتر شهرای اینا همون کاری کردن در واقع که با بقیه شهرای اوراسیا کردن و یک قرن و نیمی هم بودن منتها اینجا حکومت نمی‌کردن از حاکمان اینجا خراج می‌گرفتن و دوره‌ای شروع شد با حمله مغول‌ها اینجا که خیلی اثر ماندگاری داشت روی روس‌ها طولانی جداشون کرد بعضیا می‌گن اصلا همین شد که روس‌ها انقدر جدا شدن از اروپا فرهنگ سیاسی اجتماعی در این سرزمین‌ها


audio: 6ABWxeQtjc4_0150.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یک طور دیگری متفاوت از اروپای غربی شکل گرفت و بعدا حالا بعدتر یه قدرتی از روس‌ها در دوک‌نشین مسکو شکل گرفت این شد زمینه‌ساز درست شدن سرزمین جدیدی به نام روسیه


audio: 6ABWxeQtjc4_0152.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
عباسیان و چین و روس و اینا همه موفقیت‌های مغول‌ها بودن ولی مغول‌ها اینطوری نبود که هرجایی رو اراده کرده باشن بتونن بگیرن شکست هم داشتن مثلا در ژاپن یکی از اون جاهایی که نتونستن بگیرن کوبلای خان که بر چین شمالی و کره و اینا حکومت می‌کرد شش بار یه هیئت‌هایی فرستاد ژاپن که بپذیرید برتری مغول رو بیاین زیر سلطه ما هر بار فرماندار نظامی ژاپن دست خالی برشون گردوند صبرش سرآمد حمله کرد به ژاپن


audio: 6ABWxeQtjc4_0153.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با کشتی زدن به آب رسیدن و بزن به جنگ و از اولین بارهایی هم هست که در این جنگ‌ها داره از باروت استفاده می‌شه خارج از چین البته چین توش سطح تکنولوژی خیلی بالاتر بوده خیلی جلوتر از بقیه دنیا بوده اون موقع داشتن باروت رو ولی خارج از چین کسی نداشته اینجا دفعه اوله که یک بمبی نارنجک مانندی درست می‌کنن می‌تونن بندازن اون طرف بترکه یعنی یه چیزی که با فاصله از شما می‌تونه عمل بکنه


audio: 6ABWxeQtjc4_0154.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
خلاصه اینا دارن با ژاپنی‌ها می‌جنگن که یهو می‌خورن به طوفان می‌خورن به طوفان‌هایی معروف به کامی‌کازه


audio: 6ABWxeQtjc4_0155.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
کامی‌کازه اسمش برای ما معروفه چون بعدا قرن بیستم که ژاپنی‌ها داشتن با نیروهای متفقین می‌جنگیدن با الهام از همین و با ارجاع به همین افسانه ملی‌شون که یه بار ژاپن رو نجات داده بود اسم خلبان‌هایی رو که انتحاری می‌زدن به اینا گفتن کامی‌کازه ما الان به اون اسم شنیدیم ولی کامی‌کازه در واقع اون بادهای الهی امداد غیبی بود که حالا هرچی بود زد و تارومار کرد لشکر مغول رو یعنی وقتی شروع شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0156.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سربازهای مغول می‌گن فرار کردن برگشتن به کشتی بعد هم کشتی‌هاشون رو در هم شکست و سربازها غرق شدن مغول‌ها شکست خورده اون چیزی که ازشون مونده بود برگشتن دوباره 5 سال بعد حمله کردن تو این پنج سال ژاپنی‌ها قوی‌تر شده بودن دوباره جنگیدن باهاشون بیشتر دووم آوردن دوباره کامی‌کازه زد دوباره کشتی از بین رفت دوباره سربازهای مغول غرق شدن و دیگه مغول‌ها به سمت ژاپن هرگز نرفتن


audio: 6ABWxeQtjc4_0157.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
هم این داستان در شکل‌گیری ژاپن و هویت ژاپن مهم بود هم اینکه مرزی درست کرد در شرق برای ژاپنی‌ها یعنی برای ببخشید مغول‌ها مرز اونجا تثبیت شد یک ناکامی بزرگ دیگه هم این طرفه که تو غرب مرز مغول‌ها تثبیت شد یک ترمزی از این طرف کشید این یکی در مصره در واقع در مصر نیست ولی مال حکومت مصره مملوک‌های مصر بودن این اولین باری بود که یکی تونست جلوی به صورت نظامی بجنگه


audio: 6ABWxeQtjc4_0158.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با جنگ جلوی مغول‌ها رو بگیره در نبرد معروفی به نام نبرد عین جالوت در منطقه فلسطین اون موقع کشور اسرائیل امروز مغول‌ها رفته بودن مصر رو بگیرن شاید از اونجا برن شمال آفریقا و برن تو همون مسیری که قبلا اعراب مسلمان رفته بودن تا اسپانیا و فرانسه اما همین‌جا مسلمون‌ها جلوشون رو گرفتن سپاه مملوک مصر همون تاکتیک مغول‌ها رو علیه خودشون استفاده کردن یعنی انداختن‌شون تو تله یه تله‌ای داشتن مغول‌ها ادای عقب‌نشینی درمی‌آوردن


audio: 6ABWxeQtjc4_0159.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
بعد حریف که می‌آمد جلو چنان می‌ریختن سرش که برای مغول‌ها می‌گن اینطوری شد دیگه تو فرار بیشتر از زمان جنگ کشته شدن


audio: 6ABWxeQtjc4_0160.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
یه گروهی‌شون رو جنگاوران مسلمان کشتن گروهی‌شون هم تو دریا غرق شدن شب نشده نبرد تمام شد و این شد اولین شکست مغول‌ها و اینطوری هم یه سری شهرای اسلامی حفظ شدن مثل قاهره و دانشگاه الازهر و این‌ها


audio: 6ABWxeQtjc4_0161.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و همین که بالاخره یک توازن قوایی در منطقه خاورمیانه درست شد و ترمز پیشروی مغول‌ها کشیده شد و مملوک‌های مصر تثبیت شدن به عنوان قدرتی که حالا جلوی مغول رو گرفته خیلی نقطه عطف مهمی شد این نبرد عین جالوت معرکه عین جالوت جالب هم هست حاکم اون سلطنت مملوک در اون روزگار نوه دختری سلطان‌محمد خوارزمشاه بود یعنی اصلا اصالتش ترک خوارزمشاهی بود که اسیر مغول‌ها شده بود در بچگی


audio: 6ABWxeQtjc4_0162.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
برده فروخته بودنش از بردگی در ماجراهای عجیبی رسیده بود به فرمانروایی و آخرش هم انتقام خاندانش رو گرفت افسانه شکست‌ناپذیری مغول‌ها رو هم تمام کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0163.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
سردیسش هم امروز تندیس یا سردیسش هم در خوارزم ازبکستان هست امروز یعنی مرزهای شرقی مغول‌ها اونطور کشیده شد مرزهای غربی‌شون هم اینطور کشیده شد ولی بین این‌ها شد سرزمینی به این وسعت توش شد صلح مغولی حاکم شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0166.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
200 سال دوران طلایی رم بود اینجا هم در این منطقه وسیع یک قدرت هژمون مسلط پایداری که حالا توش بازرگان‌ها و تاجرها می‌تونن در امنیت برن و بیان و تجارت کنن و کالا بره بیاد و اطلاعات بره بیاد و دانش بره بیاد و ایده و هنر و تکنولوژی و اونم بین شرق و غرب دنیای اون روز یعنی دنیای اون روز همه‌ش همینه دیگه یعنی تا ته اروپا می‌شه ته دنیا


audio: 6ABWxeQtjc4_0167.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
کسی خبر از آمریکا و اینا که نداره که و برای اولین باره که برای دوره‌ای چنین طولانی و باثبات شرق و غرب دنیا به هم وصل می‌شن


audio: 6ABWxeQtjc4_0168.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
چین به ایران و بعد به شامات تا ساحل مدیترانه بعد حالا با پادشاهی‌های اروپایی هم روابط دیپلماتیک برقرار می‌کنن یعنی ارتباطات به اون سمت هم گسترش پیدا می‌کنه حالا بیشتر از مسیرهای تجاری از قبل بود ولی در دوران مغول‌ها تقویت شد توی این سرزمین‌ها هم از قبل بود ارتباطات تجاری بود ولی در اسکیلی بود که قبلا اصلا امکان‌پذیر نبود دیواری قبلا بین شرق و غرب بود که الان برداشته شد


audio: 6ABWxeQtjc4_0169.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
و یک عامل مهم دیگری هم که مغول‌ها رو عامل انتقال دانش و فرهنگ کرد از شرق به غرب این بود که اروپایی‌ها درگیر جنگ‌های صلیبی بودن اون موقع با مسلمون‌ها دل بسته بودن به اینکه شاید از طریق مغول‌ها بتونن مسلمون‌ها رو شکست بدن کلا خیلی وقت‌ها دیدیم دیگه دو قدرتی که دو طرف یک قدرت هستن می‌خوان با هم ببندن وسطیه رو ساندویچش کنن اون شاهزاده چینی هم گفتیم می‌خواست با خوارزمشاهیان ببنده خلیفه عباسی هم یه زمانی می‌خواست با مغول‌ها ببنده علیه خوارزمشاهیان


audio: 6ABWxeQtjc4_0170.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
حالا هم اروپاییا می‌خواستن با مغول‌ها ببندن علیه مسلمون‌ها یه مدتی رابطه و رفت‌وآمد و سفرا و هیئت‌های مذهبی و سیاحان و تجار و بازرگانان و


audio: 6ABWxeQtjc4_0171.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
این باعث شد که اروپا و غرب از فرهنگ و زندگی مردم شرق و علومی که بهش دست پیدا کرده بودن اطلاع پیدا بکنه سفرنامه‌های خیلی معروفی اون موقع نوشته شد مارکوپولو دیگه حالا خیلی معروف‌ترینشه اطلاعات رو اینا خیلی منتقل کرد از شرق به غرب تجار با خودشون خیلی کتاب بردن که توی اروپا ترجمه شد تجار ونیزی و جنوایی و اصلا همین که این مسیر دوباره برقرار شد و امن بود باعث شد یه تاجر ونیزی مثل مارکوپولو تا عمق آسیای شرقی بتونه بره و


audio: 6ABWxeQtjc4_0172.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
با دست پر برگرده تکنولوژی باروت رو مغول‌ها بودن که از چین آوردن این طرف و نهایتا به اروپا تکنولوژی روز دنیا تو همین مسیری که مغول‌ها برقرار کردن داشت منتقل می‌شد در هنر که اول که آمدن نابود شد مثلا نقاشی و هنر ایرانی ولی بعدش که مستقر شدن سبک‌های نقاشی مینیاتور از چین آمد تلفیق شد مثلا با نگارگری ایرانی یه چیز تازه‌ای درست شد که می‌شه مثلا هنر نقاشی که ما بعدا


audio: 6ABWxeQtjc4_0173.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
در دوره ایلخانی و تیموری و اینا می‌بینیم یعنی اینکه مغول‌هایی که شرق و غرب عالم رو طی کردن و هر جایی رو که تونستن گرفتن و این همه ویرانی و کشتار و فاجعه به بار آوردن نتیجه‌های مثبتی هم داشتن که اتفاقا خیلی مهم بود و در سرنوشت جهان تاثیرگذار چون صحرانشین بودن قوم متمدنی نبودن با علم و دانش و فرهنگ پیشرفته‌ای که اون روز در چین و ایران و عراق و اینا بود واقعا نه آشنا بودن


audio: 6ABWxeQtjc4_0174.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
نه از حکومت‌داری و این چیزا چیزی می‌دونستن هر جایی که رفتن سعی کردن دانشمندان و دیوان‌سالاران و خلاصه آدمایی رو که اونجا سر از کار درمی‌آوردن هم ازشون کار یاد بگیرن هم بیارن‌شون در کار چه در چین چه در ایران که مثلا خواجه نصیرالدین طوسی، رشیدالدین فضل‌الله همدانی، برادران جوینی به همه اینا امکان و فضای کار دادن خواجه نصیر گفتیم کتابخونه بغداد آتیش زدن و


audio: 6ABWxeQtjc4_0175.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
کتاب‌ها رو ریختن دجله و اینا خواجه نصیر که در سپاه هولاکوخان بود از همون‌جا از توی بغداد کلی کتاب رو برداشت آورد مراغه کتابخونه مراغه راه انداخت رصدخونه مراغه راه انداخت با کلی از کتاب‌هایی که از بغداد نجات داده بود دانشمندان زیاد آمدن در مراغه به همین اعتبار مرکز علمی درست شد رشیدالدین فضل‌الله هم یه کار مشابه‌ای کرد


audio: 6ABWxeQtjc4_0176.opus
source: youtube
source_id: 6ABWxeQtjc4
invalidation: VALID
text:
ربع رشیدی رو راه انداخت در دانشگاه مانندی بود در تبریز اون زمان راه افتاد باز یه جایی بود که دانشمندانی جمع می‌شدن کار می‌کردن و اینا همه اون موقعیه که اروپا در قرون وسطی هم هست دانش و فلسفه و فرهنگ اونجا رشد چندانی نداشته بعد یه فرصتی فراهم می‌شه که اینا با پیشرفت‌های جوامع این طرف آشنا بشن مخصوصا حالا با ترجمه و انتقال دانش از چین و برعکس


