# audio_chunks

audio: xX63AmMWRq8_0027.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
کسی که این سرنوشت رو هم نپذیره ممکنه مرگ، گلوله، زهر یا محاکمه در انتظارش باشه هر چیزی که سرویسهای ویژه یعنی سگان نگهبان پوتین برای ما صلاح بدونن با این حال این ماییم که مسئول سیاستهای پوتین هستیم چیزهایی که شنیدیم بخشی از کتاب روسیه‌ی پوتین


audio: xX63AmMWRq8_0028.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
زندگی در یک دموکراسی شکست خورده بود کتابی که نوشته‌ی خانم آنا پولیتکوفس کایا روزنامه نگار و فعال حقوق بشر روسی و از مخالفان اسم و رسم دار پوتین بود ایشون متولد 1958 میلادی در نیویورک آمریکا بود ولی بعدا و در دوران شوروی به روسیه برگشت و در اونجا


audio: xX63AmMWRq8_0030.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
خانم پولیتکوفس کایا سالها در مهمترین روزنامه مخالف پوتین یعنی روزنامه نوایا گازتا قلم می‌زد روزنامه‌ای که تا به امروز چهار روزنامه نگارش به قتل رسیدند جالبه که یکی از سهامداران اصلی این روزنامه طی تمامی این سالها آقای میخائیل گورباچف آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی بود که داستانش رو به زودی


audio: xX63AmMWRq8_0032.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
تا سال 2006 آنا پولیتکوفس کایا بارها و بارها و بارها و بارها تهدید به مرگ شده بود توسط کی؟ مشخصه، توسط دولت روسیه دولت چچن و حامیان این دو دولت مثلا وقتی یک گروه اسلامگرای چچنی در سال 2004 به مدرسه‌ای در یکی از شهرهای قفقاز حمله کردن و دانش آموزان رو گروگان گرفتن


audio: xX63AmMWRq8_0033.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
خانم پولیتکوفس کایا پا شد رفت اونجا تا با گروگانگیرها گفتگو و مذاکره کنه بسیاری از گروگانها توسط چچنی‌ها کشته شدند خیلیهاشون از فرط گرسنگی و تشنگی و گرما مردند و خیلیهاشون هم در حمله نظامی ارتش روسیه به گروگانگیرها که نتیجه‌ش شد تخریب مدرسه کشته شدند اکثر کشته شده‌ها کودک بودند


audio: xX63AmMWRq8_0034.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
با 334 نفر کشته‌ی رسمی در کنار 200 نفری که مفقود شدند گروگان‌گیری مدرسه‌ی بسلان تموم شد اما در خلال این گروگان‌گیری یه اتفاق دیگه هم افتاد خانم پولیتکوفس کایا یه لیوان چای خورد در اطراف مدرسه‌ی شهر بسلان و به واسطه خوردن اون چای مسمومیت شدیدی پیدا کرد بعدها عنوان کرد که کار


audio: xX63AmMWRq8_0035.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
کار روس‌ها بوده یعنی پلیس مخفی روسیه اون رو مسموم کرده بود که بکشه جالبه اینجا توجه کنیم که تاسیسات سم سرویس مخفی شوروی که از 1921 میلادی فعالیت داشته اگرچه برای یک دوره‌ای تعطیل شده بود ولی بعد از فروپاشی شوروی دوباره کارش رو آغاز کرد و سم تولید کرد


audio: xX63AmMWRq8_0036.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
در سال 2005 خانم پولیتکوفس کایا در کنفرانس گزارشگران بدون مرز که در وین اتریش برگزار می‌شد شرکت کرد و اونجا تو سخنرانیش اعلام کرد که بارها و بارها و بارها به دلیل گزارش‌هایی که نوشته به مرگ تهدید شده و البته تاکید کرد که اون


audio: xX63AmMWRq8_0037.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
تنها کسی نیست که خطر مرگ رو حس می‌کنه اون داستان دورانی که توسط ارتش چچن اسیر بوده رو هم تعریف کرد و گفت اونجا بهش تجاوز شده و براش اعدام نمایشی هم برگزار شده چچنی های نزدیک به روسیه خیلی از خانم پولیتکوفس کایا بدشون می‌اومد اون طی جنگ چچن و روسیه


audio: xX63AmMWRq8_0038.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
پنجاه بار به چچن سفر کرده بود و کتابش به اسم جنگ کثیف حقیقت در باره جنگ چچن خیلی سریع در سطح دنیا خونده شد تو خاطرات پولیتکوفس کایا هست که یه بار از یکی از افسران سازمان اطلاعاتی روسیه به اسم آقای الکساندر لیتوینینکو پرسیده بوده آیا جونش در خطره؟ ایشون هم گفته بله که در خطره


audio: xX63AmMWRq8_0039.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
و بهتره هر چه سریعتر فرار کنه از روسیه جالبه خود آقای لیتوینینکو از سازمان اطلاعات روسیه خارج شد و از روسیه عملا فرار کرد رفت لندن و اونجا حسابی علیه پوتین صحبت کرد و البته روزی در نوامبر 2006 به قتل رسید چطوری؟ یه روز بیدار شد و مرد بعد کالبدشکافی‌ش کردند


audio: xX63AmMWRq8_0042.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
وقتی در دسامبر 2005 سلسله مسمومیت دختران مدرسه‌ای در چچن رخ داد دختران بی گناه، کودک و هر آنچه شما در ذهن دارید آنا پولیتکوفس کایا یه گزارش مفصلی در رابطه با این اتفاق نوشت و توضیح داد که این مسمومیت‌ها به واسطه ی یک ماده ی شیمیایی ناشناس که در دستشویی مدارس منتشر شده رخ داده این گاز شیمیایی


audio: xX63AmMWRq8_0043.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
برای ماه‌ها سیستم عصبی دانش آموزان رو مسموم کرد و درگیر کرد پولیتکوفس کایا نظر یک متخصص آزمایشگاهی آمریکایی که اعلام کرده بود مسمومیت‌ها در اثر جیوه اتفاق افتاده رو رد کرد و گفت عامل شیمیایی ناشناخته است بعد تشریح کرد که هیچ کدوم از مسئولین بیمارستان اطفال گروزنی


audio: xX63AmMWRq8_0044.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
که سلطان علیم خواجیف معاون وزیر بهداشت چچن رئیس اون بود حاضر نشدند هیچ اطلاعاتی از نوع مسمومیت، داروهای استفاده شده و روند درمان این کودکان منتشر کنند حتی بعد از مرخص شدن این دختران بعد از ترخیص دانش آموزان دختر بیمار بی گناه از بیمارستان هم تو پرونده‌شون هیچ چیزی راجع به داروها


audio: xX63AmMWRq8_0046.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
هفتم اکتبر 2006 همزمان با سالروز تولد ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه و دو روز بعد از تولد سی سالگی رمضان قدیروف تکرار می‌کنم سی سالگی رمضان قدیروف رئیس جمهور چچن آنا پولیتکوفس کایا در 45 سالگی


audio: xX63AmMWRq8_0047.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
در آسانسور خونه‌ش به ضرب چهار گلوله کشته شد در بین مخالفان پوتین معروف شد که ترور پولیتکوفس کایا هدیه‌ی تولدی بود برای پوتین و قدیروف


audio: xX63AmMWRq8_0048.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
پولیتکوفس کایا سیزدهمین روزنامه نگاری بود که در روسیه و در دوران حکومت پوتین به قتل رسید، یعنی ترور شد مقامات رسمی اعلام کردند که قتل پولیتکوفس کایا یا توسط گروه‌های جدایی‌طلب چچنی صورت گرفته یا اون رو وابسته به دشمنان خارجی عنوان کردند بعدها تعدادی از جمله


audio: xX63AmMWRq8_0049.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
چند نیروی وابسته به گروه‌های چچنی و یک سرهنگ دوم پلیس روس به اتهام دست داشتن در ترور پولیتکوفس کایا دستگیر و محاکمه شدند برخی از اونها آزاد شدند و برخی هم به زندان افتادند


audio: xX63AmMWRq8_0050.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
ترور مخالفان حکومت روسیه که یه نمونه‌ش رو تو این قسمت از پادکست مورخ شرح دادیم کم و بیش مورد توجه افکار عمومی جهانی قرار گرفته ولی داستان حمله‌ی شیمیایی به مدارس دخترانه در چچن خیلی با توجه عمومی همراه نشد و به مرور زمان به دست فراموشی سپرده شد با این حال


audio: xX63AmMWRq8_0051.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
تقریبا هیچ انسانی در هیچ کجای دنیا با هر مرام و مسلکی پیدا نمی‌کنید که اقدامی علیه سلامت کودکان و نوجوانان و بچه‌ها و دختربچه‌ها براش شوکه کننده تلخ و فاجعه بار نباشه این نوع اقدامات ولی فقط مختص جمهوری چچن نبوده و ما در سراسر تاریخ


audio: xX63AmMWRq8_0052.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
و در سرتاسر دنیا دیدیم و می‌بینیم و خواهیم دید کودکانی رو که قربانی سیاست جنگ، قدرت و کثافت شدند و می‌شوند


audio: xX63AmMWRq8_0054.opus
source: youtube
source_id: xX63AmMWRq8
invalidation: VALID
text:
ما در توضیحات این قسمت لینک آخرین یادداشت ترجمه شده‌ی آنا پولیتکوفس کایا رو قرار میدیم تا اگر دوست داشتید بخونید و بیشتر با این روزنامه نگار جسور آشنا بشید یادداشتی که قبل از مرگ نوشت اما بعد از مرگش منتشر شد تمامی منابع ما و تیم پادکست مورخ رو میتونید در توضیحات بیشتر باهاشون آشنا بشید تا چند روز آتی


audio: EIVFJ2rt8VM_0001.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
در میانه قرن بیستم هم ایدئولوژی فاشیسم و نازیسم که توسط ایتالیای موسیلینی و آلمان هیتلر تبلیغ میشد در سطح اروپا و جهان طرفداران بسیاری داشت و هم ایدولوژی رقیبشون یعنی کمونیسم به سبک استالین یا همون چیزی که بهش استالینیسم هم گفته میشه استالین رهبری محبوب


audio: EIVFJ2rt8VM_0002.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
بین چپ‌گرایان جهان بود که در قرن بیستم نسبت به امروز پر تعدادتر بودند هیتلر و موسیلینی بازنده جنگ جهانی دوم بودند و متاسفانه معمولا تاریخ رو کیا می‌نویسن؟ پیروزها می‌نویسند در نتیجه از جنایات شکست‌خورده‌های جنگ جهانی دوم خیلی بیشتر از جنایات پیروزهای این جنگ از جمله آقای


audio: EIVFJ2rt8VM_0003.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
استالین سخن به میون اومده در تاریخ در دوران حکومت استالین شوروی کعبه آمال خیلی از مارکسیست‌های جهان بود ولی نکته جالب اینجاست که هیتلر و موسیلینی چپ‌ستیز کم‌تر از استالین چپ‌های دنیا رو کشتند ما در این قسمت از مورخ رفتیم سراغ بخشی از کارنامه رهبر مقتدر شوروی آقای استالین


audio: EIVFJ2rt8VM_0004.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
پازل‌های تاریخش رو کنار هم گذاشتیم و از جنایت‌هایی که ایشون مرتکب شده سخن گفتیم سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخ بریم ببینیم چی شد؟


audio: EIVFJ2rt8VM_0005.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید قبل از شروع روایت این قسمت کمی از منبع این قسمت صحبت کنیم منبع اصلی ما در دقایق پیش‌رو کتاب تاریخ سری جنایت‌های استالین نوشته آقای الکساندر آرلوفه این کتاب درباره رفتار شخصی استالین نه به عنوان رهبر حزب و دولت بلکه به عنوان رئیس واقعی پلیس


audio: EIVFJ2rt8VM_0006.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
مخفی شورویه نویسنده کتاب کی بود؟ ژنرال الکساندر آرلوف یکی از افسران ارشد دستگاه اطلاعاتی شوروی کسی که به پاس خدماتش در اسپانیا و در نبرد با ژنرال فرانکوی فاشیست تونسته بود جایزه لنین عالی‌ترین نشان دولتی شوروی رو هم از آن خودش کنه با این حال مسیر آرلوف از یه جایی به بعد


audio: EIVFJ2rt8VM_0007.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تغییر کرد و ایشون به مخالف استالین تبدیل شد یکی از دلایل این تغییر خسته شدن ایشون از تصفیه‌های خونین و سفت و سخت مسئولان امنیتی شوروی توسط استالین بود اتفاقی که به پاکسازی مسکو معروف شد اما دلیل دیگه‌ش پسرعموی ایشون بود شخصی به نام زینووی کی بود؟ رئیس سازمان امنیت شوروی در اوکراین


audio: EIVFJ2rt8VM_0008.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
زینووی به عضویت یکی از گروه‌های مخالف استالین در اوکراین در اومده بود و می‌خواست استالین رو از طریق حزب کله پا کنه که البته می‌دونیم هیچوقت موفق نشد ایشون اما زینووی یک سندی برای آقای آرلوف رو کرد که ساختار فکری ایشون رو تغییر داد سندی که نشون می‌داد استالین پیش از انقلاب برای اوخرانا یا همون دستگاه


audio: EIVFJ2rt8VM_0009.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
امنیتی روسیه تزاری کار می‌کرده آقای زینویی کمی بعد از این دستگیر و تیرباران شد و آقای آرلوف و البته زن و بچه‌ش به ایالات متحده پناهنده شدند آرلوف نامه‌ای به استالین نوشت و گفت خدا شاهده اگر برای مادرم و مادر زنم اتفاقی بیفته هرچی اطلاعات در دست دارم منتشر می‌کنم ها در واقع ایشون اینطوری مرد


audio: EIVFJ2rt8VM_0011.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
پاکسازی بزرگ با ترور شدن سرگی کی‌روف یکی از رهبران حزب کمونیست شوروی و عضو دفتر سیاسی این حزب یا همون پلیت بورو در سال 1934 میلادی شروع شد لئونید نیکولایوف قاتل سرگی در همون صحنه ترور دستگیر شد اعلام شد که نیکولایوف عضو گارد سفید بوده یعنی چی؟


audio: EIVFJ2rt8VM_0014.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
گارد سفید دستگیر و اعدام شدند آقای آرلوف با خوندن این خبر شک می‌کنه ایشون قبلا در مرزهای شوروی خدمت کرده بوده و می‌دونسته


audio: EIVFJ2rt8VM_0016.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
نمی‌تونن وارد کشور بشن در حالی که اخبار رسمی چی می‌گفته؟ می‌گفته این 104 نفر با هم وارد خاک شوروی شدند تا ترور رو انجام بدن نزدیک به دو هفته بعد در جراید و روزنامه‌ها اسامی سایر گروه‌های مخالف استالین هم به عنوان همکاران ترور مطرح شد بعد هم تعدادی از اعضای دستگاه امنیتی به دلیل اهمال و کم‌توجهی


audio: EIVFJ2rt8VM_0017.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
بازداشت و تبعید شدند اینجا اولین جایی بود که آقای آرلوف متوجه می‌شه داستان انقدرم خطی و ساده نیست و احتمالا ترور سرگی بهانه‌ای بوده برای چی؟ برای تصویه مخالفین استالین اتفاقی که در عمل هم افتاد و و پاکسازی بزرگ اینطوری شروع شد


audio: EIVFJ2rt8VM_0018.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
آقای آرلوف توضیح میده که وقتی بعد از ترور سرگی کی‌روف به مسکو برگشته خبردار شده در آخرین جلسه پلیت بورو یعنی پیش از این ترور بین آقایی استالین و سرگی کیروف که به تازگی شده بوده کی؟ رئیس دفتر تشکیلات کمیته مرکزی حزب کمونیست بین این دو نفر سر میزان آذوغه مردم استالینگراد اختلافی پیش اومده و آقای سرگی


audio: EIVFJ2rt8VM_0019.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تو جلسه سفت و محکم جلوی استالین وایساده و پاسخ داده و نتیجه چی شده؟ خیلی یهویی و اتفاقی البته به قول رسانه‌ها گارد سفید آقای سرگی رو ترور کردند از اون روز تصویه‌های سفت و سخت و خون‌بار هم شروع شد


audio: EIVFJ2rt8VM_0020.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
استالین در بدو قدرت گرفتنش با دو نفر از رهبران حزب کمونیست درگیر شد مدت‌ها علیه اون‌ها سخنرانی کرد و اون‌ها رو به الحاد یعنی خروج از کمونیسم متهم کرد و در نهایت حذفشون کرد این دو نفر آقایان لئون تروتسکی و گریگوری زینوویف بودند تروتسکی رقیب استالین در کسب جایگاه رهبری حزب بود


audio: EIVFJ2rt8VM_0021.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
آقای زینوویف هم اول همراه استالین بود ولی بعد از قدرت گرفتن استالین و حرکتش به سمت استبداد سفت و سخت به سمت آقای تروتسکی متمایل شد استالین این دو نفر رو در 1929 میلادی تبعید کرد کمی که گذشت در 1934 آقای استالین نمی‌تونست همون‌طوری که با دو مخالف ابتداییش برخورده کرده


audio: EIVFJ2rt8VM_0022.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
با سرگی کی‌روف هم برخورد کنه یعنی نمی‌تونست اون رو هم برداره مثلا تبعید کنه چرا؟ چون مردم باز هم احساس می‌کردند در حزب دو دستگی جدی وجود داره در نتیجه آقای آرلوف می‌نویسه استالین سرگی رو کشت و گردن مخالفان انداخت و این اتفاق رو بهونه‌ای کرد برای حذف بقیه‌ی مخالفانش نکته جالب اینه که رئیس وقت دستگاه امنیتی لنینگراد


audio: EIVFJ2rt8VM_0023.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
دستگاهی که مسئول حفظ سرگی بود در واقع از رفقای نزدیک رفیق سرگی کی‌روف بود در نتیجه رئیس این دستگاه درست پیش از ترور سرگی تغییر کرد


audio: EIVFJ2rt8VM_0024.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
دادگاه ترورسیت نیکولایوف و سایر محکومین این پرونده یعنی متهمینی که اعلام شده بود اینها ترور کردند برخلاف قانون به شکل غیرعلنی برگزار شد هیچ گاه به شکل رسمی مشخص نشد که نیکولایوف چطور مجوز ورود به کاخ دولتی اسمولنی رو گرفته و چطور تونسته تپانچه جور کنه البته که آقای آرلوف می‌نویسه


audio: EIVFJ2rt8VM_0025.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تمام این امکانات از طرف دستگاه امنیتی شوروی و به دستور شخص استالین برای انجام این ترور آماده شده بود


audio: EIVFJ2rt8VM_0026.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
داستان ترور سرگی کی‌روف اولین گام در انهدام تقریبا تمام رهبران انقلاب اکتبر و بنیانگذاران حزب بلشویک بود همون حزبی که انقلاب بلشویکی رو در اکتبر 1917 انجام داد و بعد به حزب کمونیست شوروی تغییر نام داد توجه کنیم که لنین رهبر انقلاب اکتبر در وصیت‌نامه خودش میگه آقا جان بچه‌تون


audio: EIVFJ2rt8VM_0027.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
بعد از من نذارید این استالین رهبر شه ها از ما گفتن بود رفیق استالین اما تونسته بود این وصیت‌نامه رو به حاشیه ببره و اساسا در دوران حکومت استالین وصیت‌نامه لنین ممنوع بود ولی یه سری از اعضای ارشد حزب هنوز اون وصیت‌نامه رو به خاطر داشتند و تلاش می‌کردند استالین رو از قدرت پایین بکشند حالا وقتش بود که استالین با همه این افراد تسویه حساب کنه


audio: EIVFJ2rt8VM_0028.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
چطور؟ هراز چندگاهی موضوع قتل سرگی از اول مطرح میشد و عده جدیدی به ارتباط با این ترور متهم می‌شدند و کارشون به دادگاه و اعدام یا تبعید به سیبری و اردوگاه‌های کار اجباری کشیده می‌شد پاکسازی بزرگ اما محدود به سران حزب نبود


audio: EIVFJ2rt8VM_0029.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
استالین می‌خواست کشاورزی رو اشتراکی کنه این طرحی بود که ابتدا تروتسکی مطرح کرده بود گفته بود خوبه که وسایل کشاورزی و صنعتی اشتراکی بشن استالین اول با این طرح مخالفت کرده بود ولی حالا که می‌خواست اقتدار خودش رو به رخ جامعه بکشه دستور داد تمام وسایل کشاورزی و صنعتی اشتراکی بشه چرا؟ استالین می‌خواست از اختیارات


audio: EIVFJ2rt8VM_0030.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
کشاورزهایی که در دوران لنین قدرتمند شده بودند کم کنه می‌ترسید کشاورزان بعدا براش شاخ بشن در واقع کشاورزان به خصوص اون‌هایی که به کولاک مشهور بودند یعنی خسیس‌ها مخالفت کردند طبیعتا کولاک‌ها همون کشاورزانی بودند که در دوران لنین قوی شده بودند گفتن آقا جان ما جونمون در اومده تونستیم برای خودمون چیکار کنیم ابزار کشاورزی بخریم


audio: EIVFJ2rt8VM_0031.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
یعنی چی بدیمش به دولت؟ نتیجه قیام کردند کشاورزان کجا؟ در منطقه قفقاز و در اوکراین استالین چیکار کرد؟ ارتش سرخ رو گسیل کرد بره تو روستاها و کشاورزها رو سرکوب کنه بعضی جاها حتی هواپیما فرستاد و بمب بر سر روستاییان انداخت ولی خیلی از سربازان ارتش خودشون فرزندان همین کشاورزها بودن و سخت بود طبیعتا براشون


audio: EIVFJ2rt8VM_0032.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
پدران خودشون رو برن بکشن نتیجه به قیام پیوستند بنابراین پاکسازی بزرگ آقای استالین به ارتش سرخ هم کشیده شد و حالا وقتش بود که خیلی از افسران و سربازان ارتش بازداشت اعدام یا ترور بشند ده‌ها هزار روستایی کشته شدند و صدها هزار نفر هم به اردوگاه‌های مرگ در سیبری فرستاده شدند


audio: EIVFJ2rt8VM_0033.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
نتیجه سرکوب کشاورزان قحطی بود در حالی که روزنامه‌ها داشتند از رهبر کبیر مرد پولادین رفیق ژوزف استالین تمجید می‌کردند پنج تا هفت میلیون نفر از قحطی مردند رسانه‌های غربی اما درحال تحقیر استالین بودند اون‌ها می‌نوشتند قحطی سازمان یافته باعث مرگ میلیون‌ها نفر از اهالی شوروی شده جواب استالین


audio: EIVFJ2rt8VM_0034.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تسلط بیشتر بر زندگی مردم بود اما در سال 1934 پلیس مخفی شوروی توسط استالین تشکیل شد یک نهاد بسیار مخوف و پیچیده اوضاع برای مخالفین خیلی خیلی سخت‌تر شده بود حالا استالین حتی انجمن بلشویک‌های قدیم رو هم منحل کرد اعضای این انجمن پیرمردهایی بودند که در انقلاب اکتبر نقش داشتند


audio: EIVFJ2rt8VM_0035.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
و حالا در دوران بازنشستگی برای خودشون یه نشریه‌ای داشتند دور هم و از خاطرات اون دورانشون می‌نوشتند فقط همین خاطرات برای استالین خطرساز بود واقعیت تاریخ خطرسازه همیشه پس انجمن منحل شد و عموم اعضای این انجمن یهو ناپدید شدند اما ترس استالین بیش از پیرمردها از کیا بود؟ از جوانان کشور


audio: EIVFJ2rt8VM_0036.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
اون می‌دونست چطور جوانان علیه استبداد تزار انقلاب کردند یک‌بار پس درجریان بود تهدید اصلی از طرف جوانان است اون‌ها اگر بخوان دوباره انقلاب خواهند کرد در نتیجه هزاران جوان عضو سازمان جوانان حزب که به زعم آقای استالین مشکوک بودند فقط به گولاگ یا همون اردوگاه‌های کار اجباری شوروی فرستاده شدن در سیبری بعد هم به جامعه اعلام شد که این پسران


audio: EIVFJ2rt8VM_0038.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
اتفاق شگفت انگیز اما چی بود؟ راه انداختن مجدد واحدهای نظامی کازاک این کازاک همون قوای قزاق در زمان قاجاره که در ایران هم حضور داشت کازاک‌ها در دوران روسیه تزاری مسئول حفاظت از شاه بودند و طبیعتا یکی از بزرگترین مبارزین علیه انقلابیون سال 1917 بعد از انقلاب هم طبیعتا واحدهای کازاک


audio: EIVFJ2rt8VM_0039.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
منحل شد توسط انقلابیون ضدانقلاب جدی بودن دیگه اینا اما استالین چیکار کرد؟ حالا به حفاظت از خودش ایشون دیگه نیاز داشت مستبد نیاز به حفاظت داره همیشه پس گاردهای کازاک رو دوباره احیا کرد و با همون اسم و ساختار و حتی با همون یونیفورم‌های دوران تزاری راه‌اندازی شد این کازاک در واقع یک قدرت نظامی شخصی ایجاد کرد


audio: EIVFJ2rt8VM_0040.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
برای خودش آقای استالین و هدفش چی بود از این کار؟ قصد داشت این پیام رو به همه برسونه که داداش ما خودمون یه پا امپراطوریم دیگه از این به بعد شاه چیه؟ دوران انقلاب و رفیق تموم شده اون ممه رو لولو برد


audio: EIVFJ2rt8VM_0041.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
گفتیم پس آقای استالین پیام داد حالا با دوران حکومت آقای استالین طرفید مردم احزاب سیاستمداران و پولداران اعضای حزب کفشون بریده بود خیلی‌هاشون هنوز جای زخم‌هایی که کازاک‌ها در طی مبارزات انقلابی بهشون زده بودند رو روی بدنشون وجود داشت اونوقت کازاک‌ها دوباره پا به عرصه قدرت گذاشته بودند


audio: EIVFJ2rt8VM_0042.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
از نظر اون‌ها این یعنی چی؟ اصلا پرهاشون ریخته بود استالین در جواب چیکار کرد؟ حتی تمام القاب و درجات نظامی زمان تزار رو برگردوند و جایگزین عناوینی کرد که بعد از انقلاب برای ارتش سرخ در نظر گرفته شده بود


audio: EIVFJ2rt8VM_0043.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
در کمونیسم کودکان به اندازه‌ای رشد عقلانی حاصل می‌کنند که قادرند که تمام و کمال پاسخگوی اعمال خود باشند با این استدلال آقای استالین سن قانونی رو به 12 سال کاهش داد و شروع کرد دزدهای کودک رو هم اعدام کردن بی‌نظیر بوده تصمیمات


audio: EIVFJ2rt8VM_0045.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
حالا اینا که چیزی نبود بزرگترین بهت جامعه برمی‌گشت به دادگاه‌هایی که استالین برای سران حزب برگزار می‌کرد انقلابیون سطح بالایی که حالا به خیانت متهم شده بودند اتهام اصلی‌شون چی بود؟ ارتباط با آقای تروتسکی که گفتیم استالین تبعیدش کرده بود جامعه می‌گفت یا همه یاران لنین خیانتکار از آب در اومدند یا استالین داره دروغ میگه


audio: EIVFJ2rt8VM_0046.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
انقلابیون بازداشت شده اما در دادگاه اعترافات عجیب غریب و تکان‌دهنده‌ای علیه خودشون می‌کردند یعنی چی؟ مثلا می‌گفتند ما جاسوس هیتلر یا عامل امپریالیسم ژاپنیم و قصد داشتیم نظام سرمایه‌داری رو در شوروی احیا کنیم عجایب می‌گفتند با تروتسکی و زینوییف ارتباط داشتیم و نقشه ترور آقای استالین رو در دستور کار داشتیم


audio: EIVFJ2rt8VM_0047.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
هیچ سندی مبنی بر این اعترافات وجود نداشت پس آقای استالین خیلی شیک اومد مصاحبه کرد و گفت این‌ها همه سابقه طولانی در پنهان‌کاری داشتند و تونستند اسنادشون رو هم اسناد این پنهان‌کاری رو هم نابود کنند عجایب


audio: EIVFJ2rt8VM_0048.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
محاکمات مسکو توجه سراسر دنیا رو به خودش جلب کرده بود محاکمات از همون اول بودار بود البته وقتی روزنامه‌های غرب راجع بهش نوشتن متهمانی که در دادگاه علیه خودشون اعتراف می‌کردند و خودشون رو خائن و مستحق مرگ عنوان می‌کردند گفتیم بالاتر تو همون دادگاه جالبه جواب روزنامه‌های غربی رو هم می‌دادن و محکوم می‌کردن غرب و روزنامه‌هاشون که چرا


audio: EIVFJ2rt8VM_0049.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
در گناه‌کار بودن ما شک دارین شما آخه عه؟ ما خیلی گناه‌کاریم خائنیم اما سوال قشنگ می‌دونید کجاست؟ این‌جاست که از کجا این دوستانی که در زندانند می‌دونستند که در روزنامه‌های غربی چی نوشته؟ زمانی که خود شهروندان شوروی هم دسترسی به روزنامه‌های خارجی نداشتند چه برسه به اینکه روزنامه‌ها بیاد تو زندان اما حیرت از این دادگاه‌ها بیشتر مربوط میشه به همون اعترافات


audio: EIVFJ2rt8VM_0050.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
مثلا قاضی یکی از متهم‌ها می‌پرسه که آیا شما رو شکنجه دادند؟ دوست عزیز متهم که اینا رو میگی متهم میگه که کی؟ من من؟ بازپرس‌ها چه حرفیه؟ اصلا بنده من بازپرس‌ها رو خودم شکنجه دادم یعنی اصلا ایشالا اونا من و حلال کنن به امید خدا


audio: EIVFJ2rt8VM_0051.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
استالین کبیر داهی خردمند و محبوب و عزیز دادستان همواره دادگاه‌ها رو با این تعریف از استالین شروع می‌کرد و با این جملات پایان می‌داد توجه بفرمایید ما و همه مردم کشور تحت رهبری آموزگار و رهبر عزیز خود استالین کبیر در راه هموار کمونیسم که از آلودگی‌های گذشته


audio: EIVFJ2rt8VM_0053.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تاریخ رو ببین صحبت‌های وکلای متهمین از این هم عجیب‌تر بود اون‌ها به جای دفاع از موکلینشون به گناه اون‌ها اعتراف می‌کردند و به جای دفاع از استالین تعریف می‌کردند تاریخ


audio: EIVFJ2rt8VM_0055.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
این وسط اما یه اتفاق‌هایی افتاد که تشت رسوایی دادگاه از بوم افتاد به قول یارو گفتنی در سناریویی که برای اعتراف سه تن از متهمین نوشته شده بود اومده بود که در هتل بریستول شهر کپنهاگ دارنمارک ابتدا این سه نفر با سدوف فرزند آقای تروتسکی و بعد هم با خود آقای تروتسکی دیدار کردند و اینطوری به کمونیسم خیانت کردن و متهم اصلا باید اعدام شدن تمام


audio: EIVFJ2rt8VM_0056.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
فردای این اعترافات هم متهمان اعدام شدن طبیعتا آقای تروتسکی این دیدارها رو رد کرد اما نکته کجاست؟ دولت دانمارک اعلام کرد اصلا تو اون زمان سدوف فرزند آقای تروتسکی اصلا دانمارک نبوده آقا آلمان بوده گرفتار شدیم ها بعد اوضاع بدتر هم شد مشخص شد که اصلا هتل بریستول که به عنوان محل دیدار عنوان شده بود در دادگاه سال 1917 کلا تعطیل و تخریب شده بود همچین هتلی


audio: EIVFJ2rt8VM_0058.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تو پرانتز این رو بگم که اگر علاقه‌مند هستید که بیشتر در رابطه با اتفاقات این برهه‌ی تاریخ و آدم‌های مهمش بدونید ما در قسمت‌های فروپاشی شوروی و قیاس چین و روسیه در گذار از کمونیسم و البته در پلی‌لیست جنگ جهانی دوم در هشت قسمت مفصلا به این برهه پرداختیم و بیشتر صحبت کردیم اگر علاقه‌مند بودید می‌تونید از طریق کانال یوتوب مورخ ببینید و بشونید


audio: EIVFJ2rt8VM_0060.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
آقای آرلوف در ادامه کتابش از انواع شکنجه و اغوای محکومان و شاهدان برای حضور در دادگاه‌های پیش‌برد سناریوی استالین میگه از اون‌هایی که مقاومت کردند تا اون‌هایی که راحت‌تر شکسته شدند ایشون توضیح میده که چطور استالین خودش به شخصه سناریو چینی می‌کرد و به روند بازپرسی‌ها نظارت می‌کرد حتی می‌نویسه


audio: EIVFJ2rt8VM_0061.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
وضعیت به گونه پیش رفت که ممکن بود آقای مولوتوف وزیر امور خارجه شوروی هم بره تو لیست تصویه حساب و دادگاهی بشه عملا که در نهایت البته این اتفاق نیفتاد این دادگاه‌ها اولین کشتار دسته جمعی کمونیست‌ها در تاریخ شوروی بود


audio: EIVFJ2rt8VM_0062.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
یکسال بعد یعنی 1937 میلادی استالین باز دستور داد لیستی از 5 هزار کمونیست دیگه تهیه بشه و اون‌ها رو هم به اتهام خیانت اعدام کرد تصفیه‌ها کم‌کم به نزدیک‌ترین افراد استالین هم رسید خود بازپرس‌ها و نیروهای امنیتی از روشی که استالین در پیش گرفته بود کلافه و متعجب بودند این بار


audio: EIVFJ2rt8VM_0064.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
از نزدیک‌ترین چهره‌های سیاسی به استالین محاکمه و اعدام شدند حتی کار به برخورد با افسران سازمان امنیتی شوروی هم رسید خیلی از مردم می‌دیدند که عده‌ای از این افسران به قصد خودکشی خودشون رو از بالای ساختمون اداره امنیت شوروی که در مرکز مسکو قرار داشت پایین می‌نداختند


audio: EIVFJ2rt8VM_0065.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
اوضاع برای فرزندان این افراد وحشتناک‌تر بود خونه پدرمادرهایی که اعدام می‌شدند مصادره میشد و فرزندان‌شون آواره کوچه و خیابون می‌شدند و هیچکس هم جرات نداشت از اون‌ها سرپرستی کنه یا بهشون کمک کنه اگر هم بالای 12 سال بودند و طبیعتا از سر اجبار دست به دزدی می‌زدند اعدام در انتظارشون بود آمار خودکشی بین این کودکان بالا رفته بود


audio: EIVFJ2rt8VM_0066.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
برخی از اون‌ها نامه‌هایی به استالین نوشتند و از اوضاع وخیمشون گفتند و به تروتسکی هم فحش و بد و بیراه دادن و خواستار چی شدن؟ مساعدت رهبرشون نتیجه استالین در پاسخ دستور داد همه اون‌ها از مسکو اخراج بشند چرا؟


audio: EIVFJ2rt8VM_0068.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
در دور سوم دادگاه‌ها حالا سران ارتش بودند که اعدام می‌شدند مردم می‌پرسیدند که آقا چه جوری میشه این شبکه گسترده فقط یه ترور انجام داده؟ یعنی فقط سرگی کی‌روف کشته این همه آدم؟ تو همه این سال‌ها این همه آدم اعدام شدن این همه آدم فقط توان ابن رو داشتند که یه نفر رو بکشند افراد بیشتر رو نتونستد ترور کنن؟ سوال به جایی بود پس استالین نیاز به یک


audio: EIVFJ2rt8VM_0069.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
قربانی جدید داشت در این نمایش در این دوران ماکسیم گورکی نویسنده مشهور روس در مسکو ساکن بود گورکی که با رمان‌هاش به خصوص رمان مادر حسابی انقلابیون کمونیست رو هیجان زده کرده بود بعد از انقلاب اکتبر به لنین نزدیک شده بود ولی بدترش خیلی ضد لنین شده بود و گفت بود این بابا اصلا جاه‌طلبه و بی‌رحمه و تشنه قدرت


audio: EIVFJ2rt8VM_0070.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
و نتیجه آقای گورکی اون زمان تعبید شده بود وقتی استالین قدرت گرفت گورکی رو عفو کرد و ازش دعوت کرد بیاد کجا؟ شوروی گورکی به شوروی برگشت ولی استالین گورکی و پسرش رو تو یه خونه بی امکانات اطراف مسکو حصر خانگی کرد


audio: EIVFJ2rt8VM_0071.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
و در 1936 میلادی گورکی و پسرش بر اثر بیماری ذات‌الریه با هم دیگه مردند این اتفاق خوبی بود برای استالین چرا؟ چون می‌تونست مرگ نویسنده مشهور رو بندازه گردن کی؟ مخالفان گردن کی؟ دشمن مردم همه می‌دونستن که گورکی بر اثر بیماری مرده ولی برای استالین سخت نبود که چیکار کنه؟ مثل همیشه دروغ بگه


audio: EIVFJ2rt8VM_0072.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
توجه کنیم وقتی همسر لنین به استالین انتقاد کرد استالین به شکل رسمی و خیلی شیک اعلام کرد خانم کروپسکایا اساسا زن لنین نبود اصلا چی میگی؟ کلا از بیخ منکر شد تاریخ رو دیگه اعلام اینکه مرگ یک نویسنده به نام گورکی طبیعی نبوده و این بنده خدا ترور شده که آسون‌تر از این حرف‌ها بود و نتیجه گفته میشه در دوران پاکسازی بزرگ


audio: EIVFJ2rt8VM_0075.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
تعداد انقلابیونی که به دستور ژوزف استالین کشته شدند از تعداد اون‌هایی که به دستور تزار روسیه اعدام شده بودند خیلی خیلی بیشتر بود اون حتی از هیتلر و موسیلینی هم بیشتر کمونیست کشت توجه کنیم دو نفر اصلی‌ای که مورد خشم استالین بودند یعنی زینوویف و تروتسکی هم به دست آقای استالین کشته شدند اولی اعدام شد


audio: EIVFJ2rt8VM_0076.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
و دومی در 1940 ترور شد جنایت‌های استالین البته که محدود به اسنادی که آقای آرلوف منتشر کرده نیست قطعا باز هم توجه کنیم که چند سال بعد شوروی یکی از مهم‌ترین بازیگران جنگ جهانی دوم بود و سوال کسی که در دوران صلح میلیون‌ها آدم می‌کشه در دوران جنگ


audio: EIVFJ2rt8VM_0077.opus
source: youtube
source_id: EIVFJ2rt8VM
invalidation: VALID
text:
دست به چه جنایات بزرگی می‌تونه زده باشه قضاوتش با شماست زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم پادکست مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: Ieu64Mclh4w_0001.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
سرما در استخوانش و برف بر موهای بلند مجعدش نشسته بود در دل زمزمه می‌کرد به کدام خاک روی آورم؟ به کجا رفته و به کجا پناه جویم؟ چگونه تو را خشنود توانم ساخت ای مزدا؟ به خانه‌ی مرد کشاورز نزدیک شد در دل امیدی نداشت اما ایمان به نجات داشت در را کوبید، صدایی اما نشد


audio: Ieu64Mclh4w_0002.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
از شدت سرما سخت به خود می‌لرزید، برگشت به چهره‌ی یخ‌بسته‌ی دخترش پوروچیستا نگاهی انداخت یاس را در چشمان او هم می‌دید اما با مهری تمام لبخند زد تا شاید در این سرما دلش گرم شود دل خود، او و دخترش دوباره در را کوبید


audio: Ieu64Mclh4w_0006.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آن‌ها رفتند باز هم رفتند به سمت جنوب رفتند و این داستان و ادامه‌ی این داستان که مفصل خواهیم گفت در ادامه از آن موضوع این قسمت از مورخ است


audio: Ieu64Mclh4w_0008.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
چرا راهش به آن بیابان سرد و برفی کشیده شد؟ چرا دخترش همراه او بود؟ ما در دقایق آتی و در این قسمت از مورخ به این سوالات پاسخ خواهیم داد ما رفتیم سراغ داستان زرتشت پیامبر، فرزانه‌ی ایرانی کسی که دینش چکیده‌ای از تفکر ایرانیان باستان بود و هست و شما بشنو خواهد بود سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: Ieu64Mclh4w_0010.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: INVALID_CHARS
text:
اول: کتاب <i>زرتشت پیامبر ایران باستان</i> نوشته‌ی هاشم رضی دوم: کتاب <i>آیین زرتشت</i> نوشته‌ی مری بویس و سوم: مدخل زرتشت در دانشنامه‌ی بزرگ جهان اسلام


audio: Ieu64Mclh4w_0011.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و اینجا یک نکته رو یادآوری کنم لینک خرید بلیط اجرای زنده‌ی مورخ، در دسترس شما خوبان هست از طریق صفحات مجازی تیم مورخ به زودی و با افتخار و یقین می‌بینم شما رو چهاردهم مهر ماه و حالا بریم در دل تاریخ


audio: Ieu64Mclh4w_0012.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آغاز زرتشت کمی متفاوت است با شخصیت‌هایی که تا به امروز در مورخ سراغشون رفتیم اگر بخوایم به این سوالات پاسخ بدیم که کی کجا؟ در چه خانواده‌ای و به چه شکل زرتشت متولد شد باید بریم در دل افسانه‌ها داستان تولد زرتشت رو این طور روایت می‌کنند که سه عنصر فره ایزدی، روان و تن زرتشت به صورت افسانه‌ای به وجود میان


audio: Ieu64Mclh4w_0013.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و با هم ترکیب میشن تا زرتشت متولد شود پیش از این که بریم سراغ این داستان افسانه‌ای یک توضیحی رو بنده باید عرض کنم که اساسا فره ایزدی به چه معناست؟ در نظام فکری ایران باستان فره ایزدی به نیروی روحانی‌ای گفته میشه که به انسان‌های بزرگ عطا شده همانند یک نور یا نیرو که از طرف خداوند در انسان‌های برگزیده گذاشته میشه


audio: Ieu64Mclh4w_0014.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و موجب موفقیت و پیشرفت اون انسان‌ها میشه در شاهنامه به طور مثال می‌بینیم فره ایزدی داده شد مثلا به رستم، به زال و بزرگان ایران زمین نتیجه؟ خداوند به زرتشت فره ایزدی عطا کرد اما چطور این فره ایزدی رو عطا کرد؟ افسانه‌ها می‌گویند در آسمان ششم که مرکز روشنایی بیکران بود فره نخستین وجود داشت


audio: Ieu64Mclh4w_0015.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
خداوند آن فره نخستین را از آنجا می‌گیرد و به خورشید عطا می‌کند و از پس آن فره به ترتیب از خورشید به ماه و از ماه به ستارگان منتقل می‌شود این تا اینجای داستان


audio: Ieu64Mclh4w_0016.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
خب تا اینجا معنای فره ایزدی رو عرض کردم یک بار دیگه یادآوری کنم افسانه‌ها می‌گویند که داستان تولد زرتشت به این شکل بوده که سه عنصر فره ایزدی، روان یا روح و تن زرتشت به صورت افسانه‌ای با هم درمی‌آمیزند و نتیجه‌ش میشه تولد زرتشت تا اینجا فره ایزدی رو درباره‌ش صحبت کردیم حالا این روند انتقال فره ایزدی که عرض کردم در آسمان ششم بود


audio: Ieu64Mclh4w_0017.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
رسید به خورشید، به دستور خداوند، به خواست خداوند و از طریق خورشید به ماه و ستارگان منتقل شد این روند انتقال فره ایزدی ادامه پیدا می‌کنه و از ستارگان در ادامه به آتش آتشگاه خاندان می‌رسه به خواست خداوند و کی بوده این آقای فراهیم و خاندانش؟ در ادامه و کمی جلوتر عرض خواهم کرد اما


audio: Ieu64Mclh4w_0018.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید فعلا روند جابجایی افسانه‌ای همین فره رو ادامه بدیم و این فره و نور الهی باعث میشه آتش اون آتشگاه آتشگاه خاندان فراهیم بدون هیچ ماده‌ی سوختنی روشن بشه روشن بمونه در ادامه و از پس ان فره ایزدی در آتش آتشگاه خاندان فراهیم همسر این آقای فراهیم که باردار هم بود هم بهش عطا میشه این فره ایزدی


audio: Ieu64Mclh4w_0019.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
از طریق آتش آتشگاه خونه‌ش بهش عطا میشه از زمانی که حالا بچه‌ش به دنیا میاد ایشون طبعا اون بچه هم صاحب فره ایزدی بود


audio: Ieu64Mclh4w_0021.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اون دختر از همون ابتدای تولد نشانه‌های بزرگی در خود داشت در ادامه زمانی که به پانزده سالگی می‌رسه به واسطه‌ی قدرت ایزدی‌ای که داشته همانند خورشید درخشان بوده و شب‌ها همانند چراغی پرنور می‌درخشیده یه جورایی نمی‌ذاشته کسی بخوابه به‌هرحال خانم دوغدو همین‌طور روشن و درخشان مونده بود تا اتفاقی می‌افته طبعا در مقابل روشنی تاریکیست


audio: Ieu64Mclh4w_0022.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در مقابل فره ایزدی سیاهی و پلیدی و دیوان‌ه این اتفاق میفته دوغدو درخشان ماند تا سر و کله‌ی دیوان پیدا شد


audio: Ieu64Mclh4w_0023.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
دیوان و یاران اهریمن زمانی که این نور و بزرگی رو می‌بینن می‌فهمن که این دختر خانم آدم خاصیه، فره ایزدی داره نتیجه؟ تصمیم می‌گیرن توطئه کنن دیوها فراهیم رو فریب میدن، پدر خاندان رو فریب میدن بهش میگن آقا! این دوغدو با جادوگران ارتباط داره اینجوری روشن مونده وگرنه کی اینجوریه؟ دور و برتو نگاه کن حواست باشه! به جون تو! این اگه اینجوری بمونه باعث تباهی خودت و خاندانت میشه


audio: Ieu64Mclh4w_0024.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
حالا از ما گفتن بود خود دانی و این فریب در فراهیم اثر می‌کند او تصمیم می‌گیره دخترش رو از خونه بیرون کنه، طردش کنه و اینجوری میشه که دوغدو آواره و سرگردان میشه چه می‌کنه؟ چاره‌ای جز رفتن نداشته، میره میره و میره تا به یک قبیله می‌رسه به نام اسپیتمان اون قبیله به دوغدو پناه میدن و کجاست این قبیله؟ نمی‌دونیم و هیچکس نمی‌دونه


audio: Ieu64Mclh4w_0025.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
چه زمانی این اتفاقات داره میفته؟ این رو هم نمی‌دونیم و کسی نمی‌دونه دقیق به‌هرحال خانم دوغدو می‌رسه به این قبیله رئیس قبیله که آثار بزرگی و نور رو در دوغدو می‌بینه بهش پناه میده و از اینجا دوغدو وارد خانواده‌ی اسپیتمان میشه و طبعا سنش هم داشته می‌رفته بالا باید عاشق می‌شده و این اتفاق هم میفته در اون قبیله بین خانم دوغدو و پسر آن خاندان که اسمش بوده مهری شکل می‌گیره


audio: Ieu64Mclh4w_0026.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آن دو عاشق هم میشن و نتیجه؟ ازدواج می‌کنن در واقع اینجوری روایت می‌کنند که فره ایزدی دوغدو آن روشنایی و آن چیزی که به خواست خداوند در وجود او قرار گرفته بود باعث میشه یک قبیله‌ی کاملا غریبه او رو بپذیرند و بسیار او رو دوست بدارند و او هم عشق بهترین آن قبیله بشه در ادامه آن بهترین هم عاشق دوغدو میشه


audio: Ieu64Mclh4w_0033.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
فره از مادر به فرزند رسید حالا اما دو عنصر دیگر چی؟ یکیش روان زرتشته در نظام فکری ایران باستان معتقد بودند که روح هر انسانی پیش از تولد و حلول در تن به صورت مثالی در آسمان‌ها ماوا داشته یعنی در آسمان‌ها حضور داشته روان زرتشت هم به همین شکل بوده یعنی پیش از تولدش خلق شده بوده اما شرایط خاص و متفاوتی داشته کوتاه عرض کنم در افسانه‌ها آمده است


audio: Ieu64Mclh4w_0034.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
که دو ایزد بهمن و اردیبهشت که خود این دو ایزد هم زیرمجموعه‌ی اهورامزدا هستند هر کدوم پرتوهایی هستند از اهورامزدا میان روان زرتشت رو در ساقه‌ای از گیاه مقدس هوم قرار میدن که یک گیاه بسیار خاص هم بوده و در ادامه اون ساقه رو از جایگاه آسمانیش میارن تو زمین آماده می‌کنن که حلول کنه در تن زرتشت و زمانی که میارنش روی زمین


audio: Ieu64Mclh4w_0037.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اونجا نگه داری می‌کنن از این گیاه مقدس اما روزی یک مار به آشیانه‌ی آن دو مرغ حمله می‌کنه اون دو تا پرنده رو می‌خوره ولی اون ساقه‌ی گیاه مقدس که روان زرتشتو درش قرار داده بودن حمله می‌کنه به مار می‌ترکونه ماره رو جر میده پرنده‌ها رو نجات میده این نکته‌ی بسیار مهمیست در افسانه‌های مرتبط با زرتشت بحث نجات حیوان رو به خاطر بسپارید در ادامه باهاش کار داریم


audio: Ieu64Mclh4w_0039.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یه نکته رو اضافه کنیم به این بحث حمله‌ی مار به روان زرتشت عرض کردم دو تا ایزد که زیرمجموعه‌ی اهورامزدا بودن روان زرتشت، روح زرتشتو میذارن در یک ساقه‌ی مقدس میارن رو زمین ماری حمله می‌کنه ولی ساقه میزنه ماره رو می‌ترکونه چه زمانی این اتفاق میفته؟ زمانی که پوروشسب و دوغدو تازه ازدواج کرده بودن مادر و پدر زرتشت که داستان آشناییشون رو تعریف کردیم ازدواج کرده بودن


audio: Ieu64Mclh4w_0040.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
این آقای پوروشسب داماد چی کاره بوده؟ چوپان بوده چوپانی می‌کرده روزی در صحرا مشغول چرا بوده، دام‌ها رو برده بوده چرا که به هدایت همون دو تا ایزدی که عرض کردم ایزد بهمن و اردیبهشت میره به سمت همین درختی که روان زرتشتو اونجا در یک ساقه‌ی مقدس نگهداری کرده بودن اونم سالم مونده بود ماره رو ترکونده بود آقا داماد ساقه رو پیدا می‌کنه حالا شما فکر کن ماره خورده بود، نبود دیگه آقا داماد پیدا می‌کنه، می‌بره خونه


audio: Ieu64Mclh4w_0041.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به دوغدو همسرش میگه من اینو پیدا کردم خیلی خوشگله اینو مراقبش باشیم، ها؟ اینجوری میشه که روان زرتشت وارد خانه‌ی دوغدو و پوروشسب میشه، همینجور الکی نیست! بله


audio: Ieu64Mclh4w_0042.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه یک نکته افسانه‌های زرتشت، به طور کلی افسانه‌های باستان بسیار پیچیده‌ان بنده تمام تلاشم رو در این قسمت می‌کنم که کاملا ساده و داستانی عرض کنم خدمت شما که بتونیم با هم به یک فهم و درک مشترکی برسیم و ادامه‌ی بحث رو بتونیم بیشتر ازش استفاده کنیم تا اینجا ما در رابطه با تولد زرتشت صحبت کردیم فره ایزدی رو خداوند از آسمان ششم به نحوی به مادر زرتشت رساند


audio: Ieu64Mclh4w_0043.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در ادامه روان و روح زرتشت که عنصر بعدی تولد اوست توسط دو ایزد که زیرمجموعه‌ی اهورامزدا بودند وارد زمین شد و به نوعی به دست پدر زرتشت رسید و او برد توی خونه‌شون و حالا از اون سه عنصری که عرض کردم که باعث تولد زرتشت شد یک عنصر مونده؛ فره ایزدی، روان و روح رو گفتیم حالا بریم سراغ تن زرتشت مونده بود عنصر سوم باید خلق میشد در واقع به زمین باید می‌رسید


audio: Ieu64Mclh4w_0044.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
برای این کار دو ایزد دیگر دستور گرفتند ایزدهایی به نام امرداد و خرداد آن‌ها دستور گرفتند تن زرتشت را بسازند که آن روح مقدس در گیاه مقدس در تن او وارد شود، حلول کند پرانتز یادآوری کنم این نکته رو در اساطیر باستانی معتقدند که ایزد امرداد سرور گیاهان است خدای گیاهان است ایزد خرداد هم پاینده‌ی آب است


audio: Ieu64Mclh4w_0045.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به همین جهته که این دو ایزد ماموریت گرفتند که از آب و گیاه، تن زرتشت رو بسازند به‌هرحال افسانه‌ها می‌گویند بعد از آفرینش تن زرتشت به دست این ایزدان مایه‌ی جسم او رو در ابرها گذاشتند و با بارش باران این مایه به زمین منتقل شد مایه‌ی تن زرتشت از طریق باران به دل گیاهان وارد شد و گیاهانی از زمین رشد کردند


audio: Ieu64Mclh4w_0046.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و در ادامه باز هم آقا داماد پدر زرتشت که چوپان بود، پوروشسب حالا نقش او مهم بود هدایت شد توسط همین دو ایزد ایزدان جدید که تن رو خلق کرده بودند، خرداد و امرداد او رو هدایت کردند که گله و گاوهاشو ببره اون سمتی و اون گاوها و گوسفندا در اون قسمت خاص بخورند از ان گیاهان خاص که باریده بود و رشد کرده بود از اون چرا کنند


audio: Ieu64Mclh4w_0047.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
که از طریق اون تن زرتشت حالا به وجود بیاد خیلی جذابه، افسانه‌های باستان در نهایت دام‌های پدر خانواده از آن گیاهان شما بشنو از تن زرتشت می‌خورند شیر در پستان‌های آن‌ها جمع می‌شود بنده عین افسانه‌های باستان رو نقل قول می‌کنم در ادامه دوغدو مادر زرتشت گاوان را می‌دوشد و پرورشسب پدر زرتشت آن شاخه‌ی مقدس را که روزی پیدا کرده بود و عرض کردم


audio: Ieu64Mclh4w_0048.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
با هدایت دو ایزد بهمن و اردیبهشت پیدا کرده بود آن شاخه‌ی مقدس را که حالا خشک شده بود می‌ساید در شیر مقدس که از پستان مقدس آمده بود و حالا سه عنصر دور هم جمع شده بودند فره ایزدی در وجود مادر زرتشت بود شاخه‌ی مقدس ساییده شده بود در شیر و شیر از کجا آمده بود؟ از پستان مقدس و گیاه مقدس و مایه‌ی زرتشت که از ابر باریده بود بر زمین


audio: Ieu64Mclh4w_0050.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
بیاییم جلوتر، از هفت تا پانزده سالگی زرتشت پیش خردمند و پارسای بزرگ زمان خود که نامش بود برزین مشغول فراگرفتن اصول دینی و روش کشاورزی و شفای بیماران بوده پونزده سالگی به عنوان مرد بالغ کمرآویز می‌گیره ایشون، یعنی چی؟ کمربندی به او میدن که معنیش این بوده که شما دیگه بالغ شدی برو به سلامت در ادامه یهو تورانیان به ایران حمله می‌کنند


audio: Ieu64Mclh4w_0051.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نتیجه؟ زرتشت برای دفاع از ایران، مام وطن، میره جنگ و این پیکار مدت‌ها طول می‌کشه اما جنگ و آدمکشی و زخمی کردن دیگران با روح زرتشت طبعا سازگار نبوده با فره ایزدی سازگار نبوده چه می‌کنه؟ به جای جنگاوری میره سراغ مداوای مجروحان صلیب سرخ طور میشه، پرستار بوده تو جنگ بعد از جنگ هم میره سراغ کمک به آسیب دیدگان جنگ


audio: Ieu64Mclh4w_0052.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
جمع بندی بخوایم بکنیم به این می‌رسیم آقای زرتشت نسبت به زندگی دیگران از ابتدا بی‌تفاوت نبوده براش مهم بوده و این جنگ و پیامدش در شکل گرفتن ایده‌ی دوگانه‌ی خیر و شر یا همون نور و ظلمت قطعا بسیار تاثیرگذار بوده برای ایشون اندیشه‌ی زرتشت رو می‌تونیم بگیم همین جنگ شکل داد به نوعی به‌هرحال در داستان‌ها آمده که زرتشت زمانی که از این جنگ برمی‌گرده کلا تو فکر بوده


audio: Ieu64Mclh4w_0053.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
مثل سربازانی که مثلا از جنگی سخت برمی‌گردن مثلا ویتنام کلا افسرده‌طور میشن پدر زرتشت می‌بینه ای بابا این بچه که همش تو فکره، این چه وضعیه؟


audio: Ieu64Mclh4w_0055.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یه تیکه زمین بهش میده، به زرتشت میگه برو برا خودت کشاورزی کن از این حال و هوا دربیای انشالله زرتشت مشغول کشاورزی میشه در ادامه یادآوری کنم قبل از این که بره جنگ تا پونزده سالگی یکی از چیزایی که داشته یاد می‌گرفته فنون کشاورزی بوده در ادامه ازدواج هم می‌کنه که بیشتر از اون حال و هوا دربیاد اما ذهنش همچنان درگیر بوده، درگیر جنگ و رنج آدمی و سیاهی و زشتی روزگار، انسان‌ها


audio: Ieu64Mclh4w_0056.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اینقدر این افکار در ذهن او می‌چرخه و می‌چرخه و می‌چرخه تا روزی به این نتیجه می‌رسه که آقا من برای زندگی معمولی یک زمین کشاورزی و یک خانواده ساخته نشدم من رسالتی بزرگ دارم! نتیجه؟ کنج عزلت برمی‌گزینه خلوت گزینی رو انتخاب می‌کنه که چه کنه؟ نفس رو نفس خودش رو پرورش بده


audio: Ieu64Mclh4w_0058.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و مدت زمانی درباره‌ی نیکی و زشتی اندیشه کنم باشد تا سرچشمه‌ی شوربختی انسان‌ها را بیابم آن را بخشکانم و مردمان را به سعادت رهنمون شوم و باز در داستان‌ها آورده‌اند که خانم آقای زرتشت بهش میگه چی؟ بیخیال مرد پاشو برو کار کن چی آور.بخشکونم.نون میخوایم شیر میخوایم چه وضعشه؟ بچه میخوام اصلا اما


audio: Ieu64Mclh4w_0059.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آقای زرتشت راه خود را انتخاب کرده بود چه می‌کنه؟ به کوه می‌زنه در انزوا به تفکر می‌پردازه و اینجا چند سالشه؟ بیست سال همه چیز گویا از اینجا آغاز شد


audio: Ieu64Mclh4w_0060.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
ده سال زمانی که از کوه بازمی‌گرده ده سال گذشته بود سی ساله بود زرتشت پرانتز یادآوری کنم ما زیاد داریم در روایات دینی که آن بزرگ فرزانه رفته تو دل طبیعت، تو کوه، در جنگل، زیر درخت این مسئله خیلی نکته‌ی مهمیه پیوند فرزانگان در تاریخ ادیان با طبیعت واقعا نکته‌ی بسیار مهمیست البته بحث دیگریست شاید روزی پرداختیم در مورخ به این مسائل


audio: Ieu64Mclh4w_0061.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به اشتراک فرزانگان و بزرگان ادیان، بگذریم زمانی که زرتشت برمی‌گرده سی ساله بود ده سال کارش تفکر بود، خوراکش چی بود؟ پنیر و میوه حال این که پنیرو از کجا میاورد؟ بحث دیگریست به‌هرحال در سال‌ها روزهای سختی رو گذرونده بود آقای زرتشت و البته روزهای آسونی رو یه روزهایی قطعا حال خوبی داشته، روزهایی حال بد گاه امیدوار بوده گاه ناامید اما


audio: Ieu64Mclh4w_0062.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یکی از اون روزهای سخت که بسیار دیگه ناامید بوده ایشون و داشته به این نتیجه می‌رسیده که آقا ولم کن فایده نداره عزلت نشینی برم سر خونه زندگیم زنم راست می‌گفت به غروب آفتاب خیره بوده که یک هو افکاری به ذهن او هجوم می‌آورد اینجا نقطه‌ی عطف زندگی زرتشت است چه افکاری؟ عرض می‌کنم


audio: Ieu64Mclh4w_0063.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
زرتشت با خود فکر می‌کرد همون‌طور که زمان آمیخته‌ای از روز و شب و روشنایی و تاریکیست در دنیا هم بدی وجود دارد خوبی هم همانطور که روز روشن است و تاریکی در آن جایی ندارد شب تاریک است و نور در آن جایی ندارد در واقع از نیکی نیکی پدید می‌آید و زشتی جز زشتی حاصل نمی‌شود اینجا نقطه‌ی عطف افکار زرتشت است


audio: Ieu64Mclh4w_0064.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نتیجه؟ بدخویان با توسل به خدای خوبی نمی‌توانند بدی کنند و برعکس از اهریمن نمی‌شود خوبی خواست اینان دو چیز جدا از هم هستند و بر دنیا دو نیرو حکومت می‌کنند این نتیجه‌ی مهم آقای زرتشت بود


audio: Ieu64Mclh4w_0067.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
پس ما یک اندیشه و یک روش و منش مقدس و نیک داریم که زرتشت بهش میگه سپنتا مینو در مقابلش یک اندیشه و منش و روش بد داریم


audio: Ieu64Mclh4w_0069.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نتیجه باز؟ همانا زرتشت به این بنیان بسیار فکر کرد و آیینی نو ساخت و برای ترویج آن از کوه به میان مردم برگشت از پس ده سال


audio: Ieu64Mclh4w_0071.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اگر بر آن‌ها که نور نثار می‌کنی نمی‌تابیدی خوشبختی تو کجا می‌بود؟ ده سال است که تو اوج گرفته و بر غار من تابیدی فغان که من از دانش خویش به تنگ آمدم و چون زنبور عسلی که بیش از حد عسل گرد آورده باشد نیازمند آنم که دست‌هایی به سویم دراز شوند تا قسمتی از آن را بر آنان نثار کنم


audio: Ieu64Mclh4w_0073.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اما باز هم همان اتفاقی که برای مادر زرتشت افتاد برای او هم به وجود آمد این خبر، خبر اندیشه‌ی پاک زرتشت خیلی سریع به اهریمن و دیوان رسید جناب اهریمن که در داستان‌ها آمده است که دیو دیوان است و مبلغ پلیدی تصمیم می‌گیره مانع این بشه که مروج نیکی و راستی یعنی آقای زرتشت بتونه کارشو انجام بده چه می‌کنه؟


audio: Ieu64Mclh4w_0074.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به دیو دروج یا در واقع همون دیو دروغ که اسمش هم هست بوئیتی ماموریت میده که آقا جان پامیشی میری زرتشتو فریب میدی اما زرتشت مقاومت می‌کنه، فریب نمی‌خوره به همین راحتی از اهورامزدا ایزد ایزدان کمک میخواد و میگه به من نیرو بده که مبلغ راستی و درستی بمانم زرتشت در نهایت موفق میشه جلوی این فریب می‌ایسته و بوئیتی رو شکست میده اما


audio: Ieu64Mclh4w_0076.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در ادامه اهریمن یک فراخوان میده دیوان بسیاری رو جمع می‌کنه و به همه‌ی اون‌ها ماموریت میده که آقا با هم دسته جمعی میرید هر جوری شده فریبش میدید میاید اهریمن وعده میده به زرتشت در ادامه که اگر مزدا رو انکار کنی و از تبلیغ آیین خودت دست برداری به مدت هزار سال سلطنت و سروری زمین را به تو خواهم داد پرانتز عرض کنم مزدا و اهورامزدا و هورمزد همه‌شون یکی‌ان


audio: Ieu64Mclh4w_0077.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یعنی هر جا در هر داستان و افسانه و روایتی هر کدوم از این‌ها اومده منظور یک چیز مشخصه به‌هرحال اهریمن وعده و وعید میده بسیار زرتشت اما در جواب تمام وعده‌ها میگه تا واپسین نفس در تبلیغ آیین و مبارزه با بدی و شر پایداری خواهم کرد اهریمن می‌پرسه با کدام سلاح؟


audio: Ieu64Mclh4w_0079.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
زرتشت پاسخ میده سلاحی جز نیکی، راستی و آیین مزدایی ندارم با این سلاح‌هاست که زشتی و بدی را ویران خواهم کرد و دیوان را نابود خواهم ساخت در ادامه زرتشت میره درگاه اهورامزدا و میگه ای اهورامزدا کمکم کن اهورامزدا کمکش می‌کنه و ستایش و نیکی رو به آموزه‌های زرتشت اضافه می‌کنه


audio: Ieu64Mclh4w_0081.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
مبارزات ادامه داشت نتیجه‌ی این مبارزه با بدی و پلیدی میشه اوستا اوستا کتاب مقدس دین زرتشته و کهن‌ترین و مهمترین اثر ادبیات ایرانی پیش از اسلامه کمی روش نازک شیم این کتاب از دو بخش اصلی تشکیل شده که شامل متون کهن و متون جدیده کهن‌ترین بخش اوستا هاست که شامل هفده سرود منصوب به زرتشته


audio: Ieu64Mclh4w_0082.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
گاثا یا گاتا سه اصل پندار نیک با هومته، گفتار نیک یا هوخته و کردار نیک با هورشته این‌ها هم بنیاد فکری دین زرتشته اما درباره‌ی الهیات زرتشتی اتفاق نظر وجود نداره علتش هم ابهامیست که تو اوستا وجود داره کمی روی ابهامات نازک شیم یکی از تفسیرها اینه که زرتشت دین یکتاپرستی رو رواج داده


audio: Ieu64Mclh4w_0083.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و برخی او رو اولین پیامبر یکتاپرست می‌دونن اما هستند کسانی که معتقدند زرتشت به خدای خیر و شر اعتقاد داشته و در نتیجه ثنویت یا دوگانه‌باوری در دینش وجود داشته تو تفسیر اول گفته میشه سراسر کتاب گاثاها یا گاتاها همون سرودهایی که عرض کردم فقط اهورامزدا ستایش شده و اشاره‌ای به خدای دیگری نیست


audio: Ieu64Mclh4w_0084.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
گفته شر یک نیروی موجود در جهانه دقیقا مثل خیر و انسان آزاده بین این دو تا، بین شر و خیر انتخاب کنه اهورامزدا قدرت شناخت و تفکیک این دو و انتخاب بین این دو رو به انسان داده و به همین دلیل انسان در مقابل اعمالش کاملا مسئولیت داره باید مسئولیتشو بپذیره و به خاطر انتخابی هم که می‌کنه بین خیر و شر باید عقوبت خیر و شر رو ببینه


audio: Ieu64Mclh4w_0087.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در تفسیر دوم اما گفته میشه اهورامزدا یک خدا و منشا خیره در مقابل یک خدای دیگه، خدای شر که آن خدای شر منشا شره طبیعتا پس بر این اساس دو خدا وجود داره


audio: Ieu64Mclh4w_0089.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و این مسئله مهمترین تفاوت دو تا تفسیریست که از زرتشت و زرتشتیان وجود داره تفسیر دوم میگه دو خدا وجود داره، تفسیر اول میگه یک خدا انسان هم مسئوله حال این که کدام درست است و کدام غلط؟ قضاوتش با شما اما چیز دیگری که از آیین زرتشت می‌دونیم اینه که به موعود هم باور داره این آیین زرتشتیان انتظار ظهور سه منجی از نسل زرتشتو دارن


audio: Ieu64Mclh4w_0090.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
معتقدند زرتشتیان که این منجیان یعنی خود زرتشت بعدش سوشیانت یا سوشیانس و بعد هم اوشیدرماه یا هوشیدرماه این‌ها این سه تا یکی پس از دیگری جهان رو پر از عدل خواهند کرد این‌ها خواهند آمد منجیان ما خواهند بود در نهایت بنا بر نظام فکری زرتشت و زرتشتیان جهان هستی سه دوره‌ی سه هزار ساله دارد


audio: Ieu64Mclh4w_0091.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و در پایان هر کدوم از این دوره‌ها، هر کدوم از این سه هزار سال یکی از این منجیان که اولیش زرتشته ظهور خواهند کرد و با ظهور آخرین منجی، آخرین سه هزار سال جهان هستی هم به پایان خواهد رسید این هم نظام فکری زرتشتیان


audio: Ieu64Mclh4w_0092.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
خب برگردیم به عملکرد شخص آقای زرتشت زمانی که زرتشت شروع می‌کنه تبلیغ دینش رو، دین جدیدش رو در ایران آیین‌های آریایی که مبتنی بر چند خدایی بودند رواج داشته زرتشت با چندخدایی رایج طبعا مخالفت می‌کنه و میگه آقاجان بت‌ها و خدایان متعدد کلا توهم‌اند چی میگین شما؟


audio: Ieu64Mclh4w_0094.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
دین زرتشت در مقابل زورگویی فرادستان و قدرتمندان جامعه قرار می‌گیره در ادامه مخالف بود کاملا با اون‌ها و طبیعتا زمانی که یک دین روزی بیاد بگه کل بت‌ها تعطیل توهم‌ان، خدا یکیست


audio: Ieu64Mclh4w_0096.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
مشخصا مایه‌دارها صداشون درمیاد، قدرتمندان صداشون درمیاد فرادستان صداشون درمیاد و این اتفاق هم افتاد در ایران کاهنان و بزرگان جامعه تحمل نکردند تفکر زرتشتو.نتیجه چه شد؟ شروع کردند برنامه‌ریزی کردن که زرتشت از جامعه دور شود و اینجوری میشه که حکم به تبعید زرتشت می‌دهند در واقع داستان اینجوری بوده که برای ده سال زرتشت آیینش رو تبیلغ می‌کرده


audio: Ieu64Mclh4w_0097.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اما فقط چند نفر تک و توک به آیین اون ایمان میارن اولین کسی هم که به اون ایمان میاره پسرعموش بوده فردی به نام مدیوماه اما با این حال باز هم حاکمان و کاهان می‌ترسیدن با این که هنوز کسی خیلی ایمان نیاورده بود تو ده سال با این حال می‌ترسیدن، می‌دونستن روزی او غالب خواهد شد بهش ایمان میارن، کار و کاسبی ما تمام! چه می‌کنن؟ حکم تبعید میدن به آقای زرتشت و او تبعید میشه


audio: Ieu64Mclh4w_0099.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به کدام خاک روی آورم؟ به کجا رفته و به کجا پناه جویم؟ چگونه تو را خشنود توانم ساخت ای مزدا؟ این سروده برای زمان تبعید زرتشته باید می‌رفته کسی هم به او پناه نمی‌داده یک سرود دیگه هم داره ایشون در همین رابطه میگه کی ای مزدا سپیده‌دم به در آید؟ و بشر به سوی راستی بگراید؟


audio: Ieu64Mclh4w_0100.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
کی نجات دهنده‌ی بزرگ با گفتار پر حکمت خویش به مراد رسد؟ کدامند کسانی که پاک‌منشی به یاری آنان آید؟ زهی امیدوارم که آن را نصیب من گردانی ای اهورا به‌هرحال زرتشت با خانواده‌ش یعنی پدر مادر و پسران و دختران عموزاده‌ش همون کسی که عرض کردم اولین کسی بود که ایمان آورد به زرتشت که او هم تبعید شد


audio: Ieu64Mclh4w_0101.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آقایی بود به نام مدیوماه با این‌ها و معدودی از پیروانش از شهر خارج میشن احتمالا همسر زرتشت هم طبق داستان‌هایی که وجود داره همراهی نکرده زرتشتو در این سفر و در این تبعید به هر حال این جماعت از ایران‌ویج که بنا بر اوستا نخستین جایی بوده که آریایی‌ها توش ساکن بودن به سمت جنوب شرقی حرکت می‌کنن و عرض کردم اختلاف وجود داره سر محل زندگی زرتشت اختلاف وجود داره


audio: Ieu64Mclh4w_0102.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
قطعی نمی‌تونیم بگیم دقیقا او اولش کجا زندگی می‌کرده؟ علتش هم اینه که این لغت ایران‌ویج که عرض کردم دقیق مشخص نیست به کجا اشاره می‌کنه؟ بعضی معتقدند این ایران‌ویج شرق ایرانه، افغانستان امروزی بعضی معتقدند نه غرب ایرانه و سمت آذربایجان امروزیه حال این که کجاست؟ بحث دیگریست


audio: Ieu64Mclh4w_0103.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یسنای پنجاه و یکم یا همون فصل پنجاه و یکم اوستا در طی همین سفر، در طی همین تبعید آقای زرتشت سروده شده که نشون میده تبعید و مهاجرت تو فصل زمستون اتفاق افتاده و تو سرما و بوران شدید و حالا می‌رسیم به شروع این قسمت جایی که زرتشت به یک خانه پناه می‌بره، خانه‌ی یک کشاورز و درخواست پناهندگی می‌کنه اما صاحب اون خونه بهش پناه نمیده


audio: Ieu64Mclh4w_0104.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نتیجه؟ مجبور میشن به مسیر خودشون ادامه بدن تو سرما تا میرسن به خطه‌ی پادشاهی گشتاسب بر اساس اساطیر آقای گشتاسب یا اون‌طور که در اوستا اومده ویشتاسب پادشاه ایران بوده اون زمان آقای زرتشت و همراهشان میرسن به خطه‌ی حکمرانی او میرن تو کاخ شاه و با او ملاقات می‌کنند و توی این ملاقات از آیین تو و نظام فکری جدید صحیت می‌کنند نظام فکری آقای زرتشت


audio: Ieu64Mclh4w_0105.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
از پادشاه دعوت می‌کنند که آقای گشتاسب به دین اهورایی دربیایید و از اینجا باز روایات مختلفه یک روایت میگه که زرتشت در اون دیدار معجزاتی رو می‌کنه برای پادشاه و اینجوری گشتاسب تحت تاثیر قرار می‌گیره پرانتز یادآوری کنم ما پیش از این در قسمت مربوط به تاریخچه‌ی ماریجوانا که حتما پیشنهاد می‌کنم ببینید بشنوید از پادکست مورخ به نقل از یک اسطوره شناس به نام آقای میرچا الیاده گفتیم که در همین دیدار زرتشت


audio: Ieu64Mclh4w_0106.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یک لیوان مانگ یا منگ یا همون بنگ که امروز حالا بهش میگن ماریجوانا یک لیوان از ماریجوانای ترکیب شده با شراب میده به پادشاه پادشاه ایران به گشتاسب میگه برو بالا، گشتاسب میره بالا و میره بالا و اونجا بسیار جذب زرتشت و آیین زرتشتی میشه این چی بود! دینت چیه؟ همونو می‌خوام! این یه روایت یه روایت دیگه هم هست که میگه آقا نه صحبت کردن چیزی نزدن صحبت کردن اون هم گفته چقدر خوبه و ما به آیین شما درمیایم


audio: Ieu64Mclh4w_0108.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اشتراک تمام روایات اینه که پادشاه ایران گشتاسب یا ویشتاسب جذب زرتشت و آیینش میشه اما دور و بری‌های پادشاه ایران اعتراض می‌کنن که آقا یعنی چی؟ یکی از در اومد تو هم گفتی خوبه! این چه وضعیه؟ نتیجه؟ بنا میشه یک بحث و مناظره بین زرتشت و کاهنان آن زمان ایران، کاهنان دربار در بگیره گشتاسب میگه آقا جان بحث کنید اگر برنده شدی آقای زرتشت


audio: Ieu64Mclh4w_0109.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
برنده شدی در مناظره من به آئین تو درمیام؛ حله؟ حله زرتشت در آن مناظره کل کاهنان رو گویا لوله می‌کنه و حسابی نظر پادشاه ایران رو جلب می‌کنه، نتیجه؟ گشتاسب به جاماسب وزیر حکیم خود دستور میده که برو عقاید زرتشتو بررسی کن جاماسب میره بررسی می‌کنه او هم تحت تاثیر زرتشت قرار می‌گیره و در نهایت موافقت می‌شود که پادشاه رسما اعلام کند که ما به آیین جدید درمی‌آییم


audio: Ieu64Mclh4w_0110.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و اینجوری گشتاسب پادشاه ایران زرتشتی میشه در تاریخ به علاوه فرشوشتر برادر جاماسب و یکی دیگه وزیران گشتاسب هم به دین زرتشتی درمیاد و بدین ترتییب مردمان زیادی که تحت تاثیر این بزرگان بودند همگی یک هو در ایران به دین زرتشت درمیان و اینجا داستان زرتشتی شدن مردمان ایران زمین در تاریخ ایران زمین آغاز میشه


audio: Ieu64Mclh4w_0111.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
ایمان آوردن کافی نبود کار از محکم‌کاری هم عیب نمی‌کرد، نتیجه؟ زرتشت و بزرگان دربار تصمیم می‌گیرن یه سری وصلت هم انجام بدن که پیوند ایرانیان با آیین زرتشت سفت‌وچفت‌تر بشه، چه می‌کنن؟ زرتشت با هووی دختر فرشوشتر وزیر دربار ازدواج می‌کنه از اون ور جاماسب با دختر زرتشت، خانم پروچیستا ازدواج می‌کنه و اینجوری میشه که جایگاه و موقعیت زرتشت


audio: Ieu64Mclh4w_0112.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در جامعه‌ی ایران آن زمان کاملا دیگه تثبیت میشه یه نکته هم بنده اینجا اضافه کنم این قسمت سراسر اسامی عجیب غریب بود واقعا ما تمام تلاشمون رو کردیم از منابع مختلف تلفظ درست اسامی رو پیدا بکنیم اگر اسمی رو این بنده‌ی کمترین اشتباه تلفظ کردم لطفا شما بفرمایید در قسمت‌های بعدی به محض برخورد دوباره با این اسامی اصلاح خواهیم کرد


audio: Ieu64Mclh4w_0113.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یک سوال مطرح کنیم، از چه زمانی صحبت می‌کنیم؟ از ایران گفتیم از نام پادشاه و وزیرانش گفتیم اما دقیقا چه خبره در اون دوران در ایران زمین؟ ایرانیان و تورانیان با هم درگیر بودن همون زمان و حتما داستان‌های این درگیری رو در شاهنامه‌ی فردوسی شنیدید شما خوبان خواندید که اگر نشنیدید و نخواندید حتما این کارو بکنید هر ایرانی به اعتقاد بنده وظیفه دارد


audio: Ieu64Mclh4w_0115.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
این بزرگان رو بخواند آثار این بزرگان را بخواند به‌هرحال زرتشت به گشتاسب توصیه می‌کنه که خراج دادن به تورانیان رو متوقف کن آقا واسه چی میدی الکی پول زور؟ این اتفاق میفته تورانیان شاکی میشن همین موضوع شاید باعث جنگ بین ایرانیان و تورانیان میشه ارجاسب پادشاه اون زمان تورانیان می‌بینه ایران داره مستقل میشه دین خودش، حکومت خودش، به ما هم که دیگه خراج نمیده


audio: Ieu64Mclh4w_0116.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
چه می‌کنه؟ لشکرکشی می‌کنه خیلی سریع به سمت ایران در حملاتش به بلخ صدمات زیادی به اون شهر و ایران و ایرانیان وارد می‌کنه ایرانیان شکست میخورن در بلخ زرتشت که خیلی ناراحت بود از این اتفاق پامیشه میره آتشکده‌ای به نام آنوش‌آذر آتشکده‌ای که همیشه روشن بوده آتشش شروع می‌کنه به راز و نیاز و دعا برای پیروزی ایرانیان او شروع می‌کنه به راز و نیاز اما بی‌خبر بوده که


audio: Ieu64Mclh4w_0117.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یک تورانی به نام توربرادروش در اون آتشکده قایم شده آماده ست که زرتشت بیاد او بکشدش نتیجه؟ توربرادروش از پشت به زرتشت که در حال مناجات بوده حمله میکنه و بدین ترتیب نوشتند در تاریخ که زرتشت پیامبر در هفتاد و هفت سالگی و بدین ترتیب عمرشو میده به شما


audio: Ieu64Mclh4w_0118.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
خبر شکست ایرانیان و مرگ زرتشت به کتایون همسر گشتاسب شاه میرسه کتایون که می‌بینه اوضاع خیلی خرابه بدو بدو میره پیش شاه ماجرا رو برای شوهرش توضیح میده و چی میگه؟ اجازه بدید از زبان حضرت فردوسی بشنویم که کتایون در آن دیدار چطور نقل می‌کنه؟ و چی میگه به شاه ایران و شما بشنو همسرش؟ سپاهی ز توران بیامد به بلخ


audio: Ieu64Mclh4w_0119.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
که شد مردم بلخ را روز تلخ همه بلخ پر غارت و کشتن است وز ایدر تو را روی برگشتن است شهنشاه لهراسب را پیش بلخ بکشتند و شد روز ما تار و تلخ وز آنجا به نوش‌آذر اندر شدند رد و هیربد را همه سر زدند ز خونشان فروزنده آتش بمرد چنین بد کنش خوار نتوان شمرد


audio: Ieu64Mclh4w_0120.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
بحث جنگ ایرانیان و تورانیان واقعا مفصله اینجا خلاصه عرض کنم که نتیجه‌ی جنگ ایران و توران چه شد؟ این شد که پسر گشتاسب یعنی اسفندیار به قدری پهلوونی از خودش نشون میده که ایرانیان پیروز میشن این اسفندیار البته همون اسفندیاریه که بعدا میره با رستم می‌جنگه و دیگه احتمالا همه می‌دانیم که تهش چی میشه؟ اما جدای از داستان‌های نقل شده یک نکته کاملا واضحه


audio: Ieu64Mclh4w_0121.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
دین و آیین زرتشت و شخص زرتشت نقش ویژه و تاثیر ویژه‌ای در تاریخ کهن ایران زمین داشته چند تا نکته رو اینجا عرض کنم اول این که زرتشت پیامبر یکجانشینی بوده آریایی‌هایی که از سمت شمال به سمت ایران اومده بودن اول چادرنشین و کوچ نشین بودن اما به تدریج گروهی از اون‌ها زندگی یکجانشینی رو انتخاب می‌کنن و تو روستاها و شهرها ساکن میشن


audio: Ieu64Mclh4w_0122.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در این دوگانه زندگی کردن بین چادرنشینی و یکجانشنینی کوچ و یکجانشینی زرتشت صراحتا هوادار زندگی یکجانشینی بوده این مهمه یه جورایی میشه گفت اولین پیامبر و فرزانه‌ی یکجانشین بوده آقای زرتشت کوچ‌نشینی رو با غارت‌گری و دروغ در پیوند می‌دونسته از طرفی معتقد بوده یکجانشینی باعث آبادی و توسعه میشه و چقد هم درست فکر می‌کرده و شد در ایران زمین


audio: Ieu64Mclh4w_0123.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
هواداران و پیروان زرتشت شهرنشیان یا روستانشیان ایران‌زمین بودن و دشمنانشان کوچ نشینان و چادرنشینان و این تاثیر جدی داشت در تاریخ ایران زمین یه جورایی میشه گفت برد ایران زمین رو به سمت شهر شدن و چیزی که ما می‌بینیم، چه کرد! در تاریخ چندین هزار ساله‌ی من و شما


audio: Ieu64Mclh4w_0124.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یکجانشنینی و شهرنشینی یک بحثه از طرف دیگه دین زرتشت دین ستایش طبیعت هم هست بسیار نکته‌ی مهمیه در آیین‌های رایج در زمانه‌ی زرتشت قربانی کردن به طور مثال امری طبیعی بود، رایج بود اما


audio: Ieu64Mclh4w_0126.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
گفته نکنید مشخصا! چرا؟ چون گاو می‌تونسته ابزار مفیدی در زندگی یکجانشینی باشه آقای زرتشت و زرتشتیان به جای خشونت و خونریزی بر آرامش و حفظ جان حیوانات تاکید می‌کردند پرانتز یادآوری کنم گاو در اسطوره‌ی آفرینش زرتشت نقش جدی داشت که پدرش دامدار بود و بر اساس اون دام‌ها کشیده شد به سمت پیدا کردن اون عنصر گیاهانی که اون گاوها خوردند


audio: Ieu64Mclh4w_0127.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و شد شیر و در نهایت به وجود اومدن زرتشت ضمن این که تو همون عنصرها گیاه هم نقش بسیار مهمی داشت که روان زرتشتو حمل می‌کرد به‌هرحال زرتشت و زرتشتیان همواره حامی حقوق حیوانات بودند و این در تاریخ ثبت شده است


audio: Ieu64Mclh4w_0128.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید روی یک نکته کمی نازک شیم عرض کردم تاریخ دقیق ظهور و گسترش دین زرتشت تا به امروز مشخص نیست بهترین منبع برای تشخیص زمان حیات زرتشت شاید تاریخ نگاری کسانتوس باشه، یک تاریخ نگار یونانیست این آدم او نوشته زرتشت 600 سال پیش از جنگ خشایارشا با یونانیان زندگی می‌کرده


audio: Ieu64Mclh4w_0129.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
این لشکرکشی کی اتفاق افتاده؟ سال 480 پیش از میلاد مسیح اگر به این نوشته استناد کنیم به این نتیجه می‌رسیم که زرتشت حدود 1080 سال قبل از میلاد مسیح و حدود 3100 سال پیش از همین لحظه که با هم صحبت می‌کنیم آیینش رو گسترش داده اگر این تاریخ رو بپذیریم اولین موعودی که زرتشت وعده‌شو داده الان باید ظهور کرده باشه، اولین منجی


audio: Ieu64Mclh4w_0130.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
عرض کردم زرتشتیان معتقدند کل جهان سه بازه‌ی 3000 ساله‌س و انتهای هر سه هزار سال یکی از اون سه منجی ظهور می‌کنه اولین منجی که بود؟ خود زرتشت اگر به این تاریخ‌ها استناد کنیم الان باید ظهور کرده باشه جناب زرتشت حال این که کرده است یا نه؟ شما بفرمایید


audio: Ieu64Mclh4w_0131.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
از تاثیرات سیاسی زرتشت و آیین زرتشتی هم بگیم دین زرتشتی از زمان حکومت مادها و هخامنشیان در ایران وجود داشته این رو منابع یونانی هم تایید می‌کنن کتیبه‌هایی که از پادشاهان هخامنشی به جا مونده باور اون پادشاهان به اهورامزدا خدای بزرگ زرتشتیان و برخی مضامین این دین مثل بیزاری از دروغ یا احترام به عناصر طبیعت رو نشون میده مشخصا


audio: Ieu64Mclh4w_0132.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
گرچه توی این کتیبه‌ها از خدایان دیگه هم یاد شده که نشون میده در دوره‌ی هخامنشیان مثلا زرتشتی تنها دین رسمی در ایران نبوده و چند خدایی همچنان رواج داشته احتمالا در کل هخامنشیان سیاست مذهبی روادارانه‌ای داشتند البته تاریخ این رو میگه عیسی به دین خود موسی به دین خود، در دوران هخامنشیان این نکته‌ی مهمیست چیزی که در رابطه با کوروش به طور مثال میگن جایی رو فتح می‌کرده به دین آن‌ها احترام می‌ذاشته


audio: Ieu64Mclh4w_0133.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و این رو وصیت هم کرد برای شاهان بعد از خودش حالا اگر تاریخو بیایم جلو در دوران اشکانیان ما کمتر می‌دونیم از زرتشت نسبت به هخامنشیان حتی البته با توجه به سکه‌هایی که کشف شده از اون دوران و نقش و نگارهای روی سکه‌ها می‌تونیم به این نتیجه برسیم که خدایان مختلفی پرستش میشده همچنان در دوران اشکانیان دین زرتشت رواج داشته احتمالا اما احتمالا تنها دین یا دین اکثریت نبوده


audio: Ieu64Mclh4w_0134.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
با این حال می‌دونیم که آقای بلاش یکم یکی از پادشاهان اشکانی که حدود 51 پس از میلاد حکومت می‌کرده دستور گردآوری اوستا رو داده اون زمان چرا گردآوری؟ اسکندر مقدونی زمانی دستور داد اوستا سوزانده شود بلاش یکم آمد گفت دوباره جمعش کنید که آن کتابیست درست


audio: Ieu64Mclh4w_0135.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یک سوال مهم در تاریخ ایران زمین دین زرتشت کی تبدیل شد به دین رسمی ایران در تاریخ ما؟ شما بفرمایید زمان ساسانیان! دقیقا ساسانیان زرتشتی رو تبدیل کردن به دین رسمی که بتونن بنیان حکومتشون رو مستحکم کنن و نکته‌ی مهم اینه که تبدیل شدن زرتشتی به دین رسمی ایران باعث تحولاتی در این دین هم شد مهمترین تحولات چی بود؟


audio: Ieu64Mclh4w_0136.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نظام سلسله مراتبی روحانی در این دین تقویت شد مغ‌ها که روحانیون زرتشت محسوب می‌شدند پاشون به سیاست باز شد و این بده باز مثال بزنیم یکی از همین مغ‌های پرقدرت در تاریخ آقایی بوده به نام کرتیر که هفت تا پادشاه ساسانی اومدن رفتن این بابا همچنان با قدرت نفوذ داشته در سیاست ساسانیان و اینقدری نفوذ داشته این آدم که یهودیان، مسیحیان، بوداییان، مانویان


audio: Ieu64Mclh4w_0137.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
همه رو سرکوب کرده گفته فقط زرتشت داداش این حرف‌ها نیست سنگ‌نگاره‌ی ایشون امروز وجود داره در نقش رجب نزدیکی تخت جمشید که همه‌ی این‌ها در واقع روش نوشته شده این سنگ نگاره هنوز هست


audio: Ieu64Mclh4w_0138.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اما سرنوشت دین زرتشت چه شد؟ این هم سوال مهمیست شما به می‌دانید که از پس حمله‌ی اعراب به ایران و از بین رفتن حکومت ساسانی دین زرتشت و پیروانش با دین اسلام و پیروانش که حالا دیگه مسلط و غالب شده بودند از پس حمله‌ی اعراب گرفتاری پیدا کردند البته یک نکته‌ی مهم وجود داره اون دو تا تفسیری که از زرتشتیان مطرحه در تاریخ که تفسیر اول میگه تک خدایی و یکتاپرستیست این دین


audio: Ieu64Mclh4w_0139.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و تفسیر دوم میگه دو خدایی این نکته‌ی مهمیست مخصوصا اینجا، زمانی که اعراب حمله می‌کنن اینه که مسلمانان دین زرتشت رو یکتاپرستی بدونن یا نه بسیار بر سرنوشت پیروان اون دین تاثیرگذار بوده و جالبه تفسیر غالب اون زمان، زمانی که اعراب حمله می‌کنن از دین زرتشت چه تفسیری داشتن؟ می‌گفتن دوگانه‌س این دو خداییه، یکتاپرستی نیست یکتاپرستی فقط ما! همه دوگانه‌پرستی و چندگانه‌پرستی


audio: Ieu64Mclh4w_0140.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
پیروان این دین مشرک شدند از نظر اعرابی که حمله کردند و در نهایت اعراب چند تا راه حل گذاشتند جلوی پای ایرانیان و زرتشتیان


audio: Ieu64Mclh4w_0141.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: INVALID_CHARS
text:
یک: اسلام رو بپذیرید دوم: مقاومت کنید که ما میگیم مشرکید می‌کشیمتون سوم: زرتشتی بمانید و جزیه پرداخت کنید به اسلام و در نهایت چهارم: برید


audio: Ieu64Mclh4w_0147.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
اون زمان خیلی از زرتشتیان پذیرفتند اسلام رو گفتن حوصله دردسر نداریم، حالا دین دینه دیگه قربونت باشه شلوغ نکن باشه باشه پذیرفتن ضمن این که تو قسمت حمله‌ی اعراب به ایران ما عرض کردیم خدمت شما که شرایط ایران جوری بود که زمانی که اسلام آمد اعراب آمدند از تساوی حقوق و عدالت صحبت کردند برای خیلی‌ها جذاب بود شاید به همین دلیل پذیرفتند بسیاری از ایرانیان و خیلی از زرتشتیان این یه دست


audio: Ieu64Mclh4w_0148.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
یه دسته هم که نپذیرفتن و کشته شدن دیگه اینم دسته دوم دسته‌ی سوم گفتن جزیه میدیم دین خودمونو داریم ازش محافظت می‌کنیم نگهش می‌داریم کاری با شما نداریم دشمنی نداریم جزیه‌تون هم میدیم و به این شکل زرتشتی ماندند و رهبران دینی زرتشت هم تلاش کردند که محافظت کنن واقعا از دین زرتشت و آثار زیادی هم نوشته شد در این دوران گرچه در ادامه زمانی که ترک‌های مسلمان به ایران حمله کردند همین حالت جزیه بده با هم کاری نداشته باشیم


audio: Ieu64Mclh4w_0149.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
آرو‌م باشیم هم از بین رفت خیلی سختگیری زیاد شد که فقط باید مسلمان باشی وگرنه می‌کشیمت فشار زیادی به زرتشتیان اومد و سایر ادیان تو اون دوران هم باز یه سری از ادیان مسلمون شدن و یه سری هم کشته شدن اما همچنان جمعیت زرتشتی در ایران وجود داشت حتی در اوج سخت‌گیری‌ها تا این لحظه هم که با هم صحبت می‌کنیم هم شما به می‌دانید وجود دارد در ایران زمین در نهایت دسته‌ی چهارم عده‌ای بودند که همون زمان که اعراب به ایران حمله کردند


audio: Ieu64Mclh4w_0150.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
و ساسانیان شکست خوردن شروع کردن مهاجرت کردن به مناطقی که دست اعراب نبود، حداقل اون زمان مخصوصا مهاجرت کردن به هند در واقع اگر نازک شیم بر تاریخ دین زرتشت و زرتشتیان این رو می‌بینیم که از همون ب بسم‌الله تسخیر ایران توسط اعراب کوچ گسترده‌ی زرتشتیان شروع میشه و یکی از دلایلی که از همون زمان تا همین لحظه جمعیت زرتشتی زیادی وجود داره در هند همین کوچ اجباری اون زمانه


audio: Ieu64Mclh4w_0151.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
زمان حمله‌ی اعراب به وجود اومد این کوچ هنوز هم پارسیان در هند هستند و یک گروه مهم به حساب میان این هم سرنوشت زرتشت و زرتشتیان در ایران


audio: Ieu64Mclh4w_0152.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در یک نتیجه گیری کلی، می‌تونیم بگیم زرتشت تصمیم گرفت زمانی کنج عزلت برگزیند چرا؟ چون ترس و ترومای سختی رو در دوران جنگ تجربه کرده بود و شاید همین ترس و تروما در زمان عزلت گزینی بود که باعث شد یک نظام فکری جدید و شما بشنو یک دین جدید خلق بشه دینی که بسیار آرام رشد کرد و طی قرن‌ها تونست


audio: Ieu64Mclh4w_0153.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
به دین رسمی کشور ما ایران زمین تبدیل بشه و البته با رسمی شدن پاش به سیاست هم باز شد همانند تمام ادیان در طول تاریخ بشر زرتشت دین ظبیعت‌دوستی و صلح‌خواهی بود مفاهیمی که شما به می‌دانید هیچ جایی در سیاست ندارد نتیجه؟ برای قرن‌ها دین زرتشت به عنوان دین رسمی ایرانیان به سمت چیزی رفت که خیلی


audio: Ieu64Mclh4w_0154.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
نسبتی با آرمان‌های شخص زرتشت نداشت شاید بشه گفت همین تغییر در دین و آیین زرتشت بود که نتیجه‌ش شد سقوط ایران و ساسانیان و توفیق اعراب مسلمان بر ایرانیان زرتشتی شاید بشه گفت وفادار نماندن به اصل ساده‌ای که زرتشت روزی گفت زمینه‌ساز از بین رفتن قدرت زرتشتیان شد


audio: Ieu64Mclh4w_0155.opus
source: youtube
source_id: Ieu64Mclh4w
invalidation: VALID
text:
در ایران زمین و در تاریخ بشر و نکته‌ی مهم دیگر این است که ما ایرانیان چه خوشمان بیاد چه بدمان همیشه‌ی تاریخ از 2500 سال پیش از این تا این لحظه که با هم صحبت می‌کنیم سیاستمون با دیانتمون گره خورده است متاسفانه و انگار این درهم‌تنیدگی در تقدیر ما نوشته شده است


audio: ouDRSrbDK2A_0002.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
من به مذهب نی ز سنی نی ز شیعه، نه ز سیکم نی دورنگم، نی دروغم نی فسادم، نی شریکم نی شمالی، نی جنوبی نه ز غربم، نه ز شرقم نی ز کوی فتنه پیشان نی پی تشویق فرقم نی بفکر جنگ لفظم نی بفکر تهمت و شر نی زر اندوزم، نه نوکر نی کلاه فتنه بر سر خطه ام افغان ستانست


audio: ouDRSrbDK2A_0003.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
خاک آن از من سراسر ما همه افغان و افغان سر بر سر با هم برابر رود و دریایت خروشان کوهسارت با جلالند فصل هایت بی نظیر و مردمانت با کمالند پاک بادا خطه من از کف شر و شرارت مرده بادا هر که بردست صلح میهن را بغارت خاک بادا بر دو چشمی


audio: ouDRSrbDK2A_0005.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
مرگ بر خصمت همیشه شاد زی بی درد ماتم دور بادا از وجودت تکه های راکت و بم سبز بادا، سبز بادا نام تو بر جسم و جانم زنده بادا، زنده بادا کشورم، افغانستانم


audio: ouDRSrbDK2A_0006.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
شعری که شنیدیم از لینا روزبه حیدری شاعر افغانستانی بود شاعر کشوری که تاریخی پر از سوز و گداز داره ما در موسیقی مورخ از پادکست مورخ هربار میریم در دل تاریخ اما اما تاریخ رو از منظر موسیقی بهش نگاه خواهیم کرد در این قسمت رفتیم سراغ تاریخ افغانستان و این‌بار دنبال جواب این سوالیم که


audio: ouDRSrbDK2A_0007.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
موسیقی چطور تونسته این تاریخ غمناک رو برای ما روایت کنه نتیجه ما با شما خواهیم رفت در دقایق آتی سراغ موسیقی اعتراضی افغانستان سلام من احمد هاشمی هستم و این‌جا ویژه برنامه‌ی موسیقی مورخه از پادکست مورخ بریم ببینیم چی‌شد


audio: ouDRSrbDK2A_0008.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
به رسم همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم ما یک منبع اما بسیار مهم خواهیم داشت در این قسمت پژوهش حامد سیاسی‌راد سرپرست تیم نویسندگان مورخ که سال‌ها پیش انجام داده در ارتباط با موسیقی اعتراضی افغانستان ما در دقایق پیش رو از نگاه مورخ و پادکست مورخ به آن نگاه خواهیم کرد و روایتش خواهیم کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0010.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
هر پژوهشی در ارتباط با موسیقی افغانستان احتمالا باید با یک نام شروع بشه احمد ظاهر احمد ظاهر برای افغانستان مثل محمدرضا شجریان برای ایران عبدالحلیم حافظ برای مصر ناظم غزالی برای عراق ابراهیم تاتیلیس برای ترکیه ودیع الصافی برای لبنان و نصرت فتح‌علی خان برای پاکستانه


audio: ouDRSrbDK2A_0011.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
البته با یک تفاوت احمد ظاهر خواننده اسطوره‌ای فارسی زبانان افغانستانه توجه کنیم پشتون‌زبانان چندان با موسیقی حال خوبی ندارن گویا مثالش دوستان طالبان به‌هرحال احمد ظاهر کسی‌ست که با صدا و استعداد سرشارش از مرزهای سیاسی تا متن‌های عاطفی سفر کرده و در پیوند با موسیقی و فرهنگ و


audio: ouDRSrbDK2A_0012.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
ادب ایرانی در تاریخ افغانستان موندگار شده اما قبل از روایت داستان داستان آقای احمد ظاهر اجازه بدید کمی برگردیم به عقب کجای بریم؟ بریم سراغ اسطوره‌ای که به نوعی الگوی خوانندگان بعد از خودش بود از جمله الگوی آقای احمد ظاهر از کی حرف می‌زنیم؟


audio: ouDRSrbDK2A_0014.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
نیاز به توضیح بلند بالا نیست که مقوله‌ی سنت چقدر در افغانستان ریشه داره سنتی که پر از قید و بنده در سنت جاری در افغانستان خوانندگی و مطربی اساسا وجهه‌ی خوبی نداشته و البته که کماکان هم بین بخش بزرگی از جامعه افغانستان جایگاه نازلی داره گرچه این شرایط رو ما هم در ایران‌مون تجربه کردیم البته نه به پررنگی افغانستان


audio: ouDRSrbDK2A_0015.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
اما به‌هرحال تو یکی دو دهه‌ی بعد از انقلاب 57 تو کشور ما هم به نوعی به موسیقی بها داده نمی‌شد و بسیاری از موسیقی‌ها ممنوع و حرام بود و البته هنوز هم بین بخش کوچیکی از جامعه ایران موسیقی همچین شرایطی هنوز داره ساز توی صداسیما پخش نمیشه قربونت برم حالا شما حسابش رو بکن بگذریم برگردیم به افغانستان دهه سی شرایطی که


audio: ouDRSrbDK2A_0016.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
فعالیت موسیقایی بین بخش بزرگی از جامعه‌ی افغانستان یه تابو به حساب میومد توی همچین شرایطی یک استعداد ویژه، به شکل مخفیانه البته و دور از چشم خانواده‌ش شروع می‌کنه به خوندن و این‌جوری تابو شکنی رو عملا شروع می‌کنه کسی که که به دلیل شروع مخفیانه فعالیت موسیقاییش اسم هنری ناشناس رو برای خودش انتخاب کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0017.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
اسم اصلی این خواننده افغان چی بود؟ صادق فطرت کسی که الهام بخش خواننده‌های بعد از خودش بود ناشناس ترانه‌های ملی و اعتراضی بسیاری داره ویژگی‌ای که باز هم تبدیل شد به الگوی خواننده‌های بعد از او در افغانستان


audio: ouDRSrbDK2A_0018.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
چند سال بعد از گل کردن فطرت تو فضای سیاسی اجتماعی بی‌نظیری که افغانستان داشت تجربه می‌کرد احمد ظاهر ظهور کرد کسی که اگرچه از صادق فطرت الهام گرفته بود اما حتی بیش از از ناشناس موسیقی افغانستان دست به تابو شکنی زد یعنی چی؟ احمد ظاهر


audio: ouDRSrbDK2A_0019.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
چهره‌های تاریخ افغانستانه کسی که بین مردم این دیار القاب زیادی هم داره چندتاش رو نام ببریم پادشه خوبان آقای صدا بلبل خوش الحان الویس پریسلی افغانستان و کلی عنوان‌های دیگه که نشان از چی داره؟ تاثیر فوق‌العاده او اون بر نسل‌های مختلف افغانستانی داره مسیری که احمد ظاهر طی کرد به نوعی برهم زدن مناسبات مناسبات اجتماعی وقت افغانستان بود ایشون


audio: ouDRSrbDK2A_0020.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
نه تنها صدایی بود که اون زمان در ساختار فرهنگی و سنتی افغانستان که موسیقی رو ممنوع می‌دونست تبدیل شد به محبوب قلب‌ها بلکه مرزهای فرهنگ آقازادگی رو هم در افغانستان کلا جابجا کرد، ترکوند چرا این رو میگم؟ عرض می‌کنم


audio: ouDRSrbDK2A_0021.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
عبدالظاهر ابراهیم خیل یا همون عبدالظاهر شریفی پدر احمد ظاهر از سیاست‌مداران پرنفوذ دوران ظاهر شاه بود و مدتی هم ایشون صدراعظم افغانستان بوده


audio: ouDRSrbDK2A_0022.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
این که بچه‌ی یه همچین شخص بانفوذی یه مطرب شه به اصطلاح درواقع دوستان البته اتفاق بسیار نایابی بود در افغانستان اون زمان به همین جهت احمدظاهر برای حضور در عرصه موسیقی جلوی پدر و سنت سیاسی و اجتماعی افغانستان یه تنه ایستاد


audio: ouDRSrbDK2A_0023.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
همین روحیه عصیان احمد ظاهر بود که در نهایت باعث مرگ مرموزش هم شد راز مرگ ظاهر هنوز هم که هنوزه سربه‌مهر باقی مونده اما بسیاری معتقدند که حکومت حفیظ الله امین درواقع رئیس‌جمهور کمونیست افغانستان در مرگ احمد ظاهر نقش داشته


audio: ouDRSrbDK2A_0024.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
پایان زندگی احمد ظاهر بعد از کودتا علیه ظاهر شاه اتفاق میفته در واقع هنوز هم هیچ‌کس دقیقا نمی‌دونه چی بر سر ظاهر اومد واقعا دولت وقت اون زمان اعلام کرد احمد ظاهر در سالروز تولد 33 سالگی‌اش و در حالی که منتظر تولد بچه‌اش بود به دلیل تصادف درگذشت.اما شواهد بسیاری وجود داره که ظاهر ترور شده چرا؟ داستان اینطوری بود که


audio: ouDRSrbDK2A_0025.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در 1352 شمسی آقای محمد داوود خان پسرعموی ظاهر شاه که شاه وقت افغانستان بود زمانی که شاه رفته بود برای درمان ایتالیا علیه‌ش کودتا می‌کنه قدرت رو ازش می‌گیره در دست می‌گیره میگه آقا از الان جمهوری منم صاحب قدرت درواقع یک جمهوری با گرایشات چپ ایجاد می‌کنه ایشون کمی بعد هم بین نیروهای چپ‌گرای افغانستان تو خودشون جنگ و جدل شروع میشه دلیل هم داشته


audio: ouDRSrbDK2A_0026.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
این جنگ و جدل توجه کنیم که شوروی اون زمان تو تقریبا همه‌ی کشورها یه‌دونه حزب چپ‌گرای نزدیک به خودش داشته مثال ایرانش حزب توده اما توی افغانستان دو تا حزب نزدیک به شوروی داشتیم جالبه یکیش مال پشتون‌ها یکیش برای الباقی اقوام افغانستان یعنی این دو قطبی قومی و نژادی در افغانستان حتی تو یک تفکر جهان‌وطنی و بدون مرز مثل کمونیسم هم سایه انداخته بوده


audio: ouDRSrbDK2A_0027.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
یه پرانتز عرض کنم ما در قسمت مربوط به طالبان مفصل گفتیم از این بحث و گرفتاری اقوام افغانستان پشتون‌ها این‌که اختلاف نژادی جدی وجود داره نگاه بالا به پایین جدی دارن همین طالبان که الان مثلا هستن، پشتونن الباقی رو آدم حساب نمی‌کنن تو دولت‌شون یه مدیریت کوچیک


audio: ouDRSrbDK2A_0029.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
اینو مفصل اونجا گفتیم پیشنهاد می‌کنم ببینید بشنوید لذت ببرید بسیار مکمل خوبی‌ست بگذریم در ادامه اردیبهشت 1357 به رهبری حزب دموکراتیک خلق افغانستان یه انقلابی ایجاد میشه در کشور افغانستان اسم انقلابه رو چی میذارن؟ انقلاب ثور نتیجه‌ی انقلاب چیه؟ حفیظ الله امین میرسه به قدرت


audio: ouDRSrbDK2A_0030.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
آقای احمد ظاهر با سیاست‌های جدیدی که روی کار اومده بود با وضعیت امنیتی و حکومت نظامی‌ای که حاکم شده بود و از اون طرف با گرایشات کمونیستی رابطه خوبی کلا نداشت و البته نفوذ ایشون هم بین افکار عمومی یعنی بین مردم از کل سیاسیون افغانستان بیشتر بود جالبه نتیجه چی میشه؟ طبیعتا به این فکر باید بیفتیم که احتمالا حاکمان تصمیم بگیرن حذفش کنن


audio: ouDRSrbDK2A_0031.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
خیلی‌ها معتقدند که احمد ظاهر به دستور شخص حفیظ الله امین کشته شد همسر آقای ظاهر معتقده تصادفی در کار نبود آقا جای گلوله رو بدن شوهر من بود و طبیعتا تو تصادف کسی به کسی گلوله شلیک نمی‌کنه


audio: ouDRSrbDK2A_0032.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
بعد از از حفیظ‌الله امین و تا به امروز که داریم صحبت می‌کنیم حکومت‌های مختلفی روی کار اومدن در افغانستان اما هیچ کدوم حاضر نشدند پرونده مرگ ظاهر رو باز کنن و پیگیری کنن جواب بدن حتی سال‌ها بعد از مرگ این خواننده بزرگ طالبان اومد مزار این بنده‌خدا رو تخریب کرد که چه کنه؟ ثابت کنه که چقدر از این چهره‌ی نامدار کینه داره به هر حال اگرچه گل عمر احمد ظاهر


audio: ouDRSrbDK2A_0033.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در دوران حکومت کمونیست‌ها چیده شد اما میشه گفت اوج شهرت و محبوبیت و فعالیت احمد ظاهر در سال‌های دهه پنجاه شمسی بوده درواقع ده سال آخر حکومت ظاهر شاه اوج ایشون بوده بذارید این‌جوری بگیم دورانی که به دهه دموکراسی و آزادی در افغانستان معروفه طبیعتا چندان نیازی به آهنگ‌سازی سیاسی و اعتراضی نبوده اون دوران اما موسیقی اجتماعی


audio: ouDRSrbDK2A_0034.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
و گفتن از مردم یکی از مبانی موسیقایی احمد ظاهر بوده همیشه و چطور حلقه‌های این اتفاق شکل گرفته؟ جالبه احمد ظاهر رابطه خیلی نزدیکی داشته خلیل الله خلیلی کی بوده ایشون؟ یکی از سیاستمداران افغانستان در دوران ظاهر شاه و یکی از معروف‌ترین شعرای دوران معاصر افغانستان جالبه نتیجه خلیلی اشعار سیاسی و اجتماعی می‌گفته احمدظاهر هم یا صدای زیباش


audio: ouDRSrbDK2A_0036.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
البته تنها صدای اعتراضی احمد ظاهر خوندن شعر‌های سیاسی اجتماعی خلیل الله خلیلی نبوده ظاهر به شدت متاثر از شعر و موسیقی وقت ایران هم بود شعر فارسی برای احمد ظاهر فقط توی شعرای افغانستانی و شعرای قدیمی مثل سعدی و مولانا خلاصه نمی‌شده


audio: ouDRSrbDK2A_0037.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
رحیم معینی کرمانشاهی رهی معیری جهانبخش پازوکی هوشنگ ابتهاج و فروغ فرخزاد این‌ها شعرای معاصر ایرانی بودند که احمد ظاهر اشعار اون‌ها رو خونده بین همه این‌هایی هم که عرض کردم فروغ فرخزاد رو از همه گویا بیشتر دوست داشته ظاهر البته تحت تاثیر موسیقی ایرانی هم بوده موسیقی‌ای که در اون دوران حسابی سیاسی و اعتراضی بود


audio: ouDRSrbDK2A_0038.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
خب من تو پرانتز بگم چرا سیاسی اعتراضی بود اون دوران؟ دهه پنجاهه دیگه دم انقلاب ایران بوده طبیعتا همه به سمت فضای سیاسی اجتماعی اعتراضی بودند مثالش محمدرضا شجریان ما در ویژه برنامه‌ی قبلی موسیقی مورخ پرداختیم به خسروی آواز ایران پیشنهاد می‌کنم ببینید قسمت محمدرضا شجریان رو و اقدامات او رو در دهه 50 و البته در ادامه بگذریم یه نکته جالب یکی از دلایل


audio: ouDRSrbDK2A_0039.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
آشنایی عمیق احمد ظاهر با موسیقی ایرانی خانواده زلاند بوده خانواده موسیقی افغانستان بسیاری از موسیقی‌دوستان فرید زلاند رو می‌شناسیم موزیسین کاربلد و کاردرست افغانی‌الاصلی که کیه ایشون؟ کسی که یکی از مهم‌ترین آهنگ‌سازهای معاصر ایران به حساب میاد و خیلی از کارهای مهم و خوب خواننده‌های بزرگ مثل هایده داریوش، گوگوش ابی، معین


audio: ouDRSrbDK2A_0040.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
ستار، لیلا فروهر حمیرا ، منوچهر سخایی و حالا سایر هنرمندان رو با هنرنمایی ایشون ما شنیدیم بذارید با چندتا مثال یادآوری کنم تو ذهنمون مرور کنیم آثار موندگاری مثل یاور همیشه مومن نون و پنیر و سبزی ستاره دنباله دار خانم گل ابی مرهم شانه‌هایت روزهای روشن واویلا


audio: ouDRSrbDK2A_0041.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
پادشه خوبان بگو ای یار بگو و حالا ترانه‌های بسیاری این‌ها الان اومد توی ذهن من و چه نتیجه‌ای حالا می‌خوام بگیرم؟ بسیاری از ترانه‌های مشهور ایرانی پاپ دهه 50 که تا امروز هم البته مشهورند اثر این آهنگساز افغانستانی‌الاصله فرید زلاند


audio: ouDRSrbDK2A_0042.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
البته فرید زلاند هنوزم داره کار می‌کنه، بگذریم به خانواده‌شون بپردازیم سهیلا و شهلا خواهرهای فرید و همینطور وحید، برادرش و سارا زلاند مادرش این‌ها از خواننده‌ها آهنگسازهای موفق افغاسنتانی‌ان اما استاد همه این‌ها و بسیاری از موسیقی‌دان‌های معاصر افغانستان از جمله اقای احمد ظاهر کی بوده؟ پدر خانواده‌ی زلاند


audio: ouDRSrbDK2A_0043.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
جناب جلیل زلاند جلیل زلاند از اولین کساییه که سبک پاپ رو وارد موسیقی افغانستان می‌کنه اصلا زلاند که لقب حنجره طلایی رو داشته استاد احمد ظاهر بوده و هم‌زمان هم با بسیاری از خواننده‌های ایرانی مثل گوگوش و هایده کار می‌کرده و اینجوری بود که احمد ظاهر با موسیقی ایرانی آشنا میشه جلیل زلاند یکی از مهم‌ترین حماسی‌خون‌های


audio: ouDRSrbDK2A_0044.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
موسیقی افغانستان هم هست و کلی هم آهنگ ملی داره حتی سرود ملی افغانستان زمان محمد ظاهر شاه بعد محمد داود خان و جمهوری دموکرات خلق ساخته اقای جلیل زلانده


audio: ouDRSrbDK2A_0045.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
از جامعه‌ی زنان افغانستان هم حرف بزنیم بین خواننده‌های زن هم نسل البته احمد ظاهر هستند کسانی که صدای اعتراض رو بلند کردند اجازه بدید به این توجه کنیم که زنان در جامعه افغانستان متاسفانه همیشه محدود بودند و اگرچه جنبش زنان توی این کشور طی سال‌های اخیر موفقیت‌های واقعا زیادی کسب کرده و حتی بعد از روی کار اومدن مجدد این


audio: ouDRSrbDK2A_0048.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
مال امروزه مال این سال‌هاست الان می‌خوام درباره دهه 50 حرف بزنم که تو ایران هم نگاه بسته بود به زنان ببینیم افغانستان چی بوده در دوران احمد ظاهر دهه 50 شمسی اصلا از این خبرها نبوده کمتر زنی پیدا می‌شده جرات کنه در برابر جامعه مردسالار مقاومت کنه از اون بدتر قصد خوانندگی کنه اصلا یعنی قصد هم می‌کردن زنان احتمال مرگ


audio: ouDRSrbDK2A_0053.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
خانوم مهوش تایپیست وزارت معادن و صنایع افغانستان بود و زمانی اومد سراغ موسیقی که به دلیل زمزمه ترانه و پرت کردن حواس دیگران که قطعا هم حالا مردان بودن همکاراش از اون وزارتخونه اخراجش میکنن میگن ما حواسمون پرت میشه یه‌جوری میشیم چه میکنه؟ خانوم مهوش میره بخش موسیقی رادیو افغانستان و اونجا کار تایپ انجام میده و خب زمزمه کردن توی اون محیط


audio: ouDRSrbDK2A_0054.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
کلی تفاوت داشته نسبت به محیط کار سابقش یه روز ایشون داشته تایپ میکرده ترانه رم زمزمه میکرده برا خودش دوستان هنرمند رادیو افغانستان میشنون میگن به‌به چه صدایی کجا بودی تا حالا؟ و به سرعت صدای محوش از رادیو پخش میشه فقط 4سال بعد یعنی در 1350 مهوش تبدیل میشه به آوازه‌خوان برگزیده کشور افغانستان حالا اصم اصلیش چی بوده ایشون؟


audio: ouDRSrbDK2A_0055.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
گلالی درواقع اسم هنری یا لقب مهوش رو انتخاب کرده بوده که پدر مادرش نقهمن تو پرانتز یه خاطره بگم محمدرضا شجریان هم زمانی که شروع کرد با اسم سیاوش می‌خوند از ترس پدر مادرش یعنی شما ببینید اون مرد بود تو ایران تو اون دوران و می‌ترسید ایشون خانوم بود در دهه 50 در افغانستان درنهایت طولی نکشید که پدر و مادر ایشون فهمیدند


audio: ouDRSrbDK2A_0058.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
پدر مادرش به محض این‌که فهمیدند اول از شوهر مهوش شکایت می‌کنن میندازنش زندان بعد هم به دخترشون سم می‌خورونن که بکشنش


audio: ouDRSrbDK2A_0059.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
واقعا وحشتناکه و سرنوشت ایشون چی میشه؟ شانسی و معجزه‌آسا از سوءقصد پدر و مادرش جون سالم به در میبره و چند سال با هزار بالا و پایین که داستانش مفصله مهاجرت می‌کنه به آمریکا خانوم مهوش اولین خواننده‌ی تلویزیون کابله و اولین خواننده‌ی افغانستانیه که در سازمان ملل متحد ترانه اجرا کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0060.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
میهن و گلایه از ظلم و جور ظلم و جور زمانه یکی از محورهای اصلی بسیاری از ترانه‌هاییه که خانوم مهوش در زندگیش مهوش اجرا کرده


audio: ouDRSrbDK2A_0061.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
خب وقتی از موسیقی اعتراضی و سیاسی در افغانستان صحبت می‌کنیم قطعا یکی از مهم‌ترین آثاری که به یاد همه‌ی ما اهالی موسیقی میاد آهنگ سرزمین منه ترانه‌ای که توسط یکی از سیاسی‌ترین موسیقی‌دان‌های افغانستان خلق شده آقای داوود سرخوش البته این ترانه نه فقط به یاد موسیقی دوست‌ها و موسیقی‌دان ها بلکه احتمالا


audio: ouDRSrbDK2A_0063.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
پدرش غلام‌حیدر سرخوش دوران محمد ظاهر شاه به عنوان نماینده مجلس از ولایت ارزگان وارد مجلس شد و یک فعال سیاسی به نام بود که در منطقه هم با لقب وکیل میشناختنش غلام‌حیدر و خانواده پر جمعیتش داشتن تو منطقه زندگی آرومی رو سپری می‌کردن تا آتش جنگ به خانه و کاشانه‌شون افتاد


audio: ouDRSrbDK2A_0065.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
از جمله غلامحیدر تو جنگ اسلام‌گراها و کمونیست‌ها کشته شدند برادر بزرگ داوود سرور سرخوش باقی مونده اعضای خانواده رو جمع میکنه میره کجا؟ به کویته‌ی پاکستان سرور، بردار بزرگ خانواده هم راه پدر رو رفته بود فعال سیاسی شناخته شده‌ای بود در منطقه و البته یک آوازه خوان و شاعر مشهور هم بود و حالا بعد از مهاجرت به پاکستان


audio: ouDRSrbDK2A_0066.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
چه می‌کردند؟ سرور سرخوش در کنار برادر کوچک‌ترش توی یه‌دونه ساعت‌سازی کار می‌کردند تو همون کویته‌ی پاکستان اما در نهایت این وضعیت رو تاب نمیاره برادر بزرگتر چه می‌کنه؟ برمی‌گرده افغانستان تا گروه‌های مبارز رو علیه بنیادگراهای اسلامی متحد کنه و یک قیام مردمی رو رهبری کنه سرور سرخوش با برادر و خانواده خداحافظی کرد رفت افغانستان اما


audio: ouDRSrbDK2A_0068.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
داوود سرخوش برادر کوچکتر سال 2016 لقب اسطوره موسیقی افغانستان رو از دولت وقت این کشور دریافت کرد اما به عقب برگردیم سال 1980 و وقتی 9 ساله بود آواز و نواختن ساز دمبورا رو که یک سازیه شبیه به دوتار خودمون از برادرش سرور یاد گرفت سرور سرخوش این شروعی بود بر


audio: ouDRSrbDK2A_0069.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
تاریخ سازی او داوود کمی بعد برای ادامه تحصیل رفت انگلیس و بعد هم اتریش و توی این مسافرت‌ها در انگلیس و اتریش و این مسیر هرآنچه بر اون‌چه بر خانواده و کشورش افغانستان اومده بود با موسیقی برای دیگران نواخت و روایت کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0070.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
مضامین ترانه‌های داوود سرخوش ترانه‌های میهنی و اعتراضیه و اوج کارش هم یک آلبوم سیاسی ملیه به نام سرزمین من و به طور مشخص در این آلبوم ترانه‌ای با همین اسم دنیا رو فتح کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0073.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
داوود سرخوش یه سفر میره مزارشریف توی این سفر با مردی روبرو می‌شه که به داوود سرخوش التماس می‌کرده که خواهش می‌کنم جون مادرت این بچه‌ی یک‌ساله‌ی منو وردار ببر مال خودت به سرپرستی قبولش کن که از گرسنگی نمیره اینجا


audio: ouDRSrbDK2A_0074.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
این واقعه در کنار البته تمام فجایعی که بر سر خود داوود سرخوش خانواده‌ش، پدرش برادرش و دیگران و البته کشورش افغانستان رفته بود باعث چی میشه؟ باعث میشه ترانه سرزمین من و از پس اون آلبوم سرزمین من خلق بشه یک سال بعد در 1998 داوود سرخوش این ترانه رو خلق می‌کنه و در ادامه رشته‌ی این فجایع از هم گسسته نمیشه


audio: ouDRSrbDK2A_0075.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
کمی بعد از ساخته شدن این اثر و فقط در سه سال حوادث یازده سپتامبر اتفاق افتاد حمله آمریکا به افغانستان شروع شد و جنگی جدید درواقع آغاز شد در دل جنگ قبلی در ادامه ترور احمد شاه مسعود رهبر مقاومت پنجشیر علیه طالبان می‌جنگید اون رخ داد و در تمام این دوران ترانه سرزمین من بود که گویا درد و رنج افغانستان رو فریاد میزد


audio: ouDRSrbDK2A_0076.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
داوود سرخوش پیش و پس از این آلبوم یعنی آلبوم سرزمین من و تا به امروز هم تموم آثارش درون مایه سیاسی اعتراضی و ملی و انقلابی داشته چه وقتی که برای دختران دوچرخه‌سوار افغانستان خوند و چه زمانی که از فسادهای حاکمان گفت و همین مسائل هم باعث شد که حتی قبل از تسخیر مجدد افغانستان توسط طالبان به نوعی ایشون


audio: ouDRSrbDK2A_0077.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
به کشورش ممنوع الورود بشه سرخوش هنوز هم صدای بخش بزرگی از جامعه افغانستانه به طور مثال دو سال پیش زمانی که طالبان به قدرت برگشتند در افغانستان و اون اتفاقات افتاد داوود سرخوش در واکنش به مقاومت احمد مسعود پسر احمدشاه مسعود و البته اهالی پنجشیر در برابر طالبان و همین‌طور مقاومت زنان افغانستان


audio: ouDRSrbDK2A_0078.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در برابر بنیادگراهای اسلامی یه بیانیه منتشر کرد و متن این بیانیه توسط یکی از زنان افغانستانی خوانده و ضبط شد و پس از اون به صورت گسترده پخش شد بشنویم باهم بیانیه‌ی داوود سرخوش رو من نه می‌توانم به بهانه‌ی واقعیت گرایی که سیاست مداران نشخوار می‌کنند گپ تعامل با تروریستان قاتل را حتی در تصورم راه بدهم و


audio: ouDRSrbDK2A_0079.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
و به خطبه و حدیث‌شان باور کنم پشتم هنوز تکیه به بابا دارد صدای اعتراض بانوان گرامی کابل و هرات شنیدنی‌ترین ملودی این روزهای من است نبرد رزم‌آوران جبهه‌ی مقاومت پنجشیر برایم ستودنی و سرمست کننده است دلم همراه شجاعان پنجشیر است و با خود زمزمه میکنم بیا بریم به سنگران جمله‌ی خوبان همونجاست


audio: ouDRSrbDK2A_0080.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
داوود سرخوش ترانه سرا و خواننده‌ی ترانه سرزمین منه اما در مسیر خلق این اثر موندگار تنها نبوده یکی دیگه از موسیقیدان‌های محبوب افغانستان هم به عنوان آهنگساز کنار ایشون بوده امیرجان صبوری


audio: ouDRSrbDK2A_0081.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
کسی که صدا و سازش مثل ساز و صدای داوود سرخوش ملی و اعتراضیه صبوری زاده هراته و از قوم تاجیک و اگرچه سال‌های ساله که در ازبکستان زندگی می‌کنه اما ولی همیشه اونچه در افغانستان می‌گذره رو می‌شه از ترانه‌های ایشون شنید امیرجان صبوری هم خالق یکی دیگه از ترانه‌های مشهور اعتراضی افغانستانه ترانه‌ای که


audio: ouDRSrbDK2A_0083.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
این ترانه بعد از فجایع اخیر کشور افغانستان بیش از هر زمان دیگری شنیده شد و بارها و بارها هم توسط خواننده‌هایی از سراسر دنیا از جمله ایران و تاجیکستان و حتی خواننده‌های غربی خوانده شد


audio: ouDRSrbDK2A_0084.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در سال‌های اخیر البته تا پیش از برگشتن طالبان به قدرت جنبش زنان افغانستان قوی‌تر از هر زمان دیگری تاثیر خودش رو بر جامعه افغانستان میذاشت خداروشکر جنبشی که البته با حضور مجدد طالبان، واقعا متاسفانه معلوم نیست چقدر بتونه مقاومت کنه مسئله زنان در موسیقی سال‌های اخیر افغانسان بسیار پررنگ بوده و این وسط


audio: ouDRSrbDK2A_0085.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
یکی از مشهورترین سلبریتی‌های افغانستان آریانا سعید چندین آهنگ در ارتباط با زنان افغانستان خونده آریانا سعید با صدای گرمش و ظاهر و پوشش متفاوت و آزادانه‌ش و البته وحرکاتش روی سن موسیقی که خاصه و در ادامه با حضورش به عنوان داور در یک برنامه استعدادیابی مشهور به قدری به شهرت و محبوبیت رسید که سال 2016 میلادی


audio: ouDRSrbDK2A_0086.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
به عنوان یکی از ده چهره‌ی تاثیرگذار افغانستان انتخاب شد و البته امروز متاسفانه خارج از افغانستان و به نوعی در تبعید اجباری به سر می‌بره


audio: ouDRSrbDK2A_0087.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
با پیگیری موسیقی و ترانه هر کشوری می‌شه به حال و روز جامعه اون کشور پی برد اگر موسیقی صد ساله افغانستان رو با هم بررسی کنیم موسیقی حماسی و شاد رو می‌بینیم که جای خودش داد به چی؟ به موسیقی تلخ و معترض و سال‌های سال این نوع از موسیقی بین افغانستانی‌ها و حتی فراتر از مرزهای افغانستان همه‌گیر و محبوب شد اگر در ادامه تاریخش رو جلو بیایم


audio: ouDRSrbDK2A_0088.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
میبینیم که با پا گرفتن دموکراسی در این کشور باز هم موسیقی رنگ و روی سرخوشی و شادی به خودش گرفت و کم کم سبک رپ راک و بلوز برای بلند کردن صدای اعتراض جوون‌های افغانستانی نسبت به چی؟ نسبت به سیاست‌های حاکمیت بلند شد و این سبک‌های موسیقی هم مخاطب های خاص خودش رو پیدا کرده در افغانستان اما در این بین تو سال‌های اخیر یک صدا


audio: ouDRSrbDK2A_0089.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
بیش از بقیه صداهای معترض جوان افغانستان شنیده شد صدایی که موسیقی پاپ معترض افغانستانی رو جوری بلند کرد در ایران و بقیه کشورهای فارسی زبان هم ایشون طرفدارهای زیادی پیدا کرد


audio: ouDRSrbDK2A_0091.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
دختری که با نترسیدن از بوسه در میان طالب‌ها به شهرت رسید غوغا یک فعال زن و یک خواننده جوونه نماد زنانی مستعد از نسلی جدید در افغانستان که واقعا معلوم نیست زیر چکمه‌های بنیادگراها چه به روزشون خواهد آمد


audio: ouDRSrbDK2A_0092.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
حالا و امروز دو ساله که احمد مسعود جریان مقاومت پنجشیر رو در برابر طالبان داره رهبری می‌کنه به سیاق پدر و به نوعی ایشون تبدیل شده به نمادی برای امید در بخشی از جامعه افغانستان او او پسر احمد شاه مسعوده معروف به شیر دره پنجشیر رهبر نظامی افسانه‌ای افغانستان کسی که


audio: ouDRSrbDK2A_0093.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در زمان حمله شوروی به افغانستان علیه نیروهای خارجی جنگید و بعد هم با پا گرفتن طالبان در این کشور رو در روی تروریست‌های بنیادگرای اسلامی وطنی ایستاد بزرگان تاریخ با مرگشون هم تاثیرگزار میشن ترور احمد شاه مسعود در 1380 باعث شد خواننده‌های انقلابی متعددی در وصف این قهرمان جنگ


audio: ouDRSrbDK2A_0094.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
ترانه و سرود بخونن اینه که طالبان میره مدام مزار احمد شاه مسعود رو تخریب می‌کنه اما سوال آیا در تاریخ با تخریب مزار بزرگان یک قوم تاثیر اون بزرگ از بین رفته؟ قضاوتش با شما به هر حال یکی از ترانه‌هایی که بعد از تسلط مجدد طالبان بر افغانستان بسیار بازنشر و شنیده شد ترانه مسعود تو کجایی بود،


audio: ouDRSrbDK2A_0095.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
که برای دیگر مخالف سرسخت طالبان یعنی عبدالرزاق اچکزی هم ترانه‌ای دیگر بر همین وزن ساختند و خوانده شد عبدالرزاق فرمانده پلیس ملی افغانستان بود که او هم در 1397 توسط طالبان ترور شد


audio: ouDRSrbDK2A_0096.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
وقتی صفحات تاریخ معاصر افغانستان رو ورق می‌زنیم می‌بینیم که در بسیاری از از صفحات اون موسیقی در قلمروی هنرهای ممنوعه گرفتار بوده با این حال هیچ چیز مثل گوش سپردن به موسیقی افغانستان نمی‌تونه به درک تاریخ معاصر این کشور کمک کنه کما اینکه همواره موسیقی هر کشور تاریخش رو بازگو کرده اصولا


audio: ouDRSrbDK2A_0097.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
در همه کشورهای جنگ زده هنر و به طور ویژه موسیقی تحت تاثیر داستان جنگ قرار می‌گیرند و در افغانستان که جنگی از پس جنگ دیگه آمده و ثبات، امنیت و آزادی گمشده قدیمی این کشوره زبان معترض و در عین حال آشنای موسیقی هیچوقت نمی‌تونه خاموش بشه تاریخ نشان داد که خاموش نشد


audio: ouDRSrbDK2A_0098.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
و اگر درس بگیریم خاموش نخواهد شد امروز جریان سیاسی حاکم بر افغانستان یکی از اصلی‌ترین تفکرات مخالف موسیقیه و در این بین اونچه بیش از همه میشه بهش امیدوار بود قدرت جامعه مدنی افغانستانه قدرت یک ملته و لحظه لحظه‌ی موسیقی اعتراضی افغانستان این امید تاریخی رو پررنگ‌تر می‌کنه


audio: ouDRSrbDK2A_0099.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
به قول محمدرضا شجریان تاریخ نشون داده وقتی یه ملت خشمش برانگیخته می‌شه هیچ نیرویی نمیتونه جلوش مقاومت کنه پنج سال و ده سال و بیست سال و پونزده سال هم تو سن تاریخ چیزی نیست


audio: ouDRSrbDK2A_0101.opus
source: youtube
source_id: ouDRSrbDK2A
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیوپیکان تهیه و تولید شد تا ویژه برنامه بعدی موسیقی مورخ از پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ میسپرم و میبینمتون


audio: P08zyG1Y0mI_0001.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
آقایان یک افسر قزاق پیدا کردم که به درد کار ما می‌خوره هم قد بلنده، هم بداخمه هم پرهیبته افسرهاشم خیلی دوسش دارن باید روش حسابی فکر کنیم سیدضیا طباطبایی در جواب پرسید مسعود خان کیهان نظر شما در مورد این قزاقی که کلنل کاظم‌خان سیاح پیدا کرده، چیه؟ مسعود خان پاسخ داد سید عزیز این افسر قزاق


audio: P08zyG1Y0mI_0002.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
هم بیسواده، هم ترسو اگر قدرت دستش بیفته به همین دو دلیلی که عرض کردم می‌تونه خطرناک باشه سیدضیا طباطبایی پاسخ داد به نظر من آدم جذاب و خوش ظاهر و لوطی مسلکیه اما باید با بقیه رفقای کمیته آهن هم صحبت کنیم این دیالوگ‌ها بین سه نفر از اعضای اصلی کودتای سوم اسفند 1299 رد و بدل شد


audio: P08zyG1Y0mI_0003.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بین سید ضیاالدین طباطبایی مسعود خان کیهان و کلنل کاظم‌خان سیاح این دیالوگ‌ها مربوط به زمانیه که حلقه اولیه کودتا با اسم کمیته آهن تشکیل شده بود و به دنبال یک نظامی مقتدر می‌گشت برای چی؟ برای پیش‌برد کودتا و اون نظامی رضاخان میرپنج بود و بعد از این دیالوگ و با هماهنگی کمیته آهن


audio: P08zyG1Y0mI_0004.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
رضاخان میرپنج به حلقه اصلی کودتا اضافه شد ما در دقایق آتی و در این قسمت از مورخ در مورد یک کودتای تاریخ‌ساز صحبت خواهیم کرد به مناسبت سالروز این کودتا کودتایی که همین امروز که باهم صحبت می‌کنیم و این لحظه و بعد از گذشت 103 سال هنوز بحث درباره‌ش درباره‌ی ریشه‌های اصلی‌ش داغه و چرا داغه؟ همه می‌دانیم که کودتای سوم اسفند


audio: P08zyG1Y0mI_0005.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
تاریخ امروز ما رو ساخته و البته پتانسیل این رو داشته که از این هم تاریخ‌سازتر باشه اما سوال آیا کودتا ریشه خارجی داشت؟ در سوم اسفند یا به واسطه وضعیت اون روز ایران خیلی ملی و درونی اتفاق افتاد؟ آیا رضا شاه ناجی ایران بود و با قدرت رسیدن صلح و امنیت رو برقرار کرد و ایران رو به دروازه‌های مدرنیته نزدیک کرد یا برعکس


audio: P08zyG1Y0mI_0006.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
فردی بود که توسط انگلیس‌ها برای اهداف استعماری خودشون روی کار آمد و اینطوری تمام رشته‌های مشروطیت عملا پنبه شد کدام بود؟ ما در دقایق آتی مفصل و با فکت به سوالات پاسخ خواهیم داد سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد


audio: P08zyG1Y0mI_0007.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم اول، کتاب سیدضیا، عامل کودتا که مصاحبه‌ایست تفصیلی با سیدضیا‌الدین طباطبایی و توسط آقای صدرالدین الهی تهیه شده دوم و سوم، کتاب‌های ایران بین‌دو انقلاب و کتاب تاریخ ایران مدرن اثر یرواند آبراهامیان چهارم، کتاب رضا شاه اثر صادق زیباکلام


audio: P08zyG1Y0mI_0008.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
منبع پنجم ، کتاب مقاومت شکننده اثر جان فوران و در ادامه منبع ششم کتاب ایرانیان اثر همایون کاتوزیان منبع هفتممون دو نگاه به کودتای 3 اسفند مناظره‌ایست بین مجید تفرشی و فریدون مجلسی و در نهایت منبع هشتم کتاب نگاهی به شاه، اثر عباس میلانی این‌ها هشت منبع این قسمت مفصل پادکست مورخ خواهند بود


audio: P08zyG1Y0mI_0009.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و اجازه بدید اینجا یادآوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدئو های ارسالی از طرف شما خوبان مخاطبان همیشگی تیم مورخ رو با هم خواهیم دید ضمن اینکه راه ارتباطی ما برای ارسال ویدئوهای زیبای شما زمانی که مورخ رو می‌بینید یا می‌شنوید تلگرام پادکست مورخ خواهد بود


audio: P08zyG1Y0mI_0014.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
قبل از شروع اجازه بدید دو نکته رو بنده عرض کنم نکته اول درباره منابع متعدد این قسمته خب ما کم‌تر قسمتی رو در مورخ داشتیم که نزدیک به ده منبع رو مورد پژوهش قرار بدیم و در نهایت تبدیلش بکنیم به یک متن جامع و کامل برای شما خوبان ضمن اینکه چرا عرض می‌کنم نزدیک به ده منبع؟ شاید بیش از این‌ها بوده نزدیک به


audio: P08zyG1Y0mI_0016.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اما به وسطه میزان استفاده منتخب شده است این هشت منبعی که بنده ازشون اسم بردم این بار و در این قسمت و این موضوع به جز اینکه منابع معتدد به ما کمک می‌کنه که روایتی هرچه کامل‌تر و البته منصفانه‌تر خدمت شما ارائه کنیم این تعدد منابع در این قسمت کمکمون کرد تا با توجه به حساسیت این موضوع رد پای یه سری از داستان‌ها رو در دل تاریخ پیدا کنیم و به ریشه‌هاش برسیم چرا که زمانی که یک داستان رو


audio: P08zyG1Y0mI_0017.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در منابع مختلف پیدا کنیم به حقیقت اون داستان بیشتر پی می‌بریم که ما بسیار نیاز داریم امروز در موضوعاتی از این دست حقیقت رو پیدا بکنیم و منصفانه بیانش کنیم یه مثال بزنم رد پای آقایی به نام اردشیر ریپورتر کسی که طی تاریخ‌نگاری رسمی این چهاردهه اخیر اسمش به عنوان عامل اصلی کودتای سوم اسفند مطرحه کی بوده ایشون؟ یک زرتشتی ایرانی‌تبار هندی


audio: P08zyG1Y0mI_0018.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که از طرف حکومت راج بریتانیا یعنی همون در واقع حکومت بریتانیا در هند مامورشده بود بیاد ایران و به رضا خان آموزش سیاسی بده و ایشون رو بندازه در خط کودتا و کمکش کنه که به سلطنت برسه و همه این‌ها رو هم با هماهنگی با دستگاه امنیتی اطلاعاتی بریتانیای کبیر انجام داده بوده البته اجازه بدید زود قضاوت نکنیم این فقط مثالیست عرض کردم که در منابع متعدد


audio: P08zyG1Y0mI_0019.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
می‌شود به اتفاقات جدید دست پیدا کرد به واقعیت در واقع این مثالی بود برای اینکه بدانیم و آگاه باشیم که چرا در این قسمت ما از منابع متعدد استفاده کردیم یکی از دلایلش این بود که بفهمیم واقعا این اردشیر ریپورتر که بود و واقعا چه کرد در اون ایام، در مسیر کودتا؟


audio: P08zyG1Y0mI_0020.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
خب، اون نکته اول نکته دوم هم عرض کنم درباره یه سری از مفاهیمی‌ست نکته دوم بنده که تاریخ بار معنایی اون‌ها رو تغییر داده بذارید مثالی بزنم که توضیح بیشتری باشه برای شما خوبان استعمار و امپریالیسم این‌ها مفاهیمی‌ست که امروز به قدری ازش استفاده شده که معنایی که در گذشته داشته رو از دست داده عملا امپریالیسم و استعمار زمانی تا همین چند دهه قبل حتی


audio: P08zyG1Y0mI_0021.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در غرب اصلا معنی بدی نداشته واقعا امروز معنایی متفاوتی پیدا کرده اما غربی‌ها از این مفاهیم و از تاریخشون میشه گفت شرمنده نیستن واقعا امروزه، این مباحث در دانشگاه‌های غربی حتی تدریس میشه و بدون هیچ شرمندگی‌ای حتی درباره‌ش صحبت میشه داستان این کودتا هم همینه در واقع درباره واقعه 3 اسفند زمانی که رخ داد هیچ اختلاف‌نظری وجود نداشت که آقا این یک کودتاست دیگه


audio: P08zyG1Y0mI_0022.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
خود عواملش هم معتقد بودند که دارن کودتا می‌کنن عوامل اصلی این اتفاق در مورد کودتای 28 مرداد هم همین اتفاق افتاد درواقع اگرچه حکومت شاه اون زمان برای اون‌چه که رخ داد لقب رستاخیز ملی رو انتخاب کرد اما اون زمان هیچ صاحب‌نظری درباره این که اون واقعه یک کودتا بود، شکی نداشت چه موافقانش و چه مخالفانش بارها در مورخ بنده درباره‌ش صحبت کردم


audio: P08zyG1Y0mI_0023.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یه قسمت هم که اصلا مفصل به کودتای 28 مرداد پرداختیم که بسیار هم دوستانی اعتراض کردن که این نبوده و اون بوده گرچه بنده با فکت ثابت کردم که چرا اون واقعه کودتا بود؟ به هر حال زمانی که به منابع رجوع می‌کنیم این رو می‌بینیم که خود کسانی که این واقعه رو رقم زدند با خوشحالی از کودتای پیروزشون حرف می‌زنن و اصلا اعتقاد نداشتند که مثلا کودتا پدیده‌ای منفیست بحث بنده اینه مفاهیم تفییر می‌کنه، مثالش اینه


audio: P08zyG1Y0mI_0024.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اعتقاد این بوده کودتا کردیم و چقدر کودتای خوبی کردیم، و چیزی خوبی هم هست یا حتی اگر کودتا چیز خوبی نیست در آن زمان کودتا نیاز بوده و باید اتفاق می‌افتاده در واقع با افتخار معتقد بودند عوامل کودتا که یورش نظامی برای تغییر ناگهانی قدرت یا همون کودتا رقم خورده توسط اون‌ها و چقدر هم خوب کاری کردن که این کار رو کردن و یک مثال دیگه هم بزنم از تغییر مفاهیم در تاریخ دیکتاتوری تغییر کرده


audio: P08zyG1Y0mI_0025.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برخی از ما، به تفاوت معنای استبداد و دیکتاتوری متاسفانه توجه نداریم استبداد ساختاریست، که توش قانون حاکم نیست و دیکتاتوری چیه؟ نوعی از حکومت قانونه این تفاوت اساسیه در واقع یه زمانی حرکت از یک استبداد به سمت یک دیکتاتوری یعنی حرکت از یک بی‌قانونی به سمت نوعی از حکومت قانون


audio: P08zyG1Y0mI_0026.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یک اتفاق درخشان و مثبت قلمداد می‌شده در تاریخ دیکتاتور کی بوده؟ انسانی قوی که می‌تونسته بیاد اوضاع نابسامان رو تغییر بده و الآن این دو مفهوم امروز هر دو شده مثل فحش یعنی به یکی بگیم دیکتاتور یا مستبد هر دو به معنای یک فحش محسوب میشه، اما نکته مهم بنده یعنی نکته دومم این بود که در تاریخ زمانی این وقایعی که ازشون صحبت می‌کنیم مثل به عنوان مثال کودتا


audio: P08zyG1Y0mI_0028.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اما برای اینکه ببینیم چی شد که کوتادی سوم اسفند 1299 در ایران‌زمین رخ داد باید باهم سفر کنیم به حدود قبل از 15 سال قبل از اون به 1285 خورشیدی زمانی که انقلاب مشروطه با هدف گذار ایران به سمت دموکراسی و توسعه سیاسی به وقوع پیوست این انقلاب تا چه حالا حد موفق بود؟ یک سوال مطرح کنیم و برای جواب به این سوال حالا


audio: P08zyG1Y0mI_0029.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید یه سری بزنیم به ایران در آستانه کودتای سوم اسفند و ببینیم انقلاب مشروطه در ایران بعد از گذشت حدود 15 سال تا چه اندازه موفق بوده؟ داخل ایران و از نظر دموکراسی کشور ما طی اون پونزده سال بعد از انقلاب مشروطه کلا سه سال مجلس واقعی رو تجربه کرده در کل 15 سال سه سال سال اول، مجلسی رو داشته که به دستور محمدعلی شاه قاجار و به دست لیاخوف روسی


audio: P08zyG1Y0mI_0030.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به توپ بسته شد، تعطیل شد نتیجه چه شد؟ شکل گیری دوران استبداد صغیر بارها در مورخ ازش صحبت کردیم اما جنبش مشروطه چه کرد؟ از پا ننشست و عده‌ای از سران عشایر و طوایف رو با تیر و تفنگ از تبریز و رشت و اصفهان جمع کردن و اومدن تهران رو یه‌جورایی فتح کردن و دوباره حکومت مشروطه تجدید شد و اینجا مجلس دوم راه‌اندازی شد مجلسی که قرار بود انتخابی باشه


audio: P08zyG1Y0mI_0031.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اما افتاد مشکل‌ها جامعه ایران که اون زمان بیش از 80 درصد روستایی بودن و حدود 95 درصد هم بیسواد بودند در واقع جامعه‌ای بودند که درک درستی از دموکراسی نداشتن و قدرت دست کی بوده؟ دست خان‌ها و ملاهای روستاها و مجلس دوم هم تشکیل شد با این شرایط، اما قابل پیش‌بینی بود که به سرانجام خوبی نخواهد رسید و همین هم شد این مجلس، مجلس دوم


audio: P08zyG1Y0mI_0033.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اوضاع امنیت اما از وضعیت دموکراسی هم بدتر بود اون زمان در آستانه‌ی در واقع کودتای 1299 در این مدت سراسر ایران جنگ و هرج‌ومرج بود از انقلاب مشروطه به این‌ور و صحبت می‌کنیم هر خان و ایل‌مردی که عده‌ای تفنگ‌دار داشت گمون می‌کرد جنبش مشروطه برای اعطای آزادی پیروز شده و چه می‌کرد؟ به این نتیجه می‌رسید که پس منم آزادم که هر کاری می‌خو‌ام بکنم چه شد نتیجه؟


audio: P08zyG1Y0mI_0034.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
جنبش‌های محلی راه افتاد مثال بزنیم میرزا کوچک‌خان جنگلی با آرمان سوسیالیستی گیلان رو تسخیر کرد تو خراسان چه خبر بود؟ کلنل محمدتقی خان پسیان که فرمانده ژاندارمری بود با حکومت مرکزی قاجار در تهران اختلاف خورد و عملا اعلام استقلال کرد یه‌جورایی حکومت مستقل ایجاد کرد بیایم پایین‌تر، از سیستان تا بیرجند دست خان‌ها بود خوانین اداره می‌کردن


audio: P08zyG1Y0mI_0035.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و جدا از حکومت مرکزی باز، حکم‌رانی می‌کردن بریم به سمت غرب، تو آذربایجان غربی راهزنی به اسم اسماعیل خان سیمیتقو تعارف رو یهو گذاشت کنار و گفت من اصلا یه دولت جدید می‌خوام تشکیل بدم این حرف‌ها نیست رفت یه بخش‌هایی از کردستان رو هم فتح کرد حتی بیایم همون به پایین، خوزستان چه خبر بود؟ شیخ خزعل معروف البته با هماهنگی انگلیس‌ها قدرت رو در دست داشت حسابی و ساز جدایی میزد ایشون هم


audio: P08zyG1Y0mI_0036.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یعنی ببینیم چه خبره شاه قاجار حالا شاه مملکت چه می‌کرد در این اوضاع احوال؟ هیچ. البته به درستی هم هیچ کاری نمی‌کرد به دولت‌هایی که می‌اومدن و می‌رفتن می‌گفت آقا من شاه مشروطه‌ام قراره سلطنت کنم نه حکومت جمع کردن سیاست مملکت بناست با شما باشه یعنی اگه من بخوام ورود کنم که این برخلاف آرمان مشروطه‌ست! والا پس خودتون می‌دونید و خودتون


audio: P08zyG1Y0mI_0037.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یه نگاهی به اوضاع احوال جهان بکنیم همزمان در جهان و در همسایگی ما اوضاع احوال عجیب‌تر از داخل بوده جهان چه خبر بوده؟ درگیر جنگ جهانی اول بودن همه اون سمت بیایم بالا، تو روسیه چه خبر بود؟ انقلاب اکتبر 1917 رخ داد و با نزدیک شدن به 1299 خورشیدی جنگ جهانی اول تموم شد حالا و با تمام شدن این جنگ اوضاع اصلا برای بریتانیا که فاتح این جنگ هم بود خوب پیش نمی‌رفت، چرا؟


audio: P08zyG1Y0mI_0038.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بریتانیا دو مشکل داشت بعد از پایان جنگ جهانی اول اول این که از نظر اقتصادی و سیاسی خراب بود اوضاعاش یعنی تبدیل شده بود به یک کشور بسیار آسیب‌پذیر در واقع درسته در جنگ پیروز بود اما برای این پیروزی هر چی داشت هزینه کرده بود این یه مشکل، از اون طرف دو اتفاق مهم دیگه هم در سطح دنیا رخ داده بود که اون اتفاقات برای انگلیس شده بود مشکل اساسی اولیش، پیروزی انقلاب اکتبر


audio: P08zyG1Y0mI_0039.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بلشویکی بود در 1917 که عرض کردم دومیش فروپاشی امپراطوری عثمانی بود در 1918 میلادی حالا تو تمام این موارد، از جنگ شما بگیر تا این دو حالا انقلاب و فروپاشی عثمانی ایران درگیر بود به نوعی، چرا؟ ایران همسایه جنوبی روسیه بود از اون‌ور هم همسایه شرقی عثمانی سابق بود حالا ترکیه در حال تشکیل در واقع عثمانی فرو پاشید ترکیه در حال تشکیل بود


audio: P08zyG1Y0mI_0040.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و ایران در شرق ایران کشور جدیدالتاسیس بود اون سمتم انقلاب شده بود شوروی در حال تشکیل بود و ایران همسایه جنوبیش بود نتیجه‌ی همه‌ی این حرف‌ها چیه؟ یکی از مهم‌ترین مناطق دنیا برای بریتانیای آسیب‌دیده از جنگ کجا بود؟ ایران زمین


audio: P08zyG1Y0mI_0041.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بریتانیا در جنوب ایران ارتش خصوصی داشت اسمش چی بود؟ تفنگ‌چیان جنوب ایران در واقع ایران در جنوب گرفتار این تفنگ‌چیان بود و بعد از انقلاب اکتبر هم با بلشویک‌ها در شمال درگیر شده بود تو شمال ایرانم چه خبر بود؟ باز نیروهای انگلیسی، کنترل رو در دست داشتن و علیه نفوذ روس می‌جنگیدن گرچه غیر از انگلیس‌ها نیروهای نظامی دیگری بودند در ایران، اصلا چه خبر بوده در واقع اون ایام


audio: P08zyG1Y0mI_0042.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
چندین نیروی نظامی در ایران وجود داشت و این وسط یه قوه نظامی‌ام وجود داشت به نام قوای قزاق برای مدت‌ها هم تحت هدایت روسیه بود و چرا تحت هدایت روسیه بود؟ یعنی اصلا از کجا اومده بود این قوای نظامی قزاق؟ خیلی شنیدیم ولی این ریشه‌هاشو اجازه بدید بعد از یک فاصله‌ی موسقایی زیبا، عرض کنم خدمتتون


audio: P08zyG1Y0mI_0043.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برگردیم، به اواسط قرن سیزدهم خورشیدی ناصرالدین شاه قاجار از تزار روسیه در خواست می‌کنه که به خرج روسیه و به فرماندهی افسران روس یه لشکری شبیه به لشکر قزاق‌های خود تزار در ایران درست شه روسیه هم که می‌دونسته با این اتفاق نفوذش در ایران زیاد میشه، میگه نوکرتم هستم، اما وقتی انقلاب اکتبر 1917 پیروز میشه و بلشویک‌ها میان روی کار امتیازات و منافع دولت تزاری در ایران


audio: P08zyG1Y0mI_0044.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
کلا لغو میشه از طرف بلشویک‌ها نتیجه حالا قطعا وقتش بود که انگلیس‌ها بیان فرماندهی قزاق‌ها رو در دست بگیرن در واقع اسم قزاق باشه پشتش انگلستان حالا قوای قزاق که از پیش از انقلاب مشروطه در ایران حضور داشت حامی سلطنت ایران بود دیگه و بعد از انقلاب مشروطه همین قوای قزاق میشه حامی مشروطیت، اما جنگ جهانی اول تموم میشه از او‌ن‌ور بلشویک‌ها هم که انقلاب می‌کنن


audio: P08zyG1Y0mI_0045.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
قوای قزاق داستانش عوض میشه در واقع با کنار رفتن روسیه از رهبری قزاق‌ها این نیروی نظامی اسمش قزاق می‌مونه، اما عملا به انگلیس نزدیک‌تر میشه سیاست‌هاش دیگه با انگلیس‌ها هماهنگ میشه مثال بزنیم تو جنگ رشت و منجیل میره علیه میرزاکوچک‌خان جنگلی می‌جنگه در واقع قزاق‌ها و انگلیس‌ها رو می‌بینیم که دارن دوشادوش هم می‌جنگن علیه میرزاکوچک‌خان جنگلی که نزدیک بود به روسیه تفکرات میرزاکوچک‌خان


audio: P08zyG1Y0mI_0046.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
این وسط یک نیروی نظامی دیگه هم بود همه‌ی این‌ها رو بذاریم کنار یک نیروی نظامی در ایران بوده که بیش‌تر از قزاق‌ها محبوب بوده ژاندارمری بوده اسمش اگر چه فرماندهانش سوئدی بودن اما چون در راستای منافع ملی ایران تشکیل شده بود بسیار نیروی محبوبی بود این ژاندارمری حالا اینو داشته باشیم تا عرض کنم ادامه‌شو


audio: P08zyG1Y0mI_0047.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
توی همچین شرایطی اما، سیاست انگستان درباره ایران واحد نبود، چرا؟ عرض می‌کنم وزیر امورخارجه انگلستان آقایی بود به نام لرد جرج کرزن کی بود ایشون؟ کسی که وقتی به وزارت رسید


audio: P08zyG1Y0mI_0049.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و ایران قرارداد چی بود؟ هدفش جلوگیری از نفوذ شوروی در ایران بود و البته چون انگلیس رو ناظر بر تمام امور سیاسی ایران می‌کرد این قرارداد حسابی بین مردمان ایران ننگین قلمداد میشد


audio: P08zyG1Y0mI_0051.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
حالا این آقای کرزن آدمی بود بسیار جاه‌طلب بسیار دلش می‌خواست نخست‌وزیر بریتانیا بشه و البته با وزیر جوان جنگ بریتانیا یعنی وینیستون چرچیل اختلاف جدی هم داشت و اینجاش هم جالبه که سفارت بریتانیا در تهران که آقای هرمان نورمن وزیر مختارش بود اون زمان با این لرد کرزن حسابی اختلاف نظر داشت درباره‌ی چی؟ درباره‌ی ایران اصلا و سر چی اختلاف نظر داشت؟


audio: P08zyG1Y0mI_0054.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه‌ی بحث این رو یادآوری کنم جالبه با تمام این اختلافات داخلی در انگلستان نتیجه‌ی عملکرد انگلستان شد اینی که ما در تاریخ می‌بینیم شما کار رو ببین، به هر حال آقای کرزن با این ترفند که ما قصدمون اینه که یک قرارداد درخشان به ایران پیشکش کنیم و طبق اون ما قراره ارتش ایران رو نظام بروکراتیک ایران رو و نظام مالی ایران رو اصلاح‌کنیم و و چقدر گل و بلبلیم ما و نتیجه‌ش هم قرار بشه


audio: P08zyG1Y0mI_0057.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
آقای چرچیل و مجلس و سفارت انگلیس حالا با کرزن مخالف بودن چون چنین قراردادی برای انگلیس یک بار مالی سنگینی داشت و عرض کردم اوضاع و احوال انگلیس مخصوصا از نظر اقتصادی واقعا بد بود با پایان جنگ جهانی اول آقای کرزن اما به این قرارداد به شکل دیگه‌ای نگاه می‌کرد می‌گفت آقا این یه سرمایه‌گذاری بلندمدته خیلی‌ام اصرار داشت که قرارداد امضا شه در واقع ایشون می‌گفت در کوتاه مدت به نفع ایرانه


audio: P08zyG1Y0mI_0058.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در بلند مدت هم ایران رو از نفوذ شوروی حفظ کردیم و هم اوضاع احوال اقتصادی برای ما خیلی بهتر خواهد شد گوش کنید من چی میگم همون ابتدا هم یه سری از ایرانی‌های دلسوز اومدن با این قرارداد موافقت کردن حمایت کردن اما، افتاد مشکل‌ها امضای این قرارداد با یک رشوه‌خواری بزرگ همراه شد بریتانیا به سه نفر از رجال ایرانی یعنی وثوق‌الدوله نخست‌وزیر وقت و صارم‌الدوله وزیر دارایی وقت و نصرت‌الدوله وزیر دادگستری وقت


audio: P08zyG1Y0mI_0059.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که ما در قسمت فرمانفرما در پادکست مورخ راجع‌بهشون صحبت کردیم اومد به اینا پول داد، پول کلون که بیان قراداد رو امضا کنید دیگه و همین خبر که فاش شد یک موجی از نارضایتی عمومی رو رقم زد عرض کردم پیش از این یه سری از ایرانیان دلسوز اصلا اومدن گفتن قرارداد خوبیه به نفع ماست بریم تو کارش مذاکره کنبم ولی رشوه‌ها که فاش شد، همه دیگه ناراضی شدن مثلا حمدعلی فروغی سید حسن مدرس و محمد مصدق


audio: P08zyG1Y0mI_0063.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
مسئله ایران برای بریتانیا مهم‌تر شد اتفاقا حالا دبگه داستان فقط نفوذ شوروی نبود حتی بحث فقط نفت ایران هم نبود بحث خلیج فارس دیگه مطرح شد ما در قسمت مربوط به خلیج فارس مفصل در این رابطه صحبت کردیم و ارزشش برای هر کشور رو اونجا بنده مفصل عرض کردم پیشنهاد می‌کنم حتما ببینید بشنوید از مورخ اونجا بنده عرض کردم که شیخ نشین‌هایی در مناطق تحت‌الحمایه بریتانیا در جنوب خلیج فارس داشتن شکل می‌گرفتن


audio: P08zyG1Y0mI_0064.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و بریتانیا هم به جد دنبال ایران‌زدایی یا ایرانی‌زدایی از خلیج فارس بود در واقع می‌خواست تمام جزایر ایرانی خلیج فارس رو بخره یا اجاره کنه که قدرت رو مال خود بکنه در خلیج فارس، اما در تاریخ دیدیم که موفق نبود و چرا می‌خواست این کار رو بکنه؟ خلیج فارش شما به می‌دانید بسیار منطقه مهمیست برای انگلیس در واقع منطقه مهمی هست تا همین الان که باهم صحبت می‌کنیم بنده در اون قسمت مفصل عرض کردم


audio: P08zyG1Y0mI_0065.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که ادامه‌ی استعمار انگلیس در هند و حالا بحث نفتی هم که کشف شده بود دو نکته‌ی مهم بود برای انگلیس که قدرتش رو حداکثری کنه در خیلج فارس و تنها هویت موجود در خلیج فارس هم از اسمش پیداست در تاریخ مال ایران زمین بود هیچ کدوم از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس اون زمان اصلا وجود خارجی نداشتن و بریتانیا هم نمی‌خواست هویت مستقلی غیر از خودش در خلیج فارس وجود داشته باشه، یعنی می‌خواست سند شش دنگ به نام خودش باشه


audio: P08zyG1Y0mI_0066.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نتیجه فکر کرد با ایجاد یه سری تغییرات در ایران می‌تونه این قضیه رو حل کنه کم‌کم داریم به دلایل و ریشه‌های ماجرای 1299 نزدیک میشیم


audio: P08zyG1Y0mI_0067.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
از اون طرف بحث بین‌النهرین و تشکیل کشور عراق هم یک مسئله‌ای بود برای خودش برتانیا در بدو شکل گیری کشور عراق دو سیاست مهم داشت به تاریخ که نگاه کنیم یک این که کشور مستقل کردی به هیچ وجه تشکیل نشه چون خودش باز میشه کانون اختلاف بین ایران و ترکیه و عراق دو، در ادامه سیاست‌های دوران عثمانی نباید اکثریت شیعه عراق قدرت می‌گرفتن از نظر بریتانیا


audio: P08zyG1Y0mI_0068.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در واقع پیش‌برد همچین سیاستی نیاز به چی داشت؟ نیاز به یک ایران آرام داشت حالا بیایم تو ایران شیخ خزعل در جنوب مورد حمایت بریتانیا بود دیگه یکی از عوامل آشوب در ایران شد همین آدم و نتیجه چه شد؟ باید به یک نحو کم هزینه‌ای در ایران تغییراتی انجام میشد که ایران آرام بشه از نظر بریتانیا که بریتانیا وقت بذاره منطقه رو درست بکنه به نفع خودش پس برخلاف خواست لرد کرزن


audio: P08zyG1Y0mI_0070.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
تصمیم بر آن شد که تغییرات به عهده خود ایرانیان گذاشته شود و نتیجه با احمدشاه مکاتبه شد که داداش خودت بشو رهبر اصلاحات آقای احمد شاه زیر بار نمی‌رفت می‌گفت سلطنت مشروطه یعنی این که من برم سفرهای فرنگم یعنی برم فرانسه و اینا کار و زندگی دارم عشق و حال و کاری به سیاست نداشته باشم مثل شاه خودتون مثل شاه بریتانیا دعوای اصلیش‌ام یعنی دعوای اصلی احمدشاه با بریتانیا


audio: P08zyG1Y0mI_0071.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سر سوبسیدی بود که بریتانیا زمان جنگ به پادشاهان تحت‌الحمایه‌ش می‌داد و احمدشاه قصدش این بود که این سوبسیده بیشترش شه یعنی تفکر گرفتاری ذهنی این بنده خدا اون وسط یه چیز دیگه بود پول ما رو بده این حرف‌ها چیه؟ در واقع این سوبسید به نوعی رشوه‌ای بود که دولت بریتانیا


audio: P08zyG1Y0mI_0073.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و این آقای احمد شاه هم یه بخشی از این رشوه‌ای که گرفته بود رو رفته بود سرمایه‌گذاری کرده بود در سوئیس و از بین برده بود، باخته بود پولو و حالا به انگلیس می‌گفت آقا پول ندارم پول بدید انگلیس اما عرض کردم، در اون زمان اصلا پول نداشت و می‌گفت آقا جان این کف دست بیا بکن مو نداره احمد آقا


audio: P08zyG1Y0mI_0074.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یه جمع بندی بکنم تا اینجا رو پس مسئله‌ی خلیج فارس مسئله‌ی هند که در اون ایام ایران اصلی‌ترین محافظ هند بود در برابر نفوذ روس‌ها از اون طرف مسئله‌ی بین‌النهرین و عراق و بعد مسئله‌ی نفت ایران که اصلی‌ترین منبع درآمد بریتانیا بود اینا همه و همه از گیر و گرفتاری‌های بین ایران و بریتانیا بود و به این هم توجه کنیم این آخری، یعنی مسئله نفت قبلا بنده عرض کردم مخصوصا در قسمت ملی شدن صنعت نفت که


audio: P08zyG1Y0mI_0075.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سهم ایران از نفتش، بر اساس قرارداد دارسی کلا 16 درصد بود که یه زمانی انقد بریتانیا روی نفت ایران مالیات بست که ایران بیش از سهم نفتش باید مالیات می‌داد یعنی از اون 16 درصد بدهکارم میشد به هرحال، همه این مسائل باعث شد بحث تغییر ناگهانی در ایران مطرح بشه و گفتیم یک سیاست واحد در ایران از طرف بریتانیا وجود نداشت تو خودشون دعوا بود که آقا چیکار کنیم ایران رو؟ وزارت خارجه


audio: P08zyG1Y0mI_0076.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نائب‌السلطنه بریتانیایی هند سفارت بریتانیا در ایران دستگاه امنیتی بریتانیا اون زمان مجلس و دربارشون وزارت جنگشون اینا هرکدوم یه سازی می‌زدن برای ایران و به نظر می‌رسه انگلیس واقعا خدا خدا می‌کرد توی ایران خودش یه اتفاقی بی‌افته حل شه حتی چرچیل در تاریخ نگاه کنیم پیش از کودتا میاد در مجلسشون یه نطقی می‌کنه خطاب به ایران و به ایران ضرب‌العجل میده میگه ایران


audio: P08zyG1Y0mI_0077.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
خودت خودتو تغییر بده تا ما نیومدیم تغییرت بدیم و حالا سوال ایران چطور باید تغییر می‌کرد؟ اینو هیچکس نمی‌دونست یعنی همه‌ش امید بود که یه تغییری بکنه ایشالا و هر کدوم از بخش‌های بریتانیام عرض کردم اختلاف داشتن و نظر خودشون داشتن حالا نظر خودشونو داشتن اما روی یک چیز اتفاق نظر وجود داشت کل دستگاه‌های سیاسی و صاحب نفوذ در بریتانیا روی چی اتفاق نظر داشتند؟


audio: P08zyG1Y0mI_0079.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یکی از نتایج انقلاب اکتبر در روسیه، جنگ داخلی بود انگلیسی که با موج انقلاب بلشویکی در سرتاسر اروپا مواجه شده بود سریعا اومد دخالت نظامی کرد در جنگ داخلی روسیه دخالتی که البته نتیجه‌ش چه شد؟ شکست پشت شکست نیروهای برتانیا در قفقاز شکست خوردن و عملا فرار کردن کجا فرار کردن؟ همون بغل ایران در رفتن اومدن ایران حالا فرمانده این نیروهای شکست خورده کی بود؟


audio: P08zyG1Y0mI_0080.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
آقایی به نام ادموند آیرونساید البته که آیرونساید نه فقط به دلیل شکست در روسیه بلکه با یک ماموریت وارد ایران شد چه ماموریتی؟ مفصل عرض می‌کنم


audio: P08zyG1Y0mI_0081.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
گفتیم، در گیرودار جنگ جهانی اول وزارت جنگ انگلستان به فرماندهی آقای وینستون چرچیل جوان مخالف حفظ نیروی نظامی بریتانیا در ایران بود از اون‌ور وزیر مختار بریتانیا در ایران، یعنی آقای هرمن نورمن نظرش یه چیز دیگه بود کلا کلا معتقد بود ایران جای مهمیه ما باید هر جوری شده نگهش داریم حالا نکته‌ی جذابش کجاست؟ انگلیس در ایران سفیر نداشته وزیر مختار داشته


audio: P08zyG1Y0mI_0082.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که این یه پله پایین‌تر از سفیر محسوب میشده و همین نشون میده با وجود اینکه نیروهای نظامی بریتانیا در ایران حضور داشتن و از اون‌ور قرارداد نفتی هم بین دو کشور وجود داشته اما اما، روابط دیپلماتیک بین دو کشور کامل نبوده یعنی سفیر نفرستاده در حد وزیر مختار نگه داشته و برسیم حالا به اون آقای آیرونساید و ماموریتش چی بود ماموریت ابن آقا؟ بنا بود ایشون بیاد ایران احمد شاه قاجار رو متقاعد کنه


audio: P08zyG1Y0mI_0083.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برای اینکه قوای قزاق روسی رو بسپاره به انگلیس‌ها و نتیجه چه شد‌؟ آقای آیرونساید عقب‌نشینی کرد در جنگ بریتانیا در قفقاز یجورایی شکست خورد عقب‌نشینی کرد و اومد وارد ایران شد و اولین مواجهه آیرونساید، با رضا خان در همین اوصاع احوال عقب‌نشینی ایشون بود به سمت ایران از کی صحبت می‌کنیم؟


audio: P08zyG1Y0mI_0085.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
عرض کردم پیش از این قزاق‌ها در کنار انگلیسی‌ها با قوای میرزاکوچک‌خان جنگلی در حال جنگ بودن کجا؟ در ایران از اون‌ور، نیروهای آیرونساید که وارد ایران شده بودند در واقع عقب‌نشینی کرده بودن از اون جنگ قفقاز و وارد ایران شده بودند می‌خواستن چیکار کنن؟ برن جنوب ایران برن در واقع مقر اصلی نیروهایی انگلیسی میگن چیکار کنیم چیکار نکنیم سر راه بریم یه سری بزنم به این نیروهای انگلیسی که دارن با میرزاکوچک‌خان جنگلی می‌جنگن


audio: P08zyG1Y0mI_0086.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
کجا می‌جنگیدن؟ اینم عرض کنم حد فاصل منجیل و رشت این جنگ در حال وقوع بود اینجا بوده که آقای آیرونساید با یک فرمانده قزاق آشنا میشه و کی بوده این فرمانده؟ رضای میرپنج یا رضا خان میرپنج اون زمان آقای آیرونساید، در همون نگاه اول گویا شیفته جذبه رضا خان میشه و چجوری این اتفاق می‌افته؟ این آیرونساید به عنوان یک فرمانده‌ی انگلیسی شروع می‌کنه یه سری دستور دادن به فوج قزاق


audio: P08zyG1Y0mI_0087.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یه نیروهای قزاق رضا خان اون وسط پا میشه میگه پسر خوب بدو دنبال زندگیت کتونی پاته یا نه فرار کن ما از تو دستور نمی‌گیریم ما فوج قزاقیم در واقع ما از هیچ خارجی‌ای دستور نمی‌گیریم و همین گویا همین باعث جذابیت رضا خان میشه برای آیرونساید اینو گوشه‌ی ذهن نگه داریم که در ادامه باهاش مفصل کار داریم


audio: P08zyG1Y0mI_0088.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
حالا سوال این رضا خان کی بود واقعا؟ رضای میرپنج و رضا شاه آینده از یک خانواده نظامی و اصالتا ترک بود و در آلاشت مازندران به دنیا اومد


audio: P08zyG1Y0mI_0090.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یعنی زمان کودتا ایشون چند سالش بوده؟ حدودا 43 به هر حال این آقا رضا بچه که بود به رضا سوادکوهی معروف بود


audio: P08zyG1Y0mI_0092.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و مادرش بچه رو برمیداره، میره سمت تهران و در محله‌ی سنگلج امروز که اون موقع هم سنگلج بوده مستقر میشه میگن تو مسیر تهران رضا عملا از دست میره مادر فکر می‌کنه رضا مرده از سرما در واقع یخ زده اطرافیان که بی‌تابی این مادر رو می‌بینن میگن گناه داره هرجوری شده این بچه‌ی 8 ماهه به‌زعم اونها مرده رو از مادر جدا می‌کنه می‌ذارن در کنار در واقع خرها و اسب‌هایی که


audio: P08zyG1Y0mI_0093.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
داشتن باهاش می‌اومدن تهران که فردا اینو بریم دفنش کنیم، اما گرمای تن اون چهارپایان، مجدد به رضای داستان ما جون میده بهش میگه پاشو حالا حالاها در تاریخ با شما کار داریم به هر حال اون مسیر تمام میشه و این مادر و فرزند در تهران ساکن میشن چون فرصت زیادی ندارم میام سریع جلوتر حدود 13، 14 ساله بوده که آقا رضا پا در مسیر پدر می‌ذاره و نظامی میشه در واقع چه می‌کنه؟


audio: P08zyG1Y0mI_0094.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
میره به فوج سوادکوه می‌پیونده تو دسته قزاق‌ها مشغول میشه و کم‌کم اونجا پله‌های ترقی رو طی می‌کنه مدتی می‌گذره، لقبش عوض میشه و بهش میگن رضا ماکسیم، چرا؟ چون جزو معدود افرادی بوده که توانایی کار کردن با مسلسل سنگین ماکسیم رو در ایران داشته کلا چند نفر بیشتر نبودن این آقا رضا یا رضا خان تحصیل نکرده بود هیچ وقت و در حد خوندن و نوشتن سواد داشت، اما


audio: P08zyG1Y0mI_0095.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
همین آدم در عین حال چند زبان رو صحبت می‌کرد ویکی از دلایل پیشرفتش در فوج قزاق دقیقا همین توانمندی و هوشش بود مثال بزنیم با همسایگانش به گویش آلاشتی صحبت می‌کرد محل تولدش با دیگران به فارسی معیار صحبت می‌کرد با افسران روس، روسی محاوره‌ای و روون صحبت می‌کرد با زیردستان خودش هم ترکی صحبت می‌کرد یعنی شما کار رو ببین به هر حال بیایم جلوتر


audio: P08zyG1Y0mI_0098.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
میاد یک شورشی رو ترتیب میده این شاه خلع شده ما در قسمت یپرم خان و البته قسمت‌های دیگری از مورخ مفصل پرداختیم به این اتفاقاتی که در اون زمان افتاد توی اون شورش، شورش سالار الدوله رضا ماکسیم در رکاب فرمانفرما و یپرم خان شروع می‌کنه جنگیدن و در ادامه و بعد از پیشرفت‌ها در 1299، یعنی حدود 43 سالگی رضا خان رضا خان شده فرمانده‌ی فوج همدان


audio: P08zyG1Y0mI_0099.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
خب بریم سراغ همدان و اتفاقاتش اونجا یک کودتا رقم می‌خوره که در تاریخ بهش میگن کودتای اول رضا خان کودتایی در دل خود فوج قزاق اما، عرض کردم قزاق‌ها بعد از انقلاب بولشویکی به انگلیس‌ها نزدیک شده بودن اما برای این نزدیکی نیاز بود یک تغییراتی مخصوصا در راس این قوا به وجود بیاد و نتیجه رضا خان که از شوروی ناامید شده بود و البته به دستور احمدشاه قاجار


audio: P08zyG1Y0mI_0100.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و به درخواست انگلیس‌ها، میاد آقای کلنل کلرژه فرمانده روسی قزاق رو که طرفدار بلشویک‌ها هم بود اینو کنار میزنه و معاونش رو به ریاست می‌رسونه همینجا بود که شاهین اقبال بر شانه‌ی رضا خان هم نشست و آیرونساید تو همین اوضاع و احواله که می‌بینتش و از اون جذبه‌ام خوشش میاد تا قبل از اینکه آیرونساید اقدامی در رابطه با رضا خان بکنه رضا خان از پس شکست قوای قزاق از جنگلی‌ها


audio: P08zyG1Y0mI_0101.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
کمک کرده بود چه اتفاقی بی‌افته؟ سردار همایون بشه ریاست قزاق‌ها یعنی یک ایرانی بشه ریاست قزاق‌ها یه سری از مورخین معتقدند رضا خان و بعدا رضا شاه مسیر شکست قزاق‌ها از جنگلی‌ها به میرزاکوچک‌خان اصلا کمک کرد، چرا؟ که زیرپوستی بتونه خودش بشه تصمیم‌گیر اصلی قزاق‌ها چرا میگم زیرپوستی؟ چون این سردار همایون آدم بی‌بخاری بوده و این عملا شده بود رئیس قزاق‌ها


audio: P08zyG1Y0mI_0103.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
خب برگردیم به داستان آیرونساید عرض کردم رفت حول و حوش منجیل و رشت رضا خان رو دید و با قزاق‌هایی که از میرزاکوچک‌خان شکست خورده بودن پاشد رفت قزوین در ادامه تو همین شهر قزوین این آقا رو به یک روزنامه‌نگار نصف نیمه روحانی عجیب غریب معرفی می‌کنن یعنی یه سریا میگن که آقای آیرونساید یه بابایی هست اصلا عجیب غریبه افکارش از کودتا صحبت می‌کنه چی میگه؟ آقای آیرون‌ساید سریع


audio: P08zyG1Y0mI_0104.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
پیرو میشه میگه کودتا؟ باریکلا هماهنگ کنین ما بریم این بابا رو ببینیم و کی بوده این بابا؟ سیدضیا طباطبایی این هم ضلع بعدی مثلث کودتا


audio: P08zyG1Y0mI_0105.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بریم سراغ آقا سید سید ضیا‌الدین طباطبایی یزدی که بود؟ متولد 1268 در شیراز از یک خانواده‌ی روحانی پدر ایشون روحانی مرتبط با دربار بود خودش ایشونم بنا بود روحانی بشه ولی نشد بخاطر همین هم عرض کردم نصف نیمه روحانی خود سیدضیا در گفته‌هاش میگه چون لباس متحدالشکلی وجود نداشت یه دستاری رو به شکل عمامه من می‌بستم سرم ولی هیچ‌وقت روحانی واقعی نشدم بنده شرمنده


audio: P08zyG1Y0mI_0106.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به هر حال آقای سیدضیا از 17 سالگی روزنامه‌نگار میشه و از همین طریق روزنامه‌نگاری با آدم‌های مهم ایران آشنا میشه کم‌کم در ادامه به دلیل مخالفتش با به توپ بسته مجلس می‌ندازنش زندان ایشون رو گرچه توسط مشروطه‌خواهان از زندان آزاد میشه و چه می‌کنه؟ میره فرانسه تحصیل کنه برگرده زمانی که برمی‌گرده از فرانسه دیگه تحصیل کرده‌ام شده بوده شان و منزلتش خیلی بالاتر میره


audio: P08zyG1Y0mI_0107.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و در کنارش نفوذ پدر هم بهش کمک می‌کنه که بتونه رشد سریع‌تر و بهتری بکنه، نسبت به قبل حالا شما همه‌ی اینا رو بذاره کنارهم از قبل آشنا ماشنا داشته زندانی سیاسی هم بوده بعد رفته فرانسه تحصیل کرده پدرش هم صاحب نفوذه اومده شان و شخصت بالاتر حالا نتیجه به سرعت می‌تونه با سفارت‌خونه‌ها ارتباط بگیره سیدضیا یه روزنامه‌ای هم راه می‌ندازن به اسم رعد که در سراسر جنگ جهانی اول


audio: P08zyG1Y0mI_0108.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در دفاع از انگلستان و متفقین مطلب چاپ می‌کرده راه به راه چرا؟ معتقد بودن از بین دو دشمن، یعنی روسیه و انگلیس مصلحت آن است که ما یعنی ایران با انگلیس ببندیم آقا جان بیایم جلوتر کمی بعد با پدر روحانی سلطنت‌طلبشم قطع رابطه می‌کنه آقا سیدضیا و پا میشه میره شیراز اونجا یک روزنامه‌ی مشروطه‌خواه برای خودش راه می‌ندازه به نام ندای اسلام و مهم‌ترین هدف این روزنامه یعنی ندای اسلام چی بوده؟


audio: P08zyG1Y0mI_0110.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اگرچه سیدضیاالدین طباطبایی انگلیس رو کشور بهتری برای پیش‌برد اهدافش در ایران می‌دونست تا روسیه، اما خود ایشون خیلی خیلی زیاد تحت تاثیر و طرفدار حتی بولشویک‌های روس بود و خیلی از لنین خوشش می‌اومده اتفاقا و بسیار دوست داشته ایشون در ایران همون مسیری رو بره، که لنین در روسیه رفت بسیاری معتقدند در تاریخ که کاری لنین در روسیه کرد و نتیجه‌ش شد انقلاب اکتبر


audio: P08zyG1Y0mI_0111.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
درواقع اولش یک نوعی از کودتا بوده و این آقای سیدضیا، برگردیم حالا به اون قزوین و افکار ایشون که اومدن گفتن به بابایی هست افکارش عجیبه از کودتا حرف میزنه این آقای سیدضیا دنبال همون الگوی لنین و نوعی کودتا بود گرچه سیدضیا بیش از لنین متاثر از موسیلینی بود رهبر فاشیست‌های ایتالیا اصلا شما کار رو ببین خود ایشون ببینیم چی میگه؟ تو گفته‌هاش هست سیدضیا که من دلم می‌خواهد مثل موسیلینی باشم


audio: P08zyG1Y0mI_0112.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
چرا که موسیلینی یک دیکتاتور مقتدر و ملی‌گرا و سوسیالیست بود من یه پرانتز باز کنم نکته‌ای که در ابتدای این قسمت عرض کردم همین بود دومین نکته که تعاریف قدیمی مثلا دیکتاتوری الزاما تعریف بدی نداشته در زمانی که داریم ازش صحبت می‌کنیم به هر حال نتیجه چه شد؟ همه‌ی این‌ها آقای سیدضیا، تحت تاثیر لنین و موسیلینی تصمیم داشت تا یک کار عملی علیه زمین‌داران و اشرافی


audio: P08zyG1Y0mI_0113.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که بهشون صفت زالو داده بود انجام بده چه کرد؟ یک گروه کوچکی از سیاستمدارایی که موافقش بودن رو جمع کرد و اسم اون گروه هم گذاشت کمیته آهن


audio: P08zyG1Y0mI_0114.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
زمانی که در قزوین، سید ضیا با آیرونساید آشنا می‌شه و در رابطه با اوضاع مملکت صحبت می‌کنه و میگه چاره‌ی کار آقا جان تنها کودتاست و بس آیرونساید هم با توجه به چیزی که در ایران دیده بود این نظر رو تایید می‌کنه و میگه آقا جان بنده‌ام موافقم بریم تو کارش گرچه آیرونساید، افکار بلندپروازانه‌ای هم در رابطه با اهداف سیاسی و استعماری انگلستان در ایران به ذهنش می‌رسید


audio: P08zyG1Y0mI_0115.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که اینو تایید کرد، چی بود افکارش؟ فکر می‌کرد اگر انگلیس در طرح سیدضیا بیاد بهش کمک کنه بعدا می‌تونه بهتر منافعش رو در ایران پیش ببره در تفکر آیرونساید، کاری که سیدضیا می‌خواست انجام بده همان تغییری بود که سیاسیون انگلیس انتظار داشتن در ایران رخ بده ولی نمی‌دونستن چجوری عرض کردم پیش از این همه‌ی طیف‌های سیاسی اشتراکشون چی بود در انگلستان؟ که آقا یه تغییری باید بکنه یه جوری ما نمی‌دونیم چجوری


audio: P08zyG1Y0mI_0116.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و در نهایت اون دیدار در قزوین چه شد بین آیرونساید و سیدضیا؟ پیش از اینکه آقای آیرونساید سعی کنه تصمیم‌گیران انگلیسی رو برای حمایت از کودتای سیدضیا، راضی کنه اول به سیدضیا یک انسان رو معرفی می‌کنه کی رو؟ کسی که مبارزه‌ش علیه میرزا کوچک‌خان جنگلی رو از نزدیک دیده بود و پسندیده بود آقای آیرونساید سریعا به سیدضیاالدین طباطبایی آقای آیرونساید میگه که


audio: P08zyG1Y0mI_0118.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در اون دیدار در قزوین آیرونساید به سید ضیا گفت علیه قزاق‌ها تبعیض‌های بسیاری وجود دارد و چرا این رو گفت؟ ایشون می‌گفت نیروهای ژاندارمری عزیز کرده دولتن و حقوقشون سر جاشه اما قزاق‌ها 8 ماهه حقوق نگرفتن بندگان خدا اینام زندگی دارن اساسا از زمانی که روس‌ها حمایتشون رو از نیروهای قزاق‌ها برداشتن در ایران این فوج قزاق بی‌صاحاب شده این چه زندگیه؟ اوضاعشون اصلا خوب نیست من نگرانم


audio: P08zyG1Y0mI_0119.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نتیجه این قزاق‌ها آقای آیرونساید گفته اینو این قزاق‌ها آماده‌ن که یه کار عجیب و غریب بکنن ریاستشون هم با اون آقاییه که بنده خدمتتون عرض کردم یعنی رضا ماکسیم همون رضا میرپنچ در واقع، مردم ایران منتظرند آقای سیدضیا که یکی بیاد نجاتشون بده این آقای رضا، برای ایفای چنین نقشی جذابیت کافی رو داره من داره بهت میگه


audio: P08zyG1Y0mI_0120.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بعد از اون دیدار و صحبت‌ها در قزوین آیرونساید انگلیسی سریعا روانه تهران میشه یه راست میره سفارت انگلیس و داستان رو مو به مو تعریف می‌کنه و از سفارت می‌خواهد که آقا به سیدضیا کمک کنین اما، کسی تحویلش نمی‌گیره و کلا میگن برو دنبال زندگیت عرض کردم چند دستگی در تصمیم‌گیران سیاسی انگلستان بسیار زیاد بود مثالش چرچیل یه چیزی می‌گفت این ور وزیرمختار انگلستان در ایران اصلا یه چیز دیگه می‌گفت


audio: P08zyG1Y0mI_0121.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نتیجه این بار آقای آیرونساید میره دست سیدضیا رو می‌گیره می‌برتش تو سفارت انگلیس که شاید خود رهبر کودتای آینده بتونه نظر سفارت رو تغییر بده و آقای سیدضیا چه می‌کنه؟ بسیار آدم باهوشی بوده میره تو سفارت انگلیس میگه قربونت داداشم توجه کن


audio: P08zyG1Y0mI_0123.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
عملی کنی با این شرایطی که هست رشوه هم که دادی اذعان عمومی هم که نمی‌ذاره فکرشم نکن نتیجه شما میای به من سیدضیا کمک می‌کنی من یه دولت قدرتمند تشکیل میدم


audio: P08zyG1Y0mI_0125.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بدون اینکه اذعان کنیم داریم اجراش می‌کنیم، اجراش می‌کنیم خودمون تو خودمون اجراش می‌کنیم به کسی‌ام نمی‌گیم سفارت انگلیس و در واقع انگلیسی‌ها میگن بابا تو دیگه کی هستی حالا چجوری این کار رو بکنیم؟ سیدضیا میگه خب اول اعلام می‌کنیم که یه سری مشاور خارجی می‌خوایم بیاریم یه چندتا سوئدی و سویسی هم می‌ذاریم کنار شما که فقط انگلیسی نباشن اون مشاورها ور می‌داریم میاریم ایران، اما عملا شما دارید نظارت می‌کنید


audio: P08zyG1Y0mI_0127.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در نهایت، سفارت خانه انگلستان تصمیم‌میگیره از کودتا حمایت کنه و چی از این بهتره برای در واقع سفارت‌خونه؟ یه نامه می‌زنه به وزارت خارجه وزارت خارجه‌شون اول موافق نمی‌کنه چون طبیعتا گفتم هر کی حرف خودش رو میزد اما بازهم گفته‌ی سیدضیا، کارگر می‌افته چون خود وزارت امور خارجه انگلستان هم نمی‌دونسته چجوری


audio: P08zyG1Y0mI_0129.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
چیکار می‌کنه؟ به وزیر مختارش اعلام می‌کنه در ایران که آقا حله حمایت می‌کنیم، اما اگر این طرحی که میگی این پیروز شد، انجام شد یعنی این قرارداد انجام شد واقعا این اتفاق افتاد به نفع ما این مهمه تموم شد


audio: P08zyG1Y0mI_0132.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
پول کودتا رو انگلیس‌ها دادن به من گولشون زدم، وعده دوستانه دادم این‌ها، این بخشی از ادعای سیدضیاست درباره جلسه‌ای که الان درباره‌ش صبحت کردم جلسه با سفارت انگلستان جلسه‌ای که نتیجه‌ش شد حمایت مالی انگلستان از کودتای ایشون در ادامه چه شد؟ سیدضیا پول رو می‌گیره سریعا با رضا خان تماس می‌گیره و به بهانه بحث حقوق عقب‌مانده‌ی فوج قزاق


audio: P08zyG1Y0mI_0133.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و درجات معوقه، باهاش قرار می‌ذاره شما هوش رو ببین زمانی که رضاخان میاد دیدار سیدضیا آقای سیدضیا طباطبایی


audio: P08zyG1Y0mI_0137.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برو بریز بپاش زیردست‌ها و اصلا یه چیزی هم بذار روش بهشون بده حال کنن در ادامه‌ام به رضا خان میگه آقا داستان اینه من رفتم سفارت انگلیس بستم داستان کودتام اینجوریه در جریان باش و رضا خان هم به طبع، بسیار باهوش بوده و سریعا همراهی با سیدضیا رو قبول می‌کنه


audio: P08zyG1Y0mI_0138.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برسیم به روز واقعه صبح سوم اسفند نیروهای رضا خان، تقریبا سه هزار نفر از قزوین به سمت تهران حرکت می‌کنن به دستور رضاخان زمانی که قوای کودتا به سمت تهران حرکت می‌کنن تو تهران چه خبر بوده؟ همه می‌دونستن داره کودتا میشه، عیان بوده انقدر نماینده‌های دربار و سفارت انگلیس که البته احتمالا برای حفظ ظاهر همراه درباری‌ها شده بودن، چیکار می‌کنن؟ سریعا به پیشواز قوای کودتا میرن


audio: P08zyG1Y0mI_0139.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و تو کاروانسرای سنگی، اطراف تهران که هنوز آثارش امروز هست می‌رسن به قوای کودتا به رضا خان و سیدضیا میگن آقا چه کاری عه؟ اصلا این حرف رو نزنیا جون مادراتون برگردین نکنید کار رو یعنی شما کار رو ببین با هم بستن عملا حالا کنار دربار که ای بابا خاک برسمون داره کودتا میشه به هر حال، میان تو کاروانسرا سنگی به سران کودتا میگن نکنین جون مادرتون ول کنید سیدضیا اما زیر بار نمیره، قرار نبوده بره


audio: P08zyG1Y0mI_0140.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و تهران بدون هیچ خون و خون‌ریزی‌ای فتح می‌شه توسط عوامل کودتا به نظر می‌رسه سیدضیا به زوایای مختلف کاری که داشته انجام می‌داده فکر کرده بود یک شب قبل، یعنی شب قبل از این دیدار سیاسیون ایرانی و انگلیسی‌ها با کودتاگران در کاروانسرا سنگی که عملا میشه شب قبل از فتح تهران سید ضیا اعضای اصلی کمیته آهن رو صدا می‌کنه و یک نکته مهم رو بهشون، یاداوری می‌کنه چی میگه؟


audio: P08zyG1Y0mI_0142.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
فردا ما یا کشته می‌شویم و همه چیز تمام می‌شود یا پیروز می‌شویم و قدرت را به دست می‌گیریم دوستان من، توجه کنید که از فردای پیروزی بین ما اختلاف و رقابت در خواهد گرفت بیاید سوگند بخوریم که در هر حالی هم را نکشیم هر چه که شد، شد ما نباید خون هم را بریزیم این دیالوگ رو سیدضیاء طباطبایی


audio: P08zyG1Y0mI_0143.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در جمع پنج نفره‌ی کمیته آهن و شب کودتای سوم اسفند 1299 مطرح می‌کنه هر پنج نفر، یعنی سید ضیاالدین طباطبایی رضاخان مسعود خان کیهان و کلنل کاظم‌خان سیاح و سرهنگ احمد آقا خان امیراحمدی با هم عهد می‌بندند، که همدیگر رو نکشن و در عمل هم همین اتفاق می‌افته البته در واقع در عمل، و در ادامه رضاخان که صاحب قدرت میشه


audio: P08zyG1Y0mI_0145.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
تهران فتح میشه سریعا اعلامیه کودتا به قلم سیدضیا نوشته میشه و توسط رضا خان، امضا میشه و در واقع زیر این علامیه کودتا فقط نوشته بود رضا


audio: P08zyG1Y0mI_0147.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
موادی که همه‌شون با حکم می‌کنم فلان شروع میشده و قوانین حکومت نظامی رو در واقع شرح می‌داده فردای کودتا، سید ضیاالدین طباطبایی پاد میشه میره دربار قاجار که حکم نخست‌وزیری رو از احمد شاه قاجار بگیره زمانی که وارد اتاق شاه میشه شما صحنه رو مجسم کنید می‌بینه احمد شاه قاجار شاه ایران روی تنها صندلی موجود در اتاق نشسته و این یعنی چی؟ یعنی، هر کس دیگری که می‌آید


audio: P08zyG1Y0mI_0148.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
باید در محضر شاه سرپا بایستاد سید ضیا اما هرکسی دیگه نبود خودش رو یک اصلاح‌گر انقلابی می‌دونست و نتیجه میره لم میده کنج دیوار اتاق سیگارش رو در میاره و یه آتیشم میزنه ریزش به چشمای بهت‌زده احمدشاه قاجار نگاه می‌کنه و میگه آقا جون دوران این مسخره بازی‌ها تمام شده امضا کن حکم نخست‌وزیری ما رو که کار داریم عجله داریم


audio: P08zyG1Y0mI_0150.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
البته که سیدضیا و رضا خان زمانی که به تهران رسیدن به شاه اطمینان داده بودند که کودتا نه برای سرنگونی قدرت شاه بلکه برای حمایت از شاه در برابر انقلاب احتمالی داره انجام میشه به هر حال، شاه قاجار سریعا می‌پذیره که سیدضیا نخست وزیر خواهد شد و یک مقام جدیدی هم به نام سردار سپه برای رضا خان به وجود میاد اون زمان


audio: P08zyG1Y0mI_0151.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به سید ضیام یک لقب سلطنتی البته پیشنهاد میشه که سیدضیا حاضر به پذیرفتن هیچ لقبی نمیشه و اینطوری ایشون میشه اولین نخست‌وزیر بدون لقب در ایران سیدضیا معتقد بود این لقب بازی‌ها مال همون اشراف زالو صفت و مفت‌خوریست که برای کوتاه کردن دستشون از مملکت کودتا کرده اصلا این آدم و رفقاش در ادامه هم سیدضیا رسما اعلام کرد که دولت او


audio: P08zyG1Y0mI_0152.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برای جلوگیری از تجزیه داخلی انجام دگرگونی‌های اجتماعی و نجات کشور از اشغال بیگانه آغاز شده سیدضیا گفت من آمده‌ام تا عصر احیای ملی را آغاز کنم


audio: P08zyG1Y0mI_0153.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید قبل از ادامه تاریخ رو ببینیم از دوران خلافت عباسیان در ایران تا دوران قاجار یکی از بی‌ریسک‌ترین و البته مهم‌ترین سمت‌های حکومتی مستوفی‌ها بودند، زمانی که به تاریخ نگاه می‌کنیم کسانی که مسئولیت امور حسابداری دولتی رو بر عهده داشتن، پول کلا زیر دست اینا بوده حکومت‌ها در ایران‌زمین طی قرن‌ها آماده بودند و رفته بودند، اما


audio: P08zyG1Y0mI_0154.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
مستوفی‌ها سر جاشون سفت باقی مونده بودند حالا اولین اقدام سیدضیا در مقام نخست‌وزیری چی بوده؟ بازداشت تمام مستوفیان کشور بله سید ضیا نمی‌خواست هیچ مخالفی سر راه برنامه‌هاش وجود داشته باشه، تعارف نداشت حتی به جز مستوفی‌ها، دیگرانی هم بازداشت شدند مجموعا سیصد نفر سیصد نفر عجیب غریب همه قدرتمند صاحب اسم و لقب همه‌ی این‌ها رو بازداشت کرد


audio: P08zyG1Y0mI_0155.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و عموما این سیصد نفر جزو نیروهای مورد اعتماد انگلستان بودند اینجا رگه‌های هوش سیدضیا داره دیده میشه و اون مسئله که خودش اعدا کرد که من سرشون گول مالیدم پول کودتا رو گرفتم اینجا هویدا میشه


audio: P08zyG1Y0mI_0156.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نزدیک به سیصد نفر از کسانی که نزدیکان انگلیس بودن بازداشت شدند در اسناد مربوط به سفارت انگلیس اومده که ما در شرایط سختی قرار گرفتیم خیلی جالبه، انگلیس که همواره در جایگاه قدرت و دستور بود و چرا میگه شرایط سخت؟ در اسنادشون هست که از یه طرف به تغییراتی که سیدضیا می‌تونه اعمال کنه امید بستیم و نمی‌خوایم باهاش برخورد کنیم از اون‌ور، هرچی آدم ما داشتیم این بابا دستگیر کرده


audio: P08zyG1Y0mI_0157.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به عنوان نخست وزیر و عملا داره با نفوذ انگلستان در ایران مقابله می‌کنه آقای سیدضیا اعتقادش چی بود؟ می‌گفت این‌ها زالو صفت‌ها و اشراف و سرمایه‌داران کسانی هستند که ده شاهی مالیات ندادن تا حالا من می‌خوام با گرفتن مالیات از اینا خزانه مملکت رو احیا کنم همه‌شون رو بگیرید این حرف‌ها نیست مالشونم مال دولته و نکته‌ی جالب اینجاست که سفارت ایران خطاب به وزارت امور خارجه بریتانیا


audio: P08zyG1Y0mI_0158.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
درباره‌ی نیت‌های سیدضیا می‌نویسه که با این که، این‌هایی که بازداشت شده‌اند دوستان ما هستند و باید راهی برای آزادی این‌ها پیدا کنیم، اما سیدضا راست میگه خدا وکیلی حالا خدا وکیلی شو بنده اضافه کردم خود سفارت انگلیس در ایران به وزارت خارجه‌ی بریتانیا می‌نویسه که آقا اینایی که بازداشت شدن مالیات نمی‌دادن اشراف مفت‌خور بودن البته که فقط بحث مالیات نبود، دلیل بازداشت‌ها


audio: P08zyG1Y0mI_0160.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بسیاری از سیاسیون و روشنفکران ایرانی که از این برخورد خشن سیدضیا ترسیده بودند سکوت کردند خیلی‌هاشونم که حامی کودتا و برنامه‌های سیدضیا شده بودن دیگه و یک دسته‌ای هم بودند که علنا مخالفت می‌کردن با سیدضیا و سیاست‌هاش دو تا از این مخالفین از بقیه حالا خیلی معروف‌تر بودن اولیش، قوام‌السلطنه بود نماینده اون زمان مشهد در مجلس شورای ملی دومین نفر هم، محمد مصدق بود


audio: P08zyG1Y0mI_0161.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که اون زمان حاکم فارس بود این محمد مصدق چه اتفاقی برای این دو افتاد؟ قوام توسط کلنل محمدتقی خان پسیان و به فرمان سیدضیا بازداشت شد و به تهران فرستاده شد محمد مصدق هم فرار کرد به ایل بختیاری پناهنده شد


audio: P08zyG1Y0mI_0162.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بزرگان وطن را از حماقه نباشد بر وطن یک جو علاقه یکی از انگلستان پند گیرد یکی با روس‌ها پیوند گیرد به مغز جمله این فکر خسیس است که ایران مال روس و انگلیس است از آن گویند گاهی لفظ قانون که حرف آخر قانون بود نون شاعر معروف اون دوران


audio: P08zyG1Y0mI_0163.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
ایرج میرزا، بسیار جذاب بود شعرهاش هنوز هم هست پیشنهاد می‌کنم فرصت کردید دیوان ایرج میرزا رو مطالعه کنید به هر حال، این شعر خطاب به عارف قزوینی سروده شده توسط ایرج میرزا عارف قزوینی هم یکی دیگه از شعرای مشهور اون عصر ایران‌زمینه کی سروده این شعر رو؟ در بهبهه کودتای سوم اسفند و نشون میده ایرج میرزا چقدر نسبت به وضعیت مملکت نگاهش سیاه بوده


audio: P08zyG1Y0mI_0164.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
عارف و میرزاده عشقی و ملک الشعرای بهار هم تعداد زیادی اشعار مشابه دارن در رابطه با سیاهی اون دوران مملکت این شعرا، به نوعی زبان گویای ملت بودند اون زمان صدای جامعه‌ی ایرانی بودند میشه گفت روشنفکرانی بودند که حال و احوال ممکلت رو در اشعارشون به ما نشون می‌دادند و همین روشنفکران، شروع کردن اون زمان به حمایت از کودتای سیدضیا


audio: P08zyG1Y0mI_0165.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
ای دست حق پشت و پناهت بازآ چشم آرزومند نگاهت بازآ وی توده‌ی ملت سپاهت بازآ قربان کابینه سیاهت بازآ این هم، بخشی از شعر عارف قزوینی بود در مدح سیدضیا طباطبایی و کابینه‌ش کابینه‌ای که توسط مخالفانش به کابینه سیاه مشهور شده بود مخالفان سیدضیا می‌گفتن کابینه سیاه، اما


audio: P08zyG1Y0mI_0166.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
روشنفکران حسابی پشت سر سیدضیا و البته رضا خان حالا سردار سپه، ایستاده بودند همین میرزاده عشقی در وصف این دو نفر چی سروده؟ شعری به نام تازه ساز ایران کهن رو سروده ایرج میرزا هم این شازده‌ی پرابهت قجر چی سرود اون زمان جالبه در مدح سیدضیا و بیشتر رضا خان سرود تجارت نیست، صنعت نیست، ره نیست


audio: P08zyG1Y0mI_0168.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
موج حمایت روشنفکران و البته برخوردهای چکشی و سنگین سیدضیا با مخالفانش باعث شده بود، قوام‌السلطنه و مصدق و البته سایر مخالفان کودتا سریعا به فکر چاره بی‌افتن که آقا یه کاری بکنیم بیچاره شدیم که چیکار می‌کنن؟ یه نگاهی می‌کنن به حلقه اصلی کودتا سید‌ضیا که تکلیفش روشن بود می‌بینن این رضا خان که الان شده سردار سپه این آدم جاه‌طلبیه راضی به این جایگاه قطعا نیست


audio: P08zyG1Y0mI_0169.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نتیجه میرن بهش بهش القا می‌کنن که آقای رضاخان تشریف بیارین داداش، شما اصلا خود جنسی برای وزارت جنگ این مسعود خان کیهان وزیر جنگ بعد از کودتا حالا رفیقتونم هست جزو اصلیا بوده باشه ولی خب به درد وزارت جنگ نمی‌خوره قربونت و چی میشه؟ رضا خان سریعا فشار میاره به سیدضیا مسعود خان کیهان از وزارت جنگ برداشته میشه و سردار سپه حالا میشه وزیر جنگ


audio: P08zyG1Y0mI_0170.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اندک اندک جمع مستان می‌رسند کم‌کم وقتی میایم جلو می‌بینیم حمایت‌ها از سردار سپهی که حالا شده بود وزیر جنگ بیشتر و بیشتر میشه اون طرح مخالفان سیدضیا جواب میده عملا آقای قوام‌السلطنه سه ماه زندانی بوده وقتی میره تو سیدضیا رو قدرت بوده و او اصلا قوام رو می‌کنه تو زندان وقتی میاد بیرون می‌بینه مخالفان سیدضیا با همون شعارهای کودتا و البته با گاوبندی رضا خان


audio: P08zyG1Y0mI_0171.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
داشتن دولت سیدضیا رو می‌نداختن و انداختن جالبه زمانی که سیدضیا می‌خواسته زمین‌های سلطنتی رو بین رعایا تقسیم کنه اعتراضات فراوانی از طرف ملاک‌ها و اشراف و بازرگان‌ها به وجود میاد سیدضیا می‌خواسته چیکار کنه؟ می‌خواسته با استفاده از قوای نظامی اهدافاش رو پیش ببره طبق معمول از ابتدا و معتقدم بود انگلیس قطعا در این مسیر بهش کمک می‌کنه نتیجه به رضا خانی که وزیر جنگ بود دستور میده که آقا جان شما


audio: P08zyG1Y0mI_0172.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
فرماندهان انگلیسی رو بذار تو ارتش یعنی فرمانده‌های ارتش بشن انگلیسی که معتقد بوده سیدضیا قطعا انگلیس پشت من هست اما، رضاخان میگه بیخود، موافقت نمی‌کنم و دعوا و درگیری از اینجا بین نخست‌وزیر و وزیر جنگ در واقع وزیر جنگ مقتدر که لقب سردار سپه رو هم داشت از اینجا شروع میشه آقای نورمن وزیر مختار بریتانیا در ایران حامی سیدضیا بود، اما


audio: P08zyG1Y0mI_0173.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
وزارت خارجه انگلیس شروع کرد دیگه مخالفت کردن گفت آقا جان، اون روز اول گفتم اگه این طرح شد که شد، نشد من می‌دونم و تو الان دیگه ما نیستیم دیگه حمایت از سیدضیا بسه در واقع با حمایت چه مادی و چه معنوی از دولت سیدضیا مخالفت کرد و خود شاه قاجارم احمد شاه عرض کردم از سیدضیا خوشش نمی‌اومد دیگه مردمم دیگه حامیش نبودن و چه بهتر که رضا خان


audio: P08zyG1Y0mI_0175.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در ادامه کابینه‌ی سیدضیا سقوط کرد سفارت انگلیس خطاب به مخالفان سیدضیا یه شرطی می‌ذاره میگه آقا جان ما کمکتون می‌کنیم که بندازید دولت سیدضیا رو ولی اجازه ندارید بکشید این آدمو باید تبعید کنید نهایتا رضا خان هم که قسم خورده اصلا همون شب قبل از فتح ایران دور هم نشستن و یه پیکی زدن قسم خوردن که آقا همدیگر رو نکشیم دیگه عرض کردم چه اتفاقی می‌افته؟


audio: P08zyG1Y0mI_0176.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
رضا خان کلی آدم می‌فرسته که سید ضیا رو در سلامت جسمی کامل منتقل کنن به بیرون از ایران و حالا با سقوط دولت سیدضیا قوام السلطنه که زندانی بود به دستور در واقع سیدضیا آزاد میشه میشه نخست وزیر اون آقای مصدق هم عرض کردم فرار کرده بود به ایل بختیاری پناه برده بود از پناهگاهش میاد بیرون و در پی حمایتش از رضا خان میشه وزیر مالیه و خود رضا خان هم وزیر جنگ باقی می‌مونه


audio: P08zyG1Y0mI_0177.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در واقع حالا نوبت گروه مخالفان سیدضیا طباطبایی بود که به جای گروه موافقان سیدضیا بیان قدرت رو در دست بگیرن و سیاست‌های خودشونو حالا پیش ببرن گرچه که این وسط نقطه‌ی اشتراک هر دو گروه چه بود؟ تو هر دوشون رضا خان سفت ایستاده بود


audio: P08zyG1Y0mI_0178.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سردار سپه نخست‌وزیر شد اوضاع وطن چه بی‌نظیر شد این شعار هواداران رضاخان بود در خیابان‌های پایتخت رضا خان اهداف بزرگی در سر داشت دولت قوام هم مثل دولت‌های قبلی البته موفق عمل نکرده بود و دولت‌های بعدی یعنی حسن مستوفی و حسن پیرنیا در فاصله بهمن 1301 تا مهرماه 1302 هم اومده بودن سرکار اونام سقوط کرده بودن


audio: P08zyG1Y0mI_0179.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و حالا دیگه خود رضا خان می‌خواست نخست‌وزیر شه و دیدیم که شد با نخست‌وزیر شدن رضا خان اشراف قاجار چه کردند گفتند عه چه غلط‌ها شروع کردن حالا موش دووندن یه سریشون رفتن نامه‌ی عزل رضا خان رو از احمد شاه اصلا قاجار گرفتن و رضا خان چه کرد؟ گفت عه اینجوریاس خیلی خب قهر کرد با اون جذبه شما فکر کن پا شد یک باغچه‌ای که مال خودش بود سمت دماوند اونجا قهر نشست گفت اصلا من نیستم خداحافظ خداحافظ


audio: P08zyG1Y0mI_0180.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اما، هیچ کس نمی‌تونست جای رضا خان بشینه بر منسد نسخت وزیری، چرا؟ یک مشکل اساسی وجود داشت و اون مشکل زائیده‌ی هوش بالای رضا خان بود و چی بود مشکل؟ همه‌ی نظامیان ایران تحت فرمان رضا خان بودند و نتیجه میرن با سلام و صلوات و حالا سایر مسائل رضا خان رو برمی‌گردونن تهران


audio: P08zyG1Y0mI_0181.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
تا اینجای داستان یه اتفاقی هم افتاده بود رضا خان حالا یه درس مهم گرفته بود، یعنی چی؟ دیگه می‌دونست در جایگاه نخست‌وزیری اون اهداف عالی و جذابی که زمان کودتا خودش و دوستانش داشتن رو نمی‌تونه پیش ببره واقعیت رو دیگه درک کرده بود دیگه در واقع علم سیاست پیدا کرده بود نتیجه یه نگاهی به اطراف کرد به اطراف ایران و دید در ترکیه عه اعلام جمهوریت شده


audio: P08zyG1Y0mI_0182.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و آقای در واقع آتاتورک به واسطه جمهوریت تونسته بیاد قدرت رو در دست بگیره و چه کرد رضا خان؟ اعلام کرد ما نیز قصد جمهوریت داریم


audio: P08zyG1Y0mI_0183.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
برنامه اولیه رضا خان این بود که اعلام جمهوری بکنه حتی به نیروهای نظامی هم دستور داده بود که بیان تو خیابون‌ها و در دفاع از جمهوری تظاهرات کنن، اما اصلی‌ترین مانع در مسیر جمهوریت چه بود؟ نه اشراف بودن، نه درباریون بودن نه چه می‌دونم مجلسی‌ها بودن نه انگلیس بود کی بود شما بفرمایید؟ روحانیون بودند الگوی رضا خان برای تشکیل جمهوری ترکیه و مصطفی کمال آتاتورک بود


audio: P08zyG1Y0mI_0184.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و ترس روحانیون هم چی بود؟ اینکه دقیقا همان چیزی که در ترکیه رخ داده در ایران هم رخ بده روحانیون شیعه‌ی نجف برای روحانیت درون ایران تعریف کرده بودند که آقا جان نبودی ببینی که بعد از سقوط عثمانی و روی کار آمدن جمهوری در ترکیه و این آقای آتاتورک چه بلایی سر ما روحانیون آمد دیگه ادعاهای اقتصادی روحانیون و همینطور


audio: P08zyG1Y0mI_0185.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سیطره‌ی فرهنگی روحانیون جلوش گرفته شد بدبخت شدیم، با اومدن جمهوری این آقای آتاتورک دیگه ما رو دیگه بازی نمیده از اون‌ور دوستان عزیز در شوروی هم همین شد وقتی جمهوریت اومد روی کار در شوروی نفوذ روحانیون مسیحی هم حتی کم شد نتیجه روحانیون ایران‌زمین فکر می‌کردند که اگر جمهوریت در ایران برقرار شود هم چنین بلایی سر آنها هم خواهد امد و چه کردند؟


audio: P08zyG1Y0mI_0186.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
شروع کردند تحریک عوام الناس با نفوذی که البته داشتند و از اون طرف شروع کردند به رایزنی با خود رضا خان برای اینکه آقا جان، خودت بشو شاه ولی جمهوریت نه زور دین و روحانی رو بخوای بگیری ما جلوت وای‌میستیم


audio: P08zyG1Y0mI_0187.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
جالبه وقتی به تاریخ نگاه می‌کنیم می‌بینیم که رضا شاه دلش می‌خواست جمهوری باشد در ایران اما روحانیون مخالف بودند و ملی‌گراها و روشنفکران هم تحت تاثیر این مخالفت روحانیون قرار گرفتند و چه کردند؟ شروع کردن به مخالفت با رضا شاه که جهموری خوب نیست حالا تاریخ رو بیاین جلو حالا تو پرانتز اینو بگم همون ملی‌گراها و روشنفکران و روحانیون همه‌شون گفتن که پادشاهی یعنی چی؟ جمهوریت می‌خواهیم


audio: P08zyG1Y0mI_0188.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
به هر حال برگردیم به همون سال‌ها و تاریخ اون سال‌ها تحت تاثیر روحانیون همون شعرایی که تا چندوقت پیشش در حمایت از کودتا، در حمایت از دولت سیدضیا و در ادامه در حمایت از سردار سپه شعرهایی آنچنایی سرودند حالا علیه رضا خان و علیه ایده جمهوریتش فعال شدن و هد شعرای مخالف هم کی بود؟ جالبه این رو بگم ملک‌الشعرای بهار بود


audio: P08zyG1Y0mI_0189.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
شلوغ کن کی بود تو شاعرها؟ میرزاده عشقی هم شلوغ کن بود همین آقای میرزاده عشقی تو روزنامه‌ی قرن بیستم اصلا غوغا کرده بود انقدر شعر اعتراضی چاپ کرده بود و البته سایرین مخصوصا ملک‌الشعرای بهار که یجورایی رهبری می‌کرد شعرای مخالف رو، یه مثال بزنیم میرزاده عشقی یه شعری داره به نام جمهوری‌نامه، نوشته که من مظهر جمهورم الدرم و بولدرم از صدق و صفا دورم


audio: P08zyG1Y0mI_0190.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
الدرم و بولدرم من قلدر پر زورم الدرم و بولدرم مامورم و معذورم الدرم و بلدرم من قائد جمهورم الدرم و بلدرم بله، زمانی نگاه روشنفکران ملی‌گرایان به تحریک روحانیون این بود به جمهوریت


audio: P08zyG1Y0mI_0191.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
حالا نتیجه این مخالفت‌ها، این اشعار و به طور کلی این ایستادن در مقابل رضا خان چه بود؟ از شعرا شروع کنیم دستور قتل ملک‌الشعرای بهار و میرزاده عشقی صادر میشه عرض کردم ملک‌الشعرا بهار مهم‌ترین یجورایی رهبر شعرای مخالف بود و حالا داستانشم جالبه یه شبی آمار می‌گیرن که ملک‌الشعرا قرار بره خونه‌ی میرزاده عشقی مامورها گفتن خب چه شب خوبیست امشب می‌ریزیم همونجا جفتشونو می‌کشیم و می‌ریزن


audio: P08zyG1Y0mI_0192.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
می‌بینن ای بابا میرزاده عشقی هست ملک‌الشعرا زودتر رفته خونه‌شون گویا گرفتار شدیم میگن آقا خب چیکار کنیم؟ دست خالی نریم تا اینجا اومدیم دیگه تپ می‌زنن میرزاده عشقی رو با گلوله می‌کشن ولی یه نکته‌ای وجود داره در تاریخ زمانی که نگاه می‌کنیم به رضا خان و رفتار و سیاست‌هاش هرکسی که در مقابلش می‌ایستاد رو حذف می‌کرد واقعا اما، زورش به روحانیون نرسید و باز هم نتیجه چون نمی‌خواست رضاخان


audio: P08zyG1Y0mI_0193.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
درگیر بشه با روحانیون و دین اساسا ترجیح داد پیشنهادشون رو بپذیره حتی احتمال می‌داد ممکنه این تحریک‌ها و این مخالفت‌ها بیشتر بشه از طرف روحانیون کل قدرت رو از دست بده پس ترجیح داد بپذیره بگه آقا باشه حالا جمهوری نه دارید اصرار می‌کنید من شاه بشم


audio: P08zyG1Y0mI_0195.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
انگلیس از قدرت گرفتن رضا خان حمایت می‌کرد از اون طرف شوروی یه نگاه عجیبی به رضاخان داشت اولش سعی می‌کرد شوروی علیه رضاخان با احمدشاه قاجار متحد شه اما احمد شاه اصلا راه نمی‌اومد خیلیم عجیب بود رفتار احمد شاه و نتیجه چه شد؟ کم کم به سفارش سوسیالیست‌های ایرانی که حامی رضا خان بودند اون زمان شوروی هم از قدرت گرفتن رضا خان دیگه حمایت کرد و اگر خلاصه بخوایم بگیم


audio: P08zyG1Y0mI_0196.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
چرا درواقع حمایت کرد شوروی؟ جوابش اینه که متقاعد شد شوروی که رضا خان کسی‌ست که می‌تونه علیه نظام فئودالی و ارباب رعیتی و خان و خان بازی در ایران اقدام بکنه و این همان آرمانشهری بود که لنین و رفقا در ذهنشون داشتن


audio: P08zyG1Y0mI_0198.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
رضا خان سردار سپه، با بیان این جملات حالا تبدیل شد رسما به رضا شاه اما اجازه بدید از این به راحتی رد نشیم که اگر رضا شاه می‌تونست اون روز برنامه‌شو عملی کنه یعنی برنامه اولیه‌شو عملی کنه و ایران رو تبدیل کنه به یک جمهوری امروز و این لحظه ما مثل ترکیه یک جمهوری بیش از صدساله داشتیم اما مهم‌تر از جمهوریت، برای رضا خان


audio: P08zyG1Y0mI_0199.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
یش‌برد برنامه‌هاش بود این یک واقعیته که اگر اجازه می‌دادند جمهوری می‌کرد رضا خان اما اجازه ندادند و مهم برای او برنامه‌هاش بود و برای اجرا کردن برنامه‌هاش که براش اولویت هم بود باید تبدیل میشد این آدم به قدرت اول مملکت و هیچ راه دیگری نداشت حالا چه در قالب جمهوری، که اعتقاد اولیه‌ش بود و چه در قالب سلطنت که اعتقاد روحانیون بود نتیجه


audio: P08zyG1Y0mI_0201.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
حالا رابطه‌ی رضا شاه با انگلیس کلا عجیب بود از اول در عین حالی که با وزیرمختار جدید بریتانیا در ایران یعنی سر پرسی لورن عین دوتا برادر برخورد می‌کرد رضا شاه، اما تا دلتون بخواد از همون ب بسم‌الله رضا شاه با انگلیس در افتاد در واقع کسی که با پول انگلیسی‌ها کودتا کرده بود و تونسته بود شاه ایران بشه حالا با انگلیس‌ها در افتاد بود، مثال بزنیم دستور میده رضا شاه


audio: P08zyG1Y0mI_0202.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
کارمندان و مرتبطین به سفارت انگلستان در ایران حق حمل اسلحه ندارند آقا جان در هیچ جای ایران حق ندارید اسلحه داشته باشید یا دستور میده نیروهای مسلح هندی‌ای که انگلیس ورداشته بود آورده بود ایران باید برن بیرون می‌ندازه بیرون یا از اون‌ور شیخ خزعل توسط رضا شاه بازداشت میشه یکی از کارهای بزرگی که کرد رضا شاه و واقعا هم اگه نمی‌کرد شاید امروز جنوب رو ما نداشتیم یا در اختیارمون نبود کامل شیخ خزعل رو بازداشت می‌کنه میاره تهران


audio: P08zyG1Y0mI_0203.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سفیر انگلستان می‌خواد بره شیخ خزعل رو ببینه که متحد انگلستان بوده رضا شاه اجازه نمیده میگه بازداشته، کجا؟ حتی از اینا بگذریم مسائل برزگتری وجود داشت اختلافات در واقع رضا شاه و انگلستان در واقع می‌خوام اینو عرض کنم که اون اتفاقات نهایی که برای رضاشاه افتاد که خیلی از مورخین معتقدند که نقش اصلی رو انگلستان بازی کرد ریشه داشت تو اون اختلافات


audio: P08zyG1Y0mI_0205.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
از رضا شاه درخواست کمک می‌کنه چه کمکی؟ میگه آقا این پول نفتی که ما باید بهت بدیم رو پول نداریم یه سال دیرتر از ما بگیر ما تو جنگیم آقای رضا شاه پهلوی چه می‌کنه؟ میگه این جنگ شماست به مام ربطی نداره تا قرون آخر همین الان پول رو باید بدی و می‌گیره


audio: P08zyG1Y0mI_0206.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
رضا شاه پهلوی 17 سال بر ایران‌زمین حکومت می‌کنه رمانی که به واسطه اشغال ایران توسط متفقین مجبور به استعفا شد رضا شاه احتمالا او منفورترین آدم ایران بود در اون روز و تاریخ، واقعا چیز عجیبیه رضا خانی که در اوج محبوبیت به قدرت رسید در اوج منفوریت از قدرت کنار رفت و بعد دوباره تاریخ جابجا شد


audio: P08zyG1Y0mI_0207.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و بسیار از خیلی کسانی که حتی در انقلاب علیه حکومت پسرش نقش داشتند هم روزی دوباره به رضا شاه علاقه پیدا کردند چرا و چگونه‌ش قضاوتش با شماست منفور بودن رضا شاه در اون ایام دلایل مختلفی داره البته زمانی رضا شاه پهلوی دستور کشف حجاب داد ما مفصل در مورخ به این مسئله پرداختیم آقای رضاه شاه پهلوی سربازی اجباری ایجاد کرد


audio: P08zyG1Y0mI_0208.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
که باز اون زمان مورد خشم و نفرت قرار گرفت قوانین مالیه و مالیات ایجاد کرد این آدم که باز هم مردم بدشون اومد ‌اومد نظام خان و خان بازی رو از بین برد بازم مورد اقبال مردم نبود این کار یک نظام آموزشی درست کرد رضا شاه پهلوی و بچه‌ها رو از مکتب‌خونه برد مدرسه و بدتر از همه دختران رو فرستاد مدرسه و همه این‌ها دلایل نفرت مردم شد از او و یه سوال تو پرانتز مطرح کنیم


audio: P08zyG1Y0mI_0211.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
رضا شاه پهلوی هرچه جلوتر رفت به یک دیکتاتور تمام و کمال هم تبدیل شد و طوری حلقه سیاستش رو تنگ کرد که همه نیروهای دور و برش که بروکراسی حکومتش رو ساخته بودند هم حذف شدند کم‌کم نظام بروکراسیش هم با مشکل مواجه شد رضاشاه و فقط کافیه به این توجه کنیم دو نخست‌وزیر آخر دوره رضا شاه آقایان احمد متین دفتری و علی منصور


audio: P08zyG1Y0mI_0212.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
اولی از نخست‌وزیری خلع شد و زندانی شد دومی از زندان آوردنش بیرون کردنش نخست وزیر در واقع یه همچین اوضاعی بوده اواخر دوران رضا شاه پهلوی


audio: P08zyG1Y0mI_0213.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
بررسی کارنامه رضاشاه البته خودش می‌تونه موضوع یک پادکست دیگری باشه مفصل در واقع بررسی عملکرد دیتیل‌وار رضا شاه پهلوی، اما این چند تا دونه مثالی که در چند دقیقه‌ی اخیر زدم به این واسطه بود که ابن‌رو بگم به نظر می‌رسه وقتی رضا شاه رفت نه تنها محبوب مردمش نبود بلکه انگلیسی‌ها هم ازش بدشون می‌اومد در واقع انگلیسی‌ها از رضا شاه کینه داشتند


audio: P08zyG1Y0mI_0214.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
از ابتدام داشتن مثالشو عرض کردم و البته به شدت از رضا شاه پهلوی می‌ترسیدند انگلیس‌ها زمانی که رضا شاه تصمیم می‌گیره استعفا بده چرچیل یه تلگرافی شخصا می‌فرسته به نیروهای نظامی بریتانیا در ایران که آقا حواستون به این رضا شاه باشه اگه کوچک‌ترین اقدامی علیه ما خواست بکنه چه می‌دونم کودتایی چیزی این همه چی ازش بر میاد یه روزی همینجوری اصلا شد شاه هر کار کوچیکی خواست بکنه بگیریدش


audio: P08zyG1Y0mI_0215.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
در واقع آقای چرچیل با همه‌ی چرچیل بودنش فکر می‌کرد رضا شاه پهلوی می‌خواد از تهران بره یه جایی قراره نیروهاشو سازماندهی کنه علیه انگلیس بجنگه انقدر می‌ترسیدند از رضا شاه پهلوی و دلایل این نگاه هم همون اختلاف و اقداماتی بود که رضا شاه از ابتدا کرد و شما به می‌دانید و در دقایق اخیر هم مفصل درباره‌ش صحبت کردیم


audio: P08zyG1Y0mI_0216.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
زمانی که به کودتای سوم اسفندماه 1299 با نگاهی منصفانه بنگریم و در آن نازک شیم این رو می‌بینیم که هم ریشه‌ی ایرانی و ملی داشت این کودتا و هم ریشه‌ی خارجی و بین‌المللی در واقع ما در یک موقعیت کم‌نظیر در تاریخ ایران‌زمین می‌بینیم که


audio: P08zyG1Y0mI_0217.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
تمام نیروهای داخلی و خارجی تاثیرگذار بر این کودتا از بریتانیا شما بگیر تا روشنفکران داخلی مشروطه همگی تصمیمی مشترک گرفته بودند همه فهمیده بودند که ادامه دادن اوضاع احوال نابسامان ایران به نفع هیچ‌کس نیست و همگان تشنه‌ی تغییر بودند چه قدرت‌های خارج از ایران


audio: P08zyG1Y0mI_0218.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
چه روشنفکران و صاحبان آگاهی ایرانی داخل ایران همگی این اشتراک رو داشتند که باید تغییری ایجاد شود در ایران‌زمین تغییری که به دست رضا شاه پهلوی و البته سیدضیا طباطبایی رقم خورد فارغ از رضا شاه پهلوی و خدماتش و اتفاقاتی که ایجاد کرد در تاریخ ما که همه به می‌دانیم و در دقایق اخیر هم درباره‌ی او بسیار صحبت کردیم و


audio: P08zyG1Y0mI_0219.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
صحبت دیتیل‌تر از کارنامه‌ای اجرایی او رو به قسمتی دیگر موکول کردیم این اسم دوم سیدضیا طباطبایی رو اجازه بدید به راحتی ازش نگذریم به نطر می‌رسه سیدضیا طباطبایی به واسطه‌ی اینکه هم چپ‌ها هم طرفداران جبهه‌ی ملی و هم سلطنت‌طلب‌ها باهاش بد بودند و به هر جهت خوششان نمی‌آمد


audio: P08zyG1Y0mI_0220.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
سیدضیا و رد پاش رو در تاریخ ایران‌زمین بسیار کم‌رنگ کردند و به نطر می‌رسه او و رد پاش و اقداماتش بسیار کمتر از رضا شاه پهلوی بوده اما ما در این قسمت اثبات کردیم با فکت و دلیل که این کودتا از کجا شروع شد به واقع و این تعبیر چه بود چه شد که در نهایت شد رضا شاه پهلوی و اقداماتش


audio: P08zyG1Y0mI_0221.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
و اجازه بدید به اون نکته‌ی ابتدایی برگردم که اردشیر ریپورتر که بوده و چه کرد؟ که گفتن همه‌ش زیر سر او بود هیچی و اینه براساس فکت صحبت کردن و منصف بودن در تاریخ برخلاف چیزی که تاریخ‌نگاران رسمی این چهار دهه‌ی ما بسیار روش مانور میدن، هیچ یک از منابع ما که تعددشون هم بسیار زیاد بود در این قسمت تایید نکردند که این آدم یا آدمی با این عنوان


audio: P08zyG1Y0mI_0222.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
نقش ویژه‌ای در کودتای سوم اسفند 1299 در ایران‌زمین داشته باشه خود سید ضیاءالدین طباطبایی در صحبت‌هاش میگه اردشیر ریپورتر یک بابایی بود در حد آبدارچی سفارت انگلیس کسی نبود اصلا و این سندی بر لزوم منصفانه و آگاهانه نگاه کردن به تاریخ است


audio: P08zyG1Y0mI_0223.opus
source: youtube
source_id: P08zyG1Y0mI
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن اینکه در ادامه با هم خواهیم دید ویدئوهای ارسالی از طرف شما خوبان مخاطبان همیشگی و مهرورزان همیشگی به تیم مورخ رو و باز یادآوری بکنم پل ارتباطی ما با شما خوبان کانال تلگرامی پادکست مورخه


audio: 9K3o2xyGRK0_0001.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
قیمت نفت به عوامل زیادی بستگی داره یکیش رفتار و روشی‌ست که کشورهای به اصطلاح صنعتی دنیا در پیش می‌گیرن این که آیا رفتار دوستانه‌ای خواهند داشت یا عداوت‌آمیز البته بحث دوم، بحث تورم در این کشورهاست صورتحساب‌هایی که روزانه از طرف شما برای ما میاد خیلی مسخره و احمقانه‌ست این‌طوری که قیمت‌هاتون رو بالا می‌برید


audio: 9K3o2xyGRK0_0002.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
خیلی مسخره و احمقانه‌ست قیمت هرچیزی، هر نوع کالایی رو به نظر شما، این بالا بردن قیمت‌ها برای تلافی کردن قیمت نفته؟ نه نه دلیلش اینه که شما نمی‌تونید اقتصاد خودتون رو کنترل کنید و آیا شما می‌تونید؟ ما می‌تونیم و برای همینم هم هست که به جامعه شما می‌گیم جامعه سهل‌گیر


audio: 9K3o2xyGRK0_0003.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
این‌ها، بخشی از مصاحبه محمدرضا شاه پهلوی بود با مایک والاس، خبرنگار آمریکایی در 1974 میلادی در واقع، این جملات یا به تعبیر بهتر این رجزخوانی‌ها برای بلوک شرق و غرب و قدرتمندترین کشورهای جهان از طرف پادشاه یک مملکته پادشاهی که کشورش نه تروریستی شناخته می‌شد اون زمان


audio: 9K3o2xyGRK0_0004.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
نه تندرو بود و نه پشتوانه‌ای به نام سلاح اتمی یا حتی متحد اتمی داشت حالا سوال، بدون این پشتوانه‌ها این جرات در این پادشاه، از کجا می‌اومد؟ و جواب، این جرات تنها به خاطر داشتن کنترل نفت جهان در قالب سازمانی به نام اوپک بود از اونجا می‌اومد سازمانی که ما در این قسمت از مورخ و به مناسبت روز ملی صنعت نفت


audio: 9K3o2xyGRK0_0005.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
رفتیم سراغ روایت تاریخش و البته روایت تاریخ ایران زمین چند دهه پیش از این در رابطه با نفت سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد


audio: 9K3o2xyGRK0_0006.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم ما در این قسمت یک منبع خواهیم داشت، اما قابل استناد و اتکا کتاب تحول صنعت نفت ایران نگاهی از درون به نویسندگی پرویز مینا حالا بریم در دل تاریخ


audio: 9K3o2xyGRK0_0009.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
که سرواژه‌ی این عبارت می‌شه همون اپک یا در زبان فرانسوی می‌شه اپپ به هر جهت، سازمان اوپک یک کارتل بین‌المللی نفتیه که با گردهمایی کشورهای الجزایر ایران عراق کویت لیبی جزایر سلیمان قطر عربستان صعودی امارات متحده عربی اکوادور آنگولا و ونزوئلا و در ادامه کنگو


audio: 9K3o2xyGRK0_0010.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
سال 1339 در ژنو سوئیس تاسیس شد هرچند در ادامه به واسطه عدم همکاری سوئیس در شناخته شدن این سازمان به عنوان یک سازمان بین المللی و اتخاذ قوانین دیپلماتیک برای این سازمان فواد روحانی، دبیرکل ایرانی وقت این سازمان تصمیم گرفت مقر اوپک رو به اتریش و شهر وین منتقل کنه و از سال 1344


audio: 9K3o2xyGRK0_0011.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
جلسات سازمان اوپک و دبیرخونه اون در وین اتریش مستقر شد حالا سوال سازمانی که برای 63 ساله که در سطح دنیا و در حوزه نفت تعیین کنند‌ه‌ست چطور تشکیل شد؟ و چی شد که فردی که بهش می‌گفتند رئیس در سایه اوپک یعنی محمدرضا شاه پهلوی چندین بار در گفتگو با خبرنگاران مختلف به صورت مستقیم و غیر مستقیم گفت


audio: 9K3o2xyGRK0_0012.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
شما چشم آبی‌ها مثل بقیه باید برید تو صف و نفت بگیرید و در ادامه باز هم سوال نتیجه‌ی این سخنان و رجزخوانی‌ها چه شد؟ عرض می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0013.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
شما می‌تونید با کم کردن قیمت نفت به ما کمک کنید تا ورشکست نشیم من وقف ملتم هستم و دوست خوبی برای شما نخواهم بود ما دشمن هیچ ملتی نیستیم ما از منافع خودمون دفاع می‌کنیم این هم، بخشی از مصاحبه محمدرضا شاه پهلوی بود این‌بار با یک خبرنگار انگلیسی محمدرضا شاه پهلوی از این دست مصاحبه‌ها با خبرنگاران غربی


audio: 9K3o2xyGRK0_0014.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
البته بسیار داره در کارنامه‌ش اجازه بدید، مختصری از یک نمونه دیگه‌ش هم که در صحبت با یک خبرنگار آمریکایی بوده خدمت شما عرض کنم تا مقدمات بحث مفصلمون با فکت و سند و دلایل تاریخی قابل استناد فراهم‌تر شه


audio: 9K3o2xyGRK0_0015.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
خبرنگار می‌پرسه در چه شرایطی در آینده‌ی نزدیک قیمت نفت رو پایین میارید؟ شاه ایران جواب می‌ده چرا اصلا باید این کار رو انجام بدیم؟ یا در ادامه خبرنگار می‌پرسه دوست دارید بدونید نظر سی آی ای درباره شما چیه؟ و با تایید شاه ایران از روی کاغذی می‌خونه که شاه ایران مردی تیزهوش و زرنگ است اما، در پی اهداف خود است و به منافع آمریکا توجهی ندارد


audio: 9K3o2xyGRK0_0016.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
او متحد قابل اعتمادی نیست در جواب، شاه ایران زمین می‌گه آیا انتظار دارید من مامور شما باشم؟ ابزار شما باشم؟ که خبرنگار جواب می‌ده پس شما چشم قهوه‌ای‌ها با افزایش قیمت نفت قصد دارید به ما چشم آبی‌ها درس بدید؟ شاه ایران پاسخ می‌ده بحث درس دادن نیست ولی چشم آبی‌ها باید بیدار بشن از این غرور کاذب


audio: 9K3o2xyGRK0_0017.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و پیله غرور خیالی‌ای که دور خودشون کشیدن و دوست دارن ثروت کشورهای دیگه رو غارت کنن و دچار توهم خود بزرگ بینی شدن در واقع، آخرین شاه ایران‌زمین به واسطه در دست داشتن سازمان اوپک خیلی شیک و مجلسی، بارها و بارها ابرقدرت‌های دنیا رو تحقیر می‌کرد و حال این که این کار رو به حق انجام می‌داد یا نه، بحث دیگری‌ست در بحث فعلی بنده نمی‌گنجه


audio: 9K3o2xyGRK0_0018.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ضمن اینکه قضاوتش هم با شماست اما، سوال مگه این سازمان، یعنی اوپک چه قدرتی داشت که چنین قدرتی رو برای محمدرضا شاه پهلوی خلق می‌کرد


audio: 9K3o2xyGRK0_0019.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اوپک، اولین سازمان همکاری کشورهای نفتی نبود پیش از تشکیل این سازمان کشورهای عربی در قالب اتحادیه عرب که اون زمان بهش می‌گفتن کنگره ملت‌های عرب سعی کردن که بیان نقشی در بازار بین المللی نفت داشته باشن، اما به دلیل نداشتن شخصیت کاریزماتیک و عدم توجه کشورهای دنیا، مخصوصا غربی‌ها و ابرقدرت‌ها به این کشورهای عربی


audio: 9K3o2xyGRK0_0020.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
که به طور کلی خیلی آدم حسابشون نمی‌کردن موفق نشدند این کشورها و کاری از پیش نبردند عملا به این توجه کنیم غیر از کشورهای عربی ونزوئلا ایران روسیه و مکزیک از تامین کنندگان اصلی بازار نفت بودند همون زمان آوریل 1959 میلادی کنگره نفت اعراب در قاهره تشکیل میشه و از دو کشور ایران و ونزوئلا


audio: 9K3o2xyGRK0_0021.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
برای حضور به عنوان مهمان در این کنگره دعوت می‌شه کمی حالا به تاریخ برگردیم ایران، به دلیل کارشکنی اعراب زمان تحریم نفت ایران در دوران آقای مصدق دل خوشی از این کشورهای عربی نداشت، چرا؟ من خلاصه‌وار، به یاد شما عزیزان بیارم که این کشورها زمانی که انگلیس نفت ایران رو تحریم کرد در اون دعوای نفت ایران و بحث ملی شدن صنعت نفت به سرعت اومدن تولید نفت خودشون رو بردن بالا


audio: 9K3o2xyGRK0_0022.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
که جای خالی ایران رو یک، پر کنن دو، نذارن جای خالی ایران اصلا حس بشه کاری که البته امروز و سال‌های اخیر هم بسیار دیدیم و شنیدیم که انجام شده و البته که تاریخ تکرار می‌شه حالا زمانی که برگردیم به 1959 که ایران رو دعوت می‌کنن با ونزوئلا به کنگره نفت اعراب که به عنوان مهمان تشریف بیارید درسته در اون سال دیگه مصدقی وجود نداشت و مصدق به عنوان یک خائن دیگه از طرف شاه ایران شناخته می‌شد، اما


audio: 9K3o2xyGRK0_0023.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
به هر حال، مسئله‌ی نفت دیگه یک مسئله‌ی ملی بود اینجوری‌ام نبود که دولتی عوض بشه کل سیاست‌های داخلی و خارجی دولت قبل رو کلا ببره زیر سوال مدیرا رو اتوبوسی عوض کنه، اصلا این حرف‌ها نبود در واقع مدیریت سلیقه‌ای وجود نداشت همواره منافع ملت گویا مهم بود، همین مثال که می‌گم دیگه مسئله نفت ملی بود دیگه صحبت منافع مردم بود، ملت بود، به هر جهت از طرفی، ایرانیان


audio: 9K3o2xyGRK0_0024.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اون زمان دعوای شاه و مصدق رو یک دعوای خانوادگی می‌دونستند که آقا ربطی به کشورهای دیگه نداره و مهم هم این بود که اون سال‌ها فارغ از اینکه کی تو ایران می‌شه رئیس دولت یا می‌شه نخست وزیر کشورهای عربی اون زمان از نظر مسئولان ایران‌زمین و مردمان ایران‌زمین زمانی باعث شده بودن که چه اتفاقی بیفته مردم ایران سختی بکشن همون بالا بردن در واقع تولید نفتشون، زمانی که ایران تحریم شد گرچه، در تاریخ وقتی نگاه کنیم


audio: 9K3o2xyGRK0_0025.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
از این‌جور اقدامات از طرف اعراب زیاد بوده که باعث زجر ایرانی‌ها و سختی کشیدن ایرانی‌ها شدند قضاوتش با شما باز هم الان در بحث بنده نیست، نتیجه وقتی اوضاع تغییر کرد هم یعنی نفت ایران از تحریم دراومد و نفت ایران ملی شد وقتی این اتفاقات افتاد هم و رسیدیم به همین سال 1959 دیگه ایرانیان حاضر نبودند به همین راحتی برای اعراب تره خورد کنند و نکردند


audio: 9K3o2xyGRK0_0026.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید یک سوال مطرح کنیم نتیجه ناراحتی ایران از اعراب حالا چی بود؟ نتیجه این بود که ونزوئلا با یک هیئت عالی و به سرپرستی آقای آلفونسو پرز وزیر معادن و نفت وقت این کشور اومد تو اون مراسم شرکت کرد به عنوان مهمان، اما هیئت ایرانی به دستور محمدرضا شاه پهلوی در سطح دوم رفت توی این مراسم شرکت کرد، یعنی چی؟ یعنی عبدالله انتظام مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران


audio: 9K3o2xyGRK0_0027.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
به معاون خودش، منوچهر فرمانفرمائیان دستور می‌ده که با دوتا از مدیرای زیر دستت برو توی این اجلاس شرکت کن اینجا تو پرانتز یادآوری بکنم بنده در یک قسمت، در مورخ مفصل درباره خاندان فرمانفرما و تاثیراتشون صحبت کردم پیشنهاد می‌کنم حتما، ببینید، بشنوید بسیار مکمل خوبی‌ست به هر حال این اجلاس، برگزار می‌شه و روز اخر این اجلاس آقای آلفونسو پرز


audio: 9K3o2xyGRK0_0028.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
پا میشه میره پیش فرمانفرمائیان نماینده ایران و ایده‌ی ایجاد یک سازمان نفتی با حضور ایران و ونزوئلا رو مطرح می‌کنه ایشون، جواب می‌ده که اصلا چی می‌گی؟ خیلی بی‌پرده و سریع پیشنهاد رو رد می‌کنه در لحظه و در لفافه هم می‌گه که داداش ما تا همین جا هم اومدیم، زوری اومدیما ولمون کنم بابا سازمان، چی می‌گی در نهایت تیر اول آقای پرز به سنگ می‌خوره، اما ایشون ول کن نبود پا می‌شه می‌ره پیش آقای عبدالله الطریقی


audio: 9K3o2xyGRK0_0029.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
این وزیر ونزوئلا و این الطریقی کی بوده؟ وزیر نفت وقت عربستان سعودی می‌گه که آقا ایران هیچ رقمه حاضر نمی‌شه بیاد یه سازمان مشترک بزنیم باید یه کار دیگه کرد تیرمون به سنگ خورد یه فکری بکن


audio: 9K3o2xyGRK0_0030.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اجلاس روز تمام میشه و شب یه مهمونی خصوصی برگزار می‌شده برای اعضای شرکت کننده و کجا این مهمونی برگزار می‌شده؟ در کشتی تفریحی جمال عبدالناصر رئیس جمهور وقت مصر این دفعه، علاوه بر پرز وزیران نفت عربستان همون آقای الطریقی و وزیران نفت عراق و کویت و قطر میان آقای فرمانفرمائیان، نماینده ایران رو دوره می‌کنن


audio: 9K3o2xyGRK0_0031.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
شروع می‌کنن از فواید ایجاد یک سازمان گفتن و فلان و این‌ها به هر شکلی شده ایشون رو راضی می‌کنن و از اون‌ور هم روی لزوم اتحاد بین تولیدکنندگان نفت خیلی تاکید می‌کنن، نتیجه چی می‌شه؟ نهایتا آقای فرامانفرمائیان توی همون کشتی توافقات اولیه رو انجام می‌ده و در نهایت توافق نامه تشکیل این سازمان که به اسم قرارداد سری شرافت


audio: 9K3o2xyGRK0_0034.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
فرمانفرمائیان بر می‌گرده تهران و قضیه رو برای انتظام مدیر وقت شرکت نفت تعریف می‌کنه آقای انتظام به محض این که این جریان رو می‌فهمه، عصبانی می‌شه می‌گه بابا چرا این کار رو کردی؟ تو مگه نمی‌دونی شاه هرگونه رابطه برادری و همکاری با اعراب رو کلا باهاش کنار نمیاد الان میگه حالا ما کردیم دیگه، برین بگین به اعلی‌حضرت می‌رن می‌گن و واکنش شاه پهلوی چه بوده؟


audio: 9K3o2xyGRK0_0035.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
محمدرضا شاه پهلوی وقتی از این توافق‌نامه با خبر می‌شه، به شدت عصبانی می‌شه و می‌گه اصلا فرمانفرمائیان رو باید، بابت این خودسری باهاش برخورد کنید بی‌خود کرده، این کار رو کرده اما به هر جهت باهوش عمل می‌کنه می‌ره یه جلسه‌ای می‌ذاره با مقامات آمریکایی و می‌گه داستان اینه آقا، این بنده خدا رفته همچین صحبتی شده، خودسرم عمل کرده منم که دارم می‌رم کنسل کنم ها به همین شکل، مطرح می‌کنه و چراغ سبز رو عملا از آمریکا می‌گیره و زمانی که این اتفاق میفته


audio: 9K3o2xyGRK0_0036.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
دیگه اون فرصتی که دنبالش بوده رو بدست میاره یعنی زمانی که می‌فهمه آمریکا با این همکاری مشترک با سایر کشورهای نفتی مشکلی نداره حالا محمدرضا شاه پهلوی رسما قبول می‌کنه که به صورت جدی در این سازمان حضور داشته باشه نکته جالب‌ام اینه که همون جلسه شاه با سران آمریکا بوده که سیاست‌های کلی این سازمان یعنی اوپک رو در آینده شکل داده، یعنی چی؟ یعنی یه سری از مورخان جدی معتقدند که توی اون جلسه


audio: 9K3o2xyGRK0_0037.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور گفته که اگر قراره کشورهای نفت‌خیز جهان در قالب یک سازمان بیان دور هم جمع بشن بهتره در راس این سازمان نزدیک‌ترین متحد آمریکا در آسیا قرار بگیره و کیست اون نزدیک‌ترین متحد؟ شما بفرمایید ایران زمین بله سال‌های نه چندان دور روابط جور دیگری بود مثل حدودا امروز دیگه به عنوان مثال ایران با روسیه خیلی روابط نزدیکی داره


audio: 9K3o2xyGRK0_0038.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اون زمان با آمریکا این روابط رو داشته حالا اینکه حمایت‌های آمریکا اون زمان با روسیه امروز قابل قیاسه یا نه، بحث دیگری‌ست قضاوتش با شما و حال دیگر این که، آیا کلمه نزدیک‌ترین متحد اون زمان و امروز معنای یکسانی در عمل داشته یا نه، باز هم قضاوتش با شما


audio: 9K3o2xyGRK0_0039.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا هدف از تشکیل این سازمان چی بوده؟ خیلی سوال شفاف و جذابیه و جواب این که هدفش مقابله با شرکت‌های نفتی بین المللی معروف به هفت خواهران بوده بله در واقع، این شرکت‌هایی که عرض می‌کنم این هفت خواهران مالک مطلق بازار نفت بودن اون سال‌ها یه مثال عرض کنم، همون زمان، شرکت بی‌پی یا همون شرکت بریتیش پترولیوم که به نوعی خواهر بزرگه محسوب می‌شد توی این هفت‌ها


audio: 9K3o2xyGRK0_0040.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
توی یه تایمی بدون اینکه به کشوری اطلاع بده و با این استدلال که باید جلوی حضور شوروی در بازار نفت رو گرفت میاد قیمت نفت رو می‌کنه ده سنت می‌رسونه به هر بشکه، ده سنت کاری که صدای همه کشورها رو در میاره، می‌گن آقا چیکار می‌کنی؟ عه دولت عراق میاد برای مقابله با این حرکت از کشورهای امضا کننده قرارداد سری دعوت می‌کنه


audio: 9K3o2xyGRK0_0042.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
می‌گه آقا سریع، چهارده سپتامبر همون 1960 میلادی، بیاین بغداد ببینیم چیکار کنیم و همین می‌شه همون جلسه و از اون‌ور محمدرضا شاه پهلوی هم گفتیم، مصمم شده بود که بریم تشکیل بدیم اینا باعث چی می‌شه؟ عصر همون روز، چهارده سپتامبر یک نشست خبری با حضور نمایندگان ایران عربستان کویت ونزوئلا و عراق برگزار می‌شه و اونجا همه‌شون دور هم تشکیل سازمان‌های تولیدکننده‌های نفت اوپک رو


audio: 9K3o2xyGRK0_0043.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
رسما اعلام می‌کنن و تایید می‌کنن نکته جالبم اینکه، قطر با اینکه سال قبل اون قرارداد رو امضا کرده بود همون قرارداد سری شرافت رو با اینکه امضاش کرده بود توی لحظه آخر می‌ترسه، حالا به هر دلیلی و کنار می‌کشه، نتیجه قطر، جزو کشورهای تشکیل دهنده‌ی سازمان اوپک نبود نکته بعدی‌ام این که مقر رسمی‌شون رو اعلام می‌کنن سوئیسه


audio: 9K3o2xyGRK0_0046.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و 90 درصد از نفت خام معامله شده تو بازارهای بین‌المللی متعلق بود به همین پنج کشوری که اوپک رو راه‌اندازی کردن کیا بودن؟ ایران عربستان کویت ونزوئلا و عراق تو خود این سازمان هم با توجه به میزان دانش قدرت، توانمندی و حضور در مجامع بین المللی سیاستمداران ایرانی در مقابل کشورهای عربی، اون چهارتای دیگه یا حتی ونزوئلا


audio: 9K3o2xyGRK0_0047.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
عملا، تمام کارها، توسط هیئت ایرانی انجام می‌شد تا حدی که اولین مصوبه اوپک که پنچ تا بندم داشت کلا توسط هیئت ایرانی و با در نظر گرفتن موارد حقوقی مورد مناقشه با شرکت‌های نفتی یعنی همون هفت خواهرون تدوین شد و همه هم تصویب کردن یعنی کسی رو حرف ایران حرف نمی‌زد چون خیلی‌ام سر در نمی‌آوردن واقعیتش و نتیجه چه شد؟ نتیجه همین اولین مصوبه‌ی اوپک


audio: 9K3o2xyGRK0_0048.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
قیمت نفت با یک جهش چشم‌گیر یهو از همون ده سنت شد بیست و پنج سنت، بشکه‌ای بله ما این بودیم زمانی ایران و قدرت ایران این بود زمانی در نفت، البته جلوتر که بیایم، دیگه اینجوری نیستیم متاسفانه


audio: 9K3o2xyGRK0_0049.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
بیایم جلوتر، اجلاس بعدی اوپک در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا تشکیل می‌شه و اعضا تصمیم می‌گیرن با توجه به دانش و تجربه‌ا‌ی که قائم مقام ریاست شرکت ملی نفت ایران یعنی آقای فواد روحانی داشته ایشون بشه دبیرکل اوپک تازه قائم مقام رئیس شرکت ملی نفت ایران خود رئیس‌ام نه، به هر جهت واکنش شرکت‌های نفتی و کشورهای مصرف کننده حالا چی بود به این اجلاس و به این انتخاب؟


audio: 9K3o2xyGRK0_0050.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
که یک ایرانی شد دبیر کل اوپک مثال عرض کنم سر جفری هریسون سفیر انگلیس در تهران، اون زمان مصاحبه کرد گفت این سازمان، به زودی از هم خواهد پاشید و مسئله مهمی‌ام نیست که ما بخوایم نگران باشیم یا آقای بریجمن مدیرعامل شرکت بی‌پی، همون شرکت بزرگی که صاحب اون هفت خواهرون بود یه جورایی پدرخوانده‌ی نفت بوده یه جورایی ایشون مصاحبه کرد


audio: 9K3o2xyGRK0_0051.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
با لحنی پدرانه به فواد روحانی گفتش که عزیزم، پسرم بهتره زودتر از این اوپک که چیه بیای بیرون، وگرنه بدجوری تحقیر خواهی شد بعدم گفت داداش گلم، پسر گلم دیدی خودتون تو کنگره‌ی نفتی کشورهای عربی چیکار کردید چه برخورد تحقیر آمیزی مثلا با الطریقی کردید وزیر نفت عربستان بپا از این کارا باهات نکنیم ها، حالا ما گفتیم خودت بیا بیرون این سازمانم جمع و جور کن بره پی کارش، ما هم ندید می‌گیرم و احتمالا همون لحظه


audio: 9K3o2xyGRK0_0053.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اون هفت شرکت نفتی همون هفت خواهرون اما تمام تلاششون رو برای خراب کردن کار و کاسبی اوپک، به کار بستن اولین و البته مهم‌ترین خرابکاری‌شون هم در مسیر تاسیس اوپک هم غائله عراق و کویت بود الان دیگه اسنادش منتشر شده اسنادی که محرمانه بود اخیرا از محرمانه بودن


audio: 9K3o2xyGRK0_0055.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
شرکت‌های نفتی اون زمان میان سراغ عبدالکریم قاسم، رئیس جمهور وقت عراق بهش حالا، نمی‌دونم، پول می‌دن، تطمیعش می‌کنن که آقا علنا برو اعلام کن کویت متعلق به عراق است که چی بشه؟ این بحران باعث دو دستگی در اوپک یشه و در نهایت فروپاشی اوپک و حالا کی این اتفاق افتاد؟ یعنی کی این اقداماتو انجام دادن زمانی که اجلاس اوپک بنا بود در ایران برگزار بشه، چه سالی؟


audio: 9K3o2xyGRK0_0057.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا ایران می‌دونست که آقا با این دعوا و درگیری که بین عراق و کویت هست نماینده عراق به بهونه حضور نماینده کویت عمرا نمیاد تهران، نمیاد شرکت کنه تو اجلاس بعدم ما کلا مگه چند نفریم که حالا بیایم یا نیایم اینا به هدفشون می‌رسن، انگلیس این هفت خواهرون به هدفشون می‌رسن اوپک با جاش تعطیل می‌شه، شروع نشده نتیجه سریع تاریخ اجلاس رو عقب انداخت ایران و تا زمانی که این مشکل حل نشد


audio: 9K3o2xyGRK0_0059.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
رشته‌های انگلیس و عوامل و اون شرکت‌ها تا حدودی پنبه شد نتونستن فاتحه‌ی اوپک رو بخونن یک گزارشی هست با فکت و سند صحبت کنیم یک گزارشی هست به تاریخ 13 اوت 1962 میلادی که وزارت امورخارجه انگلستان در رابطه با سازمان اوپک فرستاده به سفارت‌خونه‌های خودش چی نوشته؟ نوشته فواد روحانی دبیرکل اوپک تصویری معتدل و منطقی از خود نشان داده


audio: 9K3o2xyGRK0_0060.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و همین امر، باعث شده دیگر کشورها از ناحیه این سازمان، احساس خطری نکنند دیگر از نطق‌های هیجانی و پرشور الطریقی، وزیر نفت عربستان و پرز، رئیس جمهور ونزوئلا هم خبری نیست و آقای روحانی، خیلی معتدل و معقول سازمان خود را، هدایت می‌کند بله فواد روحانی چهار سال دبیرکل اوپک بود


audio: 9K3o2xyGRK0_0061.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
تو مهم‌ترین زمانش، یعنی زمانی که ایجاد شد این سازمان و نقش این آدم در تاسیس و جا افتادن سازمان اوپک به قدری موثر بود که تو دوره‌های بعدی هم اگرچه دبیرکل اوپک از کشورهای دیگه انتخاب شد، اما بدنه سازمان اوپک رو همین الان اگر بریم نگاه بکنیم مدیرانش رو همه‌شون تقربیا ایرانی بودن مدیران اصلی تقریبا ایرانی بودن و همین اتفاق نتیجه‌ش چه شد؟ هیچ وقت دو دستگی و بحران شدید


audio: 9K3o2xyGRK0_0062.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
بین اعضای اوپک به وجود نیومد و ایران چه کرد؟ با کمک دبیرخانه این سازمان برای سال‌ها به عنوان فصل الخطاب عمل کرد یعنی مشکلی پیش می‌اومد بین کشورهای اوپک ایران حل می‌کرد حرف ایران هم یه جورایی، فصل الخطاب بود و تمام


audio: 9K3o2xyGRK0_0065.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
چه بحرانی؟ جنگی به اسم یوم کیپور بین اسرائیل، مصر و سوریه جنگ شد اوضاع نفت چطور بود؟ تو اون ایام، قیمت نفت سه دلار شده بود ولی این جنگه که عرض کردم شروع شد کشورهای عربی یهو تصمیم گرفتن برای تحت فشار قرار دادن جامعه بین‌المللی شیر نفتشون رو ببندن کلا نفت نفروشن، یه طرفه همه رو تحریم کنن چه اتفاقی افتاد؟ طبیعتا گرون شد نفت


audio: 9K3o2xyGRK0_0066.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
یهو از سه دلار، قیمت شد ده دلار بشکه‌ای ده دلار، خیلیه حال این وضعیت تو پرانتز بگم، برای این خیلی خوب بود به هر حال، اوضاع و احوال مالیش خیلی تغییر می‌کرد گرچه از اونور هم بهترین موقعیت بود که ایران انتقامش رو از اعراب بگیره یادآوری کنم اعراب تو موقعیت مشابه زمان مصدق، خیانت کردن به ایران و گفتن حالا که ایران تحریمه ما نفت بیشتر می‌فروشیم اصلا، ایران رو بیخیال حالا و با این اتفاق، ایران می‌تونست با شکست تحریم اعراب


audio: 9K3o2xyGRK0_0067.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
انتقام اون روزها رو بگیره اما از اون طرفم به هر حال، ایران بزرگ اوپک بود و سوال آیا تلافی به صلاح بود یا نه؟ باید چه می‌کرد؟ و جواب ایران یک پاسخ بینابین به این سوال داد که تلافی بکند یا نه به فروش نفتش به جهانیان ادامه داد ولی از فروش نفت به اسرائیل خودداری کرد که چی بشه؟ رابطه‌ش با کشورهای عربی بهم نخوره ضمن این که مشخص بود که طولانی نیست این وضعیت و همینم شد


audio: 9K3o2xyGRK0_0068.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
سیاست تحریم نفتی اعراب پنچ ماه ادامه داشت و دوباره مشخصا با وساطت شاه ایران وضعیت به حالت عادی برگشت


audio: 9K3o2xyGRK0_0069.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا سوال وقتی اوپک راه افتاد وضعیت نفت ایران چجوری بود؟ یعنی چه تفاوت‌هایی داشت؟ ما البته قبلا در دو قسمت، مفصل به تاریخ نفت ایران تا زمان ملی شدنش پرداختیم در پادکست مورخ پیشنهاد می‌کنم حتما ببینید، بشنوید بسیار مکمل خوبی‌ست ضمن این که فکت‌های بسیار جذابی‌ام ما توش سعی کردیم به کار ببریم اونجا حالا خلاصه عرض کنم اونجا توضیح دادیم که یه آقایی به نام دارسی اومد یک قراردادی با قجرها بست


audio: 9K3o2xyGRK0_0070.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
بعد هشت سال زور زد و نفت کشف کرد در ایران و بعد هم طبق قرارداد کلا شانزده درصد از فروش نفت مال ایران بود یه قرونم بیشتر نمی‌داد وقتی تاریخ رو بیایم جلو، می‌بینیم که رضا شاه پهلوی که اومد سر کار یه تلاشی کرد که این قرارداد رو اصلاح کنه و زورشم در این حد رسید که اون شانزده درصد رو کرد بیست درصد تو قسمت اقتصاد رضا شاهی عرض کردم آقای مصدق حالا اومد سر کار، گفت از این حرف‌ها نیست کلش واسه ماست، داداشام، خارجی‌ها، همه بیرون و اینجاست اون دعواهایی که عرض کردم


audio: 9K3o2xyGRK0_0071.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
در ادامه دولت مصدق سقوط کرد و باز قرارداد نفتی بین ایران و انگلیس اجرایی شد اما، دیگه صعنت نفت ملی شده بود دیگه و در تمام سال‌های بین 1345 تا 1352 دغدغه اصلی محمدرضا شاه پهلوی این بود که سهم ایران از قراردادهای نفتی رو تا می‌شه ببره بالا اما خب برخلاف محمد مصدق محمدرضا شاه نمی‌خواست با احساسات ملی گرایانه بیاد این کار رو بکنه، چرا؟ چون می‌دونست ایران هنوز


audio: 9K3o2xyGRK0_0072.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
به تکنولوژی و سیستم حمل و نقل غرب خب وابسته‌ست، عه نمی‌شه دعوا و مرافه کرد که معتقد بود این آدم که گره‌ای که با دست باز می‌شه رو نباید با دندان باز کرد و عملکردش‌ام نشون داد که این کار رو سعی کرد نکنه، این که کرد یا نه، قضاوتش با شما


audio: 9K3o2xyGRK0_0073.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ما مردمانی هستیم که به امضای خودمان پایبندیم نتیجه دو راه پیش رو داریم اول اینکه تا 1979 یعنی شش سال دیگر کمپانی‌های نفتی موجود در ایران به کارشان ادامه دهند، به شرطی که درآمد هر بشکه نفتی که به ما می‌رسد از درآمد ممالک عربی، کم‌تر نباشد قدرت صادرات ایران هم باید بشود هشت میلیون بشکه در روز و اگر اینطور نشود


audio: 9K3o2xyGRK0_0074.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
راه دوم پیش می‌آید در 1979 قرارداد ما خاتمه پیدا خواهد کرد و شرکت‌های فعلی، باید بروند در آن صف بلند بالایی که بعدها برای نفت ما شکل خواهد گرفت باید بروند در آن صف‌ها بایستند تا ما بهشان نفت بدهیم


audio: 9K3o2xyGRK0_0075.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
این هم، بخشی از سخنرانی شاه پهلوی در 4 بهمن‌ماه 1351 بود تو پرانتز عرض کنم اون راه حل دوم که 1979 قرارداد تموم می‌شه باید بری تو صف تا حالا وایسید بهتون نفت بدیم 1979 همون 1357 به هر حال، بگذریم این سخنرانی، زمانی ایراد شد که شاه پهلوی با فرح، رفته بوده استادیوم سرپوشیده آریامهر و اونجا سخنرانی می‌کرد


audio: 9K3o2xyGRK0_0076.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
شاه، با توجه به پشتوانه ارتش مجهزی که اون سال‌ها تشکیل داده بود و از اون سمت حرکت کشورش در مسیر صنعتی شدن دیگه فکر می‌کرد میشه اینطوری به سمت آرمان نفت ملی در ایران پیش رفت


audio: 9K3o2xyGRK0_0077.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا سوال نتیجه این سخنرانی محمدرضا شاه پهلوی چی بود؟ پرویز مینا، مدیر امور بین الملل شرکت نفت در اون زمان رسما به شرکت‌های عضو کنسرسیوم اولتیماتوم داد که اگر در قراداد 1954، تجدید نظر نشود این قرارداد تمدید نخواهد شد شرایط ایران هم بدین شرح است از امروز، تمام امور نفتی به ایران واگذار می‌شود


audio: 9K3o2xyGRK0_0078.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و این شرکت‌ها می‌توانند فقط خریدار نفت باشند البته در مقابل از تخفیف مناسب نسبت به سایر کشورها بهره‌مند خواهند بود بله حالا اون قرارداد 1954 چی بود؟ مطابق اون قرارداد سهم ایران از فروش نفت 50 درصد بود و کلیه عملیات‌های اکتشاف استخراج، پالایش و صدور نفت و البته مدیریتش به عهده شرکت‌های خارجی بود نه ایرانی


audio: 9K3o2xyGRK0_0079.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا، شاه ایران می‌خواست چیکار کنه؟ می‌خواست این وضعیت رو کلا تغییر بده چه کرد؟ با گردن کلفتی در 26 ژوئن 1973 این طرح تغییر وضعیت قرارداد نفت رو امضا کرد شاه ایران و بعدم تو مجلس تصویب شد توسط نمایندگان یعنی، هم مجلس سنا و هم مجلس شورای ملی تاییدش کردن و شد قانون و این تصویب توسط مجلس


audio: 9K3o2xyGRK0_0082.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
عملا از این تاریخ به بعد نفت ایران دوباره ملی شد و عملا ایران کنترل نفت خودش رو از این تاریخ به بعد کاملا در دست گرفت


audio: 9K3o2xyGRK0_0083.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
جالبه، پادشاهی که در سیاست خارجی یه جوری همراه آمریکا بود که تا تایید ندادند حاضر نشد بره تو دم و دستگاه اوپک حالا اومده بود یه تنه، مقابل تمام غول‌های نفتی غرب وایساده بود به نظر می‌رسه شاه ایران یه نگاه واقع‌بینانه به سیاست بین‌الملل داشت مثلا درباره سیاست خارجی شاه تو خاطرات اسدالله علم می‌خونیم، من عینا نقل قول کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0084.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
نوشته شاهنشاه، بعد از سفر مسکو در جلسه‌ای که با حضور هویدا آموزگار اقبال و علم تشکیل شده بود این مطلب را گفت ما هیچ متحدی در دنیا نداریم موقعیت و ثروت این کشور به گونه‌یست که هیچ کسی چشم دیدن ما را ندارد وقتی من مردم این را به ولیعهد متذکر شوید که نه روی یانکی‌ها حساب کند نه روی کمونیست‌ها


audio: 9K3o2xyGRK0_0085.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
فکر کنید تنها هستید و آن وقت، تصمیم بگیرید یادتان رفته وقتی عراق در اروند رود شیطنت کرد و دستور داد این مستشاران آمریکایی به پایگاه شکاری بوشهر بروند اما سفیر آمریکا از ترس واکنش شوروی پیغام داد این درگیری ارتباطی به ما ندارد یا در قضیه ابوموسی انگلیسی‌ها سمت شارجه ایستادند، یادتان است ما هیچ متحد دائمی


audio: 9K3o2xyGRK0_0086.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و هیچ دشمن دائمی نداریم متحد و دشمن ما به اقتضای زمان تغییر می‌کند این، نقل قولی بود از محمدرضا شاه پهلوی


audio: 9K3o2xyGRK0_0087.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید سه اظهار نظر، خدمت شما عرض کنم و برم سراغ تاریخ و یه داستان جذاب اولی مال صادق خلخالی معروفه زمانی در مصاحبه با روزنامه کیهان در قم ایشون چی گفته؟ عینا نقل قول می‌کنم همان‌طور که اطلاع دارید در مکزیکوسیتی، با وجود محافظت شدید از شاه فداییان اسلام، وارد این کشور شدند برای ترور یا دستگیری شاه خائن


audio: 9K3o2xyGRK0_0088.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
علاوه بر جانبازان فداییان اسلام کارلوس نیز که یک آزادی‌خواه و مبارز علیه امپریالیست است با ما در این حرکت انسانی همراهی خواهد کرد حالا اینو اینجا داشته باشیم بریم سراغ اظهار نظر بعدی، عرض می‌کنم دلیلشو یک جایی که در خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی به تاریخ 24 آبان 1377 می‌خونیم که یک آقایی به نام کارلوس در فرانسه در زندان هستن


audio: 9K3o2xyGRK0_0089.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و اعتصاب غذا هم کردن آقای هاشمی رفسنجانی به ایشون لقب تروریست دادن اینم از این سومین اظهار نظر هم مربوط به جناب هوگو چاوز مرحوم رئیس جمهور سابق ونزوئلا که باز نقل قول می‌کنم ایشون یه جایی گفته که همانا وارثان برحق مقدس‌ترین نبردها که نبرد در راه حق و عدالت اجتماعی‌ست برادران من، کارلوس احمدی نژاد عیدی امین


audio: 9K3o2xyGRK0_0090.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و رابرت موگابه هستند که با امپریالیسم مبارزه کردند و می‌کنند حالا چرا این سه نقل قول رو عرض کردم فارغ از اینکه همواره نقل قول کلا در تاریخ حاوی درسه و قضاوتشم با شما، یک اشتراک وجود داشت در هر سه این نقل قول‌ها، اسمی از کارلوس آمده بود کسی که اسمش با اسم اوپک در تاریخ گره خورده چرا گره خورده؟ مفصل عرض می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0091.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ایلیچ رامیرز سانچز ملقب به کارلوس شغال یک تروریست ونزوئلایی این آدم، 1354 خورشیدی با دوست دختر آلمانی خودش و یک آقای دیگری به نام انیس نقاش و البته، سه آلمانی چپ‌گرا می‌رن جلسه‌ی اوپک در وین، در واقع حمله می‌کنن به جلسه اوپک در وین و وزرای نفت یازده کشور عضو این سازمان رسمی رو در واقع و البته


audio: 9K3o2xyGRK0_0092.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
یه چندتا دیگه رو، گروگان می‌گیرن این گروه با لباس مستخدمین وارد ساختمون می‌شن و بعد از کشتن سه نگهبان بی‌گناه وارد سالن جلسه می‌شن هدف ظاهری این گروه حمایت از آرمان‌های فلسطین بود، اما بعدها مشخص شد که رئیس جمهور یک کشور عربی به این افراد پول داده که به اسم فلسطین برن زکی یمانی، وزیر نفت عربستان و جمشید آموزگار رئیس هیئت ایرانی


audio: 9K3o2xyGRK0_0093.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و وزیر وقت دارایی ایران رو بکشن و بعدم سالن رو باجاش منفجر کنن آقای انیس نقاش که حالا کارنامه‌ی مفصلی داره ایشون متولد لبنانه و در ترور ناموفق بختیار و محمدرضا پهلوی هم نقش داشته ایشون یه مصاحبه‌ای داره با الجزیره بعدا، بعدها و برای اولین بار، اونجا میگه که این کار رو برای پول اصلا ما انجام دادیم در نهایت اما، همین آدم به کارلوس می‌گه که آقا


audio: 9K3o2xyGRK0_0094.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ما اگه این دو تا رو بکشیم هیچ فایده‌ای برای فلسطینی‌ها نداره ها و مثل جریان گروگانگیری ورزشکاران اسرائیلی در المپیک مونیخ می‌شه داستان بیشتر تبلیغ منفی می‌شه، نکنیم، ولش کن البته آقای انیس نقاش، هیچ‌وقت حاضر نشد اسم اون رئیس دولت عربی رو بیاره که پول داده پول داده این کار رو انجام بدن و البته، دلیل این درخواستم، هیچ‌وقت ایشون نگفت که چرا اون رئیس دولت عربی می‌خواست این اتفاق بیفته فقط ایشون گفت اون دیپلماتی که


audio: 9K3o2xyGRK0_0095.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اون زمان برای ما تجهیزات عملیات رو آورد الان در کشورش سمت مهمی داره، حالا شما پیدا کن پرتغال فروش رو با این حال، شونه‌هایی که انیس نقاش داده خیلی به صدام حسین شبیه به این توجه کنیم، گفتیم پیش از این قبلا هم کشورهای غربی سعی کرده بودن از طریق عراق اوپک رو از مدار تنظیم بازار نفت خارج کنن که نتونسته بودن در واقع زبلی محمدرضا شاه پهلوی اجازه نداد حالا به نظر می‌رسه این بار هم روی عقده‌ها


audio: 9K3o2xyGRK0_0096.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و دشمنی‌های شخصی آقای صدام حسین برای برهم زدن اوپک اومده بودن حساب باز کرده بودن و باز هم نتیجه نداده سرنوشت گروگان‌گیری حالا چی شد؟ عرض کردم، یازده وزیر نفت و گروگان گرفتن، جمعا شصت نفر، زمانی که حمله کردن و سه نفر رو کشتن در ساختمان اوپک سرنوشت این‌ها چی شد و گروگان گیری در تاریخ ثبت شده و بنده عرض می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0097.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
این تیم ترور، وارد سالن اوپک شد و حدود شصت نفر رو گروگان گرفت ازجمله یازده وزیر نفت کشورهای مختلف این شصت نفر، توسط تیم ترور به سه گروه دوست دشمن و بی‌طرف تقسیم می‌شن خیلی هم جالبه الجزایر، عراق و لیبی، کشورهای دوست بودن نیجریه کویت اکوادور ونزوئلا و گابن کشورهای بی‌طرف بودن و دشمن‌ها کیا بودن؟ ایران و عربستان سعودی


audio: 9K3o2xyGRK0_0098.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
امارات متحده عربی و قطر زیر صندلی آقای آموزگار و زکی یمانی مواد منفجره کار میزارن تا همچین ارادت ویژه خودشون رو به این دو نفر یه جورایی نشون بدن گروگان‌گیرها پلیس اتریش به محض اینکه می‌فهمه وارد عمل می‌شه و شروع می‌کنه مذاکره کردن با گروگان‌گیرها اولین خواسته تروریست‌ها چی بوده؟ پخش بیانیه ما هر دو ساعت از شبکه‌های تلویزیونی اتریش و کشورهای دشمن، یعنی


audio: 9K3o2xyGRK0_0099.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ایران و عربستان و امارت و قطر اولین خواسته‌شون این بوده این امر، بلافاصله انجام می‌شه هم‌زمان حالا تو تهران چه خبر بوده؟ به گوش شاه می‌رسونن آقا همچین اتفاقی افتاده محمدرضا شاه پهلوی اول می‌گه من به هیچ عنوان با تروریست‌ها مذاکره نمی‌کنم، اما سریعا اجازه پخش بیانیه رو هر دو ساعت یکبار صادر می‌کنه


audio: 9K3o2xyGRK0_0100.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه این نکته رو بگم جالبه واقعا متن این بیانیه رو در تلویزیون ایران تلویزیون ملی ایران، اون زمان آقای بهروز بهزادی می‌خونده در واقع هر دو ساعت یه بار می‌خونده الان که با هم صحبت می‌کنیم، ایشون مدیرمسئول روزنامه اعتماد هستند به هر حال، توی این بیانیه ضمن اعلام هدف‌های فلسطینی‌ها که بیشتر مربوط به درگیری با فالانژهای لبنان بود و البته گفته می‌شد ایران و عربستان به فالانژها کمک می‌کنن


audio: 9K3o2xyGRK0_0101.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
غیز از این، از دولت‌ها می‌خواست این بیانیه که مسائلی رو که درباره رفاه زندانیان و اینجور چیزاست و رعایت کنن در انتهای بیانیه‌ام اعلام می‌شد که این عملیات در اعتراض به قرارداد سینای دو که بین مصر و اسرائیل امضا شده بود، انجام شده یک نکته مهم دیگه‌ام توی این گروگانگیری هست و اونم اهمیت جمشید آموزگار برای رسانه‌های غربیه


audio: 9K3o2xyGRK0_0102.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اون زمان آموزگار علاوه بر اینکه رئیس دوره‌ای اوپک بود رئیس مجمع سالانه‌ی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول رو هم به عهده داشت بله


audio: 9K3o2xyGRK0_0103.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
در نهایت، یک هواپیما در اختیار کارلوس و تیمش قرار می‌گیره و ایشون بعد از آزاد کردن کارمندان و وزرای کشورهای دوست و بی طرف با سایر گروگان‌گیرها، می‌ره سمت الجزایر پرواز می‌کنه سمت الجزایر اونجا هم، یه سری دیگه از گروگان‌ها رو آزاد می‌کنه و از اونجا پرواز می‌کنه به لیبی ولی تو لیبی، نمی‌تونه هواپیمایی برای عراق تهیه کنه، چرا؟ چون هواپیمایی که بتونه این مسافت رو بره از لیبی تا عراق، اصلا وجود نداشته تو لیبی


audio: 9K3o2xyGRK0_0104.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
نتیجه مجبور می‌شه دوباره مسیر رو عوض کنه بره سمت تونس از لیبی ولی تونس اجازه در واقع فرود نمی‌ده و می‌گه آقا بی‌خود، فرود نمیای بر می‌گرده الجزایر، مجبور می‌شه حالا در حالی که این رفت و آمدها ادامه داشته، عربستان سعودی پنجاه میلیون دلار می‌فرسته الجزایر، سریع نقد کش که چی بشه؟ جون‌بهایی باشه برای یمانی و جمشید آموزگار بیست میلیون دلار نقد، سه تا چک ده میلیون دلاری


audio: 9K3o2xyGRK0_0105.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
و بنا هم بوده، وقتی هواپیما رسید الجزایر اصلی‌ترین اقدامات برای نجات این دو نفر آغاز بشه توسط دولت و پلیس الجزایر، اما قبل از اینکه اصلا هواپیما برسه دعوا و درگیری‌هایی تو خود هواپیما در جریان بوده که عرض می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0106.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
دوست دختر این آقای کارلوس و اون سه تا کمونیست آلمانی که واقعا حالا دغدغه آرمان فلسطین داشتن خیلی عصبانی بودن گویا از وضعیت توی کابین هواپیما رو دارم عرض می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0108.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
ما در مسیر آرمان فلسطین بودیم، اصلا شکست خوردیم معلوم نیست داریم چیکار می‌کنیم ما، اما انیس نقاش و این آقای کارلوس که می‌دونستن آرمان واقعی، اصلا دلارهای عراقه، بعدم دلارهای عربستانه در ادامه مدام اینا رو آروم می‌کردن، می‌گفتن حالا چیزی نشده که یه گروگانگیری خوبی کردیم، کارنامه‌مون الان درخشانه ضمن اینکه بیاینه‌مون پخش شد جهانیان صدای ما رو شنیدن هر دو ساعت یه بار از این کشور پخش شده از اون طرف


audio: 9K3o2xyGRK0_0109.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
مقامات الجزایری که با خلبان هواپیما در تماس بودن از این دعوا و بگومگوهای توی هواپیما و بین گروگان‌گیرها، با خبر می‌شن نتیجه می‌بینن اوضاع خرابه پیغام می‌فرستن که آقا، اگر این دوتا گروگان یعنی آقای آموزگار و اون دوست عربستانی‌مون کشته بشن ما نه تنها به شما پناهندگی سیاسی نمیدیم بلکه مجبوریم به محض اینکه دستمون بهتون رسید چون سوختتون هم داره تموم می‌شه، باید بشینید می‌کشیمتون دیگه، خود دانید حالا


audio: 9K3o2xyGRK0_0110.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
گروگان‌گیرها باید تصمیم می‌گرفتن نتیجه آقای کارلوس که دنبال جمع کردن داستان بود برای پرستیژ کار هم که شده، می‌ره جلوی آموزگار و یمانی می‌گه شما خیانت کردین به اسلام و مسلمین چرا خیانت کردید؟ قدس برای مسلمانان است شما در جهت خلاف این موضوع پیش رفتید اصلا اسرائیل هم باید نابود شود و از این جور حرف‌ها که اونا رو آرام کنه بعد چیکار می‌کنه؟ هواپیما می‌شینه گروگانا تو هواپیما بودن


audio: 9K3o2xyGRK0_0111.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
آقای کارلوس با چمدونش با رفقاش می‌ره توی سالن انتظار فرودگاه پناهندگی سیاسی هم که گرفته بودن بعد از چند دقیقه، عبدالعزیز بوتفلیقه که وزیر امور خارجه الجزایر بود اون زمان از پله‌های هواپیما میاد بالا گروگان‌ها رو سالم پیدا می‌کنه، می‌گه آقا بفرمایید خیلی خوش آمدید به الجزایر نکته جالب حالا کجاست؟ اینکه موقع خروج، تو سالن انتظار فرودگاه الجزایر اینور شیشه، گروگان‌گیرها، داشتن برای گروگان‌هاشون


audio: 9K3o2xyGRK0_0112.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
که در حال خروج بودن دست تکون می‌دادن این داستان انقدر تاثیرگذار بود و انقدر تاثیر گذاشت که تا سال‌ها بعد هیچ‌کدوم از اجلاس‌های اوپک در سطح وزیران دیگه برگزار نشد از ترس ممالک و بعد از این داستان هم جمشید آموزگار به عقاب اوپک مشهور شد بس که گروگان‌گیرها تو هواپیما هی اینو برده بردن این کشور، هی برده بودن اون کشور بله


audio: 9K3o2xyGRK0_0113.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
حالا شهرت جمشید آموزگار فقط به همین خاطر نبود یعنی فقط به دلیل اینکه یکی از دو گروگان‌گیر اصلی اوپک بود، نبود ایشون، فارغ التحصیل رشته مهندسی از دانشگاه کرنل آمریکا بودن و برای اینکه از تسلط اقتصادی این آدم بیشتر باخبر شیم اجازه بدید سری بزنیم به تاریخ به خاطرات همین آدم آقای آموزگار در کتاب خاطرات خودش که بعد از انقلاب نوشته شده نقل کرده، من عینا نقل قول می‌کنم


audio: 9K3o2xyGRK0_0114.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
نوشته بعد از فاجعه رکس سینما رکس آبادان رو ایشون منظورشه بعد از فاجعه‌ی رکس با توجه به فضای جامعه و شایعه‌سازی انقلابیون که دولت را مسئول این فاجعه می‌دانستند مطمئن شدم که نظام سقوط خواهد کرد پس رفتم دانشگاه خودم و شروع کردم به درس دادن اما وزیر نفت دبی، اصرار کرد که به آنجا بروم و در مورد اینکه چگونه پول نفت را سرمایه گذاری کنند به آن‌ها مشاوره بدهم


audio: 9K3o2xyGRK0_0115.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اول قبول نکردم گفتند سه برابر حقوق دانشگاه به تو پول خواهیم داد ناچار قبول کردم و سال 58 به دبی رفتم این شهر از چند خیابان یک هتل و یک فرودگاه کوچک تشکیل شده بود حالا، ادامه‌ش رو نمی‌گم، طولانیه اینم یاد اومد، یه جای دیگه‌ای تو خاطراتش آقای آموزگار نوشته بعد از جنگ، آقای هاشمی رفسنجانی به بانک جهانی آمد و درخواست وام کرد من چون از مدیران ارشد بودم اونجا


audio: 9K3o2xyGRK0_0116.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
بدون مشکل ایشان را دیدم و پیشنهاد دادم که آقا، حالا که جنگ تمام شده چند کار زیربنایی اقتصادی انجام دهید اما، متاسفانه به هیچ‌کدام از توصیه‌های من عمل نکردند چه خوب شد این یادم اومد در واقع دبی و کشور امارات به مشاوره‌های جمشید آموزگار گوش کرد و شد چیزی که امروز می‌بینیم ما از کشور خودمون، فراریش دادیم و بعد از اون هم حتی حاضر نشدیم


audio: 9K3o2xyGRK0_0119.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید تا صحبت آقای آموزگاره یه ویدیوی بامزه ببنیم، یه مقایسه بکنیم یه دوره‌ای جمشید آموزشگار، عرض کردم رئیس ایرانی اوپک بود تو این ویدیویی که الان باهم خواهیم دید به این توجه کنید که آقای آموزگار با خبرنگاران اروپایی داره صحبت می‌کنه و با هر کدومشون به زبان مادری خودشون حرف می‌زنه


audio: 9K3o2xyGRK0_0122.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
صحبت از گروگان‌گیری شد گروگان‌گیری جمشید آموزگار یه مقدار از گروگان‌گیر‌ها صحبت کنیم اصلا کیا بودن؟ همون آقای کارلوس و انیس نقاش این آقای کارلوس فرزند یک خانواده کمونیست پولدار ونزوئلایی بود بله، کاملا پول‌دار و جالبه، پول‌دار و کمونیست اصلا ارتباطی با هم ندارن، در مقابل هم هستن ولی این‌ها، از اونایی بودن که مرگ رو برای همسایه می‌خواستن


audio: 9K3o2xyGRK0_0123.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
این آقای کارلوس، به هیچ مرام و مسلکی عقیده نداشته کلا همه‌ش دنبال هیجان و آدم‌کشی بود ایشون از زندگی و کارنامه‌ش هم معلومه و هر چی و هر کی که علیه آمریکا بود رو یعنی از بن لادن شما بگیر تا چاوز این کارلوس ازش حمایت می‌کرد فرقی نمی‌کرد کیه تعداد قتل‌ها و عملیات‌های تروریستی‌ای که این کارلوس انجام داده، واقعا بسیار زیاده، اما دوتا عملیات در مورد ایران داشته یکی همین بحث اوپک که درباره‌ش صحبت کردیم مفصل


audio: 9K3o2xyGRK0_0124.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
یکی دیگه‌ش هم این بوده که 140 هزار دلار از آقای خلخالی حاکم شرع انقلاب، اون زمان پول می‌گیره که بره شاه رو ترور کنه، چیکار می‌کنه؟ تو مکزیک با هلیکوپتر، می‌ره محل اقامت شاه حمله می‌کنه به اونجا در واقع و فکر می‌کنه شاه توی ماشینه توی اتوموبیلی که اونجا هست اما اتوموبیل خالی بوده گویا محافظ‌ها هم شروع می‌کنن شلیک کردن به هلیکوپتر و در نهایت مجبور می‌شه فرار کنه امروز هم که خدمت شما هستم این آقای


audio: 9K3o2xyGRK0_0125.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
کارلوس، تو فرانسه، تو زندانه و با وکیلش راستی که خانم ایزابل کوتان پر باشه تو همون دوران حبس ازدواج کرده، مخ وکیله رو زده، ازدواج کرده، ملاقات شرعی می‌ره احتمالا اگر اسم این خانمم اشناست اینم اضافه کنم خانم ایزابل که احتمالا هم آشناست ایشون همون وکیلی‌ست که فرانسوی هم هست که به نمایندگی از ایران علیه تهیه کننده و کارگردان فیلم آرگو رفت شکایت کرد و البته معلومم نشد چقدر پول گرفت، اصلا چی شد


audio: 9K3o2xyGRK0_0127.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
از گروگا‌ن‌گیر دومم صحبت کنیم، کارشناش ترور آقای انیس نقاش، تو تلویزیون ما آوردن به عنوان کارشناش ترور از شانزده سالگی، ایشون رفت توی جنبش مقاومت فلسطین، همون فتح متولد لبنان‌ام بود دیگه به هر جهت، ایشون، بعد از انقلاب میاد ایران و به عنوان بازوی خارجی سپاه مشغول به کار می‌شه در ادامه‌ام با توجه به حکمی که آقای خلخالی داد ایشون مامور ترور شاپور بختیار شد و بار اولم نتونست ترور کنه، چون


audio: 9K3o2xyGRK0_0128.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
خود خلخالی لوش داد، خیلی جالبه آقای خلخالی شما فکر کن حکم رو داده می‌خواد یه عملیات سری اتفاق بیفته مصاحبه می‌کنه آقای خلخالی می‌گه یه کماندو فرستادیم فرانسه بختیار رو بکشه خب معلومه یارو چهارتا سوراخ قایم می‌شه، قربونت به همین واسطه، آقای بخیتار قرار ملاقات‌هاش رو کنسل می‌کنه یکی از اون قرارهام با همین آدم بوده حالا با اسامی دیگری، گویا احتمالا به هر جهت جانب احتیاط بیشتر رعایت می‌کنه و نهایتا ناموفق میشه


audio: 9K3o2xyGRK0_0129.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
تلاش اول ترور آقای شاپور بخیتار توسط ایشون در ادامه‌ام اما به انیس نقاش فشار میارن می‌گن آقا، زودتر برو این بختیار رو بکش، ما نگرانیم، گرفتار شدیم، عه ایشون با کلت، می‌ره دم خونه بختیار، شخص به قفل در شلیک می‌کنه تیر کمونه می‌کنه می‌خوره به پای خودش اصلا شما کار رو ببین اینم دفعه دوم، یعنی در حالی دستگیر میشه این آدم که رفته ترور کنه خودشو زده یاد کریم دواتگر می‌افتم می‌خواست شیخ فضل الله رو بزنه، خودشم نتونست بکشه


audio: 9K3o2xyGRK0_0130.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
به هر جهت، بعد از ده سال با گروگان‌های فرانسوی که حزب الله گروگان گرفته بود انیس نقاش مبادله می‌شه بر می‌گرده ایران و یه شرکت تو حوزه ارتباطات و مخابرات تاسیس می‌کنه در ایران حالا چجوری تخصص داشته این‌ها، بحث دیگری‌ست چهارسال قبل‌ام ایشون به دلیل کرونا در دمشق بالاخره از دنیا می‌ره متاسفانه


audio: 9K3o2xyGRK0_0131.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
برگردیم به اوپک و سرنوشتش بعد از انقلاب 1357 در ایران عملا دیگه اوپک بدون لیدر اداره می‌شه، بدون لیدر می‌شه از اونور جنگ ایران و عراق که دو عضو اصلی این سازمان بودن، نتیجه‌ش چی میشه قدرت اثرگذاری اوپک کم و کمتر میشه دو عضو اصلی داشتن باهم می‌جنگیدن، هشت سال و همین الان هم که با هم صحبت می‌کنیم اثرگذار اصلی بازار نفت، اوپک نیست اوپک پلاسه


audio: 9K3o2xyGRK0_0132.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
یعنی علاوه بر کشورهای عضو اوپک که بودن ده کشور خارج از این سازمان که مکزیک و روسیه از اصل کاری‌هاش هستن جلسات مشورتی تشکیل میدن و بیشتر این جلسات‌ام برای تعیین سهمیه تولید هر کشوره که نتیجه چی بشه؟ قیمت نفت کنترل بشه در واقع، سهمیه‌ی کشورهای تاثیر گذار در تولید نفت و تعیین قیمت رو میان تعیین می‌کنن، دیگه این حرف‌ها نیست گرچه، چون در چهل سال اخیر، ایران اغلب تحریم بوده و در واقع


audio: 9K3o2xyGRK0_0133.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
نتونسته در این حوزه سرمایه گذاری کنه، اثرگذار باشه و همین تولید اندکی‌ام که داره و به زور می‌تونه بفروشه رو داره به چندتا شرکت کوچک چینی با تخفیف 50، 60 درصدی می‌فروشه عملا برای ایران وقتی نگاه می‌کنیم همین اوپک پلاس، اصلا سقف تولید تعیین نکرده یعنی یه جورایی می‌گن این بنده خدا که نخودیه دیگه، تحریمه کلا، نمی‌تونه بفروشه بتونه بفروشه هم که داره نصف قیمت می‌فروشه تو برو، برو تولید کن، مشکل نداره، خسته نباشید، آره


audio: 9K3o2xyGRK0_0134.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
قبلا ایران تلاش می‌کرد بتونه سقف فروش و تولیدش رو برسونه به هشت میلیون بشکه در روز و برای نفت دنیا قیمت تعیین می‌کرد الان و امروز در حاشیه اوپک بهش میگن هرچی زورت می‌رسه تو تولید کن، بفروش، برای ما خیلی مهم نیست بله در واقع، اوپک و اوپک پلاس امروز داره به کشور ما می‌گه دیگه نقشی نداری با این میزان تولید و و اهمیت در سیاست جهانی


audio: 9K3o2xyGRK0_0135.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
بله، این بازی روزگار، و بازی تاریخه از جمشید آموزگار دبیر ایرانی اوپک که با خبرنگاران اروپایی و خارجی با هر کدام با زبان مادری خودشون سلیس صحبت می‌کرد تا آقای علی آبادی باز هم دبیر ایرانی اوپک که شما دیدید و شنیدید و به می‌دانید که ایشون در سطحی انگلیسی صحبت می‌کنه از تعیین قیمت نفت در جهان


audio: 9K3o2xyGRK0_0136.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
تا سهمیه آزاد برای تولید از تعیین شروط برای قراردادهای نفتی با هفت خواهران نفت جهان پدرخوانده‌های نفت جهان تا بستن یک قرارداد با شرکت مالزیایی یا چینی زمانی، تعیین شروط برای جهان دستاورد بود و امروز قرارداد با شرکت‌های مالزیایی و چینی دستاورد قلمداد میشه


audio: 9K3o2xyGRK0_0137.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
امروزه روز، خیلی‌ها معتقدند نفت داره جایگاهش رو به عنوان یک محصول استراتژیک از دست میده و انرژی‌های جایگزین به جای نفت، روی کار خواهند آمد، اما خب خیلی خوبه که به این توجه کنیم با اتکا به همین نفت یک مدل توسعه بیخ گوش ما به وجود اومد به اسم مدل توسعه‌ی کشورهای حاشیه خلیج فارس در حالیکه کشور ما، درگیر مشکلات


audio: 9K3o2xyGRK0_0138.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
تو در توی اقتصادی بود و هست زمانی، چند خیابان، یک هتل و یک فرودگاه کوچک بود، دبی، امارات و امروز چیست؟ شما قضاوت بفرمایید کشورهای کوچیک عربی تونستن با اتکا به همین نفت گوی سبقت رو حتی در حوزه فوتبال هم که معمولی‌ترین چیز است از ما بربایند ما زمانی ورزشگاه صد هزار نفری داشتیم که کشور قطر


audio: 9K3o2xyGRK0_0140.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
زمان به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ به قلم بسیم لاله و تنظیم برای مورخ حامد سیاسی راد در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن اینکه در ادامه با هم خواهیم دید با افتخار ویدئوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو اجازه بدید در روزها و ساعات پایانی سال 1402


audio: 9K3o2xyGRK0_0141.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
دست بوس تک تک شما خوبان باشم به نمایندگی از تیم مورخ برای بودنتون برای همراهی مهربانانه‌ی تک تک شما خوبان در 1402 و سال‌های پیش از اون امید که در روزهای آتی و در سال 1403 و تا زمانی که این بنده‌ی کمترین نفسی داره، خدمتگذار شما باشم و باشیم و باز هم با پیام‌ها و ویدئوهای پر مهر شما


audio: 9K3o2xyGRK0_0142.opus
source: youtube
source_id: 9K3o2xyGRK0
invalidation: VALID
text:
انرژی بگیریم و در این مسیر ثابت قدم بمانیم بنابراین تا چند روز آتی و در واقع روزهای آغازین سال 1403 و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: ct_gXRsFPtk_0001.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
می‌تونی تاج و تختو حفظ کنی؟ سکوت، جوابی نشنید خیره در چشمان فرد مقابل پرسید من تو حفظ تاج و تخت کوتاهی نکردم ولی نیروهای قوی‌تر از من منو شکست دادن، من سلطنتو برای تو نگه داشتم پسر می‌تونی حفظش کنی؟ باز هم سکوت ناگهان به خاطرات خود پرت شد


audio: ct_gXRsFPtk_0002.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به یاد روز افتتاح راه‌آهن افتاد، این پسر آن پسر بود؟ گویی پسرش آن روز اعتماد به نفس بیشتری داشت اما با خود گفت اون روز پشتش به پدرش گرم بود امروز .هاه باز هم سکوت میان آن‌ها درگرفت چینی به پیشانی‌اش افتاد خیره به چشمان پسرش، ولیعهدش، پاره‌ی تنش ماند انگار می‌خواست برای تمام باقی عمرش


audio: ct_gXRsFPtk_0003.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که نمی‌دانست چقدر است و کجا ادامه پیدا خواهد کرد چهره‌ی او را، تصویر او را به ذهن بسپارد چقدر؟ چقدر ادامه پیدا خواهد کرد؟ چه تضمیمی‌ست که ادامه پیدا کند؟ با نهیب از خود پرسید در دل او بلند می‌پرسید اما صدایی شنیده نمی‌شد، سکوت کرد میان خودش و خودش نیز سکوت درگرفت ثانیه‌ای بعد بی آن که انتظار پاسخ از ولیعهدش داشته باشد، پسرش


audio: ct_gXRsFPtk_0004.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قدمی به عقب برگشت، امیدی به پاسخ هم نبود یک عقبگرد نظامی کرد اخم بیشتری در چهره‌اش دوید و به سمت ماشین حرکت کرد یک رولزرویس سیاه رنگ انتظار او را می‌کشید رضاشاه پهلوی به سمت ماشین حرکت می‌کرد و یک گام مانده بود به درش برسد ایستاد او می‌خواست بازگردد حداقل یک بار دیگر پسر را ببیند در آغوشش گیرد اما نتوانست


audio: ct_gXRsFPtk_0005.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
یقین داشت ولیعهد بیست و دو ساله احتمالا دهان باز کرده تا جواب سوال را دهد که آیا می‌تواند تاج و تخت را حفظ کند اما با خود گفت اینم آخرین درس من به تو پسر محمدرضا زمان ما به فرجام رسید کلام من نه ای کاش فرصت بود ای کاش فرصت بود برایش می‌گفت آنچه در دل داشت، با خود گفت رضاشاه پهلوی


audio: ct_gXRsFPtk_0006.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
شاهش را برای پسر به یادگار گذاشت و هر آنچه از خود مانده بود را به داخل رولزرویس کشاند، خسته در بسته شد، بستند در را برای او او خود را در آغاز سفری می‌دید که بازگشتی نداشت صداها کم کم در اطراف او گنگ شدند، گنگ و گنگ‌تر صدای خود او، خیر صدای رضاشاه پهلوی صدای رضا شاه، رضا خان، رضا میرپنج، رضا ماکسیم اما


audio: ct_gXRsFPtk_0009.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بیست و ششم شهریور ماه 1320 رضاشاه پهلوی از ولیعهد خود خداحافظی کرد درون ماشین نشست شق و رق همانند همیشه با آن اخم نظامی معروف از کاخ مرمر خارج شد این چیزی بود که همگان دیدند اما آن چیزی بود که احتمالا آنجا گذاشت رضاشاه پهلوی شروع کرد به فکر کردن


audio: ct_gXRsFPtk_0010.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
او به اندازه‌ی یک سفر در وطن خود زمان داشت تا زندگی‌اش را مرور کند حداقل روزهای پایانی‌اش ماه‌های پایانی‌اش از تهران و کاخ مرمر تا بندرعباس و آن کشتی کذایی فرصت او بود و ما هم در این قسمت از مورخ و در دقایق آتی با صدای ذهن رضاشاه پهلوی در آن سفر همراه خواهیم شد


audio: ct_gXRsFPtk_0011.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که احتمالا با این جمله آغاز شده است که چی شد؟ سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: ct_gXRsFPtk_0013.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: INVALID_CHARS
text:
اول: کتاب مقاومت شکننده اثر جان فوران دوم: جلد هشتم کتاب تاریخ بیست ساله‌ی ایران اثر حسین مکی سوم: کتاب ایران بین دو انقلاب اثر یرواند آبراهامیان منبع چهارم: کتاب خون و نفت، خاطرات یک شاهزاده‌ی ایرانی


audio: ct_gXRsFPtk_0014.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اثر منوچهر فرمانفرماییان پنجم، کتاب رضاشاه اثر صادق زیباکلام و در نهایت منبع ششم، کتاب ایرانیان اثر همایون کاتوزیان اینجا یادآوری کنم در تمام این بیش از هشت سال ما در تیم مورخ راوی روزگار بودیم به لطف بودن شما خوبان شیرینی و تلخی روزگار رو روایت کردیم امروز اما به نظر می‌رسد زمان آن رسیده است که راوی روزگار به شهر آید


audio: ct_gXRsFPtk_0015.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بنابراین وعده‌ی دیدار ما و شما در اجرای زنده‌ی مورخ نفس به نفس با شما چهاردهم مهرماه 1403 تهران لینک فروش بلیط از فردا در اختیار شما خواهد بود در صفحات مجازی مورخ این بار با افتخار و به یقین می‌تونم بگم می‌بینمتون و حالا بریم در دل تاریخ


audio: ct_gXRsFPtk_0016.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به دستور شاهنشاه رضاشاه پهلوی ایران بی‌طرفی خود را در جنگ جهانی دوم اعلام کرد این اولین جمله‌ای بود که در ذهن رضاشاه پهلوی پیچید او پرتاب شد به یازدهم شهریور ماه 1318 اینجا انگار اولین ایستگاه ذهنی او بود تنها دو روز از پس شروع جنگ جهانی دوم آن زمان


audio: ct_gXRsFPtk_0017.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
وزارت امور خارجه‌ی ایران به دستور او، رضاشاه پهلوی شاه ایران اعلام بی‌طرفی کرده بود در جنگ جهانی دوم در این جنگ مهم بی‌طرفی در جنگی که یک سوی اون بریتانیا و شوروی ایستاده بودند دو قدرتی که تاریخ نفوذ سیاهشون در ایران بسیار بسیار پر قدمت و پر قدرت بود و سوی دیگر آن جنگ چه بود؟ آلمان نازی آدولف هیتلر


audio: ct_gXRsFPtk_0018.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قدرتی نوظهور که تمام هدفش این بود به استعمار خودش، قدرت استعمار خودش شکل بده قد علم کنه بین بزرگان جهان آن روزها


audio: ct_gXRsFPtk_0022.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
آن آخرین نگاه او بود به کاخش، به جلال و جبروتش همان لحظه به این فکر کرد که جنگی کیلومترها آن‌طرف‌تر تمام زندگی او را تغییر داد رولزرویس مشکی به درب خروجی کاخ مرمر رسید دو سرباز شق و رق جلوی در ایستاده بودند و همانند همیشه سلامی نظامی دادند به شاه ایران او هنوز شاه ایران بود، او در کاخش بود


audio: ct_gXRsFPtk_0023.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
با آن سلام نظامی و امیدی که لحظه‌ای در دلش روشن شد رضاشاه هم پرتاب شد به روزگار امیدواری خویش لابه لای افکارش روزگاری را به یاد آورد که خود او، فردی را کنار خود می‌دید که به درستی تمام امید رضاشاه پهلوی بود فردی درست، توانمند، آن روزها رضاخان آن لحظه هفت و سه دقیقه‌ی صبح


audio: ct_gXRsFPtk_0024.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بیست و ششم شهریور ماه به یاد آدولف هیتلر افتاد هیتلر مسلمونه اسمش حیدره، لهستان نگرانه تیر ماه 1320 آلمان به شوروی حمله کرد آلمان شکست خورد آلمان برای رضاشاه پهلوی ویژگی منحصر به فردی داشت در واقع بهترین راه برای کوتاه کردن دست بریتانیا و شوروی که ید طولایی داشتند در دخالت در ایران، استعمار کردن ایران


audio: ct_gXRsFPtk_0025.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ورود آلمان بود به این بازی تو همین افکار رضاشاه پهلوی یاد دو ماه پیش افتاد خیلی عقب‌تر نرفت به یاد اول تیرماه 1320 افتاد زمانی که خبر آمد آلمان به شوروی حمله کرد یادش به خیر خبر مثل بمب ترکیده بود، تهران غرق در خوشحالی شد پایتخت ایران پیشروی شوروی به بالتیک و لهستان همه رو نگران کرده بود، مردم بسیار نگران بودند


audio: ct_gXRsFPtk_0026.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که نکنه شوروی سراغ ایران هم بیاد در ادامه رضاشاه پهلوی نفرتی که مردمان ایران از انگلستان داشتند رو به یاد آورد همه چیز داشت درست پیش می‌رفت فقط دو ماه پیش او به یاد آورد که تو سینماهای ایران اگر فیلمی غرق شدن یک کشتی انگلیسی رو در جنگ نشون می‌داد همگان کف و سوت می‌زدند، هورا می‌کشیدند اما اگر فیلمی مقاومت انگلیس‌ها رو نشون می‌داد همه هو می‌کردند


audio: ct_gXRsFPtk_0027.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
پس همه چیز درست بود، مردمان ایران عاشق این بودند که گفته شود ایرانیان و آلمانی‌ها هم‌خونند، هم‌نژادند مردم ایران دوست داشتند که بگویند هیتلر از نژاد ایرانیان است از نژاد آریایی رضاشاه پهلوی ناگهان لبخند تلخی بر گوشه‌ی لبش نشست به یاد آورد در بازار شایعه شده بود در تهران که هیتلر مسلمان است و اسم اسلامی او حیدر است


audio: ct_gXRsFPtk_0029.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رولزرویس مشکی رنگ حامل رضاشاه پهلوی به همراه اسکورت‌هایش وارد خیابان پهلوی شد به محض ورود، لبخند از لبان رضاشاه محو شد دیگر بار او در افکار خود غوطه‌ور شد این بار اشک‌هایش رشته‌ی افکار او را پاره کرد اشک‌های رضاخان، رضاشاه پهلوی، شاه بزرگ ایران زمین


audio: ct_gXRsFPtk_0032.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خود، او می‌دانست و خدای خویش و یک نفر دیگر که رضاشاه پهلوی هم گریست تنها چند دقیقه قبل گریه کرده بود از پس تمام آن افکار مسافر رولزرویس مشکی از خود پرسید چرا این‌جوری شد رضا؟ چی شد؟


audio: ct_gXRsFPtk_0033.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اولین بار بود که کسی اشک‌های رضاشاه پهلوی را می‌دید زمانی که او وارد اتاق نوه‌اش شد برای خداحافظی دقایقی قبل از هفت صبح که سوار ماشینی شود که او را به سمت سرنوشتی نامعلوم می‌برد نوه‌اش اشک‌های او را دیده بود شهناز پهلوی در آغوش پدربزرگ ناخودآگاه اشک‌های او را پاک کرده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0035.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
سوالی سنگین که رضاشاه پهلوی را در جا خشک کرده بود خود از خود پرسیده بود، او هیچ چیز دیگر نمی‌شنید لب‌های دختربچه تکان می‌خورد، صدایی شنیده نمی‌شد تنها چیزی که در گوش او می‌پیچید این بود که چی شد؟ روی این سوال نازک شد که چه شد؟ چرا این‌جوری شد؟ چطور آلمان، آلمانی که کل اروپا رو گرفته بود تا شمال آفریقا پیش رفته بود انگلیس رو در محاصره‌ی کامل داشت


audio: ct_gXRsFPtk_0036.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و جوری انگلیس رو بمبارون کرده بود که به نظر کار برای جزیره هم تمام بود و فقط مونده بود شوروی چی شد که اینجوری شد؟ مگر نه این است که هدف بعدی آلمان شوروی بود و هدف درستی هم بود مگر نه این بود که تا آن روز در هر جنگی پیروز شده بود هیتلر و قطعا در جنگ بعد هم پیروز بود پس چرا نباید روی اسب برنده‌ای چون این قمار کرد؟ رضاشاه از خود پرسید


audio: ct_gXRsFPtk_0037.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
تازه مگر وقتی حمله‌ی آلمان به شوروی شروع شد سرعت پیشروی نازی‌ها در خاک روس شگفت آور نبود؟ مگر قرار نبود تا زمستان مسکو فتح شود؟ بلیط ایران برده بود که ارتش آلمان در شوروی زمین‌گیر شد انگلیس دیشب نفس کشید آدولف هیتلر نیروهای خود را از جبهه‌ی غرب فراخواند رضای پهلوی یاد شبی افتاد که خبر رسید ارتش آلمان در شوروی زمین‌گیر شده است


audio: ct_gXRsFPtk_0038.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و از جبهه‌ی غرب نیروهای آلمان عازم جبهه‌ی شرق شدند رضاشاه نظامی بود، خود او، استراتژی‌های جنگ رو می‌فهمید خوب هم می‌فهمید او به یاد آورد همان شب چقدر حرص خورد از دست نازی‌ها و چقدر فحششون داد به اعتقاد او آلمان نازی نباید جبهه‌ی غرب رو رها می‌کرد نباید پا از گلوی انگلیس‌ها برمی‌داشت آن‌ها نباید اجازه می‌دادند انگلیس نفس بکشه اما دادند


audio: ct_gXRsFPtk_0039.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
انگلیس نفس کشید چرچیل نفس کشید و آن اشتباه بود حالا او بود، رضاشاه پهلوی بود که احساس خفگی می‌کرد راه تنفسش بند اومده بود ناگهان آن احساس در ذهن او به واقعیت بدل شد شیشه‌ی رولزرویس را پایین کشید هوای نیمه خنک صبحگاهی ماشین رو فراگرفت او دهان باز کرد، دهان را بیش از حالت عادی باز کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0040.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
نیم نگاهی به آینه‌ی وسط انداخت تا مطمئن شود راننده او را نگاه نمی‌کند گرچه راننده همواره ترس داشت از نگاه مستقیم به رضای پهلوی سر چرخاند به بیرون نگاه کرد دهان را کاملا باز کرد هوا را بلعید او انگار می‌حواست تمام هوای کشورش را، شهرش را ببلعد ذخیره کند برای غربتی که حتی نمی‌دانست کجاست؟ رضاشاه پهلوی دیگر بار به فکر فرو رفت


audio: ct_gXRsFPtk_0041.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
پرتاب شد این بار به سال‌ها قبل او به ایستگاه علی منصور رسید حضور آن‌ها هیچ ارتباطی به جنگ و جاسوسی ندارد پدرسوخته بروید! اعلیحضرت! مرخصید! اما قربان! خفه رضاشاه پهلوی غوطه‌ور در افکار خود بود که ناگهان کارخانه‌ی سیمان ری رو دید رولزرویس او در جاده به سمت کارخانه‌ی سیمان ری حرکت می‌کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0042.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کارخونه‌ای که چند روز قبل توسط هواپیماهای روس بمبارون شده بود رضای پهلوی از خود پرسید اگر آلمان‌ها نبودند آیا ایران می‌توانست صنعتی شود بدین شکل این راه‌ها این جاده‌ها، این کارخانه، همه و همه اگر آلمان‌ها نبودند میشد؟ او به یاد آورد زمان شروع جنگ هزاران آلمانی در ایران مشغول فعالیت اقتصادی و صنعتی و عمرانی بودند


audio: ct_gXRsFPtk_0043.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بلافاصله انگلستان از ایران خواسته بود تا آلمان‌ها رو اخراج کند رضاشاه پهلوی به علی منصور نخست‌وزیر گفته بود پدرسوخته اعلام کنید حضور آلمان‌ها در ایران هیچ ربطی به جنگ و جاسوسی ندارد! مرخصید انگلیس اما زیر بار نمی‌رفت، قبول نمی‌کرد انگلیس‌ها می‌گفتند حضور آلمانی‌ها خلاف اصول بی‌طرفیست رضای پهلوی با خود گفت مگه فقط آلمان‌ها تو ایران بودن؟


audio: ct_gXRsFPtk_0044.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
همون زمان انگلیسی‌ها هم بودن اون زمان رضاشاه تصمیم گرفته بود هر طور شده آلمانی‌ها رو در ایران نگه داره جامعه هم پشت رضای پهلوی بود پشت شاه مملکت بود جامعه‌ی ایران اون زمان آلمان و آلمانی‌ها رو دوست داشتند مسئولین ایرانی هم همین‌طور ایران زخم خورده‌ی انگلیس و روس بود در تمام تاریخش و نتیجه؟ طرفدار آلمان بود ناخودآگاه


audio: ct_gXRsFPtk_0045.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ناگهان دست‌آندازی نسبتا بزرگ رضاشاه پهلوی را به خود آورد دست‌اندازی که حاصل بمباران هواپیماهای روس بود احتمالا زیر لب فحشی نثار روس‌ها کرد و باز به افکار شوم خود برگشت او با خود فکر کرد، افکار او، زندگی این روزهای او که بیش از زندگی شبیه به یک کابوس وحشتناک و تلخ است


audio: ct_gXRsFPtk_0046.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
هیچ نسبتی با آینده‌ای که خود او تا چند روز پیش فقط تا چند روز پیش در ذهنش ساخته بود ندارد او خود را پیروز جنگی می‌دانست که در آن اعلام بی‌طرفی کرده بود او آلمانی را وارد معادلات بازی ایران کرده بود که مایه‌ی پیشرفت کشورش شده بود جاده‌ها، راه‌ها، کارخانه‌ها، راه‌آهن و و و اما امروز، آن روز آن روز از میان همان کارخانه‌ها عبور می‌کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0047.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در حالی که باز هم زخم روس‌ها و شما بشنو انگلیس‌ها وجود داشت بمباران روس‌ها اثری از آن آبادی باقی نگذاشته بودند دیگر بار از خود پرسید رضای پهلوی که رضا! چی شد که اینجوری شد؟ رولزرویس مشکی رنگ زیر آفتاب صبحگاهی به سمت کاشان می‌رفت قربان روابط دیپلماتیک را تعلیق کنید


audio: ct_gXRsFPtk_0048.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
سفیر ایران در آمریکا زندانی شد قربان سرعتش بالا بوده! پدرسوخته تمام این اتفاقات و جملات در ذهنش مرور شد رضاشاه پهلوی دنبال خطاهای سیاست خارجیش می‌گشت قدم به قدم مرور می‌کرد روز به روز عقب می‌رفت او به قدر کافی فرصت داشت، حداقل اینطور فکر می‌کرد که از تهران تا بندرعباس عمریست، بود


audio: ct_gXRsFPtk_0049.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضا شاه پهلوی قصد داشت با وارد کردن یک نیروی سوم به معادلات ایران، آن زمان از فشار روسیه و انگلیس بر کشورش کم کنه او سعی داشت پای آمریکایی‌ها رو هم به زمین بازی ایران باز کنه اما موفق نبود


audio: ct_gXRsFPtk_0054.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
او تلاش می‌کرد برای برقراری ارتباط عمیق با ایالات متحده تو همین اوضاع احوال و به واسطه‌ی یک اتفاق او مجبور شد دستور بده روابط دیپلماتیک دو کشور تعلیق بشه وزارت خارجه‌ی ایران دستور داد سفیر و کارکنان سفارتش در آمریکا برگردن ایران مسخره بود، واقعا مسخره بود! هنوز هم هست این سه جمله‌ی آخر رو رضاشاه پهلوی به خود گفت


audio: ct_gXRsFPtk_0055.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
مسخره بود، هنوز هم مسخره‌س آمریکا سفیر ایران رو به دلیل رانندگی با سرعت زیاد آن زمان زندانی کرده بود رضاشاه پهلوی قطعا اخمی نظامی کرده بود و از خود پرسیده بود که چطور همچین جسارتی کردند؟ چطور روزنامه‌های آمریکایی جرات کردند علیه من علیه شاه ایران مقاله چاپ کنند؟ پدرسوخته‌ها


audio: ct_gXRsFPtk_0057.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
صدای راننده افکار رضاشاه را پاره کرد آب قربان؟ آب رو گرفت، جرعه‌ای نوشید، به شیشه‌ی آن خیره شد و باز به پلک بر هم زدنی در افکارش فرو رفت افکار او باز هم تصدیق کرد که در اون اوضاع و احوال و بالا و پایین‌ها نامطمئن بودن ایالات متحده رفتار و زخم‌های انگلستان و روسیه آلمان انتخاب درستی بود برای شراکت کار درستی بود


audio: ct_gXRsFPtk_0058.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
واقعیت اما چیز دیگری بود رضاخان به هیچ وجه متوجه نبود که درگیر معادله‌ی پیچیده‌ی انگلیس و شوروی و آلمان شده او از بازی صاحبان قدرت در سطوح بالاتر اطلاع کامل و کافی نداشت و حالا سرنخ‌هایی از خطاهای سیاست خارجه‌اش پیدا کرد حلا پیدا کرد آن روز، اما دیر شده بود رضاشاه پهلوی با رفتار خودش


audio: ct_gXRsFPtk_0059.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
باز کردن پای آمریکا به معادلات بازی ایران اضافه کردن آلمان تا حدودی علاقه‌مند شدن خودش به آلمان و هیتلر نتونسته بود کشورش رو، مردمان کشورش رو از جاذبه‌ی فریبای آلمان دور نگه داره دگربار از خود پرسید رضا! چی شد که اینجوری شد؟ توافقات جدید آلمان و ایران


audio: ct_gXRsFPtk_0060.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ما به نژاد آریاییمون افتخار می‌کنیم رضای پهلوی ناگهان به یاد خبری افتاد که زمانی در تمام محافل سیاسی پیچیده بود از 1316 که می‌گفتند آلمان نازی با ایتالیای فاشیست قرارداد بستند و خاورمیانه رو بین هم تقسیم کردن پیش‌بینی این بود که بناست آلمان به ایران و عراق نفوذ کنه و ایتالیا به مصر و سوریه


audio: ct_gXRsFPtk_0061.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
برای رضاشاه پهلوی اما آن زمان معادلات اروپاییان با هم مهم نبود او شاه ایران بود و ایران برای او مهم بود باید منافع ایران و سلطنت پهلوی رو در نظر می‌گرفت.چه کرد؟ او پیش از این تصمیمات آلمان و ایتالیا، این توافقات آن‌ها با هم شروع کرد به محکم کردن روابط اقتصادی و تجاریش با آلمان رضاشاه پهلوی نازی‌ها رو دوست داشت اساسا! چرا؟


audio: ct_gXRsFPtk_0062.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
نازی‌ها دقیقا مثل رضاشاه دولتگرا بودند از اون ور عاشق نظامی‌گری بودند به نژاد آریایی خودشون هم افتخار می‌کردند بسیار ملی‌گرا بودند و البته می‌تونستن از فشار روسیه و انگلیس بر ایران کم کنن با آمدنشون این مهم بود نتیجه چه شد؟ از 1310 شش سال پیش از اون بحثی که در محافل سیاسی داغ شد که آلمان و ایتالیا با هم بستن و خاورمیانه رو بین هم تقسیم کردن


audio: ct_gXRsFPtk_0065.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی در افکار خود غرق بود چشمانش باز بود اما هیچ نمی‌دید او گویی در کاخ مرمر پشت میزش نشسته بود با خود اندیشید اگر الان آنجا بودم چه می‌کردم؟ به خود پاسخ داد قطعا به گزارشات رسیدگی می‌کردم گزارشات را می‌خواندم با مسئولان امرش صحبت می‌کردم و دستوراتی صادر می‌کردم ناگهان به یاد دفترچه‌اش افتاد، آن دفترچه‌ی معروف


audio: ct_gXRsFPtk_0066.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
آن دفترچه‌ی کوچک، همراهش بود لبخندی زد، انگار یادگار مهمی همراهش باشد انگار انتظار داشت او را بگردند قبل از سوار کردنش به ماشین و نگذارند کوچک‌ترین یادگاری از ایران زمین از پادشاهی‌اش، از کاخ مرمر با خود همراه داشته باشد دفترچه را بیرون آورد نیم نگاهی به آینه‌ی وسط ماشین انداخت از راننده مطمئن شد او همچنان جرات نگاه کردن مستقیم به رضاشاه پهلوی را نداشت


audio: ct_gXRsFPtk_0067.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
تا به اینجا گهگاه متوجه شده بود که راننده دزدکی شاه ایران را نگاه می‌کند اما هنوز جرات نگاه مستقیم و حفظ نگاه را نداشت خوب بود، هنوز جلال و جبروت شاهی با او بود پس این باعث تداوم لبخند رضاشاه شد آن لحظه دفترچه را باز کرد کمی ورق زد همیشه اعداد و آمار را می‌نوشت و هر جا سرکشی می‌کرد سوال می‌کرد که چه دارید؟ چقدر تولید کردید؟


audio: ct_gXRsFPtk_0068.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چقدر صادر کردید؟ و چه نیاز دارید؟ همه را می‌نوشت همواره از این شایعه که رضاخان بیسواد است ناراحت بود اما برای او مهم نبود، برای او سامان ایران مهم بود روزگاری او به تخت نشست و برایش یکپارچه کردن ایران مهم بود آن زمان هم اهمیت نمی‌داد به شایعات آن زمان شیخ خزعل برای او مهم بود که سر برآورده بود در جنوب


audio: ct_gXRsFPtk_0069.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
شمال و شرق، ایران برای او مهم بود که ایران شود او دیگربار به خود بالید که نشستم ایران را ایران کردم من خود می‌دانم چه کردم، مرا قضاوت خواهند کرد لابه لای ورق‌ها، در آن دفترچه‌ی کوچک معروف که از توسعه‌ی ایران سیاه شده بود به صفحات مربوط به آلمان رسید صفحات را مرور کرد و به این نتیجه رسید که زمانی که او نخست وزیر ایران بود


audio: ct_gXRsFPtk_0070.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
تنها دو درصد واردات ایران از آلمان بود حال که او در مسیر تبعید بود چهل و دو درصد واردات ایران از آلمان بود در کمتر از دو دهه آهی کشید لحظه‌ای حس کرد راننده سر را بالا می‌آورد آه را پنهان کرد سر پایین انداخت اخمی نظامی در صورت خود دواند و چند صفحه جلو رفت، نتیجه؟ غمگین‌تر ایران هیچ چیز به آلمان صادر نمی‌کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0071.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
زمانی که او بر تخت نخست وزیری نشسته بود اما آن لحظه، شهریور 1320 چهل و هشت درصد صادرات ایران به آلمان بود آمارت درخشان است رضا! با خود گفت یک همکاری تجاری درجه یک کجایند آنان که می‌گفتند رضا بیسواد است، از اقتصاد هیچ نمی‌داند او یک اقتصاد ناب ساخته بود ناکهان قلبش تیر کشید


audio: ct_gXRsFPtk_0072.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
راننده از آینه به او خیره شده بود، ثانیه‌هایی بود که خیره بود متوجه نشده بود رضاشاه، خواست بگوید پدرسوخته به چی نگاه می‌کنی؟ لب از لب باز نکرد، درد را فروخورد، سر را پایین انداخت و دیگر چیزی نفهمید


audio: ct_gXRsFPtk_0076.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
 سیاهی تکان خوردن مردمک در سیاهی زیر پلک زوری به چشم، باز شدن چشم یک، دو و چند پلک صحنه تار است از پس چند پلک دیگر کمی روشن می‌شود آفتاب نیمروزی از سمت چپ، آفتاب جاده بر صورتش می‌تابد گویی به او یادآوری می‌کند که از حال رفته بودی درد قلب آخرین چیزیست که به یاد می‌آورد


audio: ct_gXRsFPtk_0077.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
سر پایین است همچنان، آب دهانش جاری شده است بر همان دفترچه‌ای که آمار آلمان را بر آن نوشته بود دیگر بار به یاد می‌آورد لحظه‌ی آخر را او داشت آمار درخشان خود را مرور می‌کرد سر بالا می‌آورد سر راننده این بار پایین است قصد می‌کند بگوید پدرسوخته به چی نگاه می‌کردی؟ دیگر بار آرام می‌گیرد کم کم متوجه شرایط می‌شود


audio: ct_gXRsFPtk_0082.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اون هم خیانت کاره! ریدر بولادر ذهن او کماکان درگیر آلمان بود رضای پهلوی کارنامه‌شو مو به مو مرور می‌کرد با خودش گفت من شاه بودم باید ارتباط خوبی با حامی اصلیم شکل می‌دادم ناگهان به فکر منصور افتاد آیا او هم خیانت‌کار بود؟ رضاشاه به یاد آورد زمانی که می‌خواست یک نخست‌وزیر طرفدار آلمان روی کار بیاره


audio: ct_gXRsFPtk_0083.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
هیچکس بهتر از منصور نبود علی منصور در دورانی روی کار اومد که بریتانیا کشورهای بیطرف رو از مبادله‌ی تجاری با آلمان نازی کاملا منع کرده بود از طرفی رضاشاه پهلوی می‌خواست ارتباط اقتصادیشو با آلمان نگه داره نتیجه؟ سر ریدر بولارد سفیر وقت انگلیس اخراج حداقل چهار پنجم آلمانی‌های ساکن در ایران رو از نخست وزیر وقت، علی منصور درخواست کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0084.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
شما بشنو دستور داد منصور ده روز از پس این درخواست جواب داده بود این هم ناقض بی‌طرفی ماست هم ناقض معاهده‌ی تجاری بین ما و آلمان‌ها رضاشاه پهلوی با خود گفت چه پاسخ خوبی این بولارد ملعون قلدر بود مدام فرهنگ ایران رو تحقیر می‌کرد باید جواب خوبی می‌گرفت سینه‌ش دوباره تیر کشید، قلبش دوباره تیر کشید


audio: ct_gXRsFPtk_0085.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کینه‌ای که از بولارد داشت چون خنجری در سینه‌اش فرو می‌رفت دیگربار از خود سوال کرد رضا! چی شد که اینجوری شد؟ باد گرم شهریور ماه از پنجره‌ی نیمه باز رولزرویس مشکی زیر آفتاب سوزان جاده‌ی کاشان صورتش را نوازش کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0086.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قربان دستور دستور انگلیس‌هاست، شما ده روز مهلت دارید جلوی خواست شاه انگلستان بایستید؟ ایران ده روز بعد از درخواست انگلیسی‌ها و البته درخواست روسیه مبنی بر اخراج آلمان‌ها اعلام کرد که به تکنسین‌های آلمانی در صنایعش نیاز داره ضمن این که با آلمان قرارداد صنعتی داره، قرارداد اقتصادی داره این ارتباطی با جنگ نداره نتیجه؟ درخواست اون‌ها رو رد کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0087.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
درخواست انگلیس و روسیه رو اما تضمین کرد مراقب تمام آلمانی‌های ساکن در ایران باشه یک سوال در ذهن رضاشاه پهلوی شکل گرفت همان لحظه و اجازه بدید این سوال رو با شما هم به اشتراک بگذاره اگر می‌پذیرفتم، اگر آلمان‌ها رو اخراج می‌کردم چی؟ شاه پهلوی حالا می‌دونست که این‌ها فقط ویترین کار بود مهم نبود


audio: ct_gXRsFPtk_0088.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
انگلیس و شوروی از پیش تصمیمشون رو برای تسخیر ایران گرفته بودند گویا برای حمله به ایران، که کردند فردا روزی از شمال و جنوب حمله کردند انگلیس در جنوب، شوروی در شمال تصمیمشون رو گرفته بودند تصمیم چه بود؟ از منافعشون مخصوصا منافع نفتیشون در برابر آلمان‌ها دفاع کنند از طرفی می‌خواستن یک خط امن تدارک درست کنن از جنوب ایران به شمال


audio: ct_gXRsFPtk_0089.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که برای شوروی هر آن چیزی که نیاز هست ارسال بشه توسط انگلیس و رفقا از جنوب ایران به شمال ایران و شما بشنو شوروی رضاشاه پهلوی دیگربار احساس سوزش کرد در قلبش، در قلبش با خود گفت چرا؟ چرا زودتر نفهمیدم؟ با خود فکر کرد چرا زودتر از این تصمیم، از این بلوف آگاه نشد؟ چرا زودتر نفهمید که آن‌ها تصمیم خود را گرفته‌اند


audio: ct_gXRsFPtk_0090.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خط تدارکی مهم است، منفعت مهم است چهار تا آلمانی در ایران باشند مهم نیست مدت‌ها بود سوالی از ذهنش می‌گذشت مدت‌ها بود این سوال رو بی‌جواب گذاشته بود رضای پهلوی جواب براش پیدا نکرده بود که چرا انگلیس و شوروی رسما از ایران درخواست نکردند تا راهی برای انتقال تدارکاتشون باز کند؟ از جنوب به شمال، خود ایران


audio: ct_gXRsFPtk_0091.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حالا اون لحظه و اون لحظات و روزها زمان مناسبی بود برای پیدا کردن یک پاسخ مناسب و کامل برای این سوال او حالا کاری نداشت جز تسلیم بودن تسلیم بودن و حرکت به سمت سرنوشتی نامعلوم مسیر طولانی بود و زمان برای چیدن تکه‌های پازل قطعات پازل کنار هم بسیار قطعات پازلی که بنا بود به این جواب برسد که چرا


audio: ct_gXRsFPtk_0092.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
آن‌ها درخواست مسیر نکردند از دولت ایران، از من رضای پهلوی شروع کرد به چیدن قطعات پازل کنار هم شاید اگر به تمام سوالات بی‌جوایش پاسخ می‌داد حداقل با آرامش سرنوشت تلخ را می‌پذیرفت با خود گفت اگر این درخواست اعلام می‌شد که رسما یک راهی برای انتقال تدارکات باز کنید برای ما و اگر ایران رسما با این درخواست موافقت می‌کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0095.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که حامی آلمان‌ها بودند انگلیس و روسیه خوب می‌دانستند که ایران و رضاشاه اعلام بی‌طرفی کرده است اما تمایل به آلمان‌ها دارد پس اگر می‌آمدند با موافقت ایران و آرامش همواره خطر ارتش ایران را بیخ گوش خود حس می‌کردند ارتشی دست نخورده چون با توافق آمدند نمی‌توانستند حمله‌ای به ارتش ایران بکنند پس آن ارتش همواره بالای سرشان بود و فرصت هم داشت برای سازمان دهی


audio: ct_gXRsFPtk_0098.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که اجازه نمی‌دهم متفقین به خواست من وارد شوند و خط تدارکاتی از جنوب به شمال ایجاد شود آن زمان انگلیس و شوروی باید رسما اعلام جنگ می‌کردند علیه ایران و عملا امکان غافلگیر شدن ایران، ارتشش و شما بشنو آلمان، از دست می‌رفت دگربار احساس حماقت کرد چرا آن زمان به این‌ها نرسیده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0099.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چرا آن زمان قطعات پازل را کنار هم نچیده بود از خود پرسید آن زمان درگیر چه بودی؟ به چه فکر می‌کردی؟ چه چیزی مهمتر از این بود؟ سکوت کرد و باز هم سکوت کرد با نگاهی خیره به افق در میان آهی که با صدا بیرون می‌داد گفت ای کاش ای کاش رولزرویس مشکی در آفتاب سوزان ظهر جاده‌ی کاشان


audio: ct_gXRsFPtk_0100.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
با سرعت پیش می‌رفت اعلیحضرت شاهنشاه همایونی رضاشاه پهلوی بسیار پرکارند قاجار کجا، پهلوی کجا؟ خدا سایه‌ی پهلوی را نگاه دارد چشمانش را باز کرد نمی‌دانست چند دقیقه یا چند ساعت است که خوابیده اما به این نتیجه رسید که خیلی زیاد نبوده هنوز گرم بود هنوز آفتاب صاف بالای سرش بود و هنوز جاده‌ی کاشان


audio: ct_gXRsFPtk_0101.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چشمانش ناگهان به رادیوی رولزرویس افتاد به یاد صداهایی افتاد که ماه‌ها بود از آن سر دنیا در گوشش می‌پیچید رادیوی جنگی این نامی بود که او، رضاشاه پهلوی روی بی‌بی‌سی فارسی تازه تاسیس گذاشته بود قبل از بی‌بی‌سی البته آلمان یک رادیوی جنگی راه انداخته بود هر روز راس ساعت هفت صدای سنگین و پرطنین بهرام شاهرخ


audio: ct_gXRsFPtk_0102.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خبرها رو روی موج کوتاه از پایتخت رایش سوم اعلام می‌کرد شاهرخ مفسر اصلی بخش فارسی رادیو برلین بود آن زمان رضاشاه پهلوی هر روز به آنچه شاهرخ می‌گفت گوش می‌کرد و بعد به آن‌ها فکر می‌کرد اما قطعا آن زمان به ذهنش خطور هم نمی‌کرد که در روزهای آتی معلوم شود شاهرخ مامور دوجانبه‌ی انگلیس‌ها بوده است در آلمان


audio: ct_gXRsFPtk_0103.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و در نتیجه اعتبارش از دست برود در برلین و دوباره برگردد ایران، بشود مدیر اخبار رادیو تهران و حالا یک‌سره در حمایت از انگلیس صحبت کند این است سیاست! و چقدر کثیف است و چقدر پدر مادر ندارد رضاشاه پهلوی نماند تا چنین روزهایی را به چشم سر ببیند که اگر می‌ماند شاید تصمیماتی متفاوت می‌گرفت اما جنگ رسانه‌ای بی‌بی‌سی فارسی را


audio: ct_gXRsFPtk_0104.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی خود او، با گوشت و پوست و استخوانش و با خونش حتی لمس کرده بود شاید یکی از دلایل مهمی که او آن روز، آن ساعت و آن لحظه در رولزرویس مشکی به سمت سرنوشتی نامعلوم می‌رفت بی‌بی‌سی فارسی و جنگ رسانه‌ای بود ناگهان او با خود زمزمه کرد اعلیحضرت را فرمانروایی پرکار و نواندیش معرفی کنید


audio: ct_gXRsFPtk_0105.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ترکیبی از اخم و لبخند و غم وجودش را فراگرفت آثارش بر چهره نمایان شد کم کم راننده پیچ رادیو را پیچاند صدای رادیو در ذهن رضاشاه پهلوی پیچید لبخندش تلخ شد، نلخ‌تر شد راننده نگاهش کرد به تایید لبخند تلخ او لبخند زد و هر دو ناگهان به فکر فرو رفتند


audio: ct_gXRsFPtk_0106.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به فکری که یک اشتراک داشت هر دو به پسرشان فکر می‌کردند پسر راننده تهران بود، پسر رضاشاه پهلوی هم این کجا آن کجا؟ فرمانروایی پرکار و نواندیش شاه ایران سبزی فروشه رعیتی کوتاه اندیشه، ستمگره، حریصه، دغلبازه آقا اردیبهشت 1320 رادیو بی‌بی‌سی در این سال تاریخ روایت می‌کند که شروع به کار کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0109.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در امور ایران کوچک‌ترین دخالتی دارد اما هر روز که می‌گذشت سطح حملات بی‌بی‌سی به شاه ایران افزایش پیدا می‌کرد شاه پهلوی رو سبزی‌فروشی می‌نامیدند که به سلطانی مستبد و فاسد تبدیل شده است همان صدایی که یک ماه پیش شاه رو رویایی و نیرومند توصیف می‌کرد حالا می‌گفت که رضاخان رعیتی کوتاه اندیش ستمگر، حریص و دغلباز است


audio: ct_gXRsFPtk_0110.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی به رادیوی رولزرویس مشکی خیره ماند او آهنگ در حال پخش را نمی‌شنید تکان‌های شانه‌ی راننده را نمی‌دید او مدام می‌شنید رعیتی که کوته اندیش، ستمگر، حریص، دغلباز است او یک سبزی فروش است او سلطانی مستبد و فاسد است


audio: ct_gXRsFPtk_0111.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
دگربار از خود پرسید چرا رضا؟ خندید راننده هم خندید و باز این کجا؟ آن کجا؟ قربان خوش آمدید آلمان اروپا را بلعید انگلستان و شوروی درخواست اخراج آلمان‌ها از خاک ایران را تکرار کردند رضاشاه و همراهان به نائین رسیدند برعکس سفرهای پیش از این شاه ایران


audio: ct_gXRsFPtk_0112.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بالاخونه‌ی محقر پاسگاه ژاندارمری نائین محل جمع شدن و استراحت رضاشاه بود آن‌ها جمع شدند، حداکثر احترام را بدان کردند اما غذا از گلوی او پایین نمی‌رفت در میانه‌ی غذا خوردن به یاد وعده‌ی هیتلر افتاد ناگهان وعده‌های هیتلر زمانی که انگلیس و شوروی در پانزدهم مرداد 1320 دومین نامه‌ی خودشون رو به دولت ایران زدند


audio: ct_gXRsFPtk_0113.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و دوباره درخواست اخراج آلمان‌ها از خاک ایران رو تکرار کردند اون سمت آلمان در جبهه‌های جنگ در حال بلعیدن اروپا بود نفس انگلیس رو بریده بود از اون ور تو خاک شوروی داشت پیشروی‌های خیلی خوبی می‌کرد عملا آلمان‌ها در خاک شوروی داشتند به مرزهای ایران هم نزدیک می‌شدند، نتیجه؟ بلافاصله بعد از این درخواست دوم شوروی و انگلیس


audio: ct_gXRsFPtk_0114.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
یک نامه از هیتلر به دست رضاشاه پهلوی رسید هیتلر از او خواسته بود تا در برابر درخواست متفقین مقاومت کند و وعده داده بود که تا پاییز آن سال تمام جنوب شوروی در دستان آلمان نازی خواهد بود آلمان فاتح رضای پهلوی لبخندی تلخ زد به یاد لبخندی افتاد که از پس شنیدن اخبار شکست انگلیس و شوروی به لبانش نشسته بود


audio: ct_gXRsFPtk_0115.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چه لبخند دلنشینی بود به یاد امیدی افتاد که از پس خواندن نامه‌ی شخص آدولف هیتلر و تعریف و تمجیدهایش در دل او ایجاد شده بود چه امید دلنشینی ناگهان احساس تنهایی کرد او در بالاخانه‌ای محقر در یک ژاندارمری، نمور و تاریک در نائین، شهری کوچک نشسته بود


audio: ct_gXRsFPtk_0116.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
نتیجه‌ی تمام آن لبخندها و امیدها و تعریف و تمجیدها و تهدیدها این بود تنها، اتاقی کوچک بالاخانه‌ای محقر هرچه کرد تا صبح چشم بر هم نگذاشت آن شب در میانه‌ی تمام این افکار و بالا و پایین‌ها صدای موذن


audio: ct_gXRsFPtk_0120.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در میانه‌ی اذان، رضاشاه به یک موضوع مهم پی برد او درک کرد، او فهمید که مدت‌هاست احساس تنهایی می‌کند گویی مدت‌هاست تنهاست او حس کرد تمام بار مقاومت در برابر انگلیس و روس روی دوش خودش بوده اما چرا؟ بارها این سوال را از خود کرده بود و آن سحر در نائین در آن اتاق محقر برای اولین بار واضح بدون تعارف به خود پاسخ داد


audio: ct_gXRsFPtk_0121.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بارها از پاسخ به این سوال فرار کرده بود اما واضح جواب آن را می‌دانست حالا یقین پیدا کرده بود که اطرافیانش خبرهای بد را به او نمی‌گفتند، می‌خواستند و نمی‌گفتند نمی‌خواستند خاطر همایونی مکدر شود پدرسوخته به آن‌ها بگوید و حتی آن‌ها را به حکمی بالاتر شاید عذاب دهد شاید آن‌ها را از نان خوردن می‌انداخت از زندگی می‌انداخت نمی‌گفتند از ترس غضب همایونی نمی‌گفتند


audio: ct_gXRsFPtk_0122.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی عمیقا شیفته‌ی آلمان بود و همین مسئله به همین واسطه اطرافیانی که متوجه تغییر معادلات جبهه‌ی جنگ شده بودند جرات نمی‌کردند چیزی به رضاشاه پهلوی بگویند که نکن آقا نکن این نکن محکم را به خود نهیب زد او بلند می‌گفت اما هیچ صدایی از او شنیده نمی‌شد او تنها بود، در شماتت خود هم تنها بود


audio: ct_gXRsFPtk_0123.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در خیالش منتظر رسیدن ارتش نازی از مسیر قفقاز به ایران بود اما آن سوی مرزها و در عالم واقع این ارتش متفقین بود که آماده میشد برای تسخیر ایران این‌ها واقعیات بود دیگربار تکرار کرد ای کاش این بار جمله را کامل کرد ای کاش آن زمان که گفت پدرسوخته‌ها نباید استراتژی جنگتان را عوض کنید ای کاش آن زمان که فهمیده بود آلمان در اشتباه است


audio: ct_gXRsFPtk_0124.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
نباید نیروهای خود را از محاصره‌ی انگلیس به سمت شوروی ببرد ای کاش آن زمان به همان کسانی که می‌ترسیدند به او واقعیات را بگویند مجال می‌داد برای گفتن ای کاش مشاوره می‌گرفت و ای کاش اینقدر هراس افکن نبود تا دولتمردانش جرات کنند به او حقیقت را بگویند، ای کاش و ای کاش، و ای کاش قربان آماده‌ی حرکتیم رشته‌ی افکارش پاره شده، راننده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0125.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی از جا برخاست تمام توانش را به کار گرفت تا همان رضاشاه پهلوی باشد همانی که در کاخ مرمر سوار رولزرویس شده بود شاه معزول گفت بریم راننده همانند تمام سال‌های اخیر گفت بله قربان همانطور که به سمت ماشین می‌رفتند دیگر بار به این جمله فکر کرد که چرا حتی الان که دیگر اهمیت ندارد نمی‌توانم جوری رفتار کنم


audio: ct_gXRsFPtk_0127.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
صبح زود به سمت اصفهان حرکت کردند روز نو بود اما افکار شاه معزول، کهنه نو نشده بود، هنوز در روزهای قدیم بود، اتفاقات و بالا و پایین‌هایش او باز هم به آنچه گذشته بود فکر می‌کرد ناگهان پرتاب شد به صبح روز سوم شهریور 1320 هفت صبح علی منصور خواب همایونی را مکدر کرده بود که


audio: ct_gXRsFPtk_0128.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خبر حمله‌ی متفقین به ایران را بدهد متفقین چهار و چهل و پنج دقیقه‌ی صبح حمله را آغاز کرده بودند رضای پهلوی به یاد دریاسالار غلامعلی بایندر افتاد بایندر فرمانده‌ی دلیری بود، فرمانده‌ی ناوگان ایران بود او به جدش لطفعلی خان بایندر رفته بود اما با تمام شجاعتش خود او، تاب مقاومت در برابر متفقین را نداشت آن‌ها بسیار بودند، آن‌ها دریایی بودند


audio: ct_gXRsFPtk_0129.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
یک دریای طوفانی کشتی‌های جنگی ایران و نیروهای زمینی مستقر در خرمشهر به سرعت توسط نیروهای دریایی بریتانیا منهدم شده بودند بایندر هم کشته شده بود، فرمانده‌ی دلیر ایران رضا شاه به یاد آن لحظات ملتهب افتاد کار از کار گذشته بود روس‌ها هم آن سمت رشت و انزلی و تبریز را بمباران کرده بودند


audio: ct_gXRsFPtk_0131.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کاغذی از جیبش بیرون آورد یادش آمد زمانی که این کاغذ به دست او رسیده بود او از عصبانیت در حال انفجار بود روی کاغذ نوشته بود دولت ایران علیرغم بیطرفی با آلمان‌ها همکاری می‌کند یک اعلامیه بود اعلامیه‌ای که توسط هواپیماهای روس روی شهرهای رشت، تبریز، اردبیل و مشهد و دیگر شهرها ریخته می‌شد چند نفر آن اعلامیه‌ها را خوانده بودند؟


audio: ct_gXRsFPtk_0132.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
نگاه آن‌ها به شاه مملکت چه تغییری کرده بود؟ از خود پرسید، سکوت کرد و دیگر بار صدای بمباران روس‌ها در گوشش پیچید صدای حمله‌ی انگلیس‌ها از جنوب دو دست را بر دو گوش گذاشت، چشمانش را بست سر را میان زانوان فرو برد، شروع به لرزیدن کرد ناگهان عرقی سرد بر پیشانی‌اش نشسته بود، زانوانش می‌لرزیدند راننده از آینه‌ی وسط با تعجب به او خیره شده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0134.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
زمانی که خبر حمله‌ی نظامی یک کشور به شاه آن کشور می‌رسد یک شاه پرقدرت باید چه کند؟ بارها این سوال را با خود مرور کرده بود رضاشاه پهلوی بارها این سوال را از خود پرسیده بود و به عملکردش نگاه کرده بود او چه کرده بود؟ آن روز بلافاصله دستور تشکیل جلسه‌ی سران قوا را داده بود به یاد حیرتی افتاد که در دقایق اولیه‌ی آن جلسه تمام وجودش را فراگرفته بود اما


audio: ct_gXRsFPtk_0135.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
احدی از آن با خبر نبود حداقل او فکر می‌کرد احدی باخبر نیست همه در جریان حمله بودند می‌گفتند از رادیو بی‌بی‌سی خبر را شنیدند اما گویی عمومشان از قبل می‌دانستند چنین حمله‌ای نزدیک است انگار تنها فرد بی‌خبر از اشغال احتمالی ایران خود او بود رضاشاه پهلوی بود، شاه قدر قدرت ایران اما اما چرا؟ چرا کسی به او چیزی نگفته بود؟


audio: ct_gXRsFPtk_0136.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
از ترس غضب همایونی؟ ایکاش انقدر هراس افکن نبودی رضا رضا ای کاش با خود گفت چیزی راه گلویش را بست چیزی غریب که شنیده بود بدان می‌گفتند بغض


audio: ct_gXRsFPtk_0137.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در میانه‌ی بغضش به این فکر کرد که درست است هراس افکن بودم اما مگر چه کردم که مسئله‌ای به این مهمی حمله به تمامیت ارضی یک کشور را به من خبر ندهند و بترسند؟ در آینه‌ی وسط ماشین خود را دید، اتفاقی چشم از خود برنداشت و صادقانه جواب خود را داد به خود گفت رضا به همان روز جلسه فکر کن، به یاد ییار با علی منصور چه کردی؟ علی منصور در آن جلسه جرات کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0138.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و خبر را به تو داد، چه کردی با او؟ چطور به او بد و بیراه گفتی چطور به او هم شک کردی که او هم خائن است تو به علی منصور شک کردی که با انگلیس‌ها دستش در یک کاسه است رضا! منصوری که شیفته‌ی آلمان بود رضاشاه پهلوی به آینه خیره ماند، به رضاشاه پهلوی خیره ماند سکوت کرد سعی کرد سریعا ذهنش را از علی منصور خالی کند او به این نتیجه رسید دیگر بار


audio: ct_gXRsFPtk_0139.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که کار درستی کردم از منصور خواستم استعفا بدهد باید مرد محکمتری جایگزین منصور می‌شد و شد به او گفتم استعفا دهد، دو روز بعد از حمله‌ی متفقین استعفا داد و مردی محکم بر جای او نشست محمدعلی فروغی مهره‌ی خوبی بود دروازه‌های اصفهان از دور نمایان شد ترس! اولین حس رضاشاه پهلوی بود از پس دیدن آن دروازه


audio: ct_gXRsFPtk_0140.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
دروازه‌ای که تا پیش از این اگر می‌دیدش بدان افتخار می‌کرد به ایرانی که شاهش بود افتخار می‌کرد اما این بار چیزی متفاوت بود این بار مسیری بود که بازگشت نداشت و آن مسیر رو به اتمام بود درهای خروج از وطن را از دور می‌دید، رضاشاه پهلوی که با سروصدایی فراوان در حال باز شدن هستند و او را فرا می‌خوانند


audio: ct_gXRsFPtk_0142.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
دروازه‌های اصفهان دیده میشد اما فکر رضاشاه پهلوی در دروازه‌های خانه‌ی محمدعلی فروغی بود گرچه این کجا و آن کجا؟ آن یک در کوچک بود اما برای شاه ایران سخت بود که دوباره بکوبد بر آن در کوچک شش سال بود که فروغی به واسطه‌ی غضب همایونی غضب شاهنشاه، خونه نشین شده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0143.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه اما برای آینده‌ی خودش و مملکتش باید کوتاه میومد و اومد به اعتقاد او علی منصور کسی نبود که بتونه جلوی این حمله بایسته به او دستور داده بود استعفا دهد او اطاعت امر کرده بود و از پس دو روز حالا رضاشاه در خانه‌ی فروغی بود تا شما بشنو التماسش کند هشت صبح پنجم شهریور شخصا در خانه‌ی فروغی را کوبیده بود با او صحبت کرده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0144.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
فروغی عذر آورده بود که پیرمردم، بیمارم مناسب نخست‌وزیری نیستم اما تو کت شاه پهلوی نرفته بود چیزی میانه‌ی اصرار و التماس و خواهش و دستور زمینه‌ی پذیرش فروغی را فراهم کرده بود آن روز او پذیرفت نخست‌وزیر شود رضا شاه به یاد آورد که تو خونه‌ی فروغی چشمش به یک پسربچه‌ی کوچک افتاده بود که با احترام به شاه سلام کرده بود پرسیده بود این بچه کیست؟


audio: ct_gXRsFPtk_0145.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
فروغی جواب داده بود پسر سردار اسعد بختیاریست بعد از مرگ پدر به دنیا اومده بود رضاشاه به یاد آورد همون لحظه سکوت کرده بود انگار آب یخی بر سرش ریخته بودند محمدعلی فروغی گفته بود مسئولیت این بچه رو پدریشو من بر عهده گرفتم با یادآوری این خاطره اسم سردار اسعد بختیاری در ذهنش پررنگ شد خیره به دروازه‌های اصفهان به سرار اسعد فکر کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0146.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اصفهان نامش با سردار اسعد گره خورده بود دیگربار قلبش تیر کشید صداهایی گنگ در سرش می‌پیچیدند نمی‌توانست تشخیص دهد آن‌ها کیستند؟ صداهایی گنگ از محمدعلی فروغی علی منصور، هیتلر، چرچیل، استالین سردار اسعد بختیاری ناگهان و و و


audio: ct_gXRsFPtk_0147.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کاروان رضاشاه پهلوی هر چند کوچک وارد اصفهان شد شاه به این سردار مشروطه فکر می‌کرد به سردار اسعد بختیاری کسی که با یاران و ایل و تبارش از همین اصفهان به سمت تهران تاخته بودند و مشروطیت رو پیروز کرده بودند


audio: ct_gXRsFPtk_0149.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
با نهیب از خود پرسید رضاشاه پهلوی پاسخ نداد، سکوت کرد سردار اسعد زمانی رفیق رضاشاه بود وزیر جنگ رضاشاه پهلوی بود او به یاد رفاقتش افتاد با اسعد اما بلافاصله به یاد دشمنی‌اش افتاد غضب شاه دامن سردار اسعد بختیاری رو هم گرفته بود به یاد لحظه‌ای افتاد که دستور قتل او رو صادر کرده بود و همان لحظه همان حس تکرار شد


audio: ct_gXRsFPtk_0150.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حسی که با دیدن فرزند سردار اسعد تجربه کرده بود، سکوت قدم از قدم برنداشتن، عرقی سرد، آبی یخ بر تمام وجود چقدر امروز به یک یاور، به یک جنگاور زیرک مثل سردار اسعد بختیاری نیاز داشت


audio: ct_gXRsFPtk_0153.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کاروان همایونی وارد اصفهان شد شهر خلوت بود فقط چند نفر از محترمین شهر اومده بودن استقبال کاروان شاه جلوی اون‌ها یک نفر ایستاده بود و دیدار رضاشاه پهلوی رو انتظار می‌کشید، که بود او؟ صارم الدوله بود او به دیدن رضاشاه آمده بود صارم الدوله که بود؟ پسر ظل السلطان نوه‌ی ناصرالدین شاه قاجار


audio: ct_gXRsFPtk_0154.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
روزگاری او یاور رضاشاه بود از پس قدرت گرفتن رضاشاه هم او به حاکم فارس تبدیل شده بود اما چون محبوب بود و محبوبیت خطرناک بود از نظر رضای پهلوی شاه مملکت او رو عزل کرده بود بی دلیل او رو زندانی کرده بود بی دلیل و او رو تبعید کرده بود به اصفهان بی دلیل صارم الدوله به قدری محبوب بود که هنگام تبعید هم


audio: ct_gXRsFPtk_0155.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قشقایی‌ها سر راهش تو بیابون صدها قالی پهن کرده بودند با این وجود زمانی که صارم الدوله شنیده بود شاه مخلوع داره از اصفهان عبور می‌کنه که بره به سمت جنوب و او خوب می‌دانست حس و حال تبعید چییست به استقبالش اومده بود برای اولین بار از پس دوازده سال از قلعه‌ی بیابونی محل تبعیدش خارج شده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0156.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و رفته بود استقبال کسی که تبعیدش کرده بود به اونجا این است تاریخ و درس‌های نهفته در آن شاه پهلوی نگاه غم آلودی به صارم الدوله کرد و گفت صارم ببین انگلیسیا با من چه کردن صارم‌الدوله به نشانه‌ی تاسف در تاریخ نگاشته‌اند که سری تکان داد، سر را پایین نگاه داشت و زیر لب گفت


audio: ct_gXRsFPtk_0157.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ما اشرافیت قدیم قاجار همواره مطیع و خدمتگزار شما بودیم ولی شما هرگز این را درک نکردید صارم الدوله از پس گفتن این جمله سر را بالا آورد به چشمان رضاشاه پهلوی خیره شد رضاشاه پهلوی خواست چشم بدزدد اما در توانش نبود خیره ماندند ثانیه از پس ثانیه گذشت و هیچکس نمی‌داند در آن لحظات در ذهن این دو نفر چه گذشت؟


audio: ct_gXRsFPtk_0158.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
از پس چند ثانیه رضاشاه پهلوی فکرش رفت پیش نصرت الدوله‌ی فیروز ناگهان به یاد لحظه‌ای افتاد که دستور قتل نصرت را داده بود، پسر فرمانفرما رضای پهلوی تقریبا با همان خشونتی که با رفیق صارم‌الدوله یعنی نصرت‌الدوله‌ی فیروز برخورد کرده بود با صارم الدوله هم برخورد کرده بود، با یک تفاوت نصرت‌الدوله رو کشته بود اما از جان صارم گذشته بود


audio: ct_gXRsFPtk_0159.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
دیگربار حس غم و تنهایی در وجودش دوید در تمام این ثانیه‌ها خیره به چشمان صارم الدوله بود گویی با چشم‌هاشان سخن می‌گفتند با هم سخنانی به طول تاریخ و قطعا صارم می‌شنید سخنان نگاه رضای پهلوی را و او هم سخنان صارم را در نهایت صارم الدوله قدمی پیش نهاد دستان شاه را گرفت


audio: ct_gXRsFPtk_0161.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
دو رفیق قدیمی نشستند به گپ و گفت لحظه‌ای از آن شرایط سخت دور افتاد رضاشاه پهلوی صارم الدوله برای شاه تعریف کرد که سر بولارد شخصا به دیدار او اومده و او رو برای پادشاه شدن ترغیب کرده سفیر انگلیس گویا به صارم الدوله گفته بود ولیعهد هم گرایش به آلمان نازی دارد و باید یکی از قجرها یا یک پهلوی جوانتر قدرت گیرد


audio: ct_gXRsFPtk_0162.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اگرچه دولت انگلیس در نهایت نظر بولارد رو نپذیرفته بود اما گزینه‌ی بولارد جناب صارم الدوله بود برای پادشاهی اون زمان که پیشنهاد داده شده بود، هر اتفاقی ممکن بود کسی نمی‌دونست نظر انگلیس چه خواهد بود؟ اما جناب صارم الدوله مردانه ایستاده بود، رسما اعلام کرده بود که حاضر نیست به رضاشاه پهلوی خیانت کند این در تاریخ نگاشته شده است


audio: ct_gXRsFPtk_0163.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
صارم به شاه گفت من از این روز تا آخر عمرم هیچ وقت پا در تهران نخواهم گذاشت تا این شائبه حتی پیش نیاد که قصد دارم قدرت رو به دست بگیرم رضاشاه پهلوی البته نماند ببیند صارم الدوله به این عهد تا آخر عمر وفادار موند در نهایت و از پس این صحبت‌ها لحظه‌ای همه چیز ساکت شد لبان صارم تکان می‌خورد


audio: ct_gXRsFPtk_0164.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
صداهایی از گوشه و کنار شنیده میشد اما همه گنگ رضای پهلوی در برزخ خود تصاویری می‌دید، آدم‌هایی می‌دید نصرت الدوله آنجا نشسته بود دیگر رجال فولادینی که رضاشاه پهلوی تک تک آن‌ها را به دلایل مختلف و واهی حذف کرده بود هم آنجا بودند بودند کسانی که ایستاده به رضاشاه


audio: ct_gXRsFPtk_0166.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
مستقیم به چشمان رضاشاه پهلوی نگاه می‌کرد، خیره در کنارش علی اکبر خان داور بود هنوز زنده سید حسن تقی‌زاده از ذهن رضاشاه گذشت در آن برزخ که حاشیه نشینش کرده بود محمدعلی فروغی که سال‌ها خونه نشینش کرده بود همان لحظه رضاشاه پهلوی به این موضوع واضح فکر کرد که رضا اگر تیمورتاش الان زنده بود اگر علی‌اکبر خان داور الان زنده بود اگر دستور قتل این‌ها را صادر نکرده بودی اگر فروغی را، سید حسن تقی‌زاده را


audio: ct_gXRsFPtk_0167.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
سال‌ها گوشه‌نشین نکرده بودی آیا باز هم تمام بار مقاومت در برابر دنیا روی دوش تو بود؟ سکوت کرد ناگهان صارم الدوله صدایش واضح شد خداحافظ رضای پهلوی او دستان سرد و لرزان رضاشاه پهلوی را گرفت فشرد و از او دور شد


audio: ct_gXRsFPtk_0168.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضای پهلوی به دور شدن صارم الدوله خیره به این سوال فکر کرد که اگر آن دستورات را نداده بودم اگر تیمورتاش علی اکبر داور خندید


audio: ct_gXRsFPtk_0169.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
کاروان آماده‌ی حرکت به سمت یزد شد یک شهر جدید دیگر در مسیری بی بازگشت شاه پهلوی همچنان در افکار خود غوطه‌ور بود به روزی فکر می‌کرد که فروغی کابینه‌ش رو به مجلس معرفی کرد اولین اقدام فروغی چه بود؟ این که سریعا به استحضار متفقین برساند که دولت ایران آماده‌ی اخراج کامل اتباع آلمانیست اما دیر شده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0170.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قوای متفقین در حال حرکت به سمت تهران بودند، کار تمام بود دومین کار فروغی چه بود؟ تشکیل کابینه او باید سریع بر صندلی نخست‌وزیری می‌نشست که بتونه جلوی فاجعه رو بگیره اما باز هم دیر شده بود زمانی که پنجم شهریور ماه 1320 فروغی داشت تو مجلس دولتش رو به مجلس دوازدهم معرفی می‌کرد پانزده فروند هواپیمای بمب افکن روس


audio: ct_gXRsFPtk_0171.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
مشغول بمباران فرودگاه نظامی قلعه‌مرغی تهران و کارخانه‌ی سیمان ری بودند بیخ گوش مجلس و رضاشاه رضای پهلوی به هر آنچه طی این سال‌ها با روشنفکران کمونیست طرفدار شوروی کرده بود فکر می‌کرد در مسیر یزد او آنان را سرکوب کرده بود و حالا آن روز‌ها گویی شوروی داشت انتقام می‌گرفت با تمام وجود


audio: ct_gXRsFPtk_0172.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
شوروی حسابی از رضاشاه پهلوی کینه داشت و حالا زمان عقده گشایی بود دیگربار اتفاقی چشمش به آینه‌ی وسط ماشین افتاد روی خود خیره ماند و از خود پرسید رضاشاه پهلوی تو هم عقده گشایی کردی چقدر تو رفتار شوروی تو مقصر بودی؟ آنچه با روشنفکران کمونیست کردی برای وطن بود یا خودت؟


audio: ct_gXRsFPtk_0173.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اگر بازمی‌گشتی چنین می‌کردی یا نه؟ سکوت و خیره شدن به جاده این‌ها اخرین خاطرات رضاشاه پهلوی بود احتمالا از اصفهان و حالا یزد انتظار او را می‌کشید و افکار جدید، انسان‌های جدید فیلم سینمایی زندگی‌اش به اقدام سوم محمدعلی فروغی که حالا نخست‌وزیر شده از پس شش سال خانه‌نشین شدن اجباری توسط خود رضاشاه رسیده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0176.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حکومت نظامی تفاوت قیمت نان را باید نانوای بخت برگشته بدهد؟ صدوشصت نفر در استان یزد به دلیل آبله کشته شدند کجاست شاه مملکت؟ حکومت نظامی این سومین اقدام فروغی بود در مقام نخست وزیری فروغی حکومت نظامی اعلام کرد اما مردم ترسیده و گرسنه این حرف‌ها حالیشون نبود رضاشاه پهلوی به آنچه باید فروغی می‌کرد و نکرد فکر می‌کرد در آن لحظات


audio: ct_gXRsFPtk_0177.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
جوابی پیدا نکرد کاروان به یزد رسید شب بود که کاروان رضاشاه وارد یزد شد سرهنگ پاشا خان فرماندار یزد خانه‌ی یکی از بناهای شهر رو برای اسکان رضاشاه شاه ایران و همراهانش انتخاب کرده بود، خانه‌ای محقر خانه‌ی یک بنا او چاره‌ای جز پذیرش سرنوشتش نداشت حتی در مملکت خویش در یزد در خانه‌ی بنا ساکن شد


audio: ct_gXRsFPtk_0178.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رادیو را به دست گرفت و سعی کرد در میان امواج خبری از تهران به دست آورد، نتیجه؟ هیچ چیز امواج رادیوی تهران به یزد نمی‌رسید رضاشاه به آخرین تصاویری که از خیابان‌های تهران در یاد داشت فکر کرد هرج و مرج در خیابان‌ها، صف‌های بلند جلوی نانوایی‌ها به یاد آورد این صحنه را به او خبر داده بودند نان گران شده است و او فورا اقدام کرده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0179.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
او یا نانوایی‌ها برخورد کرده بود و در شهر پیچیده بود شاه شخصا به این مورد رسیدگی کرد رادیو بی‌بی‌سی اما چه گفته بود؟ تفاوت قیمت نان را باید نانوای بخت برگشته دهد شاه به چه حقی چنین کرده است؟ به یاد این جملات افتاد، این جملات از رادیو لندن پخش شده بود دوباره تمام وجودش خشم شد، اخم در صورتش دوید گندم در انحصار دولت او بود


audio: ct_gXRsFPtk_0180.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و دولت او باید تفاوت قیمت نان را پرداخت می‌کرد اما آن زمان چاره چه بود؟ از خود پرسید چاره‌ای نبود، پاسخ داد رادیو بی‌بی‌سی اما سخنانی می‌گفت که بر جان مردمان ایران زمین می‌نشست مردمان ایران به جای شاه به رادیو بی‌بی‌سی گوش می‌کردند از خود پرسید چرا؟ چرا مردمان من به جای من به یک رادیوی بیگانه گوش می‌کردند؟


audio: ct_gXRsFPtk_0181.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در میان آهی که از دهان خارج می‌کرد گفت ای کاش ارتش ایران عقب نشینی کرد و شکست را از روس‌ها پذیرفت متفقین ایران رو تسخیر کردند نظامی‌گری رو از رضاشاه یاد بگیرید چه غلطی می‌کنید تو این مملکت؟ از پنجره‌ی خانه‌ی محقر بنا به بیرون نگاه کرد ناگهان به یاد محمدرضا افتاد پسرش، ولیعهدش، او چه می‌کرد آن لحظه؟ روی تخت پدر خوابیده بود


audio: ct_gXRsFPtk_0182.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ای کاش بیشتر به او آموزش می‌دادم! با خود گفت یزد در تاریکی مطلق بود ای کاش فکر نمی‌کردم زوده براش حالا حالاها بر تخت نشستم فرصت هست برای یادگیری محمدرضا دیگربار با خود گفت و به خود نهیب زد اشتباه کردی رضا رضاشاه پهلوی به تاریکی خیابان‌های یزد خیره شد دیگربار به یاد هرج و مرج خیابان‌های پایتخت افتاد تهران


audio: ct_gXRsFPtk_0183.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
هرج و مرج آن زمان، او را عاصی کرده بود به یاد آورد که سران نظامی کشور رو احضار کرده بود و در کاخ مرمر با چوب دستی‌اش به جان آن‌ها افتاده بود چقدر کتکشان زده بود چقدر فحششان داده بود هنوز هم معتقد بود که کتک و فحش حق آن نظامیان بود آن روز نظامی‌گری را از رضاشاه پهلوی بیاموزید اما سیاست بسیار پیچیده است


audio: ct_gXRsFPtk_0184.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به یاد آورد زمانی که خبر این برخورد با نظامیان پخش شد برداشت انگلیس‌ها چیز دیگری بود آن‌ها فکر کردند رضا شاه از فرماندهان نظامی‌اش مقاومت و جنگ می‌خواهد او این را نمی‌خواست اوضاع خراب‌تر شد در ادامه انگار ناامیدی بزرگتری از راه رسید از طرفی رادیو برلین گزارش می‌کرد ارتش ایران در حال مقاومتی جانانه است از طرفی برخورد رضاشاه بوی جنگ می‌داد


audio: ct_gXRsFPtk_0185.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
همه چیز به هم ریخته بود همه چیز سر شاه ایران شکسته شده بود و هر لحظه کاسه کوزه‌ها بیشتر بر سر رضاشاه پهلوی می‌شکست او به یاد آورد آن زمان سریعا دستور داده بود این گزارش‌ها تکذیب شود گزارش رادیو برلین که ما مقاومت جانانه می‌کنیم تکذیب شود که موجبات ناخشنودی بیشتر بریتانیا و شوروی فراهم نشود از طرفی دستور داده بود جوری تکذیب شود


audio: ct_gXRsFPtk_0186.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که آلمان‌ها هم ناخشنود نشوند در واقع در آن شرایط بغرنج رضاشاه پهلوی شاه ایران هنوز دنبال این بود که دل هر دو طرف این جنگ را به دست آورد ریشخندی زد با خود گفت چقدر خامی کردی رضا! چقدر خامی کردی باز هم صدای موذن رشته‌ی افکار را پاره کرد الله اکبر الله اکبر


audio: ct_gXRsFPtk_0188.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
هیه هیه! از خواب پرید نمی‌دانست کی به خواب رفته بود؟ چشمانش را باز کرد، آفتاب یزد چشمانش را می‌زد ناامید از همه جا برخاست، همراهانش را صدا زد و به همگان اعلام کرد هر کس دلش با این سفر نیست به تهران بازگرد همهمه‌ای میان همراهان به وجود آمد خانواده و کلفت‌ها و نوکرهای رضاخان، رضاشاه پهلوی


audio: ct_gXRsFPtk_0189.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قربان صدقه‌اش رفتند اما انگار گوش رضا هیچ نمی‌شنید چرا که ذهنش جای دیگری بود ذهن او درگیر لحظه‌ای بود که شکست را پذیرفته بود دگربار دردی در کمر احساس کرد برای یک فرمانده سنگین‌ترین چیز پذیرفتن شکست است او شکست دولت ایران را پذیرفته بود اما باورش نمی‌شد این شکست پذیرفتن شکست به معنای این بود


audio: ct_gXRsFPtk_0190.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
که او هم دیگر کاره‌ای نخواهد بود در مملکت خویش او دیگر شاه نخواهد بود انگلیس از فروغی درخواست تبعید شاه رو کرده بود از ایران شاه فقط یک درخواست داشت رضاشاه گفته بود محمدرضا پسرم به جایم بنشیند سر بولارد به فروغی گفته بود ایشون در جایگاهی نیست که درباره‌ی آینده‌ی ایران درخواستی داشته باشه باید سریعا از ایران خارج شه، توجه کنید


audio: ct_gXRsFPtk_0191.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اگر رضا پهلوی بیفته دست روس‌ها ما نمی‌تونیم جونشو تضمین کنیم این‌ها رو سربولارد گفته بود دیگر بار به یاد آورد تک تک جملات رو فروغی این دستور رو دریافت کرده بود اما کی و چطور باید به شهنشه می‌گفت؟ که خاطر همایونی مکدر نشود؟ فروغی چطور باید می‌گفت که زمان شما به فرجام رسیده‌ست و کلام ما نه؟


audio: ct_gXRsFPtk_0192.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
در کف شیر نر خونخواره‌ای جز به تسلیم رضا کو چاره‌ای؟ باید بروی فروغی جرات نداشت دستور سر بولارد رو به شاه ابلاغ کنه او به جای حرکت به سمت کاخ شاه مستقیم رفته بود خونه‌ی خودش شاه اما از انتظار برای بازگشت او خسته تمام پروتکل‌ها رو زیر پا گذاشت و شخصا رفت در خونه‌ی فروغی که بپرسه چی شد؟


audio: ct_gXRsFPtk_0193.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خبر کوتاه بود قربان شما باید ایران رو ترک کنید این دستور سر بولارده یخ کرده بود ثانیه‌ای سکوت کرده بود بعد به سختی لب باز کرده بود و فقط یک سوال پرسیده بود این هم خواست انگلیس‌هاس؟ هم خواست روسیه؟ فروغی جواب داده بود قربان به نظر می‌رسه روسیه و انگلیس اون‌طور که ما فکر می‌کنیم با هم هماهنگ نیستن اما به‌هرحال این درخواست درخواست متفقینه


audio: ct_gXRsFPtk_0194.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چاره‌ای نداریم اعلیحضرت رضاشاه خیره ماند در چشمان فروغی فروغی برای شاه ایران خواند در کف شیر نر خونخواره‌ای جز به تسلیم رضا کو چاره‌ای؟ باید برید اعلیحضرت به یاد آورد رضاشاه پهلوی


audio: ct_gXRsFPtk_0196.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی جلوی در رولزرویس مشکی ایستاده همان عرق سردی را حس می‌کند روی پیشانی‌اش که آن روز جلوی در خانه‌ی فروغی حس می‌کرد ناتوان شده‌ام کناره می‌گیریم ولیعهد تفویض کناره بگیر هیه هیه هیه کاروان از یزد به سمت کرمان در حرکت بود اما شاه دیگر توان نشستن روی صندلی نداشت


audio: ct_gXRsFPtk_0197.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
او ناگهان ولو شد روی صندلی عقب رولزرویس مشکی خوابید در تب می‌سوخت فکر و خیال بیمارش کرده بود گوش‌درد امانش را بریده بود او می‌لرزید و می‌سوخت در برزخ خویش آیا این‌ها مکافاتیست که او باید پس دهد در این دنیا آیا زمانش رسیده بود؟ کناره بگیر کناره بگیر از خواب پرید با این جملات


audio: ct_gXRsFPtk_0198.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به یاد آورد در جواب شعر فروغی لحظاتی سکوت کرده بود آن لحظه اخمی در پیشانی‌اش دویده بود عرقی سرد از آن سرازیر شده بود و گفته بود آقای فروغی متن استعفای منو بنویس بنویسش رو کامل تلفظ نکرده بود، نتوانست بکند متن نوشته شد اما متنی کوتاه نظر به این که من تمام قوای خود را در این چند سال مصروف امور کشور کرده و ناتوان شده‌ام


audio: ct_gXRsFPtk_0199.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حس می‌کنم اینک وقت آن رسیده که یک قوه و بنیه‌ی جوان‌تری به کارهای کشور که مراقبت دائم لازم دارد بپردازد تا که اسباب سعادت ملت را فراهم سازد بنابراین امور سلطنت را به ولیعهد و جانشین خود تفویض کرده و کناره گیری می‌کنم رضا چی شد که اینجوری شد؟ دیگر بار از خود پرسید


audio: ct_gXRsFPtk_0200.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اعلیحضرت شهر یزد دچار کم آبیه داشت از من درخواست می‌کرد هاه هاه هاه از من هاه هاه اعلیحضرت سفر سخت بود رضا شاه پهلوی نمی‌خواست بخشی از بار غمش رو، رو دوش عزیزانش بذاره رو دوش اون‌هایی که در این سفر سخت همراهش بودن، نتیجه؟ تو همون بستر بیماری مدام می‌گفت و می‌خندید در تاریخ آورده‌اند که همه می‌دانستند


audio: ct_gXRsFPtk_0201.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
خنده‌ی تلخ او از گریه غم‌انگیزتر است کمی از یزد دور شده بودند او می‌خواست چیز بامزه‌ای بگه تا خانواده‌ش بخندن رضاشاه پهلوی سعی کرد بلند شود بنشیند موفق شد با آن حال تب و لرز نشست و گفت بچه‌ها وقتی داشتیم یزدو ترک می‌کردیم یکی از مقامات شهر اومد پیش من فکر می‌کنین چی گفت؟ گفت اعلیحضرت شهر یزد دچار کم آبیه فکر و اقدامی کنید که آب این شهر زیاد بشه


audio: ct_gXRsFPtk_0202.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حیفه این همه دشت‌های حاصلخیز به واسطه‌ی بی آبی بایر بمونه اعلیحضرت هه هه هه فکر کنید از من هه هه هه از من در.هه هه هه خنده‌اش قطع شد او چیزی گفته بود که همگان بخندند اما لبخند روی صورت تمام همراهان ماسید چشم‌ها پر از اشک شد رضاشاه علنا می‌لرزید راننده خیره ماند به چشمان رضاشاه


audio: ct_gXRsFPtk_0203.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه بند پوتین را بهانه کرد سر فرو برد میان پاهای خویش و قطره‌ای اشک سرازیر شد شنیده بود قطره اشکی که از سمت چپ از چشم چپ جاری می‌شود از احساسات است او گریست راننده پایش را روی پدال گاز فشار داد من هرگز با کسی مشورت نکردم اکثریت بزرگ مردم از شاه نفرت دارند به هر تغییری گردن میدن آقا دموکراسی وجود نداره


audio: ct_gXRsFPtk_0204.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی نمی‌دانست خواب است یا بیدار؟ چیزی بین این دو بود خورشید می‌رفت که خود را گم کند و تاریکی غالب شود در همین احوال کاروان وارد کرمان شد سی و یکم شهریور 1320 نگاه شاه پهلوی به غروب آفتاب بود اما ذهنش درگیر آخرین روزهای تهران بود غروب تهران به یاد آورد چند روز پیش را، بیست و سه‌ی شهریور را


audio: ct_gXRsFPtk_0205.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
زمانی که رادیو بی‌بی‌سی شاه را دزد و جبار دانسته بود و اعلام کرده بود اکثریت بزرگ مردم از شاه نفرت دارند و به هر تغییری گردن می‌نهند در نظر این مردم حتی گسترش جنگ به ایران بهتر از ادامه‌ی رژیم فعلیست مردم از رضاشاه پهلوی متنفرند و بنابراین می‌پرسند چرا باید برای بقای این حکومت بجنگند؟ نمایندگان مجلس در جلسه‌شون


audio: ct_gXRsFPtk_0206.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
این نظر بی‌بی‌سی رو تایید کرده بودند کار تمام بود نمایندگان رسما اعلام کرده بودند که در ایران دموکراسی وجود ندارد و هر چه هست سراسر استبداد رضاشاهیست دلش شکست با چیزی که این روزها متوجه شده بود نامش بغض است و با آن بیشتر آشنا شده بود از خود پرسید چرا؟ چرا؟ آخرین جلسات سیاسی‌اش را مرور کرد


audio: ct_gXRsFPtk_0207.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
به یاد آورد در آخرین دیدارش با کابینه گفته بود در رابطه با برنامه‌ها و اندیشه‌هام راز موفقیت من می‌دونید چیه آقایون؟ هرگز با کسی مشورت نکردم هرگز با کسی مشورت نکرده بود درگیر احساسی عجیب بود از بی یار و یاوری که گرفتارش بود عمیقا کلافه و غمگین بود اما می‌دانست به هیچکدام از حضار آن جلسه هم نمی‌توانست تکیه کند چه باید می‌کرد؟


audio: ct_gXRsFPtk_0208.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ناگهان پرتاب شد به کجا؟ به روزهایی که تیمورتاش کنارش بود، علی‌اکبر خان داور بود ای کاش، ای کاش ای کاش چه حس تلخیست تکیه‌گاه نداشتن با خود گفت و خورشید دیگر نبود کرمان، تاریک آماده شو حرکت کن بنده از پسرم از اعلیحضرت همایونی پول خواستم منتظرم ایشون حواله بفرستن


audio: ct_gXRsFPtk_0209.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
پنج ریال توی جیب من نیست آقا هیچ جا نمیرم ایران رو به پایان بود و حال رضا شاه پهلوی رو به وخامت بیشتر هر چه جلو می‌رفتند وخامت حال او نیز بدتر می‌شد تب و لرزش بیشتر می‌شد دکتر گفته بود اعلیحضرت باید استراحت کنند اما نمایندگان کنسول انگلیس آمدند گفتند این خبرها نیست کشتی بندرا به بندرعباس رسیده و تنها سه روز منتظر می‌ماند


audio: ct_gXRsFPtk_0210.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
باید راه بیفتید رضاشاه پهلوی ناراحت شد کی می‌توانستند با او با چنین ادبیاتی صحبت کنند؟ که می‌تواست به او دستور دهد؟ به او خبر رسیده بود که با ترک کردن تهران جشن به پا شده در تهران مردم می‌گفتند دیگر نه خبری از پلیس سیاسی‌ست نه خبری از خودبزرگ‌بینی رضاشاهی گرچه کسی نمی‌گفت که اگرچه آزادی یکی از حقوق اصلی بشر است اما زندگی زیر لوای حکومتی که


audio: ct_gXRsFPtk_0211.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
بتواند نظم و قانون را برقرار کند هم یکی از حقوق طبیعیست و حالا آنچه برای ایران مانده بود تنها آشوب بود از پس رفتن رضاشاه پهلوی ای کاش مردمان سرزمین من آگاه شوند آگاه شوند که اجنبی دلش برای ایران و ایرانی نسوخته است در تمام طول تاریخ ای کاش بخوانند داستان کوروش و داریوش را نادر افشار را داستان اجنبی‌ها را با خود گفت


audio: ct_gXRsFPtk_0212.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی در این افکار بود که اصرار نمایندگان انگلیس مبنی بر حرکت به سمت جنوب الساعه بیشتر و بیشتر شد شاه از اصرار نمایندگان انگلیس کلافه شده بود ملتمسانه فریاد زد و البته سعی کرد شاهنشه بودن خود را حفظ کند که کجا بروم؟ پنج ریال پول توی جیب من نیست اقلا باید فرصت داشته باشم که وسایل سفر من فراهم شود از تهران بنده از پسرم، از اعلیحضرت همایونی پول خواستم


audio: ct_gXRsFPtk_0213.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
منتظرم که حواله‌ی پول برسد که هزینه‌ی سفر کنم هه هه هه خندیدند خنده را پنهان کردند انگلیس‌ها نمایندگان اصلی انگلیس اما آشکارا خندیدند گفتند شما نگران پول سفر نباشید انگلیس پولشو میده مهمان پادشاه هستید میشه طلب ما از شما بعدا از دولت ایران می‌گیریم طلبمونو آماده شید و حرکت کنید


audio: ct_gXRsFPtk_0214.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
آقای پهلوی آقای پهلوی؟ آخرین باری که کسی او را پهلوی آقای پهلوی صدا کرده بود را به یاد نمی‌آورد خشکش زد، اخمی در چهره‌اش دوید عرقی سرد که با او آشنا بود از پیشانی‌اش جاری شد به خود نهیب زد دیگر بار که رضا چی شد که اینجوری شد؟ یک شب دیگر در ایران می‌مانیم خبردار قربان قربان قایق آماده‌ی حرکته


audio: ct_gXRsFPtk_0215.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
شاه مخلوع پهلوی فکر می‌کرد هزینه‌ی سفر با خودشه چرا که فکر می‌کرد انتخاب مقصد سفر با خودشه به آرژانتین، شیلی یا کانادا فکر می‌کرد اما شما به می‌دانید و تاریخ به ما می‌گوید سرنوشتش چیز دیگری بود بیست نفر شامل هفت کلفت و نوکر و آشپز به همراه سیزده نفر شامل شخص شاه و خانواده‌ی او


audio: ct_gXRsFPtk_0216.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
هفتم مهر 1320 به بندرعباس رسیدند پاییز بود اما بندر خیلی گرم بود شاه به خانواده‌ی خود دستور داد شب را در کشتی بخوابند که خنک‌تر بود اما خود می‌خواست یک شب دیگر هم که شده سر بر بالین ایران زمین بگذارد گویی می‌خواست یک خاطره‌ی دیگر رقم بزند یک شب دیگر در مادر زمین بماند


audio: ct_gXRsFPtk_0217.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
او وارد یکی از ساختمان‌های ارتش شد شب را آنجا صبح کرد بی آن که باز خواب به چشمانش بیاید تنها چیزی که نمی‌ایستاد اما زمان بود هنوز هم نمی‌ایستد صبح آخرین روز هم رسید، صبح آن روز آخرین اقدام رضاشاه در ایران زمین آن بود که به پسرش پیغامی فرستاد و گفت بندرعباس محل بسیار مهمیست توجهی بدانجا نشده است


audio: ct_gXRsFPtk_0218.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
اینجا را مورد توجه قرار دهید در اصلاح وضع بندری آن دقت بیشتری کنید نامه نوشته و ارسال شد رضاشاه پهلوی، رضا خان آن روز ایستاد، اصلاح کرد، در آینه به خود خیره شد اخم کرد، خندید و دوباره اخم کرد و شاید بغض را در میان خطوط اخم پیشانی‌اش گم کرد و زمانی که به در کوبیدند


audio: ct_gXRsFPtk_0219.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
یونیفرم نظامی را از تن به در کرد لباس شخصی بر تن کرد با مردان منتظر بیرون ساختمان به راه افتاد سوار قایق شدند و به سمت کشتی سرنوشتش حرکت کردند هیچکس نمی‌داند میانه‌ی موج‌های خلیج فارس آن روز بر او چه گذشت؟ احدی نمی‌داند در آن برگشت‌های مدام او به سمت ساحل


audio: ct_gXRsFPtk_0220.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و دوباره نگاهش به کشتی و افق چه رازی نهفته بود؟ سر آخر اما قایق کنار کشتی پهلو گرفت نام کشتی بندرا بود و سکوت، آخرین یادگار رضاشاه پهلوی بود در خاک و آب کشورش هیبت رضاخانی ایستاد به آن جوان محلی که سکان قایق را به دست داشت خیره شد و از پس ثانیه‌هایی پای راست را بر کشتی بندرا گذاشت رضای پهلوی آن روز رفت


audio: ct_gXRsFPtk_0221.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی وارد کشتی بندرا شد یک کشتی محقر باری انگلیسی اون کشتی یک کاپیتان ایرلندی داشت و گویا با ادب یک پزشک هندی در آن حضور داشت و او هم با ادب بود و رضاشاه پهلوی و همراهانش بودند همزمان بیش از سیصد سرباز که اغلب یهودی بودند هم در کشتی حضور داشتند، هر کدام از آنان به مقصدی می‌رفتند


audio: ct_gXRsFPtk_0222.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
تحقیر پشت تحقیر برای شاه مخلوع ایران زمین در نهایت از پس بوق بلند کشتی حرکت آغاز شد دور شدن از خاک ایران آغاز شد رضاشاه اما نه خودش و نه هیچکدام از همراهانش خبر نداشتند که این کشتی آن‌ها را به بمبئی و بعد به جزیره‌ی موریس نزدیک آفریقا خواهد برد رضاشاه خبر نداشت که قرار است


audio: ct_gXRsFPtk_0223.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
یک سال در آن تبعیدگاه بد آب و هوا زندگی کند و از پس یک سال منتقل شود به ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی او خبر نداشت قرار است آنجا در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی روزهای پایانی عمرش را در افسردگی، سکوت و تنهایی بگذراند او خبر نداشت که بناست آن روزها را با قدم زدن مدام و سیگار کشیدن و مشروب خوردن و مشروب خوردن و مشروب خوردن و سیگار کشیدن و قدم زدن


audio: ct_gXRsFPtk_0224.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
و سیگار کشیدن و مشروب خوردن و قدم زدن به پایان برد او خبر نداشت قرار است در میانه‌ی آن قدم زدن‌ها و سیگار کشیدن‌های مداوم سناریوی سقوطش را بارها و بارها در ذهنش مرور کند و البته هیچگاه در ذهن خودش این واقعیت را نپذیرد که رضا خودت هم مقصر بودی در این سقوط تلخ شاید در خلوت خویش پذیرفته بود اما


audio: ct_gXRsFPtk_0226.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
رضاشاه پهلوی ستودنیست به خاطر ایجاد دولت متمرکز آرام ساختن عشایر، سخت گرفتن بر روحانیون، کشف حجاب حذف القاب اشرافی، برقراری خدمت نظام وظیفه کاستن از قدرت خوانین، کوشش در متحدالشکل ساختن مردم و ایجاد مدرسه و شهرهای جدید و صنایع مدرن و از طرفی او در خور نکوهش است به خاطر نقض قانون اساسی


audio: ct_gXRsFPtk_0227.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
ترجیح دادن مقامات نظامی بر مسئولان کشوری انباشتن ثروت شخصی، غصب اموال دیگران کشتن روشنفکران مترقی و افزایش شکاف طبقاتی این‌ها رو احمد کسروی نوشته است تاریخ نگار و اندیشمند پرماجرای ایرانی که خود البته موضوع پادکستیست مفصل او این مقاله رو و این جملات رو 1321


audio: ct_gXRsFPtk_0228.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
حدود یک سال از پس تبعید رضاشاه پهلوی نوشت و اینطور از رضاشاه پهلوی یاد کرد که او در بسیاری از موارد ستودنیست و بسیاری موارد او قابل نکوهش است اما نسل جدید در واقع نسل جدید روزگار پایان رضاشاه پهلوی که دوران پیش از رضاشاه رو ندیده بودند و فقط پایان او رو دیده بودند و تبعیدش رو


audio: ct_gXRsFPtk_0229.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
چیزی برای ستایش در شاه مخلوع پیدا نمی‌کردند نسل جدید روزگار پایان رضاشاه او رو یک قزاق تربیت شده توسط روسیه‌ی تزاری و به قدرت رسیده توسط انگلیس‌ها می‌دونستند نه یک وطن پرست تاریخ تکرار می‌شود نسل جدید پایان رضاشاه پهلوی او رو نه منجی ملت که یک خودکامه‌ی محافظه‌کار می‌دونستن اجازه بدید باز هم با مثال صحبت کنیم


audio: ct_gXRsFPtk_0230.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
همون احمد کسروی می‌نویسد روشنفکران جوان احتمالا نمی‌توانند حکومت رضاشاه را درک کنند و بنابراین احتمالا نمی‌توانند قضاوت کنند نمی‌توانند زیرا جوانتر از آنند که اوضاع پر آشوب و وخیمی که خودکامه‌ای به نام رضاشاه از آن برخاست را به یاد آورند نمی‌توانند پیش از رضاشاه را به یاد آورند


audio: ct_gXRsFPtk_0231.opus
source: youtube
source_id: ct_gXRsFPtk
invalidation: VALID
text:
قدم زدن‌ها و افکار و صدای ذهن رضاشاه پهلوی در نهایت چهارم مرداد 1323 تمام شد ما اکثر آن صداها را در دقایق اخیر با هم شنیدیم و البته زمان ما به فرجام رسید کلام ما نه من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن این که در ادامه با هم خواهیم دید با افتخار


audio: 1Vykononyhw_0001.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
مطمئن باش تو به قدرتمندترین سیاست‌مدار این کشور تکیه کردی خانم کاترین، این جمله رو به دوست شکارچی‌ش گفت و بعد نگاهش رو از شکارچی چرخاند به سمت پنجره‌ی اتاقش در کاخ لوور نگاهی به دوردست انداخت به منظره‌ی آن پنجره و به فکر فرو رفت فکر کرد مخالفانش مستحق این هستند که از پنجره‌های همین کاخ


audio: 1Vykononyhw_0002.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
مورد هدف قرار گیرند و بمیرند، یک‌یکشان یاد کولینی افتاد آن پروتستان متعصب چه کسی از کولینی بیشتر استحقاق تنبیه شدن رو داشت؟ و چه تنبیهی کمتر از مرگ شایسته‌ی آن متعصب؟ کولینی کاترین روش رو از پنجره برگردوند و پیشکارش رو صدا زد پیشکار وارد اتاق شد، بله سرورم؟ صلابتی خاص در صدای کاترین رخنه کرد


audio: 1Vykononyhw_0003.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
او رو به پیشکار گفت فردا شکارچی رو به انبار کاخ ببر پنجره رم براش باز بذار و اونجا رو ترک کن فهمیدی؟ بله سرورم سوال، کاترین که بود؟ در کاخ لوور چه می کرد؟ چه چیزی به او قدرت داده بود تا به‌راحتی به فکر حذف فیزیکی مخالفانش باشه؟ ما در این قسمت از مورخ و در دقایق آتی


audio: 1Vykononyhw_0004.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
رفتیم سراغ یکی از خون‌خوارترین زنان تاریخ سرکار خانم کاترین یکی از زنان نامدار تاریخ ملکه‌ای پرقدرت که سه پسر خود را به قدرت رسانید و سال‌های سال نائب‌السلطنه‌ی پادشاه فرانسه بود زنی که برای حفظ قدرت هر کاری می‌کرد و مسئول کشتار انسان‌های بسیاری بود سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: 1Vykononyhw_0005.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی یک تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم ما بهره خواهیم برد از کتاب زنان نامدار، اثر محمود طلوعی و اینجا یک نکته رو یادآوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو با هم خواهیم دید


audio: 1Vykononyhw_0007.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
در تلگرام در انتظار ویدیوهای زیبای شما هستیم و حالا بفرمایید بریم در دل تاریخ بالزاک، نویسنده‌ی معروف فرانسوی درباره‌ی خانم کاترین نوشته است که این زن، بی‌مکر و حیله نمی‌توانست زندگی کند


audio: 1Vykononyhw_0008.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
و حکومت او بر ایجاد نفاق و اختلاف و تحریک و فتنه استوار بود این نقل قولی بود از بالزاک، نویسنده‌ی معروف فرانسوی درباره‌ی خانم کاترین، کاترین دومدیسی ایشون زنی بود که حدود چهل سال چهره‌ی اصلی سیاست در فرانسه بود و قضاوت تاریخی درباره‌ی او همین چیزی‌ست که آقای بالزاک نوشته اینکه او بی‌رحم بوده است و از خون‌ریزی ابایی نداشته است و


audio: 1Vykononyhw_0009.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
برای مقاصد شخصی‌اش آدم می‌کشته است و حتی عزیزانش را و از آن بدتر، او برای مقاصد شخصی جنگ مذهبی نیز به راه انداخته است سوال، کاترین دومدیسی واقعا که بود؟ او ملکه‌ی فرانسه بود در میانه‌ی قرن شانزدهم میلادی و چطور او برای 30 سال تکیه بر صندلی قدرت زد در فرانسه؟ عرض می‌کنم


audio: 1Vykononyhw_0010.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
کاترین دومدیسی یا به‌قول بعضی منابع، دومدیچی او سیزدهم آوریل 1519 میلادی در فلورانس ایتالیا دیده به جهان گشود او دختر یکی از قدرتمندان ایتالیایی بود دختر آقایی به نام لورنزو دومدیسی، دوک اوربینو اما مادر او حین زایمان از دنیا رفت و آقای دوک، پدرش، با مرگ همسر الکلی شد و انقدر مشروب خورد تا جان داد


audio: 1Vykononyhw_0011.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
بدین شکل کاترین داستان ما بی‌سرپرست می‌شه و به‌عنوان مسئول مرگ مادر به او نگاه می‌شه کاترین رو از فلورانس به رم میارن و می‌سپارن دست عموش، پاپ کلمان هفتم یا همون پاپ کلمنت هفتم کاترین تا شش سالگی در دربار پاپ در رم زندگی می‌کرد اما پاپ چون می‌خواست فلورانس رو تحت حکومت خاندان مدیسی یعنی خاندان خودش حفظ کنه کاترین رو دوباره برگردوند فلورانس


audio: 1Vykononyhw_0012.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اما جمهوری‌خواهان فلورانس علیه خاندان مدیسی شورش می‌کنند و جنگی درمی‌گیرد و در این مدت که بیش از سه سال طول می‌کشه کاترین خردسال مدام در گریز و اختفا به سر می‌بره نهایتا کاترین به دست شورشیان میفته و در صومعه‌ای زندانی می‌شه زندگی کاترین از کودکی درگیر مبارزه برای قدرت بوده به معنای واقعی و او از اینکه سمت قدرتمند داستان نباشد


audio: 1Vykononyhw_0014.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
تاریخو بیایم جلو 1530 میلادی پاپ کلمان هفتم یه نیرویی جمع می‌کنه فلورانس رو محاصره می‌کنه فلورانسی که توسط جمهوری‌خواهان فتح شده بود محاصره‌ی فلورانس به طول می‌انجامد اما شورشیان هم از کاترین به‌عنوان گروگان استفاده می‌کنند او رو شکنجه و آزار می‌دن تا شاید به این طریق عموش یعنی آقای پاپ و یارانش البته بی‌خیال شن، دست از محاصره بردارن حتی تصمیم گرفتن این دختر یازده ساله رو


audio: 1Vykononyhw_0015.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
به روسپی‌خانه بسپارن تا به پاپ ضربه‌ی بیشتری بزنن اما پیش از این محاصره موفق از آب دربیاد و شورشیان شکست می‌خورن و اینجا نقطه‌ی عطف است برای زن خون‌خوار داستان ما کاترین نجات پیدا می‌کند و او را به رم ارسال می‌کنند


audio: 1Vykononyhw_0016.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
چندسال بعد، زمانی که کاترین فقط چهارده ساله بود پاپ برای اینکه رابطه‌ش با پادشاه فرانسه محکمتر شه او رو به عقد پسر دوم شاه فرانسوای اول درمیاره، پادشاه فرانسه کاترین همسر هانری، شاهزاده‌ای می‌شه که اون هم چهارده ساله بوده اما هانری از همون ابتدا توجهی به کاترین نداشت چون کاترین زن زیبایی نبود گویا هانری با زنی با نام دیان دوپواتیه ارتباط برقرار می‌کنه


audio: 1Vykononyhw_0017.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
و اون زن برای سال‌ها معشوقه‌ی هانری باقی می‌مونه خانم کاترین کلا آدم حساب نمی‌شد و این برای یک زن خطرناک است


audio: 1Vykononyhw_0018.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
بی‌توجهی به کاترین از طرف شوهر کوچکش مشکلی بود و این مشکل به سایر مشکلات کاترین اضافه شد یک مشکل مهم دیگر هم وجود داشت او بچه‌دار هم نمی‌شد این هم به تمام مشکلات اضافه شد این وسط پسر ارشد فرانسوا که ولیعهد بود می‌میره و حالا هانری می‌شه ولیعهد فرانسه یهو شوهر خانم کاترین زمانی که او می‌شه ولیعهد، کاترین چی می‌شه؟ ملکه از این زمان به بعد است که


audio: 1Vykononyhw_0019.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
نداشتن فرزند برای کاترین مشکلی بزرگ‌تر می‌نماید در ادامه توطئه‌ها علیه او شروع می‌شه ازجمله اینکه او متهم می‌شود که به برادر شوهر خود سم داده است تا خودش را به جایگاه ملکه‌ای برساند کاترین که هجده سال بیشتر نداشت اون زمان و در دربار فرانسه فرد ضعیفی به حساب می‌اومد احتمالا نمی‌تونسته در مرگ ولیعهد دست داشته باشه واقعا اما توطئه علیه او در ادامه بیشتر و بیشتر می‌شه شاید از همین جاها بود که او


audio: 1Vykononyhw_0020.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
یاد گرفت، مشق کرد که با توطئه خوب می‌شود به اهداف خود رسید و در آینده او به فردی توطئه‌گر با تجربه‌ی عملی توطئه تبدیل شد


audio: 1Vykononyhw_0021.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
خانم کاترین زمانی که خودش رو تحت فشار می‌بینه به پدرشوهرش که شاه مملکت فرانسه بود مراجعه می‌کنه و از او کمک می‌خواد شاه هم که می‌خواسته رابطه‌ش با پاپ خوب بمونه به کمک کاترین می‌شتابد او می‌ره پیش نوستراداموس باور بفرمایید خود نوستراداموس معروف آن زمان، نوستراداموس پیشگوی شاه فرانسه بود آقای نوستراداموس می‌شینه فکر می‌کنه می‌گه آقا این بچه‌دار می‌شه به‌زودی تعداد بچه‌هاش هم زیاده تازه فرزندانش همگی به سلطنت می‌رسند


audio: 1Vykononyhw_0022.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
و پیش‌بینی آقای نوستراداموس مگه می‌شه حقیقت نداشته باشه؟ خیر به حقیقت می‌پیوندد کاترین در یازدهمین سال ازدواجش یعنی در 25 سالگی صاحب اولین فرزند خودش می‌شه که پسر هم بوده و بعد از اون مجموعا صاحب ده فرزند می‌شه فرزندانی که سه‌تاشون مرده به دنیا میان البته و هفتای دیگر شامل سه پسر و چهار دختر بودند که هر سه پسر همان‌طور که آقای نوستراداموس فرموده بودند


audio: 1Vykononyhw_0024.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
تاریخو بیایم جلوتر، 1547 میلادی فرانسوای اول، پادشاه فرانسه فوت می‌کنه و جای خودش رو به شوهر خانم کاترین می‌ده، هانری دوم خانم کاترین چند سالشه اینجا؟ 28 سال او تبدیل می‌شه به ملکه‌ی فرانسه اما ملکه‌ای بدون قدرت چرا؟ چون هانری شاه مملکت تحت تاثیر دیان دوپواتیه بود، معشوقه‌ش کاترین اما سردوگرم چشیده‌ی روزگار شده بود حسابی از سیاست سر درمی‌آورد


audio: 1Vykononyhw_0025.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
نتیجه، شروع می‌کنه خیلی آروم و زیرپوستی به همسرش مشاوره دادن و به روابط نامشروع همسرش با دیان هم کاری نداشته برو حالتو بکن به تدریج شاه می‌فهمه که اونی که سیاست حالیشه و می‌تونه قدرت او رو افزایش بده همسرشه نه معشوقه‌ش عمر عشق و عاشقی پایانی دارد اما عمر سیاست، خیر بدین ترتیب کم‌کم کاترین تبدیل شد به زنی مهم در تاریخ تا جایی که در نهایت شاه تصمیم می‌گیره


audio: 1Vykononyhw_0027.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
خانم کاترین اساسا یه ملکه‌ی گوشه‌نشین و بی‌قدرت نبود بلکه به تدریج بر همسرش هانری دوم اثر گذاشت و عملا در قدرت او شریک شد شد نائب‌السلطنه همون‌طور که عرض کردم چطور این اتفاق افتاد؟ زمانی که هانری دوم در 1552 میلادی می‌خواست بره جنگی علیه انگلستان کاترین رو به‌عنوان نائب‌السلطنه انتخاب می‌کنه که اگه رفت برنگشت یه ملکه‌ای باشه حداقل کاترین اون زمان 33 ساله بود و تا چهار سال بعد یعنی 1556


audio: 1Vykononyhw_0028.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
نائب‌السلطنه‌ی فرانسه باقی موند و بعد یک سال بعد یعنی در 1557 میلادی باز هم نائب‌السلطنه شد ایشون اما این کجا و آن کجا؟ عرض می‌کنم


audio: 1Vykononyhw_0029.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اوج قدرت گرفتن خانم کاترین با مرگ همسر مرحومش آغاز شد دهم ژانویه‌ی 1559 میلادی در کتیبه‌های تاریخ نگاشتند که هانری دوم مرد و چطور مرد؟ تو یکی از جشن‌های دربار با یکی از کنت‌های دربار داشته ایشون نیزه بازی می‌کرده یهو نیزه‌ش می‌شکنه یه تیکه از چوب نیزه کمونه می‌کنه می‌ره تو شکمش تو 40 سالگی جان به جان آفرین


audio: 1Vykononyhw_0030.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
همون وسط حیاط وسط مهمونی شراب به دست تسلیم می‌کنه قدرت می‌رسه به پسر پونزده‌ساله‌ش یعنی فرانسوای دوم و حالا دیگه ملکه‌ی مادر یعنی خانم کاترین چهل ساله می‌تونه تبدیل بشه به همه‌کاره‌ی مملکت پسرش پونزده‌ساله بوده البته یک مانع وجود داشت خانم کاترین برای همه‌کاره شدن باید آن مانع را از میان برمی‌داشت و چه مانعی؟ شما بفرمایید، عرض می‌کنم


audio: 1Vykononyhw_0031.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
کاترین در قدرت زنانه‌ش بی‌رقیب نبود یک مانع مهم سر راهش وجود داشت فرانسوای پونزده ساله، پسرش کمی پیش از مرگ پدرش با ماری استوارت هفده ساله شاهزاده‌ی اسکاتلند ازدواج کرده بود و اینجوری جایگاه پادشاهی اسکاتلند رو هم داشت فرانسوا یه بچه‌ی ریزه‌میزه بود با لکنت زبان اما ماری یک دختر خوش قدوبالا و خوش برورو بود که به شکل ویژه‌ای سخنور بود اتفاقا


audio: 1Vykononyhw_0032.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
ویژگی‌هایی که طبعا هیچ باب میل کاترین نبود خانم کاترین به هیچ‌وجه از ماری استوارت خوشش نمیومد از طرفی ماری استوارت از خاندان گیز بود و یک عمو داشت ملقب به دوک دوگیز که یک آدم بسیار جاه‌طلبی بود تمام این‌ها روی فرانسوای دوم اثر گذاشت و از قدرت کاترین کم کرد خانم کاترین اما آیا بیکار نشست؟


audio: 1Vykononyhw_0034.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
از اونجایی که خاندان گیز بانفوذترین خاندان کاتولیک بودند اون زمان کاترین می‌ره سراغ خاندان پروتستانی که رقیب این گیزها بودن شما به می‌دانید که کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها دو فرقه‌ی مسیحیت هستند که قرن‌هایی با هم در جنگ و رقابت بودند به هر حال کاترین برای اینکه از قدرت گیزهای کاتولیک کم کنه می‌ره سراغ بوربن‌های پروتستان به اونها اون‌ها نزدیک می‌شه به اون‌ها پروبال می‌ده بوربون‌ها کیا بودن؟


audio: 1Vykononyhw_0035.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اون زمان اسپانیا یه بخش شمالی کوچکی داشت به نام ناوار این ناوار برای خودش پادشاهی مستقلی داشت و پادشاهی ناوار تا اواخر قرن شانزدهم میلادی در اختیار همین خاندان بوربون‌ها بود توی دوره‌ی کاترین، آنتوان پادشاه ناوار بود و نتیجه، کاترین به بوربون‌های پروتستان ناوار نزدیک می‌شه و حالا نکته‌ی جالب اینجاست که این نزدیک شدن در حالی بود که کاترین خودش برادرزاده‌ی پاپ بود اصلا پاپ کیه؟ شما به می‌دانید


audio: 1Vykononyhw_0036.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
رهبر مذهبی کاتولیک‌های جهان یعنی مگر می‌شود برادرزاده‌ی پاپ با پروتستان‌ها متحد شود؟ برای کاترین و البته برای قدرت هیچ‌چیزی نشد، تاریخ به ما می‌گوید، ندارد


audio: 1Vykononyhw_0037.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
حالا دعوای کاترین با گیزها سر چی بود؟ چون فرانسوای دوم، پسرش به سن قانونی نرسیده بود باید براش یه نائب‌السلطنه انتخاب می‌شد کاترین در خفا با بوربن‌ها همراهی می‌کنه که می‌خواستن نائب‌السلطنه یکی از اون‌ها باشه یعنی بوربون‌ها دنبال این بودن که یا آنتوان شاهشون، یا برادرش لوئی رو بکنن نائب‌السلطنه‌ی فرانسه از اونور گیزها هم همینو می‌خواستن نائب‌السلطنه یکی از اون‌ها باشه خانم کاترین برای اینکه قدرت گیزها رو کم کنه


audio: 1Vykononyhw_0038.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
می‌ره طرف بوربون‌ها اما این وسط دوک دوگیز همون عموی ماری استوارت، همسر فرانسوای دوم با کاترین ساخت‌وپاخت می‌کنه و به این توافق می‌رسه که یک شورای نائب‌السلطنه بسازن که کاترین هم عضوش بشه اینجوری می‌شه که کاترین دست از حمایت از بوربون‌ها برمی‌داره اما بوربون‌ها با این ایده‌ی شورای سلطنت مخالف بودند و به‌عنوان پروتستان از کاتولیک‌ها هم اصلا خوششون نمیومد عرض کردم


audio: 1Vykononyhw_0039.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
همه چیز آماده‌ی یک نزاع جدی بود که یهو یک قاضی پروتستانی وسط پاریس اعدام می‌شه و همین آتشی می‌شود به انبار باروت جنگ مذهبی بین پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها


audio: 1Vykononyhw_0040.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
سربازان دو خاندان در برابر هم صف کشیدند و نبرد سنگین مذهبی آغاز شد نتیجه‌ی اولین نبرد، پیروزی گیزها بود و اسیر شدن آقای لوئی، برادر آنتوان بوربون با شکست بوربون‌ها جنگ پایان یافت اما گیزها ول‌کن ماجرا نبودند شروع کردند به پروتستان‌کشی جوی خونی از پروتستان‌ها در پاریس به راه افتاد هر پروتستانی در این جنگ و شورش نقش داشت به شکل فجیعی به قتل می‌رسید


audio: 1Vykononyhw_0041.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
سوال، نقش کاترین داستان ما در این جنگ چه بود؟ او مسئول این کشتار نبود بلکه گیزها بودند که این قتل عام رو به راه انداختن اما خب کاترین هم سکوت کرد نشست به نظاره‌ی این کشتار


audio: 1Vykononyhw_0042.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
یادمون نره تمام جنگ و دعوا سر این بود که چه کسی نائب‌السلطنه‌ی فرانسوای دوم باشد؟ پادشاه فرانسه اما نکته‌ی جالب اینجاست که فرانسوای دوم چندماه بعد از این کشتار خودش بر اثر بیماری سل مرد از پس او در 1560 میلادی دومین پسر کاترین به نام شارل نهم در ده سالگی به سلطنت می‌رسه کاترین چند سالشه اینجا؟ 41 سال این بار دیگه هیچ رقیبی نداشت به راحتی می‌تونست به‌عنوان نائب‌السلطنه انتخاب بشه


audio: 1Vykononyhw_0043.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
دیگه خانواده‌ی بوربون هم سرکوب شده بودند و خانواده‌ی گیز هم نسبتی با شاه جدید نداشتند که بخوان ادعایی کنند نتیجه، قدرت دست کی بود؟ کاترین خانم، بله


audio: 1Vykononyhw_0044.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
خانم کاترین که تجربه‌ی رابطه‌ی زناشویی پسر قبلی‌شو داشت چه کرد این بار؟ برای همسریابی برای این پسر جدید که در 10 سالگی شاه شده بود، برنامه‌ریزی کرد البته ایشون قبل از این هم برای سایر فرزندان با برنامه عمل کرده بود مثال بزنیم، یه دخترش با پادشاه اسپانیا یه دخترش با یک شاهزاده و سومین دخترش با هانری دوناوار پسر آنتوان شاه ناوار ازدواج کرده بود شارل نهم هم


audio: 1Vykononyhw_0045.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
پسر ده ساله‌ی شاه‌شده‌ی خانم کاترین بعد از رسیدن به سن بلوغ با شاهزاده‌ی اتریش، خانم الیزابت ازدواج می‌کنه هر کدوم از این ازدواج‌ها با هم البته فاصله‌ی زمانی داشتند اما یک وجه اشتراک وجود داشت در پس تمام آن‌ها اهداف سیاسی وجود داشت تمام این پیوندها با کشورها و خاندان‌های مهم اروپا بود و نتیجه‌ی این ازدواج‌ها چه بود؟ این که کاترین در دوره‌ی سلطنت پسرش، شارل نهم


audio: 1Vykononyhw_0046.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
لقب مادربزرگ اروپا رو به خود گرفت او جز این که با این ازدواج‌ها با چند خاندان سلطنتی دیگر مرتبط شده بود به واسطه‌ی اینکه نائب‌السلطنه‌ی پادشاه فرانسه بود یکی از قدرتمندان اروپا هم بود


audio: 1Vykononyhw_0047.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
بیاییم جلوتر گفتیم کاترین در دوره‌ی 14 ساله‌ی پادشاهی شارل نهم در اوج قدرت قرار گرفت یکی از کارهایی که تصمیم گرفت انجام بده ایجاد وحدت بین کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها بود او می‌خواست این‌طوری قدرت خودش رو مستحکم کنه نتیجه، تابستان 1561 میلادی کاترین یک کنفرانسی از رهبران پروتستان و کاتولیک در پواسی فرانسه برگزار می‌کنه و هدف چی بوده؟ می‌خواسته توی این کنفرانس


audio: 1Vykononyhw_0048.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
راه‌حلی برای پایان جنگها بین این دو فرقه از طریق ایجاد مکانیسمی برای تقسیم مناصب دولتی پیدا کنه اما این کنفرانس بی حاصل بود هیچ کدام از دو طرف حاضر نبودند کوتاه بیان نتیجه، کاتلین خودش راسا ژانویه 1562 میلادی فرمان آزادی مذهب و تساوی حقوق پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها رو در فرانسه اعلام می‌کنه یک اقدام بی نظیر، درخشان و مثبت


audio: 1Vykononyhw_0049.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اما دوک دوگیز کاتولیک و رهبران کاتولیک دیگر از این فرمان هیچ خوششون نمیاد دوباره جنگی مذهبی آغاز شد این بار آتشین‌تر از پیش


audio: 1Vykononyhw_0050.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اما برای کاترین قدرت خویش مهم بود او اول به مقابله با خاندان گیز بلند شد اما ناگهان دوک دوگیز افتاد مرد و برخی از مورخان معتقدند که مرگ دوک دوگیز زیر سر کاترین بوده او بوده که سم داده به ایشون و ایشون هم مرده تاوان مخالفت با فرمانش رو به او نشون داده یه جورایی خانم کاترین به هر حال مرگ ناگهانی دوک دوگیز باعث قدرت گرفتن بوربون‌های پروتستان می‌شه


audio: 1Vykononyhw_0051.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
کاترین از این اتفاق خوشش نمی‌اومد حالا دو نفر در فرانسه داشتن حسابی قدرت می‌گرفتن اولی، دوک دوکنده و دومی، دریاسالار کولینی هر دو از رهبران پروتستان بودند قدرتشون زیاد می‌شد و این قدرت زیاد تهدیدی برای قدرت کاترین بود نتیجه، عرض می‌کنم


audio: 1Vykononyhw_0052.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
کاترین دست از حمایت بوربون‌ها برمی‌داره و باز هم شروع می‌کنه به تقویت کردن کاتولیک‌ها ایشون چندین سال کارش می‌شه توطئه علیه بوربون‌ها و حتی نقشه‌ی ربودن پرنس دوکنده و کولینی رو می‌کشهایشون در نهایت پرنس دوکنده رو به قتل می‌رسونه هیچ‌وقت هم معلوم نمی‌شه کی او رو کشته اما خب تمام اتهامات سمت کی بود؟ شما بفرمایید، خانم کاترین ماجرا چی بوده؟


audio: 1Vykononyhw_0053.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
این بوده که پرنس دوکنده داشته اسب سواری می‌کرده یه‌دفعه از پشت مورد حمله قرار می‌گیره تپ می‌زنن کشته می‌شه کی زده؟ کی بود کی بود؟ من نبودم


audio: 1Vykononyhw_0054.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
این رقابت‌ها سر پایان نداشت گویا زمانی که پرنس دوکنده کشته می‌شه دریاسالار کولینی می‌شه رهبر قدرتمند پروتستان‌ها که از قضا روی شارل نهم یعنی شاه فرانسه که پسر خانم کاترین باشه، نفوذ داشت شارل، در 1570 که به 20 سالگی می‌رسه و به‌عنوان فردی بالغ حالا خودش قدرت رو در دست می‌گیره می‌گه به نائب‌السلطنه نیاز ندارم دیگه از اینجا به بعد اوضاع برای کاترین خراب می‌شه


audio: 1Vykononyhw_0056.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
کاترین اما منتظر نمی‌مونه کولینی بیاد برای کشور و پسرش تصمیم بگیره او وارد عمل می‌شه و یک قاصد می‌فرسته پیش هلندی‌ها و نقشه‌ی حمله رو لو می‌ده حمله‌ی کولینی با شکست روبه‌رو می‌شه اما کاترین یه کار دیگه هم می‌کنه او برای تفرقه انداختن بین بوربن‌ها به هانری دونابار، شاه جدید نابار که رئیس خاندان بوربون شده بود نزدیک می‌شه و دختر کوچک خودش مارگریت رو به عقد او در میاره


audio: 1Vykononyhw_0057.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
گرچه این ازدواج بدون خون‌ریزی نمی‌شد اصلا مادر هانری دونابار با این ازدواج مخالف بود که او هم یهو بدون هیچ بیماری خاصی میفته می‌میره که باز مورخان معتقدند مرگ او هم زیر سر خانم کاترین بوده از هر انگشت خانم کاترین گویا سمی می‌ریخته ماشالله


audio: 1Vykononyhw_0058.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید کمی نازک شیم در این قتل خانم کاترین می‌فهمه که جین دی‌آلبر، مادر هانری دوناوار با ازدواج پسرش با دختر کاترین مخالفه، نگران می‌شه با خودش فکر می‌کنه نکنه این جین وصلت رو به هم بزنه چه می‌کنه؟ یه پیغام دوستی می‌فرسته به دربار بوربون‌ها همراهش یک دستکش زیبا برای خانم جین به‌عنوان هدیه این دستکش معمولی نبود خانم کاترین یه دوست شیمیدان داشت


audio: 1Vykononyhw_0059.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
که به او گفته بود می‌خوام یه دستکش برام ردیف کنی یکی دستش کرد، نیم ساعت یه ساعت بمیره، زیاد نمونه شیمیدان قبول می‌کنه، چند روزی مهلت می‌خواد و در نهایت یک دستکش از جنس مخمل آماده می‌شه اون دستکش به دست خانم جین می‌رسه او می‌پوشه و کار هم می‌کنه شیمیدان کارش رو بلد بوده خانم جین جان به جان آفرین تسلیم می‌کنه که نکنه وصلت به خطر بیفته، که نمیفته


audio: 1Vykononyhw_0060.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
در نهایت ازدواج مارگاریت، دختر کاترین با هانری دوناوار، پسر جین دی‌آلبر خدابیامرز سر می‌گیره اون‌ها مراسم ازدواج رو با دو ماه تاخیر به مناسبت مرگ مادر داماد و شما بشنو قتل مادر داماد در هجدهم اوت 1572 میلادی برگزار می‌کنند اما کاترین اینجوری هم راضی نمی‌شد تصمیم می‌گیره چشم فتنه رو کلا کور کنه می‌ره سراغ شخص کولینی چهار روز بعد از این ازدواج


audio: 1Vykononyhw_0061.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
زمانی که کولینی از جلسه‌ای در کاخ لوور می‌رفته سمت خونه‌ی خودش تو روز روشن مورد هدف گلوله قرار می‌گیره گلوله‌ای که از سمت پنجره‌های کاخ شلیک شده بود و حالا بازگشتیم به ابتدای این قسمت


audio: 1Vykononyhw_0062.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
خانم کاترین جز شیمی‌دان، یک دوست شکارچی هم داشته روزی می‌ره پیش رفیقش می‌گه یک شیر پرابهت هست که فقط شکارچی‌های خیلی قهار می‌تونن شکارش کنن من می‌دونم تو اون شکارچی خیلی قهاری کاترین به دوست شکارچی‌ش می‌گه تو به جز اینکه ماهری باید حسابی رازدار هم باشی، هستی؟ چون این شکار باید رازی بین من و تو باشه


audio: 1Vykononyhw_0063.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
منظور کاترین از شیر پرابهت که بود؟ کولینی بود دوست شکارچی در جواب می‌گه در دنیا فقط به یک نفر وفادارم و زبانم را برای خوشایند یک نفر می‌چرخانم و او هم قدرتمندترین انسان در فرانسه است، ملکه‌ی مادر کاترین از جواب شکارچی خوشش میاد واقعا برگردیم حالا به ابتدای این قسمت


audio: 1Vykononyhw_0064.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
مطمئن باش تو به قدرتمندترین سیاست‌مدار این کشور تکیه کردی نتیجه، قرار می‌شه یک روز پیشکار ملکه در انبار کاخ رو برای شکارچی باز کنه او بره از پنجره‌ی اونجا یه هوایی بخوره یه شیری هم شکار کنه شکارچی این کار رو می‌کنه تیر به هدف می‌خوره، به پشت شیر پرابهت اما گویا دوست شکارچی کاترین برای شکار آن شیر چندان ماهر نبود


audio: 1Vykononyhw_0066.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
شارل نهم، پسر کاترین که گفتیم از طرفی تحت تاثیر کولینی هم بود، آقا شیره از این سوءقصد عصبانی می‌شه و می‌ره عیادت کولینی اما کاترین بیکار نمی‌شینه باز هم می‌ره سراغ پسرش می‌گه کجای کاری؟ این کولینی که واسش کمپوت بردی می‌خواسته توطئه کنه علیه سلطنت جای خودتو بگیره یه سری شواهد هم گویا جور می‌کنه خانم کاترین که ادعاش واقعی به نظر بیاد البته اسنادی که کاترین ارائه کرده بود از نظر مورخان اصالتی ندارد


audio: 1Vykononyhw_0067.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
از طرف دیگه هواداران کولینی هم یه سری کارهای انتقام‌جویانه انجام می‌دن که شارل نهم، پادشاه می‌ترسه نتیجه، شارل حرف مادر رو باور می‌کنه دستور اعدام کولینی رو صادر می‌کنه و نه اعدام او که طرفداران سرشناس او رو هم می‌دن بکشن روزهای بعد جنازه‌های همه‌شونم می‌ده به متعصبان کاتولیک که چی بشه؟ سر جنازه‌ها رو از بدن جدا کنن در شهر بگردانند


audio: 1Vykononyhw_0068.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
فردای اون روز کاتولیک‌ها در پاریس راه میفتن و شروع می‌کنن به کشتار بی‌رحمانه‌ی پروتستان‌ها یک بار دیگه، تا چهل روز در تاریخ نگاشته‌اند که پروتستان‌کشی ادامه داشته است از زن، مرد، پیر و جوان و کودک پروتستانی کشتند و کشتند و کشتند و کشتند


audio: 1Vykononyhw_0069.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
سوال، مقصر اصلی این کشتار که بود؟ کاترین، بله این کشتار معروف شد در تاریخ به کشتار سن بارتلمی گفته می‌شه بین 20 هزار تا 70 هزار انسان در این کشتار رفتند برخی از مورخان این واقعه رو بزرگ‌ترین کشتار مذهبی تاریخ می‌دونن به این توجه کنیم، این کشتار چند روز بعد از مراسم ازدواج مارگاریت با همون رئیس خاندان بوربون پروتستان اتفاق میفته


audio: 1Vykononyhw_0070.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
یعنی زمانی که کلی پروتستان بخت برگشته از خاندان بوربون اومده بودن فرانسه مراسم ازدواج اما آن ازدواج تبدیل شد به این ازدواج حالا از هر انگشت کاترین خون می‌چکید و حالا او ازدواج را ازدواج خون نام نهاد


audio: 1Vykononyhw_0071.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
مرگ‌های مشکوک در زندگی کاترین البته تمامی ندارد دو سال بعد از این کشتار شارل نهم که فقط 24 ساله بود، یهو مرد، پسر کاترین این مرگ هم از نگاه مورخین نمی‌تونسته طبیعی باشه و باز انگشت اتهام به سمت مادر شارل نهم است، خانم کاترین گفته می‌شه او عامل این مرگ بوده، چرا؟ چون بعد از کشتار سن بارتلمی شارل نهم دچار اختلالات روانی می‌شه گویا و همیشه به مادرش مظنون بوده، به درستی


audio: 1Vykononyhw_0072.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
گفته می‌شه کاترین برای اینکه خودش رو از دست این شاه مظنون نه پسر، صرفا شاه مجنون و مظنون خلاص کنه نقشه‌ی قتل او رو می‌کشه نقشه‌ی قتل پسر خونی خود را


audio: 1Vykononyhw_0073.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
با مرگ شارل نهم سلطنت می‌رسه به سومین پسر کاترین و اینجوری باز کاترین برمی‌گرده به قدرت هانری سوم، سومین پسر کاترین 1574 میلادی در 16 سالگی به قدرت می‌رسه هانری سوم 15 سال بر تخت تکیه می‌زنه اما او هیچ‌وقت فرزندی نداشته و مسئله‌ی جانشینی او برای کاترین به یک موضوع جدید تبدیل می‌شه طبق قاعده باید قدرت به دامادش


audio: 1Vykononyhw_0074.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
یعنی هانری دوناوار همسر مارگریت، دختر کاترین می‌رسیده کسی که به خاطر کشتار سن بارتلمی از کاترین کینه به دل داشت کاترین این بار دیگه موفق نمی‌شه رقبای قدرتش رو کنار بذاره هانری دوناوار و مارگریت هر دو با هم به مادر بدبین بودند و کاترین هم با هر دو رابطه‌ی بدی داشت جوری که در وصیت‌نامه‌ش دخترش رو از ارث و هرگونه مزایای خانوادگی محروم می‌کنه به هر حال خانم کاترین در 70 سالگی


audio: 1Vykononyhw_0075.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
و قبل از به قدرت رسیدن هانری دوناوار از دنیا می‌ره هانری دوناوار به قدرت می‌رسه در ادامه برای سال‌ها و تا انقلاب کبیر فرانسه فرزندان او تحت نام سلسله‌ی بوربون حکومت می‌کنند بر کشور فرانسه


audio: 1Vykononyhw_0076.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
به هر حال پنجم ژانویه‌ی 1589 میلادی زمانی بود که داستان کاترین خون‌ریز بعد از دیدن مرگ همسر و هشت فرزند به پایان رسید کاترین درحالی به پایان خط زندگی‌ش رسید که حداقل در مرگ چهار آدم بزرگ یعنی دوک دوگیز، پرنس دوکنده جین دی‌آلبر، مادر هانری دوناوار و پسرش، شارل نهم مقصر شناخته می‌شه


audio: 1Vykononyhw_0077.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
او دختری بود که از بی‌قدرتی و فرودستی و گروگان بودن ققنوس‌وار برخاست و با خون‌ریزی و البته سیاست تبدیل شد به مادربزرگ اروپا


audio: 1Vykononyhw_0078.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
زیگموند فروید، پدر علم روانشناسی بالینی شاید زمانی که داشت نظریه‌ی مشهورش رو ارائه می‌داد و می‌گفت که رفتار انسان در بزرگ‌سالی ریشه در کودکی و در پنج سال ابتدای زندگی فرد دارد یکی از کیس‌های تاریخی‌ای که بررسی کرده بود، همین خانم کاترین بوده کاترین در زندگی‌ش هم مقصر مرگ‌های مشکوک بسیاری بود و هم در کشتارهای عمومی که مهم‌ترینش کشتار سن بارتلمی بوده


audio: 1Vykononyhw_0079.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
نقش جدی داشت به خصوص اینکه او متهم به قتل پسر خونی خود شارل نهم هم هست و این بسیار باعث بدنامی کاترین شده است در تاریخ اما بسیاری از تاریخ نگاران با نگاهی متفاوت هم به کودکی و هم به نوجوانی و جوانی کاترین نگاهی انداخته‌اند و با او هم‌دردی کرده‌اند یه سری از مورخان می‌گویند که ما می‌فهمیم این زن چرا اینقدر بی‌رحم بوده است چون زندگی سختی داشته است و


audio: 1Vykononyhw_0080.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
همین زندگی سخت بس که شخصیتی از او ساخته شود که برای رسیدن به هدفش حاضر است هر کاری بکند از هر وسیله‌ای استفاده کند از سم تا تیر و شمشیر بهره برد نتیجه، در رفتار با کودکان محتاط باشیم شاید روزی تاریخ تکرار شود شاید روزی کودکی که در خردسالی آسیب‌های بزرگ دیده است مسئولیت بزرگی به دست گیرد، به هر دلیلی


audio: 1Vykononyhw_0081.opus
source: youtube
source_id: 1Vykononyhw
invalidation: VALID
text:
شاید او روزی تصمیم‌گیرنده برای زندگی مردمانی شود تاریخ، بهترین معلم‌هاست زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن اینکه خواهیم دید در ادامه با افتخار ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح


audio: f_7PMVRR6N4_0002.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
سودی نکند فسونگر چالاکم آن یار که عاشق جمالش شده‌ام هم نزد وی است، رقیه و تریاکم دوستانی که هم‌سن و سال بنده هستند حتما سریال معروف امام علی رو به خاطر دارند سریالی که اواخر دهه‌ی 70 بسیار پرطرفدار بود از تلویزیون پخش می‌شد گرچه هنوز هم با هم صحبت می‌کنیم مدام تکرار این سریال پخش میشه و این که آیا امروز هم طرفدار داره یا خیر؟


audio: f_7PMVRR6N4_0003.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بحث دیگری‌ست در نهایت این سریال یک موسیقی پرطرفدار هم داشت و این موسیقی داستانی در دل خود نهفته دارد چیه داستان؟ آقایی به نام عبدالقادر مراغه‌ای که موسیقی‌دان ایرانی قرن نهم بودند ایشون یک شعری از اشعار مربوط به صدر اسلام رو بر می‌دارند و براش آهنگ می‌سازند سوال پیش میاد که در قرن نهم چطور ایشون آهنگ ساخته؟ و جواب


audio: f_7PMVRR6N4_0004.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
چون هنوز زبان نت‌نویسی در ایران وجود نداشته ایشون با حروه ابجد این کارو می‌کنه و یک موسیقی برای این شعر می‌سازه که بسیار هم موندگار میشه در نهایت این موسیقی رمزنگاری شده با گذر تاریخ روزی می‌رسه به دست استاد فرهاد فخرالدینی استاد معروف حوزه‌ی موسیقی و ایشون هم رمز حروف ابجد این موسیقی رو کشف می‌کنه


audio: f_7PMVRR6N4_0005.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و در نهایت نتیجه میشه آهنگ سریال امام علی که با هم شنیدیم آهنگ رو می‌سازه ایشون میده به آقای صدیق تعریف و ایشون هم می‌خونه حالا سوال چرا بنده این بحث رو در همین ابتدا مطرح کردم؟ که از یک سریال برسیم به یک آهنگ و برگردیم به قرن نهم و جواب در قسمتی از این شعر که بنده خوندمش ابتدا ما می‌بینیم که تریاک به عنوان داروی تسکین ازش نام برده شده و چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟


audio: f_7PMVRR6N4_0006.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حداقل 1400 سال تریاک در تاریخ ایران‌زمین قدمت داره بر اساس سندی که همین الان بنده خدمت شما معرفی کردم گرچه به اسناد مختلفی میشه استناد کرد و این تاریخ رو خیلی عقب‌تر برد اما سند قابل استناد و محکم برای 1400 سال پیشه در واقع بنابراین موضوع این قسمت از مورخ عیان شد ما سراغ تریاک خواهیم رفت و تاریخش


audio: f_7PMVRR6N4_0007.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
سراغ پدیده‌ای که بسیار تاریخ پیچیده‌ای داره در جهان و البته در کشور ما ایران‌زمین و اجازه بدین به سیاق همیشگی مورخ سوال طرح کنیم آیا تریاک پیش از این هم در ایران استفاده شده؟ پیش از این 1400 سال و اجازه بدید این رو هم بپرسیم که بعد از اسلام تریاک چه تاریخی داشته؟ و چه تاثیراتی در تاریخ مملکت ما در ایران‌زمین گذاشته؟ در دقایق آتی به تمام این سوالات


audio: f_7PMVRR6N4_0009.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم اول کتاب لذت‌های ایرانیان اثر ویلم فلور دوم کتاب تاریخ جهان اثر فیلیپه فرناندز سوم مقاله‌ی تاریخچه‌ی مصرف تریاک در ایران اثر شعله صالحی چهارم مقاله‌ی تریاک در عصر صفوی اثر مشترک محسن مومنی، علی‌اکبر کج‌باف و فریدون اللهیاری


audio: f_7PMVRR6N4_0010.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
پنجم مقاله‌ای به نام تریاک اثر محمدجعفر محبوب در ادامه ششم مقاله‌ی علل رواج اعتیاد در جامعه‌ی عصر قاجار و آثار اجتماعی آن اثر مشترک سید هاشم آغاجری مهدی دهقان حسام‌پور و کامران همانی و در نهایت هفتم مقاله‌ی تریاک، از حمله‌ی اعراب تا دوران کنونی اثر حسن حاج‌سیدجوادی


audio: f_7PMVRR6N4_0011.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و این‌جا یادآوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدئوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو با هم خواهیم دید حالا بریم در دل تاریخ


audio: f_7PMVRR6N4_0012.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
مخاطبان ما در مورخ حتما می‌دانند که ما قسمتی داشتیم به نام تاریخ ماری‌جوانا روان‌گردانی برای نجات اقتصاد و یک قسمت مفصل به این ماده‌ی در واقع روان‌گردان و به نوعی مخدر پرداختیم برای دوستانی که ندیدند یا نشنیدند پیشنهاد می‌کنم حتما این قسمت رو ببینید یا بشنوید بسیار هم مکمل خوبی‌ست برای این قسمت هم حاوی فکت‌های بسیار جذابی‌ست


audio: f_7PMVRR6N4_0013.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و البته می‌تونه خیلی کمک بکنه به جوانان خانواده‌ها متاسفانه نوجوانان حتی برای آشنایی بیشتر با این ماده‌ی روان‌گردانی که باز متاسفانه در سطح اجتماع می‌بینیم باز امروز بسیار بسیار و بسیار در دسترسه به‌هرحال اجازه بدید این‌جا خلاصه‌وار ازش یاد کنیم بد نیست اون‌جا توضیح دادیم ما در اون قسمت مفصل که ایرانیان از دیرباز از زمان‌های بسیار بسیار دور در تاریخ ایران‌زمین بهتره بگیم از دوران باستان


audio: f_7PMVRR6N4_0014.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به خوبی با مواد مخدر به طور کلی آشنا بودند گفتیم اون‌جا اساسا بخشی از مناسکی که توسط مغ‌ها یا همون مبلغین دین زرتشت انجام می‌شده پایه‌اش استفاده از مخدرها بوده و به طور مشخص هم استفاده از بنگ و حشیش البته این رو عرض کنم این استعمال مواد مخدر در اون ایام برای همه‌ی مردم اصلا آزاد نبوده یعنی این نبوده که آزاد و رها باشه بزنیم حال کنیم، در دسترس همه باشه


audio: f_7PMVRR6N4_0015.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حتی برای خود مغ‌ها یعنی مبلغان دین هم برای همه‌شون آزاد نبوده در واقع به عنوان یک مغ باید به درجاتی از عرفان می‌رسیدی شما که اجازه داشته باشی برای دسترسی به درجات بالاتر بیای استفاده بکنی از مواد مخدر که مشخص شده بوده و میزان حتی و نوع استفاده هم خیلی دیتیل‌وار مشخص بوده حالا چرا؟ دلیل این چی بوده؟ به تاریخ نگاه کنیم مردمان ایران‌زمین


audio: f_7PMVRR6N4_0016.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
از ابتدا و از دیرباز به آثار سوء این مواد مخدر و اساسا کلیات مواد مخدر آگاه بودند در واقع آگاهی و فرهنگ مردم ایران‌زمین این رو نشون میده که به مضرات استفاده از مواد مخدر کاملا آگاه بودند خود دین زرتشت مثال بزنیم وقتی به تاریخ دین زرتشت نکاه بکنیم منع کرده که مردمان از مواد مخدر استفاده کنند نتیجه


audio: f_7PMVRR6N4_0017.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
استفاده‌ی مردم از گیاهان مخدر در تاریخ ایران‌زمین مثل مثلا خشخاش صرفا برای خاصیت دارویی و تسکین دهنده بودن این گیاهان بوده مثال بزنیم پزشکی یا طبیب برای اون زمان تجویز می‌کرده میزان و نوع مصرف رو یکی این بوده مورد بعدی هم که عرض کردم در یک سری از مراسم‌های خاص دینی توسط مبلغان خاص دین استفاده می‌شده


audio: f_7PMVRR6N4_0018.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
نتیجه‌ی مصرف این مواد مخدر هم چی بوده؟ یه حالتی از خلسه رو می‌داده به کسی که مصرفش می‌کرده این رو هم اجازه بدین اضافه کنم که ما در تاریخ هیچ سندی نداریم مبنی بر این که در ایران باستان جمعیتی وجود داشته باشه از ایرانیان که درگیر اعتیاد باشه در واقع ما معتاد در ایران باستان نداشتیم طبق اسناد تاریخی که وجود داره یه جورایی میشه گفت نیاکان ما همشون پاک بودند


audio: f_7PMVRR6N4_0019.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حالا یه سوالی پیش میاد اگر در ایران باستان معتاد نداشتیم پس سر و کله‌ی معتادان در ایران از کجا پیدا شده؟ این همه معتاد امروز تاریخشونو از کجا می‌دونیم؟ آقا ما از کجا آوردیم؟ در واقع سوال اینه که از کجای تاریخ این نوع مصرف اعتیادآور شروع شده؟ یا بنا بر موضوع این قسمت این سوال رو مطرح کنیم از چه زمانی اعتیاد به مواد مخدری مثل تریاک رایج شده؟ پاسخ به این سوال صادقانه‌ش اینه که بسیار سخته


audio: f_7PMVRR6N4_0020.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
سختیش هم به خاطر اینه که امروز روز منایع زیادی ما در دسترس نداریم که بتونه اثبات کنه که مثلا از فلان موقع بوده هر چی هم منبع داشتیم که شاید می‌تونست اثبات بکنه به لطف اعراب و مغول‌ها و دوستان استعمارگرمون در طول تاریخ ما سوخته و خاکستر شده و از بین رفته اما خب وقتی به منابع محدودی که هنوز برقراره و اون زمان احتمالا قایمش کرده بودن، نسوخته وقتی به اون‌ها رجوع کنیم و یه سری هم به کتاب تاریخ تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0021.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
نوشته‌ی دکتر مارتین بوث بزنیم که ایشون یک نویسنده و مورخ انگلیسی قرن بیستم هستند اون‌جا می‌بینیم که استعمال به صورت اعتیاد میان ایرانیان از زمان حمله‌ی اعراب شروع شده بله یعنی همون حدود 1400 سال پیش علت این که بنده شروع این قسمت رو با شعری از 1400 سال پیش آغاز کردم که درش به تریاک اشاره می‌شد به عنوان یک ماده‌ی تسکین‌بخش به همین جهت بود


audio: f_7PMVRR6N4_0022.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
منابع موجود این رو میگن منابعی که خدمتتون عرض کردم حالا چرا؟ دلیلش چیه؟ مگه اعراب چه ویژگی‌ای داشتند؟ که با حضورشون در ایران اعتیاد به بار آوردند؟ آقای دکتر مارتین بوث نویسنده‌ی کتاب تاریخ تریاک میگه چون مردم بادیه‌نشین عرب در مناطق سخت و طاقت‌فرسا زندگی می‌کردند برای گذران زندگی از حب‌های تریاک استفاده می‌کردند یعنی کمی که زندگی بر وفق مرادشون نبوده


audio: f_7PMVRR6N4_0023.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
دو تا که مثلا طوفان شن میومده زیادی گرم می‌شده شتری می‌مرده غذا گیر نمیومده خلاصه، سخت بوده به هر جهت یه حب تریاک مینداختن بالا در واقع بترکه و یه چایی هم می‌خوردن و یه کمی آروم بشن احتمالا این بوده و جالبی داستان اینجاست که وقتی خودشون می‌خوردن یعنی حب تریاک رو می‌خوردن به شتر و مرکبشون هم می‌دادن، به حیوانات چرا؟ و به هر جهت اینجوری هی حیوانات زبون بسته رم معتاد تریاک می‌کردن یه مثال بزنم


audio: f_7PMVRR6N4_0024.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
نمی‌دونم هنوز هم هست یا نه؟ در یک بازه‌ی زمانی در کشور خودمون یک تیم قاچاق مواد مخدر دستگیر شدند و چطور این کار رو انجام می‌دادن؟ ادعا می‌کردن، از اعراب یاد گرفتن احتمالا به شتر تریاک می‌دادن در جای معین، در مبدا می‌بردنش در جای دوم در مثلا مقصد دوباره اونجا تریاک می‌دادن بهش این بنده خدا حیوون زبون‌بسته مثل معتادی که دنبال جنسش می‌گرده همون مسیر رو هی می‌رفته که جنسو بگیره از خماری دربیاد


audio: f_7PMVRR6N4_0025.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
نتیجه، دیگه ساربان نمی‌خواسته موادو بار می‌کردن در مبدا مثلا فلان کشور به طور مثال یا فلان شهر، هر جایی مینداخت تو بیابون این‌قدر می‌رفت برسه به مقصد که آقا جنس ما رو بده ما خماریم گرفتاریم اصلا غافل از این که رو کوهانش خودش یک عمر جنس داره به هر جهت مثال جالبی بود از وضعیت و گرفتاری اعتیاد و مخصوصا تریاک برگردیم از بحثمون دور نشیم یه نتیجه رو تا اینجا بگیریم گفتیم اعراب به این شکل


audio: f_7PMVRR6N4_0026.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و به حیواناتشون هم تریاک می‌دادند نتیجه چیه؟ اعراب میان ایران رو فتح می‌کنند و خوردن این زهر هلاهل رو بین ایرانیان هم رواج می‌دن این چیزیست که تاریخ سند داره سندش رو بنده عرض کردم خواهش می‌کنم به اسناد رجوع کنیم چرا که بنده بارها تهدید شدم که چرا فلان حرفو زدی و بارها هم بنده عرض کردم که ابتدای هر قسمت بنده عرض می‌کنم فلان کتاب فلان مقاله یا فلان سایت


audio: f_7PMVRR6N4_0027.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هر چیزی که هست رو ما واو به واو فقط راوی هستیم ‌به‌هرحال، به این شکل، ایرانیان احتمالا در تاریخشون تریاک رواج پیدا می‌کنه و کلا مسیر تاریخشون تغییر پیدا می‌کنه حالا سوال چطور مسیر تاریخ در ایران تغییر می‌کنه؟ یعنی چطور مسیر تاریخ رو تغییر دادند؟ اعراب؟ عرض می‌کنم


audio: f_7PMVRR6N4_0028.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
خب خیلی کوتاه یه مرور بکنم در ایران باستان اعتیاد گسترده‌ای به مواد مخدر هیچ ماده‌ی مخدری مخصوصا تریاک وجود نداشته است این نکته‌ی اول نکته‌ی دوم هم این که هجوم اعراب و خوردن تریاک توسط اعراب در دیار خودشان باعث شد این اتفاق در ایران‌زمین هم رایج بشه کم‌کم اینم باز طبق اسناد موجود متاسفانه تا اینجای داستان به این شکل حالا این استعمال تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0029.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بین سلاطین و فرمانروایان ایران اول گسترش پیدا می‌کنه زمانی که وارد میشه به صورتی که میگن امیرمسعود غزنوی دیگه عادت داشته به خوردن تریاک و اعتیاد پیدا کرده بوده و این عادت کار هم دستش میده در نهایت در تاریخ هست امیر مسعود غزنوی پسر سلطان مسعود غزنوی مغروف یک درس بزرگ در تاریخ برای من و شما نگاشته که الان عرض می‌کنم سال 418 خورشیدی


audio: f_7PMVRR6N4_0030.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
لشکری پنجاه هزار نفره به فرماندهی پسر سلطان محمود غزنوی بزرگ امیر مسعود خان غزنوی روانه‌ی کجا میشه روانه‌ی خراسان که چه کنه؟ بره شورش طغرل سلجوقی رو سرکوب کنه سلجوقیان معروف تو همین مسیری که داشتن می‌رفتن آقا مسعود غزنوی که گویا روی فیل هم سوار بوده یه مقدار تریاک میندازه بالا تو پرانتز ببینیم ارتش ایران رو پنجاه هزار نفر می‌رفتن یه شورش بخوابونن فقط به هر جهت


audio: f_7PMVRR6N4_0031.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تریاکو میندازه بالا ایشون احتمالا یه قهوه‌ای چیزی روش، خوابش می‌گیره فیلبانی که داشته می‌برده این بنده خدا رو نگاه می‌کنه می‌بینه اوه اوه این خوابه می‌ترسه میگه این بیدار شه که بابا منو درمیاره تند نمی‌تونم برم، منو بیچاره می‌کنه، نتیجه آروم میره و همین آرام رفتن همانا و تاخیر در رسیدن به مقصد همان و این تاخیر نتیجه‌ش چی میشه؟ می‌رسن به روستای استوار در قوچان امروزی


audio: f_7PMVRR6N4_0032.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
جایی که بنا بوده سلجوقیان رو جلوشون رو بگیرن می‌بینن جا تره سلجوقی نیست ما آروم اومدیم دیر رسیدیم اصلا لشکر سلجوقیان رفتند رد شدن دیگه و اینجوری میشه که طغرل سلجوقی به همین سادگی در تاریخ از دست مسعود غزنوی فرار می‌کنه و در واقع این اولین شکست غزنویان اصلا از سلجوقیان و دلیل چی بوده؟ اینقدر تریاک ناقابل بله


audio: f_7PMVRR6N4_0033.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با تمام این داستان‌ها اما منبعی که نشون بده ایرانیان بعد از حمله‌ی اعراب به صورت گسترده به تریاک اعتیاد داشتند هم وجود نداره یعنی این نیست که اعراب اومدن همه معتاد شدن فقط نکته اینه که قبلش ما سندی بر اعتیاد کلا نداشتیم بعد از اعراب سند بر اعتیاد داریم ولی این نیست که اعتیاد گسترده وجود داشته باشه و یه نکته رم عرض کنم بعد از این اتفاق یعنی بعد از هجوم اعراب و فتح ایران به دست اعراب


audio: f_7PMVRR6N4_0034.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
منابع بسیاری شروع می‌کنند توجه کردن به فواید تریاک مثال بزنیم ابن سینا و زکریای رازی جزو نخستین یا طبیبانی بودند که که در قرن دهم میلادی خواص پزشکی تریاک رو به خوبی شناسایی کردند در واقع، به صورت کلی بخوایم بگیم اون نگاه ایران باستان نسبت به تریاک و مشتقاتش تا حدود زیادی حفظ شده بود عرض کردم در ایران باستان نگاه به مخدر چی بود؟


audio: f_7PMVRR6N4_0035.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به همون حشیش یا بنگ، دو بحث بود دیگه یک مبلفان دینی با درجات بالا نکته‌ی مهمتر و دوم این بود که نگاه دارویی داشتند که ما چطور می‌تونیم از این‌ها استفاده بکنیم برای نجات انسان‌ها اینجا باز فرهنگ ایرانی غالب شد ابن سینا و زکریای رازی کشف کردند خواص درمانی رو ابن سینا که کلی روایت‌های تاریخی داره که چطور از همین تریاک و خواصش مثلا برای بیهوشی استفاده می‌کرد و جراحی‌های اولیه انجام می‌داد


audio: f_7PMVRR6N4_0036.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و کلی انسان رو به هر جهت نجات داد اصلا اجازه بدید یک شعر مثال بزنم تو اشعار به جا مونده از اون زمان کاملا مشخصه و واژه‌ی تریاک یا درست‌ترش تریاق در واقع تریاق درست‌تره در تاریخ عملا به معنای پادزهر و دارویی تسکین دهنده به کار می‌رفته یکی از این شعرها رو که ابتدای این قسمت عرض کردم اینجا هم از اشعار مولانا در دیوان شمس یک مثال عرض کنم


audio: f_7PMVRR6N4_0037.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
پیش طبیبش سر بنه، یعنی مرا تریاق ده زیرا در این دام نزه، من زهرها نوشیده‌ام به به یا به اشعار عطار نگاه کنیم، حیفه این ادبیات کهن این مخزن اشعار به راحتی ازش عبور نکنیم در دیوان عطار، در غزلیات عطار در واقع این شعر رو می‌بینیم کشت زهر هجر تو عطار را بخت اگر آمد دم از تریاق زن


audio: f_7PMVRR6N4_0038.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به حضرت سعدی هم اجازه بدین یک سری بزنیم یک مثال از حضرت سعدی خیلی‌هامون اینو شنیدیم تا تریاق از عراق آید مارگزیده مرده باشد


audio: f_7PMVRR6N4_0039.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با همین مثال‌هایی که عرض کردم چه در اشعار و چه در مثال‌ها و چه در تاریخ طبیبان بزرگی مثل ابن سینا و زکریای رازی می‌بینیم که در فرهنگ ایران‌زمین و در تاریخ ما هیچ وقت تریاک به معنای افیون نبوده در واقع اگرچه بعد از حمله‌ی اعراب دیگه ما می‌بینیم پدیده‌ی اعتیاد رو کم و بیش در ایران اما باز هم نگاه عمومی و اکثریت جامعه به این ماده‌ی مخدر چی بوده؟


audio: f_7PMVRR6N4_0040.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یک ماده‌ی افیونی بد نبوده این روند هم ادامه پیدا می‌کنه تا کی؟ می‌رسیم به مغول‌ها بعد از حمله‌ی مغول به ایران دیگه ما شواهدی مبنی بر اعتیاد گسترده‌ی مردم در ایران رو حالا می‌بینیم یعنی کار داره به جاهای باریک می‌کشه از این‌جا خیلی جالبه در تاریخ ایران ببینیم هر وقت مهاجمی به سمت ایران اومده یکی از اولین کارهایی که کرده همین بوده که این زهرماری رو بیشتر از قبل


audio: f_7PMVRR6N4_0041.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
رواج بده بین مردم همین تریاک رو اول با هجوم اعراب اصلا تریاک وارد ایران میشه بحث استفاده‌ش ولی معتاد به اون صورت نداشتیم یعنی اعتیاد نداشتیم اومد جلوتر مغول‌ها حمله کردند گفتند آقا جه وضعیه بزنید حال کنید و حالا دیگه اعتیاد گسترده می‌بینیم در تاریخ ایران‌زمین و البته که در تاریخ خواهم گفت در ادامه که چطور انگلیس‌ها در ایران به شکل عجیب غریبی مصرف تریاک رو بالا بردند و رواج داند به هر حال


audio: f_7PMVRR6N4_0042.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
این روند مصرف تریاک روز به روز افزایش پیدا می‌کنه تا می‌رسیم به عصر صفوی و صفویان دیگه این‌جای تاریخ ما جایگاه تریاک در ایران و در فرهنگ ایرانی به جایی رسیده که ما کنار قهوه‌خونه و می‌خونه کوکنار خانه داریم و این کوکنار یک مشتقی‌ست از تریاک به صورت نوشیدنی هم مصرف می‌شده یه حالت آب‌شیره طور، آب تریاک یه سند تاریخی مثال بزنم


audio: f_7PMVRR6N4_0043.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
آقایی بود به نام انگلبرت کمپفر کاشف و جهانگرد آلمانی بوده ایشون یه سفرنامه داره، توی ایران که میاد رد میشه میاد از ایران می‌نویسه نوشته ایشون مردم ایران علاقه‌ی زیادی به کوکنار دارند یعنی چی؟ یعنی در عصر صفوی طرف می‌رفته مثلا سر کار صبح یا ظهر هم تو راه یه قهوه‌خونه می‌رفته بغلش هم می‌رفته یه کوکنار می‌زده بر بدن یه چرت هم بعدش می‌زده و الی ماشاالله بله


audio: f_7PMVRR6N4_0044.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اگر در عصر صفویان نازک شیم که باید بشیم در اون برهه از تاریخمون می‌بینیم که بخش زیادی از مردم به خصوص شاهزاده‌ها، سران دولت درباریان، سرداران سپاه همه‌ی این‌ها به خوردن تریاک معتاد بودند و مثل امروز که مثلا سیگاری‌ها رو می‌بینیم همواره سیگار و فندکشون جیبشونه این دوستان هم هواره در محفظه‌های مخصوصی تریاکشون همراهشون بوده و جالبه همین جاتریاکی


audio: f_7PMVRR6N4_0045.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
مثل مثلا جای سیگار که سیگاری‌ها دارند جعبه‌های خوشگل که هرجی خوشگل‌تره و فندک هر کی زیپو داره باکلاس‌تره گرون‌تره جاتریاکی اون مزان اینطوری بوده و هرچی این جاتریاکی مثلا خانم‌کاری شده بود طلاکوب بود جنس بهتری داشت این نشون دهنده‌ی مقام و منزلت اجتماعی شخص بود یعنی تو این رقابت بود تو جاتریاکی رقابت بود جاتریاکی من گرون‌تره در واقع افراد پولدار جامعه تریاک‌دانشون، زرین بود مثلا از طلا ساخته می‌شد


audio: f_7PMVRR6N4_0046.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
جواهرنشان بود رعایای بخت‌برگشته هم مثلا یه قوطی رانی معمولی داشتن احتمالا می‌ریختن اون تو یا کیسه فریزری، همین شکلی دیگه یا مثلا همین‌جوری می‌ذاشتن جیبشون در واقع اختلاف طبقاتی رو اون زمان می‌شد از رو جاتریاکی دید، در عصر صفویان اما یک اشتراکی وجود داشته، شاه و گدا هم نداشته همه تریاکی همه تو چرت بله


audio: f_7PMVRR6N4_0047.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
کم‌کم استعمال تریاک در ایران‌زمین شد امری عادی متاسفانه و مخالفت خاصی هم وجود نداشت باهاش نه از طرف دین و نه از طرف حکومت کارو شما ببین و چرا نداشت؟ به این توجه کنیم، اول دین رو بررسی کنیم در زمان صفویان، خب به‌هرحال حکومت اسلامی بوده به مسئله‌ی شراب خیلی توجه می‌شده یعنی تمام توجه دین به مسئله شراب بود و تلاش می‌کرد جلوی شرب خمر رو بگیره و اگر کسی می‌خورد مجازات می‌شد و


audio: f_7PMVRR6N4_0048.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حد می‌خورد و شلاق و اینا چقدر جالبه تاریخ چطور تکرار می‌شه؟ از این واضح‌تر به نظرم دیگه تکرار نمی‌شه امروز در جامعه‌ی ما، 1403 شما قضاوت بفرمایید در ایست بازرسی به شما میگن ها کن و بوی الکل رو متوجه میشن و شلاق خواهی خورد اگر مصرف کرده باشی مثلا میگن تشریف بیارید ادرار کنید کیت مرفین از شما بگیرن یا کیت ماری‌جوانا از شما بگیرن؟ و سوال اگر مصرف کرده باشید چی؟


audio: f_7PMVRR6N4_0049.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
طرف تریاک مصرف کرده باشه، همراش نباشه کاری باهاش ندارن، شلاق نداره چون شرع نگفته یا ماری‌جوانا مصرف کرده باشه همراش نباشه قانونی براش نیست شرعی براش نگفته که باید شلاق بخوره یا هر چی هشتاد ضربه اصلا درست غلطشو کاری ندارم و همین شد برگردیم به صفویه و صرفا بنده خواستم مثالی از تکرار تاریخ رو عرض کرده باشم قضاوت با شما برگردیم به صفویه داستان همین بود توجه دین به شرب خمر بود کسی شراب نخوره


audio: f_7PMVRR6N4_0050.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تریاک به ما چیزی نگفتن، احتمالا مشکلی نداره فقط لطفا شرابو نخورین، بخورین شلاقه و همین باعث شد که بیشتر ملت برن به سمت تریاک یه شعری هست که البته ما هر چی گشتیم البته شاعرش پیدا نشد بسیار باب بوده بین مردمان ایران دلیلش هم الان عرض می‌کنم حالا پیش از اون عرض کنم اگر دوستی شاعر این شعر رو می‌شناسه خواهش می‌کنیم به ما هم بگه که از ایشون تجلیل کنیم به‌هرحال شاعر گمنام ایران‌زمین می‌فرماید


audio: f_7PMVRR6N4_0055.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
چرا که رنگ گیاه در واقع بنگ خشخاش سبزرنگه و عملا شعر و شاعر چی داره میگه؟ میگه پاشو برو تریاکتو بزن اینا بگیرن این‌ور شلاقت می‌زنن واسه شراب کاری کسی باهات نداره این ور از اون سمت حکومت چرا مخالفت نداشت؟ دلیل اصلیش اینه که یک سر همین پایین بود کسی کاری نداشت به حکومت که داره چه می‌کنه اصلا طرف حال نداشت بیاد بالا ببینه چه خبر؟ دنبال جنسش بود دوم


audio: f_7PMVRR6N4_0056.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هنوز آثاری که تریاک می‌ذاشت آثار سوئی که داشت ضررهایی که داشت هنوز اینقدر واضح مشخص نبود امروز علم اینقدر واضح برای ما مشخص کرده که این میشه آقا می‌میری اون موقع اصلا نبود البته امروز هم که علم مشخص کرده خیلی اوضاع احوال بهتر از صفویه واقعا نیست طبق حالا اعداد و ارقام در جامعه شما نگاه بفرمایید ولی به‌هرحال دلیل عدم مخالفت حکومت هم اون زمان این دو تا مسئله بود کسی با قدرت من کاری نداشته باشه


audio: f_7PMVRR6N4_0057.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
دو خیلی هم چیزی نمی‌دونست به لحاظ علمی یه مثال تاریخی دوباره بزنم، حیفه، از تاثیر تریاک یک این که اینو باید بدونیم عملا تا زمان شاه طهماسب هیچ برخوردی با مواد مخدر در ایران نشده حکومت هیچ برخوردی نکرده دین هم که تکلیفشو روشن کردیم دنبال شراب نخورید بود حکومت هم که برخورد نمی‌کرد حتی خود شاه طهماسب برای پذیرایی از نصیرالدین همایون پادشاه فراری امپراتوری گورکانیان اون زمان


audio: f_7PMVRR6N4_0058.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که از کی فرار می‌کرد؟ یاداوری کنم قبلا در مورخ صحبت کردیم از شیرشاه سوری فرار می‌کرد برای پذیرایی از این آدم میگه تریاک خوب بیارید تریاک مرغوب بیارید اینا بدونن ما خیلی مهمون نوازیم تریاک و کوکنار مرغوب میارن برای جناب شاه فراری این آقای همایون هم البته مثل پدر و برادرانش از مصرف کنندگان خوب تریاک بودن گویا عرض کردم، همه‌گیر شده بود اون زمان در واقع این مثال رو زدیم به این برسیم


audio: f_7PMVRR6N4_0059.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
در تفکر پادشاهان یک چیز بسیار خوب بوده تریاک که بیایم مثلا مثل پسته‌ی ایران بیایم پذیرایی خوب بکنیم این روند هم ادامه داشته تا همین آقای شاه طهماسب یه جایی ایشون می‌بینه که آقا نصف درباریا که صبح تا شب کله‌شون لا لنگشونه اصلا نمیان اینم وضع ارتشمونه، فرماندمونه، مملکت رفت یه جایی به خودش میاد و اولین برخورد حکومت با تریاک اینجا توسط شاه طهماسب در تاریخ نگاشته میشه


audio: f_7PMVRR6N4_0060.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که چه می‌کنه؟ میاد یک دستور ممنوعیت مصرف شراب و تریاک صادر می‌کنه هم‌زمان شراب از قبل بود، تریاک بهش اضافه میشه البته شراب از قبل بود که نه به عنوان دستور حکومتی در واقع دین، اسلام اجازه نمی‌داد حالا حکومت هم میاد میگه که هم شراب هم تریاک ممنوع چرا؟ چون مملکت داره از بین میره حتی میاد تمام تریاک‌های سلطنتی رو و کلی تریاک هم می‌گیره نابود می‌کنه به هر جهت


audio: f_7PMVRR6N4_0061.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هر چی در توان داشته به کار می‌بره و نتیجه؟ هیچی به اون صورت تاثیری نداشته متاسفانه چرا؟ چون شاه طهماسب یه مقدار دیر فهمیده بود گلچین روزگار کل عمرش رو چید، متاسفانه و جانشنیش یعنی شاه اسماعیل دوم خودش اصلا اوردوز کرد با تریاک، مرد یعنی شما کار تاریخو ببین بیاد چی‌کار کنه؟ یارو اور زد این بوده شرایط صفویان و طبیعتا در این دوره یعنی دوره‌ی آقای شاه اسماعیل دوم


audio: f_7PMVRR6N4_0062.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
در ایران‌زمین، و در تاریخ ما اوضاع احوال رواج تریاک و مصرف تریاک و اعتیاد گسترده بالاترین حد ممکن رو تجربه می‌کنیم


audio: f_7PMVRR6N4_0063.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حالا اگرچه در دوران شاه اسماعیل دوم همه تریاک می‌کشیدند به وفور اما هنوز زمان صفویانه هنوز از زمان شاه طهماسب اون فرمان ممنوعیته وجود داره سندش وجود داره حتی واژه‌ی بنگی تو همین دوران تو همین دوران شاه‌طهماسب به عنوان یک تهمت سیاسی به وجود اومد اصلا یعنی اگر می‌خواستن به یکی از سران مملکت سیاسیون یا ارتشی‌ها تهمتی بزنند می‌گفتن طرف بنگیه اما به هر جهت


audio: f_7PMVRR6N4_0064.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هیچکدوم از این‌ها فایده‌ای نداشت که نداشت و این فرمان ممنوعیت روی کاغذ بود در عمل تق و لق بود مثالش رو زدیم شاه مملکت، شاه اسماعیل دوم رو مواد رفت رفت اون دنیا اونجام احتمالا می‌زده این روند پس ادامه داشت یعنی قانونی وجود داشت، اجرا نمی‌شود که فکی می‌کنم خیلی از بینندگان و شنوندگان مورخ با این مسئله‌ی تاریخی که دیگه با پوست و گوشت و استخون آشنا هستند که قاتونی هست اتفاق نمی‌افتد


audio: f_7PMVRR6N4_0065.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یا قانونی هست برای همه اتفاق نمی‌افتد این مسئله ادامه داشت تا در تاریخ برسیم به شاه عباس بزرگ بله، ایشون کی بود؟ شاه عباس صفوی کسی بود که اولین بار در تاریخ جهان اومد چی‌کار کرد؟ مجازات تعیین کرد برای مصرف کنندگان مواد مخدر و مجازاتش هم همینجور الکی نبود رو کاغذ نبود


audio: f_7PMVRR6N4_0067.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تریاک که شیره‌ی خشخاش است تقریبا همه‌ی مردم از آن می‌خورند و هیچکس نیست که آن را مصرف نکند این هم بخشی از یک سفرنامه بود کی نوشته؟ سر توماس هربرت و کیه ایشون؟ نجیب‌زاده و سیاستمدار انگلیسی‌ست که زمانی به ایران سفر کرده بود ایشون و کی سفر کرده بود مهمه دوران شاه عباس صفوی اینقدر اوضاع بحرانی بوده


audio: f_7PMVRR6N4_0068.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که حتی سربازان، فرماندهان جنگی همشون، نه دیگه یکی دو تا و فقط سرانشون همشون عملا به اصطلاح حتی اون زمان بنگی بودند و کلا تعطیل، براشون مهم هم نبوده چه کرد شاه مملکت؟ به محض این که شاه عباس نشست بر کرسی قدرت به محض این که تاجگذاری کرد کمر بست به نابودی اعتیاد در ایران‌زمین ساده نیست یک مملکت معتاد بودند و فرهنگ اعتیاد


audio: f_7PMVRR6N4_0069.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
شده بود جزوی از فرهنگ عامه‌ی مردم اصلا گیر و گوری نبوده یعنی اگر شما معتاد نبودی ایراد داشته نصرالله فلسفی تاریخ‌نگار معاصر کشورمون در رابطه با کاری که شاه‌عباس کرد یه جایی نوشته شاه عباس در سال‌های اول پادشاهی با دو چیز به دشمنی برخاست یک ریش دو تریاک خیلی جالبه در ادامه، آقای فلسفی می‌نویسه در سال دهم سلطنت خود، شاه عباس


audio: f_7PMVRR6N4_0070.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
فرمان ریش‌تراشی عام داد و این حکم چنان به خشونت و سختی اجرا شد که در بسیاری از شهرهای ایران‌زمین ریش سادات و صلحا را هم تراشیدند یک‌سال پیش از آن یعنی در 1005 قمری پرانتز عرض بکنم


audio: f_7PMVRR6N4_0072.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به دستور شاه عباس صفوی کلیه کارمندان معتاد دربار تصفیه شدند همه رو ریخت بیرون هر کی هر جا معتاد بود ریخت بیرون شوخی نداشت ایشون ریش؟ باید بزنی فرقی نمی‌کنه کی هستی چی‌کاره‌ای این کاری بود که شاه‌عباس کرد در واقع اولین اقدام مبارزه‌ای شاه عباس همون طور که آقای فلسفی هم در نوشته‌هاش آورده اصلاح افراد دور خودش بود و واقعا هم جسورانه این کار رو کرد


audio: f_7PMVRR6N4_0073.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اول تمام صاحبان قدرت از دربار خودش شروع کرد تا شما بگو ته مملکت کسی صاحب قدرت بود و معتاد بود خداحافظ با اردنگی، از قدرت خلع می‌شد قدرت ازش گرفته می‌شد حالا این اولین کار شاه‌عباس بود تازه آقای شاه عباس خان صفوی تاریخ به ما میگه کمر بسته بود که تیشه به ریشه‌ی اعتیاد بزنه حالا سوال موفق شد؟ عرض می‌کنم


audio: f_7PMVRR6N4_0074.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اقدام بعدی شاه عباس چه بود؟ دستور داد ایشون کلیه‌ی کوکنارخانه‌ها در ایران‌زمین تعطیل شود یعنی شما فکر کن امروز یکی به قدرت برسه بگه کل قهوه‌خونه‌ها ابید تعطیل شه در ایران یه همچین کاری کرد این آدم کل کافه‌ها یکی بیاد مثلا کسی نباید قهوه بخوره، کافه‌ها تعطیل اینقدر در فرهنگ عام مردم بوده این مسائل ولی به راحتی ایشون اومد گفت خداحافظ اعلام می‌کنه نوشیدن آب کوکنار


audio: f_7PMVRR6N4_0075.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و خوردن تریاک مجازات مرگ دارد بله این کاری بود که ایشون کرد خیلی‌ها میگن چینی‌ها کردند اولین‌بار که هر کی تریاک بکشه میکشنش و کشتن البته اون‌ها شاید از شاه عباس صفوی یاد گرفته باشن و الان شدن چین اون مملکت با اون جمعیتی که داره توش اعتیاد به وفور بود و الان نیست یقین داشته باشیم که خوندن تاریخ رو و دیدن شاه عباس چه کرد به هر حال این اقدامات سختگیرانه‌ی شاه صفوی


audio: f_7PMVRR6N4_0076.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که اعمالش هم البته چند سالی طول کشید اینقدر اوضاع احوال مملکت رو عوض کرد اینقدر سامان بخشید به این مرز و بوم که دوباره قدرت به ایران‌زمین برگشته بود اما یه نکته‌ای وجود د اشت مردم ایران‌زمین انگار بدون استفاده از یه چیزی یعنی چیزی نمی‌زدن نمی‌شد آروم نمی‌گرفتن گویا اگه چیزی نمی‌زدن حالا که تریاک نمی‌زدن حالا که آب کوکنار نمی‌خوردن باید چی‌کار میکردن؟ مردمان ایران‌زمین


audio: f_7PMVRR6N4_0077.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
طبعا باید می‌گشتن یه جایگزینی پیدا می‌کردن توشونه اصلا گویا و از اونجایی که انسان کلا خیلی ذهنیت مثبتی ندارد چه اتفاقی افتاد؟ بذارید با یک مثال عرض کن خدمت شما چند سال می‌گذره از این شرایطی که به وجود میاد شرایط بسیار خوبی که بر ایران حاکم میشه این قوانین سخت‌گیرانه هم مدام اعمال می‌شد رعایت هم می‌شد درباره‌ی تریاک و شراب سال 996 خورشیدی سپاهیان ایران


audio: f_7PMVRR6N4_0078.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
لشکر خلیل‌پاشا سردار ترک عثمانی رو شکست می‌دن همین الان پرانتز باز کنم اگر اون سپاه قبلی بود سپاه عملی افیونی که خب ایران با جاش خورده شده بود توسط عثمانی خدا پدر شاه عباسو بیامرزه به هر حال این پیروزی اینقدر برای شاه عباس شیرین و مهم بود که میاد حقوق یک سال سربازا رو یک جا میده اما ای دل غافل که آقای شاه عباس چه کرد؟ سربازها چه می‌کنند؟ دیگه پول داشتن دیگه میگن چی‌کار کنیم؟ چی بزنیم؟ اینو نمی‌زنیم چیبزنیم؟


audio: f_7PMVRR6N4_0079.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
میرن کل پولشون رو توتون و تنباکو می‌خرن بله این اتفاق در تاریخ ایران‌زمین اینجا افتاد که تنباکو عملا جایگزین تریاک شد اون موقع شاه عباس می‌فهمه بسیار عصبانی می‌شه چه می‌کنه؟ میگه استعمال کلا دخانیات در لشکر قدقنه و باز هم یک مجازات سفت و سخت دیگه وضع می‌کنه برای بحث دخانیات و تنباکو مجازات چی بوده؟ خاطرتون باشه برای تریاک گفته بود اعدام برای قلیان گفت


audio: f_7PMVRR6N4_0080.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هر کی قلیان یا چپق بکشد بینی و لب‌های او را ببرید یعنی ببینیم چقدر شاه عباس با دخانیات مشکل داشته و جدی بوده فکر می‌کنم امروز اگر شاه عباس صفوی بود ما اساسا یه لب و دهن سالم و بینی و این‌ها نمی‌دیدیم سالم توی خیابون تیم ملی فوتبال مثلا خوشحالی بعد از گل می‌کردن بینی و لب نداشتن احتمالا کلی آدم به واسطه‌ی مصرف تریاک اعدام می‌شدن جامعه‌ی جهانی می‌اومد سراغمون حقوق بشر اصلا گرفتار می‌شدیم


audio: f_7PMVRR6N4_0082.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
خب بیایم جلوتر برای این که ببینیم شاه عباس چقدر چقدر در رابطه با ممنوعیت استعمال مخدرات و دخانیات جدی بود یه مثال بزنیم همون ابتدا که این فرمان مجازات استفاده از دخانیات رو داد آقای شاه عباس یعنی گفت بین لشکریان کسی دخانیات و چپق در واقع، مصرف بکنه لب و بینی او را ببرید یه تاجر بخت‌برگشته‌ای از فرمان شاه خبر نداشت بنده خدا همین‌جوری تنباکو به دست، چپق به دست


audio: f_7PMVRR6N4_0083.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اومد وارد اردوی سلطنتی شد آقای شاه‌عباس به محض این که می‌فهمه یکی جرات کرده از فرمانش سرپیچی کنه دستور میده بگیرید زنده زنده بسوزونید یار رو با کل وسایل و تنباکوش و اینا و این کار رو هم می‌کنن به نظر می‌رسه با این مجازات ایران به اولین کشوری تبدیل شد که یک آدم رو به واسطه‌ی مصرف دخانیات چپق مجازات کرد، اون هم چه مجازاتی چرا میگم اولین کشور؟ به تاریخ نگاه کنیم


audio: f_7PMVRR6N4_0084.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تازه هفت سال بعد از این پاپ اوربن رهبر مسیحیان اون زمان اومد سیگار کشیدن رو فقط تکفیر کرد بعد از هفت سال یا یه مثال دیگه بزنیم تازه ده سال بعد از اون تکفیر پاپ یعنی جمعا هفده سال بعد از دستور شاه عباس خرید و فروش تنباکو عرق و آبجو در روسیه ممنوع میشه یعنی ببینیم کی این کارو کرد شاه عباس و جالبه توی روسیه هم بینی متخلفان رو می‌بریدند


audio: f_7PMVRR6N4_0087.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
فتوای ممنوعیت دود کردن چپق توسط علمای سنی تازه صادر شد در واقع در حکومت عثمانی اینم اضافه کنیم با این فتوای علمای سنی هزاران نفر در خاک عثمانی به واسطه‌ی همین دود کردن تنباکو جونشون رو از دست دادند و در واقع ریشه‌ی تمام این اقدامات ضد تریاک ضد تنباکو ضد شراب در سراسر دنیا در تاریخ بشر در اراده‌ی پولادین و البته


audio: f_7PMVRR6N4_0089.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
مجازات‌ها سهمگین بود اما به نظر می‌رسید زور تریاک از زور حکومت همواره بیشتره در واقع با تمام این تلاش‌ها شاه عباس هم نتونست حریف اعتیاد گسترده‌ی جامعه بشه و مجبور می‌شد هی بیاد مالیات رو به عنوان مثال برای مصرف‌کنندگان تریاک بیشتر بکنه نمی‌تونست همه رو بکشه در واقع به این نتیجه رسید که هر چی ما میگیم نکشید که اینا می‌کشن بذار به جای این که قایمکی بکشن بیان علنی بکشن از حکومت قایم نکنن


audio: f_7PMVRR6N4_0090.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
ما مالیاتشو بگیریم و باز این هم نتیجه‌بخش بود تا حدودی به‌هرحال یک دافعه‌ای بود بر گسترش اعتیاد گسترده در ایران‌زمین، اما متاسفانه با مرگ شاه عباس صفوی اوضاع تریاکی‌ها دوباره برگشت به روال عادی خودشون، به عشق و حال انگار حتی در بعضی از اقشار جامعه مثل سربازان بیشتر هم شد از قبل یعنی باز خدا پدر اوضاع احوال زمان شاه اسماعیل دوم رو بیامرزه که خودش اوردوز کرد حتی در تاریخ می‌بینیم اعتیاد


audio: f_7PMVRR6N4_0091.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
انقدر بین سربازان صفوی اون زمان زیاد شد که خیلی‌ها شکست ایران مقابل شورش افغانه و لشکر محمود افغان رو زمان شاه سلطان حسین صفوی همین دلیلش رو در واقع همین اعتیاد سربازان ایرانی می‌دونن


audio: f_7PMVRR6N4_0092.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه‌ی بحث اجازه بدید بنده یک نکته‌ای رو عرض کنم خدا رو باید واقعا شکر کنیم که دوستانی که امروز گرفتار بیماری اعتیاد هستند معتادان خوشبخت‌تری هستند ما در تاریخ می‌بینیم جامعه درگیر اعتیاد بود و علمی هم نداشت که بتونه ازش رهایی پیدا کنه حتی می‌تونیم یقین داشته باشیم که بودند کسانی که درگیر اعتیاد بودند در پستوها و خسته شده بودند اما چاره‌ای نداشتند


audio: f_7PMVRR6N4_0093.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
چون راهی رو بلد نبودند برای رهایی خدا رو امروز باید شکر کرد که راه‌های شناخته شده‌ی زیادی هست برای رهایی از بیماری اعتیاد و اگر دوستی همین الان در مخاطبان پادکست مورخ هست بنده رو می‌بینه یا صدای بنده رو افتخار دارم می‌شنوه من کاملا روی سخنم کاملا با توئه رفیق تنهایی نمی‌شه خواهش می‌کنم ازت


audio: f_7PMVRR6N4_0094.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
من اخیرا در سینما مورخ درباره‌ی زندگی آنتونی هاپکینز صحبت کردم که حدود چهل و پنج ساله از بیماری اعتیاد رهایی پیدا کرده پاک زندگی می‌کنه و این آدم میگه من زندگیمو مدیون انجمن الکلی‌های گمنام هستم این رو خواستم ازش صحبت کنم و وظیفه‌ی خودم دونستم که یادآوری کنم که دوست خوب من همه جای ایران‌زمین همه جای جهان با زبان‌های مختلف انجمن الکلی‌های گمنام


audio: f_7PMVRR6N4_0095.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
انجمن معتادان گمنام وجود داره امروز و هیچ هزینه‌ای هم برای هیچکس نداره، ورود بهش کاملا رایگانه همین الان قربونت برم موبایلتو بردار، یک جستجوی ساده کن و جلسات این انجمن‌ها رو پیدا کن و رایگان برو توش یک بار شرکت کن یقین داشته باش اونجا هستند انسان‌هایی که با آغوش باز منتظر تو ان چرا؟ چون خودشون روزی جای تو بودن یک نفریپیدا شد


audio: f_7PMVRR6N4_0096.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بهشون کمک کرد و یقین دارم اون‌ها منتظر تو ان تو می‌تونی، می‌تونی از این شرایط رها شی و اکر دوست داری البته ازش رها شی می‌تونی امید که به زودی با سلامتی کامل و حال خوب دوباره بنشینی به تماشای ما یا شنیدن ما ما افتخار کنیم به وجود تو در مخاطبان تیم مورخ پاشو


audio: f_7PMVRR6N4_0097.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
خب تا این‌جا، مدام از این صحبت کردیم که در عصر صفوی، اعتیاد خیلی گسترده بود خیلی دین باهاش مشکلی نداشت بیشتر، دین گرفتاریش بحث شراب لود حکومت هم که اول اصلا مشکلی نداشت بعد هم که مشکل داشت خیلی کاری از پیش نبرد یه سوالی ولی پیش میاد همون اول عصر صفویان اصلا چی شد که اعتیاد اینقدر رواج پیدا کرد؟ قبلش که عرض کردم، اعتیاد بود ولی گسترده نبود


audio: f_7PMVRR6N4_0098.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با ورود اعراب به ایران، تریاک هم اومد اعتیاد جسته گریخته بود ولی هیچ‌وقت گسترده نبود چی شد این‌جوری شد؟ خیلی‌ها اعتقاد دارند دوران صلح و شکوفایی عصر صفوی یک فضایی رو اون زمان از رفاه ایجاد کرد مردم دیگه دل‌خوش شدند و رفتند سراغ تریاک و اعتیاد و عشق و حال یه جورایی خیلی‌ها هم متقدند رجوع مردم ایران به تریاک در اون زمان یک روند مستمری بوده که قبل از صفویان شروع شده


audio: f_7PMVRR6N4_0099.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حالا در دوران صفوی به اوج خودش رسیده دوستان دیگری هم هستند که می‌گن عدم پیشرفت علم پزشکی و داروسازی دلیل در واقع اعتیاد گسترده‌ی مردم ایران شد چرا که برای هر بیماری معمولی اون زمان اطبا می‌اومدن تریاک تجویز می‌کردن همین خودش باعث گسترش تریاک شد در واقع میشه گفت دقیقا نمی‌دونیم کدوم یک از این دلایل دلیل اصلی‌ست؟ از اون طرف هم نمی‌تونیم هیچکدوم رو رد کنیم؟


audio: f_7PMVRR6N4_0102.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یک دست استعماری در واقع از او گوشه موشه‌های پرده زده بیرون و زمانی که پرده رو بالا بزنیم و چون پرده برافتد نه تو مانی و نه من پرده رو بزنیم کنار می‌بینیم که عه بازم که انگلیسه که عجب بله


audio: f_7PMVRR6N4_0103.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با سند صحبت کنیم همزمان با تشکیل دولت صفوی کمپانی هند شرقی انگلستان یا هند شرقی بریتانیا هم افتتاح میشه و یکی از فعالیت‌های اصلی این کمپانی چی بود؟ تولید و قاچاق تریاک و افیونی‌ها به کشورهایی مثل چین ایران و هند جمعیتو شما بذار رو هم چه جمعیت‌هایی رو ساپورت می‌کرده چقدر زحمت می‌کشیده در واقع انگلیس خیلی در این مسیر زحمت کشید در تاریخ بالاخره باید مشتری هم می‌داشت


audio: f_7PMVRR6N4_0104.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
کلی بازاریابی کرد کلی مشتری خوب نصیبش شد کل ایران و چین و هند مشتری تریاک انگلیس بودن حالا یا خودشون یا به زور در واقع در بازی پول و قدرت انگلیس اومد حساب کرد گفت من مشتری می‌خوام کجا بیشتر مشتری میده در حال حاضر؟ قطعا چین، قطعا هند و ایران هم که بسیا قدرتمند بود در اون زمان پس اومد سراغ این کشورها و شروع کرد، معتاد کردن ملت‌ها اگر هم ملتی سر مخالفت با این کار برمی‌داشتند


audio: f_7PMVRR6N4_0105.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
قظعا نتیجه‌ای جز مرگ نداشتند این رو تاریخ میگه در ادامه عرض خواهم کرد جنگ فضاحت‌بار تریاکه که در دو مقطع، یعنی در دو جنگ تریاک بین انگلیس و چین رخ داد به قدری این جنگ وقاحت‌باره در تاریخ انگلستان و در تاریخ بشر اساسا که آقای ویلیام گلادستون نخست‌وزیر سابق انگلستان درباره‌ی جنگ‌های تریاک چی می‌گه؟ می‌گه من در تاریخ کشورمان


audio: f_7PMVRR6N4_0107.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حالا داستان جنگ تریاک چیه اصلا؟ ما قبلا در قسمت مربوط به انقلاب فرانسه از جنگ‌های تریاک هم صحبت کردیم و پیشنهاد می‌کنم اون قسمت رو حتما ببینید، بشنوید بسیار مکمل خوبی‌ست، اما این‌جا یک روایت مختصری از این جنگ‌ها اجازه بدید بنده عرض کنم برای بررسی این جنگ‌های تریاک باید برگردیم به قرن نوزدهم میلادی جایی که قدرت‌های استعماری چه می‌کردند؟ می‌مکیدند چی رو؟


audio: f_7PMVRR6N4_0108.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
خون مستعمره‌هاشون و از هیچ ظلمی واقعا وقتی به تاریخ نگاه بکنیم از هیچ ظلمی برای غارت بیشتر دریغ نمی‌کردند یکی از این کارهایی که دوستان استعمارگر انجام دادند در تاریخ، این بوده که کالاهای خودشون رو به زور به مردم کشورهای مستعمره می‌فروختند حالا تا قبل از استعمار و تا زمانی که راه‌های تجاری زمینی مثل راه ابریشم فقط برقرار بود عملا این تحمیل زورکی کالاها خیلی وجود نداشت جالبه


audio: f_7PMVRR6N4_0110.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به همین واسطه‌ست که ما می‌بینیم قلمرو زبان فارسی تا کنیا پیش رفت چون فقط زمین بود و جاده‌ی ابریشم اصلش هم که از شاهراه ایران‌زمین می‌گذشت یا در قلمرو ایران بود در واقع نه لشکرکشی‌ای اتفاق افتاد نه فتحی، اما دیدیم که زبان فارسی تا کنیا رفت همین تجار بودند که عملا عملا پیوند قلبی برقرار کردند و پیوند فرهنگی و گستره‌ی فرهنگ ایران‌زمین رو افزایش دادند


audio: f_7PMVRR6N4_0111.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با شروع دوران امپریالیسم دریایی داستان عوض شد دوران استعمار غرب شروع شد در واقع دوران استعمار اروپا شروع شد، چرا؟ اساسا اروپایی‌ها کالای درست و حسابی برای عرضه نداشتند در اون تاریخ ضمن این که خیلی هم براشون مهم نبود دغدغه‌شون نبود یک قدرت نظامی با خودشون همراه می‌کردند کشتی راه مینداختن مردم کشور مقصد رو مجبور می‌کردند که بخرند کالاهاشون رو مثالش همین تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0112.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تو هند مثلا یه اتفاقی افتاد مثال بزنیم اینقدر مالیات و دنگ و فنگ روی پارچه بستند که دیگه تولید کننده‌ی هندی براش نمی‌صرفید خودش پارچه تولید کنه، نتیجه مردم پارچه می‌خواستن مجبور بودن برن پارچه‌ی انگلیسی بخرن شما کار رو ببین مثال ایجاد یک بازار در یک کشور با اون جمعیت مثل هند ضمن این که انگلیسی‌ها به این بسنده نکردند تا یه جایی به کالاهایی مثل پارچه و کالاهای بنجل راضی بودن از یه جایی به بعد دیدن چه حالی می‌ده؟


audio: f_7PMVRR6N4_0113.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
رفتن سراغ کالاهای دیگه مثل افیونی‌جات یه کلمه‌ای در انگلیسی وجود داره به معنای کالا، بهش میگن گودز در واقع چیزی‌ست که فایده داره برای خریدار اون زمان عبور کردند کشورهای استعماری در واقع در هند اومدن بازار تریاک ایجاد کردند بعد هم رفتن سراغ چین در واقع تبدیل به بدز شد، از گود عبور کردن مردمان چین هم دچار اعتیاد گسترده شدند حالا با این وجود دولت تق و لق اون زمان چین


audio: f_7PMVRR6N4_0114.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
از یه جایی اومد ورود تریاک به چین رو ممنوع کرد گفت آقا زندگیمون رفت رو هوا مملکت رفت رو هوا تریاک ممنوع یه آقایی به اسم لین ز شو رو مامور کردند حاکمان محلی چین در واقع مامور کردند که جمع کنه کلا، بحث واردات تریاک رو جمع کنه حالا این آقا رو حاکمان محلی چین مامور کرده بودند سایر حکام محلی چین هم اومدن پشت این حاکم محلی که اینو مامور کرده بود ایستادند


audio: f_7PMVRR6N4_0115.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
گفتن آقا کلا در کل چین بساط تریاک رو جمع کنیم عملا شروع کردند با تاجران انگلیسی که تریاک وارد می‌کردند، مقابله کردن یه مثال بزنیم فقط یک فقره از بار تریاک یک تاجر انگلیسی رو آتیش میزنند بیست هزار صندوق تریاک بوده همین یک فقره که در تاریخ چین ثبت شده در واقع حدود 1200 تن تریاک فقط یک تاجر یعنی شما ببین میزان صادرات تریاک انگلیس چقدر بوده؟ بله


audio: f_7PMVRR6N4_0116.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
این مقابله‌ی چینی‌ها به مذاق انگلیس‌ها خوش نیومد اون زمان، چی گفتن انگلیس‌ها؟ گفتن نمی‌خری نه؟ نمی‌خوای بخری؟ بیخود کردی مگه دست خودته؟ تجارت به این پرسودی برای ما همین‌جور بماله .و هوتوتو؟ نه نمیشه چه اتفاقی افتاد؟ هجدهم مارس 1839 میلادی با بیست هزار نفر و کلی کشتی جنگی انگلستان به چین لشکرکشی کرد سر تریاک! هه هه نکشین داداش دو تا دود کمتر این شد اولین جنگ تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0117.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و کلا هم روند جنگ اینجوری بوده که انگلیس‌ها تو کشتی میشستن سواحل چین رو بمبارون می‌کردن اینه قدرت دریا، همون امپریالیسم دریایی که در یک قسمت از مورخ به نام اروپا پادشاه جهان مفصل درباره‌ی این مسئله صحبت کردیم که با فتح دریاها، واقع پیشرفت تکنولوژی کشتی چه قدرتی اروپا گرفت پیش از این فقط زمین بود جاده‌ی ابریشم بود قدرت روی زمین بود حالا دریا اضافه شد و و همین شد نتایجش یکی همین جنگ‌های تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0118.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به‌هرحال انگلیس‌ها از توی کشتی بمبارون می‌کردند مهم هم نبود مردم عادی کشته بشن و فقط مهم این بود که انگلیس‌ها بتونن دوباره تریاکشون رو بفروشند در واقع چین مجبور به خرید بشه در نهایت این جنگ سه سال طول می‌کشه و در انتها هم دولت چین تسلیم میشه مجبور میشه دوباره خرید تریاک رو آغاز می‌کنه خرید در واقع کالی اصلی انگلیسی‌ها رو شیش میلیون دلار به خاطر اون تریاکی که ریخت تو آب جریمه میشه اون زمان غیر از این شیش تا


audio: f_7PMVRR6N4_0119.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
پونزده میلیون دلار هم برای خسارت جنگ جریمه میشه اون زمان خودش بمبارون شده بود دونه دونه پول فشنگ‌ها و توپ‌ها رو ازش گرفته بودن حالا تلفات طرفین هم جالبه این هم ازش صحبت کنیم بیست هزار نفر چینی کشته میشن در این سه سال یعنی به ازای هر نیروی انگلیسی حاضر در جنگ یک چینی کشته میشه که عمومشون هم مردمان عادی بودند بندگان خدا سرباز نبودن نکته‌ی جالب اینجاس که تو این سه سال فقط شصت و نه انگلیسی کشته شدن در واقع


audio: f_7PMVRR6N4_0120.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هر سال بیست و سه تلفات داشته یعنی همین‌جوری عادیش شصت و نه نفر در سه سال واقعا طبیعیه احتمالا خیلی از این در واقع 69 نفر به خاطر بیماری‌ای، دریازدگی‌ای، کهولت سنی واسه اینا مردن، اصلا جنگ نبوده والله


audio: f_7PMVRR6N4_0121.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی جالب بگیم هنگ‌کنگ امروزی که اینقدر پر زرق و برق و متفاوت از چینه حاصل همین استعماره و نتیجه‌ی همین جنگ تریاکه انگلیس‌ها که توی این جنگ پیروز می‌شن دنبال یه شهری بودن که بکننش مرکز تجاری خودشون و قرعه به نام شهر کوچک ماهیگیری هنگ کنگ افتاد اون زمان و عملا انگلیس‌ها تصرفش کردند همین اتفاق توی هند هم افتاد اون زمان شهر کلکته غارت شد


audio: f_7PMVRR6N4_0122.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و شد مرکز تجارت انگلیس‌ها در هند به‌هرحال انگلیس پیروز جنگ تریاک شد و بعد از این جنگ واردات تریاک به چین دوباره به اوج رسید حالا به اوج رسید خریداری براش نبود چرا نبود چون مردم چین این بار دست به دست هم دادن که خرید کالای استعماری به خصوص تریاک و تنباکو رو بایکوت کنن و کردن یه کار بزرگی انجام دادن انگلیس‌ها چه کردن حالا؟ از هر حربه‌ای که بلد بودند


audio: f_7PMVRR6N4_0124.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
مگه دست خودته؟ باید بکشی هشتم اکتبر 1856 میلادی هفده سال بعد از جنگ تریاک اول دوباره انگلیس به چین حمله کرد یه تفاوتی هم داشت، دیگه تنها نیومده بود انگلیس و رفقا اومده بودن کیا اومده بودن؟ آمریکا فرانسه ژاپن و روسیه و البته یه سری دیگه از کشورهای اروپایی به‌هرحال نتیجه‌ی جنگ دوم تریاک، شد سقوط دولت چین و یک دولت استعماری این بار


audio: f_7PMVRR6N4_0125.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
جای دولت، جایگزین میشه و دیگه از این‌جای تاریخ به بعده که چین رسما میشه مستعمره‌ی کشورهای غربی بله تاریخ بی‌رحمه و تاریخ حالا بهترین معلم‌ها هم هست در واقع استعمار این‌جا داره کامل خودش رو نشون میده در این مثال تاریخی استعمار همینقدر بیرحم و گستاخه یعنی چی؟ مثال عرض کنم زمانی که آقای مارکس که آرا و نظراتش درباره‌ی عدالت اجتماعی


audio: f_7PMVRR6N4_0126.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بسیار جهانی و همه‌گیره و ایشون میاد از استعمار هند، دفاع می‌کنه و میگه، اعتقاد داره اصلا، میگه به نفع هندی‌ها شد که کشورشون استعمار شد داره ایشون چه می‌کنه؟ داره چشم روی چنین کشتارها و جنایت‌هایی می‌بنده آقای مارکس با تمام آراء و نظراتش که که در هند حالا آدم کشته بشه در چین آدم کشته بشه یا هر جای دیگه‌ای که مستعمره‌ی ماست ولی ما تریاکمون رو بفروشیم


audio: f_7PMVRR6N4_0127.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اینه مثال استعمار و نگاهشون اما همواره استعمار مزایا داشته، معایب داشته این نکته‌شو آقای مارکس نگفته از مزایا صحبت کرده خیلی از معایب نگفته که که این اتفاق‌ها می‌افته مزایاش هم مثالش تفاوت میان هنگ‌کنگ امروزی و چین امروزی‌ست


audio: f_7PMVRR6N4_0128.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
خب این از داستان چین برگردیم به داستان اصلی خودمون تاریخ ایران‌زمین در این حوزه این جنگ‌هایی که عرض کردم چه زمانیه؟ مصادفه با حکومت قاجار در ایران زمانی که تریاک از یک محصول معمولی تبدیل شد به یک کالای تجاری اساسی البته به لطف انگلیس‌ها و برنامه‌ریزیشون که مثال‌هاشو عرض کردم این هم عرض کنم مصرف تریاک در اون زمان دیگه صرفا خوردن نبودن نادرشاه افشار که لشکرکشی کرد به هند


audio: f_7PMVRR6N4_0129.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
دید اوه چه باحال اینجا یه جور دیگه می‌کشن اصلا اینو تریاکو یه جور دیگه میکشن با خودش برداشت آورد سوغاتی و از اون زمانه که مردم یاد گرفتند که تریاکو دود کنند و دود کردند هنوز هم دارن دود می‌کنن به لطف لشکر نادر افشار به‌هرحال زمانی که به تاریخ قاجار نگاه بکنیم می‌بینیم که هجوم بیشتری به تریاک آوردند مردم یعنی اوضاع از زمان صفویان خراب‌تر شد زمان قاجار اما با تمام این تفاسیر


audio: f_7PMVRR6N4_0130.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تا پایان دوران محمدشاه قاجار تریاک هنوز یک کالای تجاری مهم نبود و کشت تریاک هم وقتی به تاریخ نگاه بکنیم در حد مصرف داخلی بوده یعنی خیلی کلان نبوده ولی یه نکته‌ای وجود داره از دورانی داریم صحبت می‌کنیم که درآمد کشور، اصلا اوضاع خوبی نداشته


audio: f_7PMVRR6N4_0132.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یا همین الان که با هم صحبت می‌کنیم نفتی وجود نداشته که نفتو بخورن حال کنن حتی دانش استخراج از معادن هم به اون صورت وجود نداشته زمان قاجار و کالا درآمدی میشه گفت حکومت به اون صورت نداشته این اوضاع تو نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم بدتر هم میشه آقای محمدعلی جمالزاده نویسنده‌ی بزرگ ایرانی نوشته صنعت ابریشم ایران در این دوران به خاطر بیماری پبرین به شدت لطمه خورده و این منبع درآمد هم از دست رفته


audio: f_7PMVRR6N4_0133.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یعنی منابع محدود بود همین هم به نوشته‌ی آقای جمالزاده از دست میره به واسطه‌ی یک بیماری فراگیر یک توضیحی هم از این بیماری خدمتتون عرض کنم خیلی به نظرم جذاب اومد این بیماری یکی از خطرناکترین آفت‌های ابریشمه کلا با جاش محصول رو از بین می‌بره نتیجه دولتمردان قاجار مثل جناب امیرکبیر به فکر جبران این اتفاقات می‌افتند دنبال منبع درآمد جدید و جایگزین بودند گویا راه‌های زیادی هم امتحان می‌کنند


audio: f_7PMVRR6N4_0134.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اسناد زیادی از این تلاش‌ها هست که چه اتفاقی می‌افته در نهایت؟ یهو اون جنگ تریاک دوم در چین به وجود میاد و گفتیم نتیجه‌ی جنگ چه بود دولت چین سقوط کرد یک دولت استعماری اومد سر کار دوباره مردم شروع کردند به تریاک کشیدن به زور دولت چین هم شروع کرد به وفور تریاک خریدن و همه‌ی این‌ها چی روبه وجود آورد؟ کلی بازار تریاک در چین یا هند به وجود اومد کلکته رو هم مثال زدیم انگلیس غارت کرد


audio: f_7PMVRR6N4_0135.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اونجا هم شروع کرد به فروختن تریاک کلی بازار تریاک ناب به وجود اومده بود دور و بر ایران یا حداقل نزدیکی‌های ایران با این اتفاقات نتیجه کاملا قابل حدسه بله


audio: f_7PMVRR6N4_0136.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با ایجاد بازار جذاب تریاک در هند و چین سطح کشت این گیاه در ایران هم به طرز عجیبی زیاد شد بذارید با عدد و رقم اصلا صحبت بکنیم میزان تولید خشخاش در ایران تا 1363 خورشیدی یعنی 1885 میلادی یه چیزی حدود جهارصدهزار من بوده هر من حدود سه کیلوئه شصت درصد این تولید صادر می‌شده به کشورهای خارجی اغلب هم هند و چبن


audio: f_7PMVRR6N4_0137.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بزرگ‌ترین وارد کننده خشخاش از ایران هم چین بوده این نکته هم جالبه اضافه کنیم بعد از چین کشورهای غربی بیشترین خشخاش رو رو از ایران می‌خریدند ولی اونا البته نمی‌کشیدن در صنعت داروسازی، به خصوص مرفین ازش استفاده می‌کردند بعد دوباره به خودمون هم می‌فروختن حالا نکته‌ی غم‌انگیز داستان کجاست؟ طبیعتا باید اوضاع احوال ایران خوب بشه با این اتفاق کلی داره تولیدش زیاد میشه ولی به وجود نمیاد همچین اتفاقی چرا؟ چون تاجران ایرانی صادرکننده نبودند


audio: f_7PMVRR6N4_0138.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
ما می‌کاشتیم انگلیس‌ها برمی‌داشتن می‌بردن در اقصی نقاط دنیا می‌فروختن در واقع تاجران انگلیسی این کارو انجام می‌دادند ولی به هر حال تاثیر جدی گذاشت روی اقتصاد ایران اون زمان و تریاک به تاریخ که نگاه بکنیم نقش صرفا یک تولید کشاورزی معمولی رو نداشته تبدیل میشه اون زمان تریاک به محصول استراتژیک برای ایران و بخش قابل توجهی از درآمد ایران در واقع درآمد حاکمان ایران


audio: f_7PMVRR6N4_0140.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
جماعت خواب اجتماع خواب‌زده جامعه‌ی چرتی عجب ملتی این بخشی از دیالوگ مرحوم جهانگیر فروهر بود در سریال به یاد ماندنی هزاردستان سریالی که ما در کانال سینما مورخ یک بار مفصل بهش پرداختیم و بسیار درخشان بود واقعا هم سریال و هم اون قسمت این دیالوگ به راحتی وضعیت مردم ایران رو در در اوایل سده‌ی قبلی نشون میده در واقع همین تبدیل شدن تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0141.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
به موتور محرک اقتصاد ایران تاثیر فاجعه‌باری روی اجتماع گذاشت قطعا می‌شه گفت قسمت قابل توجهی از از مشکلات فردی، خانوادگی یا به صورت کلی مشکلات جامعه اون زمان به خاطر همین تریاک بوده وپرد بلوشر مامور آلمانی‌ای که اواخر دوران قاجار در ایران زندگی می‌کرد، یک کتابی داره یه قسمتیشو بنده روایت می‌کنم نوشته زندگی مردم تنگدست به خصوص دهقانان و رعایا


audio: f_7PMVRR6N4_0142.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
در آن کلبه‌های خشت و گلی ابتدایی خالی از هر نوع تنوع و جاذبه است چون این‌ها نمی‌توانند عملا و واقعا به زندگی خود بهبود بخشند آن‌ها می‌کوشند که آن را در عالم خیال به صورت دل‌خواه درآورند و این توهم و خیال هم چیزیست که با توسل به مواد مخدر فراهم می‌آید یه مثال دیگه بزنم آنتونی اسمیت انگلیسی که از ایران‌شناسان بسیار معروف هم هست ایشون


audio: f_7PMVRR6N4_0143.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
تو سفرنامه‌ی خودش این رو گفته که مردم ایران برای رهایی از زندگی سختی که داشتن به مواد مخدر پناه می‌بردند بله اوضاع احوال این بوده


audio: f_7PMVRR6N4_0144.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه یه مثال بامزه‌ای بزنم یه آقایی بود ادوارد براون معروف که امروز اصلا خیابون به نامشه در تهران اومد ایشون تحقیق کنه درباره‌ی آیین بهاییت رفت کرمان تحقیق، تریاکی شد خودش موند کرمان اصلا گرفتار گرچه مث که بعدا ترک کرد، برگشت حالا ما دقیق نمی‌دونیم درهرحال این گرفتار تریاک شدن صرفا بین مردم عادی نبوده قشون نظامی اونی که میومده سفرنامه بنویسه اشراف، رجال سیاسی، همه تریاکی بودن


audio: f_7PMVRR6N4_0145.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
مثلا این روند تو ارتش اینقدر پیشرفت کرد اون زمان که میرزا سلیم ادیب‌الحکما که معاون اداره‌ی صحیه‌ی نظام بود قشون ایران رو یه مشت تریاکی اعلام می‌کنه و یکی از علل اصلی کوتاهی ایران در برابر روس‌ها قوای روس در جنگ‌های تاریخی ایران و روس همین تریاکی بودن سپاه می‌دونه ایشون از دولتی‌ها هم مثال بزنیم نظرعلی خان میرزا شفیع صدراعظم میرزا عبدالخالق مستوفی خیلی‌های دیگه


audio: f_7PMVRR6N4_0146.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
این‌ها جزو تریاکی‌های به نام ثبت شده در تاریخ هسنتد گرچه به نظر می‌رسه با توجه به اسنادی که هست این‌ها تریاکی بودند، اما به اندازه‌ی مردم عادی گرفتار تریاک نبودن ولی سرتاپای مملکت رو گویا تریاک گرفته بود


audio: f_7PMVRR6N4_0147.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یه نگاهی به فضای اقتصادی بکنیم تریاک مشکلات عدیده‌ای هم ایجاد کرد علاوه بر مشکلات اجرایی‌ای که به ارمغان آورد بخش قابل توجهی از زارعان ایران شروع کرده بودند خشخاش کاشتن و باقی محصولات زراعی ناخودآکاه نایاب شد دیگه به اندازه کافی نبود طرف تا دیروز مثلا برنج می‌کاشت حالا تریاک می‌کاشت می‌صرفید دیگه یا گندم می‌کاشت همین باعث قحطی عجیب و غریب شد چندین بار در واقع تاریخ‌نگاران معتقدند


audio: f_7PMVRR6N4_0148.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یکی از عوامل قحطی‌های جدی در ایران جایگزینی کشت تریاک بود و واقعا نباید دست کم بگیریم نقش انگلیس رو که بکارید من می‌خرم پول خوب میدم ملت هم فکر نمی‌کردند می‌کاشتن تهش می‌شد بدبختی


audio: f_7PMVRR6N4_0149.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
این روند تا انقلاب مشروطه یعنی 1284 خورشیدی همینجوری ادامه داشت تا بالاخره اولین مخالفت‌های اجتماعی با تریاک توسط مشروطه‌خواهان در ایران به وجود آمد


audio: f_7PMVRR6N4_0151.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
دشمنی مهم برای آزادی هستند و حتی تو موارد بسیاری به زور این افراد رو ترک می‌دادن اون زمان این فرهنگ بستن به تخت و اینا از همین‌جا میاد در تاریخ ما که باید طرف ترک کنه، زوری ولی به‌هرحال چون قانونی وجود نداشت و عمده‌ی این مخالفت‌ها به صورت خودجوش بود و سازماندهی نشده بود این شعله‌ی مبارزه با تریاک خیلی زود هم فروکش کرد و عملا خاموش شد از اون ور کم‌کم صاحبان تریاک در واقع غربی‌ها، حتی انگلیس‌ها


audio: f_7PMVRR6N4_0152.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
کل دنیا داره گرفتار اعتیاد میشه داره داستان میشه یه جورایی دنبال یه راهی بودن خودشون که بتونن کنترل کنن این اعتیاد رو و مصرف تریاک رو از یه طرف بسیار بیزینس پرپولی بود هنوز هم هست و البته هنوز هم داره اتفاق می‌افته از اون طرف اوضاع احوال جامعه‌های مختلف داشت به هم می‌ریخت نه فقط ایران و چین و هند کم کم سراسر جهان یه گزارشی رو دولت تئودور روزولت رئیس‌جمهور امریکا منتشر کرد از وضعیت


audio: f_7PMVRR6N4_0153.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
کشورهای چین، برمه، فیلیپین، مالزی، ژاپن تو اغلب این کشورها استعمار انگلیس حضور داشت یعنی به پای انگلیس نوشته می‌شد گزارش مخصوصا بعد از این گزارش که سال 1284 خورشیدی منتشر شد خیلی افکار عمومی ملتهب شد در دنیا انگلیس به فکر جدی افتاد نتیجه یک اجلاس جهانی در شانگهای چین و در 1289 برگزار شد


audio: f_7PMVRR6N4_0154.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و اولین قطعنامه‌ی جهانی مبارزه با مواد مخدر اونجا تصویب شد و جالبه تو همین سال برای اولین بار تلاش‌های دولت چین برای مقابله با ورود تریاک تازه به رسمیت شناخته شد بعد از اون دو تا جنگی که زدن بیچاره‌ش کردن گفتن زوری بخر و اون عهدنامه‌ی ننگین تحمیلی به چین در جنگ دوم تریاک منسوخ میشه این‌جا بعد از این اجلاسی که ازش صحبت کردیم یعنی شما در نظر بگیر 1860 بعد از اون جنگ‌ها


audio: f_7PMVRR6N4_0155.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و با حضور هشت کشور استعمارگر تجارت تریاک به چین تحمیل شد حالا پنجاه سال گذشته همون کشورها اومدن کمک کنن بحران جهانی تریاک کنترل بشه عجیبا غیربا


audio: f_7PMVRR6N4_0156.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
حالا تو این همایش و اجلاسی که ازش صحبت کردیم که در شانگهای چین در 1289 برگزار شد ایران هم به عنوان یکی از کشورهای درگیر با مواد مخدر دعوت شده بود بعد از این همایش دولت مشروطه برقرار شد در ایران، دیگه و این دولت مشروطه خودش رو مقید دونست به انجام این معاهده و در نتیجه در گام اول هیئت‌هایی رو برای سنجش وضعیت اعتیاد فرستاد به کل کشور


audio: f_7PMVRR6N4_0157.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
همه‌ی شهرها و روستاها و یه گزارشی تهیه شد بر مبنای این گزارش و یک سال بعد از پیمان شانگهای حالا اولین قانون مدرن مقابله با مواد مخدر در ایران‌زمین هم تصویب میشه اما گویا این قانون مدرن هم خیلی کارساز نبود و با وجود این که از مضرات تریاک صحبت شده بود درش تهش فقط به مصرف کنندگان اومدن مالیات بستن، دیگه بیشتر از این نبود مثلا به ازای هر مثقال تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0158.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
سیصد دینار باید طرف مالیات می‌داده کسی که تریاک مصرف می‌کرده در واقع با این کار عملا اقدام جدی‌ای برای مقابله با تریاک صورت نگرفته بود حتی مقدار معتادان طبق آماری که هست بیشتر هم شد، بعد از این قانون و جالبه دولت هم از این افزایش معتادها استقبال کرد دولت حال می‌کرد دیگه، چرا؟ چون مالیات بیشتری می‌گرفت و بدش هم نمیومد مالیات بگیره و شما حالا فرض کن


audio: f_7PMVRR6N4_0161.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اوضاع احوال ایران همینطوری تریاکی‌طور باقی موند تا رضاشاه پهلوی به قدرت رسید این وضعیت در دوران پهلوی اول هم نه تنها تکرار شد بلکه اوضاع بدتر هم شد قضیه چیه؟ دولت پهلوی اول که اومد خودشو می‌خواست مدرن کنه دیگه پول لازم داشت چی‌کار کرد؟ سعی کرد درآمدهاشو هرجوری هشده افزایش بده که کشور رو مدرن کنه یکی از درآمدهاش همین تریاک بود متاسفانه


audio: f_7PMVRR6N4_0162.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
یه قانونی 1307 خورشیدی تصویب شد انحصار کامل تریاک افتاد دست دولت و اینجوری کنترل تریاک از مزرعه تا مصرف کننده یعنی از تولید به مصرف دست دولت بود و دیگه شما به می‌دانی که وقتی پای دولت در موضوعی کشیده شود احتمال فساد در آن بسیار بیشتر می‌شود زمانی هم که این موضوع مواد مخدر باشه که دیگه چه شود؟ در واقع مصرف تریاک


audio: f_7PMVRR6N4_0163.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
در زمان صفویان یک معضل اجتماعی بود در زمان قاجار تریاک شد یک کالای تجاری و در عین حال یک معضل اقتصادی حالا در دولت پهلوی اول شده بود یک موضوع سیاست‌زده دیگه و پای فساد درباریان هم به بحث تریاک باز شد شما حدیث مفصل بخوان از این مجمل


audio: f_7PMVRR6N4_0164.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اهمیت تریاک روزبه‌روز بیشتر می‌شد در دولت پهلوی یک مثال بزنیم بحران اقتصادی 1308 تا 1311 خورشیدی بهترین مثاله برای اهمیت تریاک در تاریخ معاصر ما از چه سال‌هایی صحبت می‌کنیم؟ سال‌هایی که با وجود تلاطم بازار جهانی و کلی بدبختی دولت پهلوی داشت تلاش بسیار می‌کرد که به قیمت تریاک لطمه‌ای وارد نشه و تا حدود زیادی هم دمش گرم، موفق بود


audio: f_7PMVRR6N4_0165.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
توانمند عمل کرد در این حوزه و درآمدش تکون نخورد تونست اهدافش رو پیش ببره کشور رو مدرن کنه این روند ادامه داشت تا پهلوی دوم


audio: f_7PMVRR6N4_0167.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بالاخره قانون منع کشت خشخاش و مصرف تریاک در ایران تصویب می‌شه ولی خب متاسفانه جریان قاچاق تریاک به وجود میاد و ورود غیر قانونی بسیار زیاد میشه و یک مشکل مضاعف هم بوده خودش ولی همین قانون این که در مملکت ایران‌زمین کسی اجازه ندارد کشت کند و مصرف کند تریاک را واقعا یک گام بزرگ رو به جلو بود تا حدودی هم موفق بود اما نتونست موفقیت چشمگیری


audio: f_7PMVRR6N4_0171.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
انقلابی که طی اون وقتی انقلابیون می‌خواستن به اوضاع بد اجتماعی در حکومت شاه اشاره کنند همواره معضل اعتیاد رو یکی از مسائلی می‌دونستند که خیلی اوضاعش خراب بود همیشه هم می‌کردن پیرهن عثمون می‌گفتن کل ایران رو تریاک گرفته در دوران پهلوی بهترین مثالش هم فیلم گوزن‌هاست ما در سینما مورخ مفصل بهش پرداختیم علاقه‌مند بودید ببینید یک فیلم بسیار زیباست چی بود داستان این فیلم سیاسی در واقع؟ یک شخصیت اصلی داشت سید رسول


audio: f_7PMVRR6N4_0172.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
با بازی بی‌نظیر بهروز خان وثوقی این شخصیت تریاکی بود تحت تاثیر رفیق چریکش قرار می‌گیره در نهایت علیه ساقیش قیام می‌کنه مختصر و مفید داستان این بود به‌هرحال با همچین نگاهی به تریاک و سایر مسائل انقلاب 57 پیروز شد که آقا ما می‌خوایم پیروز شیم یکی از کارها هم چیه؟ تریاکو از بین ببریم اما متاسفانه بعد از انقلاب هم وضعیت بهتر نشد که هیچ بلکه تنوع عجیب غریبی از مواد مخدر


audio: f_7PMVRR6N4_0173.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
امروز می‌بینیم متاسفانه تعارف نداریم، وجود داره در کشور حالا بیایم بررسی کنیم دوران جمهوری اسلامی رو سه برهه‌ی برخورد با اعتیاد وجود داره در دوران جمهوری اسلامی دوره‌ی اول زمانیست که شورای انقلاب مسئول قانون‌گذاری شد چه کرد؟ در این دوران دولت موقت با افزایش میزان اعتیاد مواجه بود یعنی معتادها روزبه‌روز داشتن بیشتر می‌شدن و تنها راه کنترل رو در چی دید؟ فروش تریاک به صورت کوپنی اومد این قانون رو تصویب کرد


audio: f_7PMVRR6N4_0174.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که آقا از امروز تریاک کوپنی خودمون کوپن اعلام می‌کنیم در واقع هر شخص معتاد یک سهم مشخصی از تریاک داشت و بره از سازمان معاملات تریاک دریافت کنه بله ما روزی همچین سازمانی داشتیم در این مملکت وقتی میایم جلوتر می‌بینیم این دوران خیلی طول نکشید یعنی تا تیر ماه 1359 بیشتر دوام نداشت تمام شد خیلی زود سهمیه‌ی تریاک لغو شد و اعیتاد حالا تبدیل شد به یک جرم


audio: f_7PMVRR6N4_0175.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
و معتادان در اون زمان به عنوان مجرم شناخته می‌شدند این میشه برهه‌ی دومی که جمهوری اسلامی اومد مبارزه کنه با اعتیاد به این توجه کنیم یک دوره‌ای آقای خلخالی مشهور سرپرست کمیته‌ی مبارزه با مواد مخدر بود واویلا و قطعا شما به می‌تونید تصور کنید که چه سرنوشت تلخی برای معتادان اون موقع پیش اومده ولی قطع به یقین برخوردهای خشن هم هیچ‌وقت جواب درستی نداده این هم دوره‌ی دوم دوره‌ی سوم چی بود؟


audio: f_7PMVRR6N4_0177.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
دوره‌ی سوم همزمان شد با جنگ تحمیلی با جنگ شروع شد و تا پایان جنگ هم ادامه داشت در این دوران چون کشور تو شرایط جنگی بود مواد مخدر عظیمی قاچاق‌طوری وارد کشور می‌شد دولت دید اوضاع خرابه، چه کرد؟ یه قانونی تصویب شد در مجمع تشخیص مصلحت نظام برای مبارزه با مواد مخدر و امکانات حکومت برای مقابله با قاچاقچیان سازمان‌دهی شد بر اساس این قانون


audio: f_7PMVRR6N4_0178.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
اما طبیعتا امکانات مختلفی برای قاچاق مواد مخدر هم پدیدار شد و هر روز هم پیشرفت کرد تا همین الان که با هم صحبت می‌کنیم قطع به یقین نیاز به توضیح بنده نیست تاریخ نیست خاطراتیه که همه باهاش آشنا هستیم و شنیدیم و حتی دیدیم و داریم می‌بینیم شاید نتیجه متاسفانه با تمام تلاش‌های دولتی و مردمی‌ای که انجام شد و شهدای بسیاری که در راه مبارزه با مواد مخدر و قاچاقچیان داده شد معضل اعتیاد


audio: f_7PMVRR6N4_0179.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
هنوز حل نشده از دوران صفویه این معضل شروع شد به این شکل هنوز هم که داریم با هم صحیت می‌کنیم این روند و این مشکل متاسفانه ادامه داره


audio: f_7PMVRR6N4_0182.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
بعد هم به اندازه بکشی معتعاد نمیشی که بهترین داروئه معجزه می‌کنه اگه ورزشکاری که اصلا چیزیت نمیشه نگرانی واسه چی؟ چربی‌سوز هم هست، بی‌نظیره، چاقی میل جنسیتو افزایش میده اعتماد به نفستو میبره بالا بالا به پایین، درس هم مگه نمی‌خونی؟ تو درس و مشق هم کمک می‌کنه قفل می‌کنی تمرکز شب تا صبح بیدار، امتحان قبول میشی


audio: f_7PMVRR6N4_0183.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
همه‌ی اینا باورهای غلطیست که درباره‌ی تریاک و اساسا مواد مخدر وجود داره قدمت این باورها همونطور که در این قسمت دربارش صحبت کردیم به روزگاران دور و دراز در این مملکت برمی‌گرده و همین باورها باعث شده تا سالانه، هزاران هزاران انسان جوون در ایران‌زمین بابت استعمال مواد مخدر جونشون رو از دست بدن جونشون رو از دست بدن باز اینجا یادآوری کنم معتادان امروز بسیار خوش‌بخت‌ترند روی صحبتم باز با دوستی‌ست


audio: f_7PMVRR6N4_0184.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
که امروز و این لحظه گرفتار هر نوعی از مواد مخدره رفیق من قربونت برم تنهایی نمیشه هستند انجمن‌هایی که با آغوش باز منتظر تو هستند همین الان موبایلتو بردار تو هر وسیله‌ای که دم دستته جستجو کن انجمن معتادان گمنام انجمن الکلی‌های گمنام و هر چیزی از این دست این انجمن‌ها کاملا رایگان هستند و یقین داشته باش منتظر تو ان


audio: f_7PMVRR6N4_0185.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
این رو از من احمد هاشمی این بنده‌ی کمترین بپذیر که تنهایی نمیشه امید که خیلی زود تمیز و پاک بنشینی به دیدن مورخ و ما به بودن تو بیش از چیزی که الان افتخار می‌کنیم افتخار کنیم به‌هرحال امید که این آسیب تاریخی از دامان وطن ما پاک بشه پاک بشه


audio: f_7PMVRR6N4_0186.opus
source: youtube
source_id: f_7PMVRR6N4
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به قسمت تیم مورخ به قلم علیرضا یزدیانی و تنظیم برای مورخ حامد سیاسی راد در استودیو پیکان تهیه و تولید شد تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: zb2brZ6BFa4_0001.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
مغول‌ها چه شکلی بودن؟ از کجا اومدن؟ و اصلا اساسا چه شد که اومدن؟ اما قبل از اینکه وارد این بحث جذاب بشیم که تا دقایقی دیگر خواهیم شد این رو یادآوری بکنیم که چند قسمت می‌پردازیم به بالا و پایین‌های تقابل ادیان جهانی در تاریخ بشر مهم‌ترینشون اسلام و مسیحیت یعنی جنگ‌های صلیبی در قسمت‌های گذشته


audio: zb2brZ6BFa4_0002.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
شروع کردیم از جنگ اول و در قسمت گذشته به جنگ دوم رسیدیم و در انتهای قسمت گذشته رسیدیم به چی؟ دوباره تغییرات اساسی در مسیحیت و قدرت گرفتن کم‌کم شکل و شمایل مسیحیت داشت به امروزی بودن مسیحیت یعنی شکل و شمایل قدرت امروز مسیحیت نزدیک می‌شد همچنین اسلام هم داشت قلمروش رو گسترش می‌داد این میانه مغول‌ها آمدند


audio: zb2brZ6BFa4_0004.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
در انتهای قسمت قبلی گفتیم که دشمن اصلی مسلمانان استپ نشین‌ها بودن اما مسلمونها برنامه دقیقی برای دفع حملات صحرا نشین‌ها یا همون استپ نشین‌ها داشتن اسلام در بین اعراب صحرانشین رواج پیدا کرده بود و شاید همین دلیلی بود برای اینکه مسلمون‌ها بلد باشن چطوری نظر استپ نشین‌ها رو اول به فرهنگ خودشون جلب کنن


audio: zb2brZ6BFa4_0005.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
و بعد کم‌کم و یکی یکی این استپ نشین‌ها رو جذب کنن آشنا نیست؟ یعنی این ترکیب قدرت، ادیان و حالا سیاست، سیاست آشکار اون موقع اسم سیاست همچین رواج پیدا نکرده بود اما این رفتارها چیزی جز سیاست نیست امروز هم در جهان دیده میشه یا نمی شه؟ ما که قضاوت نمی کنیم و این کار شماست برگردیم به بحث


audio: zb2brZ6BFa4_0006.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
جامعه مسلمونا پس چی کار کردن؟ اول استپ نشین‌ها رو با فرهنگشون جذب کردن یعنی جذابیت های بصری میشه گفت ایجاد کردن و بعد کم‌کم کلا جذبشون کردن این از این برای جهان مسیحیت و مخصوصا چین داستان متفاوت بود اونا همیشه در برابر این حملات آسیب پذیر بودن یه یادآوری بکنم ما در تمام اپیزود‌هایی که در رابطه با چین صحبت کردیم


audio: zb2brZ6BFa4_0007.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
این مساله رو گفتیم که همواره چین خطراتی از طرف استپ نشین‌ها رو داشت پادشاهی‌ها و خاندان های مختلف در چین میرفتن و میومدن اما این استپ نشین‌ها و حملات و خطراتش سرجاش بود چه اتفاقی افتاد؟ حملات و تهاجم های زیادی شکل گرفت از طرف استپ نشین‌ها یا همون صحرا نشین‌ها اما اصلی ترین حمله از طرف استپ نشین‌ها


audio: zb2brZ6BFa4_0008.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
اونی بود که از شرق تا غرب اوراسیا رو درگیر کرد و درواقع توازن بین صحرا نشین‌ها و اقوام یکجانشین رو برهم زد این حمله رو هولناک ترین فاتحان استپ یعنی مغولها رقم زدن


audio: zb2brZ6BFa4_0009.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
حالا مغولها اصلا چه شکلی بودن؟ که تا هنوزم مثال شوخی یا جدی و تلخ البته بین ما رواج داره که مثلا میگیم که مثل مغولها ریختن فلانجا، ها؟ هیچ چیزی تو تاریخ بی دلیل نیست اگر تاریخ بخونیم و بدونیم و به هم یادآوریش کنیم یقین داشته باشیم که هیچ چیزی در تاریخ بی دلیل نیست هیچ کلامی، هیچ مثالی بی دلیل نیست


audio: zb2brZ6BFa4_0010.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
ورد زبان ما که می‌گیم قدیمی‌ها خوب می‌گفتن نوعی یادآوری تاریخه همین پس چه بهتر که برگردیم از قرن‌ها قبل تاریخ رو به هم یادآوری کنیم داریم این کار رو می‌کنیم مغول‌ها شهرها رو نابود می‌کردن محصولات رو از بین می‌بردن نخبگان رو می‌کشتند و مردم رو به پستو می‌فرستادند فراری می‌دادند تو پرانتز یه چیزی بگم؟ آشنا نیست؟ نه فقط هیتلرها


audio: zb2brZ6BFa4_0011.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
چقدر داریم و داشتیم و خواهیم داشت الان صاحبان قدرت در جهان که به نوعی با اشکال دیگه اشکال نوین دارن دقیقا راه مغول‌ها رو می‌رن و سوال، چقدر مردمانشون مردمان امروز این صاحبان قدرت جامعه‌شون و شهروندان‌شون از تاریخ و مغولها و اتفاقات بعدش می‌دونن؟ که بتونن تصمیم درست


audio: zb2brZ6BFa4_0013.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
با همه این تعاریف اما به نظر می‌رسه در نهایت دنیایی که مغول‌ها اون زمان خلق کردن امن‌تر، ثروتمندتر، متحدتر پویاتر، توسعه یافته‌تر و دورتر از جهل و تعصب بود عجیب شد نه؟ صبر، کمی صبر به جاهای خوبش هم کم‌کم می‌رسیم ببینیم مغول‌ها اول از کجا پیداشون شد، ها؟


audio: zb2brZ6BFa4_0014.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
اولین نشونه‌ها از قوم مغول کجاست؟ در روایات چین و در قرن هفتم میلادی اما از اوایل قرن دوازدهم میلادی بود که حملات مغولها به مناطق یکجانشین و شهرها و درواقع قدرت‌ها شروع شد اولین و مهمترین فتح بزرگ مغول‌ها رو در سال 1206 میلادی تموچین یا همون چنگیزخان مغول


audio: zb2brZ6BFa4_0015.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
به نام خودش ثبت کرد و شروع شد چنگیزخان تونست اتحادی بزرگ شکل بده و به خودش لقب فرمانروای تمام چادر نمدی نشین‌ها رو بده لقبی که تا اون روز کسی نتونسته بود ادعاش رو بکنه حتی یعنی اینها رو با هم متحد بکنه چنگیزخان مغول ادعا داشت حکومت صحرانشینی که شکل داده نه فقط یک حکومت که یک امپراطوری کامله


audio: zb2brZ6BFa4_0016.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
ببینیم چقدر ادعاش صحت داشت؟ کاری که چنگیزخان در اوایل قرن سیزدهم میلادی انجام داد به قدری عظیم بود که باعث شد 700 سال بعد و بین سالهای 1921 تا 1990 وقتی که مغولستان یک کشور کمونیستی بود نام بردن از چنگیزخان مغول ممنوع اعلام شه چرا؟ حکومت حاکم می‌گفت چنگیزخان


audio: zb2brZ6BFa4_0017.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
نماد خشونت به حساب میاد اما شاید واقعیت این بود که می‌ترسید از یادآوری تاریخ به مردمانش که مردمان چنگیز بودن نوادگان چنگیز بودن که چنگیز از یک چادر نمدی وسط صحرا شد چنگیزخان مغول وای که چقدر آشناست این مدل پنهان کردن تاریخ یا حتی سعی در تحریفش از بین بردنش


audio: zb2brZ6BFa4_0018.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
قضاوت با شماست به هر حال در مغولستان امروزی چنگیزخان مغول یک قهرمان ملی امروز محسوب می‌شه چرا که کمونیست‌ها هیچ وقت دوام نداشتن در تاریخ دیر یا زود از هم پاشیدن مثالش همین مغولستان کمونیسم و اتحاد جماهیر شوروی که با تمام ادعا و جلال و جبروتش توخالی بود و مثال بزرگ، از هم پاشیدن قدرت‌های دیکتاتوری شد


audio: zb2brZ6BFa4_0019.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
همین جماهیر شوروی و نتیجه، در تاریخ باز هم تکرار کرد تاریخ خودش رو تکرار کرد که انسان، تاریخ تکرار می‌شه صاحبان قدرت، تاریخ تکرار میشه مردمان، تاریخ بدانید و بدانید چه بر سر افرادی اومد که شاید رفتار مناسبی نداشتن


audio: zb2brZ6BFa4_0020.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
برگردیم به چنگیزخان مغول چنگیزخان برای مسلمون‌ها شد یک بلای آسمانی که انگار فرستاده شده بود تا اونها رو به خاطر گناهانشون مجازات کنه برای چینیها سر پرست آسمان بود برای مغول‌ها، بزرگترین جنگجویان بود و برای راهبان یک مرتاض واقعی هر چی صفت خوب بود کلا در تاریخ به این بنده خدا داده بودن


audio: zb2brZ6BFa4_0021.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
در یک سخنرانی معروف تاریخی چنگیزخان اعلام می‌کنه که آسمان از تجمل افراط آمیز چین به ستوه آمده است من ولی همان ژنده پاره‌ها را می‌پوشم همان غذایی را می‌خورم که گاوچران‌ها می‌خورند و با سربازانم برادرم بزرگترین لذت من جاری کردن خون دشمنانم جاری کردن اشک زنانشان


audio: zb2brZ6BFa4_0022.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
و به بستر بردن دخترانشان است عجب چنگیز از حق خدادادی مغولها برای فتح جهان گفت و این عقیده رو برای تمام استپ نشین‌ها تبدیل به یک ایدئولوژی کرد انگار کلام آسمانی بود براشون حتی بهش فکر نمیکردن درسته یا غلطه به بستر بردن مثلا دختران اسرا چقدر یاد مثال داعش میفتم


audio: zb2brZ6BFa4_0023.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
فقط چنگیز نبود البته در تاریخ چنگیز خان با همین روند با همین روندی که بالاتر گفتم و ادعاش رو می‌کرد تمام چین، ایران، روسیه، جاده ابریشم و استپ‌های اطرافشون رو فتح می‌کنه و نتیجه، یک امپراتوری عظیم می‌سازه با اون ایدئولوژی‌ها و از کجا اومد این امپراطوری عظیم؟ یادمون نره از صحرا و چادرهای نمدی با چی؟ با خون و خون و خون


audio: zb2brZ6BFa4_0024.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
البته همینجوری بی دلیل و الکی هم نبود ساخت یک امپراطوری بی نظیر حالا من البته کاری با ایدئولوژی و خونخواری و بستر بردن دختران اسرا و این مسائل حالا ندارم ولی بی دلیل نبود هیچ پیروزی و فتحی بی دلیل نبوده در تاریخ فارغ از درست یا غلط بودن نگاه و اتفاقات به وجود اومده یعنی چنگیز مغول به هر حال توانمندی‌هایی بیشتر از آدمکشی و خونخواری نیاز داشت


audio: zb2brZ6BFa4_0025.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
برای همچین اتفاقی مثلا مغولها و اویغورها اصلی ترین سربازان چنگیز خان بودند ولی اومده بود نزدیک ترین وزراش رو از مسلمونها و مسیحیان و بودایی‌ها انتخاب کرده بود و این همکاری گسترده‌ای که تونسته بود خلق کنه شد یکی از مهم‌ترین دلایل اون پیروزی‌ها در ادامه حالا با قدرت گرفتن امپراطوری مغول


audio: zb2brZ6BFa4_0026.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
صلح مغولی هم از راه رسید چرا؟ دزدان سرگردنه حالا خودشون شاه شده بودن استپ نشین‌ها همیشه در تاریخ اصلی ترین خطر برای جاده های مبادلاتی به خصوص جاده ابریشم بودن و حالا خودشون به عنوان فرمانروا مسئول حفاظت از همین راه‌ها بودن پس کم‌کم صلح به جهان لبخند میزد البته با شاه شدن دزد این هم عجیبه


audio: zb2brZ6BFa4_0027.opus
source: youtube
source_id: zb2brZ6BFa4
invalidation: VALID
text:
در سال 2022 هم خیلی آشناست شدیم 2023 خیلی آشنا تره و اما میراث چنگیز بعد از چنگیزخان کوبلای یا به اعتقاد یک سری از نوشته‌ها گوبیلای، فرمانروای مغولها شد تمرکز ویژه‌ی گوبیلای بر چین بود اگرچه بخشی از فرهنگ چین برای گوبیلای جذاب بود اما چه اتفاقی افتاد؟ اومد دستکاری کرد دیگه حالا دیگه قدرت داشت


