# audio_chunks

audio: kbucBXzYfGo_0036.opus
source: youtube
source_id: kbucBXzYfGo
invalidation: VALID
text:
تا اینکه یکی بخواد بیاد یه اشتباهایی بکنه حالا درسته که ممکنه یه لحظه‌های درخشانی هم خلق کنه ولی من به خاطر اینکه از اون اشتباه‌ها می‌خوام دور بشم و می‌خوام که آدما رو بتونم راحت جایگزین کنم ترجیح می‌دم به خروجی متوسط بسنده کنم اما ست گودین می‌گه این خوب نیست می‌گه این نه برای سازمان‌ها خوبه نه برای ما خوبه ما تسلیم این سیستم نباید بشیم باید اینو بفهمیم اصلا در یک بازار رقابتی اینکه شما بیای همه کارها رو


audio: kbucBXzYfGo_0037.opus
source: youtube
source_id: kbucBXzYfGo
invalidation: VALID
text:
همه‌ی عملکردها رو مکانیزه کنی انسان رو خیلی سریع‌تر و میانبری تبدیل می‌کنه به کالا چون اگه تو می‌تونی این کار رو بکنی حتما یکی پیدا می‌شه می‌تونه سریع‌تر از تو بکنه حتما یکی پیدا می‌شه می‌تونه ارزون‌تر از تو بکنه می‌گه ما کاری که باید بکنیم اینه که فرصتی بسازیم که کارهای غیر منتظره و کارهای متفاوت و کارهای سخاوتمندانه انجام بشه هم خودمون از این کارا انجام بدیم در مقام کارمند


audio: kbucBXzYfGo_0038.opus
source: youtube
source_id: kbucBXzYfGo
invalidation: VALID
text:
هم کارمندامون از این جور کارا انجام بدن ممکنه کار کامل نباشه ممکنه ارزون نباشه همیشه به صرفه‌ترین نباشه ولی مهمه این به نظر من از اون حرفاست که همه باید بهش توجه کنیم هم به عنوان کارمند کسی که کاری می‌کنه چه برای خودش، چه برای دیگری هم به عنوان مدیر کسی که کارمند یا کارمندایی داره و واقعا همه کارمند دارن به نظر من همه رئیس کسی هستن حداقلش اینه که ما رئیس خودمون هستیم


audio: kbucBXzYfGo_0039.opus
source: youtube
source_id: kbucBXzYfGo
invalidation: VALID
text:
و خیلی مهمه که برای خودمون رئیس خوبی باشیم اگه می‌خوایم برای خودمون رییس خوبی باشیم به نظرم باید هم حواس‌مون به ویژگی‌هایی که ست گودین برای لینچ‌پین می‌گه برای کار هنرمندانه و سخاوتمندانه می‌گه باشه و هم حواس‌مون به شاخص‌های رضایت شغلی باشه


audio: kbucBXzYfGo_0040.opus
source: youtube
source_id: kbucBXzYfGo
invalidation: VALID
text:
اگر به این موضوع علاقه دارین پیشنهاد می‌کنم وبلاگ ست گودین رو حتما ببینید این برداشت ما بود از یکی از پست‌های وبلاگ لینکش این پایین هست ولی توی وبلاگش حرف‌های درخشان خیلی زیاد می‌زنه تقریبا هر روز هم داره پست می‌ذاره و پست‌های کوتاه و ساده و انگلیسیش هم راحته وبلاگ ست گودین من علی بندری این کانال یوتیوب بی‌پلاس


audio: YfMccsCFiXo_0001.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
سلام این ویدیو هم از ویدیوهاییه که چند ماه پیش ضبط شده قبل از مهسا ضبط شده، تولید شده و الان داره با یه فاصله‌ای منتشر می‌شه واقعا در دنیای دیگری درست شده این ویدیو درباره‌ی موضوع مهمی هم هست درباره‌ی اینه که جامعه‌ی شیلی با بحرانی که در قرن بیستم داشت چه کرد؟ خیلی سوال به نظرم جالبیه و حالا از چند جا می‌شه به این سوال برگشت احتمالا ما هم نگاه‌های مختلفی به این ماجرا می‌کنیم این جوابیه که بیشترش از


audio: YfMccsCFiXo_0004.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
آشوب توی پادکست بی‌پلاس هم درباره‌ش صحبت کردیم این کتاب آشوب خوندنش واسه من مثل این بود که انگار بشینم پای صحبت یه آدمی که دوست دارم باهاش حرف بزنم کلا صحبت کردن با آدمای مسن و مجرب رو دوست دارم یه همکاری دارم مثلا هفتاد و چند ساله 50 سال سابقه کاری مهندسی داره در کشورهای مختلف من سعی می‌کنم هفته‌ی کاری، در طول هفته حداقل، حداقل یکبار با این همکارم برم ناهار کارمون هم با همدیگه هیچ ربطی نداره


audio: YfMccsCFiXo_0005.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
اون اصلا تو یه کارای دیگه کار می‌کنه من یه کار دیگه می‌کنم ولی دوست دارم با این برم بشینم ببینم ایشون چی می‌گه درباره‌ی دنیا چی می‌گه درباره‌ی کار چی می‌گه درباره‌ی کشور، درباره‌ی هرچیزی درباره‌ی شرکت دوست دارم ببینم چی می‌گه این آدم خیلی بیشتر از من دیده و البته آدم مطلعی هم هست و من دوست دارم همیشه واقعا که پرسپکتیو این رو داشته باشم درباره‌ی موضوعای مختلف نویسنده‌ی این کتاب آشوب هم یک همچین شخصیته برا من دستم بهش نمی‌رسه ولی کتاباش رو دوست دارم به این خاطر هم که شده بخونم


audio: YfMccsCFiXo_0006.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
آدمی به اسم آقای جرد دایموند که از زمینه‌ی تحصیلی تخصصی خودش که فکر کنم پزشکی بود آمده بیرون دهه‌ها پیش رفته تو کار جغرافی و یکی از کساییه که جغرافیا رو واقعا تبدیل کرده به یک موضوع و زمینه کاری جذاب برا من اینطوری بوده که این آدم منو علاقه‌مند کرده به جغرافی و مطمئن هستم که برای خیلی‌های دیگه در سراسر دنیا چون به این کار معروفه موضوعاتی رو که قبلا فقط تو کتابای جغرافیا و انسان‌شناسی و اینا بود آورده تو کتابایی که برای مخاطب عامی مثل من نوشته می‌شه


audio: YfMccsCFiXo_0007.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ما هم می‌تونیم اینو برداریم و بخونیم و یه مقداری‌شو بفهمیم و البته خب خیلی‌ها هم انتقاد می‌کنن بهش که شما تخصص نداری نباید بنویسی اینی که گفتی دقیق نیست و همه‌ی این صحبت‌ها ایشون متولد 1937 ئه یعنی الان مثلا 80 سالو رد کرده مرد با تجربه‌ایه و مرد دنیا دیده‌ای هم هست اهل آمریکاست ولی از جوانی جاهای مختلف زندگی کرده اروپا زندگی کرده وقتی بچه بوده بعدها در آلمان زندگی کرده در فنلاند زندگی کرده اندونزی زندگی کرده شیلی زندگی کرده


audio: YfMccsCFiXo_0008.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
استرالیا زندگی کرده بریتانیا زندگی کرده گینه نو خیلی می‌رفته می‌آمده که کتاب اسلحه، میکروب و فولاد خیلی درباره‌ی اونم صحبت می‌کرد من همینطوری یکیو ببینم تو مهمونی مثلا سه تا از این کشورا زندگی کرده باشه دوست دارم باهاش حرف بزنم چه برسه به اینکه اون آدم، آدم مسنی هم باشه آدم با تجربه‌ای هم باشه و حالا نویسنده هم باشه نویسنده‌ای هم باشه که انقدر ازش چیز یاد گرفتم چرا اینا رو می‌گم؟ این آقا آمد حالا یه کتاب نوشت درباره‌ی اتفاقا مشاهداتش در


audio: YfMccsCFiXo_0009.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یه تعدادی از این کشورهایی که توشون زندگی کرده می‌گه من نگاه کردم دیدم این کشورها یه چیزهای مشترکی دارن من می‌خوام یه حرفی درباره‌ش بزنم من به این چشم به این کتاب نگاه کردم نه کتاب دقیق علمی نه کتابی که مو لای درز ادعاهاش و مثال‌هاش و مثلا یه خرده تعمیم‌هاش و اینا نمی‌ره اینطوری بهش نگاه نکردم با این دیدی که گفتم نگاه کردم و خیلی ازش چیز یاد گرفتم حرفش چیه؟ حرفش می‌گه که بعضی از این کشورایی که من توشون بودم یا قبل از اینکه من برم


audio: YfMccsCFiXo_0010.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یا وقتی که اونجا بودم یا بعد از اینکه من برگشتم اینا یه بحران بزرگی داشتن بحران در سطح مثلا بحرانی که آلمان داره مثلا فرض کن کشوری که دو تکه شده کشوری که یه همچین گذشته‌ای داشته جنگ جهانی اول، جنگ جهانی دوم حالا می‌خواد دوباره کشور رو مثلا بسازه در این سطح از بحران می‌گه من آلمان بودم دیوار برلین رو ساختن می‌گه شیلی بودم یه زمانی که کشوری بود دموکراتیک و فکر می‌کردیم که چقدر فرق داره شیلی با بقیه‌ی کشورای آمریکای لاتین


audio: YfMccsCFiXo_0011.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
بعد من اومدم مثلا شیش سال بعد پینوشه آمد و هر چی رکورد نازی‌ها نشکونده بودن این شکوند به قول جرد دایموند بعد می‌گه که من این کشورا رو دیدم که کشورا با بحران چطوری مواجه می‌شن بعد همسرم هم روانپزشکه روانپزشکه و کاری. یکی از کارایی که کرده کار بحران درمانیه بعد می‌گه من اومدم با کمک چیزایی که از همسرم شنیدم و یاد گرفتم و چیزایی که توی این کشورا دیدم یه کتاب نوشتم گفتم که من می‌خوام ببینم چه ارتباطی هست


audio: YfMccsCFiXo_0012.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
بین شکلی که کشورا با بحران مواجه می‌شن و شکلی که ما می‌گیم آدما باید با بحران مواجه بشن؟ یک فریم‌ورکی داریم ما وقتی که می‌گیم آدمی با یه بحران بزرگی مواجه می‌شه بحرانی که با اون چیزایی که همینطوری توی جعبه ابزارمون داریم نمی‌تونه حلش کنه مثلا اگه یک آدمی یک عزیزی رو از دست بده این بحران نیست ولی اگه اینو مثلا در یک اتفاق دراماتیکی از دست بده این تبدیل می‌تونه بشه به بحران خب


audio: YfMccsCFiXo_0013.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
و اون‌وقت شما راه‌حلایی که همیشه تو جعبه ابزارت داری کارایی که همیشه می‌کنی اونا دیگه اینجا جوابگو نیست یک حرکت جدیدی لازم داری سراغ یه چیزایی باید بری که تا حالا نرفتی و اصلا فکر نمی‌کردی که لازمت بشه کشورها هم همینطورن می‌یگه کشورا هم همینطورن یعنی یه شباهت‌هایی بین این هست ببینیم آدما با بحران چه می‌کنن چی بهشون می‌گیم؟ قدم‌هاش چیه؟ گزینه‌هایی که جلوشونه چیه؟ و این چی به ما می‌گه درباره‌ی داستان کشورایی که در بحران‌های بزرگ بودن و هستن


audio: YfMccsCFiXo_0014.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
می‌خوایم مقایسه کنیم بعد ببینیم آیا می‌شه گفت همین چیزایی که برای آدما هست مثلا معادلش، هم‌ارزش برای کشورا هم توصیه می‌شه؟ یا هم‌ارزش و معادلش و شبیه‌شو کشورها هم کردن و جواب گرفتن؟ ایده خیلی ایده‌ی جالبی درباره‌ی اینکه چقدر حرفا همه‌ش دقیقه چقدر اطلاعات همه‌ش کاملا درسته یه مقدار صحبت هست متدش هم کیس‌استادیه دیگه یعنی متد علمی نیست که بگی خب می‌ره نمونه‌های موافق و نمونه‌های مثلا غیرمشابه رو جمع می‌کنه


audio: YfMccsCFiXo_0015.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
بعد مقایسه می‌کنه اینطوری نیست می‌گم برا من بیشتر فرصت هم‌صحبتی با مرد دنیا‌دیده و باتجربه و خوش‌فکریه که نگاه خودش رو داره به تاریخ و به دنیا حالا داره قصه‌ی شیش تا کشور رو شیش تا کشور رو میاد تعریف می‌کنه در مواجهه با بحران‌های بزرگ بعد می‌گه ببینیم این کجاش به چارچوبی که من درست کردم می‌خوره؟ کجاش نمی‌خوره؟ حالا بحرانی که ازش صحبت می‌کنیم چیه؟ فرقش اصلا با مشکل چیه؟ یک کوچولوی اینو گفتم ببین ما زندگی می‌کنیم یه مشکلاتی داریم


audio: YfMccsCFiXo_0016.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
و هر کدوم یه راه‌حلایی، یه ابزاری یه مهارتایی داریم که مشکلات‌مون رو حل کنیم دیگه ها! بحران اون بلاییه که وقتی سرمون میاد می‌فهمیم که اون مهارت‌ها، اون روش‌ها اونا هیچ‌کدوم اینجا جواب نمی‌ده و یه حرکت جدیدی یه چیزی که تا حالا نداشتیم یا تا حالا استفاده نکردیم یک تلاش مضاعف، یک زور اضافی لازمه یکی از مثالاش هم شیلیه شیلی کشوری در آمریکای جنوبی می‌گه من رفتم 1967 شیلی


audio: YfMccsCFiXo_0017.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
رفتم شیلی و به من می‌گفتن دوستام که شیلی با بقیه آمریکای لاتین فرق می‌کنه شیلی یه تاریخچه‌ی طولانی داره از حکومت دموکراتیک هر از گاهی کودتاهای نظامی کم‌خشونتی میاد ولی اینجا پرو نیست آرژانتین نیست یک دموکراسی پایدار داره مردم شیلی هم بیشتر خودشون رو با آمریکا و اروپا مقایسه می‌کردن تا با همسایه‌هاشون در آمریکای لاتین حرفا البته حرفای علمی نیست دیگه منبعی هم داره نمی‌ده می‌گه دوستم گفت، خب


audio: YfMccsCFiXo_0018.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
برخوردمون با کتاب هم در سطح ادعای کتاب باید باشه ولی می‌گه که من شیش سال بعد از سفرم 1973 در شیلی کودتای نظامی شد که از نظر سطح خشونت، شکنجه‌ها، خونریزی اینا یه سور زد به همه در کودتای نظامی 11 سپتامبر رئیس‌جمهور منتخب دموکراتیک شیلی در کاخ ریاست‌جمهوری خودکشی کرد قتل، کشتار، شکنجه در مقیاسی وسیع


audio: YfMccsCFiXo_0019.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
اصلا یه روش‌های شکنجه‌های روانی و بعد تبعید و آزار و یه سیستم بسته‌ی واقعا واقعا کم سابقه‌ای در خارج از کشور هم این حکومت نظامی جدید شروع کرد به ترور مخالفین حتی در خاک آمریکا یک شهروند آمریکایی رو کشتن که خب برای آمریکایی‌ها نکته‌ی خیلی مهمیه با اون کودتا حکومت نظامی سر کار آمد که 17 سال در قدرت بود الان که این کتاب داره نوشته می‌شه سه دهه‌ای هست که اون حکومت نظامی از قدرت رفته بیرون


audio: YfMccsCFiXo_0020.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ولی میراثش همچنان هست و شیلی داره باهاش کشتی می‌گیره یه تعدادی از اون رهبرای نظامی و جنایتکارا و شکنجه‌گرها افتادن زندان ولی رهبران ارشد نظامی آزاد موندن و سوال نویسنده هم اینه که یک کشوری که سنت دموکراسی پایدار داشت چی شد که اینطوری تغییر مسیر داد؟ و بعد چطوری با این گذشته می‌تونن کنار بیان؟ بحرانی که شیلی باهاش مواجه بود و نسخه‌ای نداشت که حالا چیکار باهاش بکنم قبلا باهاش مواجه نشده بود این بود که


audio: YfMccsCFiXo_0021.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
حالا با این مسئله چطوری کنار بیام؟ حالا که اصلا اینا رفتن بیرون نمی‌خوایم داستان کودتا و اینا رو بگیم ولی یه مقدار زمینه‌شو باید بگیم چون لازمه هم مهمه، هم لازمه اولش هم یه نگاه باید به خود شیلی بکنیم چون شیلی جغرافیای عجیبی داره و شرایط کشور یه مقدار متاثر از این جغرافیا هم هست شیلی یک نوار باریک خیلی درازه


audio: YfMccsCFiXo_0023.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ولی طول کشور به اندازه‌ی فاصله‌ی مثلا رشت تا نایروبی 4 هزار و 800 کیلومتره، انقدر درازه بعد همسایه هم خیلی کم داره مرز مشترک کلا کم داره همه غرب و جنوبش دریاست شمالش، اون نوک مثلا یه مرز کوتاهی داره با پرو که اونم وسط بیابون خشکیه از خشک‌ترین صحراهای دنیاست شرقش هم یه مرز درازی داره با آرژانتین که یه قسمتش هم اصلا کوهستانیه شمال شرقش هم مرزی داره با بولیوی


audio: YfMccsCFiXo_0024.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
تو همون صحرای خشکی که مرز پرو هست از زمانی که استقلال پیدا کرده شیلی تنها جنگ خارجی هم که داشته با همین همسایه‌های شمالیش بوده البته کشور بزرگ و گسترده‌ست ولی تمرکز داره کشاورزی و زندگی و جمعیت و همه‌ی اینا یه جایی در یه دره‌ای مرکزی اطراف سانتیاگوی پایتخت ولی کشور بزرگ و کشیده‌ست به جز این گستردگیش خیلی هم یکدسته این یکدستی هم کمک کرده که پایدار بمونه


audio: YfMccsCFiXo_0025.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
پس مرزهای زیاد با کشورای مختلف و اینا نداشتن و یکدستی کشور یک‌دستی جمعیتی کشور کمک کرده پایدار بمونه یکدستیش هم به‌خاطر اینه که بیشترشون اینا اسپانیایی‌هایی بودن که اول آمدن و اونجا موندن خیلی دیگه از جاهای دیگه یا از بومیا کسی نبوده و نیامده و قاطی اینا نشده اینا تفاوتای اصلی شیلیه با کشورای دیگر در منطقه‌ی آمریکای لاتین وضع کشور هم خوبه از کشاورزی و ماهیگیری و معدن و صنعت


audio: YfMccsCFiXo_0026.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یعنی جغرافیایی و جمعیتی و تاریخی شیلی تقریبا یکدسته و البته می‌دونیم یه تفاوت‌هایی هم داره اینجاهایی که اسپانیایی‌ها مستعمره کردن با اونجاهایی که مثلا کانادا و آمریکایی که انگلیسی‌ها مستعمره کردن خیلیشو در شیلی خیلی این تفاوت بارز هم هست در شیلی و بقیه جاهای آمریکای لاتین زمین‌دارای بزرگ درست شدن اینطوری نبود که مثل آمریکا زمین‌دارای کوچیک کوچیک کوچیک بیان که بعدا شد یک بستر خیلی مناسبی برای رشد دموکراسی


audio: YfMccsCFiXo_0027.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
در شیلی زمین‌ها افتاد دست یک طبقه‌ی خیلی کوچک ولی اون وقت دیگه خیلی قدرتمندی بعدا دیگه خب دنیا عوض شد و طبقات مختلف، گروه‌های مختلف یک سهمی از قدرت می‌خواستن و این شد که در قرن 20 هم شیلی قانون اساسی جدید پیدا کرد و رئیس‌جمهور و کنگره و سنا و تفکیک قوا و سیستم هم اینطوری بود که در این تاریخ مدرن شیلی قدرتش متناوب دست‌به‌دست می‌شد یک اقلیت راست‌گرای قرص و محکمی داشت


audio: YfMccsCFiXo_0028.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یک اقلیت چپ‌گرای سفت و سختی داشت و یه جناح میانه‌ای این قدرت دست‌به‌دست می‌شد جناح میانه بسته به اینکه به سمت کدوم یکی از اینا مایل بشه قدرت از دست راست‌ها مثلا می‌افتاد دست چپ‌ها حالا البته هر کدوم اینا خب زیر شاخه‌های میانه‌روتر داشتن افراطی‌تر داشتن معمولا هم اینطوری بود که تا سال 1973 ارتش از این رقابت‌های سیاسی خارج بود یه کاندیدایی رای می‌آورد مثلا معمولا میانه‌رو یه خرده به راست، یه خرده به چپ


audio: YfMccsCFiXo_0029.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ارتش ولی از اینا خارج بود اینا بود تا دهه 70 دهه 70 شیلی تغییر کرد و تو این تغییر کردن در این شیلی جدید دو تا شخصیت اومدن بالا یکی چپ، یکی راست هر دو افراطی به یه معنایی و هر دو با کارنامه‌ای پر از کارایی که واقعا نمی‌تونیم توضیحش بدیم چرا چه آلنده که رئیس‌جمهور منتخبی بود که چپ بود و گفتیم بعدا در اثر کودتا خودکشی کرد در نتیجه‌ی کودتا و یکی هم پینوشه


audio: YfMccsCFiXo_0030.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
که تبدیل شد به یکی از بزرگ‌ترین جنایتکاران تاریخ آلنده چطوری بود؟ آلنده از طبقه متوسط به بالا بود پولدار بود، ایده‌آلیست بود و از جوانی و دانشجویی هم کمونیست بود یکی از موسسین حزب سوسیالیست شیلی هم بود که یکی از گروه‌های تندروتر جناح چپ شیلی بود حالا تندروتر در مقیاس شیلی دیگه مثال همین رو می‌بردی جاهای کشورهای کمونیستی خیلی هم میانه‌رو و نرم بود آلنده 1970 رای آورد رایش شکننده بود مثلا 36 درصد رای آورد


audio: YfMccsCFiXo_0031.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
رقیبش مثلا 34 درصد رای آورد 33 درصد رای آورده بود سیاست‌هاش هم خیلی تندرو حساب نمی‌شد ولی آمریکا خیلی سریع حساس شد وقتی که آلنده انتخاب شد یه دلیلش هم این بود که آلنده و حزبش می‌گفتن که ما می‌خوایم در شیلی دولت مارکسیستی تاسیس کنیم این هم نیروهای دست راستی و میانه‌رو در شیلی رو ترسوند و هم از اون مهم‌تر شاید آمریکا رو موقعی هم هست که شوروی هم داره سعی می‌کنه در همون منطقه نفوذش رو زیاد کنه بمب اتم و بمب هیدروژنی و


audio: YfMccsCFiXo_0032.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
موشک‌های بین قاره‌ای هم ساخته و فیدل کاسترو هم اونجا بیخ گوش آمریکا حکومت کمونیستی برپا کرده آمریکا گفتش که من دیگه یک حکومت کمونیستی دیگه این طرف در نیمکره‌ی غربی نمی‌تونم بپذیرم در چنین وضعیتی آلنده چه سیاست‌هایی در پیش گرفت؟ با اینکه می‌دونست رایش شکننده‌ست و جناح راست و ارتش در داخل و آمریکا در خارج حساس هستن روش یک سری سیاست‌های تند و تیزی اجرا کرد


audio: YfMccsCFiXo_0033.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
با اینکه می‌گم آدم تند و تیزی می‌گن قبلش نبود از جمله اینکه اومد صنایع مس شیلی رو که تحت مالکیت آمریکا بود ملی کرد بدون اینکه به آمریکایی‌ها چیزی بده می‌گفت این سودی که آمریکایی‌ها تا حالا بردن کافیه بعضی بیزینس‌های بزرگ دیگه رو هم ملی کرد کاسترو رو هم دعوت کرد شیلی پنج هفته کاسترو اونجا موند با یه کاروان مسلحی آمده بود و یه اسلحه اتوماتیک هم به آلنده داده بود بعدا هم با همون اسلحه خودکشی کرد بعد هم برنامه‌ی تثبیت قیمت‌ها و قیمت‌گذاری دولتی و حتی بند کفش رو قیمت‌گذاری کنن و


audio: YfMccsCFiXo_0034.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
اقتصاد بازار آزاد شیلی رو برد به سمت برنامه‌ریزی و کنترل مرکزی خیلی شدید در نتیجه‌ی سیاست‌ها یک آشوب اقتصادی شدید در شیلی به وجود آمد تورم وحشتناک کم شدن سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی دیگه بعدش سهمیه‌بندی اقلام مصرفی و آب و غذا و دیگه حتی کارگرا هم که طرفدار طبیعی آلنده بودن پیوستن به صف مخالفینش مخصوصا کارگرای صنعت مس و تا همین امروز هم نویسنده می‌گه که روشن نیست


audio: YfMccsCFiXo_0035.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
چرا آلنده چنین سیاست‌هایی در پیش گرفت حتی با رفتار ملایم و منش شخصی آلنده هم جور در نمی‌آمد اینا و بعد رسیدیم به کودتا 11 سپتامبر 1973 هر سه شاخه‌ی نیروهای مسلح شیلی


audio: YfMccsCFiXo_0037.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
حرف درباره‌ی نقش آمریکا در این کودتا خیلی زیاده کاری به اونش ما الان نداریم ولی نیروی هوایی اومد کاخ ریاست‌جمهوری رو بمباران کرد آلنده هم با همون اسلحه که کاسترو بهش داده بود خودکشی کرد و گروه‌های دست راستی و گروه‌های میانه‌رو هم از کودتا حمایت کردن تصور عمومی هم این بود که دوره‌ی موقتیه یه سال، دو سال ارتش میاد و بعد می‌ره کنار و دوباره برمی‌گردیم به اون روند قانونی و باثباتی که داشتیم ولی داستان هفده سال طول کشید کسی هم که به رهبری رسید اصلا جزو برنامه‌ریزهای اصلی ماجرا نبود


audio: YfMccsCFiXo_0038.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ژنرال آگوستو پینوشه که همون موقعی هم که کودتا شد مثلا 58 سالش بود وقتی باید می‌رفت کنار، نرفت کنار نرفت کنار بعد یک دوره‌ی خونین و دوره‌ی تاریکی رو راه انداخت در تاریخ شیلی بی‌نظیر نویسنده می‌گه نه همراهان پینوشه


audio: YfMccsCFiXo_0040.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
فکرش رو نمی‌کرد که همچین موجودی از آب دربیاد خونریز، خشن و از اون طرف هم یک پیرمرد کاتالوگ با ایمان از برگ‌های تاریک تاریخ قرن بیستمه حکومت پینوشه و شخصیتش واقعا از آلنده هم معمایی‌تره یعنی برای رفتار آلنده شاید بشه یه توضیحاتی رو پیدا کرد خود جرد دایموند توضیح می‌ده یه چیزایی رو ولی برای رفتار پینوشه واقعا توضیحی نتونست پیدا کنه هر کسی رو که ربطی داشت به جناح چپ


audio: YfMccsCFiXo_0041.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
به خشن‌ترین وضع ممکن محوش کرد، حذفش کرد پنج هفته بعد از کودتا شخصا دستور داد یه گروه نظامی راه افتاده بود توی شهرا و زندانی‌های سیاسی رو می‌کشت از مخالفین و معارضین هر کی رو ارتش نتونسته بود بکشه این گروه می‌کشت کاروان مرگ راه انداخته بود هر فعالیت سیاسی ممنوع شد


audio: YfMccsCFiXo_0043.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
که حتی با استاندارد سازمان‌های امنیتی دیگه در زمان جنگ سرد هم این خشن بود این وحشتناک بود یک شبکه‌ای از کمپ‌های تنبیهی روش‌های تازه‌ی شکنجه سربه‌نیست کردن آدما استفاده از روش‌های سوء استفاده‌های جنسی برای اطلاعات گرفتن اصلا کابوس‌هایی که واقعا فکرش رو هم نمی‌شه کرد بعد همه‌ی اینا تو کشوریه که در منطقه‌ی خودش جزو کشورهای باثبات بود یعنی این آشوب توی یک کشوریه که قبلا اصلا از این خبرا که نبود هیچی


audio: YfMccsCFiXo_0044.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
امتیازش به همسایه‌هاش این بود که ما ثبات داریم ما دموکراسی داریم چرخش قدرت داریم نکته هم اینه که به قول نویسنده در یک فرآیند تدریجی مصالحه‌ی سیاسی از بین رفته بود


audio: YfMccsCFiXo_0046.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
هیچ‌کس در فرآیند سیاسی به اونی که می‌خواد نمی‌رسه دیگه شما نمی‌تونی همه‌ی چیزی رو که می‌خوای بگیری باید همه راضی بشن باید یک راه‌حل‌های میانه‌ای وجود داشته باشه که همه راضی بشن ولی به تدریج این وضعیت در شیلی از بین رفته بود جامعه دوقطبی شده بود چپ‌ها تندروتر، راست‌ها تندروتر و این دوباره خب امکان مصالحه‌ی سیاسی رو کمتر هم کرده بود یه چرخه‌ی معیوبی درست شده بود تحولات بعدی این داستان خیلی مفصله و خیلی هم خوندنیه ما اینجا واردش نمی‌خوایم بشیم موضوع هم از نظر اقتصادی جالبه،


audio: YfMccsCFiXo_0047.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
هم از نظر سیاسی و تاریخی و در کانتکست جنگ سرد و خیلی موضوع جالبیه ولی حرف ما از بعد از این ماجراهاست چون این حکومت نظامی 17 سال بود بعد رفت و روند دموکراتیک دوباره به راه افتاد حالا سوالی که جلوی مردم شیلی بود این بود که با این گذشته‌ی تاریک با این حجم خشونت و جنایت ما چطوری روبه‌رو بشیم؟ ما تا حالا همچین چیزی نداشتیم حالا داشتیم از سرمون گذشت چه راهی در پیش بگیریم که دوباره چرخه‌ی خشونت تکرار نشه؟


audio: YfMccsCFiXo_0048.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
آینده‌مون از این وضعیتی که داشتیم بهتر بشه پینوشه تا 1988 در قدرت موند اون‌موقع ولی یه انتخاباتی بود قرار هم بود تشریفاتی بشه یه اشتباهایی کرد و سوتی دادن و هرچی و هرچی خلاصه پینوشه رفت کنار منتها در انتخاباتی رفت کنار در انتخاباتی شکست خورد که 42 درصد همچنان رای داشت


audio: YfMccsCFiXo_0052.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
و اینا پیروز شدن و حالا باید اون وضعیت عدم مصالحه‌ی سیاسی رو که شیلی رو به اینجا رسونده بود درمانش می‌کردن تو این مدت مخالفین دولت پینوشه که تونسته بودن از شیلی فرار کنن و جون به در برده بودن اینا دیده بودن کشورای سوسیالیستی، کمونیستی کشورای چپ‌گرای دیگه چطوری دارن کار می‌کنن اونایی که رفته بودن اروپای شرقی دیده بودن که خب اون ایده‌آلاشون اون آرمان شهر موعودی رو که می‌خواستن درست نکرده اونایی که رفته بودن اروپای غربی


audio: YfMccsCFiXo_0053.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یه دموکراسیای سوسیال متعادل‌تری دیده بودن که استاندارد زندگی توش بالاست فضای سیاسی توش آروم‌تره نتیجه این شد که چپ‌های شیلی مجموعا میانه‌روتر شدن و بیشتر رفتن این سمتی که خب اهداف‌شون رو با مذاکره و مصالحه و روند قانونی و این چیزا به دست بیارن یا پیگیری کنن چیزی که واقعا قبل از کودتا به تدریج از بین رفته بود یه کار سختی هم که ولی باید می‌کردن این بود که به میانه‌روها و به دست راستی‌ها نشون بدن که


audio: YfMccsCFiXo_0054.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
لازم نیست ازشون بترسن قرار نیست اینا همون کارایی رو که آلنده کرده بود دوباره تکرار کنن برای همینم میانه‌روها و چپ‌ها ائتلاف کردن گفتن اصلا ما اگه برنده بشیم که برنده شدن ریاست‌جمهوری رو متناوب می‌کنیم بین چپ و میانه‌رو دست‌به‌دست بشه و بعد هم می‌ذاریم اولین رئیس‌جمهور اصلا اگه برنده شدیم از حزب مثلا دموکرات مسیحی باشه فهمیده بودن که واقعا بدون مصالحه بدون اینکه به یک نقطه‌ای که توافق همه باشه برسن نمی‌تونن برگردن به قدرت


audio: YfMccsCFiXo_0055.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
برگردن دوباره کشور میوفته تو یه چرخه‌ی خشونت تونستن هم چرخش قدرت رو حفظ کنن یعنی برگردونن شرایط رو به اون چیزی که قبلا بود همینطوری تا سال‌ها یه مدت یک سوسیالیستی رئیس‌جمهور می‌شد یه مدت یکی از حزب دموکرات مسیحی یه مدت یک دست راستی رئیس‌جمهور می‌شد همینطوری به آرومی انتقال قدرت می‌چرخید یعنی همه حواس‌شون به همکاری و مصالحه‌ی سیاسی هست چیزی که هنوز هم در آمریکای لاتین نادره واقعا کمه


audio: YfMccsCFiXo_0056.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
و شرایط اقتصادی شیلی هم تو این سال‌ها کم‌کم بهتر شد یعنی متوسط درآمد در شیلی 1975 19 درصد متوسط درآمد در آمریکا بود 2000 شد 44 درصد مشکلات جدی البته هنوز هست نابرابری زیاده تحرک اجتماعی کمه مشکلات جدی دیگری هم هست ولی موضوع الان اینجا این نیست موضوع اینه که.یه بار دیگه شیلی با اون داستانی که در زمان پینوشه داشت چه کرد؟ و یه مشکل خیلی بزرگتر برای شیلی اینه که با پینوشه چه کنیم؟


audio: YfMccsCFiXo_0057.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
چون مثل اینه که کتاب از قول یه نفری می‌گه فکر کن شما هیتلر بعد از اون همه جنایت شکست بخوره ولی خودکشی که نکنه هیچ همچنان مثلا فرمانده کل قوای آلمان بمونه مخالفین هیتلر بیان سر کار هیتلر هنوز یه مقداری قدرت داشته باشه پینوشه اینطوری بود در قدرت بود یه قانونی گذاشته بود سناتور دائم‌العمر شده بود یه مقدار قدرت رو هنوز داشت بعد 42 درصد مردم هم می‌خواستنش نتیجه‌ی مثبت گرفته بودن از سیاست‌های اقتصادیش تهدید یعنی همچنان جدی بود


audio: YfMccsCFiXo_0058.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
برای همینم مصرتر شده بودن گروهای سیاسی در اینکه همکاری و مصالحه رو رها نکنن حتی در مسئله‌ی پیگیری جنایت‌های زمان پینوشه که خیلی قربانی داشت و خیلی هزینه داشت برای خیلی‌ها این موضوع حساسی شده بود اولین رئیس‌جمهوری که بعد از پینوشه آمد گفت می‌خوام عدالت رو تا جای ممکن برقرار کنیم یعنی پیگیری کامل پیگیری همه جانبه بازداشت و محاکمه‌ی همه کسانی که در دوره‌ی خونین دست داشتن اصلا همچین چیزی نبود همین رئیس‌جمهور در تلویزیون


audio: YfMccsCFiXo_0059.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
تقریبا در حالت گریه آمد از مردم طلب بخشش کرد و حتی یه صحبت‌هایی شد از محاکمه‌ی پینوشه ولی آخرش هم می‌دونیم پینوشه رفت لندن برای یک سفر پزشکی اونجا یک قاضی اسپانیایی حکم داد که بگیرنش اول گفتن نه این آدم کشتن و شکنجه و اینا از وظایف حکومت بوده بعد که دیدن اینا به جایی نمی‌رسه گفتن نه این خیلی پیره خیلی مریضه برای این دادگاه‌ها از اون به بعد عکسی ازش نمی‌ذاشتن کسی بگیره یا بیرون بیاد به جز اینکه مثلا روی ویلچر نشسته باشه


audio: YfMccsCFiXo_0060.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یه مدت در بریتانیا حبس خانگی بود بعد برش گردوندن شیلی همچی که رسید از هواپیما آمد پایین از رو ویلچر پیاده شد و خیلی سرحال و و البته نهایتا یه پرونده‌ی دیگری در شیلی براش به جریان افتاد هم جرائم مالی، هم قتل بعد هم حبس خانگی نهایتا 91 سالگی مرد به‌خاطر ولی جرائم مالی در حبس خانگی بود سال‌های آخر همسرش و فرزندانش و اینا هم بازداشت بودن ولی نکته اینه که اون محاکمه تاریخی که خیلی‌ها انتظارش رو داشتن اتفاق نیوفتاد آدمای زیادی، افرادی، گروه‌هایی


audio: YfMccsCFiXo_0061.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
به خاطر مشارکت در جنایت‌های دوره‌ی پینوشه محاکمه شدن ولی یک روند طولانی و فرساینده و کندی بود و هست اینا موضوع ما نیست اینا مقدمه‌ایه که ما باید بدونیم برای اینکه حرف نویسنده رو بفهمیم حرف نویسنده چیه؟ اینه که شیلی با این بحران چه کرد؟ با اینکه آقا ما با این حکومت پینوشه چه کنیم؟ با جامعه‌ای که 42 درصدش بعد از همه‌ی این قصه‌ها همچنان نظرشون به طرف مثبته چه کنیم؟ چرا مثبته؟


audio: YfMccsCFiXo_0062.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
نه به‌خاطر اینکه اون جنایت‌ها رو نمی‌دونن به‌خاطر عملکرد اقتصادی اون دولته شاید اون حکومت آدم‌کش برای یه گروه قابل‌توجهی از مردم واقعا حداقل عملکرد اقتصادیش خوب بوده برای ما از این فاصله‌ی تاریخی و از این فاصله‌ی جغرافیایی شاید جوابش راحت باشه که می‌گیم بله بدی‌هایی داشت، خوبی‌هایی هم داشت


audio: YfMccsCFiXo_0064.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
دیگه نمی‌تونی بگی آره، ولی البته نه نه، ولی البته اونطوری که نگاه کنی دو تا جواب داری یا باید بگی آره یا باید بگی نه


audio: YfMccsCFiXo_0066.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
42 درصد گفتن آره و نکته اینه که بین اونایی که هم زمان آلنده رو دیده بودن هم زمان پینوشه رو دیده بودن این گرفتاری بزرگ‌تر و مهم‌تر هم بود این یک معضل و معمای اخلاقی بزرگ بود هنوز شیلیایی‌ها با این معضل و معمای اخلاقی مواجهه‌ان که چطوری سویه‌های مثبت و منفی اینو کنار هم بسنجن ممکنه یه جواب ساده شما باید بگی چرا باید جنبه‌های مثبت و منفی رو بسنجن؟ چرا نباید تعیین کنن که اون دولت نظامی هم جنایت کرد


audio: YfMccsCFiXo_0069.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یعنی بخش مهمی از جامعه‌ی شیلی درک و خاطره و نظرشون از دوره‌ی پینوشه مجموعا مثبته خیلی این معضل بزرگیه بعد از خودکشی هیتلر و کشته شدن یا محاکمه رهبران نازی‌ها آره یه کسایی در آلمان بودن که دوست داشتن همدل بودن با ایدئولوژی نازی‌ها ولی کسی نمی‌تونست آزاد بیاد دفاع کنه از نازیسم تو شیلی ولی بعضی از اون جنایتکارها همچنان در قدرتن همچنان فرمانده نظامی‌ان


audio: YfMccsCFiXo_0070.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یه مثال دیگه‌ی کتاب اندونزیه که تا 50 سال بعد از جنایتا جنایتکارا در قدرتن اما اینا اون‌موقع فهمیدن با تمام وجود که شیلی برای همه شیلیایی‌ها یعنی چی یعنی شیلی برای همه شیلیایی‌هایی که بله متاسفانه بعضیاشون هم جنایتکار جنگی‌ان و این همون مسئله‌ی مصالحه سیاسی بود که نویسنده می‌گه یه زمانی در نظام سیاسی شیلی از دست رفته بود انگار همه الان دارن دست به عصا راه می‌رن که


audio: YfMccsCFiXo_0071.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
اون از دست رفتن دوباره تکرار نشه برگردیم به چارچوب حرف نویسنده و اون مدل بحران درمانی ببینیم اون الگوهایی رو که می‌گه در بحران در حل بحران برای آدم‌ها ما داریم می‌شه اینجا هم تشخیص داد یا نه؟ هم در سطح سیاسی، هم در سطح اقتصادی یک تغییراتی این جامعه کرد یک تغییرات عمدی این جامعه آمد کرد آگاهانه گروه‌های سیاسی تصمیم گرفتن با هم کار کنن این تغییر خیلی بزرگی بود


audio: YfMccsCFiXo_0073.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
امتیاز دادن و امتیاز گرفتن یعنی شما با اینکه قدرت داری ولی حاضر بشی از یه سری چیزایی کوتاه بیای شاید چون یه بار با آلنده تا ته اون خط رفتن یه بار با پینوشه تا ته خیلی خیلی ته این یکی خط رفتن مقایسه نیست اینا ها! اینا قابل مقایسه نیستن ولی حرف اینه که جامعه یه جایی فهمید که اینطوری نمی‌شه برا همین شاید دولت‌های بعد از پینوشه یه بخش مهمی از سیاست‌های اقتصادیش رو که در راستای بازار آزاد بود ادامه دادن ببین تا قبلش اینطوری بود که اقتصاد یا باید دولتی باشه یا باید دولت وایسته بیرون


audio: YfMccsCFiXo_0074.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یه خط در میون عوض می‌شد این پینوشه آمد دخالت دولت در اقتصاد خیلی کم شد این کتاب، کتاب اقتصادی نیست ما وارد سیاست‌های اقتصادی و فریدمن و شیکاگو بویز و اینا نمی‌شیم ساعت‌ها هم درباره‌ی اون می‌شه حرف زد، جاش اینجا نیست تمرکزمون چیز دیگه‌ایه اینو می‌گیم که علی‌رغم این تغییر سیاسی اساسی دولت‌های بعد از پینوشه سیاست‌های اقتصادی دولت پینوشه رو تا حد زیادی ادامه دادن یعنی سوسیالیست‌ها آمدن در قدرت ولی سیاست‌های دولت نظامی دست راستی پینوشه رو همه رو کنار نذاشتن


audio: YfMccsCFiXo_0075.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
اینا از جنبه‌های بحران درمانیه اینا همون تغییرات انتخابیه یعنی فرد تشخیص بده یا ملت تشخیص بده که تغییر دادن بعضی از چیزا ناگزیره ولی همه چیزا رو نباید تغییر داد همه چی رو نمی‌شه تغییر داد تغییرات باید جزئی باشه و باید انتخابی باشه با حواس جمع باید انتخاب کنی خیلی چیزا هست که جای تغییر داره و می‌تونه بهتر بشه ولی من اینو می‌خوام حل کنم اینه اون بحران بزرگ من یا یه چیز دیگه‌ای که اونجا وجود داشت


audio: YfMccsCFiXo_0076.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
ارزیابی صادقانه از خود داشتن اینکه برآیند نظرات مردم کشور بره به این سمت که واقعیت‌های جغرافیایی و تاریخی و جمعیتی خودش رو درک کنه بدونه که این واقعیت‌هایی که داره این شرایطی که داره براش چه امکاناتی ایجاد می‌کنه چه محدودیت‌هایی ایجاد می‌کنه خشونت‌های دوره‌ی پینوشه می‌تونست یه کاری کنه که گروه‌های سیاسی، گروه‌های سیاسی مخالفش رادیکال‌تر بشن قابل درک هم بود چیز عجیبی هم نمی‌شد اگر اتفاق می‌افتاد اما این اتفاق نیوفتاد


audio: YfMccsCFiXo_0077.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه اینا فهمیدن که اگه بخوان رفتار پینوشه رو تکرار کنن در جهت معکوس که کار به حقی ممکنه به نظر برسه می‌افتن تو اون چرخه مخصوصا که اقلیت انکارناپذیری همچنان طرفدار پینوشه بودن مثال شیلی برای من تو این کتاب مثال جالبی بود توی اپیزود پادکست مثال فنلاندش رو گفتیم و مثال ژاپنش رو گفتیم مثال شیلی هم به نظرم جالب بود و کلا اینطوری بود واسه من که خب از تاریخ چی می‌تونیم یاد بگیریم؟ برای چی تاریخ می‌خونیم؟ بعضیا می‌گن هیچی


audio: YfMccsCFiXo_0078.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
بعضیا می‌گن هر چی شما بگی می‌گن که خب اونجاش اینطوریه، اینش فرق می‌کنه اینکه شرایطش مثل اون نیست پس نمی‌شه مقایسه کرد هیچ نتیجه‌ای نمی‌شه گرفت اما بعضی‌ها مثل جرد دایموند تفاوت‌ها رو می‌دونن و می‌پذیرند ولی می‌گن از کنار هم دیدن کشورها و کنار هم دیدن آدم‌ها می‌شه چیز یاد گرفت از تماشای اینکه کشورها چطوری بحران‌شون رو مدیریت می‌کنن اونم بحران‌هایی در این سطح رو می‌شه یک تم‌های مشترکی پیدا کرد


audio: YfMccsCFiXo_0079.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
علی‌رغم همه‌ی تفاوت‌ها و ساده‌سازی‌ها و تعمیم‌ها این تم‌ها رو تو کتاب توضیح می‌ده پذیرش اینکه ما بحران داریم یکیشه در مقابل اینکه نه ما قربانی هستیم اینکه همه بد ما رو می‌خوان همسایه‌هامون علیه ما هستن اینا کمکی نکرده به کشورها پذیرش بحران یه قدم بزرگ مشترکه انگار توی همه کشورایی که بحران اینطوری رو پشت سر گذاشتن یه چیز مشترک دیگه اینه که اینا فکر نکردن که نه همه چی خرابه، همه چیو باید عوض کرد باید بکوبیم از نو بسازیم


audio: YfMccsCFiXo_0080.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
همونطور که درباره‌ی آدم بحران‌زده هم می‌گه این ممکن نیست درباره‌ی کشورها هم نیست به جاش آمدن گفتن اون مشکل اساسی ما اون ابر بحران ما اینه اینو جدا کنیم به این بپردازیم و این خیلی وقتا مثل همین شیلی بعد از پینوشه معنیش اینه که با یک زخمای عمیق دردناکی باید کنار بیایم به‌خاطر اینکه به این نمی‌خوایم الان بپردازیم به چیزای دیگه می‌تونیم بپردازیم یا چیز دیگه توی حل بحران آدم‌ها می‌گیم کمک گرفتن از دوست‌ها


audio: YfMccsCFiXo_0081.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
هم‌ارزش رو توی حل بحران ملت‌ها و کشورها می‌گه الگو گرفتن از بقیه‌ی کشورها اینکه بقیه‌ی کشورا چطوری مشکل‌شون رو حل کردن مستقیم رفتن و درس گرفتن و کمک گرفتن از کشورهای دیگه یک تم دیگه‌ای که مشترکه مسئله‌ی هویت ملیه کتاب مثالاش بیشتر از این سه تاست اندونزی رو مثال می‌زنه که مثلا خب یه کشور جوونیه که باید هویت ملی رو بسازه یا استرالیا رو مثال می‌زنه که هویت ملیش رو باید بازسازی کنه باید بازنگری می‌کرده


audio: YfMccsCFiXo_0082.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
یا ژاپن رو مثال می‌زنه یا شیلی رو به مثال می‌زنه که اینا هویت ملی رو داشتن و حفظ کردن و اتفاقا همونو کردن نقطه قدرت و قوت‌شون و ازش استفاده کردن در عبور از بحران این موضوع رو من یه خرده سعی کردم خلاصه‌تر بگم ولی این یکی از شیش تا مثال کتاب آشوب بود بحث رو یه خرده مفصل‌تر توی پادکست بی‌پلاس گفتیم هم چارچوب بحث رو توضیح دادیم هم اون چک‌لیستش رو گفتیم و هم مثال فنلاند و مثال ژاپنش رو یه مقدار عمیق‌تر گفتیم


audio: YfMccsCFiXo_0083.opus
source: youtube
source_id: YfMccsCFiXo
invalidation: VALID
text:
همه‌ی مثالاش رو اگه می‌خواید بخونید که پیشنهاد می‌کنم بخونید و ببینید چون همه‌شون نکته‌ی جالب داره و هیچی نداشته باشه یه خلاصه‌ی خیلی خیلی جالب و کاربردی بهمون می‌ده از بحرانی که این کشورا باهاش دست و پنجه نرم کردن


audio: eCPXFZB1dLw_0003.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
وقتی رابطه رو می‌خوان تموم کنن بعضیا می‌گن که بیا دوست بمونیم بعد اون طرف‌شون می‌گه که نه من دوست به اندازه کافی دارم من فکر می‌کردم این مسخره‌ست دوست مگه اندازه کافی داره هر چی بیشتر بهتر دیگه ولی انگار اینطوری نیست انگار انگار واقعا مغز ما یه ظرفیتی داره برای تعداد دوست بعد به اون عدد که برسه پر می‌شه ظرف اون دیگه دوست بخوایم اضافه کنیم دوست جدید بخوایم اضافه کنیم باید یکی رو بفرستیم بیرون


audio: eCPXFZB1dLw_0004.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
اینو از کجا می‌دونیم؟ از کارای یه آقایی به نام آقای دانبار اصلا یه عددی هست به نام عدد دانبار که می‌گه که تعداد آدم‌هایی که ما می‌تونیم باهاش رابطه داشته باشیم این تعداده ماجرا چیه؟ دانبار یک انسان‌شناس بریتانیاییه که یک تئوری داره درباره‌ی اینکه ما با چند نفر می‌تونیم رابطه‌ی پایدار داشته باشیم می‌گه ما با توانایی‌هایی که مغزمون داره با یه چیزی حدود 150 نفر می‌تونیم رابطه پایدار معنی‌دار داشته باشیم دوست و فامیل و همکار و همه چی باهم


audio: eCPXFZB1dLw_0005.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
مغز ما یعنی، یعنی سقف داره محدودیت داره برای اینکه چند تا دوست و آشنا می‌تونیم داشته باشیم واقعا طبقه حرفی که ایشون می‌زنه البته عدد دانبار الان یه عدد نیست خود آقای دانبار توی یه مصاحبه‌ای می‌گفتش که ما دایره‌های دوستی داریم چون ما ممکنه به خیلیا بگیم دوست ولی وقتی مثلا حالا جواب بخوایم بدیم که آخرین بار کی دیدیش؟ آخرین بار کی با هم حرف زدین؟ از نظر عاطفی مثلا از یک تا ده چقدر به هم نزدیکین جوابایی که به این سوالا می‌دیم


audio: eCPXFZB1dLw_0006.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
نشون می‌ده که واقعا رابطه ما در چه سطحیه دوست هستیم یا نه فقط آشناییم یا دوست نزدیک و صمیمی هستیم بیشتر یه چیزیه شبیه این هر دایره‌ای هم شامل همه دایره‌های تو دلش می‌شه تعداد آدما هم تو هر دایره اینطوریه کوچیک کوچیکه یک و نیم نفر بعدی پنج نفر بعد 15 نفر، بعد 50 نفر، 150 نفر 500 نفر، 1500 نفر یعنی چی؟ اون کوچیک کوچیک کوچیکه چیه؟


audio: eCPXFZB1dLw_0008.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
رابطه‌ی رمانتیکه می‌گه ظرفیت ما برای اون یه نفر و نصفیه مثلا بعدی می‌شه پنج نفر اون چیه؟ اون دوست نزدیکه دوست خیلی صمیمیه اون کسایی‌ان که وقتی گرفتار می‌شی ممکنه بهشون زنگ بزنی گوش قابل اعتمادتن تو یه گزارش‌های دیگه‌ای من دیدم کوچیک‌ترین دایره همین دایره پنج نفریه‌ست


audio: eCPXFZB1dLw_0010.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
اینا اونایین که واقعا دیگه خیلی خیلی باهاشون صمیمی هستی بیشتر تماس‌ها و رابطه‌های ما احتمالا با همین دایره کوچیک هست بعدش می‌شه 15 نفر اینا رو من دیدم مثلا 15 نفر رو دایره 15 نفره رو می‌گن اونایی‌ان که باهاشون معاشرت می‌کنین مثلا بچه‌تون رو ممکنه بذارین پیش‌شون


audio: eCPXFZB1dLw_0012.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
دوست خوب دایره بعدی می‌شه 50 نفره که اینا مثلا اگه یه مهمونی بزرگ داشته باشی ممکنه ببینین همدیگه رو بعدی می‌شه 150 نفره اینا اونایی‌ان که مثلا آشنایین با هم دوستی دارین با هم ولی دوست صمیمی نیستن اینا مثلا حالا یه عروسی بزرگی باشه یه ختمی باشه یه همچین برنامه‌هایی باشه ممکنه همدیگر رو ببینین این عدد 150 هم همون عددیه که ما بیشتر می‌شنویمش وقتی که اسم عدد دانبار رو میارن البته دقیق نیست


audio: eCPXFZB1dLw_0013.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
یک بازه‌ایه مثلا بین 100 تا 250 نفر ولی ایده رو داریم متوجه می‌شیم چیه دیگه باز بعد از این 150 نفر دایره 500 نفره آشناهاست بعد دایره هزار و 500 نفره آدمایی که مثلا می‌تونیم بشناسیم به قیافه ممکنه بشناسیم‌شون بعد آدما هم از دایره‌ای به دایره دیگه‌ای ممکنه برن جابه‌جا بشن ولی ایده اینه که ظرفیت ما برای هر رابطه‌ای یه حدی داره رابطه‌مون با بعضیا قوی‌تره اینم خیلی نکته مهمیه به‌خاطر اینکه


audio: eCPXFZB1dLw_0014.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
وقت بیشتری گذاشتیم که اون رابطه رو بسازیم و تقویت کنیم توی همین دایره‌ها آقای دانبار می‌گه وقتی ازدواج می‌کنی یا وقتی مثلا وارد رابطه رمانتیک جدی می‌شی دو تا دوست احتمالا از دست می‌دی حالا از دست ممکنه ندی ولی آدم جدید که بیاد تو دایره خیلی خیلی کوچیکت باید آدم دیگه بره بیرون که جا باز کنه و بعد از اون دایره بعدی هم دو نفر باید برن جابه‌جا بشن و بعدی بعدی یعنی عاشق شدن به اندازه از دست دادن دو تا دوست برامون میوفته بعضی وقتا


audio: eCPXFZB1dLw_0015.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
چیزی که احتمالا تجربه‌ها هم خیلی‌ها تاییدش می‌کنه یا نکته دیگه اینکه می‌گه 200 ساعت تقریبا باید ظرف چند ماه وقت بگذاری 200 ساعت که یک آدمی از دایره آشناها بیاد تبدیل بشه به دوست


audio: eCPXFZB1dLw_0017.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
از یه دایره‌ای بیاد توی دایره کوچکتری 200 ساعت 200 ساعت وقت کمی نیست یه کسی رو بخوای بیاریش توی 50 تا از 150 تا 200 ساعت باید وقت بذاری سرمایه گذاری سنگینیه واقعا حالا همه این عددا رو یادمون باشه باهاشون مثل اندازه‌گیری آزمایشگاهی و اینا برخورد نکنیم دیگه اینا فقط واسه اینه که یه ایده‌ی کلی رو نشون‌مون بده یعنی برخورد من باهاش اینطوریه واقعا نه اینکه دقیقا 50 تا کو؟ 5 تای من کو؟ 150 تای من کو؟ ایده کلی‌اش مثلا اینه برا من


audio: eCPXFZB1dLw_0018.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
که آره دوست پیدا کردن زمان می‌بره رابطه ساختن کار می‌بره کار می‌بره، واقعا کار می‌بره وقت می‌بره مثل هر پروژه جدی دیگه‌ای باید براش وقت بذاری و اینکه توانایی مغز ما برای اینکه اطلاعات رو نگهداره با آدما بخواد سر و کله بزنه تعامل کنه محدوده حالا صحبت محدودیت که می‌شه حرف جالب می‌شه چون سوال طبیعتا اینه که عدد 150 رو از کجا درآورده این؟ از کجا رسیده؟ چیکار کرده رسیده به عدد 150؟ آقای دانبار


audio: eCPXFZB1dLw_0019.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
ایشون اومده اندازه یه قسمتی از مغز پرایمت‌ها رو نخستی‌سانان رو مقایسه کرده با اندازه گروه‌های اجتماعی که پرایمت‌ها باهاشون تعامل دارن، یعنی چی؟ ببینیم اینایی که مغزشون انقده گروهی که باهاشون تعامل دارن چند نفره‌ست؟ اینا رو نگاه کرده در نخستی‌سان‌های مختلف بعد انسان رو هم برده گفته حالا با این اندازه مغزی که انسان داره اندازه نئوکورتکسی که انسان داره این عددش باید چند باشه؟ اگه بخواد از همون الگو تبعیت کنه


audio: eCPXFZB1dLw_0020.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
رسیده به عدد 150 تا کلا هم ایده این طوریه که هر چی نئوکورتکس بزرگتر اندازه گروه هم بزرگتر از نظر فرگشتی هم جور در میاد


audio: eCPXFZB1dLw_0022.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
یعنی ما تو قبیله زندگی می‌کنیم تو گروه زندگی می‌کنیم باید با بقیه باشیم باید با هم کار کنیم اصلا یه تئوری هست که می‌گه مغز ما تکامل پیدا کرده برای همین تعامل‌های اجتماعی عدد دانبار هم رو همین تئوری سوار شده دیگه می‌گه آره ما باید تو یه گروهی باشیم حالا گروه چقدری باید باشه؟ به نظر می‌رسه یه عدد اپتیمومی وجود داره یه عدد بهینه‌ای هست برای ما می‌شه مثلا بین 150 تا 250 نفر


audio: eCPXFZB1dLw_0024.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
یه تئوری جالبی هم پشت این هست که اندازه مغز ما رو مرتبط می‌کنه با تعداد آدمایی که می‌تونیم باهاشون دوست باشیم تئوری هم اینه که این نئوکورتکس این قسمت مغز کارش کار چیه؟ کار زبانه کارش توانایی‌های شناختیه در واقع این کارها بهش نسبت داده می‌شه و نسبت نئوکورتکس به اندازه بدن ربط داره به اینکه سیستم‌های اجتماعی که ما می‌تونیم از پسشون بر بیایم چقدر می‌تونن پیچیده باشن


audio: eCPXFZB1dLw_0025.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
پایه این نظریه آقای دانبار از یه همچین جایی میاد بعد اینو آمدن مقایسه کردن با عددهایی که از مطالعات روی انسان‌ها و گروه‌ها و جوامع انسانی در میاد ببینیم که به چه عددی برسه احتمال فروپاشی گروه مثلا می‌ره بالا دیدن اه! این با این عدد 150 جور در میاد بعد اومدن تعمیمش دادن نشانه‌هاش رو دیدن در جوامع شکارچی گردآورنده اولیه نشانه‌هاش رو دیدن در اندازه شرکت‌ها در دنیای امروز


audio: eCPXFZB1dLw_0026.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
چند تا پرسنل دارن معمولا شرکت‌ها؟ کارگرهای کارخونه‌ها واحدهای نظامی هی اومدن بررسی کردن بررسی کردن دیدن مثلا آدما واسه چند نفر کارت تبریک کریسمس می‌فرستن دیدن اه! این عدد 150 سر و کله‌اش اونجا هم پیدا می‌شه میانگین تعداد مهمون‌هایی که واسه عروسی دعوت می‌کنن مثلا 148 تا، نزدیکه من نمی‌خوام بگم عدد دقیقه ها! می‌خوایم بگیم که ایده براش شواهدی هم وجود داره پیدا می‌شه واحدهای نظامی چی چی مثلا


audio: eCPXFZB1dLw_0027.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
در امپراتوری روم 140 نفری بودن قبائل یکجا نشین شده هزاران سال قبل تعدادشون همین دوروبر بوده روستاهای انگلیس از قرن یازده میلادی جمعیت‌شون 150 نفر بوده قرن هیجده 160 نفر بوده الان می‌گه این آمیش‌هایی که در قبیله‌ها زندگی می‌کنن اینا مثلا 150 تا که بشن می‌شکنن گروه رو کوچیک می‌کنن حتی 2011 آمدن توییتر رو مطالعه کردن اینا دیدن که آدما با یه چیزی بین 100 تا 200 نفر کاربر تعامل دارن معمولا


audio: eCPXFZB1dLw_0028.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
این خیلی کارکردای جالبی می‌تونه داشته باشه یه جا مثلا ایشون داشت حرف می‌زد درباره اینکه در طول صدها سال زندگی قبیله‌ای آدما گروه‌شون رو در همین دوروبر 150 نفر نگه می‌داشتن وقتی بیشتر می‌شد می‌رفتن یه جای دیگه شما قبیله‌های بزرگتر از این پیدا نمی‌کردی خیلی آدمای تک و تنها هم پیدا نمی‌کردی یعنی ما انگار اهلی شدیم برای زندگی در قبیله و اون قبیله و گروه هم که برامون حالت بهینه رو داره 150 نفره


audio: eCPXFZB1dLw_0029.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
خیلی جاها می‌شه این حرف رو برد خیلی جورا می‌شه بهش فکر کرد من رو عددش واقعا خیلی قفل نیستم هم دقتشو نمی‌دونم تو همین چیزایی که خوندم هم دیدم یه دامنیه و خیلی براش بالا پایین می‌گن و اینا اما به قول اون جوک که می‌گفت از طرز فکرش خوشم اومد منم از طرز فکرش خیلی خوشم اومد و فکر کردم که هم فکر کردن به اون عدد 150 نفر که براش احتمالا نمونه بیشتر پیدا می‌کنیم وقتی فکر کنیم هم از اون مهمتر، از اون مهمتر فکر کردن به این محدودیت‌ها


audio: eCPXFZB1dLw_0030.opus
source: youtube
source_id: eCPXFZB1dLw
invalidation: VALID
text:
به اینکه رابطه‌ها با یه تعداد مشخصی می‌تونه باشه در هر سطحی و برای اینکه تغییر سطح بدی چه انرژی، چه وقتی لازمه بذاری اینم نکته‌ای بود که از فکر کردن به این نظریه آقای دانبار من بهش رسیدم و به نظرم برام چیز مفیدی خواهد بود


audio: uwahr6tUrK4_0001.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
این ویدیو درباره‌ی سیستم آموزشیه تاریخچه سیستم آموزشی و مدرسه‌ست درباره یه چیزیه که امکان نداره هیچ‌کدوم ما باهاش تجربه‌ای تا حالا نداشته باشیم با سیستمه از نزدیک تجربه دست اول نداشته باشیم حتما حداقل یه چند سالی رو توش گذروندیم ممکنه هنوز هم یه طوری باهاش یه جای دنیا درگیر باشیم و اینکه آدم کنجکاوی باشیم وقتی مثلا کانال یوتیوب بی‌پلاس رو می‌بینیم احتمالا هستیم احتمالا یه وقتایی به این فکر کردیم که این سیستمی که الان هست


audio: uwahr6tUrK4_0002.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
کم‌وبیش همه جای دنیا سر و شکلش شبیه همه این سیستم خوبیه؟ این بهترین سیستمیه که می‌تونیم داشته باشیم؟ این از کجا اومده؟ برای چی طراحی شده این؟ اصلا کجای دنیا اول به فکرشون رسید که یه همچین سیستمی درست کنن؟ چرا به همچین نیازی رسیدن؟ سیستم‌شون جواب نیازشون رو می‌داد یا نمی‌داد؟ اگه می‌داد نیازشون چقدر شبیه نیازهای امروز ما هست؟ ما قبلا درباره اینا یه کم صحبت کردیم این ویدیو نکته‌ش اینه که قصه رو تاریخی نگاه می‌کنیم توش


audio: uwahr6tUrK4_0003.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
می‌ریم ببینیم واقعا کجای دنیا اول این سیستم رو درست کردن؟ در چه زمانی و برای چی؟ خیلی هم داستان جالبی داره من چند سالی هست که ذهنم به موضوع مدرسه حساسه و بهش فکر می‌کنم یه نقطه مهم توی این کنجکاویم هم دیدن این ویدیو بوده احتمالا 8 سال، 10 سال پیش سال‌ها قبل از اینکه خودم تو یوتیوب کار کنم این ویدیو رو دیدم یه چیزی که اینجا توجه‌م جلب شد این بود که همه جای دنیا یه حد زیادی از سیستم آموزشی شبیه همه یعنی همه جای دنیا


audio: uwahr6tUrK4_0004.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
خیلی جاهای دنیا بچه‌ها 6 سالگی، 7 سالگی تقریبا می‌رن یه جایی مثل مدرسه و تو یه چارچوبی که خیلی شبیه همه یه چیزایی یاد می‌گیرن که اونم سرفصل‌هاش خیلیاش شبیه همه ولی این سیستم حالا از کجا اومده؟ چی شده که مدرسه به وجود اومده؟ چون ما می‌دونیم مثلا 200 سال پیش در انگلستان، در فرانسه برنامه آموزش همگانی وجود نداشت همچین چیزی نبود اختراع تقریبا تازه‌ایه سیستم مدرسه‌ی اینطوری چرا وجود نداشت؟


audio: uwahr6tUrK4_0005.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
چون کار خیلی پرهزینه‌ای بود کار خیلی پر دردسری بود و فایده زیادی هم کسی براش نمی‌دید نه سیاستمداری بهش فکر می‌کرد واقعا نکته‌ای نداشت برای کسی سازوکار منسجمی هم در نتیجه براش نبود سازمان مدرسه اصلا نداشتیم آموزش اینطوری وظیفه دولت نبود یه سری مدرسه بود مثلا توی شهرای بعضی از شهرای بزرگ اروپایی مدرسه‌ای بود متعلق به کلیسا برا سیستم کلیسا کار می‌کرد اولین کسی که تلاش کرد یه سیستم آموزشی درست بکنه برای بچه‌ها


audio: uwahr6tUrK4_0006.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
فردریش کبیر بود یعنی در زمان ایشون که امپراتور پروس بود یه جایی گفتن درست کنیم که دولت برنامه‌ریزیش بکنه دولت اداره‌ش بکنه و بچه‌ها برن توش یه آموزش پایه‌ای ببینن پولش رو همه رو کی بده؟ دولت بده برای مردم مجانی باشه خیلی ایده انقلابی بود دیگه گفتیم کجا مطرح شد؟ در امپراتوری پروس در قرن 18 قرن 18 پروس یه امپراتوری بود در شمال آلمان امروز بعضی از ساختارهای دولت مدرن، سیستم حقوقی


audio: uwahr6tUrK4_0007.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
یا همین سیستم آموزش مدرن اینا اولین بار در امپراتوری پروس شکل گرفت و در زمان حکومت فردریک کبیر یه چیزای دیگه‌ای هم هست که اولین بار در پروس بوده ما اونا رو تو ویدیوی دیگری به بعضیاش اشاره کردیم اونا مال قرن نوزدهه الان ولی داریم صحبت 100 سال قبلش رو می‌کنیم قرن 18 این فردریک کبیر خیلی امپراتور شاخی بود 48 سال هم در پروس حکومت کرد 1740 به تخت نشست آدمی بود علاقه‌مند به شعر و علاقه‌مند به موسیقی و


audio: uwahr6tUrK4_0008.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
آرزو داشت برلین بشه پایتخت فرهنگی اروپا و در زمان ایشون کتابخونه برلین درست شد ساختمان اپرای برلین درست شد 1740 داریم می‌گیم که اینا هنوز هم هست و هنوز هم نهادهای مهمیه ولی ایشون کسی بود که در زمانش این اتفاقا در برلین افتاد یکی از کارای این آقای فردریک راه انداختن این سیستم آموزشی بود برای بچه‌های 5 تا 13 سال حالا چیزی که اونجا یاد می‌گرفتن شبیه امروز نبود مثلا ریاضی کلا درس اضافه بود


audio: uwahr6tUrK4_0009.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
اگر کسی ریاضی می‌خواست بخونه باید پول اضافه براش می‌داد ولی کلیت قصه اینکه یه سیستمی با هزینه دولت درست بشه برای اینکه سطح فرهنگ جامعه بره بالا ایده‌ای بود که مال این دوره بود بعد این آقا در 1786 مرد و امپراتوری پروس هم ضعیف شد و قدرت رقیب‌شون همسایه فرانسه قدرت گرفت با ناپلئون و در جنگ‌های ناپلئونی اینا شکست سختی خوردن و یکی از نتایج این شکست این شد که


audio: uwahr6tUrK4_0010.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
گفتن که آقا ما این سیستم آموزشی که داریم رو باید ازش یه طوری استفاده کنیم که یه شهروندایی بهمون بده که اون برنامه‌ای رو که ما می‌خوایم بتونن اجرا کنن یعنی مای حکومت یه برنامه‌ای داریم یه کاری می‌خوایم بکنیم یه بازوی اجرایی براش می‌خوایم اون باید شهروند باشه شهرونده چطوری اون کاری که ما می‌خوایم بکنیم رو انجام بده؟ چطوری بهش بگیم چیکار بکن و اون هم پی حرف ما بره؟ اینو باید بهش یه سری آموزش بدیم کجا آموزش بدیم؟ تو همین مدرسه


audio: uwahr6tUrK4_0011.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
مدرسه اون جاییه که ما باید توش اون شهروندایی رو که می‌خوایم و لازم داریم اونا رو اونجا درست کنیم پشت ایده آموزش اجباری هم واقعا افکار فیلسوفان بود مارتین لوتر که عملا بنیانگذار شاخه پروتستان مسیحیت بود قرن 16 درباره این صحبت کرده بود که ما همه رو باید بفرستیم مدرسه در سن پایین دولت اون نگاهی رو که به دنیا داره باید از بچگی در مغز شهروندان بکاره ترویج کنه از زمان لوتر تا فیلسوفان قرن 18 آلمان


audio: uwahr6tUrK4_0012.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
مثل یوهان فیشته که ایشون هم فیلسوف مهمیه از پدران ملی‌گرایی آلمانیه اینا هم بعدا داشتن می‌گفتن که این شکست ما در برابر فرانسه، شکست ما در برابر ناپلئون نشون می‌ده که ما سیستم آموزشی‌مون رو باید اصلاح کنیم که جامعه قوی‌تری بسازیم جامعه بهتری بسازیم یعنی باید به بچه‌ها چی یاد بدیم تو مدرسه؟ باید اینا رو مسئولیت‌پذیر بار بیاریم باید یه کاری کنیم که حرف‌شنو باشن اطاعت و وظیفه‌شناسی داشته باشن


audio: uwahr6tUrK4_0013.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
اینا رو باید تو مدرسه یاد بگیرن اصلا محتوای آموزشی حالا اینایی که می‌گم همه نقل قول از ایشون نیستا اینا اون سیستم آموزشی که شکل گرفت دارم می‌گم چه فکری پشتش بود سیستم آموزشی که شکل گرفت سه تا چیز رو روش تاکید داشت ملی‌گرایی، توسعه تکنولوژی و آموزش علوم طبیعی این ایده‌ایه که بر اساسش شروع کردن مدرسه عمومی رو درست کردن این آقای فیشته البته متفکر خیلی مهمیه بعدها اسمش در قرن بیستم با اوج گرفتن نازیسم در آلمان


audio: uwahr6tUrK4_0014.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
زیاد شنیده شد منتها در زمان خودش هم آدم مهمی بود به عنوان استاد دانشگاه برلین جایگاه معتبری هم داشت بین سیاستمدارهای پروس هم طرفدار زیاد پیدا کرده بود دقت کنیم داره چی می‌شه دیگه یه ایده‌ای که داره می‌آد اینه که ما دولت، حکومت ما یه فکری داریم ما یک برنامه‌ای داریم می‌خوایم بزرگ شیم یه نگاهی به دنیا داریم می‌خوایم پیشرفت کنیم، توسعه، هرچی برای این کار یه ابزاری که می‌خوایم جامعه‌ست که بازوی پیش‌برنده این باشه


audio: uwahr6tUrK4_0015.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
باید جامعه در راه هدف ما بجنگه حرف ما رو گوش کنه و ما اینا رو اینطوری باید بار بیاریم که این کارها رو بکنه و باید هزینه کنیم برای این کار و باید با خرج خودمون جامعه رو اینطوری تربیت کنیم همه رو باید اجبار کنیم برن مدرسه مدرسه‌ای که ما پولش رو می‌دیم و اونجا می‌کنیم‌شون اونی که می‌خوایم بشن اون شهروندانی که لازم داریم در پروس خلاصه قصه اینه مدل آموزشی جدید با این فکر پیاده شد پیاده شد و گسترشش هم دادن و


audio: uwahr6tUrK4_0016.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
مخصوصا در طول قرن 19 سال‌های 1800 گسترش زیادی پیدا کرد و به خاطر این اصلاحات آموزشی یا همزمان با این اصلاحات آموزشی حکومت پروس خیلی قدرت گرفت قوی شد انقدری که بعدا اومدن ارتش فرانسه رو در زمان امپراتوری ناپلئون سوم اصلا شکست هم دادن بعد پیشرفت‌های پروسی‌ها فقط این نبود دیگه پیشرفت‌هاشون در زمینه‌های دیگه بود مخصوصا در زمینه‌های نظامی  که اصلا یه کمکی که کرده بود برن جلو همین بود خیلی زیاد پیشرفت کرده بودن


audio: uwahr6tUrK4_0017.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
این پیشرفت‌ها یه چیزی رو که نشون داد به خیلی‌ها این بود که این سیستم آموزشی اینا داره درست کار می‌کنه سیستم آموزشی متمرکز به اینا کمک کرده که اون کاری رو که می‌خوان بتونن انجام بدن چون شهرونداشون اونطوری که می‌خواستن تربیت کردن و کم‌کم سیاستمدارای کشورهای دیگه هم شاخک‌هاشون تیز شد بقیه کشورها هم افتادن به فکر اینکه یه سیستم آموزشی درست کنن مثل پروس متمرکز باشه دیگه این شد اون دوره‌ای که از بقیه دنیا راه می‌افتادن بیان به پروس


audio: uwahr6tUrK4_0018.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
ببینن که سیستم آموزشی اینا چیه اینو مطالعه‌ش می‌کردن از جمله اینا یک آمریکایی بود به نام هورس مان ایشون 1843 از کنگره آمریکا سفر کرد پروس که بره با سیستم آموزشی اونا آشنا بشه و واقعا اون سفر شد شروع‌کننده‌ی توسعه سیستم آموزشی پروسی در جهان یعنی هم در آمریکا شروع کرد هم بعدا جاهای دیگه چون ایشون بعدا رفت توی کنگره و خیلی کار کرد خیلی تلاش کرد


audio: uwahr6tUrK4_0019.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
که این سیستم آموزش همگانی اجباری دولتی به سبک پروس در آمریکا هم پیاده بشه یه طوری پیاده شد که 1910 بیش از 70 درصد بچه‌های آمریکایی داشتن تو مدرسه‌هایی به سبک مدارس پروسی درس می‌خوندن 70 درصد و بعد تو آمریکا که شد یه مدل موفق دیگه کم‌کم بقیه جاهای دنیا هم همین مدل رو شروع کردن پیاده کردن واقعا هم مدل موفقی بود مدلی هم هست که در دوران صنعتی شدن طراحی شده


audio: uwahr6tUrK4_0020.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
و توسعه پیدا کرده یعنی برا همینم بر اساس مدل کارخونه‌ست یادمونم باشه دیگه داریم درباره قرن 19 حرف می‌زنیم مدرسه اول فقط توی شهرای بزرگ بود بعد گفتن که نه ما اینو می‌خوایم جاهای مختلف ببریم ولی یه طرز فکری باید پشتش باشه که بتونیم جاهای مختلف اینو اجرا کنیم بیایم یه مدل واحدی بسازیم مثل کارخونه همه‌جا همینطوری همون مدلی درستش کنیم چیکار می‌خوایم بکنیم؟ یادآوری کنیم می‌خوایم برامون آدمایی تربیت کنه در سرتاسر کشور


audio: uwahr6tUrK4_0021.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
که اینا بتونن بخونن بنویسن یه خرده ریاضی بدونن، یه خرده علوم طبیعی بدونن و پی حرف ما برن یعنی حرف گوش کن باشن نظم بپذیرن، حرف گوش کن باشن از سلسله مراتب قدرت حرف‌شنوی داشته باشن کاری رو که بهشون می‌گی بکنن و واقعا هم ایده جواب داد خوب هم جواب داد برای دنیای اون روز جواب داد چون برای دنیای اون روز هم طراحی شده بود برای مشکلات اون موقع هم طراحی شده بود و همه قصه هم همینه


audio: uwahr6tUrK4_0022.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
که دنیای امروز ما با دنیای اون روز یه سری فرق‌هایی داره که باعث می‌شه اون مدله دیگه مدل ایده‌آلی نباشه مدل پروسی خیلی مدل خوبی بود برای دنیای قرن 19 ساخته شده بود که آماده کنه جامعه رو برای آینده‌ش و این کار رو هم کرد چون آینده صنعتی که اومد جامعه براش آماده بود همه حرف گوش‌کن، منظم، با دیسیپلین بلد بودن برن تو کارخونه چطوری میخ‌شون رو بزنن 8 ساعت و بیان خونه


audio: uwahr6tUrK4_0023.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
ولی ما امروز اگه بخوایم برای آینده خودمون یه جامعه‌ای درست کنیم آیا واقعا همون رو می‌خوایم همونا چیزاییه که لازم داریم که بدونن اطلاعات رو مثلا از معلم بتونن برن بگیرن بعد حرف‌شنوی داشته باشن بعد جدول ضرب مثلا بلد باشن این واقعا یه چیزیه که باید بهش فکر کرد در زمانی که سیستم آموزشی پروسی شکل گرفت اطلاعات در دسترس همه نبود شما اطلاعات می‌خواستی یا باید می‌رفتی سراغ معلم یا باید می‌رفتی سراغ کتاب


audio: uwahr6tUrK4_0026.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
یوگلی تلفظ می‌کرد و منم واقعا هیچ راه دیگه‌ای نداشتم که بفهمم این یوگلی نیست منم فکر می‌کردم این یوگلیه این در دنیای قدیم اگر بود ما همینطوری یوگلی یوگلی بزرگ می‌شدیم هیچ وقتم ممکن بود اصلا نفهمیم یا خیلی دیگه دیر بفهمیم ولی دنیای امروز که این نیست که دنیایی که توش این همه اطلاعات هست اصلا فراوانی اطلاعات هست انقدر اطلاعات زیاده که نمی‌دونی چیکار بکنی غرق داری می‌شی توی اطلاعات این یه چیز دیگه‌ای می‌خواد تو برای آینده توی این دنیا که بخوای آماده بشی


audio: uwahr6tUrK4_0027.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
یه جور دیگه واقعا باید تربیت بشی یه چیزای دیگه باید یاد بگیری خیلی واضحه این ولی واقعا حواس‌مون بهش نیست یا به اشتباه کردن فکر کنیم من خیلی به این فکر می‌کنم اینکه ما انقدر از اشتباه کردن می‌ترسیم انقدر نگران اشتباه کردنیم هم خودمون نگرانشیم هم به همدیگه فضای اشتباه کردن نمی‌دیم بچه اشتباه می‌کنه می‌خوایم حتما درست کنیم که نه اینجا اشتباهه این اینطوری درست نیست


audio: uwahr6tUrK4_0028.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
این ریشه‌ش یه خرده واقعا شاید تو همین سیستم مدرسه ما باشه دیگه قبل‌تر یکی از ویژگی‌های مدرسه پروسی همین امتحان استاندارد بود سیستم کارخونه‌ست، استاندارده باید مطمئن بشن که این خروجی‌ها همه توی این چهارچوبه ورودی‌ها همه تو این چهارچوبه همه اونایی که بین 5 تا 6 سال‌شونه 6 تا 7 سال‌شونه 7 تا 8 سال‌شونه از این ماه تا این ماه به دنیا اومدن کارخونه‌ست ما باید اینطوری بسته‌بندی کنیم ورودی‌ها رو خروجی‌ها رو هم باید بسته‌بندی کنیم ببینیم نمره از 20 اینا 18 شدن اینا 17 شدن، اینا 16 شدن


audio: uwahr6tUrK4_0029.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
این امتحان استاندارد جزو ویژگی‌های سیستم پروسی بوده انگار و امتحان نکته‌ش چیه؟ که من سوال می‌کنم من معلم شمای دانش آموز جواب می‌دی اگه جواب درست بدی نمره می‌گیری اشتباه کنی نمره‌ت کم می‌شه ده تا غلط داشته باشی مثلا 10 می‌شی از 20 خب تو این روش ارزیابی دانش‌آموز مثلا برخورد درست با اشتباه رو یاد نمی‌گیره اشتباه در امتحان باعث می‌شه نمره‌ت کم بشه یعنی فقط بده از اشتباه فقط بدی می‌بینه، فقط ضرر می‌بینه


audio: uwahr6tUrK4_0031.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
اینکه یاد بگیریم با اشتباه چیکار کنیم یک بخشی از فرآیند واقعا یاد گرفتن یادگیریه اگه از اشتباه بترسیم اگه اشتباه برامون شکست باشه کارمون در دنیای امروز خیلی سخت می‌شه و واقعا این مهارتی نیست که اینجا به دردمون بخوره برعکس ما یه کسی رو می‌خوایم که از اشتباه نترسه خیلی راحت باشه با اشتباه کردن با حتی شکست خوردن چون ما احتیاج به تجربه‌های متنوع داریم


audio: uwahr6tUrK4_0032.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
حل مسئله‌های امروز احتیاج به اشتباه‌های زیاد داره ما مهارتی که امروز لازم داریم برعکس‌شه ما امروز می‌خوایم که به اشتباه خیلی حساس نباشیم خیلی نترسیم از اشتباه کردن چون ترسیدن از اشتباه کردن می‌شه ترسیدن از حرف زدن ترسیدن از بستن خلاقیت ترسیدن از امتحان کردن چیزای جدید و کم شدن توان آدم برای حل مسئله‌ها یا به همین امتحان استاندارد فکر کنیم


audio: uwahr6tUrK4_0033.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
امتحان استاندارد چیه؟ یک سوالیه که جوابش از قبل معلومه اونو شما می‌ذاری جلوی من دانش‌آموز و وظیفه من بالاترین هنر من اینه که جواب اینی رو که از قبل معلومه بدونم


audio: uwahr6tUrK4_0034.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
چیزی که از من می‌خوای خوب باشم اینه مدرسه یعنی ما رو آماده می‌کنه برای اینکه مواجه بشیم با سوال‌هایی که جواب‌شون از قبل معلومه در زندگی واقعی ولی چی؟ در کار واقعی ولی چی؟ ما همه‌ش با سوالایی مواجه می‌شیم که هیچکی جواب دقیق‌شون رو نمی‌دونه مهارتی که اینجا لازم داریم اینه که کسایی باشن که بتونن پاسخ‌های مختلف تولید کنن برای یک مسئله پاسخ‌های محتمل مختلف تولید کنن بعد از اشتباه نترسن


audio: uwahr6tUrK4_0035.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
در برابر اشتباه، خطا کردن هم انعطاف‌پذیر باشن قابلیت اشتباه کردن داشته باشن یاد گرفتن ازش داشته باشن بتونن واگرا فکر کنن اصلا بتونن واگرا فکر کنن


audio: uwahr6tUrK4_0037.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
اینکه ذهن آدم بتونه چندتا سناریو برای حل مسئله تولید کنه ضروریه برای مواجه شدن با کارای، با مسائل و مشکلاتی که مثلا ما باهاش سروکله می‌زنیم دیگه درسته؟ حالا اگه ولی بفهمیم امتحان استاندارد توان ما رو برای این تفکر واگرا کم می‌کنه چی؟ این اون‌وقت نشون نمی‌ده که این مدل پروسی که یه پایه‌ش امتحان استاندارده و خیلی مناسب بوده برای عصر صنعتی برای امروز ما که دنبال تفکر واگرا هستیم مناسب نیست؟


audio: uwahr6tUrK4_0038.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
این به نظرم خیلی سوال واردیه و هستن یه کسایی که خیلی قوی ادعا می‌کنن که اینطوریه می‌گن واقعا سیستم امتحان استاندارد تفکر واگرایی ما رو ضعیف می‌کنه ما یه خرده مختصرتر از قول ست گودین تو این ویدیو درباره این صحبت کردیم این ویدیویی که لینکش بالاست آقای کن رابینسون ایشونم چند تا تدتاک و ویدیوی خیلی جالب درباره همین داره من اونا رو بعضیاش رو دیدم به نظرم خیلی جالبه ایشون هم از منتقدین سیستم آموزش معاصره


audio: uwahr6tUrK4_0039.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
یعنی بود الان فوت کرده می‌گفتش که این الگوبرداری از کارخونه برای ما مشکل سازه کارخونه برای اینکه تولید انبوه بکنه باید مواد خامش رو ویژگی‌های یکسان بهشون بده دسته‌بندی‌های اینطوری بکنه اینطوریه که می‌تونه با یه فرآیند استاندارد تولید انبوه بکنه پیش‌فرض اینایی که سیستم پروسی رو طراحی کردن این بوده که بچه‌ها همه استعدادهاشون مشترکه شبیه همه دقت کنیم این سیستم مال وقتیه که یعنی وقتی طراحی شده که داروین هنوز نیامده


audio: uwahr6tUrK4_0040.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
هنوز داروین نیامده هنوز کسی ایده‌ای از فرگشت مثلا نداره اصلا نیست این ایده‌ها و اون‌وقت یه کسانی مثل این آقای رابینسون می‌گن که این استانداردسازی که خیلی به درد ما خورده در قرن نوزده و بیست الان برای مهارت‌های خلاقیت و حل مسئله که همه می‌گن که نیاز امروز و آینده ماست اینا خوب که نیستن هیچ ضرر هم دارن ضعیف‌شون هم می‌کنن هم حرف‌های خیلی جالبی می‌زنه ایشون هم خیلی جالب حرف می‌زنه


audio: uwahr6tUrK4_0041.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
پیشنهاد می‌کنم این ویدیوش رو مثلا یا چندتا از سخنرانی‌های تدش رو ببینین و البته فقط هم این آدما نیستن دیگه الان در سطح سیاست‌گذارها هم در سال‌های اخیر آدم‌های مهمی به این نتیجه رسیدن و برا همینم سیستم در جاهای مختلفی تغییر کرده الان خیلی جاها می‌شنویم که دارن درباره این تغییرها حرف می‌زنن و دارن عملا یه قدم‌هایی برمی‌دارن جهت درست کردنش با حذف کردن نمره با حذف کردن امتحان استاندارد از یک تعداد زیادی از مقاطع


audio: uwahr6tUrK4_0042.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
از پایین شروع می‌کنن می‌آن بالا همین که دوباره این تغییرها هم خیلی شبیه همه جاهای مختلف دنیا به نظر من این یه خرده داره نشون می‌ده که مشکل واقعیه مشکل واقعیه و درست هم شناسایی شده و احتمالا یه خرده دیر ولی بالاخره همه جا دارن همین راه‌حل‌ها رو پیاده می‌کنن ما حواس‌مون باشه اگر این مشکل پس درست شناسایی شده بود ببینیم بقیه پیامدهاش چی بود؟


audio: uwahr6tUrK4_0043.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
شاید خودمون بتونیم یه مقداری جلوی اون اشکالاتش رو بگیریم به‌خاطر اینکه اینم باز یه مسئله دیگه‌ست دیگه اگر بچه بگیم تو مدرسه آماده نمی‌شه نسل جدید در مدرسه آماده نمی‌شه برای مسائل دنیای واقعی وظیفه خونه و خانواده و پدر و مادرش یه خرده‌ای سنگین‌تر می‌شه در حالی که امکان اونا یه خرده‌ای کمتره چون هر دوشون به احتمال زیاد دارن کار می‌کنن هر دو سر کارن، هر دو مشغولن برای همین در کنار پیشنهادهایی که


audio: uwahr6tUrK4_0044.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
بعضی‌ها تو تغییر سیستم آموزشی و اینا می‌دن می‌گن یک پیشنهادهای دیگه‌ای هم هست که می‌تونه اینجا اثر مثبت بذاره و باعث پیشرفت بشه در آینده اونم مثلا اینه که زمان کار کم بشه ما توی خلاصه کتاب آرمان‌شهری برای واقع‌گراها توی پادکست بی‌پلاس قبلا گفتیم گفتیم که اوایل انقلاب صنعتی می‌گفتن که بیکاری، بطالت اینا خیلی بده همه باید همه‌ش کار کنن فلان ولی بعدا این دیدگاه یه خرده تغییر کرد


audio: uwahr6tUrK4_0045.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
یه خرده تغییر کرد برتراند راسل یه مقاله‌ای نوشت به نام در ستایش بطالت 1932 و اونجا گفت که اگه هدف انقلاب صنعتی این بود که رفاه آدما بیشتر بشه در واقع قرار بود زندگی‌ها راحت‌تر از گذشته بشه چرا تکنولوژی که داره پیشرفت می‌کنه کارا که داره آسون‌تر می‌شه زمان کاری آدم‌ها کم نمی‌شه؟ از زمان فورد تا امروز هم ساعت کاری تقریبا تغییر خاصی نکرده


audio: uwahr6tUrK4_0046.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
در حالی که به کمک توسعه ارتباطات و تکنولوژی و اینا کارا داره خیلی سریع‌تر از قبل انجام می‌شه بعد از انقلاب صنعتی خیلی چیزا عوض شده رفاه خیلی بیشتر شده، پزشکی خیلی پیشرفت کرده عمر آدم خیلی زیاد شده ولی ساعت کاری نسبت به همه این تغییرات خیلی تغییر نکرده کم نشده در واقع اون موقع راسل 1932 می‌گفتش که سیستم اقتصادی باید ساعت کاری آدما رو کم کنه والدین اینطوری وقت بیشتری خواهند داشت


audio: uwahr6tUrK4_0047.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
برای اینکه فرزندان‌شون رو تربیت کنن و می‌گفت اگه والدین وقت بیشتری داشته باشن بچه‌ها در خانواده بهتر می‌تونن مهارت‌هایی رو که لازم دارن برای آینده کسب کنن ضمن اینکه به جز این آموزش دیدن از خانواده این مزیت رو هم داره که یه خرده باعث تنوع فکری هم می‌شه چون همه فکرشون رو از یه سیستم متمرکز نمی‌گیرن همه بچه‌ها رو یه جا همه چی‌شون رو از یه جا یاد نمی‌گیرن اینم راستش منو خیلی به فکر فرو برد


audio: uwahr6tUrK4_0048.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
که آره این سیستم آموزش متمرکز استاندارد خیلی قدرت می‌ده به دست دولت همه جای دنیا و اینطوری دولت خیلی زورش بیشتر از کسانیه که ایده‌های مخالف دولت داشته باشن من مثلا خودم همیشه از اونایی‌ام که می‌گم آره چه خوب که مثلا نهاد دولت هست و نهاد دولت مثلا در آمریکا دست ضد واکسن‌ها نیست مثلا فرض کن شما آنتی‌وکس‌ها سیاست‌گذار اصلی نیستن در کشورای بزرگ دنیا ولی خب این روی سکه هم هست که


audio: uwahr6tUrK4_0049.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
اینو مایی داریم می‌گیم که تو سیستم آموزشی بزرگ شدیم برای دفاع از دولت و ایده و خوانش و تفسیر این نهاد از همه پدیده‌ها یعنی واسه اینا تربیت شدیم اینم خلاصه یه خرده‌ای توجه من رو به خودش جلب کرد که آره با این سیستم متمرکز قدرت دولت هم برای اینکه روایت خودش رو به کرسی بشونه خیلی زیاده ولی کنجکاوی من نسبت به این موضوع چند سال پیش شروع شد با دیدن این ویدیو که می‌گفت


audio: uwahr6tUrK4_0050.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
ایده‌هایی که بنیان نظام آموزشی ما رو گذاشتن مال یه دنیای دیگه‌ان مال عصر روشنگری‌ان از نظر فرهنگی فکری اونجان از نظر اقتصادی هم در دوران بعد از انقلاب صنعتی‌ان و اینا برای دنیای امروز مناسب نیستن ما نیاز داریم که سیستم آموزشی رو یک جور دیگه بهش فکر کنیم تو این ویدیو ما از این گفتیم که این ایده که می‌گیم مال زمان انقلاب صنعتیه دقیقا از کجا اومده با چه هدفی طراحی شده چه نیازی رو می‌خواسته جواب بده


audio: uwahr6tUrK4_0051.opus
source: youtube
source_id: uwahr6tUrK4
invalidation: VALID
text:
و جوابی که الان دادیم یه خرده درباره صحبت کردیم یه مقدار عمیق‌تر و یه خرده گسترده‌تر بود از جوابی که من قبلا برای این سوال بلد بودم و حالا این کنجکاوی رو ادامه می‌دم و اگه چیز جدیدی هم پیدا کردم اگر برای شما هم جالبه


audio: 0FJUIqX-Fkw_0002.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
چای قهوه و کوکاکولا یه ویدئوی دیگه ساختیم لینکش این بالا هست اون‌جا قصه‌ی نوشیدنی‌های الکلی رو گفتیم


audio: 0FJUIqX-Fkw_0003.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
این‌جا می‌خوایم به کمک کتاب تاریخ جهان در شش لیوان بریم سراغ نوشیدنی‌های غیرالکلی سه تا نوشیدنی غیرالکلی بسیار بسیار محبوب من علی بندری هستم و این چنل یوتیوب بی‌پلاسه


audio: 0FJUIqX-Fkw_0008.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
و کسانی که نمی‌خواستن در طول روز تحت تاثیر الکل باشن مثلا.دانشمند بودن.تاجر بودن.کارمند بودن.روشن‌فکر بودن اینا قهوه رو ترجیح دادن به جز این این هم بود که قهوه بهشون انرژی می‌داد صبح‌ها کمک می‌کرد که سرحال بشن راحت بیدار بشن


audio: 0FJUIqX-Fkw_0009.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
برای همین قهوه‌خونه‌ها جای می‌خانه‌ها رو گرفتن در جامعه و کم کم شدن مرکز گفت‌وگوها و مناظره‌های سیاسی و آکادمیک


audio: 0FJUIqX-Fkw_0010.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
اولین قهوه‌خونه‌های انگلیس در اواسط قرن هفده شروع شد درست شدن جاشون و حال و هواشون هم فرق می‌کرد برخلاف می‌خونه‌ها که جاهای داغون و تاریک و چرکی بودن


audio: 0FJUIqX-Fkw_0011.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
قهوه‌خونه‌ها نور خوب داشتن میز و صندلی تر و تمیز و مرتب داشتن آدمای کاردرستی می‌رفتن اون‌جا تاجرها می‌رفتن آکادمیسین‌ها می‌رفتن متفکران سیاسی می‌رفتن می‌گفتن این‌جا محیط روشن‌فکریه روشن‌تر از می‌خونه هم هست می‌ریم اون‌جا و این آدما رو جذب کردن در نتیجه خیلی زود قهوه‌خونه‌ها شدن پاتوقی برای بحثای سیاسی یه مثال خیلی شاخص هم این کتاب یادآوری می‌کنه


audio: 0FJUIqX-Fkw_0012.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
می‌گه در سال 1600چارلز دوم در تبعید بود مدافعین بازگشتش به قدرت مناظره‌های این‌که چارلز باید برگرده و قدرت رو دوباره به دست بگیره تو قهوه‌خونه‌ها شروع کردن و ادعای کتاب اینه که این بحث و مناظراتی که از قهوه‌خونه‌ها شروع شد نقش خیلی مهمی داشت در برگشتن پادشاهی و پایان کار آقای اولیور کرامول


audio: 0FJUIqX-Fkw_0014.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
در اصل این چینی‌ها بودن که در قرن هفدهم چای رو با کشتی‌های تجاری فرستادن اروپا اواسط قرن شونزده اینا افتادن دنبال طلا و نقره‌ی بیشتر و اون موقع بود که روابط تجاری رو با پرتغالی‌ها شروع کردن اول هم ابریشم و.ظروف چینی و این جور چیزها صادر می‌کردن بعد کم کم رابطه رو گسترش دادن به اجناس دیگه و جاهای دیگه در اروپا


audio: 0FJUIqX-Fkw_0015.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
چای اون موقع پدیده‌ی نوظهوری در اروپا حساب می‌شد اول هلندی‌ها واردش کردن لوکس بود از قهوه گرون‌تر بود و مصرفش هم اوایل دارویی بود هلندی‌ها به عنوان دارو می‌آوردنش ولی به بریتانیا که رسید به سرعت محبوب شد بخشی از این علاقه به این خاطر بود که چای بین طبقه‌ی اشرافی و سلطنتی بریتانیا مد شد وقتی هم که قیمتش به حد منطقی‌تری رسید


audio: 0FJUIqX-Fkw_0016.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
طبقات پایین هم برای این‌که با کلاس به‌نظر بیان شروع کردن چای نوشیدن خیلی سریع کشور پر شد از چای‌خونه‌ها و باغ‌های چایی


audio: 0FJUIqX-Fkw_0018.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
مخصوصا بین زن‌ها چای خیلی محبوب شد چرا؟.چون قهوه‌خونه‌ها قانونشون این بود که زن‌ها نمی‌تونن بیان ورود زن به قهوه‌خونه ممنوع بود ولی چای‌خونه احتمالا چون تازه بود چنین قانونی نداشت زن‌ها می‌تونستن تنهایی برن اون‌جا و چایی بخرن و بخورن


audio: 0FJUIqX-Fkw_0020.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
چای که از قدیم در چین رواج داشت و مردم چایی می‌خوردن وقتی بین بریتانیایی‌ها جا افتاد و محبوب شد سوار کشتی‌های بریتانیایی شد و پاش رسید به بقیه‌ی اروپا و دنیای غرب


audio: 0FJUIqX-Fkw_0021.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
چای جای قهوه رو در محیط‌های صنعتی مثل کارخونه‌ها می‌گرفت و این هم‌زمان و شاید تاثیرگذار بود با انقلاب صنعتی چون‌که چای هم مثل قهوه کمک می‌کرد کارگرها هوشیار و بیدار بمونن و یه اثر مهم دیگه‌ای هم داشت آنتی‌باکتریال داشت و این کمک می‌کرد بیماری‌هایی که منشاءشون آب بود کم بشه


audio: 0FJUIqX-Fkw_0022.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
این یعنی کارگرها می‌تونستن بدون نگرانی این‌که از یکی دیگه مریضی‌ای چیزی بگیرن توی خونه‌های شلوغ‌تر با جمعیت زیادتری بخوابن


audio: 0FJUIqX-Fkw_0023.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
در نتیجه آدمای بیش‌تری می‌تونستن بیان کار کنن نیروی کار که بیش‌تر بشه یعنی کارخونه‌ها بیش‌تر می‌شن یعنی رونق صنعت


audio: 0FJUIqX-Fkw_0029.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
یک دانش‌مند و روحانی بریتانیایی اولین کسی بود که فرآیند حل کردن گاز در آب رو کشف کرد و تونست سودای گازدار اختراع کنه خیلی زود به عنوان یک نوشیدنی تر و تازه کننده جا افتاد


audio: 0FJUIqX-Fkw_0032.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
بطری کردن نوشیدنی رو ابداع کرد شما می‌تونستین بطری کنین و بفرستین این طرف اون طرف این محبوبیتشو بیش‌تر هم کرد


audio: 0FJUIqX-Fkw_0033.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
این سال 1805بود بعد 1909یعنی یک قرن بعدش یه آقایی دست‌گاهی اختراع کرد که مشتری بتونه مستقیم ازش سودا بگیره پدر و مادر همین دست‌گاه‌های نوشابه سازی که الان تو ساندویچیا هست


audio: 0FJUIqX-Fkw_0035.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
آمریکایی‌ها یک کار دیگه هم ک ردن آمدن شربت‌های میوه‌ای به سودا اضافه کردن و مزه‌ش رو دو پله بردن بالا


audio: 0FJUIqX-Fkw_0038.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
توی مجله‌های دارویی درباره‌ی کوکا خونده‌بود با اون یه مخلوطی درست کرد و بهش شراب هم اضافه کرد و چیزی درست کرد به نام شراب فرانسوی کوکا


audio: 0FJUIqX-Fkw_0044.opus
source: youtube
source_id: 0FJUIqX-Fkw
invalidation: VALID
text:
خلاصه‌ش ولی این‌که این کوکاکولا که الان می‌گن سه درصد مایعات دریافتی همه‌ی انسان‌ها در همه‌ی جهان رو تامین می‌کنه این با برداشته‌شدن سیاست‌های انزواطلبانه‌ی آمریکاست که تبدیل می‌شه به یک پدیده‌ی جهانی


audio: CiPlnUOAL38_0001.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
این ویدیو درباره‌ی جنگ داخلی آمریکاست ما تو ویدیوی قبلی که تاریخ آمریکای مدرن رو یه خرده‌ای تعریف کردیم تاریخ ایالات متحده آمریکا رو تعریف کردیم گفتیم که بریتانیایی‌ها از سال 1600 رفتن به آمریکای شمالی ظرف 120 سال تونستن نهایتا 13 تا مستعمره‌نشین اونجا رو آباد کنن همه در ساحل شرقی آمریکا بعد هم همین 13 تا گفتن که ما نمی‌خوایم دیگه جزو بریتانیا باشیم می‌خوایم مستقل باشیم و در 1783 مستقل شدن شدن ایالات متحده آمریکا


audio: CiPlnUOAL38_0002.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
سیزده تا ایالت اما بین 13 تا ایالت در ساحل شرقی در 1783 با اون چیزی که ما مثلا 1900 می‌بینیم خیلی فرق هست اون 13 تا کجا این 45 تا ایالت کجا در ابتدای قرن بیستم چه خبر بوده توی این 120 سال بعد از استقلال در آمریکا؟ تو این ویدیو یک نگاه کوتاه و سطحی می‌کنیم به یکی از مهم‌ترین اتفاقات این دوره و اونم هست جنگ داخلی آمریکا


audio: CiPlnUOAL38_0003.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
بعد از استقلال آمریکا ایالت‌ها هی بزرگ و بزرگ‌تر می‌شدن یعنی از ساحل شرقی بیشتر فاصله می‌گرفتن آمریکا به سمت غرب گسترش پیدا می‌کرد هم اون 13 تا ایالتی که زمان استقلال وجود داشتن پهناورتر می‌شدن هم به مرور ایالت‌های بیشتری اضافه می‌شدن وقتی رسیدیم به 1860 در آمریکا 34 تا ایالت بود 34 تا ایالت بود ولی خب اینا یکدست نبودن هم شرایط جغرافیایی‌شون فرق می‌کرد


audio: CiPlnUOAL38_0004.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
هم پایه‌ی شکل‌گیری ایالت‌ها با همدیگه تفاوت داشت واسه همین هم ایالت‌ها با هم متفاوت شده بودن هم اینکه شما می‌تونستی تو خود این آمریکای شمالی ببینی که نیمه جنوبی و نیمه شمالی با همدیگه فرق می‌کنن نیمه شمالی بیشتر حالت صنعتی پیدا کرده بود کم‌کم نیمه جنوبی کشاورزی بود حتی جنس کشاورزی هم که در جنوب می‌شد با شمال فرق می‌کرد از نظر نیازش به نیروی کار و یه چیزی هم که اینجا کم‌کم صحبتش مطرح می‌شه


audio: CiPlnUOAL38_0005.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
مسئله برده‌داریه همینه که به نیروی کار مربوطش می‌کنه دلایل تفاوت ریشه‌ای برده‌داری در شمال و جنوب اینو می‌شه نگاه کرد به مسئله اقتصادی‌شون نگاه کرد تفاوت کشاورزی‌شون نگاه کرد اقتصاد جنوب بر اساس کشاورزی بود و کشاورزی جنوب اساسش همین نیروی کار مجانی برده‌ها بود شمال هم البته اقتصادش از جنوب جدا نیست یعنی اون پنبه‌ای که در جنوب کاشته می‌شه در شمال می‌ره در کارخانه نساجی مثلا استفاده می‌شه


audio: CiPlnUOAL38_0006.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
نساجی یکی از اولین صنایعی هم هست که در آمریکا پا می‌گیره در قرن 19 یکی از بزرگترین صنایع دنیا هم می‌شه یعنی یه صنعت حاشیه‌ای نیست یه صنعت خیلی مهمه اینطوری به همدیگه وصله شمال و جنوب آمریکا اقتصادش طبیعتا یه کشور هم هست دیگه بعد پنبه هم محصول کمی نیست سه چهارم پنبه دنیا از همین جنوب آمریکا داره میاد اون‌موقع یعنی این اقتصاد با اینکه اقتصاد صنعتی نیست ولی اهمیت داره در سطح اقتصاد دنیا هم اهمیت داره


audio: CiPlnUOAL38_0007.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و مدلش اینکه نیروی کارش مجانیه روی قیمت تمام شده‌ش اثر داره و قیمت تمام شده‌ش تقریبا روی صنعت نساجی در بقیه جاهای مهم دنیا هم اثر داره و اینو لازمه که یه کمی درباره‌ش فکر کنیم وقتی درباره‌ی برده‌داری صحبت می‌کنیم دیگه چون شما وقتی یه بیزینسی داری که نیروی کارش مجانیه رقابت با این بیزینس خیلی سخته هیچ بیزینی دیگه‌ای نمی‌تونه با همچین چیزی رقابت کنه در سود برا همین در جنوب شاید برا همین در جنوب صنعت دیگری پا نمی‌گرفت


audio: CiPlnUOAL38_0008.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
هر چی هم پول درمی‌آوردن از همین کشاورزی که داشتن می‌بردن دوباره برده می‌خریدن و می‌ریختن تو همین کار شما شمال و جنوب رو مقایسه کنی نسبت توسعه راه‌آهن‌شون هم خیلی متفاوته جنوب توسعه خوبی پیدا نکرده راه‌آهن از تفاوت‌ها حالا خلاصه بگذریم


audio: CiPlnUOAL38_0009.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
نکته اینه که کم‌کم در شمال چون می‌تونستن یا چون می‌خواستن یا هر دو شروع کردن به لغو برده‌داری حواس‌مون هم باشه دیگه اون 13 ایالتی که اول گفتیم اومده بودن همه توشون برده‌داری قانونی بود بعد دونه‌دونه تو بعضی از ایالت‌های شمالی شروع کردن برده‌داری رو لغو کردن اعتراض و شورش و اینا و دیگه حالا تا آخر انقلاب آمریکا نصف ایالت‌ها برده‌داری رو لغو کرده بودن البته حالا اینم می‌گیم لغو کرده بودن


audio: CiPlnUOAL38_0010.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
فکر نکنیم که وقتی لغو می‌شدن برده‌ها سریع آزاد می‌شدن ولی به هر حال قانون می‌آمد که برده‌داری لغو می‌شد و همین نشون به ما می‌ده موضوع برده‌داری موضوع مهمی بود از همون موقع در آمریکا موضوع مهمی بود ما وقتی اعلامیه استقلال، بیانیه استقلال آمریکا اعلامیه استقلال آمریکا رو می‌خونیم وقتی می‌گیم که پدران بنیانگذار اندیشه‌های مترقی داشتن از حقوق بشر صحبت می‌کردن همه اینا رو که می‌گیم یادمون باشه که اینا خودشون بعضیاشون برده‌دار بودن برده‌دارهای بزرگی هم بودن


audio: CiPlnUOAL38_0011.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
یعنی اینطوری هم نبود که آزادی برای همه، نه ولی این تفاوت در شمال و جنوب بود و این موضوع، موضوع مهمی بود وقتی رسیدیم به قرن 19 وقتی رسیدیم به 1804 همه‌ی ایالت‌های شمالی تقریبا باز دوباره چون یه سری ایالت‌های مرزی داستان‌شون فرق می‌کنه ولی اینا برده‌داری رو یا لغو کرده بودن یا یه برنامه‌ای شروع کرده بودن که به صورت تدریجی ته‌ش برده‌داری لغو بشه یعنی خیلی بخوایم ساده بگیم


audio: CiPlnUOAL38_0012.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
در جنوب آمریکا برده‌داری آزاد بود در شمال آمریکا برده‌داری ممنوع بود کی؟ اول قرن نوزده یعنی سالای هزار و هشتصد و کم از یه طرف دیگه در جنوب توسعه بیشتر بود توسعه زمینی، توسعه سرزمینی ایالت‌ها در جنوب زیادتر می‌شدن بزرگتر می‌شدن داریم دوره‌ای رو صحبت می‌کنیم که کنتاکی درست شد تنسی درست شد و اینا در جنوب دارن درست می‌شن توشون برده‌داری برقراره سرعت توسعه ایالت‌ها در جنوب از شمال بیشتره


audio: CiPlnUOAL38_0013.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و این یه مشکلی ایجاد می‌کرد در کجا؟ در موازنه‌ی سیاسی به‌خاطر اینکه رو انتخابات دولت فدرال اثر می‌ذاشت دیگه وقتی ایالت‌های بیشتر درست می‌شد در جنوب این رو نتیجه‌ی انتخابات اثر می‌ذاشت آمریکا از 1789 رئیس‌جمهور داره تقریبا همزمان با به قدرت رسیدن قاجارها در ایران تصمیم گرفتن در آمریکا که یه نفر اون بالا داشته باشن و اون یه نفر هم انتخاب بشه و بهش هم بگن پرزیدنت بحثای جالبی هم داشتن که چی بگیم به این آدم


audio: CiPlnUOAL38_0014.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
اون‌موقع کلمه‌ی پرزیدنت خیلی کلمه معمولی نبوده تو سیاست انگار من یه جایی یادمه می‌خوندم که بعضیا می‌گفتن این اون شکوه و عظمتی رو که ما می‌خوایم ریاست کشور آمریکا داشته باشه کلمه‌ی پرزیدنت اینا رو نداره ما یه چیزی می‌خوایم در مایه‌های شاه رهبر، قیصر یه چیزی اینطوری ولی آخرش به همون پرزیدنت رضایت دادن و بعدا همون رو تبدیل به یه کلمه‌ی قدرتمندی کردن ولی خلاصه از زمان جورج واشنگتن در آمریکا رئیس‌جمهور داریم بعد هم پدران بنیانگذار


audio: CiPlnUOAL38_0015.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
خیلیاشون یکی‌یکی آمدن رئیس‌جمهور شدن ولی این ماجرای برده‌داری همچنان هست همچنان هست و موضوع مهمی هم هست و و این توسعه ایالت‌ها هم هست و یه خرده‌ای کار و گرفتاری درست کرده در 1820 آمدن یک مصالحه‌ای کردن شمال و جنوب آمریکا معروف هم شد به مصالحه‌ی میزوری چی می‌گفت؟ یه خط مرزی کشیدن گفتن که ایالت‌هایی که شمال این خط هستن اینا تنها در شرایطی می‌تونن بپیوندن به اتحادیه به جمهوری فدرال آمریکا


audio: CiPlnUOAL38_0016.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
که قانون منع برده‌داری رو در سطح ایالتی بپذیرن یعنی چی؟ یعنی اگه شما شمال این خط باشی بخوای ایالت بشی باید قبول کنی که برده‌داری رو بگذاری کنار ایالت‌های جنوبی نه ولی شمال این خط اینطوریه این مصالحه‌ی میزوریه ما حالا شاید درباره‌ی برده‌داری بعدا یه ویدیویی درست کردیم چون موضوع، موضوع خیلی مهمیه و طبیعتا با یه ویدیو، دو ویدیو نمی‌شه گفت ولی باید درباره‌ش یه مقداری بدونیم موضوع بزرگی هم بود در آمریکا فقط مسئله‌ی حقوق یک اقلیتی از مردم نیست


audio: CiPlnUOAL38_0017.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
یک سوم جمعیت جنوب برده بودن در میانه‌ی قرن نوزدهم خلاصه ولی این شرایط بود تا 1848 که ایالت‌های کانزاس و نبراسکا اینا می‌خواستن اضافه بشن به دولت فدرال اینا جزو زمین‌های لوئیزیانا بودن قبلا لوئیزیانا زمینای خیلی وسیعی داشت قبلا مال فرانسه بود بعدا آمریکا پول داده بود اینا رو از فرانسه خریده بود خیلی از ایالت‌ها رو آمریکاییا خریدن از فرانسه اینا رو هم از ناپلئون خریدن


audio: CiPlnUOAL38_0018.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ناپلئون پول می‌خواست واسه جنگ‌هاش اینا رو فروخت اینا رو خریدن و به مرور ساکنان غیربومی وارد این زمین‌ها شدن و بعد این زمین‌ها هم یه مسیری طی کرد مشابه زمین‌های دیگه ساکنین جدید اومدن شروع کردن آباد کردن و ایالت‌هایی اینجا درست شدن و یکی‌یکی اضافه شدن به اون دولت فدرال و ایالت‌های جدید هم همه دارن بعد از مصالحه‌ی میزوری اضافه می‌شن الان یعنی اونایی‌شون که شمال خطن توشون برده‌داری ممنوعه اونایی‌شون که جنوب خطن آزاده


audio: CiPlnUOAL38_0019.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
این کانزاس و نبراسکا وقتی می‌خوان اضافه بشن با اینکه اینا شمال خط میزوری بودن تصمیم می‌گیرن به دلایل پیچیده‌ای تصمیم می‌گیرن که مردمش باشن که تعیین کنن که برده‌داری توش آزاد باشه یا نباشه یعنی همینطوری چون شمال خطن نگیم که برده‌داری توشون باید ممنوع باشه این تبدیل می‌شه به یه درگیری توی این ایالت‌ها مخصوصا توی کانزاس یه درگیری درست می‌کنه از همون 1848 و بعدتر تا 1859


audio: CiPlnUOAL38_0020.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و این درگیری می‌شه یکی از نقطه‌های اولیه جنگ داخلی آمریکا جنگ داخلی آمریکا یه جنگیه 4 ساله از 1861 تا 1865 بین شمال و جنوب ایالت‌های شمالی آمریکا و ایالت‌های جنوبی آمریکا معمولا می‌گیم که این جنگ جنگیه سر برده‌داری و نتیجه‌ش هم لغو قانون برده‌داریه بین شمال که مخالف برده‌داری بود و جنوب که موافق به حفظ برده‌داری بود جنگ شد


audio: CiPlnUOAL38_0021.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
در نهایت هم شمال پیروز شد و برده‌داری در آمریکا لغو شد مسئله طبیعتا پیچیده‌تر از اینه و جزئیاتش هم بیشتر از اینه دیگه حتی خود برده‌داری رو هم مثلا باید بدونیم که از قبل از اینکه بریتانیایی‌ها بیان اینجا وجود داشت سنتیه که بریتانیا شروع نکردن اول اصلا بریتانیایی‌ها وقتی که برده می‌خواستن از همون کارائیب می‌آوردن اونایی که هلندیا و اسپانیاییا آورده بودن ازونجا می‌آوردن بعد دیگه می‌خواستن بسازن بیشتر برده لازم داشتن خودشون مستقیم و مستقل شروع کردن از آفریقای جنوبی برده وارد کردن


audio: CiPlnUOAL38_0022.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و شرایط خیلی بدی هم داشتن می‌دونیم که اصلا خیلی از این برده‌ها رو موقعی که داشتن می‌آوردن تو کشتی اینا از بین رفتن شرایط بهداشتی، شرایط تغذیه بعد اینا وقتی اینجا هم که می‌رسیدن خیلی شرایط سختیه دیگه اینا مردهای جوون هم بودن عمدتا حق تشکیل خانواده نداشتن اصلا همچین امکانی بهشون نمی‌دادن فقط باید در شرایط سخت کار می‌کردن نمی‌تونستن حتی کنار هم یه گروهی، یه جماعتی تشکیل بدن برای همین شاید هیچ مبارزه منسجمی هیچ مبارزه موثری، اعتراض اونطوری


audio: CiPlnUOAL38_0023.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
برای اینکه شرایط‌شون رو بتونن تغییر بدن شکل نمی‌گرفت و در جامعه هم یه مخالفت‌هایی بود برای برده‌داری ولی این مخالفت‌ها خیلی بزرگ نمی‌شد صدای بلندی نمی‌شد مخالفت‌هایی هم که در جامعه بود عمدتا دوتا پایه داشت جدی نبود اول کم‌کم جدی شد ولی پایه‌ش همون پایه‌ای که اول وجود داشت با همون پایه آمد جلو یه پایه‌ش این بود که توی اعلامیه استقلال آمریکا یه مواردی هست درباره‌ی آزادی انسان‌ها درباره‌ی حقوق اولیه درباره‌ی برابری


audio: CiPlnUOAL38_0026.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و بعضیای دیگه هم از نظر آموزه‌های دینی مخالف برده‌داری بودن و می‌گفتن این با اون نمی‌خونه و اینا حالا جفتش با همدیگه هم ارتباط داشته دیگه این دو گروه این دو تا مسیر احتجاج این دو تا مسیر دلیل آوردن کم‌کم باعث شده که یه جمعیتی مخالف برده‌داری شکل بگیره و به مرور از اواخر قرن 18 تا همون اوایل قرن نوزدهم توی همه‌ی ایالت‌های شمال همینطور که گفتیم برده‌داری ممنوع شد


audio: CiPlnUOAL38_0027.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ولی در جنوب برده‌داری ادامه پیدا کرد تفاوت جنوب و شمال البته تنها در برده‌داری نبود برای همین بعضیا وقتی می‌خوان جنگ داخلی رو دلایلش رو بگن اون تفاوت دیگه و زمینه‌های دیگه رو هم وارد می‌کنن مثلا می‌گن جنگ داخلی دلیل سیاسی هم داشت به‌خاطر اینکه در آمریکای اون روز دو تا برداشت وجود داشت از اینکه حکومت فدرال چطوری می‌تونه باشه ایالت‌های جنوب می‌گفتن که هر ایالتی باید این اختیار رو داشته باشه


audio: CiPlnUOAL38_0028.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
هر ایالتی باید بتونه که اگه یه قانونی دولت فدرال تصویب کرد که این قانون رو به صلاح ایالت خودش نمی‌دونست اجراش نکنه هر ایالتی باید بتونه هر وقتی که خواست اعلام خودمختاری کنه و از این اتحاد فدرالی جدا بشه ایالت‌های جنوب اینطوری فکر می‌کردن یه گروه دیگه‌ای ولی بودن اتحادگرا بودن بیشترشون ایالت‌های شمالی می‌شدن اینا می‌گفتن نه ایالتی نمی‌تونه بیاد قانون فدرال رو لغو کنه قانون فدرال یه قانونیه که همه موظفن که اجراش کنن


audio: CiPlnUOAL38_0029.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
اجازه نداره کسی از دولت فدرال بره بیرون اینا قدرت بیشتری می‌خواستن برای دولت مرکزی جنوبیا قدرت کمتری می‌خواستن در دولت مرکزی قدرت بیشتر و استقلال بیشتری می‌خواستن برای خودشون این مثلا یه تفاوت سیاسی شمال و جنوب بود که تقریبا مستقل از برده‌داریه یا مسئله دیگه تفاوت ساختار اقتصادی‌شونه اینکه جنوبیا با لغو برده‌داری مخالف بودن بعضیا می‌گن فقط مسئله‌ی تفاوت باورهای اخلاقی و آزادی انسان و اینا نیست


audio: CiPlnUOAL38_0030.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ساختار اقتصادی شمال و جنوب تفاوت داشت در شمال اقتصاد بیشتر صنعتی بود در جنوب کشاورزی بود کشاورزی تک‌محصولی یعنی مزارع کشت پنبه، تنباکو، بادوم زمینی مزارعی که کار کردن توشون سخته، طاقت‌فرساست و اینا برای اینکه قیمت محصول رو پایین نگه دارن نیروی کار مجانی می‌خوان ‌بعد نیروی کار هم اونجا شرایطش سخته برا همین نیروی کاری که انتخاب داشته باشه میاد شمال کار می‌کنه


audio: CiPlnUOAL38_0031.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
اینا نیازشون به نیروی کار بیشتر می‌شه مجبورن بیشتر برده بیارن و خلاصه این تفاوت ساختار اقتصادی دو قسمت آمریکا شمال و جنوب آمریکا هم یه موضوعیه هم موثر بر برده‌داری هم متاثر از برده‌داری و این رو هم بعضیا زمینه‌ای می‌دونن برای جنگ داخلی در کنار برده‌داری این موضوع، موضوع مهمیه که موضوع جنگ داخلی چی بود فقط برده‌داری بود؟ مثلا پروگرسیوترها وقتی در قرن بیست و یکم تاریخ رو می‌گن می‌گن که فقط


audio: CiPlnUOAL38_0032.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
جنگ داخلی فقط و فقط درباره‌ی یک چیز بود و اون هم برده‌داری اگر درباره‌ی چیزای دیگه بود مثلا کی و کی و کی می‌دیدیم که جنگ شروع می‌شه یا چه شکلی می‌دیدیم جنگ پیش می‌ره در قرن بیستم یه خوانش دیگه وجود داشت که نه، جنگ داخلی موضوعاتی داشت از جمله برده‌داری که خیلی مهم بود ولی مسئله‌ی مثلا تفاوت نگاه سیاسی به ساختار ایالات متحده یا مسئله اقتصادی یا مسئله‌های دیگه موضوع هم موضوع جنجالی هم هست راستش ولی خب ما اونقدی هنوز نمی‌دونیم


audio: CiPlnUOAL38_0033.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
که بخوایم وارد اون دعوا بشیم و مثلا بگیم این اونطوری می‌گه این درست‌تره، اون غلط‌تره فقط یه خرده‌ای درباره‌ی تفاوت‌هاش می‌گیم و ازش عبور می‌کنیم ولی می‌دونیم که موضوع جنگ داخلی، موضوع خیلی مهمیه اهمیتش هم اینه که این جنگ داخلیه که آمریکا رو این شکلی کرد که هست یعنی خیلی موثر بود جنگ داخلی در اینکه آمریکا این شکلی بشه که هست نقشه آمریکا ازون حالتی که قبلش داشت خیلی عوض شد و خیلی شبیه‌تر شد به این چیزی که امروز هست بعد هم جنگیه که توش برآورد می‌شه


audio: CiPlnUOAL38_0034.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
حدود 700 هزار آمریکایی کشته شدن 700 هزار نفر ما یادمونه آمریکا قبل از این جنگ‌های استقلال داشت دیگه یعنی انقلاب آمریکا داشت تلفات جنگ داخلی از مجموع تلفات جنگ‌های استقلال آمریکا و جنگ جهانی اول تلفات آمریکاییا در جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم و جنگ ویتنام با هم بیشتره یعنی اینطوری از نظر تلفات هم که نگاه بکنی خیلی بزرگه و خیلی مهمه


audio: CiPlnUOAL38_0035.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
در نتیجه‌ی این تفاوت‌های شمال و جنوب این اختلاف‌هایی که بود تنش یه مقداری ایجاد شد تا رسیدیم به سال 1860 1860 سال خیلی مهمیه سالیه که آبراهام لینکلن از مخالفان برده‌داری از حزب جمهوری‌خواه می‌شه رئیس‌جمهور آمریکا همه پونزده تا رئیس‌جمهوری که از زمان پایه‌گذاری آمریکا تا قبل از لینکلن رئیس‌جمهور شده بودن از جورج واشنگتن تا قبل از لینکلن


audio: CiPlnUOAL38_0036.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
اینا همه یا برده‌دار بودن خودشون یا اینکه مخالفتی با برده‌داری حداقل نداشتن ولی وقتی لینکلن جمهوری‌خواه رسید به کاخ سفید که از مخالفین برده‌داری بود اوضاع عوض شد لینکلن البته نمی‌خواست برده‌داری رو یهو بیاد لغو بکنه می‌خواست احتمالا اینطوری که می‌گن جلوی گسترش رو بگیره بعد گام‌به‌گام جمعش بکنه ولی جنوبی‌های برده‌دار واکنش خیلی هیستوریکی نشون دادن به آمدن لینکلن و بعد از اینکه در انتخابات پیروز شد قبل از اینکه تحلیفش برگزار بشه


audio: CiPlnUOAL38_0037.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
شیش تا از ایالت‌های جنوب از اتحاد آمریکا خارج شدن و اصلا اعلام استقلال کردن گفتن ما می‌شیم ایالات موتلفه‌ی آمریکا


audio: CiPlnUOAL38_0041.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
لینکلن البته اول باهاشون درگیر نشد سعی کرد مماشات بکنه منتها بعد این شورشی‌ها حمله کردن شورشی‌ان دیگه دارن از آمریکا خارج می‌شن از اتحادی که وجود داره، از کشوری که هست خارج می‌شن اینا حمله کردن به پادگان‌های نیروهای شمال شروع کردن حمله کردن بعد لینکلن 75 هزارتا نیرو رو بهشون آماده باش داد وقتی این اقدام نظامی رو کرد چهار تا ایالت دیگه هم از ایالات متحده آمریکا جدا شدن، خارج شدن


audio: CiPlnUOAL38_0042.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و این یازده تا ایالت شورشی یه کشور جدیدی درست کردن و دیگه پرچم آوردن بالا و دیگه رسما جنگ داخلی شروع شد یه نگاه بکنیم وقتی جنگ داره شروع می‌شه شمال 22 میلیون جمعیت داره جنوب 9 میلیون 9 میلیونی که 4 میلیون‌شون برده هستن از نظر اقتصادی تولید شمال 9 برابر جنوبه یعنی 90 درصد کالای آمریکا داره در کارخونه‌های شمال تولید می‌شه از منسوجات و پارچه تا کفش و فولاد و اسلحه و


audio: CiPlnUOAL38_0043.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
کلا شمال خیلی توسعه‌یافته‌تره خط آهنش خیلی گسترده‌تره ولی همه‌ی اینا باعث نمی‌شه که جنگ رو راحت بتونن تموم بکنن جنگ می‌شه یک فرآیند طولانی و پر تلفات و سختی که 5 سال طول می‌کشه و در نهایت آخر این 5 سال شمال پیروز می‌شه چرا 5 سال طول می‌کشه وقتی انقدر تفاوت دارن؟ یک دلیلش می‌گن به خاطر ژنرال‌هاییه که جنوبی‌ها داشتن و شاخ‌تر بودن، کارکشته‌تر بودن از نظر تاکتیک‌های نظامی جلوتر بودن


audio: CiPlnUOAL38_0044.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و البته این هم بود که این جنگ مثل خیلی از جنگای دیگه حداقل بعد از یه مدتی یه زمینه مذهبی هم یکی براش پیدا می‌کنه و این هم برای اینم پیدا شد و بعد جنگه جنگ داخلیه کشور دو تیکه شده دارن با همدیگه می‌جنگن ولی بالاخره کشور هست سر جاش دیگه یعنی وسطش لینکلن باید بره انتخابات هم شرکت کنه انتخابات دور دومش رو هم ببره که دوباره بتونه رئیس‌جمهور بشه که شد یک سری پیروزی‌های نظامی داشتن در آستانه‌ی انتخابات کمکش کرد که برنده شد رقیب دموکرات لینکلن


audio: CiPlnUOAL38_0045.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
خیلی اصراری به جنگ جنگ تا پیروزی نداشت و اگر ایشون انتخاب می‌شد شاید که سرنوشت دیگری پیدا می‌کرد آمریکا برده‌داری چطوری لغو شد؟ اینطوری نبود که وقتی شمال پیروز بشه برده‌داری لغو بشه در 1862 یک سال از شروع جنگ داخلی می‌گذشت یه قانونی تصویب کردن در شمال که در واقع در آمریکا که می‌گفتن که از اول ژانویه 63 همه‌ی بردگان در ایالت‌های شورشی جنوب آزادن این قدم اول بود البته


audio: CiPlnUOAL38_0046.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ولی قدم خیلی مهمی بود همین امروز که برمی‌گردیم نگاه می‌کنیم که کی برده‌ها رو آزاد کرد؟ یه جوابش اینه که لینکلن آزاد کرد با همین قانون آزاد کرد ولی نمی‌شه خیلی اینو مطمئن گفت به‌خاطر اینکه اولا این قانون برای برده‌های جنوب بود قانون درباره‌ی ایالت‌هایی بود که تحت فرمانروایی لینکلن نبودن دیگه یعنی عملا اعلام استقلال کرده بودن اونا می‌خواستن حداقل جدا بشن نمی‌تونست اونجا اعمال قدرتی خیلی بکنه تو جنگ بودن به جز این یه سری ایالت مرزی بودن اون‌موقع


audio: CiPlnUOAL38_0047.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
اینا برده‌داری توشون آزاد بود این قانون به اون‌ها اعمال نمی‌شد لینکلن اونا رو آزاد نکرده بود می‌شه در واقع اینجا اینطوری هم دید که کاری که لینکلن کرد با صدور این فرمان این بود که جنگ رو که جنگی برای استقلال‌خواهی جنوب بود تبدیل کرد دیگه تمام و کمال به جنگی درباره‌ی برده‌داری چون اگر جنگ درباره‌ی استقلال‌خواهی جنوب بود و جنوبی‌ها مثلا موفق می‌شدن که حمایت بریتانیا رو به دست بیارن


audio: CiPlnUOAL38_0048.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
که مثلا به رسمیت‌شون بشناسه دیگه برای اتحادیه شمال راه فراری باقی نمی‌موند لینکلن خیلی سخت بود که بتونه اینها رو در یونیون نگه داره جنوبیا رو انگلیس هم به رسمیت پذیرفته بود، به رسمیت شناخته بود و خب می‌خواستن استقلال شن مستقل می‌شدن می‌رفتن دیگه ولی وقتی جنگ درباره‌ی برده‌داری شد به دلایلی که حالا توضیح می‌دیم دیگه این شانسش خیلی می‌اومد پایین برده‌داری همون موقع هم در بریتانیا ممنوع شده بود


audio: CiPlnUOAL38_0049.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
خیلی ماجرا پر نکته‌ست ولی دو تا نکته‌ی جانبی بگیم برای اینکه تصویرمون کامل‌تر بشه یک اینکه حواس‌مون باشه جنوبی‌ها یه مزیتی دارن اینا دارن تو زمین خودشون می‌جنگن و کاری که می‌خوان بکنن اینه که می‌خوان دیگه مثلا پی فرمان شمال نرن می‌خوان جدا بشن اگر انقدر اختلاف منابع نداشتن جنوبی‌ها در جنگیدن شرایط بهتری داشتن


audio: CiPlnUOAL38_0051.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
جنگ فرسایشی و انقدر مقاومت کنن که اینا نیروشون تموم شه بذارن برن یا انگیزه‌شون تموم شه بذارن برن که توی انتخابات ریاست‌جمهوری رقبای لینکلن بعضیاشون اینطوری بودن که ما ول کنیم دیگه اینا می‌خوان جدا شن ما هم خب ول‌شون کنیم بذاریم جدا شن ولی این کار رو نمی‌تونستن بکنن چون اختلاف منابع‌شون خیلی زیاد بود خب گفتیم دیگه شمال تموم نمی‌شد واقعا منابعش نکته دوم که نکته‌ایه که


audio: CiPlnUOAL38_0053.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
می‌گفتش که آره انگلیس به رسمیت نشناخت جنوب رو چرا؟ چون، از جمله چون جنگ شد جنگ درباره‌ی برده‌داری شد جنگ برده‌داری و غیر برده‌داری انگلیسی‌ها قبلا ممنوع کرده بودن برده‌داری رو نمی‌تونست بیاد انگلیس یه کشور جدیدی رو که داره برای دفاع از برده‌داری می‌جنگه به رسمیت بشناسه برای همین شاید اصلا همین یک انگیزه بیشتری بود که جنگ بشه از طرف شمال جنگ بشه جنگی درباره‌ی برده‌داری و نه درباره‌ی مثلا استقلال


audio: CiPlnUOAL38_0054.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ولی به هر حال جنگ شد و ادامه پیدا کرد و یک نتیجه‌ای هم که آورد این بود که بریتانیا در تامین پنبه به مشکل خورد وقتی به مشکل خورد اینا دیگه نتایج فرعی جنگه که ممکنه بهش توجه نکنیم وقتی مثلا اصل تاریخ رو می‌خونیم ولی جالبه وقتی در تامین پنبه به مشکل خورد نگاهش متوجه اون طرف دنیا شد یعنی شروع کرد نگاه کردن به مصر و به هند و بعد خب اون چیزی که شد و دوره‌ی استعمار هند و مصر و اینا رو ماجراش رو می‌دونیم


audio: CiPlnUOAL38_0055.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
یعنی منظورم اینه که جنگ داخلی آمریکا بسیار بسیار مهمه در تاریخ آمریکا و اهمیت داره در تاریخ بریتانیا و اتفاقا تاریخ جاهای دیگه دنیا حتی با همون اتفاقاتی که همون موقع افتاد حالا اثرات بعدی‌شو کار نداریم ولی داشتیم قانون لینکلن رو می‌گفتیم قانونی که لینکلن گذاشت اینطوری نبود که بگیم این قانون بی‌اثر بود در جنوب درسته جنوب تحت حکومت موثر لینکلن نبود اون‌موقع ولی اثرات سیاسی غیر مستقیم مهمی داشت وقتی این قانون اومد برده‌ها شروع کردن فرار کردن


audio: CiPlnUOAL38_0056.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
و خودشون رو رسوندن به این ایالت‌های شمالی که توشون برده‌داری نبود و می‌گفتن که ما می‌خوایم برای شما بجنگیم از این به بعد برای همینم بعضیا می‌گن که برده‌ها خودشون با فرار خودشون رو آزاد کردن ولی به هر حال نقش لینکلن در آزاد کردن برده‌ها قابل کتمان نیست جنگ وقتی تمام شد یک قانونی تصویب کردن متمم 13 قانون اساسی که می‌گفت در ایالات متحده یا منطقه‌های زیر نظر ایالات متحده


audio: CiPlnUOAL38_0057.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
نه برده‌داری آزاده از این به بعد، نه کار اجباری مگر اینکه به عنوان مجازات و طبق قانون اساسی در دادگاه کسی بهش محکوم شده باشه به کار اجباری این یه چیزی بود که لینکلن خیلی دنبالش بود دیگه دو تا موضوع رو لینکلن آورده بود کرده بود شروط پایان جنگ یکی اینکه ایالت‌های جنوب در یونیون بمونن دو اینکه برده‌داری لغو بشه روی اینا خیلی پافشاری زیادی می‌کرد سیاستمداران دیگری در شمال بودن در یونیون بودن که مشکلی با جدا شدن جنوب نداشتن


audio: CiPlnUOAL38_0058.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
مشکلی با اینکه برده‌داری اونجا بمونه نداشتن اونا هم می‌خواستن جنگ تموم شه ولی اینا رو شروط پایان جنگ نمی‌دیدن ولی لینکلن می‌دید و اینطوری شد و سرنوشت برده‌داری در آمریکا در واقع اینطوری مشخص شد با صدور متمم 13 قانون اساسی هر نوع برده‌داری برچیده شده این شد پایانی بر دو قرن و نیم برده‌داری حداقل به این شکل دو قرن و نیم در آمریکا جنگ داخلی در 1865 تمام می‌شه


audio: CiPlnUOAL38_0059.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
با پیروزی ایالت‌های شمالی لینکلن همون موقع‌ها یه چیزی گفت تو این مایه‌ها که این انقلاب دوم بود از انقلاب اول بزرگتر بود انقلاب اول، انقلاب آمریکا، استقلال آمریکا ولی این به جز اینکه ایالت‌ها رو دوباره متحد کرد به جز اینکه برده‌داری رو لغو کرد اثرات دیگه‌ای هم داشت اثراتی که شکل آمریکا رو عوض کرد آمریکا از اون ایده‌هایی که مثلا یه کسی مثل توماس جفرسون داشت به عنوان یکی از پدران بنیانگذار خیلی فاصله گرفت


audio: CiPlnUOAL38_0060.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
نزدیکتر شد به ایده‌هایی که کس دیگری داشت همیلتون داشت الکساندر همیلتون داشت که اونم از پدران بنیانگذاره جفرسون آمریکایی که دنبالش بود این بود که دولت فدرال دخالت حداقلی داشته باشه در ایالت‌ها آمریکای بعد از جنگ به‌خاطر شرایط جنگ رفت به سمت اینکه یک ارتش بزرگ ملی داشته باشه بودجه‌ی بزرگ دولتی داشته باشه ایده‌های ملی، برنامه‌های ملی نظام‌وظیفه، مالیات عمومی و بشه ایالات متحده‌


audio: CiPlnUOAL38_0062.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
ما الان می‌شناسیم و برامون قابل شناساییه این خیلی شبیه‌تره به ایده‌های مثلا همیلتون تا جفرسون این دولت بزرگ که آره دولت‌ها ایالتی هستن ولی ما مثلا الان وقتی اینا رو نگاه می‌کنیم کسی فکر نمی‌کنه که اینا یه دولت‌های مستقلی هستن که حالا یه اتحادی هم با هم دارن ما اینا رو یکپارچه می‌بینیم و یه کشور می‌بینیم اگه به آراء جفرسون برگردیم این شاید انقدر واضح نباشه و البته اینم هست که حواس‌مون باشه شمال پیروز شد و وقتی شمال پیروز شد


audio: CiPlnUOAL38_0063.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
الگوی ساخته شدن کشور جدید بر اساس شمال آمریکا شد که صنعتی بود و دیگه آمریکایی که ما می‌شناسیم کشاورزی ادامه پیدا نکرد و صنعتی ادامه پیدا کرد


audio: CiPlnUOAL38_0065.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
یه دوره‌ی بازسازی داره اونم بسیار دوره‌ی جالبیه باید درباره‌ش صحبت کنیم بعدا و بعد دیگه تا 1870 همه اون یازده تا ایالتی که جدا شده بودن دوباره پیوستن به ایالات متحده و آمریکا شبیه شد به آمریکایی که ما امروز می‌بینیم کی؟ در نیمه دوم قرن 19 بعد از این جنگ داخلی همین دوره‌ایه که کمی اینورتر اونورترش از نظر زمانی حرکت‌هایی با شباهت‌هایی به این و البته تفاوت‌هایی


audio: CiPlnUOAL38_0066.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
می‌شه دید این طرف دنیا همون دوره‌ست که توش کشور آلمان داره شکل می‌گیره با ایده‌های اینکه ما یه دولت جدید بسازیم ما ملت آلمان کشور ایتالیا داره شکل می‌گیره


audio: CiPlnUOAL38_0068.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
داره اینطوری درست می‌شه و آمریکا هم همون موقع داره ساخته می‌شه درباره‌ی اینکه این کشور آمریکا که حالا اینطوری مستقل شد و بعدا اینطوری متحد شدن با هم ایالت‌هاش حالا چطوری شروع کرد نهاد ساختن؟ و چی شد که سیاستش این شکلی شد؟ چه مسیری رو رفت که این کشور تازه شد یکی از قدرت‌های بزرگ دنیا در آستانه‌ی قرن بیستم؟ بعدا در ویدیوهای دیگه صحبت خواهیم کرد یه نکته‌ای هم فقط این جنگ داخلی اولین جنگ دنیاست که توش عکاسی شده


audio: CiPlnUOAL38_0069.opus
source: youtube
source_id: CiPlnUOAL38
invalidation: VALID
text:
یعنی از جنگ عکاسی زیادی شده عکس‌هاش هم خیلی جالبه برای اینکه تصویر جنگ رو یه خرده‌ای بتونیم واقعی‌تر ببینیم لینکش رو در توضیحات می‌گذاریم که اون‌ها رو هم بتونید ببینید این خیلی باز خلاصه و سطحی بدون اینکه به عمق و ریشه‌ها و اینا بریم یک آشنایی بود با یک اتفاق بسیار مهم در تاریخ آمریکا جنگ‌های داخلی آمریکا


audio: 3sd5QXBTn1k_0001.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بین همه رئیس‌جمهورای تاریخ آمریکا یک نفر فقط هست که هیچ‌وقت مردم بهش رای ندادن نه برای ریاست‌جمهوری نه حتی برای معاونت ریاست‌جمهوری


audio: 3sd5QXBTn1k_0002.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی آمد بدون رای مردم معاون رئیس‌جمهور شد بعد هم رئیس‌جمهور شد و ته‌ش هم با دو سال و پنج ماه یکی از کوتاه‌ترین دوره‌های ریاست‌جمهوری رو داشت تو این ویدیو درباره فورد صحبت می‌کنیم از کجا آمد؟ چطوری رئیس‌جمهور شد؟ چیکار کرد داخلی و خارجی؟ و فورد قبل از کارتر آخرین رئیس‌جمهور جمهوری‌خواهیه که با ایران پهلوی داشت کار می‌کرد بعد دیگه کارتر آمد و بعد هم که انقلاب شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0003.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
برا همین رابطه‌ش با ایران و تغییر رابطه ایران و آمریکا که از زمان فورد شروع شد اونم موضوع جالبیه اون رو هم بهش توی همین ویدیو می‌پردازیم داستان جرالد فورد


audio: 3sd5QXBTn1k_0004.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هر رئیس‌جمهوری هر سیاست‌مداری یک تصویری داره یک تصویری ازش شکل می‌گیره که حالا یه ارتباطاتی با واقعیت داره ولی لزوما همون واقعیت نیست یه تصویری که سال‌ها بعد دهه‌ها بعد وقتی درباره‌ش فکر می‌کنیم اون می‌آد به ذهن‌مون تصویر فورد هم در فرهنگ آمریکایی یه خرده آدم دست‌وپا چلفتی شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0005.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه آدمی که همه‌ش زمین می‌خوره و اینا در حالی که ورزشکارترین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکاست احتمالا اصلا قبل از اینکه بره دنبال ادامه تحصیل ستاره فوتبال بود اینطوری که می‌بینین ولی حالا یکی دو تا بدشانسی و یکی دو تا حادثه جلوی دوربین و اینا شد دست‌مایه چند تا گزارش و جوک و چیزی رو که دیگه در باور مردم اینطوری بشینه با هیچ مقداری از فکت و واقعیت نمی‌شه از ذهن‌شون برد واقعیت اینه که درسته که فورد کاریزماتیک نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0006.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
به اون معنی که همیشه می‌گیم و می‌دونیم و دوره‌ش هم کوتاه بود و خیلی نقاط دراماتیک و دستاوردهای عظیم و اینا نداشت ولی اگر مقایسه‌ش کنی با قبلی‌هاش با نیکسون و جانسون که خیلی بی‌آبرو از کاخ سفید رفتن واقعا شاید نمره‌ش اونقدرا هم بد نباشه خنثی بودن بدتر از بی‌آبرو بودنه حداقل از نظر خیلی‌ها کی هستیم ولی وقتی که فورد می‌آد به قدرت؟ سال 74 سال 53 خورشیدی می‌شه


audio: 3sd5QXBTn1k_0007.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آمریکایی‌ها یه روز دیدن که رئیس‌جمهورشون رفت رئیس‌جمهوری که چند ماه پیش با یه رای بی‌سابقه‌ای برای بار دوم انتخابش کرده بودن بعد از چند ماه بکش واکش سیاسی و اتهام و تحقیق و تفحص و تکذیب و سند و حاشا و مدرک و رسوایی و بی‌آبرویی اومد جلوی تلویزیون سخنرانی احساسی تاریخی کرد و گفتش که فقط اونی که بالای قله بوده می‌دونه کف دره چه حالیه و بسیار خب، حالا همه‌ی اعضای سرویس مخفی آیا کسی از سرویس مخفی در اتاق حضور دارد؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0012.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ممکن است حمایت کنگره را که برای تصمیم‌گیری‌های بسیار دشوار و انجام وظایف این دفتر به آن نیاز دارم، نداشته باشم آنگونه که منافع ملت ایجاب می کند


audio: 3sd5QXBTn1k_0015.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فرداش هم استعفا داد و رفت که رفت خیلی لحظه عجیبی هم بود برای آمریکایی‌ها 9 آگوست 1974 هلیکوپتر نیکسون بلند شد و جرالد فورد رئیس جمهور جدید اون پایین روی زمین منتظر موند که بره و سوگند ریاست‌جمهوریش رو بخوره رفت و سوگند خورد و شد سی‌وهشتمین رئیس‌جمهور آمریکا اولین رئیس‌جمهوری که و تا حالا آخرین رئیس‌جمهوری که هیچ‌وقت رای نگرفت


audio: 3sd5QXBTn1k_0017.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
نه کمپین ریاست‌جمهوری موفقی داشت نه توی کمپین معاونت ریاست‌جمهوری بود اصلا سودای ریاست‌جمهوری و معاونت و اینا هم نداشت واقعا حتی تا 24 ساعت قبلش می‌گن مطمئن نبود که قراره جدی جدی رئیس‌جمهور بشه سخنرانیش آماده نبود چند ساعته یه سخنرانی براش آماده کردن و رفت پشت تریبون و گفتش که من در شرایط غیرعادی رئیس‌جمهوری رو قبول کردم شرایطیه که تا حالا آمریکایی‌ها تجربه‌ش نکردن


audio: 3sd5QXBTn1k_0018.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و حالا باید بشم نفر اول حکومت در آمریکا چه آمریکایی؟ آمریکایی که سال‌ها تنش جنگ سردش رسیده به جنگ گرمی در ویتنام


audio: 3sd5QXBTn1k_0020.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کلی کشته داده بسیاری رو کشتن بی‌آبرویی، رسوایی پشت رسوایی خیلی همین الان سربازفرارین و الان که جنگ تموم می‌شه از حقوق اولیه محرومن این خودش یه مسئله‌ایه اونایی که رفتن جنگ بعضیاشون مخالفه با جنگ بودن اونایی که رفتن جنگ شاکین که چرا جامعه با ما اینطوری برخورد می‌کنه آمریکایی که اسناد پنتاگون چند سال قبلش دراومده مردم فهمیدن سال‌های سال رئیس‌جمهورای دموکرات و جمهوری‌خواه داشتن دروغ می‌گفتن


audio: 3sd5QXBTn1k_0021.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
مخفیانه در ویتنام حضور فعال داشتن کسی جوابگو نبوده گزارشی نمی‌دادن و آمریکایی که نیکسون قرار بود نجاتش بده از اینا نیکسون قرار بود که جنگ رو تمام کنه که هر طور بود تمام کرد تنش‌های جنگ سرد رو کم کرد ولی یه رسوایی به بار آورد که واقعا از هر دروغی که قبلی‌هاش گفته بودن بیشتر ضربه زد به اعتماد مردم به رئیس‌جمهور


audio: 3sd5QXBTn1k_0023.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خود کاخ سفید و شخص نیکسون چقدر پنهان‌کاری کردن و لاپوشونی کردن و دیگه آخرش استعفا داد رفت دو سال جنگید که قایمش کنه با مامور اجرای عدالت جنگید نیکسون


audio: 3sd5QXBTn1k_0025.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
با رسانه جنگید با همه جنگید آخرش هم وا داد و ول کرد و رفت پس آمریکا زخمیه جامعه در اوج بی‌اعتمادیه و فقط هم مسئله اینا نیست


audio: 3sd5QXBTn1k_0026.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
جامعه تو بحران تورم و بیکاری هم هست یک سال قبلش کشورهای اوپک قیمت نفت رو بردن بالا و این تاثیر گذاشته روی صنعت و نهایتا رو زندگی آمریکایی‌ها و یه کسی هم رئیس‌جمهور شده که اصلا یک روز سابقه کار اجرایی هم نداره یه دفعه هم نیومده با مردم صحبت بکنه مثلا کمپینی تبلیغاتی اینا بگه که درد اینه من فکر می‌کنم این کارو باید بکنیم اصلا همچین دوره‌ای نداشته ولی یهو از هیچ جا در واقع


audio: 3sd5QXBTn1k_0027.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
از هیچ جای داستان ریاست‌جمهوری آمده و می‌گه که وقتشه که به این کابوس طولانی پایان بدیم وقتشه که بیدار بشیم و آمریکا رو دوباره بسازیم و دوباره متحد کنیم کیه این آقای جرالد فورد اصلا؟ چی شده که شده رئیس‌جمهور و بعدش هم شده رئیس‌جمهور آمریکا؟ بریم یه کوتاهی درباره این صحبت کنیم


audio: 3sd5QXBTn1k_0028.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فورد اول قرن 20 به دنیا می‌آد 1913 در نبراسکا، اوماهای نبراسکا اسمش البته اون موقع فورد نیست یه فامیلی دیگری داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0029.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
پدرش یه آدم دیگریه منتها آدم نابابیه آدم خیلی نااهلیه پولداره الکلیه دست بزن داره و خیلی این هنوز سنش کمه که باباهه می‌گن چاقو رو برمی‌داره چاقوی قصابی رو برمی‌داره مادره رو تهدید می‌کنه بچه رو تهدید می‌کنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0030.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خیلی آدم نااهلی بود دیگه می‌گم مادرش رو کتک می‌زد و اینا و واقعا هم فورد تا آخر عمر دوست نداشت که با اسم اون آدم شناخته بشه اسمش که می‌گیم فورده هیچ ربطی به اون آدم نداره همسر دوم مادرش اسمش جرالد فورد بود پدر ناتنی جرالد فورد اصطلاحا که این آدم آدم خیلی خوبی از آب درآمد خیلی تاثیر خوبی روی فورد گذاشت و فورد هم بعدا اسمش رو عوض کرد و قانونا هم شد اسمش جرالد فورد


audio: 3sd5QXBTn1k_0031.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
مرد وطن‌دوستی بود این آقا سخت‌کوش، اهل خانواده زیر پروبال این پسر تازه‌ش رو هم گرفت و کودکی فورد خیلی چیز برجسته‌ای نداره می‌خوره به رکود بزرگ ولی خب اصلا آدمی نیست که بگی دنبال سیاست بوده رکود رو می‌بینه به جامعه حساس می‌شه بره یه چیزی یاد بگیره اینا نه دنبال ورزشه می‌ره دنبال فوتبال آمریکایی با همون فوتبال می‌ره دانشگاه، دانشگاه میشیگان و خیلی هم خوبن دو فصلی اونجا بدون باخت و


audio: 3sd5QXBTn1k_0032.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خودش می‌گه فوتبال به من کمک کرد فوتبال آمریکایی که یاد بگیرم چطوری خودم رو تو بازی نگه دارم کی وقت اکشنه کی وقتشه که ریسک نکنم خیلی اهل ورزشه تو بوکس می‌ره مربی می‌شه کمک‌مربی فوتبال می‌شه با همون ورزش می‌ره دانشگاه ییل حقوق بخونه نکته جالبی هم هست این دانشگاه‌های آمریکا یه سیستمی دارن که ورزشکار حرفه‌ای رو هم جذب می‌کنه یعنی یه جور سهمیه‌ایه انگار واسه کسایی که به قول خودشون می‌گن


audio: 3sd5QXBTn1k_0033.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کسی که در ورزش نشون داده باشه که می‌تونه دانشجوی خوبی باشه رو ما از مسیر ورزش می‌گیریم می‌بریم توی دانشگاه و تحصیلات


audio: 3sd5QXBTn1k_0034.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه کسی که قدرت رهبری خوب داره و قدرت تصمیم‌گیری و آموزش‌پذیری و و در نتیجه ورزش دانشجویی هم خیلی چیز جدی و پرشوریه و تلویزیون نشون بده و تبلیغات داشته باشه و دانشگاه‌هایی بودن که اصلا به واسطه ورزش خیلی برندینگ کردن آورده زیاد داره یعنی ورزشکار برای دانشگاه آورده زیاد داره می‌گن ما هم برای فرصت‌های تحصیلی دنبال یه شخصیت آماده‌ای می‌گردیم ورزشکار در اون سطح این شخصیت رو داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0035.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فورد کاراکتر شخصیتش استاداش می‌گن آدم سخت‌کشی بود آدم فروتنی بود آدم خاکی بود و جالب هم هست دیگه فروتن، خاکی حالا سخت‌کوش به کنار اینا صفت‌هایی نیستن که ما درباره سیاست‌مدارا که حرف بزنیم زیاد استفاده کنیم یا بشنویم ولی اینا صفت‌های فورد بودن و شاید به همین خاطر هم هست اونایی که خیلی تو سیاست بودن نگاه‌شون به فورد این بود که این این کاره نیست این به درد سیاست نمی‌خوره


audio: 3sd5QXBTn1k_0036.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
توی داستان واترگیت سریال واترگیت چنل‌بی رو اگر شنیده باشین دیگه اونجا به تفصیل قصه‌ش رو گفتیم یه شخصیتی بود به نام ارلیچمن از آدمای نزدیک نیکسون بود و


audio: 3sd5QXBTn1k_0037.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آخرش هم ازونایی بود که محکوم شد این درباره فورد می‌گفتش که آره خیلی آدم خوبی بود واسه اینکه بره بیمه بفروشه مامور فروش بیمه باشه مثلا واسه اون کار ایده‌آل بود که یعنی اینکه به درد کار ریاست‌جمهوری نمی‌خورد دیگه


audio: 3sd5QXBTn1k_0038.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یا جانسون که زمانی که رئیس‌جمهور بود فورد در کنگره رهبر اقلیت بود و خب غیرمستقیم با هم خیلی کار می‌کردن و این‌ها می‌گفتش که این فورد فوتبال آمریکایی زیاد بازی می‌کرده کلاه ایمنی هم سرش نمی‌ذاشته کله‌ش ضربه زیاد خورده باز دوباره این حرف مفهومش معلومه چیه دیگه می‌گفتن که یاد گرفته مثل فوتبال آمریکایی سرش رو بندازه پایین بره جلو تخیل لازم رو نداره استعدادی نداره


audio: 3sd5QXBTn1k_0039.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که حالا کاری نداریم چقدر درسته احتمالا حرف بی‌قرضی نیست به‌خاطر اینکه تو ییل دانشجوی خوبی بوده می‌بینیم دانشجوی خوبی بوده بعدا که تو کنگره می‌ره


audio: 3sd5QXBTn1k_0042.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی فارغ از اینکه کیفیت‌هاش چیه تصویرش معلومه که تصویر خیلی تاثیرگذاری نبوده و نیست و برای کسی که می‌خواد رئیس‌جمهور بشه یا حالا به نظر من واقعا برای هر کس دیگه‌ای فارغ از توانایی‌هایی که آدم داره اینکه بقیه درباره توانایی‌های آدم چی فکر می‌کنن واقعا مهمه و یه مقداری کارش با همون تصویره باید پیش بره برا خیلی از شغل‌ها این مهمه از جمله برای این شغل


audio: 3sd5QXBTn1k_0044.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
چطوری شد که اومد تو سیاست ولی؟ جوونیش خورد به جنگ مثل خیلی سیاست‌مدارای دیگه‌ای که متولد اول قرن بیستم هستن جوونی اینم خورد به جنگ جهانی دوم رفت نیروی دریایی البته تا برسه به جنگ دیگه جنگ تمام شد تو همون نیروی دریایی پیشرفت کرد و اومد بالا و حالا ملی‌گراتر هم شد با این تجربه نظامی‌ بعد از جنگ یک آدم وطن‌دوست با یه تجربه نظامی‌ در آمریکای بعد از جنگ در زمان ریاست‌جمهوری ترومن که دموکرات بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0045.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این گرایش‌ها و ارزش‌هاش بیشتر به سمت محافظه‌کارها و جمهوری‌خواه‌ها بود رفت در سیاست و انتخابات و رفت کنگره و اونجا اینطوری بود که حالا مثلا مذاکره‌کننده خوبیه مهارتش تو اینه که بتونه چند طرف ماجرا رو بگیره وسط رو چند طرف ماجرا رو ببینه وسطش رو بگیره یک وسط‌باز مسلط وسط‌کار مسلط بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0046.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
از میشیگان می‌ره توی کنگره مجلس نمایندگان و 25 سال در کنگره‌ست دریغ از یک طرح مهمی که خودش آورده باشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0047.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
25 سال یعنی اصلا این جاه‌طلبی‌هایی که اعضای کنگره معموله که داشته باشن دیگه بعد از یه مدتی تثبیت می‌شن بالاخره یه حرکتیه که فرماندار بشن سناتوری بشن اینا اصلا بفرما هم بهش می‌زنن می‌گه نه یه ایده‌ای داره که می‌خواد بره سخنگوی مجلس نمایندگان بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0049.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یا رئیس مجلس بشه به یک بیانی اون پستی که چندین سال مثلا نانسی پلوسی داشت اگه اخبار آمریکا رو یه خرده دنبال کنیم پاول رایان داشت یه مدتی جایگاه مهمیه توی سیاست آمریکا فورد دوست داره به اونجا برسه ولی هیچ‌وقت نمی‌رسه مسیر به اونجا رسیدن اینه که حزبی که شما توش هستی اکثریت بشه و در تمام مدتی که فورد اونجا هست این اتفاق نمی‌افته رهبر فراکسیون خودشون می‌شه در کنگره


audio: 3sd5QXBTn1k_0053.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در دوره جانسون که دموکرات‌ها کنگره رو گرفتن و اکثریت دارن جمهوری‌خواها در سایه هستن یک نسل جدیدی هم آمده از جمهوری‌خواه‌ها وقتی در سایه هستن در اقلیت هستن دیگه خیلی نقشی هم تو انتخاب سخنگو و مقامات اجرایی و اینا ندارن این رو فراکسیون اکثریت انتخاب می‌کنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0058.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هرچه به منبع نزدیک‌تر باشید، ارزش دارایی شما بالاتر است قرن‌ها بعد، وقتی مردم این فیلم را تماشا کنند تنها چیزی که می‌بینند لبخندهایی‌ست که در لبه‌ی قاب قرار گرفته‌اند


audio: 3sd5QXBTn1k_0059.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
سریال ویپ هم اگر دیده باشین اونم داستانش از همین جا شروع می‌شه پست مهمیه مخصوصا چون اینا همه جا شکست خورده بودن می‌گم جمهوری‌خواه‌ها یک تغییر نسلی داشتن و فورد از اون نسل تازه بود انتظار می‌رفت که حالا اینا بشن ستاره‌های آینده جمهوری‌خواه‌ها به نسبت قبلی‌هایی که حالا دیگه بازنشست شده بودن اینا جوون حساب می‌شدن جمهوری‌خواه سفت و سخت قدیمی نبودن یه خرده میانه‌روتر حساب می‌شدن محافظه‌کار بودن به معنی سیاسی و فرهنگیش


audio: 3sd5QXBTn1k_0060.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
با نهادهای مذهبی نزدیکتر بودن ارزش‌های خانواده و اگه می‌خوایم بدونیم تو قوانین منظورش معنیش چی می‌شه قوانین سقط جنین و اینا رو اینا حمایت بکنن و خیلیاشون هم مثل همین فورد یا جورج بوش پدر اینا اولین تحرکات سیاسی‌شون تو جنگ جهانی دوم بود دیگه دهه 70 اینا تجربه‌ایی پیدا کرده بودن و جا افتاده بودن و جامعه آمریکا هم در دوره سیاسی اینا عوض شده بود دیگه دهه 50 که اینا وارد سیاست شدن


audio: 3sd5QXBTn1k_0062.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
زمان شروع جنبش‌های مدنی بود مسئله نژادی داشت داغ می‌شد نمی‌شد بهش موضع نداشته باشی و اینا خب موضع داشتن اینا آدمایی بودن که تو آمریکای بعد از نیودیل آمریکایی که روزولت آمده بود و دولت توش انقدر سنگین دخالت کرده بود توی سیاست‌ها و توی اقتصادش برای اینکه رکود رو از بین ببره یا حل کنه مشکلش رو


audio: 3sd5QXBTn1k_0063.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
دولت خیلی گنده شده بود جمهوری‌خواها دل خوشی از این ماجرا نداشتن ولی زیر سایه روزولتن و زیر سایه این سیاست‌ها هستن و حالا باید تلاش کنن دوباره خودشون رو ارزش‌هاشون رو تعریف کنن پوست بندازن برای دنیای جدید


audio: 3sd5QXBTn1k_0064.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این آدمایی مثل فورد و اینا اینا بخشی از این پوست انداختن و آماده شدن برای دوره جدیدن نیکسون حتی فورد، ریگان، بوش اینا مال اون نسلن البته خب با هم فرق می‌کنن فورد مثلا اصلا مثل نیکسون پر سروصدا و اینا نیست ولی محصول همون دورانه کم و بیش یک نسخه یه کم ملایم‌تر و حالا با وسط رو گرفتن و اینا کار رو دور هم جمع کنیم و ایناست


audio: 3sd5QXBTn1k_0065.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی از همون نسله وقتی دیگه می‌رسیم به سال‌های واترگیت و آخرای دوره نیکسون فورد هم کم‌کم تو فاز اینه که آماده بشه برای بازنشسته شدن برنامه‌ش این بود که سال 74 یه تلاش دیگه‌ای بکنه برای ریاست مجلس دو سال دیگه هم اونجا باشه تا 76 و بعد دیگه بازنشسته بشه و بره که البته نشد دیگه واترگیت شد و رسوایی پشت رسوایی و دیگه کار به جایی رسید که


audio: 3sd5QXBTn1k_0066.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
موقعیت خود نیکسون هم داشت تهدید می‌شد فورد انتظار نداشت که گند کار انقدر عمیق باشه انقدر بالا در واقع تا خود نیکسون در یک چرک‌بازی اینطوری درگیر باشن پرسیده بود همون اول که سروصداش بلند شد از آدمایی که فکر می‌کرد راستش رو بهش بگن پرسیده بود که آقا داستان چیه؟ چقدر توشیم؟ گفته بودن که نه اون جان میچل بود اونم باز دوباره از شخصیت‌های واترگیت بود گفته بود نه به کی به کی سوگند که ما نبودیم و


audio: 3sd5QXBTn1k_0067.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اصلا این کارا به ما ربط نداشت و این‌ها ولی تو اون بالاخره بعدا معلوم شد که بوده دیگه معلوم شد که داشتن و تا کجا هم تو بودن و تو اون شلوغ‌پلوغی یه داستان دیگری هم اون موقع تعریف کردیم تو اون شلوغ‌پلوغی که رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه و دفترش و نزدیکانش اینا همه دارن کم‌کم می‌رن زیر اتهام‌های سنگین‌تر و سنگین‌تر آقای فورد رهبر جمهوری‌خواهاست در کنگره آدم مهمیه


audio: 3sd5QXBTn1k_0068.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و نقش مهمی داره در هدایت حزب نیکسون هم ازش کمک می‌خواد طبعا رئیس‌جمهور هم حزبیه بهش می‌گه که آقا این ماجرا باید شما مواظب باشی که بیخ پیدا نکنه چون کنگره هم شروع کرده بود به یک تحقیقاتی همون اول کار نیکسون نگران بود که مزاحمش بشن زیاد به فورد که با هم دوستی قدیمی هم داشتن گفت آقا این به عنوان رئیس‌جمهور من دستور می‌دم که این مسئله مسئله امنیت ملیه اینو خیلی توش دخالتی نباید بکنین


audio: 3sd5QXBTn1k_0069.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اینو باید کشش ندین و بذارین که جمع بشه و فورد هم این کار رو کرد این انتظار نیکسون رو برآورده کرد کاری کرد که کنگره دخالت نکنه ولی دخالت نکردن کنگره مسئله رو حل نکرد واترگیت می‌دونیم که سرطانی بود که در ریاست‌جمهوری هی رشد کرد و رشد کرد و رشد کرد پنهان‌کاری تیم نیکسون و دروغ و حاشا و جنگ با افکار عمومی ادامه پیدا کرد و ادامه پیدا کرد از یه طرف دیگه هم نیکسون مشکل پیدا کرد توی همین دوران


audio: 3sd5QXBTn1k_0070.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
مجبور شد معاونش رو هم بذاره بره پرونده‌ش البته به واترگیت ربط نداشت ولی اونم یه رسوایی داشت و پرونده اختلاس داشت و واقعا نیکسون هم حوصله دردسر نداشت اونو گذاشت کنار و نیکسون نیاز پیدا کرد به یک معاون جدید رفت سراغ یکی که وزیر خزانه‌داری بود که اون بیاد معاون بشه اون گفت نه اینم باز داستانیه که توی واترگیت چنل‌بی گفتیم نقش معاون رئیس‌جمهور نقش ثابتی نیست دیگه اینطوری نیست که بگیم یه شغلیه که سر و ته‌ش مشخصه


audio: 3sd5QXBTn1k_0071.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه چیزی که ثابته اینه که خب اگر رئیس‌جمهور به هر دلیلی کله‌پا بشه یا ترور بشه یا بمیره و هرچی معاونش می‌شه رئیس‌جمهور ولی به این معنی نیست که معاون رئیس‌جمهور در تمام این دوره‌ای که رئیس‌جمهور هست نفر دوم کاخ سفیده نیست، خیلی بستگی به رابطه‌ش با رئیس‌جمهور داره زمان نیکسون تقریبا معاون رئیس‌جمهور در خیلی از مواقع هیچ‌کاره‌ست نیکسون کلا معروف بود که یه حلقه کوچیکی درست می‌کنه که آدمای نزدیک به خودشن ولی شغل‌های اصلی دست اینا نیست ولی کار رو اینا پیش می‌برن


audio: 3sd5QXBTn1k_0072.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و معاون رئیس‌جمهور جزو این حلقه نیست به اون وزیر خزانه‌داری که گفت از جمله به این دلیل ایشون قبول نکرد گفت یه پست تشریفاتیه وسط این شلوغ‌پلوغی التهاب واترگیت و اینا من نمی‌آم که اگر قبول می‌کرد چند ماه بعدش رئیس‌جمهور می‌شد الان می‌دونیم دیگه ولی این نیامد و نیکسون رفت سراغ یک آدم بی‌حاشیه‌ای که از خیلی قبل می‌شناخت و باهاش هم نزدیک بود و بهش هم اعتماد داشت


audio: 3sd5QXBTn1k_0073.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و می‌دونست این آدمیه که خیلی هم به پروپاش نخواهد پیچید همین آقای فورد یه آدمی که تمام رویاش این بود که بره سخنگوی مجلس نمایندگان بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0074.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
به فورد گفت و فورد هم یه خرده‌ای شک داشت که چه کاریه تو این وضعیت و اینا من 28 سال کار کردم دیگه دو سال دیگه بازنشسته‌ام حالا یا سخنگوی مجلس می‌شم یا نمی‌شم بالاخره همینجا بازنشسته می‌شم دیگه نیکسون یه جلسه باهاش می‌ذاره بروز نمی‌ده مستقیم که مثلا این شغل رو می‌خوام بهت پیشنهاد بدم و اینا ولی می‌گه فشار روم خیلی زیاده و از این صحبتا و اینا فرداش زنگ می‌زنه می‌گه آقا این معاونه رفت شما می‌آی؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0075.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فورد هم می‌ره یک صلاح مشورتی با خانواده و با همسرش اینا می‌کنه بعد می‌گه چرا که نه من این همه سال منتظر بودم که یک پستی بگیرم حالا به جای اینکه تو کنگره بازنشسته بشم می‌رم با معاونت ریاست‌جمهوری بازنشسته می‌شم 12 اکتبر 73 می‌ره می‌شه معاون نیکسون هنوز واترگیت تقریبا تحت کنترل به نظر می‌رسه یعنی حداقل برای اونایی که از بیرون دارن اون موقع می‌بیننش


audio: 3sd5QXBTn1k_0076.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کسی فکر نمی‌کنه نیکسون رو بندازه این قصه مثلا نیکسون نتونه جمعش بکنه و رسوایی از قبل بزرگتر بشه و کار معاونت ریاست‌جمهوری هم واقعا کار سختی نیست می‌گم موقعیت همیشه پرچالشه شرایطیه که در شرایط عادی هم چالشیه چه برسه به شرایط بد


audio: 3sd5QXBTn1k_0077.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فورد مثلا باید در حالی که دیگه از اونجا به بعد ماه به ماه و هفته به هفته و بعدا روز به روز احتمال رئیس‌جمهور شدنش بیشتر می‌شه


audio: 3sd5QXBTn1k_0078.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هی بیشتر و بیشتر خودش رو بزنه به اون راه و برای خودش و برای دیگران وانمود کنه که اصلا از این خبرا نیست امکان نداره من بخوام رئیس‌جمهور بشم بهش اصلا فکر هم نمی‌کنم کاری که هرچی جلوتر هم می‌ری سخت‌تر می‌شه مدارک جدیدتر می‌آد و خود فورد می‌گه مثلا من با نیکسون رفیق بودم از زمان سناتوری وقتی سناتور بود همدیگه رو دیده بودیم و هم‌فکر بودیم و به نظرم آدم باهوشی بود و اینا و همیشه هم مشکل داشتم با این آدمای نابابی که دور خودش جمع می‌کنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0079.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تو این فاز بوده مثلا بزرگوار که خودش خوبه دوروبریاش بدن و اینا در حالی که حالا مایی که قصه واترگیت رو شنیدیم می‌دونیم که چقدر از این قصه از خود نیکسون می‌آد واقعا


audio: 3sd5QXBTn1k_0080.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و فکرش هم نمی‌کردم که ماجرا انقدر بیخ پیدا کنه که کرد که کرد و نیکسون مجبور شد استعفا بده و فورد بدون شرکت در انتخابات بشه رئیس‌جمهور


audio: 3sd5QXBTn1k_0081.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حالا ولی یه نکته دیگه‌ای هم هست یعنی یک چیز دیگری هم من شنیدم یک تئوریه که یه خرده بدبینانه‌ست ولی از نیکسون راستش بعید نیست اونم اینکه اصلا انتخاب فورد از اون نقشه‌های پیچیده و حساب شده و البته شکست خورده نیکسون بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0082.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فکر می‌کرد کسی فورد رو در قامت رئیس‌جمهور جدی نخواهد گرفت یعنی کسی نمی‌تونه فکر کنه به اینکه فورد بشه رئیس‌جمهور گفت من اگه اینو بکنمش معاون خودم یعنی خودم رو دارم بیمه می‌کنم همه می‌فهمن که من رو بندازن یعنی این می‌خواد رئیس‌جمهور بشه و کسی به رئیس‌جمهور شدن فورد راضی نمی‌شه جای من اینجا سفت می‌شه از این فکرای مریض که واقعا توی سازمان‌ها هم یه آدمایی می‌کنن دیگه که مثلا یه پپه‌ای رو بذاریم قائم‌مقام، نفر دوم خودمون


audio: 3sd5QXBTn1k_0083.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که هیچ‌کی دیگه اصلا جرات نکنه به انداختن ما یا برکناری ما فکر کنه بگن صد رحمت به همینی که اینجا هست بذار این بمونه اگه این بره دیگه اوضاع خیلی بدتر می‌شه اگر این درست باشه اینم اضافه می‌شه به سیاهه دراز محاسبات اشتباه نیکسون چون اوضاعش انقدر خراب بود که حاضر شدن حالا یا تصویرشون از فورد اونقدری بد نبود یا اینکه حاضر شدن که با همون تصویر بدی که وجود داشت فورد بیاد


audio: 3sd5QXBTn1k_0085.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و قرار شد که تحویل بگیره دیگه ریاست‌جمهوری رو تحویل بگیره در یک اتفاق تاریخی که نه تا اون موقع سابقه داشت نه بعدش اتفاق افتاد رئیس‌جمهور استعفا بده اونم رئیس‌جمهوری که انقدر درگیر این رسوایی بود که دیگه نمی‌رسید به کارای دیگه


audio: 3sd5QXBTn1k_0086.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
جامعه چند پاره‌ست صلحی که در ویتنام بهش رسیدن تکلیفش مشخص نیست ناپایداره کمونیست‌های ویتنام شمالی به معاهده صلح پایبند نیستن بحران نفت هنوز عواقبش داغه و جامعه آمریکا هم که وضعیتش رو گفتیم نیکسون این وسط سوار هلیکوپتر می‌شه و خداحافظ خداحافظ فورد می‌مونه که چسبی بزنه به این جامعه دوتیکه شده برش گردونه به ثبات


audio: 3sd5QXBTn1k_0087.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و به دنیا هم نشون بده که ما برگشتیم ماموریت غیرممکن نیست ولی واقعا کار هر رئیس‌جمهوری هم نیست از کجا باید شروع کنه؟ قدم اول اینه که باید از تعیین تکلیف خود نیکسون شروع کنه چون همین که رفت کافی نیست زخمش بازه، تکلیفش باید معلوم شه جامعه سوال داره عصبانیه منتظره که نیکسون رو بکشن دادگاه سوال اصلی اینه که نیکسون کی محاکمه می‌شه؟ محاکمه می‌شه یا نمی‌شه؟ فورد سخنرانی تحلیفش سخنرانی جالبیه یک جمله‌ای داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0092.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
جمهوری بزرگ ما حکومتی‌ست که بر پایه قوانین استوار است، نه بر پایه افراد جمله می‌گم ماندگاری شد و اتفاقا اول هم که سخنرانی‌نویسش این رو نوشته بود فورد خطش زد بعد اون طرف گفت اگه این رو خط بزنی من استعفا می‌دم دیگه برات نمی‌نویسم و موند و واقعا هم تاریخی شد گفت این کابوس طولانی ملت ما به پایان رسید که چه جمله آرام‌بخشی هم هست واقعا برای ملتی که در کابوسی طولانی مونده که یکی بیاد بگه که این کابوس طولانی تمام شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0093.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حرفش این بود که هرچی درد کشیدیم کافیه الان وقت خوب شدنه وقت مرهم گذاشتن روی این تن مجروح آمریکاست اشاره‌ای کرد به لینکلن


audio: 3sd5QXBTn1k_0094.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که در دوران جنگ داخلی رئیس‌جمهور آمریکا بود اونم با یه آمریکای دوپاره احتمالا خیلی بدتری مواجه بود گفت البته من فوردم من لینکلن نیستم لینکلن نمی‌شم ولی همه تلاشم رو می‌کنم که خلاصه کارم رو انجام بدم


audio: 3sd5QXBTn1k_0096.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و خیلی زود فهمید که بخش زیادی از انرژی و وقتش رو باید بذاره سر این قصه واترگیت همچنان یعنی همه اون پرونده‌های دیگه رو میزه از ویتنام تا گرونی تا بیکاری اینا این همه‌ش باید حرف و جلسه و فکر و مشورت که با نیکسون چه کنیم؟ هرجا می‌ره سوال اینه یک ماه از رئیس‌جمهور شدنش نگذشته بود که گفت من تصمیم گرفتم که عفو ریاست‌جمهوری بدم به نیکسون یک تراژدی آمریکایی وجود دارد که همه ما در آن نقش داشته‌ایم


audio: 3sd5QXBTn1k_0101.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بر اساس قدرت عفو که به موجب ماده دوم، بخش 2 قانون اساسی به من واگذار شده است عفو کامل، آزاد و مطلقی را بر اساس این سند به ریچارد نیکسون اعطا می‌کنم


audio: 3sd5QXBTn1k_0102.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
برای تمامی جرائم علیه ایالات متحده که او، ریچارد نیکسون، مرتکب شده یا ممکن است مرتکب شده باشد یا در طول دوره زمانی.در آن مشارکت داشته است که اصلا پرونده‌ش دادگاه هم نره گفت نیکسون به قدر کافی سختی کشیده این یک تراژدی آمریکاییه که همه توش نقش داشتیم یه نفر اگه نیاد ته این یه نقطه‌ای بذاره این همینطوری می‌خواد کش بیاد اینم یه نقطه‌ایه که فقط من می‌تونم بذارم


audio: 3sd5QXBTn1k_0103.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اینم نقطه پیش‌بینیش این بود که اینطوری از دست نیکسون خلاص می‌شه می‌تونه بره به کارای خودش برسه چهره مستقلی بشه حالا دیگه جدا از واترگیت ریاست‌جمهوری بکنه مردم هم کم‌کم فراموش کنن که حالا نه که فراموش کنن ولی دیگه اهمیت اونطوری بهش ندن و بیان پشتش بگن ما آماده رد شدنیم ما آماده‌ایم که عبور کنیم ولی این پیشبینی رو خودش چند ماه پیش نداشت چند ماه پیش وقتی که خودش معاون رئیس‌جمهور شده بود بهش گفتن که جانشین نیکسون به نظر شما


audio: 3sd5QXBTn1k_0104.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
می‌تونه روند دادگاه رو متوقف کنه؟ گفته بود نمی‌تونه گفته بود افکار عمومی پشت همچین تصمیمی واینمیسته و فکر اون موقعش درست‌تر بود چون از فردای روزی که گفت می‌خوام عفوش کنم تظاهرات شروع شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0106.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
چیزی که بدترش کرد این بود که نیکسون هم گردن‌نگیر بود یعنی هیچ‌وقت نیومد بپذیره مسئولیتش رو مرهمی روی زخم بذاره گفت مثلا کاشکی من روراست‌تر بودم ولی به رسمیت نشناخت که قانون‌شکنی کرده که دروغ گفته که پنهان کاری کرده و اینم فورد از این جا خورد خودش بعدها گفت من فکر نمی‌کردم نیکسون بازم نخواد روراست باشه بازم بخواد بپیچه ولی نیکسون پیچید


audio: 3sd5QXBTn1k_0107.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آدمای نیکسون همه رفتن زندان اونایی که شریک بودن تو مخفی‌کاریا اینا همه افتادن زندان چند ماه و چند سال و ولی عامل اصلی مصون موند ایمن موند حالا بعضیا می‌گن فورد دیده بود نیکسون یه حال افسره‌ای داره که دیگه مرده واقعا دنیا براش تمام شده می‌ترسید کارش به دادگاه و اعتراف و محکومیت برسه خودکشی کنه مثلا دردسر تازه‌ای درست بشه فورد می‌گه من باید تصمیم می‌گرفتم که یا وقتم رو بذارم سر پرونده یک نفر


audio: 3sd5QXBTn1k_0109.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شرایط دنیا و اینا هم هست که رئیس‌جمهور گفتیم مدتی بهش نمی‌رسیده وقت براش نمی‌ذاشته داخلی هم چند تا مسئله مهم دارن


audio: 3sd5QXBTn1k_0110.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یکیش مثلا مسئله سربازفراریاست سرباز فراری‌های ویتنامن این یکی از مسائلیه که کل ملت باهاش درگیرن کسایی که در رفته بودن که نفرستنشون ویتنام رفته بودن کانادا رفته بودن سوئد رفته بودن جاهای دیگه یه جوری از سربازی یا پیچونده بودن سربازی رو یه طوری 50 هزار نفر اینا بودن شاید هم بیشتر که فورد تصمیم گرفت در یک فرایندی این‌ها هم بخشیده بشن چون اینا هم از یک سری حقوق ممنوع بودن محروم بودن به‌خاطر اینکه نرفته بودن جنگ


audio: 3sd5QXBTn1k_0111.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این یه طرحی بود که فورد شروع کرد و کارتر دیگه بعدا کاملش کرد تو ویدیوی کارتر تعریف کردیم گفت که اینا باید برگردن به جامعه و فرصت دوباره پیدا کنن و بیان بشن نیروی کار ما نمی‌تونیم این همه آدم رو از جامعه بگذاریم کنار اینم باز تصمیم راحتی نبود شمشیر دولبه‌ای بود دیگه سعی کرده بود آشتی ملی برقرار بکنه ولی یه عده‌ای می‌گفتن پس فرق مایی که رفتیم واسه وطن جنگیدیم با اینایی که پیچوندن چیه؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0112.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و این یه تنشی بود که موند ویتنام خودش شکاف اجتماعی داشت شکاف بین کهنه‌سربازا و جنگ‌نرفته‌ها هم اضافه شد بهش و شکافی هم هست که اگر یه خرده بهش دقت کنیم می‌بینیم روی شکاف حزبی نیست یعنی مثلا اگه به دموکرات‌ها نگاه کنیم دو تا شخصیت برجسته حزب دموکرات تو این دهه‌های از بعد از جنگ تا همین الان جان کری و بیل کلینتون جان کری کهنه‌سربازه


audio: 3sd5QXBTn1k_0113.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
رفته ویتنام جنگیده بعدا خودش البته ضدجنگ شد فعال ضدجنگ و این‌ها شد کلینتون از اوناییه که جنگ نرفته یا تو جمهوری‌خواه‌ها نگاه کنیم مک‌کین از اوناییه که جنگ رفته اسیر هم شده قهرمان جنگی حساب می‌شه واسه خیلیاشون ترامپ یکیه که جنگ نرفته و اصلا می‌گه که چی چی می‌گین مک‌کین قهرمانه اگه قهرمان بود که اسیر نمی‌شد این چه قهرمانیه که گرفتنش؟ از هر دو تا حزب مثال زدم با شخصیت‌هایی که آشناترن


audio: 3sd5QXBTn1k_0114.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که ببینیم که شکافه چیه و چقدر اولا قوی و طولانیه که هنوز درباره‌ش صحبت می‌شه بعد هم تو هر دو تا حزب هست یعنی مسئله مسئله گسترده‌ای بوده این بخشیدن این‌ها هم هزینه داشت برای فورد محبوبیت فورد کم‌کم اومد پایین اومد پایین تا زیر 50 درصد حالا نه فقط به‌خاطر این ولی اینم موثر بود خودش هم مخصوصا سر اون عفو نیکسون رفت بازجویی اون وسطا اومد گفت اصلا یه آدمی از طرف نیکسون


audio: 3sd5QXBTn1k_0115.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
سراغ من نیومده برای عفو و اینا من خودم این ترتیب رو دادم معامله رو نکردم در حالی که آدمای نیکسون آمده بودن باهاش مذاکره کنن که به یه راه‌حلی برسن و اینا ولی خلاصه اون وعده زخم‌ها رو خوب کنم و اعتمادسازی و اینا خیلی به جایی نرسید در چشم افکار عمومی یه بار یه رئیس‌جمهوری دروغ بهشون گفته بود و ته‌ش استعفا داده بود حالا جانشینش حتی حاضر نشده بود بذاره اون آدم بره دادگاه و محاکمه بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0116.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این یک شاهد دیگری شده بود بر این ایده که اینا همه‌شون دست‌شون تو یه کاسه‌ست اینا گوشت هم رو بخورن استخون هم رو دور نمی‌ندازن به قول ما عوام دیگه مشکل چی بود؟ مشکل بعدی یه چیزیه که حالا به ما هم مربوط می‌شه یعنی ما هم یه خرده ازش شناخت داریم برای ما هم داستانه مسئله نفته نفت هم میراث دوره نیکسون بود هم حالا مناقشه بین‌المللیش هم از این طرف بحران اقتصادی داخلیش همیشه هم وقتی یه اتفاق نفتی بزرگ تو دنیا می‌افته


audio: 3sd5QXBTn1k_0117.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه جوری مستقیم یا غیرمستقیم رو کشورای نفتی مثل ایران اثر می‌گذاره این اولین شوک نفتی هم همینطوری بود برای همین برای ما اگر به تاریخ ایران هم کنجکاویم خوبه که درباره‌ش یه خرده‌ای بیشتر بدونیم چی شد این بحران نفتی شروع شد؟ این چند تا توضیح داره یکیش جنگ یوم‌کیپوره


audio: 3sd5QXBTn1k_0118.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
سال 73 یکی از نقاط عطف درگیری اسرائیل بود با مردم منطقه کلا قبل از اینکه فورد بیاد رئیس‌جمهور بشه وقتی نیکسون در اوج دست‌وپا زدن در باتلاق واترگیته کشورای عرب متحد شدن که به اسرائیل حمله کنن اسرائیل اون موقع بیست‌وچندساله که اونجا درست شده به عنوان یه کشور جدید ملت‌های منطقه عموما از حضورش ناراضی هستن


audio: 3sd5QXBTn1k_0119.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در اکتبر 73 مصر و سوریه با هم همزمان غافلگیرکننده به اسرائیل حمله می‌کنن حمله می‌کنن که اون زمین‌هایی رو که از نگاه خودشون اسرائیل ناعادلانه ازشون گرفته در جنگ 6 روزه 67 پس بگیرن در اون شکست اول هم زمین داده بودن هم از نظر روحیه و غرور ملی و عربی و اینا آسیب دیده بودن اسرائیل هم پشتش به قدرت بزرگ دنیا آمریکا گرم بود گوشش به بیانیه‌های سازمان ملل نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0120.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اینا هم رفته بودن با قدرت بزرگ دیگر دنیا یعنی شوروی نزدیک شده بودن نظامی تقویت کرده بودن خودشون رو الان سادات فکر می‌کرد که وقت خوبیه که یه خودی نشون بدن هم یک اتحاد ملی درست بکنن که ضربه خورده هم از نظر نظامی دست‌شون رو پرتر بکنن


audio: 3sd5QXBTn1k_0121.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که بتونن حالا بعدا در مذاکره مثلا جای بهتری داشته باشن تو این وضع اقتصادی نامناسبی هم که داشتن کمک‌شون بکنه که به هر حال امتیازشون رو ببره بالا واقعا از نظرشون البته جنگ جنگ مشروعی هم بود جنگ لازمی هم بود نگاهی که طبعا اسرائیلی‌ها قبولش نداشتن اسرائیلیا می‌گفتن این جنگ نامشروع بود این یک تجاوز نظامی بود به ما ولی خب به هر حال این‌ها این کار رو کردن حمله شد غافلگیرانه در یوم‌کیپور مصر از صحرای سینا


audio: 3sd5QXBTn1k_0122.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که قرار نبود توش فعالیت نظامی بشه حمله کرد سوریه از ارتفاعات جولان حمله کرد همزمان و غافلگیرانه در دل جنگ سرد هم هستیم یعنی آمریکا پشت اسرائیل شوروی هم پشت کشورهای عرب اولش هم کشورای عربی دست بالا رو دارن بعد در چند روز اسرائیل با کمک آمریکا می‌آن کنترل رو می‌گیرن دست‌شون و عملا جایگاه‌شون رو تو منطقه محکم‌تر می‌کنن و بعد در نتیجه‌ش معادلات خاورمیانه عوض می‌شه


audio: 3sd5QXBTn1k_0123.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یعنی هم پیشروی سوریه رو متوقف می‌کنن بعد شروع می‌کنن عقب هل دادن‌شون در مصر به فرماندهی آریل شارون از کانال سوئز رد می‌شن مصریا رو محاصره می‌کنن جنگ با تانک شدیده جنگ هوایی شدیده آمریکا و شوروی به دو طرف سلاح می‌رسونن پیروز نظامی جنگ آخرش می‌شه اسرائیل ولی با تلفات زیاد عرب‌ها هم بی‌دستاورد نیستن از جمله اینکه اون تصویر شکست‌خورده رو یه بازیابی می‌کنن حالا ما اینجا واقعا کارمون با جنگ نیست


audio: 3sd5QXBTn1k_0124.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
جنگ رو خیلی خلاصه‌ش رو گفتیم چون با عواقبش کار داریم با یکی از عواقبش کار داریم که شد اولین بحران نفتی در داستان اقتصاد قرن بیستم نقطه خیلی مهمیه وضع پرتنش ژئوپلیتیک باعث شد کشورهای نفتی عمدتا عربی منطقه یک تصمیم استراتژیکی بگیرن و نهایتا قیمت نفت رو ببرن بالا و این یک بحران مهمی رو در جهان شروع کرد


audio: 3sd5QXBTn1k_0125.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه نفت تا اون موقع کالای خیلی مهمی بود ولی ارزون بود ارزون بود و کشورای صنعتی هم بی‌محابا واقعا مصرف می‌کردن برای اینکه رشد اقتصادی کنن کل بازار هم عملا کنترلش دست چند تا شرکت بین‌المللی بزرگ بود جنگ که شروع شد آمریکا چیکار کرد؟ آمریکا 6 اکتبر جنگ شروع شد 19 اکتبر آمریکا به کنگره گفتش یعنی نیکسون به کنگره گفتش که


audio: 3sd5QXBTn1k_0127.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
غرب مستقیم رفت پشت اسرائیل کشورای عربی عضو اوپک گفتن که خب حالا از نفت اون استفاده‌ای رو بکنیم که می‌شه کرد به رهبری عربستان سعودی گفتن حالا که اینطوری کرد ما به آمریکا و کشورهای دیگه یعنی غرب غرب سیاسی، غرب اروپا، ژاپن اینا که حامی اسرائیل هستن نفت نمی‌فروشیم هم تولید رو کم می‌کنیم هم صادرات رو به یه کشورایی اصلا متوقف می‌کنیم


audio: 3sd5QXBTn1k_0128.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یعنی عرضه کم بشه در حالی که تقاضا کم نشده و در نتیجه قیمت می‌ره بالا قیمت نفت نزدیک چهار برابر شد در چند ماه از بشکه زیر 3 دلار رسید به نزدیک 12 دلار


audio: 3sd5QXBTn1k_0129.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حالا ممنوعیت واردات رو بعد از چند ماه برداشتن توافق نداشتن که تا کی می‌خوان تحریم کنن ولی قیمت بالا موند این یک توضیحه که این یه حرکت سیاسی بود که به آمریکا فشار بیاد که نهایتا به اسرائیل فشار بیاد که نهایتا خسارتی که کشورهای عربی می‌بینن از جنگ کمتر بشه اثرش چی شد اون طرف؟ قیمت انرژی رفت بالا تورم بالا گرون شدن همه چیز در غرب از حمل‌ونقل تا تولید تا گرمایش


audio: 3sd5QXBTn1k_0130.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
قیمت‌های بالا نهایتا رسید به رکود رسید به بیکاری رسید به بحران اقتصادی در بسیاری از کشورای غربی به حالا تاثیرات ژئوپلیتیکش در دنیا و سیاست‌های انرژی و اینا کار نداریم به اینم کار نداریم که تصمیم اپکی‌ها به جز دلایل سیاسی دلایل اقتصادی هم داشت اونم خیلی مهمه با اینا واقعا وارد اینا نمی‌شیم فقط به نتیجه‌ش کار داریم


audio: 3sd5QXBTn1k_0131.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که شد یک تورم کم‌سابقه‌ای که از نیکسون رسید به فورد این وضعیت صحنه‌ست وقتی که فورد می‌آد می‌شه رئیس‌جمهور


audio: 3sd5QXBTn1k_0133.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هم رکوده هم تورم بالاست نیکسون سیاستش چی بود؟ نیکسون سیاستش این بود که آمریکا از نظر انرژی تا 1980 مستقل بشه هم مصرف هم ذخیره هم تولید توی هر سه تا اینا سیاست‌های جدیدی بیاد سیاست انرژی جدید آمریکا یه بخشیش هم سیاست خارجی جدید در خاورمیانه بود یه طوری که هم حمایت از اسرائیل رو نگه دارن هم بتونن یک فرایند صلحی شروع کنن بعد از اینکه این جنگ تموم شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0134.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هم رابطه با شوروی رو مدیریت بکنن خلاصه اینطوری نهایتا بتونن این وضعیت انرژی رو هم کنترل کنن ولی وسط این کار مجبور شد نیکسون ول کنه و بره


audio: 3sd5QXBTn1k_0137.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تورم رو همین الان مهارش کنیم از این طرحایی که مثلا چند نفری با یه ماشین برین سر کار انرژی کمتر مصرف بشه هر کسی تو خونه خودش سبزی بکاره و خونه‌ها رو یکی دو درجه شوفاژها رو سردتر کنیم و از این کمپین‌هایی که جامعه خیلی باید روحیه همکاری و اینا داشته باشه که بتونی توش موفق باشی خیلی هم تبلیغات و پروپاگاندای زیادی براش کردن و ولی اثر خاصی نداشت بیشتر اصلا رفت سمت جوک و مسخره‌بازی


audio: 3sd5QXBTn1k_0138.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
واقعا این کارا رو هر وقتی تو هر جامعه‌ای نمی‌شه کرد در زمینه سیاست‌های اصلی انرژی ولی ادامه همون راه نیکسون رو رفت قوانینی که مصرف سوخت ماشین‌ها رو بهینه کنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0139.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ذخیره نفت در آمریکا زیاد بشه برای روز مبادا که یه وقت اونطوری غافلگیر نشن و تولید داخلی رو هم ببرن بالا برن دنبال منابع جایگزین و اینا اینا واقعا ادامه همون سیاست‌های نیکسون بودن از نظر اقتصادی ولی سیاست‌هاش خیلی موفق نشدن و سیاست‌های اقتصادی وقتی موفق نشن خب رئیس‌جمهور هم طبعا خیلی محبوب نخواهد موند


audio: 3sd5QXBTn1k_0140.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
سیاست‌های انرژیش در سال‌های بعد نشون دادن که می‌تونن موقعیت آمریکا رو تقویت بکنن ولی مردمی که در تورم و بیکاری هستن رو نمی‌شه بهشون گفت صبر کنید چند دهه بعد می‌فهمین که ما چه کارای خوبی کردیم داریم درباره تورم شدیدی صحبت می‌کنیم که نیویورک‌تایمز نوشته بود در طول قرن بیستم در زمان صلح این تورم رکورد زده تا اون موقع البته و خب بیکاریش هم می‌گیم خیلی شدیده


audio: 3sd5QXBTn1k_0141.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فورد البته بیشتر نگران تورمه تا بیکاری می‌گفت دخالت حکومته که داره بازار رو خراب می‌کنه این اینطوری بود بیشتر


audio: 3sd5QXBTn1k_0143.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
می‌گفت دشمن اصلی داخلی تورمه خرج دولت رو باید کم کنیم حتی اگر به قیمت این تموم بشه که بیکاری بیشتر بشه و این کار رو می‌خواست در شرایطی بکنه که جمهوری‌خواها تو کنگره هم یه خرده صندلی از دست داده بودن و


audio: 3sd5QXBTn1k_0144.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
دموکرات‌هایی هم که قدرت‌شون داشت بیشتر می‌شد از این سیاست‌های فورد خیلی خوش‌شون نمی‌آمد درگیریش در نتیجه با کنگره زیاد بود خیلی قوانین وتو می‌کرد بعد وتوش رد می‌شد بیشترین رد وتو در تاریخ رئیس‌جمهورای قرن بیستم آمریکا مال فورده واقعا خیلی این نشون می‌ده تنشش با کنگره خیلی زیاد بود و موفق هم نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0145.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تورم رفت سال 74 دورقمی شد بعد بالاخره با کنگره به یه توافقی رسیدن که مالیات رو کم کنن تونستن یه خرده‌ای تورم رو بیارن پایین‌تر سیاست خارجی چی؟ سیاست خارجی خب جنگ سرد دیگه تنش‌زدایی شده بود و


audio: 3sd5QXBTn1k_0147.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آمریکا دیگه اونطوری نمی‌خواست مثل ویتنام بره یه جایی اونطوری دخالت کنه گیر کنه ایده این بود که آمریکا بشه واسطه‌ای


audio: 3sd5QXBTn1k_0149.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بین کشورها برن بیان صحبت کنن مناقشات رو بین طرفین اینطوری حل کنن و با شوروی هم خب تنش رو کم کنن که اینا البته الان کار سختی بود نیکسونی که این کار رو شروع کرده بود خیلی قدرت داشت و اتفاقا چون خیلی قدرت داشت می‌تونست این کارو بکنه و چون خیلی قدرت داشت یه مقداری از زمین خوردنش و اینا هم به‌خاطر جمع شدن اون همه قدرت بود الان دیگه هیچ‌کی آمادگی اینو نداشت که اونقدر قدرت به رئیس‌جمهور بده


audio: 3sd5QXBTn1k_0150.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اسناد پنتاگون که رو شد و نشون داد رئیس‌جمهورای آمریکا چطوری از کنگره حتی پنهان می‌کردن کاراشون رو دور می‌زدن قانون رو سر خود عمل می‌کردن گزارش نمی‌دادن دیگه بعدش فضایی نبود که بذارن رئیس‌جمهور از این کارا بکنه همه طرح‌ها رو می‌گفتن کنگره باید رای بده کنگره‌ای که حالا دموکراته دل خوشی هم از فورد نداره خود فورد هم قدرت بقیه رئیس‌جمهورها رو نداره رای نیاورده پشتوانه مردمی اونطوری نداره


audio: 3sd5QXBTn1k_0151.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
درسته تو سیاست بود سال‌ها ولی واقعا رئیس‌جمهوری نبود که مثلا بگی آدمای خودش رو داره و این در سیاست خارجی خیلی براش دردسرساز شد اولش که آمد یه بحرانی داشت مثلا در قبرس اینو به عنوان مثال بگیم یه چیزی هم هست که ما ازش کم می‌دونیم ولی نشون می‌ده مثلا وضعیت چی بود قبلش آمریکا در قبرس یه کودتایی کرده بود وضعیت کشور رو به هم ریخته بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0152.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در جولای و آگوست 74 ترکیه آمده بود دوباره به قبرسی که اون موقع تو خاک یونان بود حمله کرده بود جنگ‌های حالا خیلی فاجعه‌بار و پر از آواره و کشته و اینا وارد پیشینه‌ش نمی‌شیم همون اول ریاست‌جمهوریش فورد مواجه شد با این مسئله ترکیه در منطقه منافع استراتژیکی داشت برای آمریکا و فورد نمی‌خواست ترکیه رو از دست بده می‌خواست که از ترکیه حمایت بکنه کنگره گفتش که نه


audio: 3sd5QXBTn1k_0153.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آمریکا نمی‌تونه به ترکیه کمک نظامی بکنه مخالفیم فورد تصمیم کنگره رو وتو کرد رفت و برگشت و اینا ته‌ش شد حرف کنگره آمریکا گفت بسیار خب پس ما سلاح نمی‌فرستیم ترکیه گفت عه سلاح نمی‌فرستید؟ پس همه پایگاه‌های آمریکا تعطیل این یه الگوییه که توی مناقشه‌های دیگه‌ای هم پیش آمد و دیدیم آمریکا می‌خواد وساطت بکنه ولی در نهایت توی وضعیتی می‌مونه که کاری نمی‌تونه بکنه و اینطوری خب اوضاع بدتر از اونی که شروع شده بود تموم شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0154.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و یه الگوییه که تو چند تا موضوع دیگه هم می‌بینیم در این دنیایی که رئیس‌جمهور نمی‌تونه سیاست‌هایی رو که می‌خواد پیاده بکنه ببره جلو به‌خاطر میراثی که از بی‌اعتمادی و مشکلات از سیستم‌های قبلی براش مونده به ویتنام هم برسیم ویتنام هم خب وضعیت آشفته‌ست یک پیمان صلحی رسیدن کیسینجر و نیکسون و اینا که توش آمریکا از ویتنام جنوبی باید بره و دیگه مثلا با ویتنام شمالی نمی‌جنگه


audio: 3sd5QXBTn1k_0155.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ویتنام جنوبی که سال‌ها وابسته آمریکاست حالا تضعیف شده و قراره که ویتنامی‌های شمالی هم کشورگشایی نکنن ولی چرا نکنن وقتی اینا در مجموع دست بالا رو دارن؟ چون حالا خیلی‌ها هم اینطوری می‌گن می‌گن این پیمان صلحه نهایت کارکردش این بود که نیکسون و کیسینجر بتونن اینا دم‌شون رو بذارن رو کول‌شون تا اوضاع بدتر نشده از ویتنام بیان برن بیرون چون معلوم بود که ویتنامی‌های شمالی که کمونیسم بودن حالا که ویتنام جنوبی ضعیف شده ماجرا رو ول نمی‌کنن


audio: 3sd5QXBTn1k_0156.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اینا سال‌ها به کمک آمریکا با وعده حمایت آمریکا اونجا مونده بودن آمریکایی‌ها یهو گذاشتن رفتن اینا آماده دفاع از خودشون نیستن ویتنام شمالی حمله کرد به جنوبی و سایگون سقوط کرد یک سال و سه ماه بعد از معاهده صلح پاریس سایگون به خاک و خون کشیده شد دونه دونه شهرای بزرگ رو گرفتن مدام از ویتنام جنوبی پیغام می‌اومد به فورد که آقا یه کاری نمی‌خواین بکنین؟ شما هم دست‌تون تو همین کاسه ماست ما متحد شماییم و اینا و فورد هم می‌خواد که یه کاری بکنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0157.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کیسینجر هم می‌خواد که یه کاری بکنه ولی دیگه گذشته اون دورانی که رئیس‌جمهور می‌تونه تصمیم بگیره و بره اجرا کنه کنگره رای منفی می‌ده و یک فاجعه انسانی رخ می‌ده اونجا


audio: 3sd5QXBTn1k_0159.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ویتنام جنوبی تا یک سال می‌تونه مقاومت کنه ولی در عمل چند روز بیشتر نتونست به فورد هم گفتن شما برنامه‌ت چیه؟ خنده کرد خنده کرد کیسینجر می‌گفت ما نباید بدون کمک تخلیه کنیم همینطوری بریم می‌رن پیشش که آقا یک علاجی بکن و فورد می‌گه نه کار تمومه ما ول‌شون کنیم به حال خودشون یعنی خودمون رو بزنیم به اون راه که اصلا انگار ویتنامی وجود نداره


audio: 3sd5QXBTn1k_0161.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ته ذهنش البته انتخابات هم هست اینکه دوباره آمریکا بره ویتنام چند تا حمله هوایی بکنه و خرج بشه و اینا فکر می‌کرد که این براش سنگین تمام خواهد شد در حالی که ویتنام مسئله آمریکا هم بود یعنی سال‌ها اونجا بودن بیزینس راه انداخته بودن خانواده داشتن آدمایی اونجا براشون کار می‌کردن می‌گن یک میلیون ویتنامی یه جوری ربط داشتن به آمریکا یه داستانی بود که اینا رو چطوری بریم بیاریم بیرون؟ با هلیکوپتر بیاریم بیرون؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0162.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
نهایتا 110 هزار نفر رو می‌گن تونستن ببرن و سایگون سقوط کرد در 1975 روزی که الان در ویتنام جشنش می‌گیرن به عنوان روز آزادسازی ویتنام و خب روایت غربی‌ها اینه که این هفته آخر آوریل سیاه بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0163.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
رئیس‌جمهور ویتنام جنوبی استعفا داد با یک سخنرانی تندی که ما حساب کرده بودیم رو آمریکاییا و اینا پشت ما رو خالی کردن گفت شما و 500 هزار سربازی که در ویتنام داشتید شما نباختین شما فرار کردین گفت من فکر نمی‌کردم یک پیمان صلحی که یکی مثل کیسینجر ببنده ته‌ش بشه مرگ ما ولی شد این حرف تکان‌دهنده‌ای بود و نشون‌دهنده آشفتگی بود در سیاست‌های آمریکا و الان که ما نگاه می‌کنیم می‌بینیم که


audio: 3sd5QXBTn1k_0164.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شباهت‌هایی به داستان‌های دیگری که ما تو این سال‌های بعد خوندیم و شنیدیم و دیدیم هم داره ته‌ش برای آمریکا چی شد جنگ ویتنام؟ در شرایطی ویتنام رو ول کرد که در واقع همون جایی بود که از اول نمی‌خواستن ویتنام کارش بهش برسه ویتنام افتاد دست کمونیست‌ها فورد هم رفت سخنرانی کرد که جنگ ویتنام تموم شد آمریکایی‌ها دیگه خیال‌تون راحت باشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0165.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
دیگه ما در ویتنام نیستیم در واقعیت ولی اینم یکی از جاهایی بود که مشکل با کنگره باعث شد که نتونن حتی سیاستی رو که فکر می‌کردن درسته اجرا بکنن وقتی که می‌خواستن جنگ یوم‌کیپور رو هم تمام کنن اونجا هم با کنگره و سنا به مشکل خوردن آمریکا البته متحد اسرائیل بود پشتیبانی می‌کرد شوروی هم پشتیبانی می‌کرد از کشورای عربی ولی جنگ براشون زیادی بود نمی‌خواستن جنگ بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0166.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این ابرقدرت‌ها دیگه دهه 70 نمی‌خواستن وارد جنگ بشن اونطوری ولی اینا رو هم جاهای دیگه‌ای در جنگ سرد دیدیم قدرت‌هایی که دورن ابرقدرت‌ها، خود آمریکا و شوروی اینا یه جور می‌بینن اینا هر جنگی رو جنگ سرد می‌بینن در حالی که لنزی که اونایی که در منطقه دارن می‌جنگن به موضوع نگاه می‌کنن لزوما لنز جنگ سرد نیست اونا دارن جنگ خودشون رو می‌کنن ویتنامی‌ها داشتن جنگ خودشون رو می‌کردن آمریکایی‌ها بودن که این رو یک جبهه‌ای از جنگ سرد می‌دیدن


audio: 3sd5QXBTn1k_0167.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
عرب‌ها هم داشتن جنگ خودشون رو می‌کردن اینجام هم آمریکا هم شوروی می‌خواستن به یک آتش‌بسی برسن فورد هم می‌خواست رابطه رو با کشورای عربی هم بهتر کنه بعد از اون مسئله نفت که پیش آمده بود می‌گفت من جلوی تندروی اسرائیل می‌ایستم گفت کشتی‌های آمریکایی نرن اسرائیل ولی سنا و کنگره جلوش ایستادن که ما باید به اسرائیل کمک کنیم تسلیحاتی و اقتصادی و این‌ها


audio: 3sd5QXBTn1k_0168.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یک معاهده آتش‌بس موقتی بهش رسیدن نهایتا با همون شاتل دیپلماسی کیسینجر با شوروی و آمریکا و اسرائیل و کشورای عربی جمع شدن نهایتا اسرائیل رو گفتن از صحرای سینا بره بیرون که به منطقه بی‌طرف قرار بود باشه این به چشم مصر پیروزی می‌آمد و این شروع مسیری بود که بعدا آخر دهه 70 زمان کارتر رسید به کمپ دیوید


audio: 3sd5QXBTn1k_0169.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یعنی رابطه خصمانه اسرائیل و مصر رو تمامش کرد مصر شد کشوری که اسرائیل رو به رسمیت می‌شناسه متحد استراتژیک آمریکا شد و بعد از اون هم کمک‌های مالی آمریکا به مصر شروع شد و اصلا مصر شد دومین کشور از نظر اندازه کمک‌هایی که از آمریکا می‌گیره پشت سر اسرائیل خیلی مهمه این چون بعد از این جنگ یکی از بزرگترین خطراتی که بیخ گوش اسرائیل بود یعنی مصر شد متحدش


audio: 3sd5QXBTn1k_0170.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این یکی از دستاوردای مهم آمریکاست که در واقع به اسم فورد می‌خوره و به اسم اون شاتل دیپلماسی کیسینجر بین قاهره و دمشق و تل‌آویو از سیاست خارجه فورد یه چیز دیگه‌ای هم می‌شه گفت


audio: 3sd5QXBTn1k_0172.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که هفت کشور صنعتی اول البته شیش تا بودن شیش لیبرال دموکراسی که گفتن ما جمع‌شیم با هم در مسائل اقتصادی هماهنگ بشیم بعدها که شوروی فروپاشید روسیه هم به این اضافه شد این هم نهاد مهمیه که اون موقع شروع شد درباره شوروی هم یه چیزی بگیم قبل از اینکه برسیم به مسئله ایران مثل همه رئیس‌جمهورای بعد از جنگ مسئله رابطه با شوروی برای فورد هم یک مسئله‌ایه


audio: 3sd5QXBTn1k_0173.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
منتها این دیگه دوره‌ایه که نمی‌خوان همه‌ش در حال درگیری باشن نیکسون هم رفته شوروی آمریکا و شوروی رفتن سمت تنش‌زدایی و دتانت معاهده‌های کاهش سلاح و روابط تجاری و تو کار هم دخالت اونطوری نکنیم و اینا فورد هم قرار نبود ابتکار خاصی به خرج بده سیاستی عوض کنه و اینا ولی یه کار سختی داشت اونم اینکه به شوروی نشون بده که رئیس‌جمهور آمریکا هنوز آدم مهمیه و هنوز قدرت داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0174.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
مخصوصا بعد از واترگیت به‌خاطر اینکه خب نیکسون رو اینا می‌دیدن که با اون یال و کوپال و عظمت و اقتدار و پاشم برم چین و پاشم برم مسکو و اینا فهمیده بودن خب پس در آمریکا رئیس‌جمهور می‌تونه یه کارهای خیلی مهمی بکنه بعد دیدن که این آدم افتاد سر دروغ فهمیدن چنین چیزی برای مقامات شوروی خیلی سخت بود فورد باید به کشوری که حکومتش سیستماتیک در همه زمینه‌ها صبح تا شب دروغ می‌گفت


audio: 3sd5QXBTn1k_0175.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
توضیح می‌داد که بله ما اینطور اینطور رئیس‌جمهورمون کله شد ولی این معنیش این نیست که رئیس‌جمهور ما ضعیفه هیچ‌کاره‌ست نه خیلی هم قویه و چیزی که اینو سخت‌تر می‌کرد این بود که خب فورد واقعا هم تصویر کسی رو نداشت که بخواد قدرت و این‌ها ازش تشعشع کنه و شاید البته همین هم کمکش هم کرد چون آدم نامناسبی نبود برای این کار اگر دو سال پیش هدف این بود که بریم به چین و بریم به مسکو و مثل نیکسونی برای چنین کاری لازم بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0176.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
الان که هدف قانع کردن و مذاکره کردن بود شاید اتفاقا شخصیتی مثل فورد که همه عمرش همین کارای وساطت و بین‌الطرفینی و این کارا رو کرده شخصیت مناسبی هم بود این برگ برنده شخصیتی رو داشت به اضافه اینکه کیسینجر که طراح و شریک نیکسون بود در دتانت اونم کنارش بود می‌تونست بهش تکیه کنه بگه که ما در سیاست خارجی هنوز همونیم و کیسینجر چیزی که اینجا استفاده کرد این بود که گفت


audio: 3sd5QXBTn1k_0177.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ما شفافیت ببین چقدر برامون مهمه انقدی که رئیس‌جمهورمون رو دادیم رفت سرش در راهش از دست دادیم ما در مذاکرات خارجی هم همین قدر شفافیم یعنی ریگی به کفش‌مون نیست چیزی پنهان نمی‌کنیم مخصوصا مثلا مذاکرات مهمی که اون موقع در جریانه مذاکرات خلع سلاح هلسینکیه می‌خوان تنش رو کم کنن یک قدم فیلیه واقعا در راستای دتانت و تنش‌زدایی و این‌ها که آمریکا هست شوروی هست کشورای اروپایی هم هستن


audio: 3sd5QXBTn1k_0178.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
دیگه شوروی خیالش راحت بشه که مرزهای بلوک شرق به رسمیت شناخته می‌شن اروپای غربی هم دیگه نگران کشورای کمونیستی نباشه کیسینجر به فورد گفت ما خیلی دنبال این معاهده نیستیم خودمون ولی اروپایی‌ها می‌خوانش و ما هم دنبال اون‌ها می‌ریم و این کارو کرد فورد رفت مذاکرات خلع سلاح رو کرد یک اعتمادی درست کرد بیانیه هلسینکی صادر شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0179.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هم تمامیت ارضی و به رسمیت شناختن حق کشورها و اینا توش بود هم اقتصاد و همکاری‌های تجاری و اینا توش بود چیزایی که شوروی می‌خواست و خوشحال بود با گرفتنش ولی در حالی که شوروی خیالش از خطر جنگ در اروپا یه مقدار راحت می‌شد یه چیزی تو بیانیه هلسینکی بود که اذیتش می‌کرد اونم تاکید روی حقوق بشر بود این از این موقع‌ست که


audio: 3sd5QXBTn1k_0180.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حقوق بشر داره می‌آد مهم می‌شه توی سیاست خارجی ما معمولا اینو همه‌ش می‌ذاریم به حساب دولت کارتر و فکر می‌کنیم یه چیزیه که از اونجا آمد چون اون قسمتشه که به ایران مربوط شده ولی در زمان فورده و در زمان حتی فورد و کیسینجره که این مسئله می‌آد رو توی مذاکرات سیاسی با شوروی اولش که حقوق بشر باید در همه کشورا رعایت بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0181.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حق نظارت بر اجرای حقوق بشر مطرح می‌شه یعنی تصویر رو گنده که نگاه کنی شوروی داره استقلال ارضی می‌گیره تمامیت ارضی و اینا می‌گیره یا مرزاش رو امن می‌کنه مرزای خودش که نه مرزهای اروپای شرقی رو امن می‌کنه در مقابل در رو باید یه خرده باز کنه که بقیه بفهمن در بلوک شرق چه خبره و این قسمت دومش مقدمه نهادهایی می‌شه که بتونن نظارت کنن


audio: 3sd5QXBTn1k_0183.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یا دیدبان هلسینکی که بعدا می‌شه دیده‌بان حقوق بشر سازمان‌هایی که می‌تونن یک بخشی از خشونت‌ها و نقض حقوق بشر و اینا رو در کشورای کمونیستی مستند کنن و نشون بدن بعضیا می‌گن اصلا همیناست که نهایتا نور انداخت به قسمت‌های تاریک کشورهای کمونیستی و در نتیجه سوختی شد برای جنبش‌های انقلابی نهادهایی رو قدرتمند کرد که بعدا در دهه 80 یکی از عوامل فروپاشی شوروی شدن


audio: 3sd5QXBTn1k_0184.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تا جایی که به فورد مربوط می‌شه فورد تونست چهره آمریکا رو اینجا حفظ بکنه مذاکره رو پیش ببره اون مسئله ارضی رو در مسئله سرزمینی و امنیت مرزها و جنگ و اینا یک اطمینانی به شوروی بده ولی قدم بسیار بزرگی هم برداره که


audio: 3sd5QXBTn1k_0185.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بعدا می‌تونیم ببینیم که موثر بوده دو بار هم در همین دوره کوتاه ریاست‌جمهوریش فورد ترور شد کلا دهه 60 و 70 آمریکا ترور زیاد داشت از کندی‌ها تا مارتین لوترکینگ‌ ترورهایی که بعضیاش اصلا معلوم نیست انگیزه‌ی سیاسی داشت نداشت ترورهای فرقه‌ای و کالت‌ها و اینا فورد هم در کمتر از سه هفته دو بار ترور شد یه بار تیر خطا رفت یه بار هم پلیس پرید وسط و خلاصه نشد جفتش هم اتفاق‌های غیرمنتظره‌ای بود حالا طبیعتا ترور همیشه غیرمنتظره‌ست


audio: 3sd5QXBTn1k_0186.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی فورد رو واقعا کسی انتظار نداشت ترور بشه خیلی نماد آمریکا و احزاب سیاسی و اینا تو چشم نبود خیلی واقعا ولی واقعا آخرش نزدیک بود کسی که قرار نبود رئیس‌جمهور آمریکا بشه در جایگاه ریاست‌جمهوری بمیره که البته خب هیچ‌کدوم می‌گم موفق نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0188.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
قبل از اینکه داستان فورد و ایران رو بگیم داستان انتخاباتش رو هم سریع بگیم فورد وقتی کمپین انتخاباتی رو شروع کرد اوضاعش خوب بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0190.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تونسته بود کار رو تا یک حدی جمع بکنه و اینا هرچند بالاخره جمهوری‌خواه بود جمهوری‌خواها بعد از نیکسون خیلی محبوب نبودن تو خود جمهوری‌خواه‌ها هم مخالف داشت سر اون عفو نیکسون بالاخره جامعه یه بخش بزرگیش متنفر بودن از نیکسون عفو نیکسون براش یه خرده‌ای امتیاز منفی داشت تندروهایی از جمهوری‌خواه‌ها می‌گفتن که به شوروی خیلی باج داده سر پیمان هلسینکی و این‌ها


audio: 3sd5QXBTn1k_0192.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه کاری که تصمیم گرفت بکنه این بود که این اطرافیان نیکسون رو هرکی به نیکسون یه طوری وصل بود اینا رو از دوروبر خودش رد کنه برن در قتل عام هالووین معروفه به قتل عام هالووین هر کسی رو که از زمان نیکسون مانده بود گذاشت کنار به جای اینا رفت سراغ آدمایی که اون موقع شناخته شده نبودن بعدا در جمهوری‌خواها چهره شدن رامسفلد و جورج بوش پدر و دیک چینی و آدما رو عوض کرد آدم جدید آورد که برای سخنرانی‌هاش مثلا حالا جوک بنویسه


audio: 3sd5QXBTn1k_0194.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
انتخابات هم انتخابات جالبی شد نتیجه‌ش رو که ته‌ش نگاه کنیم فاصله‌شون خیلی کمه فاصله فورد و کارتر کمه یعنی با اختلاف کمی باخت


audio: 3sd5QXBTn1k_0195.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی تو خود انتخابات دموکرات‌ها فکر می‌کردن خیلی راحت می‌برن فورد رو خیلی مسخره می‌کردن می‌گفتن هرکی بیاد جلوش می‌بره یا تلویزیون همه‌ش مسخره‌ش می‌کنه از چیزی که نقطه قوتش بود مسخره‌ش می‌کردن فورد گفتم ورزشکار بود خیلی و اینا ولی چند تا حادثه اتفاق افتاده بود براش زمین خورده بود و تو اسکی افتاده بود و تو گلف مثلا چند تا ضربه زده بود تو باقالیا و اینا تصاویر اینو نشون می‌دادن


audio: 3sd5QXBTn1k_0197.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
دست‌وپا چلفتیه و خنگه نظرسنجی کردن سال 76 دیدن بیشتر مردم فکر می‌کنن آدم خوب و مهربونیه ولی خرد کافی برای ریاست‌جمهوری نداره


audio: 3sd5QXBTn1k_0200.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هموطنان آمریکایی، خانم‌ها و آقایان اعضای مطبوعات، و خانواده نزدیکم ولی فورد تو مقدماتی مثلا تونست بیاد بالا مقدماتی جمهوری‌خواها فورد با رقیب قدری مواجه شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0201.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فرماندار کاریزماتیک و خوش‌قیافه و خوش‌صحبت کالیفرنیا بازیگر سابق سینما و رئیس‌جمهور آینده آمریکا، رونالد ریگان در مقدماتی آمد جلو با این ایده که آره یک آمریکای قوی باید بیاد دنیا رو رهبری کنه یک رئیس‌جمهور قوی باید بیاد که بتونه حرفش رو و سیاستش رو پیش ببره رقابت نزدیکی هم دارن ولی نمی‌تونه فورد رو شکست بده فورد می‌شه نامزد جمهوری‌خواه‌ها


audio: 3sd5QXBTn1k_0202.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و البته تو همون مجمع عمومی بعد از شکست ریگان یک سخنرانی می‌کنه که بعدا کمکش می‌کنه در نامزدی و نهایتا بردن انتخابات 4 سال بعدش انتخابات نهایی ولی یه خرده متفاوته دموکرات‌ها از اونور یک شخصیت کاملا متفاوتی می‌آرن بالا متفاوت نه فقط با نیکسون و ریگان و فورد و این‌ها متفاوت با هر سیاست‌مداری که آمریکا تا اون موقع تو اون سطح دیده بود آدمی که فرماندار جورجیا بود خیلی شناخته شده هم نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0204.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که کارتر تونست راحت بیاد بالا کل کمپینش رو گذاشت سر اینکه من هر کاری که بکنم دروغ به شما نمی‌گم خیلی با چهره اخلاقی‌ای آمد بالا و این انگار یه پیامی بود که جامعه خیلی تشنه شنیدنش بود بعد از اون پنتاگون پیپرز و بعد از واترگیت و بعد از رسوایی‌های نیکسون و اینا پیام اخلاقی بودن در سیاست خیلی طرفدار داشت در طول کمپین البته اختلاف‌شون کم و زیاد شد کارتر سوتی کم نداد


audio: 3sd5QXBTn1k_0205.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اختلاف کم می‌شد فورد یه جایی یه سوتی خیلی مرگ‌باری داد تو این انتخابات بعد از 16 سال دوباره داشتن مناظره می‌کردن نه جانسون نه نیکسون اینا هیچ‌کدوم تو انتخابات‌شون مناظره نداشتن اینطوری هم نبود که بگیم حالا یه سنت جاافتاده‌ای بود که عجیب باشه که نیست یه کار تازه‌ای بود یه بار گذاشتن یه مدتی نذاشتن بعد سر فورد و کارتر دوباره


audio: 3sd5QXBTn1k_0206.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
زمانی که کارتر جلو بود در نظرسنجی‌ها که تقریبا البته در همه طول مدت انتخابات جلو بود ولی کارتر جلوتر بود فورد باید یه کاری می‌کرد که این عقب‌موندگی رو جبران کنه به چالش کشید که بیا مناظره کنیم کارتر هم یه خرده براش سخت بود چون باید می‌رفت رو سن با رئیس‌جمهور آمریکا مناظره می‌کرد کار راحتی نبود کارتر از اونجا نمی‌آمد خیلی عقب‌تر بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0207.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آدمی بود که تا حالا رئیس‌جمهور از نزدیک ندیده بود ولی مذاکره کردن و توافق کردن و قرار شد که بیان مناظره کنن در سالن جلوی حضار و دوربین‌های تلویزیونی تو مناظره فورد یک سوتی بدی داد سوتی داد که دیگه ریاست‌جمهوری رو اونجا حالا از دست داد حالا واقعا نمی‌شه گفت اونجا از دست داد یا کی از دست داد چون اختلاف‌شون کم بود ولی خیلی مهم بود حالا مسائل داغ وضع اقتصادیه و تورمه و بیکاریه و


audio: 3sd5QXBTn1k_0208.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
نرخ بهره و رکود و ویتنام و عفو نیکسون و اینا ولی فاجعه تو این سوال‌ها اتفاق نیفتاد اونجایی فورد سوتی بده رو داد که داشت درباره سیاست خارجی حرف می‌زد یه خرده از قبل هم گفتم رو فورد فشار بود که شما در برابر شوروی شلی و برنامه چیه و اینا خبرنگار نیویورک‌تایمز گفتش که آقا اروپا داره کمونیسم می‌شه ما الان نگران ایتالیا و فرانسه و ایناییم چون شرق اروپا که در کنترل شورویه شرق آلمان هم که اینطور شما برنامه‌ت چیه؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0209.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هیچ سلطه‌ای از سوی شوروی بر اروپای شرقی وجود ندارد و تحت مدیریت فورد هرگز وجود نخواهد داشت فورد برگشت گفت یه حرف عجیبی زد گفت شوروی که تسلطی نداره روی اروپای شرقی و اینا تا من هستم اجازه نمی‌دم تسلط پیدا کنه خبرنگاره شوکه شد گفت آقا مطمئنی؟ چی می‌گی شما؟


audio: 3sd5QXBTn1k_0210.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ببخشید، آیا می‌توانم یک لحظه مکث کنم؟ آیا من درست متوجه شدم که فرمودید روس‌ها از اروپای شرقی به عنوان حوزه نفوذ خود استفاده نمی‌کنند و بیشتر کشورهای آنجا را اشغال نکرده‌اند و با نیروهایشان تضمین نمی‌کنند که این منطقه همچنان کمونیستی باقی بماند در حالی که در طرف ما، ایتالیایی‌ها و فرانسوی‌ها هنوز با ما رابطه دارند؟ بعد فورد بدتر کرد گفت بله من فکر نمی‌کنم مردم یوگسلاوی و رومانی و لهستان


audio: 3sd5QXBTn1k_0211.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خودشون رو تحت تاثیر و سلطه شوروی ببینن اینا کشورای مستقلی‌ان دولت‌های ملی دارن حرفی که حالا درباره یوگسلاوی و رومانی تا حدی قابل ماله‌کشی هست که منظورش چی بود و اینا می‌شه توجیه‌ش کرد ولی وقتی لهستان رو گفت معلوم بود داره اشتباه خیلی ناجوری می‌کنه چندین گردان نیروی شوروی همون موقع تو خاک لهستان بودن کارتر هم همونجا فهمید این سوتی خیلی بدی داده ولی جلوی خودش رو گرفت چیزی نگفت چون اصلا لازم نبود چیزی بگه


audio: 3sd5QXBTn1k_0212.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این تاثیر خیلی بدی روی افکار عمومی گذاشت گفتن این بابا این همه ساله تو سیاسته اصلا نمی‌دونه بلوک شرق چی هست و بعد همین رو دست گرفتن گفتن همینه که انقدر نرمه جلوی اینا یه کمپینی درست کردن که این اصلا سر درنمی‌آره این شوته و دیگه فورد انتخابات رو باخت معروفه که می‌گن مردم آمریکا بین کارتری که ناشناخته بود و فوردی که می‌شناختنش یعنی بین ترس از ناشناس و ترس از شناس ترس از ناشناس رو انتخاب کردن


audio: 3sd5QXBTn1k_0213.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تصمیم گرفتم برن سمت کسی که هندونه سربسته‌ست و حالا از همون موقع می‌گم بحثه دیگه که اگر نیکسون رو عفو نمی‌کرد اگر اون سوتیه رو نمی‌داد شاید هنوز رئیس‌جمهور می‌موند از اون انتخاباتی هم بود که رابطه این دو رقیب با هم خیلی دوستانه موند تا سال‌های بعد هم موند خود کارتر می‌گفت هیچ دو رئیس‌جمهور سابقی رابطه چنین دوستانه‌ای با هم ندارن که من و فورد داریم فورد واقعیتش اینه که کارنامه بدی نداشت


audio: 3sd5QXBTn1k_0216.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و به کارنامه‌ش هم نگاه کنیم حرف پرتی نمی‌زنه منتها انتخابات بحث کارایی کردین نیست خیلی بحث آینده‌ست بیشتر اون انتخابات بود معمولا هست خیلی انتخابات هست سوال این بود که آیا فورد کسی هست که چهار سال دیگه مردم بتونن بهش اعتماد کنن؟ وقتی که رفت یه روزنامه‌نگاری نوشت با اشاره به سخنرانی خودش که اولش گفته بود من لینکلن نیستم و اینا


audio: 3sd5QXBTn1k_0218.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ادسل یه ماشینی بود که شرکت فورد دو سالی زده بود بعد گفته بودن که آره این ماشین آینده‌ست و فلان و اینا ولی هیچ‌وقت اونی که باید بشه نشد بعدش هم خط تولیدش رو جمع کردن گفت آره این اون ماشینه بود به‌خاطر اینکه اصلا ما نفهمیدیم واسه چی اومده بود مردم نفهمیدن که این خط تولید فورد واقعا دقیقا چی هست ولی من اینطوری بهش نگاه می‌کنم که مثلا خب رهبر متحول‌کننده نبود ولی رهبری بود که تو همون سه سالی که آمریکا رو هدایت کرد


audio: 3sd5QXBTn1k_0219.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
از دوران پرتنش و تروماتیکی رسید به دوران با ثبات‌تری این نقش رو اجرا کرد خوب اجرا کرد مخصوصا بعدش که همچی ستاره درخشانی رئیس‌جمهور آمریکا نشد که فورد انتخابات رو به کارتر باخت که کارتر هم در سیاست داخلی و خارجی کارنامه‌ای نداره که خیلی طرفدار و مدافع داشته باشه و به نظرم برای همین هم از جایگاه فورد توی نظرسنجی‌ها که مثلا الان می‌گن رئیس‌جمهورای آمریکا کجا هستن و کی چقدر خوب بوده و رنکینگ‌شون چطوریه


audio: 3sd5QXBTn1k_0220.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خیلی پایین نیست واقعا بعضی‌ها هم تازه اینطوری نگاه می‌کنن که جمهوری‌خواه‌ها در این دهه‌ها خیلی راست و افراطی و این‌ها شدن می‌گن آخرین رئیس‌جمهور جمهوری‌خواهی که اینطوری نبود فورد بود بعد از اون حزب جمهوری‌خواه هم عوض شد اینه که از این نظر هم به نظر من انتخابات جالبیه انتخابات مهمیه که به نظر اونقدر مهم نمی‌آد دو تا رئیس‌جمهور کم‌هیجان و کم‌حاشیه قرن بیستم آمریکا با هم توش مناظره کردن و رقابت کردن


audio: 3sd5QXBTn1k_0221.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
هیچ‌کدوم‌شون هم بیش از یک دوره در واقع رئیس‌جمهور نشدن نهایتا نه فورد نه کارتر ولی نقطه تغییر مهمیه این انتخاباتی هم بود که شاه هم توش کمک قابل‌توجهی کرد به کمپین فورد شاه امیدوار بود و براش هم خیلی مهم بود که فورد برنده انتخابات بشه همیشه با جمهوری‌خواه‌ها بهتر کار می‌کرد از دموکرات‌ها دل خوشی نداشت سابقه خوبی هم باهاشون نداشت از کارتر نگران هم بود و البته این هم می‌دید حتما


audio: 3sd5QXBTn1k_0222.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که خیلی چیزا داره در رابطه ایران و آمریکا عوض می‌شه یعنی رابطه حتی در زمان فورد هم رابطه زمان نیکسون نبود رابطه ایران و آمریکا زمان نیکسون اساسش رو رابطه شخصی و اعتماد متقابل شاه و نیکسون بود یا حالا مثلث شاه، نیکسون، کیسینجر بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0224.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اون دیگه از بین رفته بود اون آدما دیگه نبودن در کار آمریکا عوض شده بود صحنه سیاستش دیگه به هیچ‌کسی چه حالا رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه باشه چون نیکسون باشه چه کس دیگری باشه اونطور اختیار و اجازه نمی‌دادن که بره پشت پرده هر چقدری می‌خواد با شاه یه کشور دیگه معامله کنه و سرنوشت آمریکا رو بهش گره بزنه این تغییری بود که در سیاست آمریکا اتفاق افتاده بود و قطعا برای شاه و برای ایران فرق می‌کرد


audio: 3sd5QXBTn1k_0225.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که کارتر رئیس‌جمهور باشه یا فورد رئیس‌جمهور باشه اما حتی اگر فورد هم می‌موند خیلی چیزا عوض شده بود و عوض‌تر هم می‌شد


audio: 3sd5QXBTn1k_0226.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شاه هم نگران شده بود که نه فقط پشت خودش بلکه پشت متحدانش رو آمریکا در سرتاسر دنیا شروع کنه خالی کردن با شوروی هم که رفتن تو تنش‌زدایی و بادهای تغییر هم که در حال وزیدنه و


audio: 3sd5QXBTn1k_0227.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شاه هم در دوره‌ایه که برنامه‌های نظامی و مدرنیزاسیونش برای ایران خیلی بلندپروازانه و پرهزینه‌ست و کمک لازم داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0228.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
توی مکاتبات و پیغام‌هاش با فورد می‌شه این رو دید همه‌ش شام می‌خواد فشار بیاره که آمریکایی‌ها بیشتر نفت بخرن از ایران که دخلش به این خرج بسیار بسیار زیادش برسه هی به تصریح و اشاره تهدید می‌کنه شاه که اگر با ما چنین و چنان کنین و تهدید کنین و اینا ما در سیاست‌هامون تجدید نظر می‌کنیم و درهای دیگه به روی ما بازه و خیلی عصبانیه از اینکه در کنگره آمریکا بعضی از آدم‌ها مخالفن با فروش تسهیلات به ایران


audio: 3sd5QXBTn1k_0229.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
می‌گه یک‌سوم فروش تسهیلات نظامی آمریکا‌ تا همین چند وقت پیش به ما بود یک‌سوم چرا؟ چرا دارن مخالفت می‌کنن؟ و داریم درباره دوره خیلی مهمی حرف می‌زنیم درباره اتفاقات سال 53 خورشیدی به بعد که داریم صحبت می‌کنیم درباره تصمیمات شاه بعد از سال 53 صحبت می‌کنیم همیشه باید حواس‌مون به یک نکته مهم باشه در اردیبهشت 53 برای شاه تشخیص سرطان دادن


audio: 3sd5QXBTn1k_0230.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خیلیا نمی‌دونن آدمای خیلی کمی هستن که در واقع می‌دونن حتی شهبانوی نایب‌السلطنه کشور هم نمی‌دونه ولی خودش می‌دونه


audio: 3sd5QXBTn1k_0231.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و این خیلی بعیده که تاثیر نداشته باشه روی تصمیم‌هاش و شکل تصمیم گرفتنش با واکنش‌هاش اصل موضوع ولی سر جاشه که رابطه دیگه اون رابطه چند سال پیش نیست


audio: 3sd5QXBTn1k_0232.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حتی وقتی کیسینجر هنوز در کابینه فورد هست رابطه رابطه چند سال پیش نیست فورد یه بار از اردشیر زاهدی سفیر ایران در آمریکا می‌پرسه که مشکل چیه؟ مشکل شاه چیه؟ اونم می‌گه که شاه فکر می‌کنه که امکان تفاهم با آمریکا کم شده


audio: 3sd5QXBTn1k_0235.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این اختلافات یه کم بعدتر سر مسئله هسته‌ای ایران خودش رو نشون می‌ده قیمت نفت که رفته بود بالا شاه کم‌کم تو حرفاش هی تکرار می‌کرد که ما داریم یک منبع محدود و ارزشمندی رو می‌سوزونیم این آینده کشوره که ما داریم مصرف می‌کنیم ما باید بریم به سمت انرژی جایگزین بریم به سمت انرژی هسته‌ای برنامه اینه که انرژی هسته‌ای رو بیاره ایران درست موقعی که جمعیت مملکت ما به تقریبا حداکثرش می‌رسه 65 میلیون درست موقعی‌ست که نفت ما تمام می‌شه


audio: 3sd5QXBTn1k_0236.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
برای کار و شغلش ما نیروی محرکه برق می‌خوایم برای اینکه زنده بمانن برق براشون درست می‌کنیم و برق اتمیک براشون درست می‌کنیم


audio: 3sd5QXBTn1k_0237.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
طرف‌های سال 74 یه کم که این ماجرا مومنتوم می‌گیره و آمریکاییا هم می‌آن پشتش رو می‌گیرن و کیسینجر می‌آد پشتش و این حرفا هند هم می‌ره سراغ انرژی هسته‌ای هم هند هم پاکستان هم اسرائیل بعد دیگه برنامه هسته‌ای ایران کم‌کم


audio: 3sd5QXBTn1k_0238.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه خرده روش علامت سوال می‌آد آمریکایی‌ها بهش حساس می‌شن که ایران هم نکنه می‌خواد بره دنبال فعالیت نظامی هسته‌ای


audio: 3sd5QXBTn1k_0239.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
تو آمریکا کسی که خیلی تلاش می‌کنه رابطه رو خوب نگه داره کیسینجره ولی خب بالاخره کنگره خیلی زیاد توی تصمیم‌ها وارد شده خود رئیس‌جمهور خیلی زیر ذره‌بین مردم و رسانه‌ها و اینا هست و آمریکا هی می‌خواد که ما باید نظارت کنیم روی برنامه‌های اتمی شاه می‌گه که ما زیر بار نظارت آمریکا نمی‌ریم


audio: 3sd5QXBTn1k_0241.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
می‌بینی اینا بحث‌هاییه که ما تو سال‌های اخیر می‌شنویم ولی اینا به یه شکل دیگری در زمان دیگری سابقه داشته خیلی جالبه


audio: 3sd5QXBTn1k_0242.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
آمریکا می‌گه نه، شما اگه برنامه اتمی می‌خواین داشته باشین ما باید این حق رو داشته باشیم که در بازفراوری سوخت هسته‌ای حق وتو داشته باشیم ما باید یا حالا باید یه کشور سومی باشه یا باید یه کنسرسیوم بین‌المللی راه بندازیم اون مرحله آخر باید خارج از خاک ایران انجام بشه که بشه بهش نظارت کرد یه خرده نگرانی از فعالیت‌های شاه رفته بالا شاه حزب رستاخیز درست کرده همون آخر سال 53 یعنی همه احزاب رو آورده زیر نظر خودش


audio: 3sd5QXBTn1k_0243.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یکپارچه کرده در واقع کارمندای دولت رو مجبور کردن که برن عضو بشن یک حزب فراگیر درست بکنن زمانی که آمریکا داره به شوروی فشار می‌آره سر حقوق بشر همه اینا با هم یک تصویر جدیدی شروع می‌کنه از شاه و از ایران در روزنامه‌ها و مطبوعات آمریکایی ساختن کاریکاتوراش رو می‌بینیم مقاله‌های تندی رو می‌بینیم که دارن می‌گن که این آدم دیگه قابل اعتماد نیست نباید به هر قیمتی باهاش هم‌پیمان باشیم شروع می‌کنن یه خرده مسخره کردن


audio: 3sd5QXBTn1k_0244.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شاه هم سفت وایساده که ما زیر بار نظارت نمی‌ریم ما دیگه شهروند درجه 2 آمریکا نیستیم ما برنامه خودمون رو داریم می‌خوایم توسعه داشته باشیم می‌خوایم قدرتی بشیم مصاحبه می‌کنه می‌گه ما چرا باید دنبال سلاح هسته‌ای باشیم؟ اگه شوروی و آمریکا بخوان به ما حمله کنن می‌دونی ما چقدر بمب لازم داریم که بخوایم جلوی اونا رو بگیریم؟ ما از کجا پول این رو بیاریم؟ می‌ره با فرانسه و آلمان مذاکره می‌کنه که تجهیزات هسته‌ای از اون‌ها بگیره می‌گه اصلا فرانسه به خودش جرات نمی‌ده برا ما شرط بذاره واسه فروش تجهیزات توی همون سفر به فرانسه می‌گه


audio: 3sd5QXBTn1k_0245.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حرفش هم حرف پرتی نیست واقعا آماده بدترین سناریو هم هست که اتحادش با آمریکا رو حتی اگر لازم شد از بین ببره انقدری که این پروژه براش مهمه دو سه سال مذاکره سخت هست


audio: 3sd5QXBTn1k_0247.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بعدا سفیر آمریکا بود در ایران هی تلاش می‌کنن یک جایی وسطی درست کنن یه وسطی رو بگیرن و این‌ها نظارت آمریکا رو مثلا کم بکنن


audio: 3sd5QXBTn1k_0248.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که ایران به عنوان متحد بمونه ولی شاه زیر بار نمی‌ره کوتاه نمی‌آد تو آمریکا هم اجماع نیست حالا فورد قبول می‌کنه کنگره قبول نمی‌کنه یه کم به هم نزدیک می‌شن مطبوعات فشار می‌آرن که آقا با کی داریم نزدیک می‌شیم گزارش‌هایی که از زندان می‌آد چی؟ وضعیت حقوق بشر ایران چی؟ به کی داریم اعتماد می‌کنیم؟ شاه باز یه مصاحبه‌ای می‌کنه که براش گرون تموم می‌شه یعنی ضربه می‌زنه به این کارش همیشه می‌گفت ما انرژی هسته‌ای می‌خوایم که پیشرفت کنیم موتور توسعه‌ست اینا بعد رفته بود فرانسه


audio: 3sd5QXBTn1k_0249.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
بهش گفت خبرنگاره که شما به بمب اتم می‌خواین برسین؟ گفت بدون تردید زودتر از اونی که شما فکرشو بکنین بعد تکذیب کرد که نه این حرف رو نزده فضا فضای بی‌اعتمادی داشت می‌شد سه چهار سال مذاکره‌ای بود که به نتیجه نرسید


audio: 3sd5QXBTn1k_0250.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در منطقه شاه قدرت بیشتر می‌خواست حمایت آمریکا رو لازم داشت ولی حاضر هم شده بود که اگر حمایت رو نمی‌گیره ازش بگذره و برنامه‌ش رو پیش ببره خودش


audio: 3sd5QXBTn1k_0251.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و آمریکا هم که می‌گیم دیگه مشخصه یه زمانی می‌شد گفت آمریکا یه نفر بود با یکی صحبت می‌کرد قدرت دست یکی بود ولی دیگه آمریکا هم یک نفر نبود یک گروهی بودن که یه بخش‌هایی‌شون شک داشتن به شاه به حسن نیتش شک داشتن به اینکه همکاری نمی‌کنه به اینکه تو ایران چه خبره ما دقیقا نمی‌دونیم و به اینکه شاه با قدرتی که از پول نفت به دست آورده دیگه اون آدم قابل اعتماد قبلی نیست


audio: 3sd5QXBTn1k_0252.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یک ماجرای دیگری هم اینجا اتفاق افتاد به این بی‌اعتمادی دوطرفه دامن زد یه خرده خارج از موضوع فورده ولی چون داریم درباره این قصه صحبت می‌کنیم به نظرم باید بگیم مسئله کردستانه و حمایت ایران از کردها حمایت اولیه ایران و شاه از کردها


audio: 3sd5QXBTn1k_0253.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فعالیت‌های استقلال‌طلبانه‌ای یا جدایی‌طلبانه‌ای داشتن کردها به رهبری مصطفی بارزانی در عراق از دهه 40


audio: 3sd5QXBTn1k_0254.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
سال 45 وارد ایران هم شدن و یه جمهوری مهاباد درست کردن که ارتش ایران جمعش کرد بعد بارزانی دوره تبعید رفته بود به شوروی بعد در عراق کودتا شد و هاشمی‌ها رفتن و اینم برگشت عراق و در عراق جدید در دهه 60 حالا شاه حامی کردها بود چرا حامی کردها بود؟ مسئله‌ش مسئله کردها نبود مسئله‌اش مسئله دیگر ایران با عراق بود اونم مسئله اروندرود بود مسئله شط العرب بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0255.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
چون اونجا نمی‌خواست با عراق درگیر بشه حالا داستان مفصلی و بسیار بسیار مهمی داره باید یعنی با دقت و وقت مناسب سراغش بریم


audio: 3sd5QXBTn1k_0256.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ولی شاه سر اون نمی‌خواست کوتاه بیاد به هیچ عنوان چند بار رژیم عراق ادعای مالکیت کرده بود شاه می‌خواست از کردها حمایت بکنه که عراق مشغول اونجا باشه دیگه نیا سمت اروندرود بی‌ثباتی در شمال به قیمت اینکه تمرکز رو نتونن ببرن به جنوب اسرائیل هم در اینجا متحد بود حامی کردها بود چون قدرت گرفتن کردها باعث می‌شد که کشورهای عرب اتحادشون سخت‌تر بشه


audio: 3sd5QXBTn1k_0257.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یعنی اسرائیل و ایران هر کدوم به دلیل خودشون داشتن از بارزانی حمایت می‌کردن حالا من می‌گم کردها خب کردها هم می‌دونیم گروه‌های مختلف داشتن و دارن داریم درباره این گروه بارزانی صحبت می‌کنیم


audio: 3sd5QXBTn1k_0258.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و دارن به آمریکا فشار می‌آرن ایران و اسرائیل که اونا هم بیان وسط و حمایت کنن آمریکا خیلی نمی‌خواد درگیری توی منطقه زیاد بشه نمی‌خواد عراق چون چرا نمی‌خواد درگیری زیاد بشه؟ چون درگیری که زیاد بشه عراق به شوروی نیازش بیشتر می‌شه و اتحادش با شوروی سفت‌تر می‌شه بعد اینجا یه اتفاقی افتاد که شاه یه خرده اعتمادش رو به بارزانی از دست داد در واقع مسئله هم از بارزانی شروع شد بارزانی ترجیح داد با رژیم جدیدی که در عراق آمد رژیم بعثی مصالحه بکنه


audio: 3sd5QXBTn1k_0259.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
به شاه اعتمادش کمتر شد بره امتیاز بگیره برای کردها اونجا یک صلحی بکنه شاه از این توافق شاکی شد گفت اینا با همدیگه اونجا صلح بکنن عراق اونجا قدرت بگیره باز می‌آد سراغ اروندرود پیغام می‌ده به آمریکا که آقا این چه وضعیه و اینا و شما یه حرکتی باید بکنین آمریکاییا می‌گن ما بررسی کردیم این توافق پایداری نیست و واقعا هم توافق پایداری نبود قرار بود بعثی‌ها در کابینه یه معاونتی چیزی به کردها بدن که ندادن


audio: 3sd5QXBTn1k_0261.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
قاتی کردن جمعیت کردها با عربا و اینا دوباره رسیدیم به نقطه اول که بارزانی نیاز داشت که حمایت شاه رو بگیره


audio: 3sd5QXBTn1k_0262.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
حالا یا حمایت شاه رو بگیره یا بره با عراقی که زده بود زیر وعده‌هاش همکاری بکنه دیگه که تصمیم گرفت بیاد سراغ شاه روی این در واقع شرطش رو بست که شاه پشتشه و وقتی شاه پشتم باشه من می‌تونم بجنگم شاه و بارزانی رفتن سراغ آمریکا رفتن سراغ کسینجر و نیکسون که حمایت اون‌ها رو بگیرن در واقع کردها از طریق ایران حمایت آمریکا رو گرفتن شاه هم از بارزانی حمایت می‌کرد هنوز زمان نیکسونیم بعد اوضاع برعکس می‌شه


audio: 3sd5QXBTn1k_0263.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شوروی می‌آد سراغ ایران که برید سر اروندرود با عراق مذاکره کنید صلح کنید چون از این وضعیت همه ضرر می‌کنن یعنی شرایط برعکس شده بود یه زمانی بارزانی از طرف کردها به بعثی‌ها امتیاز داده بود که عراق بتونه جلوی ایران دست بالا رو داشته باشه حالا عراق می‌خواست با ایران ببنده که ایران از کردها حمایت نکنه پشت‌شون خالی بشه و حاضر بود سر آبراه اروندرود امتیاز بده به ایران ماجرا خیلی جزئیات دیگه‌ای داره


audio: 3sd5QXBTn1k_0264.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
می‌گم واقعا باید بمونه برای جای دیگری داستان ولی اینه که وقتی فورد می‌آد رئیس‌جمهور می‌شه خب از این ماجراها بی‌خبره حمایت آمریکا از کردها حمایت غیرمستقیم آمریکا و اینا مخفیانه بوده همه‌ش اینو در جریان نبوده کیسینجر بهش می‌گه که آقا ما یه همچین داستانی داریم یک جنگی هست در کردستان عراق ایران و اسرائیل حامی کردهائن و عراق هم خطرناکه که بیفته تو دامن شوروی و اینا و فورد موافقت می‌کنه که باشه ما هم بریم از کردها حمایت کنیم ایران و اسرائیل هم بهشون اسلحه بدن


audio: 3sd5QXBTn1k_0265.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کی؟ تابستون 53 هستیم تلفات این جنگ برای کردها زیاده کردها آسیب‌پذیرن حالا شاید تا زمستون رو می‌تونن دووم بیارن یه کم خودشون رو تقویت بکنن و اینا ولی بعدش چی؟ شاه هم نگران می‌شه که این جنگه ممکنه وسیع بشه و برسه به یه جایی که بشه جنگ ایران و عراق


audio: 3sd5QXBTn1k_0268.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
مسئله‌ای که الان پیچیده‌ش می‌کرد این بود که حمایت آمریکایی‌ها پشت کردها بود و آمریکایی‌ها رو خود شاه وارد این جنگ کرده بود منتها باید انتخاب می‌کرد که اگر اون سمتی بره می‌ره به سمت جنگ با عراق و بعدا هم متوجه هم شده بود که آمریکایی‌ها دارن می‌گن که در جنگ با عراق فکر نکنی که ما می‌آیم به شما اونطوری کمک می‌کنیم و شاه نگران بود خب اگر ما بریم به جنگ با عراق و عراق بخواد از شوروی کمک بگیره و حمایت بگیره به صورت کامل و آمریکا نتونه پشت ما بیاد یا نخواد پشت ما بیاد


audio: 3sd5QXBTn1k_0270.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در سفر زمستونی شاه که برای اسکی رفته بود سوئیس بهش می‌گه که کردها خیلی ضعیف شدن و بی‌رمق شدن و اینا من می‌خوام برم با صدام دیدار کنم کیسینجر می‌گه نه ما باید از کردها حمایت کنیم و این حرفا اونم ته ذهنش مسئله اسرائیل هست می‌گه با صدام که توافق نمی‌شه کرد به این آدم اعتماد نمی‌شه کرد اصلا چه ارزشی داره توافق با صدام؟ کردها شکست بخورن کل منطقه بی‌ثبات می‌شه شما عقب بری شوروی فکر می‌کنه که غرب ضعیف شده ضرر خواهی کرد و این حرفا


audio: 3sd5QXBTn1k_0273.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و در واقع شاه پشت کردها رو خالی می‌کنه بدون اینکه موافقت آمریکا رو گرفته باشه و بدون اینکه به اسرائیل هم اطلاع داده باشه یعنی هم‌پیمانان اصلیش رو دور می‌زنه می‌ذاره کنار


audio: 3sd5QXBTn1k_0274.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خب همه شاکی می‌شن اسرائیل شاکی می‌شه کسینجر در جریان بود که شاه ممکن بود این کار رو بکنه ولی می‌گه من که نمی‌رسیدم همه جا رو زیر نظر بگیرم اعتماد کرده بودم به هم‌پیمانم


audio: 3sd5QXBTn1k_0276.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
یه جایی می‌گه کیسینجر می‌گه که من ناراحت شدم ولی می‌فهمم چرا این تصمیم رو گرفت آدم عمل‌گرایی بود خودش هم


audio: 3sd5QXBTn1k_0277.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
شاه هم می‌گه کردا نمی‌جنگیدن ما بودیم که داشتیم می‌جنگیدیم و ما اگه نبودیم تکلیف یک‌سره بود بارزانی نامه می‌نویسه به کیسینجر که ما در سکوت همگان داریم نابود می‌شیم و دیگه کار یه طوریه که آمریکا اگر هم می‌خواست نمی‌تونست خیلی پشت کردستان بمونه بدون ایران نمی‌شد شاه هم به بارزانی گفت تنها کاری که من می‌تونم بکنم اینه که بهتون پناه بدم نهایتا 200 هزار تا کرد از عراق آمدن به ایران کل این ماجرا چند تا پیامد مهم داشت یکیش اینکه فورد دیگه به شاه اعتماد نداشت


audio: 3sd5QXBTn1k_0278.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که نتیجه اون رو در مذاکرات نفتی می‌بینیم در مذاکرات هسته‌ای می‌بینیم روابط سردتر شد شاه یک تصویری از خودش ساخت که برای آمریکایی‌ها نشونه خوبی نبود یعنی همه اونایی که گفتم تصویر شاه داشت عوض می‌شد این یک بخشی از این فرایند بود و می‌شه گفت بدترش کرد این تصویر خونسرد و بی‌رحمی از شاه درست کرد


audio: 3sd5QXBTn1k_0282.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
خالی کردن پشت‌شون و اینا هم اومد وسط کیسینجر هم مثل زمان نیکسون افتاد به ورطه دفاع از خودش و دفاع از تصویر خودش و این حرفا ما یه ویدیوی دیگه داریم می‌سازیم درباره رابطه ایران و آمریکا در زمان نیکسون


audio: 3sd5QXBTn1k_0283.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که در واقع یعنی رابطه شاه و آمریکایی‌ها شاه و نیکسون برای اون هنوز یه مقدار بیشتر باید بخونیم و بررسی کنیم و آماده بشیم ولی من فکر کردم درباره فورد که حرف می‌زدیم لازم بود این رو بگیم چون مسئله نفت و قیمت نفت و برنامه اتمی ایران از دو سال آخر ریاست‌جمهوری نیکسون شروع شد و در تمام دوره فورد هم منشا تنش فزاینده بود در رابطه ایران و آمریکا اینا بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0284.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
کم‌کم مسئله حقوق بشر هم بهش اضافه شد در زمان کارتر یا درست‌تر بگیم شدیدتر شد در زمان کارتر چون گفتیم مسئله حقوق بشر هم در زمان فورد شروع شده بود اول از سطح روزنامه‌ها و رسانه‌ها و این‌ها بعد کم‌کم رسید در زمان کارتر به سطح سیاست‌گذاری و دیگه دولت ولی اختلافات از زمان فورد شروع شده بود بزرگترین مسئله همون نفت بود


audio: 3sd5QXBTn1k_0285.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
و بعد هم تصویر جدیدی که آمریکایی‌ها داشتن از شاه می‌گرفتن یا می‌ساختن چون یه جورایی یکی از داستان‌های منتهی به انقلاب از اینجا شروع می‌شه دیگه چون قیمتی که ما برای نفت تعیین کرده‌ایم یکی از پایین‌ترین قیمت‌ها بود که توسط تمام کارشناسان به سازمان اوپک بررسی و پیشنهاد شده بود. که آمریکا از شاه می‌خواست


audio: 3sd5QXBTn1k_0286.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
که از نفوذش در اوپک استفاده کنه قیمت نفت نره بالا که بحران در غرب شدید نشه شاه می‌گفت نه قیمت نفت باید بره بالا همه چی داره می‌ره بالا اگر نفت گرون نشه یعنی قدرت خرید ما کشورای نفتی داره کم می‌شه و تا آخر عمرش از شاه اگر می‌پرسیدی چرا انقلاب شد؟ می‌گفت ریشه اصلی انقلاب ایران اینه هنوز هم گروهی از طرفداران شاه نظرشون اینه که مخصوصا گروهی که خیلی جایی برای خواست مردم


audio: 3sd5QXBTn1k_0287.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
در زمینه‌سازی انقلاب و جلو بردن انقلاب و اینا نقشی برای اون خیلی نمی‌بینن تاکید زیادشون روی اینه که شاه در مقابل آمریکا مقاومت کرد آمریکا رفت سراغ گزینه‌های دیگری رفت با مثلا عربستان سعودی هم راستا شد به مخالفین شاه کمک کرد و نهایتا هم شاه افتاد


audio: 3sd5QXBTn1k_0288.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
این یه مقداری توش حقیقت هست ولی تصویر خیلی کاملی نیست به‌خاطر اینکه اول همون‌طوری که تو این ویدیو می‌بینیم اختلافات شاه و آمریکا نه از زمان کارتر دموکرات که از زمان فورد جمهوری‌خواه شروع می‌شه و البته زمان کارتر تشدید می‌شه ولی اگه بخوایم به نفت فکر بکنیم زمان کارتر زمانیه که قیمت نفت دیگه در حال تثبیته بعد از اون شوک نفتی زمان نیکسون قیمت نفت تثبیت شده قبل از انقلاب اگه این نمودار نفت رو نگاه کنیم


audio: 3sd5QXBTn1k_0290.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
اتفاقا بعد از انقلاب ایرانه که قیمت نفت دوباره می‌ره بالا این بار یه طوری که از شوک قبلی هم بالاتره یعنی انقلاب ایران اثرش روی قیمت نفت کنترل و تثبیت و این‌ها نیست بحث درباره اینکه علت اصلی انقلاب ایران چی بوده و علت زمینه‌ای چی بود و اینا واقعا جاش اینجا نیست کار من هم نیست ولی موضوع نفت برای کشوری مثل ایران و برای اقتصادی که شاه درست کرده بود و داشت اداره می‌کرد مسئله فقط مسئله نفت نبود نفت فقط نفت نبود


audio: 3sd5QXBTn1k_0292.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
معنیش و یک نتیجه‌ش این بود که ایران اونقدری که پول لازم داشت درنمی‌آورد چرا اونقدر پول لازم داشت؟ به‌خاطر سیاست‌هایی که در سال‌های قبلش در پیش گرفته بود نتیجه‌ش چی بود وقتی انقدر پول درنمی‌آورد؟ این بود که فشار می‌آمد به جامعه


audio: 3sd5QXBTn1k_0293.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
ناراضی درست می‌شد یه طوری هزینه کرده بودن در سال‌های قبلش که نیاز خیلی رفته بود بالا و الان نمی‌تونست برسونه و این ناراضی درست می‌کرد بعد تو این وضعی که ناراضی انقدر زیاد شده و نارضایتی زیاد شده


audio: 3sd5QXBTn1k_0294.opus
source: youtube
source_id: 3sd5QXBTn1k
invalidation: VALID
text:
فشارهای حقوق بشری هم شروع شد زیاد شدن در نتیجه جواب دادن به این فشارها معنیش شد باز شدن فضای سیاسی برگردوندن آزادی‌هایی به مردم و به جامعه که ازشون گرفته شده بود


audio: b35NZpKnTSw_0001.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
سوگیری‌های شناختی انقدر زیادن الان بیشتر از صدتاشون رو شناسایی کردن روانشناس‌ها یه صفحه ویکی‌پدیای فارسی هم داره معروف‌ترین‌هاش اونجا هست مصداق‌هاش هم اونجا هست


audio: b35NZpKnTSw_0004.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
خطاهای شناختی انقدر الان زیادن که بیشتر از صدتاشون رو روانشناس‌ها شناسایی کردن یه صفحه ویکی‌پدیای فارسی هم داره لیست خیلی‌هاش معروف‌هاش اونجا هست مصداق‌هاش هم اونجا هست بخونیم اینارو بعضی‌هاش هم احتمالا اینطوریه که می‌گیم اه! این شبیه اون اشتباهیه که من اونجا کردم کلی خاطره و تجربه و اینا یادمون میاد به‌خاطر اینکه ما اینارو دچارشون می‌شیم خیلی وقتا و آگاهی هم نسبت بهش نداریم دیگه ولی چرا اصلا ما دچار این اشتباه‌ها می‌شیم داستانش چیه؟ یک توضیح کلی که درباره‌اش خوندم


audio: b35NZpKnTSw_0005.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
و به نظرم مهم هم هست که بدونیم اینه که این دنیا جای پیچیده‌ایه واقعا فهمیدنش سر از کارش درآوردن سخته ما برای فهمیدنش یه سری میانبر می‌زنیم به‌خاطر اینکه حافظه‌هامون محدوده و بالاخره یه سری از اطلاعات رو باید نگه داریم و یه مقدار زیادی از اطلاعاتی رو که می‌گیریم که وارد ذهن‌مون می‌شه اینارو باید بریزیم دور یا ما دچار این خطاهای شناختی می‌شیم چون می‌خواد ذهن‌مون میانبر بزنه به‌خاطر اینکه انقدر در دنیا اطلاعات هست


audio: b35NZpKnTSw_0006.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
که ذهن مجبوره یه مقدار زیادی از اینا رو فیلتر کنه یا ما مجبوریم این میانبرها رو بزنیم به‌خاطر اینکه ذهن‌مون خیلی وقتا باید سریع عمل کنه ما میایم پل می‌زنیم بین یه چیزایی ارتباط برقرار می‌کنیم برای اینکه بتونیم در چشم خودمون یه خرده از پیچیدگی این دنیا کم کنیم باید تصمیم بگیریم دیگه یه کاری کنیم که تصمیم‌گیری یه هوا راحت‌تر بشه به‌خاطر این چیزاست که ما این خطاهای شناختی رو داریم و اسیرش می‌شیم یه جاهایی هم که این خطاهای شناختی زیاد اتفاق می‌افتن


audio: b35NZpKnTSw_0007.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
اون جاهایی هستن که ما می‌خوایم یه چیزی یاد بگیریم یا یه جاهایی که ما موفقیت و شکست‌مون ارزیابی می‌شه کارمون ارزیابی می‌شه، واسمون مهمه مثل سرکار یا مثل مدرسه مثل دانشگاه هر دوره آموزشی کارهایی که مثلا فشار کاری توشون بالاست هر وقت این شرایط هست واقعا دام‌های خطای شناختی هم پهنه یعنی اونجاهایی که ما می‌خوایم تیزتر باشیم شارپ‌تر باشیم حواس‌مون جمع‌تر باشه کمتر اشتباه کنیم اتفاقا فضای اشتباه فراهم‌تر هم هست


audio: b35NZpKnTSw_0008.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
این خطاهای شناختی رو فکر نمی‌کنم بشه از شرشون خلاص شد اینا عوارض سیستم فکری مائن خیلی هم سیستم فکری‌مون فایده داره خیلی هم داره کمک‌مون می‌کنه کارمون رو داره جلو می‌ندازه ولی یه عوارضی هم داره یه جاهایی هم یه سوتی‌هایی داره کاری که می‌تونیم بکنیم اینه که در قدم اول اینا رو بشناسیم که وقتی افتادیم توش احتمال اینکه بفهمیم الان تو دام افتادیم بره بالا یا وقتی داریم یه تصمیمی می‌گیریم یه احتمالی رو هم بذاریم برای اینکه شاید الان دارم این تصمیم رو در اثر فلان خطای شناختی می‌گیرم


audio: b35NZpKnTSw_0009.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
برای همینه که خوندن درباره‌اش خوبه یادآوری کردنش خوبه از اون چیزایی نیست که بگیم یه بار من درباره خطاهای شناختی خوندم دیگه تموم شد اینو یاد گرفتم اینطوری نیست، برای من اینطوری نیست چند بار هم گفتم لیست خطاهای شناختی رو فهرستش رو بزنم کنار میز مثلا بگم من دیگه اینا رو نگاه کردم همیشه می‌دونم تو دامش نمی‌افتم اینطوری کار نمی‌کنه این ویدیو رو هم برای همین ساختم چون برای خود من این یادآوری‌ها هر از گاهی لازمه اما اولین خطایی که اینجا ازش صحبت می‌کنیم


audio: b35NZpKnTSw_0011.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
اسمش به‌خاطر اینه که در یک کارخونه‌ای به نام هثورن یا هاثورن یه کاری کرد صاحب کارخونه می‌خواست بفهمه که این کارگرهاش چطوری دارن کار می‌کنن و بهره‌وری‌شون رو چطوری می‌شه زیاد کرد یه سری تغییراتی دادن تو محیط کار و اینا بعد هم شروع کردن مانیتور کردن رصد کردن اینا که ببینن کارگرها بهتر کار می‌کنن، بدتر کار می‌کنن دیدن اه! آره بهتر کار کردن بهره‌وری رفت بالا و خیلی خوشحال شد بعد ولی دیدن که بهره‌وری ما نمی‌دونیم به‌خاطر تغییراتی که


audio: b35NZpKnTSw_0012.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
دادیم رفته بالا یا به‌خاطر اینکه داشتیم نگاهشون می‌کردیم رفته بالا چون وقتی نگاه کردن رو برداشتن بهره‌وری برگشت به حالت قبلش این اثر هاثورن


audio: b35NZpKnTSw_0014.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
می‌گن واکنشیه که به واسطه‌اش آدمایی که تحت نظر هستن رفتار خودشون رو اصلاح می‌کنن رفتار خودشون رو درست می‌کنن بهتر رفتار می‌کنن این خیلی پیامدای جالبی داره توی آموزش به‌خاطر همین احتمالا هست که می‌گن دانش‌آموزی ممکنه نتیجه امتحاناش خیلی خوب باشه به‌خاطر اینکه می‌دونه دارن ارزیابیش می‌کنن اینجا ولی در واقع چیز زیادی یاد نگرفته چیزی که یاد گرفته مهارتی که یاد گرفته برای همین امتحان دادنش خوبه اگر صرف حضور معلم و مربی و استاد


audio: b35NZpKnTSw_0015.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
نحوه عملکرد دانش‌آموز و دانشجو را تغییر بده خیلی سخت می‌شه فهمید که واقعا چقدر چیز یاد گرفته خالص این خب خیلی کار معلم رو سخت می‌کنه بالاخره اگه من بدونم همین که هستم همین که دارم نگاه می‌کنم دانش‌آموز طور دیگه رفتار می‌کنه واقعا خیلی سخت می‌شه که ارزیابی درست بخوام بکنم برای همین خیلی وقتا می‌گن که مشاهده‌های معلم بهتره به مرور زمان باشه ریز ریز باشه در یک نشست سرنوشت‌سازی که قشنگ معلومه تحت نظارت هست دانش‌آموز نباشه


audio: b35NZpKnTSw_0018.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
از آثار بدش در امان می‌مونیم یکی دیگه از خطاهای شناختی که خیلی برای من پیش میاد که متوجه‌اش بشم در خودم و دیگران و درباره‌اش صحبت کنم سر کار، با دوستام، خانواده و اینور اونور


audio: b35NZpKnTSw_0022.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
هزینه‌های غیرقابل برگشت یا هزینه‌های هدر رفته شما ساعت‌ها وقتت رو صرف یه کاری کردی و الان دیگه واضحه که شانس موفقیتش خیلی پایینه ولی حاضر نیستی ولش کنی می‌گی این همه وقتی رو که صرفش کردم نباید بریزم دور اشتباه این نگاه اینه که اون هزینه‌ای که شما تا امروز کردی که کردی اون که دیگه رفت اون نمی‌تونه برگرده از اینجا به بعدش رو باید بچسبی این وقتی خیلی بیچاره‌مون می‌کنه که


audio: b35NZpKnTSw_0023.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
تصمیمای آینده‌مون رو میایم بر این اساس می‌گیریم که در گذشته چقدر هزینه کردیم واسه این کار تا حالا چقدر هزینه‌اش کردیم در حالی که ما تصمیمای آینده‌مون رو باید بر این اساس بگیریم که در آینده چقدر بهمون جواب خواهد داد خیلی تفاوت هست بین این دو تا ما یک روش کاری رو یک استراتژی رو که جواب نداده خیلی وقتا ممکنه خیلی بعد از اونی که باید متوقفش کنیم ادامه بدیم


audio: b35NZpKnTSw_0025.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه در این دام افتادیم اون هزینه‌هایی که در گذشته کردم رو نمی‌تونم ازش بگذرم این فهمیدنش بهمون کمک می‌کنه که بفهمیم که کی باید دیگه قید یه پروژه‌ای رو بزنیم کی باید رهاش کنیم بره اینکه خیلی براش زحمت کشیدم همیشه دلیل خوبی برای ادامه دادن یک کار و یک پروژه و یک رابطه نیست تو فارسی هم شبیه‌اش رو می‌گیم می‌گیم جلوی ضرر رو هر جا بگیری منفعته این یه مقداری مفهومش شبیه به اینه شما از پارسال مثلا بلیط خریدی بری سفر الان که وقتش شده می‌دونی که


audio: b35NZpKnTSw_0026.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
رفتن به این سفر تصمیم اشتباهیه برات اما می‌گی چون پولش رو دادم باید برم این مفهوم سانک کاست فلسی رو من دیدم ست گودین خیلی جای جالبی می‌بره و یه بیان خیلی خوبی براش پیدا کرده می‌گه سانک کاست هدیه‌ایه از آدمی که در گذشته بودی از توی دیروز به توی امروز خیلی قشنگه واقعا این همه آدم درباره سانک کاست حرف زدن درس اول همه بیزینس اسکول‌ها همینه همینو یاد می‌دن به همه


audio: b35NZpKnTSw_0027.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
ولی من واقعا ندیدم انقدر قشنگ کسی تعریفش کنه می‌گه سان کاست هدیه‌ایه از طرف دیروز تو به امروزت هدیه است امروز که گرفتی حالا باید فکر کنی که هدیه رو بپذیری یا نپذیری هدیه واسه تو مجانیه هدیه‌ست، تو پولش رو ندادی توی دیروز پولش رو داده اونه که هدیه رو خریده به تو مجانی رسیده اگه می‌خوای تصمیم بگیری با این دید تصمیم بگیر که این هدیه رو بپذیرم یا نپذیرم بعد خیلی وقتا که صحبت سانک کاست می‌شه


audio: b35NZpKnTSw_0028.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
آدما سریع می‌پرن درباره‌ی رابطه انسانی هم همین نتیجه رو ازش بگیرن ست گودین هم اینو تعمیمش می‌داد من یه جایی دیدم به رابطه انسانی ولی با یک نکته بسیار مهمی حالا اینو آخر این ویدیو می‌گم به‌خاطر اینکه مستقیم مربوط به این موضوعیه که داریم اینجا صحبتش رو می‌کنیم نیست ولی اگه براتون مهمه اونم آخر ویدیو بشنوید و البته حواس‌مون هم باشه که ما توانایی خارق‌العاده‌ای داریم در توجیه کردن این سانک کاست در این که می‌گیم که نه نه نه الان هزینه رها کردن این پروژه خیلی بالاست


audio: b35NZpKnTSw_0029.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
من مثلا اگه الان به مامانم بگم می‌خوام تغییر رشته بدم نمی‌خوام دکتر بشم له می‌شه داغون می‌شه اصلا در حالی که خیلی مثال افراطی بخوایم بزنیم این مثل اینه که شما از خونه بیای بیرون که بری سرکار بعد نصف راه رو بیای یهو یادت بیوفته که ای بابا امروز که تعطیله که منم که دو ساله بیکارم که بعد شرکتی هم که توش کار می‌کردم که اصلا از این شهر رفته که ولی بعد بگی که دیگه نه دیگه تا اینجاشو که اومدم


audio: b35NZpKnTSw_0030.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
نصف راه رو اومدم بقیه‌اش رو هم برم سانک کاست فلسی رو اینجا قشنگ دیگه معلومه تا ابرو اسیرشی همیشه البته انقدر تابلو نیست ولی این می‌گم مثال افراطیشه دیگه واقعا خیلی جاها مثل اینه یه استفاده دیگه‌ای هم از این سانک کاست فلسی می‌کنه ست گودین اونم خیلی جالبه می‌گه اگه می‌خوای یه کاری رو بکنی برای خودت سانک کاست درست کن اینم واقعا خیلی قشنگه نشون می‌ده این آدم خطاهای شناختی رو با جان و دل فهمیده وقتی داره حرف می‌زنه همه‌اش نمی‌گه که آره این خطای شناختیه


audio: b35NZpKnTSw_0031.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
اینطوری خودت رو ازش خلاص کن از من یاد بگیر که من موفق شدم تونستم خودم رو از این خطاها مثلا خلاص کنم اینطوری نمی‌گه می‌گه ببین این خطا هست من هم که دارم به تو می‌گم تا گردن گرفتارشم حالا بیا ما که می‌دونیم سیستم اینطوریه در راستای کار خودمون در راستای هدف خودمون ازش استفاده کنیم هکش کنیم سیستم رو معنی درست هک اینه چطوری هکش کنیم؟ سرمایه‌گذاری کنیم تویه کاری یه طوری که بعدا به‌خاطر سانک کاست نتونیم متوقفش کنیم


audio: b35NZpKnTSw_0032.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
ما می‌دونیم ذهن ما درگیر سانک کاسته دیگه خودش مثال می‌زنه می‌گه من که هزار روز بلاگ نوشتم الان اگه یه روزی نخوام بنویسم این هزینه‌اش برای من خیلی زیاده من سانک کاست سنگینی دارم اینجا در آینده اگه ببینم برام نفعی نداره نباید ادامش بدم اما اون هزینه‌ای که تا حالا کردم و این همه سال مرتب نگهش داشتم جلوم رو می‌گیره اینطوری من گذشته من آینده رو هک می‌کنم که اون کاری رو که می‌خوام بکنه یه هدیه‌ای بهش می‌دم می‌برمش زیر دین


audio: b35NZpKnTSw_0033.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
که مجبور بشه این کار رو ادامه بده حتی اگه بعدا نخواست چون من امروز می‌خوام که بعدا اون کار ادامه پیدا کنه این سانک کاست فلسی برا من از پرکاربردترین‌هاست واقعا گاهی هم این رو به ایکیا افکت


audio: b35NZpKnTSw_0037.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
چون خودمون توش کار کردیم فکر می‌کنیم حتما چیز بهتریه الان بهش می‌گن آیکیا افکت چون دیدن آدما کمد که می‌رن از آیکیا می‌خرن ایکیا یا آیکیا می‌خرن وقتی خودشون نصب می‌کنن می‌بندنش به هم بیشتر دوسش دارن تا وقتی که یه چیز سرهمی رو خریده باشن فکر می‌کنن این ارزش بیشتری داره کاستی که خودشون هزینه‌ای که خودشون کردن براش باعث شده که این ارزشمند‌تر بشه این یه مثال تاریخی بامزه هم داره می‌گن دهه پنجاه پودر کیک اختراع شد


audio: b35NZpKnTSw_0038.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
خانم‌های خانه‌دار پودر کیک بتونن بخرن و راحت کیک درست کنن اما استقبال نکردن اولش به‌خاطر اینکه آشپزی رو زیادی آسون می‌کرد دیگه نقشی توش نداشتن اینا خیلی‌ ارزش کارشون می‌آمد پایین بعد اومدن دستور این رو عوض کردن یه طوری که یه تخم مرغ هم لازم باشه تو این پودر بزنن همون بود عملا می‌تونستن تخم مرغ هم لازم نباشه ولی عوض کردن که یه حرکتی هم شما لازم باشه بکنی بعد خانم‌ها شروع کردن خریدن می‌گن این هم نشون می‌ده که


audio: b35NZpKnTSw_0039.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
ما اون چیزی رو که خودمون در ساختنش نقش داریم بیشتر بهش بها می‌دیم این آیکیا افکت رو گفتم الان گاهی در کنار سانک کاست فلسی می‌بینن می‌گن ما سرمایه‌گذاری و هزینه‌ای رو که خودمون در گذشته کرده باشیم روی یه چیزی اینو خیلی با ارزش می‌بینیم خیلی بالا قیمت می‌دیم براش این خلاصه‌ای بود از این دو تا یا سه تا خطای شناختی سوگیری شناختی اما اون نکته‌ای که ست گودین درباره‌ی رابطه می‌گفت


audio: b35NZpKnTSw_0040.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
تو یه مصاحبه‌ای که لینکش این پایین می‌ذاریم از ست گودین پرسید که این سانک کاست فلسی رو به رابطه هم می‌شه تعمیم داد؟ یعنی چی؟ یعنی شما بگی که مثللا در نقطه‌ای داری ارزیابی می‌کنی که من این رابطه‌ام رو بهم بزنم یا ادامه بدم بعد فکر کنی که تا حالا این همه من هزینه کردم تا حالا این سرمایه‌گذاری عاطفه رو کردم حیفه که یهو بهم بزنم رابطه رو بعد اونجا به خودت بیای بگی که اوه این سانک کاست فلسیه من دارم اشتباه می‌کنم این درسته؟ این فکر کردن درسته؟ می‌شه تعمیمش داد به رابطه؟


audio: b35NZpKnTSw_0041.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
گفت آره می‌شه تعمیمش داد اما بیشتریا اینو اشتباه می‌فهمین اینو اشتباه نباید بفهمی اشتباهش چیه؟ اشتباهش اینه که آدما فکر می‌کنن که اگه الان می‌بینن در رابطه‌ای خوشحال نیستن بزنن بیرون برن دنبال بعدی به‌خاطر اینکه اون عمر و هزینه‌ای که تا حالا کردن که دیگه کردن رفته برنمی‌گرده برن و اون رابطه بعدی رو که به نظر می‌رسه توش خوشحال‌تر خواهند بود همین الان همون رو بسازن می‌گه آره من اونجا هم می‌برم این مفهوم رو ولی حواست باشه


audio: b35NZpKnTSw_0042.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
فاکتور تازگی رابطه رو ازش بکشی بیرون بعد به هزینه‌اش و مقایسه نگاه کنی یعنی چی؟ یعنی شما الان رابطه‌ای رو که پنج سال توش سرمایه‌گذاری عاطفی کردی ول کنی بری سراغ یه رابطه دیگه ممکنه اوایل رابطه جدید هم به خاطر جدیدی رابطه و تازگیش خوشحالی برات بیاره ولی این معنی این نیست که اون رابطه حتما از این بهتره اگه می‌خوای مقایسه درست بکنی دچار سانک کاست فلسی نشی امروز خودت رو


audio: b35NZpKnTSw_0043.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
با پنج سال دیگه اون رابطه‌ی خیالی جدید مقایسه کن اگه دیدی اون به احتمال خیلی بیشتری بهتر هست از این یعنی احتمال بهتر بودنش بالاست اون موقع آره تصمیم دیگری می‌تونی بگیری و الا همینطوری اگه که بگی و فکر کنی که داری از سانک کاست فلسی فرار می‌کنی ممکنه که خودت رو توی یه چاه بدتری بندازی و علاقه خودت به تازگی رو جایگزین نظام درست ارزیابی کیفیت دو تا رابطه بکنی


audio: b35NZpKnTSw_0044.opus
source: youtube
source_id: b35NZpKnTSw
invalidation: VALID
text:
چند تا خطای شناختی رو گفتیم و به این بهانه از ست گودین هم یاد کردیم که مثل همیشه واقعا منبع الهامه هم لینک مصاحبه‌اش رو این پایین می‌ذاریم هم لینک بلاگش رو که برید بخونید ببینید که صدها روز پشت سر هم وبلاگ نوشتن یعنی چی


audio: N5uV_cmsGuo_0001.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
400 سال پیش در آلمان امروز یه آقایی بود به نام نئاندر آقای نئاندر مرد خدا اهل طبیعت از خوب‌های کالونیسم که دوست داشت بره در طبیعت قدم بزنه آدم دینی بود هرچی هم در کوه و دشت و دره می‌دید براش ورقی بود از معرفت کردگار یه جایی هم که زیاد می‌رفت و الهام می‌گرفت و شعر می‌گفت براش اینجا بود یه دره قشنگی نزدیک دوسلدورف امروز می‌رفت و طبیعت رو می‌دید و


audio: N5uV_cmsGuo_0002.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
از این شعرهایی می‌گفت که مثلا امروز هم در کلیساها همچنان می‌خونن هم ایشون می‌رفت هم هنرمندهای دیگه نقاش‌های دیگه اینا می‌رفتن ما اینجا می‌خوایم داستان نئاندرتال‌ها رو بگیم ربط این آقا به داستان ما چیه؟ هیچی واقعا به جز اسمش آقای نئاندر اسمش موند روی اون دره یعنی اسم اون دره رو به احترام ایشون گذاشتن دره نئاندر یا نئاندرتال ما هم همینجای داستان دیگه کارمون با این آقا تموم می‌شه ولی کارمون با دره نئاندر تازه شروع می‌شه


audio: N5uV_cmsGuo_0003.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
کی بود این آقا؟ این آقا قرن 17 بود بعد 200 سال بعد از ایشون تو همون دره یه روز یه سری کارگری داشتن تیشه می‌زدن سنگ دربیارن یهو رسیدن به یه سری اسکلت و استخون جمجمه و اینا که یه خرده براشون عجیب بود می‌دیدن یه چیزیه که انگار آدمه ولی کش اومده مثلا یه جاهاییش یه چونه مثلا انگار نداره یا یه جوریه خلاصه کی؟ 1856


audio: N5uV_cmsGuo_0004.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
زمان مثلا ناصرالدین‌شاه اگه بخوایم بدونیم کی می‌شه چند سال بعد از قتل امیرکبیر اون دوره زمانی استخون‌ها رو پیدا کردن و گفتن این اسکلت کیه کی نیست گفتن که احتمالا این از سربازای روسه از سربازهای کازاکه که تو لشکر روسیه بودن تو ارتش روسیه بودن آمدن گذاشته بودن پشت سپاه ناپلئون اینا اینم احتمالا با اونا بوده زخمی شده راه گم کرده پناه آورده گوشه این غار تو این دره بعدش هم همین جا مونده تا مرده


audio: N5uV_cmsGuo_0005.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ولی یه دانشمندایی اینو قبول نکردن از جمله یک محقق و معلم خیلی پیگیری گفت این جمجمه‌ش که اینطوری فرق می‌کنه به خاطر ضربه و اینا نیست مشکل جسمی نداشته اینو من اصلا فکر می‌کنم که انسان نیست


audio: N5uV_cmsGuo_0006.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
از این انسان‌هایی که ما می‌شناسیم و تا حالا دیدیم نیست چند نفر از این فکرا کردن یکی‌شون سال 1857 مقاله‌ای نوشت در ژورنال تخصصی زمان ناصرالدین‌شاه در ژورنال تخصصی که این اصلا یک گونه دیگری از انسانه ایشون اولین کسی بود که این ایده رو مطرح کرد و اسم این گونه تازه یافته شده رو هم از رو اسم همون دره‌ای که توش پیدا شده بود گذاشتن نئاندرتال


audio: N5uV_cmsGuo_0008.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یا اونطوری که ما می‌گیم نئاندرتال خیلی این داستان جالبیه و پر از نکته تازه بود برای من داستانش اول ببینیم در چه دنیایی این حرف اصلا مطرح شد؟ داریم می‌گیم 170 سال پیش 1856 سه سال هنوز مونده که داروین کتاب منشا انواع رو منتشر بکنه زمان خیلی مهمیه از نظر علمی حرفی که اینا دارن می‌زنن بعد از پیدا کردن این استخونه یک پیشنهاد جدیدی داره می‌ده درباره چی؟ درباره اینکه انسان از کجا آمده


audio: N5uV_cmsGuo_0009.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
داستان ما از کجا شروع شده داره حرف تازه‌ای می‌زنه تا اون موقع حرف چیه؟ چیزی که باوری که بیشتر آدم‌ها دارن چیه؟ تاریخ انسان رو عملا همون تاریخ کتاب مقدسی می‌دیدن خیلی عقب‌تر از اون نمی‌بردن حالا ولی کسایی داشتن صداشون رو بلند می‌کردن مخصوصا به پشتوانه این یافته‌های جدید که نه، تاریخ انسان خیلی قدیمی‌تر از این حرفاست و این کشفی که تو دره نئاندرتال شد خیلی‌ها رو رسوند به اینجا که آها انسان‌های اولیه‌ای هم بودن


audio: N5uV_cmsGuo_0010.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
که اصلا از خیلی نظرا شبیه ما بودن و در بعضی چیزها هم از ما متفاوت حالا من دارم اصطلاحات انسان و اینا رو یه خرده‌ای نادقیق و شلخته استفاده می‌کنم هم از بی‌سوادیه هم از اینکه فکر می‌کنم که دقت برای این کاری که داریم می‌کنیم کافیه ولی حرف معلومه چیه دیگه و معلوم هم هست که این کشف و ایده‌هایی که این محققین آورده بودن جلو موضوع مهمی بود در مناظره‌های علمی اون روزگار که آیا ما یه گونه جانوری جدیدی پیدا کردیم؟


audio: N5uV_cmsGuo_0011.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یا اولین نمونه‌ها از انسان مدرن رو پیدا کردیم؟ حرفی هم نبود که همه قبول کنن اصلا آدمایی بودن که اصلا نمی‌پذیرفتن مهمترین دانشمند اون روز آلمان می‌گفتش که نه آقا نئاندرتال چیه گونه جدید چیه این یه انسانیه یه مشکلی گرفتاری مریضی چیزی داشته یه خرده دفرمه شده منتها کم‌کم این ایده‌ها رفت کنار اون چیزی که بیشتر اعتبار گرفت و پذیرفته شد این بود که این مال گونه‌های گونه‌ای از گونه‌های اولیه انسان مدرنه


audio: N5uV_cmsGuo_0012.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
با شباهت‌های بسیار زیاد با ما و البته یک فرق‌های مهمی یعنی چی این حرف‌ها؟ همه این حرف‌ها و ایده‌ها داره در چارچوب ایده کلی فرگشت مطرح می‌شه دیگه اینکه آدم، انسان امروزی نتیجه فرایندیه به نام فرگشت که از حدود 7 میلیون سال پیش شروع شده و آمده آمده آمده تو این چند صد هزار سال آخر رسیده به چیزایی که دیگه شباهت‌شون به ما خیلی زیاد بوده


audio: N5uV_cmsGuo_0013.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
از جمله به نئاندرتال‌ها یعنی اونا هم مثل ما همین آخرای تاریخ بودن منتها بعد اون‌ها حذف شدن همونطور که خیلی گونه‌های دیگر هم


audio: N5uV_cmsGuo_0014.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
که کمتر و بیشتر شبیه ما بودن منقرض شدن و ما شدیم تنها گونه انسان که باقی مانده روی زمین بعد وقتی که ذهن‌ها به این ایده باز شد رفتن سراغ یه سری چیزایی که قبلا پیدا کرده بودن در بلژیک، در انگلستان بعدا اصلا جاهای دیگه دیدن که اونا هم شبیه همینا از گونه اینا بودن نئاندرتال بودن ولی اون موقع اینا رو اینطوری طبقه‌بندی نکردن یعنی اونی که نزدیک دوسلدورف پیدا شد


audio: N5uV_cmsGuo_0015.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
اولین نئاندرتال کشف شده نبود ولی اولین چیزی بود که به عنوان نئاندرتال شناسایی شد در نیمه دوم قرن 19 کمتر از 200 سال پیش وقتی که هنوز اسکلت‌های انسان‌های اولیه در آفریقا هم مثلا کشف نشده تصویر دانشمندای اون موقع از تاریخ انسان خیلی ناقص بوده ولی حالا داشتن تئوری‌پردازی می‌کردن بعضی‌ها برای داستان کامل و تو اون تصویر کلی که داشتن یه حلقه‌هایی از این زنجیر طولانی هیچ شاهدی براش نیست


audio: N5uV_cmsGuo_0016.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
فقط تئوریه اون موقع و وقتی که مثلا یک بقایای اینطوری پیدا می‌شه برای بعضی از اون حلقه‌ها برای بعضی از تئوری‌هایی که هست یک شاهدی هم پیدا می‌شه بعد شد نوبت فکر کردن و تصور کردن و تئوری‌پردازی درباره این گونه تازه پیدا شده درباره نئاندرتال‌ها یه سوال‌هایی اینجا می‌آد که حالا سوالاییه که خیلیاش تو ذهن من هم بود دیگه که اینا چی بودن؟ اینا چه شکلی بودن؟ اینا چیکار می‌کردن؟ چی شد منقرض شدن؟ چه شباهت‌هایی با ما داشتن؟


audio: N5uV_cmsGuo_0017.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
چه فرقایی با ما می‌کردن؟ و این تصویر ما از این‌ها در این 170 سال خیلی تغییر کرده نه فقط به‌خاطر اینکه چیزای جدید پیدا شده که اون هست و حتی نه فقط به‌خاطر اینکه روش‌های جدیدی آمده که همون چیزایی رو که قبلا پیدا کردن دوباره می‌رن و دوباره آزمایش می‌کنن روش ازش اطلاعات درمی‌آرن اینم هست ولی از اون جالب‌تر اینکه با همون دیده‌ها با همون چیزایی که قبلا پیدا کردن


audio: N5uV_cmsGuo_0018.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
و حتی با همون ابزاری که قبلا هم در اختیار بوده چون بعضی جاها نگاه ما عوض شده از همونا اطلاعات جدید می‌گیریم یعنی چی؟ اولین تصویری که درست کردن کشیدن از اینکه نئاندرتال‌ها احتمالا این شکلی بودن خیلی با تصویری که ما امروز ازشون داریم فرق می‌کرد و نگاهی که اون موقع داشتن خیلی هم برتری نژادی و این‌ها توش بود یعنی اینطوری بود که خب حتما اونا از نظر فرهنگی از انسان امروزی از ما پایین‌تر بودن


audio: N5uV_cmsGuo_0020.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
تا جایی که ما اصلا نئاندرتال رو فحشش می‌کردیم یا هنوز هم شاید استفاده می‌کنیم می‌گیم مثلا یارو چه نئاندرتالیه این درست نیست این نگاه درستی نیست از جمله به‌خاطر اینکه گفتن اینطوری گفتن خودش باعث گمراهی می‌شه باعث اشتباه می‌شه چون شما وقتی فکر کنی نئاندرتال‌ها نمی‌تونستن مثلا ابزار درست کنن چون خنگ بودن نمی‌تونستن هنر داشته باشن چون انقدری پیچیده ذهن‌شون کار نمی‌کرده اون وقت وقتی نشونه‌هایی از این چیزا رو پیدا کنی یه جایی


audio: N5uV_cmsGuo_0021.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
اتوماتیک می‌گی که خب اینکه کار نئاندرتال‌ها نیست که کار مثلا هوموساپین‌هاست در حالی اگه ذهنت به این امکانه باز باشه می‌تونی نشونه پیدا کنی از چیزایی که یکی عمدا ساخته یعنی تصادفی ساخته نشده با اراده درست شده و کارکردی هم نداشته کاری نمی‌خواسته باهاش بکنه و اینو می‌دونی در جایی داری پیدا می‌کنی که بقایای نئاندرتال‌ها رو پیدا کردی


audio: N5uV_cmsGuo_0023.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یا بذار هر چیز دیگه یه چیزیه که یه کسی با اراده ساخته و کارکردی هم براش نداشته فقط دوست داشته درست کرده دیگه هنره دیگه وقتی ذهنت باز باشه که نئاندرتال‌ها هم یه همچین چیزایی داشتن این رو هم می‌ذاری به حساب اون‌ها از این گذشته الان اصلا اینطوری نیست که همه دانشمندا قبول داشته باشن که ما از اونا بالاتر و بهتر بودیم دقیق‌ترش اینه که می‌گن اصلا این نگاه بالاتر و پایین‌تر و اینا نگاه غلطیه


audio: N5uV_cmsGuo_0024.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ما وقتی مثلا می‌گیم ما از اونا بالاتریم یعنی داریم عملا می‌گیم که کل این فرایند فرگشت و اینا هدفش این بوده که برسه به ما ما درست بشیم موجودات عالی ما دیگه ته‌شیم در حالی که اینطوری نیست دیگه این نگاه نیست که هرکی مثل ما نیست یعنی نرسیده نشده موفق نشده اینطوری فکر نمی‌کنن الان بسیاری از دانشمندا اینو قبول ندارن می‌گن که اصلا در مقیاس تاریخی ما تازه‌واردیم درسته که الان خیلی زیادیم


audio: N5uV_cmsGuo_0025.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
الان پخش شدیم در زمین و اینا یعنی بله موفق بودیم تا اینجا ولی فعلا این موفقیته کوتاه‌مدته ما آیا می‌تونیم در درازمدت هم موفق باشیم یا نه؟ نمی‌دونیم واقعا با وضعیت امروزی کره زمین چقدر می‌شه مطمئن بود که چند ده هزار سال دیگه هم ما همین قدر که امروز موفق به نظر می‌آیم موفق باشیم هوموارکتوس‌ها یک‌ونیم میلیون سال دووم آوردن ما خیلی مونده بخوایم برسیم به اون حد از موفقیت تا اینجا خوب آمدیم


audio: N5uV_cmsGuo_0026.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ولی این لزوما به این معنی نیست که بقیه راه رو هم خوب می‌ریم تازه اگه مطمئن باشیم که تا اینجا رو خوب آمدیم خلاصه اینکه معیار موفقیت باید دقیق‌تر تعریف بشه حرف دقیق‌تر اینه که بگیم که نئاندرتال‌ها هم مثل هوموساپین‌ها یه شکلی از انسان بودن این گونه ما راه‌های مختلفی رو رفته آزمایش‌های متفاوتی کرده یکیش، یه مسیرش مسیر اونا بوده یه مسیرش هم مسیر ما بوده


audio: N5uV_cmsGuo_0027.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
تازه مسیرهای دیگه هم هست که تو این ویدیو موضوع ما نیست بین اینا ما اون تجربه‌ای بودیم که تا اینجا دوام آوردیم و رسیدیم به این مرحله بقیه باطل شدن این وسط اینکه حالا ما یعنی چی و انسان چیه و اینا خودش باز سوالای مهمیه مثلا انسان به شکل بدن برمی‌گرده به اندازه مغز برمی‌گرده به تکنولوژی داشتن برمی‌گرده بعضیا می‌گن فقط هوموساپین‌ها انسان هستن نئاندرتال‌ها انسان تعریف نمی‌شن


audio: N5uV_cmsGuo_0032.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
اینم نکته خیلی جالبیه در بیشتر آدمای دنیا چند درصدی ژن نئاندرتال هم هست چند تا سوال ولی احتمالا تو ذهن شما آمده برا من این سوال‌ها هست که خب اینا چه ربطی به ما دارن؟ چه چیزایی از ما شبیه ایناست؟ ما می‌گیم ما ادامه هوموساپین‌ها هستیم اینا چیاشون با ما شبیه؟ چیاشون فرق می‌کنه؟ با هم روی زمین بودیم اگه بودیم چیکار کردیم؟ چی شده که اینا نیستن؟ ما کاری کردیم که نیستن؟ خودشون نتونستن؟ درباره اینا چقدر چقدر می‌دونیم؟


audio: N5uV_cmsGuo_0033.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
چقدر می‌شه اصلا دونست؟ یه خرده درباره اینا صحبت کنیم هوموساپین‌ها و نئاندرتال‌ها از نظر فیزیکی و ظاهری شبیه هم هستن و میلیون‌ها سال پیش ریشه مشترکی هم داشتن همه در آفریقا بودن منتها بعد این‌ها آمدن در اروپا ولی انقدری موجودات متفاوتی نبودن از هوموساپین‌ها در مقایسه با انسان‌های اولیه در آفریقا واقعا تفاوت زیاد نیست حتی از نظر چیزایی که دارن و ابزار و روش کار و


audio: N5uV_cmsGuo_0034.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
اینا هم در آفریقا که هستن حداقل تفاوت چشمگیر نیست بین نئاندرتال‌ها و هوموساپین‌ها الان هم که پیدا می‌کنن فسیل‌هاشون رو شبیه مغز بزرگ داشتن اینا هم دماغ خیلی بزرگی داشتن حالا این یه خرده متفاوت‌شون می‌کنه و یه سری چیزایی که نگاه‌شون می‌کنن می‌گن که نه این نئاندرتاله مثلا مال 300 هزار سال پیشه یا مال 400 هزار سال پیشه مخصوصا در جمجمه تفاوت انگار مشخصه ولی اگر همون نئاندرتال رو با انسان اروپایی امروز مقایسه بکنی


audio: N5uV_cmsGuo_0035.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یه سری تفاوت ظاهری می‌بینی که نئاندرتال‌ها کوتاه‌ترن پهن‌ترن یه خرده عضلانی‌ترن بالاتنه مخصوصا قویه چقدر مو داشتن و اینا رو درست نمی‌دونیم یه جاهایی خیلی شبیه انسان نشون‌شون می‌دن تو موزه دوسلدورف تو موزه تاریخ طبیعی لندن اینا یه نمونه‌هایی دارن و درست می‌کنن نشون‌مون می‌دن که چقدر نئاندرتال مثلا شبیه انسان مدرن می‌تونست باشه این باز یه چیزی بود که تو تصویر ذهنی من نبود


audio: N5uV_cmsGuo_0036.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
من فکر می‌کردم موجودات کوتاه خمیده پشت خیلی پرمویی بودن ولی واقعیت اینه که اینطوری نیست شبیه‌ترن به ما و البته زندگی خیلی فیزیکی داشتن برای همین می‌گیم بالاتنه خیلی عضلانی داشتن زندگی فیزیکی داشتن شکارشون رو باهاش گلاویز می‌شدن از نزدیک خیلی مبارزه می‌کردن عمرشون کوتاه بوده نسبتا مثلا 30 ساله خیلی دیگه پیر می‌شده از این نظر هم فکر نمی‌کنم خیلی متفاوت بودن با هوموساپین‌ها گوشت‌خوار بودن


audio: N5uV_cmsGuo_0037.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ممکنه که در راس هرم گوشت‌خواران هم بوده باشن مثلا اینو از اینجا می‌گن که تو دندوناشون می‌گن ایزوتوپ نیتروژن مثلا زیاد بوده اینا رو من حالا زیاد درست نمی‌دونم آتیش هم که خب از قبلا کشف شده بوده رژیم غذایی اینا پر از گوشت بوده چربی داشته یه چیزایی رو از شکار پخته می‌خوردن یه چیزایی رو خام می‌خوردن می‌دونستن چه حیوونی خوش‌گوشته غذای بیشتری می‌ده چه فصلی از کجا می‌آد می‌ره کجا آب می‌خوره کجا می‌شه شکارش کرد و می‌رفتن تیمی شکار می‌کردن


audio: N5uV_cmsGuo_0038.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
چون با اون جثه کوچیک می‌رفتن حیوونای خیلی بزرگی شکار می‌کردن حیوونای خیلی خیلی بزرگتر از خودشون رو شکار می‌کردن حتما زبانی داشتن برای اینکه با هم ارتباط بگیرن نقشه بکشن همکاری بکنن اگر نداشتن نمی‌تونستن برن یه حیوونی به این گندگی رو بگیرن ابزار بلد بودن درست کنن ابداع و نوآوری به اندازه انسان نداشتن دوره‌های طولانی دارن که مثلا از یه سری ابزار دارن استفاده می‌کنن


audio: N5uV_cmsGuo_0040.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
حتی الان باستان‌شناسان می‌گن ما می‌دونیم ابزارشون رو چطوری می‌ساختن اول چیکار می‌کردن بعد چیکار می‌کردن نشانه‌هایی از این وجود داره که همدیگه رو می‌خوردن حالا باز کیو می‌خوردن نمی‌دونیم واقعا از سر محبت می‌خوردن مثلا یکی می‌مرده دوستش داشتن می‌خوردن یا اینکه دشمن رو می‌پختن می‌خوردن یا اینکه اصلا نه، مثلا از گرسنگی پناه می‌بردن به خوردن همدیگه اینا سوال‌هاییه که دقیق جوابش رو نمی‌دونیم چیاشون با ما فرق می‌کنه؟ یعنی از کی خط‌مون از هم جدا شده؟


audio: N5uV_cmsGuo_0041.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
آخرین نیای مشترک ما با اینا کی بوده رو دقیقا نمی‌دونیم می‌دونیم چند صد هزار سال پیش بوده ولی بوده بعد راه‌مون جدا شده راه‌مون جدا شده به این معنی که ما موندیم آفریقا این‌ها آمدن به سمت آسیا و اروپا چه مدتی این بستگی داره که شما از کدوم دانشمند بپرسی یعنی گفت‌وگو هست درباره‌ش ولی جایی که درباره‌ش گفت‌وگو نیست اینه که حدود 40 هزار سال پیش که اجداد ما راه افتادن از آفریقا آمدن به سمت اوراسیا


audio: N5uV_cmsGuo_0042.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
کم‌وبیش همون موقع‌ها دیگه نئاندرتال‌ها کم‌کم اثری ازشون نیست یعنی منقرض شدن یعنی یک زمانی همزمان در اوراسیا هم نئاندرتال‌ها بودن هم هوموساپین‌ها بودن یه منطقه‌هایی هست که نشانه‌هایی هست که اینا همزمان هر دو گونه توش بودن رو این نقشه می‌تونیم ببینیم این نارنجی‌ها جاهاییه که هوموساپین‌ها بودن سبزها جاهاییه که نئاندرتال‌ها بودن اون نوار وسط فکر کنم حرف این نقشه اینه که


audio: N5uV_cmsGuo_0043.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
جاهاییه که نشانه‌هایی داریم که هر دو بودن اون نقطه‌ها هم دارن سایت‌هایی رو نشون می‌دن که بقایای هر کدوم پیدا شدن و احتمالا مسیر حرکت‌شون هم از غرب به شرق بوده دیگه سی سال پیش مثلا می‌گفتن اون چیزی که ما رو از نئاندرتال‌ها جدا می‌کنه اینه که انسان مدرن اولیه هنر داشته تو غار نقاشی می‌کرده ولی الان باز تو همین سایت‌ها جاهایی پیدا می‌شه که شواهدی داره که نه این‌ها هم داشتن در اروپا نقشه‌هایی روی غار پیدا می‌شه که به نظر می‌رسه کار نئاندرتال‌هاست


audio: N5uV_cmsGuo_0044.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یه چیزایی پیدا می‌شه که سنگ‌های تزیینیه جواهراته مثلا انگار براشون حتی به نظر می‌رسه که مرده‌هاشون رو دفن می‌کردن حالا یا به دلایل بهداشتی دفن می‌کردن یا چون یه فکرایی برای بعد از مرگ داشتن به اون خاطر یه جاهایی که اصلا احتمالا قبرستون بوده در کردستان پیدا شد چند دهه پیش زبان گفتیم احتمالا داشتن به خاطر شرایط زندگی‌شون و حیوون‌های سختی که شکار می‌کردن اینکه زبانه چقدر پیچیده بوده


audio: N5uV_cmsGuo_0045.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
مثلا زمان داشته مفاهیم انتزاعی می‌تونستن بگن یا نه این باز یه چیزیه که دقیقا نمی‌دونیم یه چیز بامزه‌ای هم توی سایت بی‌بی‌سی بود یه نمونه‌ای بود که صداشون دقیقا چطوری بوده حالا یه تلاش‌هایی هست که صداشون رو بازسازی بکنن ولی دقیقا مثلا صداشون چطوری بوده رو طبعا نمی‌دونیم


audio: N5uV_cmsGuo_0046.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
و البته حواس‌مون هم هست مسیر علم خطی نیست دیگه اینطوری نیست که یه چیزایی مطرح بشه درست بشه بعد هی مثلا بیشتر و بیشتر و بیشتر بدونیم اینطوری نیست یه چیزایی پیدا می‌شه تئوری‌هایی مطرح می‌شه خیلی هم ممکنه سروصدا کنه بعدا رد بشه درباره نئاندرتال‌ها هم اینطوری شد دهه 60 1960 قبرستانی که گفتم در کردستان پیدا شد یه مدتی به اشتباه می‌گفتن تو اون قبرستونه یه چیزایی پیدا کرده بودن که نشون می‌ده اینا گل می‌ذاشتن سر قبر مرده کتاب نوشتن درباره‌ش خیلی موضوع مهمی شد


audio: N5uV_cmsGuo_0049.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یه داستان‌هایی به هم می‌گفتن و منتقل می‌کردن با خودشون می‌آوردن جلو یعنی به این معنا یه تاریخی داشتن لباس داشتن احتمالا برای اینکه حالا در دوره‌های سرد بتونن دووم بیارن لباس داشتن هم برای اینکه یه ابزارهایی انگار داشتن که واسه کندن پوست حیوان بوده یعنی ما مدرک مستقیم نداریم ولی به نظر می‌رسه که یه چیزی شبیه لباس داشتن سرپناه‌هایی داشتن یه سازه‌هایی اینا درست کردن جالبه در عمق چند صد متری


audio: N5uV_cmsGuo_0050.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
در یک غار عمیقی رفتن پایین یه سازه سنگی درست کردن هم ابزار داشتن هم آتیش داشتن که تو تاریکی تونستن انقدر برن جلو و کار کنن و هی اینا رو نگاه می‌کنن توش تئوری‌پردازی می‌کنن دیگه خیلی چیز هست که نمی‌دونیم درباره‌شون همین جایی که می‌گم تو غار رفتن مثلا از سرما رفتن؟ رفتن از یه چیزی در امان باشن پناه گرفتن اونجا؟ یا اینکه نه مثلا واسه مراسمی چیزی رفتن اونجا واسه یه آیینی رفتن اونجا و برای هر کدوم اینا نشانه‌هایی هست که بشه توضیحش داد


audio: N5uV_cmsGuo_0051.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
و هر کدومش که باشه یه دریچه تازه‌ای باز می‌کنه دیگه ولی کل حرف اینه که شباهت‌های اینطوری زیاد به ما دارن اما ما خب هم خوش‌شانس‌تر بودیم هم مهارت‌ها و رفتارهایی که پیدا کردیم بیشتر به کار دوام آوردن‌مون آمدن و ما دوام آوردیم بعد هم اینکه اینا در اروپا بودن که شرایط اقلیمی هر چند هزار سال تغییرات شدیدی می‌کرده ما اجدادمون در آفریقا بودن شرایط براشون یا اینا برای شرایط در واقع مهیاتر بودن


audio: N5uV_cmsGuo_0052.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
نئاندرتال‌ها خیلی فرصت نکردن ولی زیاد بشن اون موقعی هم که بودن در اوراسیا بودن خیلی پراکنده بودن همه‌شون رو از سرتاسر دنیا جمع می‌کردی احتمالا یه دونه استادیوم رو پر نمی‌کردن تنوع ژنتیکی‌شون هم کم بود یعنی به جز تعداد کم تنوع ژنتیکی‌شون هم کم بود یعنی گونه در معرض خطری بودن خودشون که حالا انسان مدرن هم سروکله‌ش از آفریقا پیدا شد و آمد و اینا دیگه نتونستن دوام بیارن دقیق نمی‌دونیم چی شد


audio: N5uV_cmsGuo_0053.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ما می‌دونیم تو این از 400 هزار سال تا 40 هزار سال پیش که نئاندرتال‌ها در اروپا بودن هوموساپین‌ها هم چند بار تلاش می‌کنن به اروپا بیان ولی نمی‌تونن حالا یا تعدادشون کمتر از نئاندرتال‌هاست یا هرچی نمی‌تونن ولی از 40 هزار سال پیش این تعادله به هم می‌خوره انسان مدرن از آفریقا می‌رسه به اروپا یه جاهایی قاطی می‌شه با نئاندرتال‌ها یعنی درهم آمیزش دارن و بعد کم‌کم نئاندرتال‌ها می‌رن به سمت انقراض


audio: N5uV_cmsGuo_0054.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
اینا بخش‌هاییه که هنوز اطلاعات درباره‌ش کمه و همچنان دانشمندان در حال گمانه‌زنی و اینا هستن در هم آمیزش رو در آمیزش رو می‌دونیم که داشتن اوایل یه تصویری می‌دادن از نئاندرتال‌ها که اینا وحشی بودن و اینا اون سویه تاریک انسان بودن و اینا ولی این تصویره یه خرده‌ای شک آمد بعدا توش تو این 140 سال می‌گم نظر غالب چند بار عوض شده احتمالا یعنی دوست داریم که فکر کنیم حداقل بهتر شده و کامل‌تر شده الان ایده اینه که از نظر اینکه رفتار اینا چقدر پیچیدگی داشته


audio: N5uV_cmsGuo_0055.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
100 و 200 هزار سال پیش بین نئاندرتال‌ها و ما فرق زیادی نبوده مغزشون یه خرده از ما بزرگتر بوده و اون‌ها هم در زندگی که می‌کردن خیلی موفق بودن چقدر از اینا بقایا پیدا شده؟ و کجاها پیدا شده؟ هم گفتیم قبل از اون کشف دوسلدورف هم بعد از اون خیلی پیدا شد در بلژیک، فرانسه، کرواسی بعدا در خاورمیانه، ازبکستان تا سیبری بقایایی از فسیل‌های نئاندرتال‌ها پیدا شد با این تیکه تیکه‌هایی که پیدا شده


audio: N5uV_cmsGuo_0056.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
الان می‌گن ما از هزار تا نئاندرتال مختلف یه تکه‌هایی پیدا کردیم که در اون بازه چند صد هزار ساله اینا جاهای مختلف زمین زندگی می‌کردن با شواهدی که داریم و تحلیل‌های دی‌ان‌ای که می‌گن از سیبری در شرق تا بریتانیا و ولز در غرب رفتن آثارشون رو دیدن می‌گن که اینا اینجاها بودن یعنی انقدر گسترده در زمین بودن و خب یه سوال جالب هم می‌شه اینکه اینا از چه مسیری رفتن تا ازبکستان و سیبری و اینا دیگه؟


audio: N5uV_cmsGuo_0057.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
و یه نشانه‌هایی که احتمالا برای ما جالبش می‌کنه اینه که مسیرشون احتمالا از فلات ایران بوده از شمال ایران امروز از جنوب دریای کاسپین می‌گن برای اینکه مسیرشون رو پیدا کنیم اینه که باید ببینیم کجاها نوسانات اقلیمی کمتر بوده محیط برای گیاهان و جانوران پایدارتر بوده از این نظر می‌گن یه گزینه انگار جنوب دریای کاسپین بوده که اون موقع مرطوب بوده معتدل بوده و مسیر و پناهگاه مناسبی برای این‌ها بوده


audio: N5uV_cmsGuo_0058.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
حتی یه گمانه‌هایی هست که این گذرگاه نیمروز در کوه‌های البرز جایی بوده که گونه‌های مختلف نئاندرتال‌ها و گونه ما با هم تلاقی‌های فیزیکی و فرهنگی داشتن تو منابع لینک هست بیشتر هم خواستید بخونید یه سری از این چیزها رو من اصلا از تحقیقات و یافته‌های محققین ایرانی خوندم آقای سامان حیدری گوران خانم الهام قصیدیان اینا لینک‌های فارسی هم هست که در توضیحات می‌تونید پیدا کنید و بخونید ولی با اینکه موضوع تخصصیه


audio: N5uV_cmsGuo_0059.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
برای من غیرمتخصص هم سوال‌های جالب هست اینکه چی شد که اینا منقرض شدن؟ با یه جنگی مثلا هوموساپین‌ها شکست‌شون دادن؟ بیماری اومد که اینا بهش ایمن نبودن؟ چی بود قصه؟ یه کتابی تو پادکست بی‌پلاس داشتیم بقای دوستانه‌ترین نویسنده‌هاش می‌گفتن که ما باقی موندیم چون دوستانه‌تر رفتار کردیم ما تو گروه‌هایی بودیم و تو اون گروه‌ها تونستیم با هم کنار بیایم خیلی حرف جالبی می‌زدن


audio: N5uV_cmsGuo_0060.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
می‌گفتن راز اینکه انسان بقا پیدا کرده اینه که تونستیم کاری کنیم که همه‌ش به هم نپریم ندریم همه‌ش همدیگه رو و در نتیجه تونستیم جامعه‌های بزرگتری بسازیم خشونت رو کم کنیم تو جامعه خودمون شاید این یه کاریه که مثلا نئاندرتال‌ها نتونستن بکنن شاید شاید هم نه شاید هم ما با زور تونستیم مثلا اینا رو همه رو بکشیم و حذف‌شون بکنیم شواهدی هست که نشون می‌ده واقعا ما چند ده هزار سال البته همزمان زندگی کردیم و یه مقداری اینو می‌بره زیر سوال


audio: N5uV_cmsGuo_0061.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
که مثلا انسان‌ها شکست دادن اونا رو و حذف‌شون کردن حذف فیزیکی دیگه البته گفتیم ژنتیکی که هنوز هستن در ما هستن هنوز این انقراض‌شون رو هم الان اصلا می‌گن که احتمالا یه چیزی یه دفعه‌ای نبوده اصلا بیشتر از اینکه شاید نتیجه اتفاق و جنگ و درگیری و بیماری یهویی و اینا باشه نتیجه کاهش نرخ جمعیت‌شونه در طی چند قرن نرخ تولد از مرگ‌ومیر عقب افتاده اینقدری که مردن بهشون اضافه نشدن و تمام شدن


audio: N5uV_cmsGuo_0062.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یه طوری که وقتی انسان مدرن رسیده این طرف کلا نئاندرتال زیادی باقی نمونده یعنی شاید اصلا دلیل اینکه ما چرا دووم آوردیم و اونا نیاوردن به این برنگرده که ما باهوش‌تر بودیم شاید مسئله مسئله واقعا تعداد بوده تعداد بیشتر ما باعث نوآوری بیشتر و سریع‌تر شده و این باعث دوام آوردن ما شده خیلی داستان‌های مختلفی واقعا می‌تونه داشته باشه و اون چیزی که نمی‌دونیم خیلی زیاده


audio: N5uV_cmsGuo_0063.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ولی اونچی هم که می‌دونیم نسبت به 50 سال و 100 سال و 150 سال پیش خب خیلی بیشتره این وسط یه سری سوال‌های جالب و اخلاقی ذهنی هم مطرح می‌شه دیگه یه برنامه‌ای بود ایشون تعریف می‌کرد می‌گفت در هاروارد یه برنامه‌ای هست حرفش هست که می‌خوان نئاندرتال‌ها رو به دنیا برگردونن ژنش شناسایی شده از این داستان‌های عجیب غریبه می‌دونن چی بوده چطوری بوده حالا یه حرفایی هست که بریم روش کار کنیم


audio: N5uV_cmsGuo_0064.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
مثلا یه پسر نئاندرتالی رو درست کنیم اصطلاحا بعد خب سوال این می‌شه که حالا درستش کردیم چیکارش کنیم؟ برش گردوندیم به این دنیا بذاریمش بره مدرسه؟ یعنی آدمه؟ مثل بچه آدمه؟


audio: N5uV_cmsGuo_0065.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
یا اینکه مثلا بذاریمش باغ‌وحش مردم برن تماشاش کنن؟ چونکه مثلا به حیوون‌ها نزدیک‌تره خیلی سوال‌های اخلاقی پیش می‌آد که از نظر اخلاقی اصلا از کجا نئاندرتال با انسان برابر می‌شه؟ کاری رو که با آدما نمی‌تونیم بکنیم با اونم نباید بکنیم چقدر تفاوت لازمه که بشه مثلا نئاندرتال رو یا موجود دیگری رو گذاشت توی باغ‌وحش چون درد و رنج رو که احساس می‌کنه اگه فرضیات درست باشه احتمالا دیر یا زود حرف می‌تونه بزنه


audio: N5uV_cmsGuo_0066.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
می‌تونه بگه که مثلا درد داره رنج داره اذیت می‌شه چنین چیزی رو خب تو قفس که نمی‌شه گذاشت می‌دونین سوال‌های جالبی پیش می‌آد واقعا و بعد ممکنه که این سوال‌ها رو بگیریم تعمیمش بدیم به کاری که با حیوانات هم می‌کنیم و اونجا هم باز به بنیان‌های تازه‌ای برسیم یا به ایده‌های تازه اخلاقی برسیم چرا مهمه که این چیزا رو بدونیم واقعا؟ این ممکنه که برای شما سوال بیاد ما اینجا معمولا ویدیوی اینطوری نداریم ولی چرا من فکر می‌کنم من دوست دارم این چیزا رو بدونم؟


audio: N5uV_cmsGuo_0067.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ما می‌دونیم که علم داره پیشرفت می‌کنه معمولا هم پیشرفت علم رو داریم همراه می‌دونیم با کشف‌ها و اختراع‌هایی برای آینده برای دنیایی که هنوز نیامده ولی پیشرفت علم رو به گذشته هم داره یه پنجره‌هایی برامون باز می‌کنه دیگه یعنی کمک می‌کنه درباره تاریخ گذشته تاریخ دهه‌ها، سده‌ها و هزاران سال پیش صدها هزار سال پیش هم بیشتر بفهمیم یه چیزی امروز پیدا می‌کنیم درباره‌ش صد تا سوال داریم


audio: N5uV_cmsGuo_0068.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
با امکانات امروز ده‌تاش رو می‌تونیم جواب بدیم 10 سال دیگه که تکنولوژی پیشرفت کرد ممکنه بتونیم 20 تا سوال دیگه رو هم جواب بدیم از اون مهم‌تر اصلا ممکنه که 30 تا سوال جدید برامون درست بکنه هی عمقش و دامنه اون چیزی که می‌دونیم از این دنیا بیشتر بشه خیلی از این چیزایی که تو این یک قرن اخیر درباره نئاندرتال‌ها فهمیدیم رو اینطوری فهمیدن که رفتن سراغ چیزهایی که قبلا کشف شده بود این بار با تکنولوژی جدید یا حتی گاهی فقط با یه ذهن بازتر


audio: N5uV_cmsGuo_0070.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
توی یافته‌های باستان‌شناسی رو نگاه کردن دیگه اطلاعات خیلی جالبی دراومد از جمله همین که گفتم هوموساپین‌ها و نئاندرتال‌ها در هم آمیزش داشتن جفت‌گیری کردن با هم یه جاهایی و در نتیجه امروز 40 هزار سال بعد از اینکه آخرین نئاندرتال‌ها احتمالا پاش روی زمین بوده بسیاری از ما ممکنه تا چند درصد تا چهار درصد ژن نئاندرتال داشته باشیم تو این گفت‌وگوی بسیار جالب که برنده‌های نوبل 2022 نشستن دور میز دارن با هم حرف می‌زنن


audio: N5uV_cmsGuo_0071.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
خانمی که نوبل شیمی برده از اون دانشمندی که روی نئاندرتال‌ها کار کرده از جمله روی اونا تحقیقات ژنتیکی کرده می‌پرسه که من دو درصد ژن نئاندرتال دارم باید بهش افتخار کنم یا نه؟


audio: N5uV_cmsGuo_0072.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
سوال جالبیه دیگه حالا خود برنامه‌ها و اینا که واقعا فوق‌العاده‌ست پیشنهاد می‌کنم ببینید ولی سوال جالبیه واقعا و داره به این اشاره می‌کنه یه گروه‌هایی بودن که توشون نئاندرتال و هوموساپین کنار هم بودن قرن‌ها اینطوری که بعضی‌ها می‌گن


audio: N5uV_cmsGuo_0073.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
حالا این درهم آمیزش‌ها اتفاقیه رندومه؟ یا مثلا حتی بیشتر بعضیا می‌گن ممکنه حالت تجاوز داشته باشه در این زمینه کمتر از این می‌دونیم که الان بتونیم نتیجه قطعی بگیریم و البته اینجا هم باز نکته‌های ظریفی هست فهم ما از این‌ها به شکل عجیبی متاثره از وضعیت سیاسی و اجتماعی امروزمون بعضی‌ها می‌گن اینکه بگی نئاندرتال‌ها یه نژاد دیگه هستن نژادگراییه


audio: N5uV_cmsGuo_0075.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
ما داریم یه تفاوت‌هایی رو می‌کنیم اساس اینکه یه گروهی رو از آدم‌ها جدا کنیم بعد ما همین کار رو ممکنه حالا با یه سری ویژگی‌های دیگه هم بکنیم اینا بحث‌های بسیار مهم و حساسیه که موضوع ما نیست ولی کلا موضوعه از این چیزاییه که من درباره‌ش خیلی کم می‌دونستم و به نظرم خوب نبود


audio: N5uV_cmsGuo_0076.opus
source: youtube
source_id: N5uV_cmsGuo
invalidation: VALID
text:
انقدر بی‌خبری جالب نبود الان خوشحالم که یه کمی دید بهش پیدا کردم و کنجکاوم هستم که بیشتر بدونم امیدوارم هستم که چیز غلطی نگفته باشم شما اگر متخصصین متوجه اشتباهی شدید لطفا کامنت بذارید که با هم یاد بگیریم مرسی


audio: vPZd-xp0Qkg_0001.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
شاه اسماعیل صفوی در 37 سالگی مرد. در سال‌های آخر عمرش هم افسرده بود. خیلی شراب می‌خورد. خیلی مشغول بود به زنان و به مردان. این تصویر چقدر به آدمی می‌خوره که بنیانگذار طولانی‌ترین حکومت در ایران بعد از اسلامه؟ که 37 سالگی مرده باشه و توی همچین وضعی از دنیا رفته باشه. چقدر اصلا به آدمی می‌خوره که


audio: vPZd-xp0Qkg_0002.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
شیعه‌ی دوازده امامی رو کرده مذهب حکومت؟ مذهب ایران. من علی بندری هستم و توی این ویدیوی یوتیوب بی‌پلاس می‌خوام چند تا نکته درباره‌ی شاه اسماعیل صفوی بگم. اول اینکه حواسمون باشه. خوندن تاریخ 500 سال پیش بدون اینکه واقعا سند دسته اول و روایت نزدیک به اون زمان به اندازه کافی داشته باشیم وقت زیادی می‌خواد. منم تاریخ‌دان نیستم.


audio: vPZd-xp0Qkg_0003.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
روش تحقیق تاریخی هم بلد نیستم. مثل همیشه اینها رو نتیجه کنجکاوی‌های آماتوری من بدونین. با این دید اینها رو گوش بدید و ببینید. ما داریم درباره‌ی 1500 میلادی صحبت می‌کنیم تقریبا. کشور اون موقع نداریم. شاه داریم و رعیت داریم. یکی هست که داره پولارو جمع می‌کنه.


audio: vPZd-xp0Qkg_0005.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
وقتی می‌گیم ایران حواسمون باشه درباره‌ی کشوری مثل امروز داریم صحبت نمی‌کنیم. یا مثلا وقتی می‌گیم پایتخت تبریز بوده بعدا رفته قزوین. حواسمون باشه که شاه اسماعیل مثلا مستقر نبوده اصلا جایی به اون معنا. دولت اینطوری نبوده که تشکیلاتی داشته باشه. ییلاق قشلاق می‌کردن. اصلا بیشترش رو در جنگ و لشکرکشی و شکار و این جور چیزها بودن. حالا یه جایی رو ولی داریم می‌گیم که پایتخت بوده. بعد هم تا جایی که من فهمیدم اصلا اینطوری نیست که مثلا مردم اون دوره


audio: vPZd-xp0Qkg_0006.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یه روزی بگن خب دیگه از امروز شاه ایران ایشونه. و اون نقطه رو مثلا ما بگیم آغاز حکومت صفویانه. حالا دیگه از اون روز همه با هم شیعه می‌شن. باید یه مقدار حواسمون باشه که دید امروزمون رو از نقشه، از دولت، کشور، پایتخت این مفاهیمی که مفاهیم تازه هستن ور نداریم تعمیم بدیم به روزگار پونصد سال گذشته مثلا.


audio: vPZd-xp0Qkg_0007.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
هم باید شرایط اون موقع رو بدونیم هم شرایط قبلش رو بدونیم. اینا نکاتیه که به نظرم وقتی داریم درباره‌ی تاریخ پونصد سال پیش صحبت می‌کنیم خوبه که به خودمون یادآوری کنیم. اما قبل از اینکه صفویان بیان اینجا چه خبره؟ مردم این منطقه اون موقع بیشتر سنی هستن. شیعه‌ها فقط در مناطق کوچکی هستن. شیعه‌ی دوازده امامی دیگه منطقه‌هاش از اونم محدودتره. انقدری که شاه اسماعیل می‌گیم دیگه


audio: vPZd-xp0Qkg_0008.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
از پیروان و نوادگان شیخ صفی بوده. خود پیروان شیخ صفی هم اینا سنی بودن اصلا اولش. شیخ صفی بزرگ طریقت صفویه بود. 300 سال قبل از شاه اسماعیل هم زمان سعدی و حمله مغولان و اینها. در دوران حکومت ایلخانان همینطوری نفوذ و قدرت شیخ صفی و جانشینانش بیشتر شد و بیشتر شد تا رسید به اسماعیل.


audio: vPZd-xp0Qkg_0009.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
قدرتشون هم اول مذهبی بود. بعد کم‌کم قدرت اقتصادی پیدا کردن. زمین گرفتن و روستا گرفتن و اینها و بعد هم این قدرت تبدیل شد به قدرت سیاسی. محل‌شون هم در اردبیل بود. در واقع این شیخ صفی شاگرد یک شیخ زاهدی بود که در گیلان بود. شاگردش بود و دامادش بود و بعد این شیخ زاهد نزدیک لاهیجان اونجا که مرد قبرش هم الان اونجا هست، بین لنگرود و لاهیجانه. این شیخ زاهد که مرد، شیخ صفی جانشینش شد.


audio: vPZd-xp0Qkg_0010.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
گفتش که دیگه ما به جای اینکه زاهدیه باشیم دیگه صفویه هستیم و بعدشم رفت اونجایی که خودش مال اونجا بود در اردبیل و اونجا مستقر شد. شاه اسماعیل مال 300 سال بعد از اونه. پدرش هم یعنی پدر شاه اسماعیل و برادرش اینا همه در جنگ کشته شدن. در جنگ با کیا؟ در جنگ با مسیحی‌های قفقاز که از نظر اینا کفار حساب می‌شدن. و البته اینایی که دارن با اونا می‌جنگن دیگه الان عوض شدن.


audio: vPZd-xp0Qkg_0011.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
هم شیعه شدن و هم اینکه جاه‌طلبی سیاسی پیدا کردن دیگه. بین این دریای خزر و تبریز و از اون طرف تا دریای سیاه و مدیترانه و اینا. هی رفتن و جنگیدن و اینها و جاه‌طلبی سیاسی پیدا کردن. یک رقیب اصلی هم دارن که همسایه‌شونه، رقیب غربی‌شونه. اینا ترکن. مثل همین صفویا، اونا هم ترکن منتها سنی‌ان.


audio: vPZd-xp0Qkg_0012.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
اون ترکای عثمانی هم مثل این ترکای صفوی و مثل خیلیای دیگه تو اون دوره دنبال اینن که جای مغولان و جای تیموریان رو توی این منطقه پر کنن و بشینن سر جای اونا حاکم کل این منطقه بشن. و البته اینها تنها هم نیستن. آق‌قویونلوها هستن، قره‌قیونلوها هستن. اوزون حسن هست اصلا چند دهه قبل از شاه اسماعیل یه نیمچه امپراتوری هم اینجا راه می‌اندازه. خلاصه‌اش اینه که چند دهه‌ا‌ی درگیری هست اینجا


audio: vPZd-xp0Qkg_0013.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
سر اینکه جای این تیموریان و اینا رو کی می‌خواد بیاد اینجا بگیره؟ شاه اسماعیل یه سری تفاوت‌هایی داره ولی شرایطش با پیشینیانش.


audio: vPZd-xp0Qkg_0014.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یکیش اینه که این قزلباش‌ها رو داره. قزلباش‌ها، جنگاوران ترکمن بودن. که ارادت داشتن به شاه اسماعیل. در واقع ارادت داشتن به بزرگ صفویه. مرشد کامل بود براشون. و این بزرگ صفویه که داریم می‌گیم ادعاهای آخرالزمانی و اینها هم داشت. و این قزلباش‌ها هم در رکابش بودن. قزلباش که می‌گیم یک گروه نیستن. اینا 7 تا قبیله‌ی مهم داشتن.


audio: vPZd-xp0Qkg_0015.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یکی‌شون مثلا قبیله افشاران یکی‌شون قاجاران یکی‌شون شاملوان. اینا وجه اشتراک‌شون اینه که همه‌شون ترک زبانن. همه‌شون عشایری هستن. جنگجو هستن. و تو این مقطعی که داریم می‌گیم باورهای منجی‌گرایانه و اینها هم پیدا کردن. از عثمانی‌ها هم متنفرن. اون باورهای منجی‌گرایانه‌شون، مسیانیک‌شون اینا همه تجلی پیدا می‌کنه در شاه اسماعیل. این می‌شه مرشد کامل‌شون.


audio: vPZd-xp0Qkg_0020.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
طبق بعضی از اسناد تا مثلا 15 سالشه. هم مقام معنوی داره. هم مرشد کامل صوفیاست. و هم اینکه شاهه. میاد و با سپاه شروع می‌کنه به شکست دادن همون‌هایی که پدربزرگش اوزون حسن رو و پدرش و برادراش رو اینها رو کشته بودن. یه نکته‌ی دیگه هم شاه اسماعیل داره از طرف مادری هم یک رگه‌ی سلطنتی یونانی داره. یعنی از اون طرف هم کینه‌ی عثمانی‌ها رو به دل داره


audio: vPZd-xp0Qkg_0021.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
و همینطوری داره می‌جنگه و زمین می‌گیره و اینها و میاد جلو. پس چی شد؟ گفتیم شاه اسماعیل با یکسری ایده‌های منجی‌گرایانه و خونخواهی اجداد و بعد هم ایده‌های شیعه‌ی دوازده امامی این پسر 15 ساله از لاهیجان خروج می‌کنه و با پشتیبانی لشکر وفادار قزلباش شروع می‌کنه به فتوحات. و چه فتوحاتی هم. از قفقاز، آذربایجان


audio: vPZd-xp0Qkg_0022.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
کردستان تا بعد اصفهان شیراز، یزد کرمان، خوزستان تا خلیج فارس. یک همچین ناحیه‌ای پیش می‌رفتن و می‌گرفتن و شیعه می‌کردن. سر اینکه حالا این شیعه کردنشون با خشونت بوده یا نه؟ بحث یه مقدار زیاده. من دیدم که آقای عباس امانت


audio: vPZd-xp0Qkg_0024.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
ایشون بیشتر سمت اینه که شیعه کردن با زور و خشونت بوده از طرف جامعه یه جاهایی مقاومت بوده. منتها این رو هم دیدم که مورخینی می‌گن نه. این حرف رو اصلا جدیدا دارن می‌زنن. خیلی‌ها اون موقع اصلا سنی موندن یا درباره‌ی قتل عام‌ها و مجازات و خشونت‌ها و اینایی که اگه سنی نمی‌شدن این کارو می‌کردن و آدم‌خوری و اینا. اینا می‌گن همش اغراق‌هاییه که سر و کله‌اش هم تازه پیدا شده توی روایت‌های تاریخی.


audio: vPZd-xp0Qkg_0025.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
واقعا روند شیعه کردن اون موقع خشونت‌آمیز نبوده انقدری که می‌گن. من تخصصش رو ندارم. توی اون موضوعات نمی‌رم. همینقدر فقط می‌گم که ظرف 10 سال خیلی فتوحات کرد شاه اسماعیل. خیلی پیروزی به دست آورد به کمک قزلباش‌ها. انقدری که واقعا یاد و خاطره امپراتوری ساسانی زنده شد. منتها این بار مسلمان و البته شیعه.


audio: vPZd-xp0Qkg_0026.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
این زنده کردن یک امپراتوری پارسی خیلی قدیمی این یه چیزیه که خود شاه اسماعیل هم حواسش بهش هست. دیگران هم حواس‌شون بهش هست. سلطان عثمانی، بایزید دوم نامه می‌نویسه برای شاه اسماعیل. می‌گه که آره تو کیخسرو و داریوش زمانی. یعنی رفرنس‌هایی که داره می‌ده اینطوریه ارجاعات شاهنامه‌ای هم کلا زیاده توی مکاتبات اون موقع اینها. به خاطر اینکه هر دوی اینا ترکن. هم صفویان، هم عثمانی‌ها


audio: vPZd-xp0Qkg_0027.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
ولی رفرنس فرهنگی شاهنامه است. این آقای بایزید که اون موقع سلطان عثمانی بود ولی یه پسری داشت به نام سلیم. که بعدا معروف شد به سلطان سلیم وحشتناک. یا سلطان سلیم جدی.


audio: vPZd-xp0Qkg_0029.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
این اصلا شوخی نداشت. انقدری شوخی نداشت که باباش رو خلع کرد تبعید کرد. دیگه با شاه شیعه‌ی ایران معلومه که اصلا شوخی نداره. گفت اینا می‌خوان شیعه رو صادر کنن به ما در حالیکه سلطان مسلمون‌ها ماییم. مثلا خلیفه‌ی پیغمبریم ما. بعدش هم می‌خوایم بریم با بالکان بجنگیم باید خیال‌مون از این طرف راحت باشه. این شد که برداشت یه نامه‌ای نوشت به شاه اسماعیل. با لحن خیلی از بالا به پایین که بچه صوفی، بچه اردبیلی


audio: vPZd-xp0Qkg_0030.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
اینا خیلی تهدیدش کرد. شاه اسماعیل هم گفت اه اینطوریه من اصلا تا حالا لطف کردم نیامدم خاک شما رو به توبره بکشم. شما به نظر می‌رسه که این منشی‌های تریاکیت اینا جیره‌ی تریاک روزانه‌شون دیر شده از این چیزا واسه ما می‌نویسن. یک جعبه‌ی طلایی هم تریاک سلطانی گذاشت و با نامه فرستاد. گفت اینو بده بکشن سر حال بیان. شاه اسماعیل صفوی اینا رو نوشت به سلطان سلیم عثمانی.


audio: vPZd-xp0Qkg_0031.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
بعد هم گفت من الان مشغول شکارم در اصفهان ولی تو انگار جنگ می‌خوای دیگه. اینطوری که شما می‌گی چاره‌ای نیست باید بیام به جنگ تو، تکلیفتو یک سره کنم. آخر نامه هم نوشت با آل علی هر که درافتاد ورافتاد. اینا که گفتم همه از متن نامه‌ست ها. واقعا تریاک و اینا همه‌اش از اونجاست. این شد که لشکر عظیم سلطان سلیم راه افتادن به سمت ایران. شاه اسماعیل هم راه افتاد به سمت اینها


audio: vPZd-xp0Qkg_0033.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
توپ جنگی و باروت و اینها چند وقتی هست که باب شده ولی هیچ‌کس به اندازه‌ی عثمانی‌ها از اینا نداره. شاه اسماعیل از اون‌ور نه در تعداد به ارتش عثمانی می‌رسه نه در ادوات. ضمن اینکه به تحریک همین عثمانی‌ها از اون‌ور هم ازبک‌ها دارن مزاحمش می‌شن با اونها هم درگیره. بعد جنگ هم می‌گیم در خویه دیگه. خیلی از تبریز که پایتخت‌شون باشه دور نیست.


audio: vPZd-xp0Qkg_0034.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یعنی شرایط خیلی به نفع سپاه ایران نیست. با این حال انقدر مطمئن هست شاه اسماعیل و انقدر مطمئنن سپاهیان قزلباشش به خاطر فتوحات قبلی به خاطر اینکه این منجی‌ای که آمده عالم رو نجات بده و همه مرشد کامله و اینها. اینا شب قبلش می‌نشینن به شراب و صبح نبرد می‌گه که مست هستن کامل. توپ و سلاح هم که ندارن. حالا جزئیات جنگ رو نمی‌ریم توش.


audio: vPZd-xp0Qkg_0035.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
ولی با شرایط خیلی ناآماده‌ای صبح هم تازه پا می‌شن بعد از اون همه شراب خوردن صبح پا می‌شن می‌رن شکار و بعدش می‌رن به میدان جنگ تو میدان جنگ هم می‌گن که گفتن اینا تا آرایش بگیرن بیا بزنیم حمله کنیم. گفتن که نه، این خلافه نمیدونم جوانمردیه. ما صبر می‌کنیم تا اینا آرایش بگیرن. کاری به جزئیات نداریم. رفتن شکست خوردن، شکست بدی هم خوردن. بعد خود شکست یه طرف کلی سران قزلباش


audio: vPZd-xp0Qkg_0036.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
و شاید از همه مهم‌تر همسر شاه اسماعیل اسیر شد. این البته کلا یه نکته جالبیه. توی سپاه صفویان زنان‌شون هم می‌جنگیدن انگار. این زنش هم داشت می‌جنگید ولی اسیر شد و بعدش البته فرار کرد. منتها یکی دیگه از زنان حرم هم اسیر شد اینو بردنش استانبول. همسر یکی از سران سپاه عثمانی کردنش. ازدواجا حالا البته قرار بود سوری باشه ولی اون طرف خیلی جدی گرفت ماجرا رو. بعد هم سلطان سلیم فهمید که این چیز کرده داد گردنشو زدن


audio: vPZd-xp0Qkg_0037.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
شاه اسماعیل هم برداشت واسه سلطان سلیمان نوشت که آقا حالا جنگ کردیم و حالا هر چی و هر چی این بهروزه خانوم رو برگردون شما ایران. گفتش که نه. خلاصه شاه اسماعیل در اون جنگ شکست خورد و حتی تبریز رو گرفتن عثمانی‌ها ولی نموندن زیاد. آمدن و غارت کردن. از جمله کلی هنرمند و نقاش و اینها رو هم جمع کردن با خودشون بردن استانبول. شکست چالدران عواقبش زیاد بود.


audio: vPZd-xp0Qkg_0038.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
بعد از این جنگ شاه اسماعیل افسرده شد. نه دیگه در جنگی فرمانده سپاه شد. نه به انتقام حرکتی کرد و از اون به بعد عثمانی مانع دائمی ایران موند برای رسیدن به مدیترانه. و این مرز ایران و عثمانی کمابیش در همون منطقه کشیده شد دیگه. خود شاه اسماعیل هم در 37 سالگی از دنیا رفت. در سال‌های آخر همینطوری که گفتیم


audio: vPZd-xp0Qkg_0039.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
بیشتر به شراب و شکار و حرم مشغول بود. شاه بسیار مهمیه در تاریخ ایران. دبیران و دیوان سالار ایرانی و سپاهیان ترکمن و علمای عرب و همه اینها رو به کار گرفت. یک امپراتوری بزرگ و با دوامی در ایران برپا کرد. خود صفویان دو قرن حکومت کردن ولی من یه اشاره‌ای کردم به قزلباش‌ها قزلباش‌ها که سپاه صفویان بودن اینا قبایل مختلفی بودن یکی از قبایل‌شون افشار بود.


audio: vPZd-xp0Qkg_0040.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یکی از قبایل‌شون قاجار بود. یعنی به یک شکلی می‌شه افشاریه و قاجاریه و اینارو هم یه جوری ادامه‌ی همین صفویه دید. اینطوری که نگاه کنی اثر شاه اسماعیل در تاریخ ایران از اینی هم که الان هست ممکنه بزرگ‌تر به نظر برسه. یک وجه دیگری که شاه اسماعیل داره اینه که شعر می‌گفت. اشعاری هم ازش مونده به ترکی. ارادتش به امامان شیعه و لعن یزید و تولی و تبری و همه‌ی اینا توی شعراش هست


audio: vPZd-xp0Qkg_0043.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
خیلی برای من جالب بود. خیلی نکته جالبی بود واقعا. می‌گه که ته ته تهش نقل به مضمون دیگه. می‌گه که همه این قصه‌های شیعه‌ی دوازده امامی و لعنت به فلان و تولی و تبری و اینا همه بود. ولی ته ته تهش شاه اسماعیل خودش رو یک شاهی می‌دید از جنس شاهان ایران باستان. و یه شاهدی که برای این میاره می‌گه شما اسم پسراش رو ببین چی گذاشته.


audio: vPZd-xp0Qkg_0044.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یکی طهماسب، یکی سام یکی منوچهر. می‌گه وقتی هرات رو گرفتن هرات خیلی جای مهمی بود اون موقع. هرات مرکز هنر بود اون موقع. یه سری از هنرمنداش رو آورد تبریز. اینا مینیاتورهای شاهنامه رو کار کنن. مثل همون کمال‌الدین بهزاد. یا مثلا پیروزیش رو بر ازبک‌ها مثل پیروزی ایران بر توران می‌دید. انگار افراسیاب رو شکست داده. یا خودش می‌گن دست به قلم شد


audio: vPZd-xp0Qkg_0045.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یه خرده تو نقاشی‌های این شاهنامه کمک هم کرد. اون پشت‌مشت‌ها یه چیزایی رو رنگ هم انگار می‌کرد. رابطه‌اش خلاصه با اون ایران باستان و تاریخ شاهنامه‌ای به نظر می‌رسه که خیلی رابطه‌ی قوی‌ای بود. این آدمی که بعد از 800 سال یک پادشاهی پارسی در ایران بنا کرد. دوقرن خود اون پادشاهی طول کشید. بعد هم گفتم می‌تونین شما افشاریه و قاجاریه رو هم به نوعی ادامه‌ی همون ببینی. 37 سال واقعا بیشتر عمر نکرد.


audio: vPZd-xp0Qkg_0046.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
ولی وسعت سرزمینی که یکپارچه کرد رو اگه رو نقشه‌ی امروز بهش نگاه کنیم به اندازه‌ی همه‌ی ایران امروز هست به اضافه‌ی بخش‌هایی از ترکیه و عراق و آسیای میانه و افغانستان امروز. قبرش هم الان در اردبیله. در خانقاه و مقبره‌ی شیخ صفی الدین اردبیلی. من فکر می‌کنم یکی از راه‌هایی که تاریخ می‌تونه برامون جذاب باشه اینه که شخصیت‌های تاریخی رو


audio: vPZd-xp0Qkg_0047.opus
source: youtube
source_id: vPZd-xp0Qkg
invalidation: VALID
text:
یه خرده از نزدیک بهشون نگاه کنیم. برای همین توی این ویدیو یوتیوب بی‌پلاس این کار رو کردیم. به شاه اسماعیل صفوی نگاه کردیم. اسمش رو تو تاریخ مدرسه خوندیم احتمالا. یه چیزایی یادمونه، بنیانگذار صفویه ولی وقتی اینطوری چند تا نکته‌ی ملموس ازش می‌گیریم من فکر می‌کنم که تو ذهن‌مون بهتر می‌شینه و کمک می‌کنه که یه خرده‌ای حواسمون به تاریخمون جمع‌تر باشه. من علی بندری. این کانال یوتیوب بی‌پلاس.


audio: Gfc09wKDbiA_0001.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
این کتاب درباره‌ی دوستیه درباره‌ی روابط دوستانه‌ست درباره دوستی مثلا آدم فکر می‌کنه توی سنین مختلف ممکنه بهش فکر کرده باشه همیشه هم شنیدیم می‌گن انسان موجود اجتماعیه اینا حرفای تازه‌ای خیلی نیست ولی من هیچ‌وقت اینطوری بهش فکر نکرده بودم که چقدر لازمه دوستی داشتن روابط دوستانه چقدر تاثیر داره نه فقط در ذهن ما و در روان ما بلکه تاثیر جسمی برامون داره اینطوری که این کتاب داره می‌گه


audio: Gfc09wKDbiA_0002.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
هم داره می‌گه رابطه دوستانه خیلی جدی‌تر از اونیه که خیلی‌هامون فکر می‌کنیم هم اینکه اثرش خیلی عمیق‌تره رومون و وقتی اینطوری می‌گه و مخصوصا وقتی پیامدهای نداشتن این رابطه دوستانه رو می‌گه کیفیت‌هایی که باید یه رابطه دوستانه خوب داشته باشه رو می‌گه دیگه یه کتاب خیلی کاربردی هم می‌شه و واقعا هم موضوعی بود که خیلی زیست‌شناسا بهش توجهی نمی‌کردن فکر می‌کردن که رابطه دوستانه نه اینکه کسی ندونه که هستا


audio: Gfc09wKDbiA_0003.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
می‌دونستن هست ولی فکر می‌کردن ربطی به بقا نداره ربطی به موفقیت زیست‌شناختی موفقیت تکاملی ما نداره ولی نویسنده این کتاب می‌گه اینطوری نیست می‌گه دوستی به جز اینکه آره ارزش می‌ده به زندگی‌ای که داری می‌کنی و به دوومی که آوردی و این‌ها خیلی مستقیم و خیلی دقیق به بقای ما هم کمک می‌کنه به سلامت جسم و روح ما هم کمک می‌کنه


audio: Gfc09wKDbiA_0004.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
نویسنده می‌گه ما در دوره‌های مختلف زندگی از نوزادی، کودکی، نوجوانی دوران بلوغ، میان‌سالی، کهن‌سالی توی همه این دوره‌ها ما یه روابطی گسترده‌تر از حیطه خانواده‌مون همین روابط دوستانه‌مون این‌ها هستن که نقش کلیدی دارن در زندگی‌مون موضوع رابطه دوستانه موضوع جدی‌ایه فقط مال نوجوونا نیست فقط مال بازنشسته‌ها نیست اگر داریم می‌گیم خیلی جدیه


audio: Gfc09wKDbiA_0005.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یعنی درست انجام ندادنش ریسک‌هایی داره خطراتی داره بتونی جلوی اون خطرات رو بگیری ایناست که این حرف رو مهم‌تر هم می‌کنه چطوری ما می‌تونیم تمایز قائل بشیم بین یک رابطه عاشقانه رابطه رمانتیک و رابطه دوستانه؟ یا رابطه خانوادگی و رابطه دوستانه جایی که می‌گیم رابطه دوستانه هست حتما باید احساس مثبتی در کار باشه احساس مثبتی باشه و دوطرفه هم باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0006.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یعنی اگه ما همدیگه رو می‌بینیم به هر دلیلی مثلا همکار همدیگه هستیم و باعث شده که مثلا بعد از کار هم با هم معاشرت کنیم ولی بعدش احساس خوبی من ندارم این رابطه نمی‌تونه رابطه دوستی باشه نویسنده یک المان دیگه هم البته اضافه می‌کنه به این و می‌گه دوستی باید سه تا ویژگی داشته باشه باید مثبت باشه باید دوطرفه باشه بده بستون باشه و باید رابطه بادوامی هم باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0008.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اینا رو می‌گیره به عنوان حداقل‌های دوستی بعد می‌گه حالا ممکنه چیزای دیگه هم باشه ها ولی این سه تا اگه نباشه دیگه در تعریف من و در تعریف این کتاب اینا دوستی حساب نمی‌شه مثلا ممکنه آشنایی خیلی طولانی‌مدت باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0011.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
چطوری اجتماعی می‌شیم ما چطوری یاد می‌گیریم با بقیه ارتباط برقرار کنیم یعنی برگردیم اصلا ببینیم از اول ما در تاریخچه تکاملی‌مون این رابطه چه نقشی داشته؟ قصه اینه که می‌گه ما این دوستی رو لازم داریم که بتونیم از پس این استرس روزانه زندگی بربیایم چه حالا استرس امروزی که من و شما ممکنه سر خونه و زندگی و کار و خانواده و امنیت و این چیزا داشته باشیم چه استرس‌های دوران قدیم


audio: Gfc09wKDbiA_0012.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
دوران قدیم هم منظور زمان فتحعلی‌شاه نیست دیگه منظور در ساواناهای آفریقاست که اونجا هم استرس اینو داشتیم که شیره نیاد بخوردمون مثلا اینطوری واسه اینکه با این استرسه بتونیم کار کنیم واسه اینکه بتونیم غذا جمع کنیم از خودمون دفاع کنیم و اینا شروع کردیم با هم زندگی کردن که شانس‌مون رو برای بقا ببریم بالا


audio: Gfc09wKDbiA_0013.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
این حالا اساس اینه که چرا ما شروع کردیم اجتماعی زندگی کردن ولی بعدها کار مهمی که کردن این بود که گفتن این رابطه دوستانه مستقیم ربط داره به سلامت روان و کسی که این کار رو کرد یکی از اولین کسایی که این کارو کرد یک جامعه‌شناس بود امیل دورکایم بود ایشون گفتش که آدما تو گروه‌های اجتماعی هستن اونجا بافته شدن و این گروه‌های اجتماعی روی آدما تاثیر داره


audio: Gfc09wKDbiA_0014.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
رو شرایط جسمی و مادی آدما هم تاثیر داره و البته حالا هشدار هم داد که مثلا آدم از جامعه جدا بشه چی می‌شه گفت آدمایی که به جامعه وصلن یعنی آدمایی که از نظر اجتماعی به هم متصل‌تر هستن اینا کمتر احتمال داره خودکشی کنن خودکشی فقط تصمیم شخصی نیست میزان ارتباط با جمع هم روش اثر داره


audio: Gfc09wKDbiA_0015.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
بعدها تحقیقاتی انجام شد هم روی بچه‌ها و هم روی حیوانات و اینا یه مقداری این وضع رو عوض کرد چی بود این تحقیقات؟ مثلا یه محققی آمد دید که توی پرورشگاه‌ها نرخ مرگ‌ومیر نوزادا خیلی بالاست توی پرورشگاه نوزادا رو خیلی از هم جدا نگه می‌داشتن خود پرستارا و خدمه و اینا هم خیلی با بچه‌ها تماس فیزیکی نداشتن شرایط بهداشتی خوب نبود بیماری عفونی زیاد بود و اینا تماس‌های بچه رو محدود کرده بودن


audio: Gfc09wKDbiA_0016.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یک محققی آمد مقایسه کرد این بچه‌ها رو با بچه‌هایی که شرایط دیگری داشتن تو خانه پدرومادرشون بودن مثلا و یا بچه‌هایی که حتی با مادرشون زندان بودن بعد دید بچه‌هایی که با والدین هستن حالا چه خونه باشن چه حتی تو زندان باشن اینا از نظر رشد توانایی شناختی سطح‌شون تقریبا یکیه حتی وقتی که بچه‌ها با مادرشون زندانن رشدشون بهتر از وقتیه که در پرورشگاهن


audio: Gfc09wKDbiA_0019.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
گفت بیمارستان‌زدگیه این بچه‌هایی که هیچ تماسی با دیگران ندارن رشد توانایی‌های شناختی‌شون به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیره و از گروه تحقیق اولیه‌ای که ایشون داشت 37 درصدشون در دو سال اول زندگی از دنیا رفته بودن


audio: Gfc09wKDbiA_0020.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اینا چیو داره نشون می‌ده؟ اینا داره یک سری از نیازهای ارتباطی ما رو نشون می‌ده دیگه هنوز به دوستی نرسیدیم ما فعلا فقط داریم درباره کلا رابطه با دیگران صحبت می‌کنیم چرا؟ به‌خاطر اینکه زمینه‌هایی لازمه برای رابطه دوستانه که اون زمینه‌ها کلا برای هر رابطه‌ای لازمه مثلا مثلا نوزاد انسان که به دنیا می‌آد که بخش‌های زیادی از مغزش هنوز کامل نیست و خیلی کارا رو اصلا نمی‌تونه بکنه


audio: Gfc09wKDbiA_0021.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
تقریبا هیچ کار خاصی نمی‌تونه بکنه یه کاری رو خیلی خوب می‌تونه بکنه اونم اینه که صورت انسان رو می‌تونه بشناسه یعنی اینکه از همون اول تو مغز ما یه بخش‌هایی هست برای روابط اجتماعی یه چیزی که اصلا بعضیا بهش می‌گن مغز اجتماعی


audio: Gfc09wKDbiA_0023.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یه چیز دیگه رو هم می‌دونیم اونم اینکه وقتی که از اجتماع جدا می‌افتیم یه خطرایی تهدیدمون می‌کنه اینجا هم نویسنده صحبت می‌کنه درباره اینکه تنهایی و جدا افتادن همه چیز رو خطرناک‌تر می‌کنه زمینه رو برای انواع بیماری‌ها مساعدتر می‌کنه مثلا می‌گه تو یه تحقیق بلند‌مدتی دیدن آدمایی که اول تحقیق می‌گن که روابط اجتماعی‌شون کمتره احتمال بیشتری وجود داره که


audio: Gfc09wKDbiA_0025.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ما به دیگران نیاز داریم به حضور آدم‌های دیگه نیاز داریم و این نیاز داشتن فقط نیاز به روابط خانوادگی و روابط رمانتیک نیست حرف این کتاب اینه که روابط دوستانه هم به همون اندازه نیازش هست عمیق هم هست جدی هم هست حتی در حیوانات هم نویسنده می‌گه می‌تونی دوستی رو ببینی مخصوصا در نخستی‌ها که به ما نزدیک‌تر هم هستن


audio: Gfc09wKDbiA_0026.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
در بابون‌ها، شامپانزه‌ها در اینا شما می‌تونی رابطه دوستی رو ببینی و نه تنها رابطه دوستی رو ببینی بلکه این رو بفهمی که رابطه دوستی رو طول عمر این حیوونا هم اثر داره اصلا وقتی درباره توانایی‌های زندگی اجتماعی‌مون صحبت می‌کنیم یه وجه‌ش هم همین روابط دوستانه‌ست


audio: Gfc09wKDbiA_0028.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
بقای متناسب‌ترین فیت‌ترین اصلا فیت‌ترین بعضی وقتا معنیش همین دوستانه‌ترینه یعنی چی؟ یعنی دوستی داشتن دوست داشتن یک توانایی اجتماعی‌ایه که مزیت زیستی برای ما درست می‌کنه نشون به اون نشون که وقتی نگاه کردن دیدن در بابون‌ها هم این هست اون چیزی که ما در دنیای روابط انسانی به عنوان دوستی می‌شناسیم رابطه نزدیکی که توش رواداری هست و


audio: Gfc09wKDbiA_0029.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
وفاداری هست و امنیت هست و اینا هست اینو در بابون هم می‌تونی ببینی یک بابون به یک بابون خاص کمک می‌کنه با همدیگه وقت می‌گذرونن بدون اینکه با هم جفت‌گیری کنن بدون اینکه رابطه جنسی با همدیگه داشته باشن با هم هستن و یه رابطه دیگه‌ای با هم دارن یه زیرساخت‌های شناختی پیچیده‌ای واقعا لازمه برای اینکه چنین رفتارایی باشه قدم اول اول اولش اینه که این حیوون باید بتونه بین دو تا حیوون دیگه


audio: Gfc09wKDbiA_0031.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
نوزاد انسان گفتیم یه برنامه‌ریزی شده از اول که با دیگران ارتباط برقرار کنه ولی دو سه سال اول زندگی تقریبا همه ارتباطش با والدینشه بچه که 5 سالش می‌شه بین 5 تا 7 سالگی می‌گن توانایی استدلال منطقی پیدا می‌کنه همزمان توانایی‌های زبانیش هم گسترده می‌شه پیشرفت می‌کنه دایره تعاملاتش هم گسترده می‌شه با بچه‌های دیگه وارد رابطه می‌شه و این حساسیت توش شروع می‌شه که


audio: Gfc09wKDbiA_0033.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
خیلی هم فرق بزرگی هست بین این رابطه افقی که حالا با هم‌سن‌وسال‌هاش هم‌قطاراش داره با اون رابطه عمودی که بالا به پایین و پایین به بالایی که با والدینش داشته قبلا اینجا دیگه هم‌سطحن باید یاد بگیرن با هم همکاری کنن باید یاد بگیرن بده بستون کنن باید مفهوم وفاداری رو مفهوم قابل اعتماد بودن رو اینا رو باید بفهمن


audio: Gfc09wKDbiA_0035.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
دوستی همین جا شروع می‌شه شکل گرفتن اگر از بچه مثلا مدرسه‌ای بپرسی که خب دوستت چیه؟ دوست خوب کیه؟ می‌گه دوستم باهام بازی می‌کنه اسباب‌بازیش رو به من می‌ده مثلا منو نمی‌زنه اینا یه سیستم فکری خیلی عینی داره بچه دیگه اما پشت این حرفایی که می‌زنه یه چیزای مهمی هم هست همین انتظارات بعدا از این فیزیکی بودن می‌آد انتزاعی می‌شه یه خرده‌ای منطقی می‌شه ولی ریشه و بنیانش همونیه که بود


audio: Gfc09wKDbiA_0036.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یعنی با هم بازی کنیم وقتی نوجوون می‌شیم می‌شه با هم وقت بگذرونیم اسباب‌بازیش رو به من بده در واقع داره می‌گه که به من کمک کنه وفادار باشیم به هم صمیمیت داشته باشیم با هم صمیمی باشیم اینا می‌شه نقطه مرکزی رابطه نزدیک‌تر همینه دیگه اینطوری می‌شه که دوست می‌شه منبع آدم برای اینکه تایید بگیره برای اینکه اعتبار بگیره برای اینکه حمایت بگیره و اینجا بچه‌ها یاد می‌گیرن که چطوری از هم حمایت کنن در حالی که تو رابطه با پدرومادر


audio: Gfc09wKDbiA_0037.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یه همچین چیزی رو همه بچه‌ها نمی‌بینن اصلا لازم ندارن و همین جا حالا توی دوست پیدا کردن و اینا هم هست که تفاوت‌های ترکیب شخصیتی‌هاشون معلوم می‌شه درون‌گرایی و برون‌گرایی دخترا با دخترا و پسرا با پسرا بعد اصلا خود بازی خود بازی نقشش خیلی عمیقه در رشد بچه دیگه بازی طبیعتا فقط با هم‌سن‌وسال‌ها می‌تونه انجام بشه به‌خاطر اینکه توانایی‌هاشون مختلفه خیلی ممکنه با همدیگه فرق کنه توی سن‌های متفاوت


audio: Gfc09wKDbiA_0038.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ولی میل به بازی یه چیزیه که هست و واقعا میل به بازی هم از اون چیزاییه که خیلی جای کنجکاوی داره نقشش در بقای ما کلیدیه انواع و اقسام مهارت‌های جسمی و ذهنی رو ما با همین بازی کردن پرورش می‌دیم همدلی، همکاری رفتار مناسب گروه‌های اجتماعی مختلف خیلی بازی چیز مهمیه و باز بازی هم یه چیزیه که فقط مختص انسان نیست شامپانزه‌ها هم بازی می‌کنن میمون‌ها هم بازی می‌کنن سگ و گربه رو هم دیدیم بازی می‌کنن


audio: Gfc09wKDbiA_0039.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
توله خرسا هم بازی می‌کنن بازی کردن بچه آدمیزاد رو هم آماده می‌کنه برای اینکه دنیایی که توش چالش زیاد داره عدم اطمینان زیاد داره و بعدا حالا موضوعات مرگ و زندگی پیش می‌آد برای اون دنیا ورزیده‌تر باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0040.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یه چیزی رو نویسنده تعریف می‌کنه می‌گه رفتن یه تحقیقی کردن از زندانی‌ها پرسیدن که کودکی‌تون چطوری بوده؟ بچه بودین چطوری خودتون رو سرگرم می‌کردین؟ بعد دیدن که توی بسیاری از این‌ها در بچگی‌شون جایی برای بازی وجود نداشته بازی نمی‌کردن برای همینه شاید که گاهی بازی رو اصلا یکی از امیال پایه‌ای امیال بنیادی ما می‌دونن


audio: Gfc09wKDbiA_0041.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
بچه که می‌آد کم‌کم بزرگ می‌شه بزرگ می‌شه و می‌ره توی دوران متوسطه و 13 سال و 14 سال و دیگه از اون بازی‌های سال‌های بچگی دور می‌شه اولین تحولات دوران بلوغه و اولین هیجانات جنسیه و حالا پیچیدگی‌های درسی هم داره کم‌کم بیشتر می‌شه روابط دوستانه توی این سن گسترش پیدا می‌کنن و کارکردشون هم عوض می‌شه به‌خاطر اینکه دیگه پذیرفته شدن و پذیرفته نشدن و اینا


audio: Gfc09wKDbiA_0042.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
می‌شه یک موضوع محوری واقعا اصل مدرسه رفتن همینه اینجاست تو این مدرسه‌ست تو این دورانه که ما یاد می‌گیریم چطوری با آدما رابطه برقرار کنیم پیچیدگی‌های روابط رو بفهمیم اینطوری هم نیست که یکی بیاد برامون توضیح بده بفهمیم با آزمون و خطا می‌فهمیم وفاداری رو اعتماد و همکاری رو همه این مهارت‌های بسیار پیچیده و خیلی حیاتی رو ما توی همین محیط یاد می‌گیریم


audio: Gfc09wKDbiA_0043.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
هی دوستی‌هامون عوض می‌شه بچه‌ها گروه‌های دوستی‌شون رو عوض می‌کنن تا مثلا کم‌کم به یک ثباتی برسن دوستی‌هایی که خیلی شدید هم هست رابطه‌هایی که شکل می‌گیره بسیار عمیق هم هست الگوی روابط آدم در آینده از همون درس‌هایی می‌آد که توی اون سن آدم یاد می‌گیره خیلیاش رو خیلی از والدین خیلی از معلم‌ها جنبه مثبتی رو که این روابط داره نمی‌بینن و مثلا به اون روابطی که مشکل درست کرده و اینا توجه می‌کنن


audio: Gfc09wKDbiA_0044.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ولی کتاب مثال می‌زنه می‌گه که مثلا معلما می‌آن دوستای صمیمی‌ای رو که سر کلاس با همدیگه مثلا حرف می‌زنن اینا رو از هم جدا می‌کنه در حالی که می‌گه اگه ما می‌خوایم توانایی حل مسئله رو در این‌ها پیشرفت بدیم و بهتر کنیم اگر می‌خوایم تعامل و گفت‌وگوشون بهتر بشه خب باید بذاریم اونایی که بهتر می‌تونن با هم صحبت کنن کنار هم باشن اینکه دوتا آدم رندوم رو بذاری کنار هم که نمی‌تونن صحبت کنن بین اینا لزوما همکاری درست نمی‌شه


audio: Gfc09wKDbiA_0045.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یه حرف مهم دیگری که می‌زنه درباره سویه تاریک‌تر اون دورانه جایی که آدمایی که دوست نزدیک ندارن بیشتر می‌رن در خطر افسردگی خطر اضطراب مخصوصا بین پسرها می‌گه خیلی این رایج‌تره و این می‌تونه که زمینه رو آماده کنه برای مشکلات سلامتی و مشکلات اجتماعی در آینده دنیا رو نوجوون از طریق پدرومادرش دیگه داره نمی‌فهمه داره از طریق دوستاش می‌فهمه


audio: Gfc09wKDbiA_0046.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اصلا تجربه کردن دنیا در سن نوجوانی از طریق دوستانه برای همین هم تاثیر دوستان دوره نوجوانی روی آدم خیلی خیلی زیاده یه مقدار البته مولفه‌های رابطه دوستانه تغییر می‌کنه بر اساس سن تغییر می‌کنه موقعیت تغییر می‌کنه جنسیت تغییر می‌کنه ولی همچنان اون احساس مثبت اون وفاداری و همدلی در طول زمان اینا چیزاییه که شما می‌بینی


audio: Gfc09wKDbiA_0047.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اینا تم‌های مشترکیه که در رابطه دوستانه می‌بینی مثل رابطه رمانتیک اینجا هم باید بین طرفین یک تمایلی یک گرایشی به هم وجود داشته باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0049.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
می‌گن یک شیمی بین ما هست توی دوستی هم نویسنده می‌گه همینه توی مهمونی بزرگ شما بری چند نفر پیدا می‌شن که برات جذاب‌ترن برای معاشرت کردن با اینا بیشتر دوست داری وقت بگذرونی حرف بزنی با اینا بیشتر دوست داری دوست بشی این به‌خاطر همون چیزیه که بین شما هست


audio: Gfc09wKDbiA_0050.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
و البته اینکه ما داریم می‌گیم که جوهر دوستی همچنان همونه که احساس خوب داشته باشی و در گذر زمان و وفاداری و اینا داشته باشی به این معنی نیست که شکل دوستی‌ها در طول عمر آدم عوض نمی‌شه قطعا عوض می‌شه دهه 20 زندگی می‌گن سال‌های قبیله‌ست


audio: Gfc09wKDbiA_0052.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه آدم آزادتره آدم‌های تازه می‌بینه تو این سن دوستا احتمالا همچنان نزدیک هم هستن زمان زیاد دارین که با هم بگذرونین با هم بچرخین تفریح کنین این‌ها دهه 30 می‌گن دوره‌ایه که دوستی‌ها توش محو می‌شه آدما ازدواج می‌کنن یکی بچه‌دار می‌شه یکی نمی‌شه یکی ازدواج نمی‌کنه محل زندگی عوض می‌شه بعد وقتی شکل زندگی عوض بشه دیگه نگه داشتن دوستی یه مقدار سخت می‌شه


audio: Gfc09wKDbiA_0053.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
و این وقتی وارد دهه 40 می‌شی بیشتر هم عوض می‌شه به‌خاطر اینکه دیگه مسئولیت‌های کاری آدما جدی‌تر می‌شه بچه اگر دارن بچه مدرسه داره می‌ره می‌بری می‌آری کلی کار دیگه داره این بچه و باز اولویت دوستان دیگه ممکنه در زندگی کمتر بشه اما یه حرفایی هم می‌زنه درباره‌ی اینکه آدما چطوری با هم دوست می‌شن چطوری دوست پیدا می‌کنن


audio: Gfc09wKDbiA_0055.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
الگوی مستقل داریم الگوی انتخاب‌گر داریم و تصاحب‌گر می‌گه اون کسی که الگوی دوستیش مستقله با کسایی که دوروبرشن دوست می‌شه و بعدش هم که وضعیتش عوض شد جاش عوض شد دوستاش هم عوض می‌شن آدمی که اینطوریه خیلی متکی به نفسه اونی که خیلی الگوی انتخاب‌گر داره چند تا دوستی مشخص و محدود داره ولی خیلی عمیق به این‌ها وابسته‌ست روابط دوستیش بلندمدته و از میان‌سالی به بعد هم


audio: Gfc09wKDbiA_0056.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
دوستی جدید درست کردن براش خیلی سخت می‌شه این ممکنه که بگه که من دو تا دوست دارم که مثلا تو دبیرستان با هم آشنا شدیم و دیگه رو هم خیلی تاثیر گذاشتیم و همیناست دوستای نزدیک من همینا هستن معیار خیلی سطح بالا و سختی داره برای دوست شدن


audio: Gfc09wKDbiA_0058.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
الگوییه که می‌گه که هم با آدم‌های تازه آشنا می‌شه خیلی استقبال می‌کنه ازش و هم اینکه دوستان قدیمیش رو خیلی حفظ می‌کنه مسئله اصلی مسئله زمانه ما حالا مرد، زن، هر شخصیتی، هر سنی هر چی باشیم و هر جایی که زندگی کنیم محدودیت اصلی‌مون زمانه مخصوصا در بزرگسالی اولویت‌های مختلف زندگی ما با این روابط دوستانه ما رقابت می‌کنن سر زمان


audio: Gfc09wKDbiA_0059.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اصلا درست کردن این رابطه کار سختیه بررسی‌هایی که نویسنده‌ها کردن می‌گه که 40 ساعت تا 60 ساعت معاشرت لازمه برای اینکه یک نفری از سطح آشنا برسه به سطح دوست


audio: Gfc09wKDbiA_0061.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
اگه بخوای دوست واقعی بشه مثلا نزدیک 100 ساعت 80 تا 100 ساعت معاشرت لازمه اگه بخوای دوست صمیمی بشه 200 ساعت معاشرت لازمه حداقل بعد هر معاشرتی هم کافی نیست دیگه همین که با هم زمان بگذرونیم کافی نیست همین که کنار هم بشینیم کافی نیست باید کارای مشترک باشه باید احساس خوب باشه همدلی و همفکری باشه ویدیو گیم بازی کردن بازی کردن بگو بخند داشتن


audio: Gfc09wKDbiA_0062.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ایناست که اون احساس خوب رو ایجاد می‌کنه رابطه رو عمیق‌تر می‌کنه دوستی رو نزدیک‌تر می‌کنه و گفت‌وگوهایی که دوستی‌ها رو عمیق می‌کنن این گفت‌وگوها هم گفت‌وگوهایی‌ان که هم طول می‌کشن باید جا بیفتن و هم اینکه ریسک دارن


audio: Gfc09wKDbiA_0063.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
یعنی اگر می‌خوایم که دوستی عمیق درست کنیم باید حواس‌مون باشه یه بخشش هم اینه که از یه گفت‌وگوهایی باید نترسیم شما اگه همه گفت‌وگوهات رو محدود کنی به مسائل کاری و بیزینس و بازار و نمی‌دونم ماشین چنده و اجاره چی شد و اینجور چیزا نمی‌تونی واقعا انتظار شکل گرفتن رابطه عمیق دوستی داشته باشی به‌خاطر اینکه اینا گفت‌وگوهاییه که آره خیلی گفت‌وگوهای سیفیه اینا خیلی مطمئنه ریسکی توش نیست


audio: Gfc09wKDbiA_0064.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
و وقتی ریسکی توش نیست جایزه‌ای هم توش نیست خیلی گفت‌وگوهایی می‌شه داشت که اینا از این گفت‌وگوی بی‌خودی کارمندی که ما خیلی وقتا با همدیگه می‌کنیم و یک ساعت دو ساعت هم ممکنه وقت‌مون رو باهاش بگذرونیم و هیچی هم ازش گیر هیچ‌کدوم‌مون نمی‌آد بهترن مخصوصا در دوره میان‌سالی خیلی باید مواظب باشی به‌خاطر اینکه درباره اهمیت دوستی خوندی و شنیدی و


audio: Gfc09wKDbiA_0065.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
می‌دونی که باید اولویت بدی به این کار یک وقتی اختصاص بدی ولی خب زندگی هست و اولویت‌های دیگه هست و کارای دیگه هست و اشتغالات دیگه هست آدم نمی‌رسه از این درست نگهداری کنه و وقتی که درست نگهداری نمی‌کنی این چیزی رو که براش سال‌ها وقت گذاشتی واقعا همین‌طوری به دست نیومده که سال‌ها براش وقت گذاشتی و انرژی گذاشتی و همین‌طوری ممکنه راحت از دست بدی به‌خاطر اینکه نمی‌رسی بهش


audio: Gfc09wKDbiA_0066.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه ازش نگهداری نمی‌کنی نازک آرای تن شاخه گلی که به جانش کشتم و به جان دادمش آب ای دریغا به برم می‌شکند


audio: Gfc09wKDbiA_0067.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
واقعا همه زندگیت زحمت کشیدی این رابطه دوستی رو به هر ضرب و زوری بوده با این همه فاصله و با این همه سختی کشیدی نگه داشتی ولی از دستش می‌دی


audio: Gfc09wKDbiA_0068.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
کتاب درباره دوستی حرف می‌زنه درباره نقطه مقابلش هم صحبت می‌کنه اگه دوستی رابطه ماست با همدیگه رابطه نداشتن ما با همدیگه می‌شه تنهایی


audio: Gfc09wKDbiA_0069.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
می‌گه وقتی در جوامع مخصوصا جوامع توسعه‌یافته نگاه می‌کنی می‌بینیم تنهایی آدما در سنین بالا بیشتر شده و ما می‌دونیم که این خطرناکه و خوب نیست چون آدمی که تنها بیفته نه برای جسمش خوبه این تنهایی نه برای روانش خوبه هر بیماری رو هر وضعیتی رو خطرناک‌تر می‌کنه انواع اختلالات ذهنی رو شدیدتر می‌کنه و برای اینکه این اتفاق نیفته از همون سنین جوانی و میان‌سالی باید حواس‌مون رو جمع کنیم و ازش سعی کنیم پیشگیری کنیم


audio: Gfc09wKDbiA_0070.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
در واقع تمام تلاش نویسنده اینه که ما رو آگاه کنه به این چیزی که ممکنه بدونیم ممکنه یه مقدار ناخودآگاه انجامش بدیم ولی حواس‌مون رو به اهمیتش جمع کنه و نشون‌مون بده که توی رابطه دوستی چی مهمه مثلا می‌گه که شما اصلا چرا دوستت رو می‌بینی؟ چرا دوستی برات خوبه؟ چون دفعه قبلی که با هم بودین بهت خوش گذشته دیگه با همدیگه بودید جایزه‌ش رو گرفتید دوست داشتی و الان هم دوباره همون رو می‌خوای واسه همینه که هی می‌خوای دوباره برگردی همون کاره رو دوباره بکنی


audio: Gfc09wKDbiA_0071.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
همه کارایی که البته می‌خوایم دوباره برگردیم بکنیم برامون خوب نیستن ولی این هست رابطه با دوستان برامون هست متناسب‌ترمون می‌کنه فیت‌ترمون می‌کنه همین لذتی که می‌بریم از هم و فقط هم لذت روانی می‌گه نیست می‌گه هورمون‌ها هم در بدن‌مون تغییر می‌کنن و همین هم می‌شه که رابطه‌مون قوی‌تر می‌شه عمیق‌تر می‌شه هی می‌خوایم برگردیم پیش هم می‌گه که کیفیت دوستی از تعداد دوست مهم‌تره می‌گه تعداد دوست تو اینترنت ممکنه جالب باشه


audio: Gfc09wKDbiA_0072.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
مثلا در نوجوانی ممکنه آدما رو تحت تاثیر قرار بده ولی این دوستی که ما اینجا داریم ازش صحبت می‌کنیم این کیفیت می‌خواد کمیت هم توش اثر داره ها منتها اون جایی کمیت بیشترین اثر داره که تعداد دوست از صفر می‌شه یک فرق بین کسی که دوستی نداره و کسی که یک دوست داره خیلی زیاده ولی بعد دیگه کیفیت دوستیه که خیلی مهم می‌شه من البته توی مصاحبه‌ها دیدم نویسنده می‌گه


audio: Gfc09wKDbiA_0073.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ما معمولا چهار تا دوست اینطوری داریم میانگین بعضیاشون می‌گه حالا خانواده‌ان بعضیاشون دوستن ولی میانگین 4 تا آدم در این سطح نزدیکی دوروبرمون داریم رابطه‌ای که با کسی باشه که نسبت خانوادگی با هم نداریم و تو تخت هم با هم نمی‌ریم کل موضوع این کتاب یک همچین موضوعیه کل حرف این کتاب اینه که این دوستی این رابطه به اندازه رژیم غذایی به اندازه ورزش برای سلامتی ما مهمه


audio: Gfc09wKDbiA_0074.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
و می‌گه این حرف حرف عجیبیه به‌خاطر اینکه من می‌فهمم اگر وزنه بزنم چرا رو سلامت جسم من تاثیر داره من می‌فهمم اگه غذای سالم بخورم چرا رو سلامت جسم من تاثیر داره


audio: Gfc09wKDbiA_0075.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
ولی اینکه یه مکانیزم‌هایی هم هست که این چیزی رو که اصلا فیزیکی نیست یک رابطه اجتماعیه غذا نیست ورزش نیست فقط مثلا حرف زدن با دوسته این رو باعث می‌شه روی بدنت تاثیر بذاره روی فشار خونت روی پاسخت به استرس روی سیستم ایمنیت و روی خیلی چیزای دیگری که ما هنوز نمی‌دونیم این ارزش فکر کردن داره نکته این کتاب برای من این بود که آره وقتی بچه‌ای وقتی که سنت کمه


audio: Gfc09wKDbiA_0076.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
جامعه یه مکانیسم‌هایی می‌ذاره جلوت می‌ذارتت کنار هم‌سن‌وسال‌هات معیارات هم ساده‌ست و این به اشتباه ممکنه بندازتت که کار راحته دوست درست کردن همینقدر راحته و فرض می‌گیری که همیشه همین‌طور می‌مونه در حالی که نه نمی‌مونه در واقعیت بزرگ که می‌شی کار، پول، مهاجرت بچه، ازدواج، طلاق واقعا سخته همون‌طوری که جفت‌یابی سخته و تمرین می‌خواد و شکست داره


audio: Gfc09wKDbiA_0077.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
و استراتژی می‌خواد و تلاش می‌خواد اینم یه کاریه که سخته و تمرین می‌خواد و تلاش می‌خواد و استراتژی می‌خواد و همون‌طوری که برای ورزش وقت می‌گذاری برای دوست هم باید وقت بگذاری با اینکه سخته با اینکه تازه عاشق شدی با اینکه تازه بچه‌دار شدی باید برای این هم وقت درست کنی


audio: Gfc09wKDbiA_0078.opus
source: youtube
source_id: Gfc09wKDbiA
invalidation: VALID
text:
چون کار سختیه درسته انجام دادنش هم سخته وقت براش درست کردن هم سخته ولی از اون چیزاییه که فایده‌ش بسیار بسیار زیاده و هر چی که در زندگی جلوتر می‌ری و بالاتر می‌ری هم انجام دادنش سخت‌تر می‌شه و هم فایده‌هاش برات بیشتر و واضح‌تر و آشکارتر می‌شن


audio: MTL2-vBgMHI_0001.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
خیلی کم پیش می‌آد که یکی رئیس‌جمهور آمریکا بشه که تا قبل از اون هیچ‌وقت هیچ انتخاباتی رو نبرده اصلا نامزد هیچ انتخاباتی نشده پیش می‌آد مثل ترامپ ولی واقعا استثناییه یکی از این استثناها در قرن بیستم آیزنهاور بود


audio: MTL2-vBgMHI_0002.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
دوایت آیزنهاور، رئیس‌جمهور آمریکا در دهه 50 میلادی تو این ویدیو داستان زندگیش رو می‌گیم خیلی کوتاه نکته‌های مهم مثلا دوران ریاست‌جمهوریش و این‌ها رو می‌گیم یه قسمت کارش که به ایران مربوط‌تره رو می‌گیم یه چیزایی رو که امروز بهش معروفه رو می‌گیم توش یه چیز عجیبی هم هست واقعا الان اسمش رو توی یوتیوب گوگل اینا سرچ کنید فارسی انگلیسی یه ویدیویی می‌آد بالا غیرسیاسی غیرتاریخی درباره مثلا چطور بهتر کار کنیم و


audio: MTL2-vBgMHI_0004.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
جالب هم هست درباره رئیس‌جمهورهای دیگه آمریکا از این خبرا نیست ولی خلاصه درباره اون هم صحبت می‌کنیم و حالا آخر ویدیو هم یه مقداری من برداشت خودم رو می‌گم امروز بر اساس چیزایی که امروز می‌دونم درباره آیزنهاور یکی از رئیس‌جمهورای به نظر من خیلی جالب آمریکا


audio: MTL2-vBgMHI_0006.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و می‌ره به بالاترین صندلی قدرت می‌رسه در آمریکا صندلی رئیس‌جمهور می‌شه هشت سال هم رئیس‌جمهور می‌شه می‌مونه و اگه منع قانونی نداشت واقعا شاید بیشتر هم می‌موند می‌تونست رئیس‌جمهور بشه از نظر محبوبیت و اینا شاید مشکلی نداشت آدمیه که می‌شه گفت اصلا زمینه سیاسی نداره به یه معنی مثل خیلی از رئیس‌جمهورای دیگه فرماندار نبوده سناتور نبوده ولی اومده رئیس‌جمهور شده از یه نظر دیگه ولی اگه نگاه کنیم درسته که فرماندار و سناتور و اینا نبوده


audio: MTL2-vBgMHI_0007.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
در راهروهای سیاست بزرگ نشده ولی اون مهارت‌ها و توانایی‌هایی که برای رئیس‌جمهور شدن لازمه اینا رو خیلی داره رئیس‌جمهور شدن فقط سیاست بلد بودن و تو سیستم سیاسی بزرگ شدن نیست دیگه یک سری توانایی‌های رهبری باید داشته باشه رئیس‌جمهور مردم رو بتونه بیاره پشت سر خودش اعتماد بتونه جلب کنه هم اعتماد مردم و هم اعتماد بقیه رو که مثلا اون کاری رو که می‌خواد ازشون بکنن انجام بدن و آیزنهاوری که هیچ سابقه سیاسی نداشت


audio: MTL2-vBgMHI_0008.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
این کیفیت‌ها رو در سطح خیلی بالایی داشت از این نظر شاید اصلا بشه گفت یکی از شایسته‌ترین آدمایی بود اتفاقا که رئیس‌جمهور آمریکا شد شخصیتش در طول دوره کار نظامیش از کار نظامی آمد ساخته شد


audio: MTL2-vBgMHI_0009.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یا اصلا خودش آگاهانه شخصیتش رو اینطوری ساخت آماده کرد برای رهبری و وقتی رهبر شد، رئیس‌جمهور آمریکا شد کمتر کسی واقعا شک داشت در شایستگیش که حالا نشونه‌هاش رو می‌گیم که چرا یه همچین حرفی می‌زنیم ولی اول یه کوچولو داستان زندگیش داستان زندگی دوایت آیزنهاور، 34مین رئیس‌جمهور آمریکا آیزنهاور وقتی که 1953 داشت نطق ریاست‌جمهوریش رو می‌کرد آدم خیلی شناخته شده و خیلی محبوبی بود


audio: MTL2-vBgMHI_0010.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه طوری که حالا ممکنه بگیم هر کی رئیس‌جمهور آمریکا می‌شه شناخته شده و محبوبه ولی واقعتیش اینه که امروز هم نگاه کنیم بیشتر شهرت آیزنهاور خیلی عجیبه از سابقه قبل از ریاست‌جمهوریش می‌آد واقعا چرا؟ چون فرمانده ارتشی بود که هیتلر رو شکست داده بود فرمانده نیروهای نظامی متفقین بود در عملیات نرماندی


audio: MTL2-vBgMHI_0012.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
عملیاتی که تکلیف جنگ جهانی دوم رو در اروپا روشن کرده بود هیتلر رو شکست داده بود در ذهن مردم کسی بود آیزنهاور که اروپا رو از دوران سیاه فاشیسم نجات داده بود در شانزلیزه رژه پیروزی رفته بود در لندن سوار بر اسب سفید رفته بود وسط جمعیتی که براش هورا می‌کشیدن دست تکون داده بود یک فرمانده نظامی خوش‌آوازه محبوب بود که حالا جنگ تموم شده چند سال هم می‌گذره


audio: MTL2-vBgMHI_0013.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
در دوران جنگ سرد داره می‌ره کاخ سفید جنگ سردی که دورانیه که قرار نیست جنگی توش باشه کیه آیزنهاوری که تو این شرایط رئیس‌جمهور شده؟ چی شده که از یک سرباز جنگی رسیده به کاخ سفید؟


audio: MTL2-vBgMHI_0014.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور در خانواده فقیر به دنیا آمد در یک شهری در کانزاس خانواده‌ای فقیر و مذهبی مادرش حداقل خیلی مذهبی سفتی بود بزرگ شد و رفت کالج کالج نظامی شاید اصلا به عنوان یه راهی برای فرار از فقر شاید رفت ارتش اونجا فوتبال بازی می‌کرد مربی تیم فوتبال شد در واقع کریر فوتبالش زود تمام شد چون یکی تکل بد زد روی پاش مصدوم شد کفش‌ها رو زود آویزون کرد مربیگری کرد


audio: MTL2-vBgMHI_0015.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
افسر خوبی شد ارتقا درجه پیدا کرد کم‌کم کم‌کم آمد بالا آدم‌های هم‌نسل آیزنهاور خیلیاشون در جنگ جهانی اول جنگیدن ولی آیزنهاور به جنگ نرسید قبل از اینکه بخواد اعزام بشه جنگ تمام شد جنگ تمام شد ولی تو ارتش موند تحقیقات می‌کرد و کار می‌کرد و هم با ژنرال‌های اسمی کار می‌کرد مثل مثلا ژنرال مک‌آرتور کار می‌کرد یاد می‌گرفت که هم چطوری فکر کنه استراتژیک هم چطوری مذاکره بکنه و کم‌کم چهره‌ای داشت می‌شد که


audio: MTL2-vBgMHI_0016.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
توانایی‌های رهبری نظامی پیدا می‌کرد بدون اینکه مثلا آدم نظامی خشنی باشه بدون اینکه از این دعوایی‌ها باشه


audio: MTL2-vBgMHI_0018.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که مثلا همه‌ش مواجهه داشته باشن اهل همکاری بود و بعدا می‌گن همین ویژگی‌ها خیلی کمکش کرد که در ارتش بیاد بالاتر و بعدا در سیاست هم موفق بشه آهسته و پیوسته در ارتش رشد کرد شناخته شده شد


audio: MTL2-vBgMHI_0019.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آدمای فرمانده‌های معروف‌تر که مربیش بودن ارشدش بودن اینا کم‌کم شناختنش حالا تو ارتشی که مثلا می‌گم ارتش اون موقع ارتش آمریکای الان رو نبینیم ارتش کوچیکیه آمریکا ارتش آمریکای دهه 30 میلادی اولا آمریکای دهه 30 میلادی اصلا یه آمریکای دیگه‌ست


audio: MTL2-vBgMHI_0021.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یعنی مداخله‌جو نیست نمی‌خواد جاهای دیگه بره و دخالت بکنه در بقیه دنیا نمی‌خواد کاری بکنه ارتش آمریکای اون موقع هفدهمین ارتش دنیاست از نظر سایز از ارتش پرتغال مثلا کوچیکتره بودجه زیادی هم نمی‌گیره بعدا وقتی که به جنگ جهانی دوم نزدیک می‌شیم که ارتش آمریکا کم‌کم بزرگ می‌شه تنش که در اروپا می‌ره بالا ارتش آمریکا هم کم‌کم بزرگتر می‌شه آیزنهاور هم کم‌کم آدم‌های مهمی زیر پر و بالش رو می‌گیرن بالاتر می‌آد رشد می‌کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0022.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اواخر جنگ که می‌رسیم چه فازیه اواخر جنگ؟ بریتانیا و شوروی چشم امیدشون به آمریکاست که بیاد از دست هیتلر نجات‌شون بده


audio: MTL2-vBgMHI_0023.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
توی کنفرانس تهران یه خرده درباره این گفتیم اون موقع آیزنهاور از فرمانده نیروهای آمریکاییه ارتقا گرفته، شده فرمانده ارشد نیروهای متفقین در اروپا


audio: MTL2-vBgMHI_0025.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
چرا؟ چرا یه همچین پست مهم و تاریخی رو ایشون گرفته بین این همه کشور؟ این همه فرمانده هستن دیگه فقط تازه آمریکا و انگلیس هم نیستن خود انگلیس کلی فرمانده داره خود آمریکا کلی آدم داره که مدعی‌ان تازه به جز اینا فرانسه هست، لهستان هست کانادا هست، استرالیا هست، بلژیک هست چکسلواکی هست، یونان، هلند، نیوزیلند، نروژ اینا بالاخره کم و زیاد همه هستن و مثلا توی همین عملیات نهایی


audio: MTL2-vBgMHI_0027.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اشغال فرانسه‌ست توی همه این عملیات همه اینا مشارکت دارن اینطوری هم نیست که بگیم اینا همه مثلا حالا مخلفات قصه‌ان اینطوری نیست که آمریکا بتونه تنهایی جنگ رو ببره اینا هم حالا تعارفی اونجا باشن نمی‌تونه واقعا و باید اینا با هم کار کنن


audio: MTL2-vBgMHI_0028.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
باید با هم کار کنن همکاری باید بکنن و پست فرماندهی یه همچین نیروهایی برای چنین عملیاتی خیلی پست مهمیه خیلی پست مهمیه و این پست خیلی مهم می‌رسه به آیزنهاور


audio: MTL2-vBgMHI_0029.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
چرا؟ سوال اینه و برای اینکه این سوال رو جوابشو پیدا کنیم باید دوباره برگردیم وضعیت اون زمان رو ببینیم گفتم کنفرانس تهران اتفاقا اولین بار در همون تهران هم بود استالین از روزولت پرسید خب این عملیات بزرگ رو می‌خواید انجام بدید می‌خواید توی فرانسه نیرو پیاده کنید و این حرف‌ها از جبهه غرب هیتلر رو بزنی کیو می‌خواین بذارین فرمانده عملیات؟ قول و قرارهای اولیه گفتیم در تهران گذاشته شد دیگه


audio: MTL2-vBgMHI_0032.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
استالین پرسید جواب نداد با یه مانور خیلی قشنگی روزولت آیزنهاور رو انتخاب کرد در مقابل مثلا جنرال بزرگی مثل جورج مارشال خود روزولت هم البته دلش با آیزنهاور بود ولی خب مارشال ارشد بود و این پست رو هم می‌خواست آدم شاخی هم بود معلم مثلا آیزنهاور بود


audio: MTL2-vBgMHI_0033.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مهم بود نمی‌شد همینطوری پست رو بده به آیزنهاور روزولت خیلی کار جالبی هم کرد یه مانور زیبا و آموزنده‌ای داد واقعا رفت از مارشال پرسید که شما می‌خوای فرمانده عملیات بشی یا نه؟ عملیات اشغال فرانسه عملیات بزرگه مارشال خب خیلی می‌خواست ولی خب خیلی با اتیکت جواب داد خیلی با خودداری رفتار کرد و گفت که


audio: MTL2-vBgMHI_0036.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
می‌تونست بگه من تصمیم می‌گیرم که شما باشی ولی در واقع به روزولت این اختیار رو داد که بتونه تصمیم بگیره که کس دیگری رو انتخاب کنه روزولت هم اینطوری تونست با تایید خود مارشال با حفظ احترام مارشال مارشال رو بگذاره کنار و آیزنهاور رو انتخاب کنه گفت من پس پست رو می‌دم به آیزنهاور حالا شانس و زمان درست جای درست بودن و اینا همه به کنار یه خصوصیت‌هایی آیزنهاور داشت


audio: MTL2-vBgMHI_0038.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
رهبری، توان رهبری یه طوری که نه با مثلا سفت گفتن و دیکتاتوری و اینا رهبری با یه طوری همه رو در همکاری دخیل کردن گشاده بودن یه کاری کردن که بقیه احساس احترام بکنن احساس خوب بهش داشته باشن خودش آدم محترمی بود می‌گم شاخ تو شاخ نمی‌رفت با بقیه شخصیتش رو اینطوری پرورش داده بود و این شخصیت خیلی کمکش می‌کرد که بخواد رهبری کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0039.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
برای نیروهای چندملیتی انقدر حالا پرغرور و پروزنی و سنگین‌وزنی مهم بود واقعا این شخصیت این ویژگی‌های شخصیتی البته قبل از این عملیات هم نقش‌های مشابه و البته کوچکتری داشت در شمال آفریقا که نیرو پیاده کرده بودن در سیسیلی ایتالیا که نیرو پیاده کرده بودن و خلاصه وقتی که در 1944 خواستن یکیو پیدا کنن که این ملت‌ها رو در یک عملیاتی بخواد ارتش‌شون رو رهبری کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0040.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور شد نامزد این پست و فرماندهی فقط فرمانده نظامی نیست دیگه معلومه از اندازه و کالیبر این پستی که داریم صحبتش رو می‌کنیم معلومه که پست سیاسی هم هست پستیه که شما توش باید با چرچیل معامله کنی با همه مسائلی که با چرچیل معامله کردن داره با شارل دوگل باید معامله کنی اینا کم کسایی نیستن واقعا اینطوری هم نیست که چون ارتش آمریکا بزرگتره هر چی فرمانده‌ای که از آمریکا آمده بگه بقیه باید گوش کنن


audio: MTL2-vBgMHI_0041.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
رمز موفقیت عملیات اینه که بقیه متحدین احساس مشارکت کنن احساس احترام بکنن احساس بکنن که فرمانده متوجه ضروری بودن همکاری‌شون هست احساس برابری و این حرفا داشته باشن اعتماد بکنن به فرمانده‌شون باور داشته باشن بهش و حالا احترام‌شون رو هم ببینن که در چشم اون هم ببینن که محترم هستن


audio: MTL2-vBgMHI_0044.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آمریکا چی می‌خواد تو این موقعیت؟ آمریکا می‌خواد کار آلمان رو سریع بسازه بره سر وقت ژاپن بدون اینکه تلفات زیادی بده هر شکستی اینجا داشته باشن واقعا کل دخالت آمریکا در جنگ رو می‌بره زیر سوال چند سال روزولت مقاومت کرده نیومده تو جنگ گفته سربازای آمریکایی رو نمی‌فرستم تو جنگ حالا اومده نیرو فرستاده باید کار رو زود تموم کنه بریتانیا هم از اونور تقریبا همراستای آمریکا فکر می‌کنه روابط‌شون رو می‌خوان دوستانه نگه دارن


audio: MTL2-vBgMHI_0045.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آمریکا می‌خواد متحد قوی در اروپا داشته باشه بریتانیا حساب کرده روی همکاری اقتصادی و نظامی و این‌ها با آمریکا ولی خب سر استراتژی جنگ اختلاف‌نظر داره با آمریکا از اونور متحد گردن‌کلفت دیگه اینا شورویه استالین مسئله‌ش فقط هیتلر نیست که هیتلر رو بزنیم بره استالین می‌خواد مرزهای شوروی رو هم در اروپا گسترش بده چون می‌خواد جلوی تهدیدهای احتمالی آینده رو بره بگیره فکر می‌کنه که از شر هیتلر که خلاص بشن آمریکا و انگلیس ممکنه بیان سراغ شوروی


audio: MTL2-vBgMHI_0046.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
می‌خواد یه منطقه حائلی درست بکنه اعتمادی واقعا به اینا نداره به این غربی‌ها نداره خیلی می‌خواد در دنیای بعد از جنگ یک حاشیه امنی درست بکنه برای خودش همونطوری که بعدا می‌کنه و حالا نقش آیزنهاور اینه که برای همه جبهه‌های این متحدین جا بندازه که هر خواب و خیالی برای دنیای بعد از جنگ دارین فعلا باید تمرکز رو بذارین روی اینکه اصلا به اون دنیا برسیم یعنی در وهله اول باید رابطه ما محکم و پایدار بمونه


audio: MTL2-vBgMHI_0047.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
موفق بشیم بزنیم نازی‌ها رو کنار بعد برسیم سر اون قصه‌ای که حالا کی چی می‌خواد در کنار این حالا باید احساس امنیت هم بده به شوروی و بریتانیا دیگه چون بالاخره همکاری فقط با قول فردای بهتر نمی‌شه دیگه


audio: MTL2-vBgMHI_0049.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
عملیات نرماندی عملیات نرماندی یکی از بزرگترین و پیچیده‌ترین عملیات نظامی تاریخه هزاران سرباز، ده‌ها واحد نظامی از کشورهای مختلف هماهنگ باید بشن در یک عملیات عظیم تاریخی بدون اینکه آلمان‌ها بفهمن یعنی حالا اندازه‌ش یه طوریه که آلمان‌ها نمی‌شه نفهمن که یه عملیاتی می‌خواد انجام بشه بالاخره می‌فهمن ولی کجا می‌خواد انجام بشه کی می‌خواد انجام بشه چه وقت روز می‌خواد انجام بشه


audio: MTL2-vBgMHI_0050.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اینا همه باید فوق‌العاده سری باشه کلی، اصلا یه کار مهم آیزنهاور این بود که کلی عملیات‌های فریب عملیات فریب داشته باشن این طرف و اون طرف و گول بزنن هیتلر رو فکر کنن متفقین می‌خوان از جای دیگه حمله کنن از جای دیگه می‌خوان بهشون حمله بکنن این خودش یه عملیات پیچیده ضداطلاعات داشت اونم اتفاقا طرحش در کنفرانس تهران صحبتش شده بود اولش کلا فریب دادن هیتلر درباره زمان و مکان پیاده کردن نیرو حجم نیرویی که می‌خوان بریزن


audio: MTL2-vBgMHI_0051.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اینا از کلیدهای موفقیت عملیات بود ولی رسیدیم به عملیات عملیات رو آیزنهاور فرمان شروعش رو داد خودش هم در انگلستان موند نظارت می‌کرد بهش هزاران کشتی و هواپیما راه افتادن برای نرماندی و فرانسه رو اشغال کردن یکی از بزرگترین پیروزی‌های نظامی قرن بیستم که نهایتا هم منجر شد به آزادسازی اروپا از دست نازی‌ها


audio: MTL2-vBgMHI_0052.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
این عملیات گسترده طبیعتا خب در رسانه‌ها خیلی هم بازتاب داشت تصویر کسی که مغز متفکر پشت عملیات بود و بعد هم فرمانده اجراش بود اومد توی روزنامه‌ها اومد توی مجله‌های همه دنیا و نتیجه‌ش برای آیزنهاور دوتا بود یکی اینکه خودش رو جا انداخت به عنوان رهبری که حالا توانایی‌های نظامیش به کنار توانایی‌های استراتژیکش به کنار توانایی رهبری دیپلماتیک هم داره


audio: MTL2-vBgMHI_0053.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
توانایی‌های سیاسی بالایی هم داره و به جز این با رهبران متفقین از جمله و شاید مهم‌تر از همه با چرچیل هم رابطه خیلی محکمی ساخت حالا اینا رو که ما می‌گیم شما مثلا اگه بخوای تصور کنی که یه همچین آدمی چه تصویری داره ازش می‌آد بیرون که فرمانده ارتشیه که هیتلر رو شکست داده شاید یه قیافه خیلی ژنرال پرزرق و برق عبوسی رو مثلا تصور کنی شاید ولی استیل آیزنهاور این نبود


audio: MTL2-vBgMHI_0056.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ظاهرش عموما ساده‌ست چیز درخشانی اگر در ظاهرش هست به قول یه خبرنگاری لبخندشه واقعا فقط من توی خیلی از مستندها، روایت‌ها دیدم می‌گفتن آیزنهاور مثل یه عموی مهربونی بود برای مثلا خیلی از آمریکایی‌ها که خیال‌شون باهاش راحت بود مرد باتجربه نجیب دنیا دیده قابل‌احترام قابل‌اعتماد و احتمالا از همون موقع‌ها این تصویر در ذهن آمریکایی‌ها ساخته شده


audio: MTL2-vBgMHI_0057.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و بعدا بهش کمک کرده در رئیس‌جمهور شدن حالا گفتم مستند اینجا شاید جای خوبی باشه اینم بگم 20 سال بعد از نرماندی


audio: MTL2-vBgMHI_0060.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
رفتن رو کشتی، رفتن اسکله جایی که نیرو پیاده کردن توی منطقه درباره عملیات توضیح می‌ده خیلی مستند جالبیه واقعا پیشنهاد می‌کنم ببینید هم درباره عملیات کلی چیز جدید می‌گه هم درباره اداره چنین عملیاتی اصلا چه شخصیتی لازمه برای اداره کردن همچین عملیاتی هم درباره اینکه اصلا آیزنهاور کی هست واقعا یه پنجره خوبی به شخصیت این آدمه حالا درباره برنامه‌سازی و کیفیت کار رسانه‌ای و اینا هم کاری ندارم


audio: MTL2-vBgMHI_0061.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
درباره اونم نکات جالبی داره و اینطوری هم نیست مستنده که مثلا فکر کنی یه سری کلیات می‌گه دیگه طرف رئیس‌جمهور آمریکا بوده جزئیات که نمی‌آد بگه که در فضای حماسی مثلا می‌آد حرف می‌زنه نه، قشنگ متوجه می‌شی این آدم می‌فهمه که چی داره می‌گه می‌دونه چیکار کرده می‌دونه چه تصمیمی گرفته برای چی این تصمیم رو گرفته چطوری به این تصمیم رسیده بعد از 20 سال شفاف، مستدل، مشخص می‌تونه درباره‌ش صحبت کنه پرونده جنگ رو ببندیم


audio: MTL2-vBgMHI_0062.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور دوران جنگ با این افتخار بزرگ کارش تقریبا تمام می‌شه یه کار بسیار مهم آیزنهاور بعد از جنگ در شکل‌گیری ناتوئه چون جنگ که تمام می‌شه کار هیتلر ساخته شده آمریکا بعدا می‌ره ژاپن رو هم تسلیم می‌کنه و دنیا و اروپا وارد دوره بعد از جنگ می‌شه برنده‌ها می‌افتن به تقسیم غنایم جنگ سرد شروع می‌شه به قول چرچیل پرده آهنین در اروپا می‌آد پایین شوروی و متحدانش می‌رن یه طرف


audio: MTL2-vBgMHI_0063.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آمریکا شروع می‌کنه مذاکره کردن با یه تعدادی از متحدانش که ما هم باید در مقابل شوروی یک اتحادی درست کنیم که جلوی گسترش نفوذ شوروی رو بگیریم در غرب اروپا


audio: MTL2-vBgMHI_0065.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو و آیزنهاور یکی از آدم‌های مهمیه که نقش داره در نوشتن پیمان‌نامه ناتو نقش داره


audio: MTL2-vBgMHI_0067.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
تاکید می‌کنه خودش که ما برای اینکه جلوی جنگ بعدی رو بتونیم بگیریم اینه که با هم برنامه نظامی یک‌پارچه داشته باشیم


audio: MTL2-vBgMHI_0068.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مهمه که حمله به یک عضو ناتو حمله به همه اعضا تلقی بشه در امضای پیمان نقشش مهمه در توسعه‌ش مهمه همکاریش با بقیه رهبرا برای اینکه ساختار ناتو رو بچینن مهمه اینکه یه سیستمی درست کنن که اهداف دفاعی همه توش تضمین بشه تامین بشه اینکه بعدا در جامعه آمریکا بتونه جا بندازه و قانع کنه هم جامعه رو، هم کنگره رو که ناتو برای ما و برای منافع ما در اروپا چیز مهمیه اینجا کار مهمی داره می‌کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0071.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یکی هم تاسیس ناتوئه با این‌ها آیزنهاور تبدیل می‌شه به یک چهره‌ای که تصمیمای استراتژیک می‌گیره با رهبران دنیا رابطه داره و دیگه عجیب نیست که یک همچین فیگوری یه روزی هم سر از کاخ سفید دربیاره دیگه واقعا یک همچین جایگاهی داره منتها با اینکه عجیب نبود و عجیب نیست دفعه‌های اولی که رفتن سراغش برای اینکه بیاد رئیس‌جمهور بشه گفت نمی‌آم جالب هم هست چون سابقه سیاسی نداشت حتی من یه جایی شنیدم که رای نداده بود تا اون موقع


audio: MTL2-vBgMHI_0072.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
معلوم نبود دموکراته یا جمهوری‌خواهه اصلا اگه بخواد بیاد رئیس‌جمهور بشه از طرف کدوم می‌خواد بیاد؟ از طرف هر دو حزب می‌تونست بیاد ترومن که رئیس‌جمهور بود بهش تعارف زد که بیا جای من رئیس‌جمهور شو دور بعد من می‌شم معاونت، تو بشو رئیس‌جمهور گفت نه خیلی پیشنهاد عجیبیه ها رئیس‌جمهور می‌گه من یه پله می‌آم پایین تو که فرمانده نظامی هستی بیا بشین جای من گفت نه هم پیشنهاده نشون می‌ده که بالاخره ترومن چجور آدمی بود هم نشون می‌ده که چه جایگاه و محبوبیتی آیزنهاور داشت هم حالا می‌گه که آیزنهاور چه دیدی داشت


audio: MTL2-vBgMHI_0073.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
گفت نه من نمی‌آم به ترومن دموکرات گفت نه بعدا به جمهوری‌خواه‌ها هم گفت نه یه مدت گفت من نظامیم نظامی‌ها بهتره تو سیاست نیان اینا نمی‌آم خلاصه نمی‌آمد نمی‌آمد تا دور بعدی ترومن دورش تمام شد دور بعدی اصرارهای جمهوری‌خواه‌ها داشت بیشتر و بیشتر می‌شد مخصوصا براش یه دلیلی آوردن گفتن که تو اگه نیای تو حزب جمهوری‌خواه یه نفر دیگه‌ای هست که داره نامزد می‌شه و ممکنه اون بیاد


audio: MTL2-vBgMHI_0075.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزولیشنیسته یعنی به این معنی که می‌خواد آمریکا رو برگردونه به اون دوره‌ای که کاری به کار اروپا نداشت و اینطوری اگه این اتفاق بیفته همه دستاوردهای تو در جنگ جهانی دوم و ناتو همه این‌ها به باد می‌ره تو که نمی‌خوای اینطوری بشه و این استدلال برای آیزنهاور استدلال قوی بود و این رو پذیرفت


audio: MTL2-vBgMHI_0076.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
در چه شرایطی؟ در شرایطی که جنگ کره در جریانه جنگی که برای آمریکا فقط ضرره ولی خب توش گیر کرده و از اونور جمهوری‌خواها هم که 20 ساله که از قدرت دورن از ریاست‌جمهوری دورن


audio: MTL2-vBgMHI_0078.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یکیو می‌خوان که در طول جنگ سرد بتونه رابطه خوبی با دنیا داشته باشه سیاست داخلیش بتونه یه رایی از دموکرات‌ها بگیره و خب یک قهرمان جنگی با یه چهره سیاسی متعادل یا معتدل همون چیزیه که واقعا الان لازم دارن برای اینکه به قدرت برگردن یکی که به جز جمهوری‌خواه‌ها بتونه یه مقدار از اون طرف هم رای بگیره رفتن و اومدن و رفتن و اومدن تا بالاخره رضایت داد و آمد و نامزد شد و


audio: MTL2-vBgMHI_0079.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه طوری بود می‌گن فرماندار یه ایالتی نامه نوشته بود که ما می‌خوایم شروع کنیم برات کمپین کنیم شما فقط بگو از طرف کدوم حزب می‌خوای بیای ما پرچم همون رو ببریم بالا دموکرات می‌آی یا جمهوری‌خواه می‌آی؟ برای ما خیلی فرقی نمی‌کنه ما برای آیزنهاور می‌خوایم کمپین کنیم که می‌گم واقعا واقعا پدیده جالبیه


audio: MTL2-vBgMHI_0081.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
جمهوری‌خواه‌ها آمد به کارزار انتخاباتی معاونشم جالبه بدونیم معاونش نیکسون بود سناتور جوانی بود اون موقع 39 ساله که تازه معروف شده بود


audio: MTL2-vBgMHI_0082.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و خیلی آدم متفاوتی بود از آیزنهاور واقعا هیچ‌جوره به هم نمی‌خوردن حالا بعدا ویدیوی نیکسون رو که بسازیم می‌فهمیم چرا منتها از اون طرف هم حواس‌مون باشه آیزنهاور همه عمر کاریش با مردای جوون یونیفرم‌پوش کار کرده بود تقریبا همه کریرش این بود دیگه با نظامی‌ها کار کرده بود برای رئیس‌جمهور شدن باید با نه فقط مردها نه فقط مردهای جوون نه فقط یونیفرم‌پوش‌ها باید با همه جامعه می‌تونست ارتباط برقرار کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0083.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
واقعا رابطه‌ای اونطوری با مردم عادی آمریکا نداشت تا قبل از اون و شاید از این نظر مثلا نیکسون کنارش می‌تونست یک امتیازهایی داشته باشه شاید هم اینطوری نبود و واقعا کلا به توصیه حزب نیکسون رو انتخاب کرد حالا آخر ویدیو درباره این هم یه کمی صحبت می‌کنیم شعار کمپینش خیلی ساده بود


audio: MTL2-vBgMHI_0088.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اولین بارم بود توی تبلیغات ریاست‌جمهوری آمریکا تبلیغ‌های 30 ثانیه‌ای تلویزیونی پخش می‌شد خیلی شعار ساده، صمیمی‌، خوش‌آهنگ


audio: MTL2-vBgMHI_0089.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و خیلی هم کمکش هم کرد اون تصویر عمو دایی مهربون و اینا رو خیلی محکم‌تر هم کرد نیازی به اینکه نشون بده من خیلی محکمم قدرتمندم اینا نداشت


audio: MTL2-vBgMHI_0091.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
از این طرف نیاز داشت که خودش رو نزدیک مردم و اینا نشون بده این شعار هم در اون جهت کمک کرد گفت من رئیس‌جمهور بشم پامی‌شم خودم می‌رم کره جنگ رو متوقف می‌کنم این مثلا یکی از شعارهای مهم کمپینش بود ولی خلاصه بدون دردسر خیلی زیاد برنده شد با پیروزی قاطعی و وارد کاخ ریاست‌جمهوری شد در حالی که جنگ سرد در جریانه کل دوره آیزنهاور، دو دوره آیزنهاور در واقع جنگ سرد بود


audio: MTL2-vBgMHI_0095.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اقتصاد آمریکا باید تقویت بشه قدرت‌مون رو باید بیشتر کنیم برای جنگ سرد سلاح‌های هسته‌ای برای مقابله با خطر کمونیسم خیلی برامون مهمه اگه لازم شد باید در جنگ استفاده کنیم ازش اینا بود اینم بود که مثلا


audio: MTL2-vBgMHI_0097.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
با شوروی همکاری می‌کنن مستقیم یا غیرمستقیم این اونجاییشه که به ایران مربوط می‌شه چون برمی‌گرده به قصه سرنگونی دولت مصدق حالا به اونجاهاش می‌رسیم در ادامه یا یه اصل دیگه تقویت متحدان آمریکا و دوستی با دولت‌هایی که بی‌طرف هستن خیلی از سیاست‌ها واقعا تنظیم شده برای همون دوره جنگ سرد چون دنیا دنیای جنگ سرده دهه پنجاهه بودجه نظامی رو خیلی زیاد کردن بودجه نیرو هوایی رو زیاد کردن تا سه‌ونیم میلیون نفر


audio: MTL2-vBgMHI_0098.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اندازه نیروهای انسانی نیروی مسلح آمریکا شد 60 درصد بودجه فدرال می‌رفت برای پنتاگون بعضیا می‌گفتن الان بعد از جنگ ما باید به مدارس توجه کنیم و این حرف‌ها می‌گفت مهم‌تر از هر چیزی الان نظامیه ما اگه ضعیف باشیم در هسته‌ای، در نظامی‌ کلاه‌مون پس معرکه‌ست


audio: MTL2-vBgMHI_0099.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و این نکته جالبیه چون آدم ممکنه تعجب نکنه از این بالاخره خودش سابقه نظامی داشت ولی بعدا وقتی که بخونیم بیشتر با سیاست‌های آیزنهاور و اداره سیاست خارجی آیزنهاور آشنا بشیم می‌فهمیم اهل دخالت نظامی و جنگ نبود در واقع بیشتر همه دوره ریاست‌جمهوریش بیشتر تلاشش این بود که از جنگ جلوگیری کنه ارتش قوی رو می‌خواست برای اینکه سیاست‌هاش رو پیش ببره بدون اینکه وارد جنگ لازم بشه که بکنه آمریکا رو


audio: MTL2-vBgMHI_0101.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
رفت البته مثلا کره با رفتنش جنگ تمام نشد ولی همون سال اولش تمام شد شاید هم مهم‌تر از حضور آیزنهاور در قدرت حضور نداشتن استالین بود یعنی استالین مرد سال 53 و در کره آتش‌بس شد مرزی هم خیلی جابه‌جا نشد کره شمالی و جنوبی تقریبا همون جایی که بودن موندن در نتیجه جنگ کره ولی خب رابطه چین و آمریکا خیلی بد شد خیلی تیره و تارتر از قبل هم شد آیزنهاور همچنان رئیس‌جمهوریه که مثل ترومن، مثل رئیس‌جمهور بعدیش


audio: MTL2-vBgMHI_0102.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
جمهوری خلق چین رو به رسمیت نمی‌شناسه چین مائو رو قبول ندارن اینا همون حکومت ملی‌گراها که رفته تایوان می‌گن چین اونه یه رابطه عجیبی رو باید مدیریت می‌کردن دیگه هم نمی‌خواستن تحریک کنن مائو رو هم نمی‌خواستن زیاد میدون بدن بهشون در منطقه کلا به کمونیست‌ها منطقه بدن میدون بدن یه تعادلی رو باید حفظ می‌کردن یه سری مبادلات فرهنگی مردم با مردم و اینا راه انداخته بودن و زمینه‌سازی شاید می‌شه گفت اون دوره شد


audio: MTL2-vBgMHI_0103.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
برای عادی‌سازی‌هایی که سال‌ها بعد اتفاق افتاد در زمان خود نیکسون اما خب مسئله مهم‌تر رابطه با خود شوروی بود


audio: MTL2-vBgMHI_0104.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور چند هفته‌ای بود که رئیس‌جمهور شده بود که استالین مرد استالین مرد و صحنه روابط بین‌المللی آمریکا اصلا صحنه دنیا یه خرده عوض شد دنیای جنگ سرد عوض شد خروشچف که جانشین استالین شده بود می‌گفتش که می‌خوایم مناقشات رو حل کنیم و مذاکره کنیم و همزیستی مسالمت‌آمیز و صلح‌آمیز و اینا آیزنهاور خیلی اعتماد نداشت یه تعبیر بد و سکسیستی هم داشت


audio: MTL2-vBgMHI_0105.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
به چرچیل یه دفعه گفت که روسیه مثل این زن‌های خیابانیه چه لباسش رو نو کنه چه همون لباس مندرس رو بپوشه زیرش همونیه که همیشه هست


audio: MTL2-vBgMHI_0106.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که تعبیر خوبی نیست ولی نشون‌دهنده اینه که آیزنهاور چطوری فکر می‌کرد به شوروی روابط پیچیده‌ای داشتن واقعا هم یه همکاری‌هایی داشتن در کنترل سلاح اتمی هم از اونور رقابت‌های تسلیحاتی داشتن هم تنش‌زدایی و یه خرده روابط و تبادلات فرهنگی و دیپلماتیک و حتی مذاکره درباره سیاست آسمان باز داشتن


audio: MTL2-vBgMHI_0108.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
هم از اون طرف رقابت خیلی بالا گرفت ما تو ویدیوی جنگ سرد یه خرده درباره این گفتیم اصولا ولی همون سیاست مهار


audio: MTL2-vBgMHI_0110.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و یه مدارایی بود توی سیاست و این مدارا البته مدارای آمریکا در برابر شوروی برای بعضی از آدم‌ها و ملت‌ها ناخوشایند بود برای بعضی از ملت‌ها خیلی پر‌هزینه و ناامیدکننده بود مثلا برای مردم مجارستان چرا؟ آمریکا گفته بود که ما حمایت می‌کنیم از آدمایی که از ملت‌هایی که می‌خوان آزاد بشن از دست رژیم‌های کمونیستی ملت مجارستان می‌خواستن آزاد بشن


audio: MTL2-vBgMHI_0111.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
سال 56 یک خیزشی شکل گرفت در بوداپست در برابر حکومت کمونیستی شورش کردن خیلی هم جدی شد حکومت کمونیست‌ها به خطر افتاد منتظر بودن مجارها که آمریکایی‌ها بیان به کمک‌شون همونطوری که احساس می‌کردن وعده‌ش رو گرفتن از آمریکایی‌ها قولش رو گرفتن بیان نجات‌شون بدن آمریکایی‌ها ولی نیومدن به جاش تانک‌های خروشچف اومدن


audio: MTL2-vBgMHI_0114.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
کار خاصی نکرد حمایت نکرد و اجازه داد در واقع که این کشتار انجام بشه گفت ما باید مواظب باشیم که درگیری بزرگ نشه و وارد جنگ جهانی سوم نشیم اینطوری قیام مردم بوداپست سرکوب شد و در ذهن مجارها خاطره خونین و تلخی موند


audio: MTL2-vBgMHI_0115.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
چند ده هزار کشته چند ده هزار تبعیدی نتیجه این جنگ شدن و البته بعد از این آمریکا یه خرده لحنش رو عوض کرد دیگه تشویق به انقلاب و اینا نمی‌کرد


audio: MTL2-vBgMHI_0116.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
از حرکت تدریجی و صلح‌آمیز به سمت آزادی حرف می‌زد منتها خب می‌گم در نگاه خیلی‌ها خیلی سیاست ناامیدکننده‌ای بود یه اتفاق مهم دیگه در زمان جنگ سرد که ناامیدکننده بود این بار بیشتر برای آمریکایی‌ها خود آمریکایی‌ها


audio: MTL2-vBgMHI_0118.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه روزی آمریکایی‌ها صبح بیدار شدن دیدن که شوروی ماهواره هوا کرده یک سفینه‌ای به اندازه توپ بسکتبال 85 کیلو با سرعت 20 هزار کیلومتر در ساعت دور زمین داره می‌چرخه شوروی‌ها فرستادن بالا آمریکا هم داشت کار می‌کرد رو ماهواره ولی اصلا پیشرفتش به اینجا نرسیده بود این یک سند محکمی بود که آمریکا تکنولوژیک از روسیه عقب افتاده خیلی از آمریکای‌ها فکر می‌کردن که شوروی الان یک روش جدید پیدا کرده که حمله کنه به آمریکا


audio: MTL2-vBgMHI_0119.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
از بالا حمله کنه یه جور تحقیر ملی حساب می‌شد یه سال بعد از این، نوامبر 58 اسپوتنیک 2 رو هوا کردن این بار موجود زنده فرستادن هوا، فضا یک سگ کوچیکی رو فرستادن یک پیغام واضحی بود دیگه شوروری داشت می‌گفت من آدمم می‌فرستم به زودی به فضا بعد آمریکا فهمید شوروی موشک‌های بین قاره‌ای ساخته خیلی فشار افکار عمومی روی آیزنهاور زیاد شد


audio: MTL2-vBgMHI_0120.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که آمریکا زیادی توجه کرده به عملیات نظامی و جا مونده در تکنولوژی بعد از این بودجه تحقیقات علمی رو زیاد کردن ناسا تاسیس شد ماموریت اولیه‌ش اصلا این بود که آمریکا رو برسونه از لحاظ تکنولوژی به سطح روسیه حالا دیگه تحقیق روی بدن انسان و روی موادی که در فضا کاربرد دارن و چطوری می‌شه انسان بفرستیم فضا و فضانورد داشته باشیم و این قصه


audio: MTL2-vBgMHI_0122.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که باخت، به کندی باخت کندی توی کمپین‌ها، توی مناظره‌ها یک جایی که حمله می‌کرد همین وضعیت عقب افتادن آمریکا از شوروی بود در زمینه فنی و تکنولوژیک با بقیه دنیا رابطه چطوری بود؟ با بقیه دنیا مخصوصا با کشورای اصطلاحا جهان سوم هم رابطه رابطه مشکل‌داری بود


audio: MTL2-vBgMHI_0123.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
نگاه دولت آیزنهاور این بود که یه سری از کشورای جهان‌سوم بی‌طرف هستن و اینا دشمن بالقوه‌ان چون بعضی از اینا به اندازه کافی ضد کمونیستی نیستن


audio: MTL2-vBgMHI_0125.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ولی زمان آیزنهاور قدرت خیلی زیادی گرفت و قرار بود مخفیانه یه پروژه‌هایی رو در کشورای مختلف پیش ببره تقریبا آزادی کامل داشت فقط به رئیس‌جمهور جواب پس می‌داد


audio: MTL2-vBgMHI_0126.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
خیلی اختیار عملش زیاد بود دیگه اون‌موقع از حمله‌های تروریستی تا خرابکاری در کشورها و تا رشوه دادن و تو کشورا خرابکاری کردن و با بلژیک همکاری کردن برای اینکه دولت پاتریس لومومبا رو سرنگون بکنن در کنگو و


audio: MTL2-vBgMHI_0131.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و آیزنهاور می‌دونست که این اصلا دردسر خیلی بدی می‌شه گفت از رو جنازه من باید رد بشید همچین چیزی رو تصویب کنین بعدا که بهش برگردیم می‌بینیم خیلی از مشکلاتی که بعضی از ملت‌های دنیا با آمریکا الان هم هنوز دارن


audio: MTL2-vBgMHI_0133.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
معروفش و آشناش برای ما احتمالا برکناری دولت مصدقه دیگه مصدق در ایران نخست‌وزیر شده بود محبوب بود نفت رو ملی کرد انگلیس‌ها خیلی تلاش کردن برش دارن نتونستن رفتن از آمریکایی‌ها کمک بگیرن اینا مال زمان آیزنهاور نیست زمان ترومنه رفتن از آمریکایی‌ها کمک بگیرن که دولت مصدق رو کله پا کنن ترومن زیر بار نرفت که کودتا بکنن ولی آیزنهاور قبول کرد


audio: MTL2-vBgMHI_0134.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ترومن آخرای دوره‌ش هم بود که البته زیر بار نرفت و البته استالین هم زنده بود وقتی که ترومن گفت نه ولی بعدا آیزنهاور هم رئیس‌جمهور تازه‌ای بود هم استالین مرده بود پذیرفت و عملیات اجرا شد و نهایتا عملیات آژاکس نهایتا دولت مصدق سرنگون شد مصدق دستگیر شد دادگاهی شد، به حصر خانگی رفت به انگیزه‌های انگلیس اینجا کار نداریم که چرا این کار رو می‌خواست بکنه یه جای دیگه‌ای درباره‌ش صحبت می‌کنیم احتمالا در ادامه قصه نفت


audio: MTL2-vBgMHI_0135.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
به اینم کار نداریم که حالا عوامل مختلفی بودن آمریکا بود، انگلیس بود، عوامل خارجی عوامل داخلی دیگه بودن که مصدق سرنگون شد ولی برای آمریکا و برای آیزنهاور مسئله مسئله شوروی بود مسئله ریسک این بود که ایران بره متحد شوروی بشه یا در ایران در حکومت مصدق در اتحاد با مصدق متحدین شوروی بیان سر کار


audio: MTL2-vBgMHI_0136.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و برای اینکه جلوی این رو بگیره تا اونجا پیش رفت حالا چقدر این ترس واقعی بود یا نبود اینم سواله اینم باز اینجا درباره‌ش ما صحبت نمی‌کنیم ولی مسلمه که این حساب کتاب بود عمده‌ی دلیلی که حداقل آیزنهاور همراه شد با این برنامه و این همراه شدنش در ذهنیت بخشی از جامعه ایران که حداقل تا اون موقع خیلی فاز ضد آمریکایی فکر می‌کنم نداشتن خیلی موثر بود ذهنیت رو ضد آمریکایی کرد


audio: MTL2-vBgMHI_0137.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مصدق رو برداشتن ذهنیت جامعه ایرانی شکل گرفت که انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها آمدن کمک کردن مصدق رو برداشتن و خب تبعاتش رو نتایجش رو سال‌ها بعد، 25 سال بعدش دیدیم


audio: MTL2-vBgMHI_0138.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
در انقلاب 57 دیدیم و بعد شاید خیلی واضح‌تر دیگه در اشغال سفارت آمریکا دیدیم از این ماجرای ایران گذشته


audio: MTL2-vBgMHI_0140.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه داستانی که شباهت‌هایی داره با داستان مصدق و البته تفاوت‌های بزرگی اونجا هم رفتن و کمک کردن به یه سری نیروهای داخلی رئیس‌جمهور رو برداشتن گواتمالا رفت شکایت هم کرد به سازمان ملل گفتن نه ما مدارک کافی نداریم که آمریکا دخالت کرده بعد دولت عوض شد آمریکا خیلی کمک‌های مالی و نظامی کرد از دولت جدیدی که ناقض شدید حقوق بشر بود و آلوده بود دستش به کشتار و شکنجه و بعدها البته آمریکا نقشش رو پذیرفت هم در ایران پذیرفت هم در گواتمالا پذیرفت


audio: MTL2-vBgMHI_0141.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
جاهای دیگه‌ای هم بود که از این سیاست‌های هزینه‌ساز هزینه‌ساز حتی برای خودشون آمریکایی‌ها داشتن ویتنام، دومینیکن، کوبا زمان آیزنهاور بود که دیکتاتور کوبا که متحد آمریکا هم بود افتاد برکنار شد و انقلاب شد، کاسترو شد رئیس‌جمهور و پاسخ آمریکایی‌ها خیلی پاسخ گسترده‌ای بود از پاسخ دیپلماتیک تا تحریم تا برنامه‌ریزی برای سرنگونی دولت کاسترو ترور کاسترو اینا اجراش البته افتاد به زمان کندی


audio: MTL2-vBgMHI_0142.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ولی برنامه‌ریزی سرنگون کردن کاسترو در دولت آیزنهاور بود در خاورمیانه یه ماجرای مهم دیگه‌ای هم اتفاق افتاد که اونجا البته یه مقدار متفاوت بود واکنش آیزنهاور ماجرای کانال سوئز بود جمال عبدالناصر کانال سوئز رو ملی کرد انگلیس‌ها و فرانسوی‌ها که بودن اونجا هنوز تو فاز استعماری بودن یه خرده قاطی کردن گفتن ما حمله می‌کنیم به مصر اسرائیل هم که با مصر مشکل داشت پیوست به اینا شدن سه‌تا و آیزنهاور جلوشون درآمد همراهی نکرد


audio: MTL2-vBgMHI_0143.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و حتی تهدید کرد که کمک‌های آمریکا رو به انگلیس قطع می‌کنه و نهایتا مصر تونست کانال سوئز رو ملی کنه در دوره آیزنهاور بعضی از مورخین می‌گن که این نقطه عطفیه در تاریخ دنیا در استعمارزدایی و در اینکه آمریکا دیگه واضح نشون می‌ده در عمل که رئیس کیه در این دنیای جدید


audio: MTL2-vBgMHI_0144.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یا فرانسه بره کنار، انگلیس بره کنار منم که می‌گم که می‌تونه ملی بکنه یا نمی‌تونه درباره سیاست داخلی آیزنهاور چی می‌شه گفت؟ سیاست داخلی قضاوتش یه خرده‌ای سرراست نیست راستش حالا البته واقعا قضاوت درباره چی سرراست هست؟ ولی نظر آدم‌ها درباره سیاست داخلیش یه خرده بستگی داره به اینکه خودشون کجا ایستادن و چی براشون مهمه و و این سیاست‌ها روی زندگی خودشون چه اثری گذاشته برا ما واقعا عجیبه چون اینور دنیا این همه سال بعد


audio: MTL2-vBgMHI_0145.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
واقعا اون سیاست‌ها روی ما اثر گذاشته روی ضد آمریکایی شدن یه بخش‌هایی از جامعه ایران اثر گذاشته و اثرش هنوز روی زندگی همه ماها امروز هم هنوز می‌شه ادعا کرد که هست ادامه داره مردم آمریکا ولی از سال‌های آیزنهاور خاطره خوبی دارن یعنی خاطره آمریکایی‌ها از دهه 50 مثبته دوره ثباته دوره طلاییه دهه 50 دلیلی هم شاید نداره واقعا مردم آمریکا نگران ایران باشن یا گواتمالا باشن یا جای دیگه باشن رکود تموم شده، جنگ تموم شده


audio: MTL2-vBgMHI_0147.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
خانواده‌ها خیلی‌ها تلویزیون اول‌شون رو خریدن خیلی‌ها ماشین دوم‌شون رو خریدن تورم در سال‌های دهه 50 روی 2 درصد مونده اصلا آمار شوخی نیست واقعا این تورم پایین این رشد اقتصادی زمان آیزنهاور واقعا در بعد از جنگ جهانی دوم زمان رئیس‌جمهورای دیگری تکرار نشده و این یه چیزی بود که اروپایی‌ها هم نگاه کردن گفتن ما هم همینو می‌خوایم اون دوره پررونق آیزنهاور در آمریکا گذاشت آمریکا رو در پیشانی دنیای غرب


audio: MTL2-vBgMHI_0148.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اون صنایعی که در دوره جنگ درست شده بود که مثلا اسلحه بسازن حالا داشت وسایل رفاه می‌ساخت کالای مصرفی می‌ساخت مردم هم انقدر داشتن که بخرن و خوش باشن اروپاییا هم دیدن گفتن این خوبه ما هم همین رو می‌خوایم و اون مسیر رو رفت اروپا هم هی آمریکایی‌تر و آمریکایی‌تر شد جمهوری‌خواه بود آیزنهاور جمهوری‌خواه مدرنی بود


audio: MTL2-vBgMHI_0149.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه خرده‌ای حمله به سیاست‌های ترومن می‌کرد ولی واقعا با جمهوری‌خواه‌های افراطی هم‌نظر نبود خودش به آزادی فردی و اینا اعتقاد داشت


audio: MTL2-vBgMHI_0150.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
می‌گفتش که آره این حق شهروندان باید باشه بازار آزاد باید باشه ولی همزمان به کارگرایی هم که کارشون رو از دست دادن به کارمندایی هم که پا به سن گذاشتن یا مریض شدن و تقصیری گردن‌شون نیست اصطلاحا کمک می‌کرد حداقل حقوق رو زیاد کرد وزارت بهداشت و آموزش راه افتاد در اون دوره حمایت کرد از پروژه مسکن‌سازی برای اقشار کم‌درآمد هر چند به اندازه زمان ترومن بودجه زیادی بهش ندادن ولی به هر حال بود


audio: MTL2-vBgMHI_0153.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یک شبکه بزرگی از بزرگراه‌ها که وصل کرد ایالت‌ها و شهرای مختلف رو به هم بزرگترین پروژه زیرساخت بود در تاریخ آمریکا و واقعا می‌گن کشور رو عوض کرد انقدر که راحت شد از جایی به جای دیگه رفتن هم برای تجارت و هم برای توریسم خیلی فرصت‌های تازه درست شد کلا دوره آبادی بود دوره توسعه بود درآمد مردم زیاد شد و البته درآمد زیاد شد مثلا پولش به همه آمریکاییا نرسید دیگه یه گروهی همچنان در فقر زندگی می‌کردن


audio: MTL2-vBgMHI_0154.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مخصوصا از لاتینوها از سیاه‌پوست‌های آمریکایی اینا دوره خوبی نداشتن خیلیاشون اصلا مهاجرت کردن به شمال چون شغلی براشون دیگه نبود در جنوب که کشاورزی صنعتی شده بود تبعیض شغلی علیه سیاه‌پوستا بود به درآمد خوب نرسیدن و البته این فقری که بود می‌گم توجه عمومی نگرفت واقعا مردم بیشتر ترجیح می‌دادن و شاید هنوز هم می‌دن از رونق اقتصادی اون موقع صحبت بکنن


audio: MTL2-vBgMHI_0155.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و خیلی درباره کارایی که نکرد اون موقع حداقل صحبت نمی‌شد الان ولی صحبت می‌شه که مثلا در زمینه جنبش مدنی حقوق سیاهان و اینا آیزنهاور کار خاصی نکرد و این یکی از بزرگترین انتقادهاست در داخل آمریکا حداقل از آیزنهاور که چون همین آفریقایی‌تبارها اینا خیلی‌هاشون یه بخشی از اون گروهی بودن که نشانی از اون رونق و وضع خوب ندیدن شاید می‌گن این از این جایی می‌اومد که خود آیزنهاور از یه شهر کوچیکی می‌اومد


audio: MTL2-vBgMHI_0156.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
دوره کاریش هم بیشتر در ارتشی بود که شدیدا جداسازی شده بود خیلی درک واقعی و نزدیکی از اهمیت مسئله نژادی نداشت شاید ولی من دیدم حتی کسایی که خیلی تحسینش می‌کنن متعجبن که چرا در این زمینه کار رو اونقدری که ازش انتظار بود جلو نبرد یه چیز دیگری که در دوره آیزنهاور مهمه ولی خیلی به آیزنهاور مربوط نمی‌شه اینجا فقط به اشاره می‌گم شاید یه جای دیگه درباره‌ش صحبت کردیم مک‌کارتی هم مال دوره آیزنهاوره مک‌کارتی یه سناتور جنجالی بود


audio: MTL2-vBgMHI_0157.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که می‌گفت کمونیست‌ها جاسوس دارن تو آمریکا تو رده‌های بالای دولت و ارتش نفوذ دارن 205 تاشون رو من اسم‌شون رو تو لیستم


audio: MTL2-vBgMHI_0159.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مواخذه می‌کرد همه رو عملا همه رو می‌گفت گناهکارن مگر اینکه خلافش ثابت بشه و یک دوران خیلی تاریکیه دوران مک‌کارتیسم و اسمی هم شد برای خودش دیگه پدیده‌ای شد


audio: MTL2-vBgMHI_0160.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و اگه براتون جالبه کامنت بذارید لطفا که درباره‌ش یه ویدیوی کوتاهی بسازیم چون می‌گم الان درباره‌ش هنوز صحبت می‌شه که این رفتار رفتاریه که بعدا جاهای دیگه هم خیلی دیده شده دیگه که اتهامات بی‌اساس بزنن به کسانی بر اساس یه عقیده سیاسی اتهامات بی‌اساسی بزنن آب رو گل‌آلود بکنن که حالا بعدش خودشون ماهی خودشون رو بگیرن از آب مک‌کارتی البته خودش غرق شد واقعا تو اون آب گل‌آلودی که ساخته بود هم خودش غرق شد هم خیلی‌های دیگه رو غرق کرد


audio: MTL2-vBgMHI_0161.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
بگذریم به هر حال فقط اینو بگیم که مک‌کارتی مال همین دوره آیزنهاور بود شخصیت جالبی بود واقعا امیدوارم تونسته باشم منتقل کنم یه خرده حالا من اون چیزایی که برای من جالب‌ترش می‌کنه رو هنوز خیلی نگفتم ولی شخصیت جالبی بود واقعا رئیس‌جمهوری بود شاید بشه گفت از دوران قدیم


audio: MTL2-vBgMHI_0162.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
روزی 60 نخ سیگار می‌کشید می‌گن سال‌های زیادی خیلی زیاد قهوه می‌خورد روزی یکی دو تا کوکتل رو می‌گن می‌نوشید حتما حالا ایناش به کنار درباره روش تصمیم‌گیریش درباره اینا چیزاییشه که برا من جالب بود قبل از اینکه حتی بیشتر درباره کارنامه سیاسیش دقیق‌تر بدونم روش فکر کردنش به موضوع‌ها اینکه چطوری فاصله می‌گرفت از دور نگاه می‌کرد بعد دوباره می‌اومد فکر می‌کرد به تصمیم می‌رسید من خیلی چیزای جالبی درباره‌ش خوندم


audio: MTL2-vBgMHI_0163.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
سال‌ها پیش خونده بودم یه توصیه‌ای به کندی کرد تو ذهن من موند می‌گفت هر دفعه درباره موضوع مهمی می‌خوای تصمیم بگیری و مثلا دوتا گروه مشاورات نظرهای مختلفی دارن با اینا جدا جدا نشین مشورت بکن چون اون موقع آخرین کسی که دیدیش ممکنه که نظرش بیشتر روت اثر بذاره


audio: MTL2-vBgMHI_0164.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اونی که آخرین نفر می‌آد توی کاخ بیضی در کاخ سفید بهت مشورت می‌ده او ممکنه نظرش مهم‌تر بشه تو ذهنت چون تازه حرفشو بهت زده هر دو تای اینا رو دعوت کن توی اتاقت بشینن جلوی تو با هم مناظره کنن اینطوری اشکالات هر دو تا نظر رو بهتر متوجه می‌شی قطعا نظرها اشکالی داره هیچ تصمیمی راحت نیست اگر راحت بود رو میز رئیس‌جمهور آمریکا نیامده بود پایین‌تر حلش کرده بودن هیچی راحت نیست صفر و صد نیست


audio: MTL2-vBgMHI_0165.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه گزینه 80 درصد بهتر از یه گزینه دیگه نیست خیلی به هم نزدیکن خیلی ظرافت می‌خواد که گزینه درسته رو انتخاب کنی این خیلی توصیه جالبی بود به نظر من و با من مونده از چند سال پیش و اسم کندی رو گفتم یه چیز جالب دیگه هم بگم من اینو چند وقت پیش دیدم واقعا خیلی متعجب شدم یه فایله توی یوتیوب می‌تونید ببینید فایل صوتی در واقع تماس کندیه رئیس‌جمهور دموکرات آمریکا با آیزنهاور رئیس‌جمهور جمهوری‌خواهی که حالا دوره‌ش تموم شده


audio: MTL2-vBgMHI_0166.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
بازنشسته شده رفته خونه کندی بحران کوبا رو داره تماس تلفنی می‌گیره با آیزنهاور واقعا پیشنهاد می‌کنم بشنوید در واقع بهش می‌گه این موضوع می‌دونم برای شما موضوع مهمیه می‌خوام که بهت آپدیت بدم در جریان آخرین اخبار بذارمت و ازش مشورت می‌گیره فارغ از قضاوتی که من درباره این دو نفر دارم


audio: MTL2-vBgMHI_0167.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
مکالمه واقعا مکالمه احترام‌برانگیز و آموزنده‌ایه مخصوصا که می‌دونیم همچین خیلی طرفدار همدیگه هم اینا نبودن هیچ‌کدوم‌شون ولی واقعا نمی‌تونی به این فکر نکنی که وقتی اینو گوش می‌دی که خوش به حال کشوری و ملتی که آدم‌هایی رو که فکر می‌کنه بهترین هستن برای یه پست می‌تونه در اون پست در اون جایگاه ریاست‌جمهوری اینجاها بذاره و ببینه و بعد هم چه دورانی بوده اون دوره و چه ملتی بوده این ملت


audio: MTL2-vBgMHI_0168.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
که رئیس‌جمهور دموکراتش با رئیس جمهور جمهوری‌خواهش که قبل از اون بوده می‌تونن یه همچین مکالمه‌ای داشته باشن نظرش رو می‌تونه اونطوری بگیره خیلی واقعا به نظرم شنیدنیه الان نمی‌شه همچین چیزی رو تصور کرد احتمالا تو سیاست آمریکا ولی اینکه یه زمانی یه همچین فضایی بوده برا من هم خیلی جالب بود هم می‌گم واقعا احترام‌برانگیز بود الان به چی معروفه آیزنهاور؟


audio: MTL2-vBgMHI_0169.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه چیزی که بهش معروفه و یه خرده شاید عجیبه ماتریس آیزنهاوره همون که گفتم کلی از این ویدیوهای افزایش پروداکتیویتی و موفقیت و اینا درباره‌ش می‌سازن می‌گن برای وقتی که مثلا کلی کار ریخته رو سرت چطوری ببینی کدوم کار رو کی انجام بدی این ماتریس کمکت می‌کنه


audio: MTL2-vBgMHI_0171.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
یه سری کارا کارای مهمن یه جدولی می‌کشه می‌گه مثلا کارای مهم و فوری اینجا کار مهم و غیرفوری اونجا اون کاری که هم مهمه هم فوریه رو درجا باید بکنی کاری که غیرمهمه ولی فوریه رو باید واگذار کنی به یه کس دیگه کاری که مهمه ولی غیرفوریه رو باید یه زمانی بذاری براش تصمیم بگیری کاری هم که نه مهمه نه غیرفوریه رو کلا باید بذاری کنار این ایده جالبیه اگه جالبه براتون بگید یه ویدیو کوتاه هم درباره این بسازیم البته ماتریسه رو دیگران بعدا کشیدن


audio: MTL2-vBgMHI_0172.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ولی ایده‌ی فکر، اینطوری فکر کردن مال آیزنهاوره یه آخرین چیز دیگه‌ای هم که باید درباره آیزنهاور حتما بدونیم


audio: MTL2-vBgMHI_0174.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
این اصطلاحیه که آیزنهاور استفاده کرد توی سخنرانی خداحافظی ریاست‌جمهوریش این اصطلاح رو گفت و هنوزم که هنوزه می‌گم بهش ارجاع داده می‌شه بعد از این همه سال


audio: MTL2-vBgMHI_0175.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
In the councils of government we must guard against the acquisition of unwarranted influence، whether sought or unsought، by the military-industrial complex.


audio: MTL2-vBgMHI_0176.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
از اون حرفاییه که اون موقع خیلی‌ها نفهمیدن نفهمیدن اهمیتش هم شاید نفهمیدن یا جدی نگرفتن ولی در دهه‌های بعد خیلی‌ها گفتن که ما فهمیدیم که آیزنهاور داشت به چی هشدار می‌داد


audio: MTL2-vBgMHI_0178.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و این خطرناکه می‌گفت من خودم هم نقش داشتم توش در دوره جنگ سرد دوره‌ایه که پیمانکارای بخش نظامی شروع کردن به همکاری کردن یعنی پیمانکارای خصوصی با نهادهای نظامی شروع کردن کار کردن برای اینکه ما نیاز داشتیم به تکنولوژی‌های جدید و مثلا تولید بیشتر و این‌ها و این همکاری نتیجه‌ش این شده که یه بخش زیادی از صنعت وابسته شده به صنایع نظامی این یه بدعتی بوده که ما اون موقع آوردیم و ناراحت بود از این


audio: MTL2-vBgMHI_0179.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
می‌گفت این نباید ادامه پیدا کنه این پتانسیل فاجعه داره و هشدارش البته هشدار کارگشایی نبود آب ریخته رو می‌گن نمی‌شه به جوب برگردوند واقعا هم نشد و هنوزم که هنوزه یه بخش زیادی از آمریکا وابسته‌ست اقتصادش به صنایع نظامی


audio: MTL2-vBgMHI_0180.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و بعدا هم اثراتش رو واقعا خیلی وقتا دیدیم که چطوری تو تصمیمای سیاسی توی آمریکا اثر می‌گذاره بسیار مهمه


audio: MTL2-vBgMHI_0182.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
آیزنهاور وارد ادبیات سیاسی جهان کرد تا جایی که من می‌دونم و با نگاه انتقادی وقتی به سیاست آمریکا نگاه می‌کنن خیلی‌ها سراغ این قسمت می‌رن نظامی‌گری هم خب اونجا شاید بیشتر از قبل وارد فرهنگ آمریکایی شد


audio: MTL2-vBgMHI_0183.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
و دیگه جنگ مثلا شد یه راه‌حل دم دستی برای مشکلاتی که شاید راه‌حل‌های عمیق‌تر و بهتری لازم داشتن و جالبم هست دیگه یادمون باشه این هشدار رو کسی داد که اصلا سابقه‌ش نظامی بود که ارتش رو خیلی قدرتمند کرده بود و این برمی‌گرده احتمالا به همون چیزی که گفتیم ارتش رو قدرتمند می‌خواست ولی اهل مداخله نبود


audio: MTL2-vBgMHI_0184.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
منتها خب وقتی که ارتشت اونقدر قوی می‌شه و منافع بیزینسی بهش گره می‌خوره دیگه جانشینان شما در دوره‌های بعدی ممکنه دیگرانی باشن که خیلی هم مشکل نداشته باشن یا حتی مشتاق هم باشن که ازش استفاده کنن بگذریم چه جور رئیس‌جمهوری بود واقعا؟ من یه مقداری سختم بود که بخوام یه فکر یک‌پارچه‌ای درباره کارنامه آیزنهاور داشته باشم حالا درباره همه رئیس‌جمهورهای آمریکا سخته یا همه رهبران مهم دنیا شاید سخته درباره ایشون سخت‌تره


audio: MTL2-vBgMHI_0185.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اثری که روی ایران داشت و فکر می‌کنم روی سرنوشت ما داشت واقعا شاید درباره همه رئیس‌جمهورهای آمریکا حداقل بعد از روزولت بشه اینو گفت که رو زندگی ما اثر داشتن منتها درباره بعضیاشون مثل آیزنهاور، مثل کارتر این اثر خیلی مستقیم‌تر و خیلی شدیدتره آیزنهاور رئیس‌جمهوریه که عملیات آژاکس رو تاییدش رو داد در یادداشت‌های خود آیزنهاور هم هست که این کاری که ما در ایران کردیم اگر خبرش در بیاد آبرویی برای ما اونجا نمی‌مونه و همینم شد


audio: MTL2-vBgMHI_0186.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اثری که روی جامعه ایران گذاشت خیلی بادوام و پرهزینه از کار درآمد و این کار رو برا من سخت می‌کنه به خاطر اینکه خیلی چیزا در داستان آیزنهاور هست که من می‌پسندم


audio: MTL2-vBgMHI_0187.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
درباره روش فکر کردنش، تصمیم گرفتنش کارا رو واگذار کردن به دیگران و بعد می‌بینم خب اصلا این داستان 28 مرداد داستان تصمیم‌گیریش درباره ایران شاید از اون بخشایی بوده که کارا رو واگذار کرده به دیگران شاید اینم یه بخشی از همون تصمیم‌گیری آیزنهاوره که کار رو رسونده به همین نتیجه‌ای که می‌گم برای من خوشایند نیست شاید یه بخشی از همینه که در یه کارهایی نظر حزب جمهوری‌خواه رو بر نظر خودش زیادی برتری داده بود مثلا در تشکیل کابینه


audio: MTL2-vBgMHI_0188.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
شاید اشتباه کرده بود می‌دونستم نیکسون که معاونش بود مثلا انتخاب آیزنهاور نبود پیشنهادهای خودش آدمای دیگری بودن از صنعت منتها حزب نیکسون رو می‌خواست آیزنهاور هم پذیرفت درباره وزارت خارجه هم دالاس می‌گن انتخاب اول آیزنهاور نبود


audio: MTL2-vBgMHI_0190.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اینا نقش مهمی داشتن در عملیات خارجی آمریکایی‌ها در ایران در گواتمالا و در جاهای دیگه مسئولیت البته قطعا با آیزنهاوره مسئله من قضاوت درباره مسئولیتش نیست مسئله‌ای این بود که بفهمم چرا این آدم اون تصمیم‌ها رو گرفت درباره این کشورها و کلید فهمیدنش شاید اینه که حواس‌مون باشه که خیلی از این پروژه‌ها


audio: MTL2-vBgMHI_0194.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
اعتبارش رو می‌دیم به آیزنهاور، به رئیس جمهور این رو هم باید امتیازش رو هر چی که از نظرمون هست مثبت یا منفی به نظرم به پای ایشون بنویسیم هشت سال رئیس‌جمهور بود


audio: MTL2-vBgMHI_0195.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
ولی به نظر می‌رسه امروز بیشتر دوره فرماندهیش در جنگ و رهبریش در ناتوئه که در خاطره‌ها مونده و ازش حرف زده می‌شه تا ریاست‌جمهوری و اینم خیلی جالبه دیگه که اوج دوره کاری یه نفر کاری باشه که قبل از اینکه رئیس‌جمهور آمریکا بشه کرده و اینم برمی‌گرده به اینکه دوره ریاست‌جمهوری کم‌ماجرا و کم‌درامایی داشت و البته به اینم برمی‌گرده که فرماندهی ارشد قوای متفقین و رهبری ناتو


audio: MTL2-vBgMHI_0196.opus
source: youtube
source_id: MTL2-vBgMHI
invalidation: VALID
text:
چه جایگاه بالایی داره در ذهن دنیا و در ذهن آمریکایی‌ها الان هم به چیزهایی که درباره‌ش نوشتن و می‌نویسن و می‌سازن نگاه کنیم می‌بینیم که وزن دوره جنگ در بیوگرافی‌هاش بیشتره تا اون دوره مثلا نسبتا کم‌تلاطم دهه پنجاهی که رئیس‌جمهور بود خیلی ممنون که ویدیو رو دیدید من علی بندری هستم این ویدیو کانال یوتیوب بی‌پلاسه


audio: jNQRzavM1Y0_0001.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روسیه رو که امروز نگاه می‌کنیم چی می‌بینیم؟ یک کشور بزرگ می‌بینیم یک کشور خیلی خیلی بزرگ می‌بینیم و قدرتمند که از جایگاه خودش در دنیا راضی نیست تاریخ روسیه رو که نگاه کنی می‌بینی زمان تزارها هم همین بوده تاریخ جدیدترشون زمان جمهوری سوسیالیستی شوروی هم در قرن بیستم همین بوده که الان روسیه پوتین هست


audio: jNQRzavM1Y0_0002.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
هر سه‌تای اینا هم توش یک رهبر قدرتمند فردی ظاهر شده بعد از مدتی اگر هم از اول نبوده بعد از یه مدتی اینطوری شده یا تزار بوده، یا استالین بوده، یا پوتین بوده


audio: jNQRzavM1Y0_0004.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
این پوتین خیلی رهبر متفاوتیه از استالین ولی تو همون کاخ استالین نشسته تو همون آفیس داره کار می‌کنه تشریفاتش رو که می‌بینی سخته واقعا که یه بار از ذهنت نگذره که این تزاره یا رئیس‌جمهوره که تو این کاخ داره زندگی می‌کنه و کار می‌کنه


audio: jNQRzavM1Y0_0005.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
حالا اینا که ظاهر کاره در باطن، در تصمیم‌گیری‌ها، در شکل نگاه کردن‌ها هم یه چیزایی هست که واقعا برای فهمیدن روسیه امروز مثل خیلی جاهای دیگه یه قدم خیلی مهم دونستن حداقل حدودی تاریخشه


audio: jNQRzavM1Y0_0006.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از اینا گذاشته روسیه در تاریخ ما هم حداقل در این 200 سال گذشته نقش خیلی مهمی داشته نقش خیلی خیلی مهمی داشته همسایه ایرانه


audio: jNQRzavM1Y0_0007.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
همسایه قدرتمندی هم هست بیشتر این دوره رو همسایه خیلی قدرتمندی بوده و با همه این‌ها من تقریبا چیز خاصی از داستان این کشور نمی‌دونم یعنی نمی‌دونستم تا وقتی که برای این ویدیو شروع کردیم تحقیق کردن حالا این یه ساعت می‌خواد این کار رو بکنه یعنی امیدوارم این کار رو بکنه که یه خلاصه‌ای از داستان روسیه به ما بده یه دیدی پیدا کنیم که داستان روسیه چی بوده؟ و با چه پیش‌زمینه‌ای روسیه وارد قرن بیستم شده؟


audio: jNQRzavM1Y0_0008.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
پس داستان روسیه رو می‌خوایم بگیم از اول اول تا اول جنگ جهانی اول یک تاریخ پر از قصه یک تاریخ جالب هزار ساله که ما البته فقط یک سری از وقایع مهمش رو و یه سری آدمای خیلی مهمش رو بهشون می‌پردازیم برای گرفتن یک تصویر کلی چون کشوریه که برای دنیا مهمه برای ما خیلی خیلی مهمه


audio: jNQRzavM1Y0_0010.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بیشترشون اون چیزی که امروز هویت روسیه رو درست می‌کنه چند تا پایه اصلی داره چند تا مشخصه داره سه‌تاش اینان


audio: jNQRzavM1Y0_0012.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
چیزای دیگه‌ای هم هست بهش می‌رسیم حالا منتها یه نگاه اول بکنیم به همین سه‌تا ارتدوکس، اروپایی، اسلاویک ببینیم اینا یعنی چی؟ این سه تا بخش هویت روسی رو ببینیم بهمون کمک می‌کنه که روسیه رو بهتر بفهمیم یا نه؟


audio: jNQRzavM1Y0_0016.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از آلاسکاست تا فنلاند اما این وسعتشه جمعیتش کجا زندگی می‌کنن؟ کجاها متمرکزن بیشتر؟ تو این منطقه همین امروز هم اینطوریه که از جمعیت روسیه واقعا یه بخش بزرگیش اینجا دارن زندگی می‌کنن


audio: jNQRzavM1Y0_0017.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
قدرت سیاسی هم مرکزش اینجاست پس ما هم داستان رو از همینجا شروع بکنیم مهم‌ترین بخش تاریخ روسیه این منطقه‌ست از یه نظرهایی از نظر سیاسی حداقل


audio: jNQRzavM1Y0_0018.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از اینجایی که امروز بهش می‌گیم روسیه و تا قبل از حمله مغول اینجا رو توش قبایل کوچ‌نشین زندگی می‌کردن قبایل کوچ‌نشین بودن دولت متمرکزی وجود نداشت در اروپای بعد از سقوط امپراتوری روم یعنی قرن‌های پنج تا ده میلادی، دوره مهاجرت بزرگ


audio: jNQRzavM1Y0_0019.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اسلاوها آمدن اینجا اسلاوها مردمانی از جوامع قبیله‌ای خودشون کم‌کم اینا در دو سه قرن یه بخش‌های زیادی از اروپای مرکزی و اروپای شرقی رو توش ساکن شدن تو یه محدوده‌ای که از غرب می‌رسه به رودخونه البه البه‌ای که از کنار هامبورگ می‌گذره ما توی اپیزود تاریخ آلمان درباره‌ش صحبت کردیم از جنوب می‌رسه به آلپ


audio: jNQRzavM1Y0_0020.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و از اونور بالکان و از شرق هم می‌رسه به ولگا، رودخونه ولگا مرزهای جغرافیایی در واقع سفتی داشت اینجا جاییه که اسلاوها زندگی می‌کردن باز دوباره نقش این رودخونه‌ها رو دارین می‌بینین این رودخونه‌هایی که ما توی تاریخ آلمان هم قصه‌شون رو تعریف کردیم اسلاوها تو این منطقه اومدن سه قسمت هم شدن یه گروهی‌شون رفتن شمال یه گروهی رفتن به غرب یه گروهی هم به شرق نژادی و زبانی اینا یکی بودن


audio: jNQRzavM1Y0_0026.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جنوب سن‌پترزبورگ امروز، غرب روسیه امروز اینجا یه چیزی شروع شد که ما مثلا می‌گیم الان تاریخ روسیه به عنوان یک کشور ملت روس از اینجا شروع می‌شه


audio: jNQRzavM1Y0_0027.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از همینجا مردم این منطقه بودن از همین دوره‌ها که به خودشون گفتن روس قبایلی بودن از اسلاو و نوردیک اسم سرزمینش رو گفتیم گذاشتن روس پس روس‌های اولیه اسلاو‌ها بودن اسلاوهای شرقی بودن اسلاوهای جنوبی بعدا شدن بالکان امروز بلغارستان و بوسنی و صربستان و کرواسی و اینا اسلاوهای غربی هم چک و لهستان و دیگران ما اینجا حالا کارمون با همین اسلاوهای شرقیه


audio: jNQRzavM1Y0_0028.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که شدن مردمان روس محل استقرارشون کجاست؟ همین اوکراین و غرب روسیه امروز کی‌یف یکی از شهرای مهم‌شونه اسم دولتی هم که درست می‌کنن رو می‌ذارن کی‌یف اند روس


audio: jNQRzavM1Y0_0029.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از قرن‌های سیزدهم اینا در غرب روسیه در بلاروس و اوکراین امروز اگه رو نقشه نگاه بکنیم اونجاییه که این دولت جدید شروع می‌شه کی‌یف اند روس مسیر بازرگانی هم هست وسط مسیر بازرگانی امپراتورهای شمال اروپا و اسکاندیناویه با امپراتوری‌های شرق بیزانس و ایران و این‌ها همسایه مهم دیگرشون خزرها هستن


audio: jNQRzavM1Y0_0030.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
راه درآمدشون هم از تجارته و از محافظت کردن از همین راه‌های تجاری بین این‌ها چی تجارت می‌شه اون موقع اینجا؟


audio: jNQRzavM1Y0_0033.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و برده تجارت می‌شه در همین مراودات با همسایه جنوبی‌شون بیزانس هم هست که اینا مسیحی می‌شن و اصلا دین رسمی‌شون رو می‌کنن ارتدوکس بیزانس امپراتوری روم شرقیه امپراتوری قدرتمند رومه که وقتی امپراتوری روم غربی رفت اینا بودن تا هزار سال بعدش هم بودن قبل از اینکه عثمانی‌ها بیان استانبول رو بگیرن پایتخت امپراتوری بیزانس در قسطنطنیه بود


audio: jNQRzavM1Y0_0034.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ماجرای ارتدوکس شدن روس‌ها هم جالبه یعنی هم جالبه هم روی اون چیزی که روسیه بعدها بهش تبدیل شد اثرگذاره اینا تا قبلش پگانیست بودن یعنی چندخدایی و فاز بت‌پرستی و این‌ها داشتن مثل همونطوری که رومی‌ها داشتن قبل از اینکه مسیحی بشن بعد در شرایطی که همسایه‌هاشون هر کدوم یکی از ادیان خداپرستی رو داشتن فرانک‌های غرب


audio: jNQRzavM1Y0_0037.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
درباره خزرها این ویدیو رو پیشنهاد می‌کنم ببینین اینا جزو معدود یهودی‌هایی هستن که نژادشون یهودی نیست یعنی ترک بودن و یهودیت رو پذیرفتن به عنوان دین‌شون بعدا همینا رو بعضیا می‌گن اینا شدن یهودی‌های اشکنازی


audio: jNQRzavM1Y0_0039.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و امپراتوری بیزانس هست که ارتدوکسه با این‌ها داره این دولت کی‌یف اند روس مبادله می‌کنه بیشتر از همه هم با امپراتوری بیزانس


audio: jNQRzavM1Y0_0041.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بیشتر اروپا از کلیسای رم تبعیت می‌کنن روس‌ها می‌رن به سمت قسطنطنیه به سمت استانبول به سمت کلیسای ارتدوکسی که در قسطنطنیه مرکز داره همینم باعث می‌شه یه اختلاف‌هایی هم پیدا بشه بین روسیه که حالا ارتدوکس شده و همسایه غربیش که کاتولیکه یعنی لهستان مثل خیلی جاهای دیگه می‌بینیم انتخاب مذهب پیروی کردن از کلیسای بیزانس


audio: jNQRzavM1Y0_0042.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
برا خودشون یه عامل وحدت‌بخشی می‌شه برای خود روس‌ها کمک می‌کنه یک هویت متحدی درست بکنن برای خودشون و یه مرزبندی هم درست بکنه با همسایه‌شون چون تو اون قلمرویی که داره تحت عنوان روسیه شناخته می‌شه قبایل مختلفی هستن فرهنگ‌های متفاوتی هستن الان دیگه اونجا نه زبان مشترک هست نه پیشینه قومی مشترکی هست این ارتدوکس شدن می‌شه یک چسبی برای هویت‌شون


audio: jNQRzavM1Y0_0043.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بعدش هم پادشاه‌شون ولادیمیر می‌ره با خواهر امپراتور بیزانس ازدواج می‌کنه و غسل تعمید و مسیحی می‌شه و یه فرمانی هم می‌ده می‌گه همه ساکنان کی‌یف برن توی رودخونه غسل تعمید جمعی همه چیز می‌شن همه ارتدوکس می‌شن یه گروهی هم از نظامی‌های روسیه رو می‌فرسته برای امپراتوری بیزانس در جنگ‌های داخلی کمک‌شون بکنه مثلا از کلیسای ارتدوکس محافظت بکنه


audio: jNQRzavM1Y0_0044.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
خیلی خلاصه جدی می‌شن در این ارتدوکس بودن‌شون بعد یک قانون اساسی می‌نویسن برا روسیه می‌شه اولین قانون اساسی روسیه اون قانون اساسیه هم خیلی روحیه بیزانسی توش هست از آداب‌ورسوم اسلاوهای شرقی یه خرده دورشون می‌کنه و بیشتر و بیشتر ارتدوکسی‌شون می‌کنه هویت‌شون رو ارتدوکسی می‌کنه پس چی دیدیم؟ دیدیم که داستان روسیه روس‌ها از قرن نهم شروع شد


audio: jNQRzavM1Y0_0046.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یک کنفدراسیونی در واقع از قبایل اسلاو به کمک وایکینگ‌ها در اتحادی با وایکینگ‌ها اونجا درست شد به خودشون گفتن مردمان روس در قرن دهم هم این‌ها مسیحی ارتدوکس شدن بعد در قرن یازده اینا یه دوره‌های طلایی هم داشتن بعد از اینکه این قانون اساسی رو نوشتن رونق گرفت کارشون و این‌ها


audio: jNQRzavM1Y0_0048.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
مغول‌ها آمدن و طومار این‌ها رو هم مثل هر کس دیگه‌ای که سر راه‌شون بود در هم پیچیدن این اتفاقیه که جاهای دیگه هم دیدیم دیگه هم اومدن مغول‌ها رو جاهای دیگه دیدیم هم اینو دیدیم که هر جایی یه عصر طلایی دارن بعدش خیلی وقتا یه دوره آشوبی پیش می‌آد سرزمینی که یکپارچه بوده تیکه تیکه می‌شه اینجا هم همین اتفاق افتاد اینطوری هم شد که همزمان هم شد با آمدن مغول‌ها اوایل قرن 13 اولین باری بود که مغول‌ها آمدن اومدن اینجا


audio: jNQRzavM1Y0_0049.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با بیشتر شهرهای اینا همون کاری رو کردن که با بقیه‌ی اوراسیا کرده بودن گرفتن و خراب کردن و نابود کردن و اینا یه قرن و نیمی هم اینجا بودن منتها اینجا حکومت نکردن اومدن از این حاکم‌های محلی که اینجا بودن شروع کردن خراج گرفتن


audio: jNQRzavM1Y0_0051.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
تا اواخر قرن چهارده اینجا از 1380 حاکم مسکو می‌گفتش که من دیگه خراج نمی‌خوام به مغول‌ها بدم یه خرده هم مغول‌ها امپراتوری‌شون ضعیف شده بود اینم احساس می‌کرد که زورش می‌رسه دیمیتری ایوانوویچ


audio: jNQRzavM1Y0_0052.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
دیمیتری ایوانوویچ دنسکی ایشون اصلا با مغول‌ها درگیر می‌شه و برنده هم از این جنگ می‌آد بیرون تو کلیسای ارتدوکس اصلا به عنوان قدیس هم شناخته می‌شه الان ایشون


audio: jNQRzavM1Y0_0055.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جانشینان ایشون سال‌ها بعد شروع کردن قلمرو رو از همین مسکو گسترده‌تر کردن نووگورود رو گرفتن و بعدا هم حکومت روسیه رو تاسیس کردن به مرکزیت همین مسکو حالا قلمرو اون روسیه‌ای که اونا درست کردن با این سرزمینی که ما امروز می‌شناسیم به عنوان روسیه خیلی فرق می‌کنه ولی اسمش روسیه‌ست


audio: jNQRzavM1Y0_0056.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
مردمانی که داره بهش حکومت می‌کنه اغلب روسن و مرکز قدرتش هم دیگه نه در نووگوروده نه در کی‌یفه دیگه در مسکوئه


audio: jNQRzavM1Y0_0059.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که بعدا حالا قیصر هم بهش می‌گن آلمان‌ها بهش قیصر می‌گن یا ما هم تو فارسی قیصر استفاده می‌کردیم گاهی منتها حالا هنوز خیلی جدی نیست گاهی فقط می‌گن دارن مزه مزه می‌کنن یه تن می‌زنن ببینن که این لقب تزار بهشون چقدر می‌آد چندتایی از اینا همینطوری می‌آن و می‌رن و کم‌کم قلمرو هم یه خرده‌ای بزرگ می‌کنن و گسترش می‌دن تا اینکه یکی‌یشون می‌میره و پسرش که باید فرمانروا بشه بجاش سه سالش بیشتر نیست


audio: jNQRzavM1Y0_0063.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اسمش چرت رو از سر آدم می‌پرونه واقعا عکسش که دیگه اصلا یه کاری می‌کنه که خبردار واستی ایشون گفتیم وقتی که امپراتور می‌شه سه سالشه سه سالشه


audio: jNQRzavM1Y0_0064.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یه شورای چی چی درست می‌کنن که اداره امور بکنه و این‌ها تا 1547 که ایشون می‌شه حدودا 17 سالش می‌گه من دیگه آماده‌ام برای فرمانروایی می‌آد و یه خرده هم با این اشرافی که در زمان کودکی تحویلش نمی‌گرفتن خرده حساب داره می‌ده اینا رو شکنجه می‌کنن و این‌ها کارهای مهمش این‌ها نیست ایشون آدم خیلی مهمیه در تاریخ روسیه و تاریخ اروپا


audio: jNQRzavM1Y0_0066.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
به جز این خیلی هم گسترش داد روسیه رو در زمان ایشون بود که روس‌ها از جنوب آمدن تا آستراخان و کازان یعنی خیلی نزدیک شدن به دریای خزر و به مرزهای ایران صفوی هرچند هم‌مرز ایران نشدن در زمان ایوان مخوف ولی پیشروی جنوبی زیاد داشتن از شرق رفتن رفتن تا سیبری رفتن سیبری رو گرفتن در اواخر قرن 16 سیبری به چه درد می‌خوره؟ چه اهمیتی داره سیبری؟


audio: jNQRzavM1Y0_0067.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اون موقع هنوز معادنش کشف نشدن البته سیبری بعدا که معادنش کشف شدن خیلی مهم‌تر هم شد اون موقع جذابیتش به حیوان‌های سردسیریه که اونجا هستن و تجارت پرسود خز و با همه این فتوحاتی که ایشون داشت این ایوان مخوف همین اولین کسی هم بود که دیگه رسما گفت من تزار هستم


audio: jNQRzavM1Y0_0068.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
زار یا تزار از اون موقع شد لقب پادشاه روسیه بعد هم قدرت اشراف رو کمتر کرد قدرت خودش رو مطلقه کرد دیگه اشراف هم نظارتی نمی‌تونستن به کار تزار داشته باشن البته پسرش رو هم مثلا انقدر با میله زد که مرد بی‌خود که نگفتن ایوان مخوف یک چشمه مخوف بودنش رو هم باید می‌گفتیم حالا هم دستاوردهاش خیلی بیشتره هم جلوه‌های مخوف بودنش خیلی بیشتره


audio: jNQRzavM1Y0_0070.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اینا حرف زیاد می‌شه زد ولی ما می‌خوایم سریع‌تر از اینا الان رد بشیم نمای کلی رو می‌خوایم ایشون 1584 مرد بعد یه دوره‌ای پسرش شد تزار روسیه بعد از این دیگه این پسرش پسری نداشت بعد از مرگش سر جانشینی اختلاف شد درگیری شد یه دوره‌ای شوهر خواهرش حاکم شد بعد اینم مرد زنش و پسرش هم کشته شدن دیگه سلسله روریک جمع شد


audio: jNQRzavM1Y0_0071.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جمع شد یک دوره‌ای درگیری و هرج‌ومرج اینا داشتن که کی تزار بشه کی نشه؟ یه خرده شرایط درهم برهمی می‌شه در روسیه همین دوره یه قحطی بزرگ هم می‌شه و خیلی شرایط آشفته‌تر می‌شه همسایه‌های روسیه از این وضع استفاده می‌کنن لهستان تا مسکو پیش می‌آد سوئد می‌آد می‌ره نووگورود رو می‌گیره به این دوره می‌گن دوره‌ی دشواری‌ها


audio: jNQRzavM1Y0_0073.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جنگ داخلی بود واقعا لهستانی‌ها که اصلا اومده بودن مسکو رو گرفته بودن می‌خواستن پسر پسر پادشاه لهستان رو بذارن حاکم مسکو که نه تنها پسر پسر پادشاه لهستان بود بلکه کاتولیک بود واقعا این دشواری بزرگی حساب می‌شد برای روس‌ها


audio: jNQRzavM1Y0_0074.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
دیگه قیام کردن روس‌ها قیام کردن مقاومت کردن خیلی هم‌پیمان شدن و لهستانی‌ها رو بیرون کردن در 1612 و خیلی این لحظه مهمیه در تاریخ روسیه مجسمه رهبران این حرکت الان در میدان سرخ مسکو هست


audio: jNQRzavM1Y0_0077.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
الان با چند تا کلمه کلیدی می‌تونیم بفهمیم که چه دنیایی بوده 1612 کانال رو که می‌گیم سابسکرایب کنین برای اینه که ویدیوها رو همه رو بتونین ببینین و وقتی ویدیوها رو همه رو ببینیم اون‌وقت این تصویری که داریم از تاریخ می‌سازیم کنار هم خیلی کامل‌تر می‌شه دیگه وقتی می‌گیم 1612 می‌فهمیم آها اون موقعی که پس روس‌ها لهستانی‌ها رو بیرون کردن همون موقعیه که آمریکایی‌ها در واقع انگلیسی‌ها رفتن در آمریکا


audio: jNQRzavM1Y0_0079.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
سال‌های هزار و ششصد و کم همون موقعیه که شاه‌عباس صفوی در ایران بود در اوج قدرت بود اصفهان رو داد ساختن


audio: jNQRzavM1Y0_0080.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
همون موقعیه که کمپانی هند شرقی رو درست کردن انگلیسی‌ها و اومدن شروع کردن توی هند کار کردن حالا ما ویدیوهای دیگه هم داریم برای کل قرن 17 و این‌ها ولی سابسکرایب کردن این خوبی رو داره که این تصویر تاریخ کم‌کم تو ذهن‌مون کنار هم این‌ها شکل می‌گیره


audio: jNQRzavM1Y0_0081.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بگذریم بعد از اینکه این خاندان روریک تمام شد و دوره دشواری‌ها هم تمام شد لهستانی‌ها رو هم بیرون کردن خاندان پادشاهی جدیدی در روسیه آمد سر کار به نام رومانوف‌ها خاندان رومانوف و اینا تا 300 سال بعدش یعنی تا انقلاب روسیه در قرن بیستم سر کار بودن


audio: jNQRzavM1Y0_0082.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با جنگ هم نیامدن یعنی اشراف و اینا جمع شدن نوه خواهر ایوان چهارم رو انتخاب کردن به عنوان تزار ایشون هم 16 سالش بود خیلی هم ادعای سلطنت نداشت برا همین گزینه مناسبی به نظرشون آمد که اینو می‌ذاریم تزار اشراف اینطوری فکر کردن و خودمون روش نفوذ داریم چون نوه خواهر ایوان هم بود حالا یه نسبتی با اون داشت ولی از خانواده روریک حساب نمی‌شد رومانوف بود


audio: jNQRzavM1Y0_0083.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و از اینجا به بعد دیگه تزارهای روسیه از خانواده رومانوف بودن یعنی از اوایل قرن 17 تا 1917 که پایان سلطنت تزارهاست و بلشویک‌ها می‌آن سر کار از این نظر تاریخ روسیه خیلی جالبه به نظرم خیلی کم‌ماننده که فقط انگار دوتا خاندان حکومت کردن بر این ملت تا وقتی که پادشاهی داشتن روریک‌ها از قرن 9 تا 13 بعد حالا یه مدت مغول‌ها و جانشینان‌شون و


audio: jNQRzavM1Y0_0084.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که اینا هم‌مرز و هم‌زبان با ایلخانان ایرانن تقریبا بعد از اوایل قرن 17 رومانوف‌ها آمدن سیصد سال هستن تا 1917


audio: jNQRzavM1Y0_0085.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
هستن رومانوف‌ها و خیلی هم دوره موثری دارن دیگه طبیعتا این روسیه‌ای که ما امروز می‌شناسیم خیلی خیلی در واقع ساخته شده دوران رومانوف‌هاست دقت کنیم وقتی رومانوف‌ها آمدن هم عثمانی هم صفویه بیشتر از یه قرنه که حاکم شدن بر ایران و ترکیه بیشتر از یه قرنه قدرت‌های منطقه اوراسیا هستن و یه دوره‌ای از تاریخ روسیه رو شروع کردن حالا رومانوف‌ها که ما باهاش آشناتر هم هستیم


audio: jNQRzavM1Y0_0087.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با قدرت اروپایی شدن روسیه و با حالا شاید کاترین کبیر و با هرمیتاژ و با رونق و درخشش فکری فرهنگی روسیه و این صحبت‌ها بعدش هم این روسیه‌ای که بزرگتر شد و قوی‌تر شد و تا مرزهای ایران آمد و اینا روسیه‌ای که اروپایی‌تر شد روسیه‌ای که با ناپلئون جنگید اینا همه روسیه دوران رومانوف‌هاست


audio: jNQRzavM1Y0_0088.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از اون طرف هم روسیه‌ای که جامعه کشاورزیش اینطوری شکل گرفت که حالا می‌گیم که چه مشکلاتی داشت چه ویژگی‌هایی داشت که خاصش کرد در اروپا و بعد انقلاب سوسیالیستی در اینجا اتفاق افتاد اونم محصول باز دوره رومانوف‌هاست داریم درباره حکومت 300 ساله صحبت می‌کنیم که روی یک همچین کشوری حکومت می‌کرده که از ژاپن کشیده شده بوده تا اسکاندیناوی تا آلمان چند دقیقه وقت بگذاریم


audio: jNQRzavM1Y0_0089.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
این رومانوف‌ها رو هم یک دیدی ازشون بگیریم هم به نظرم خیلی جذابه همین که خیلی مفیده و بعدها به دردمون خواهد خورد یکی از کارای مهمی که همون اوایل حکومت تزارها انجام شد این بود که کشاورزها رو بردن توی یک سیستمی شبیه برده‌داری چطوری؟ مردم کشاورز بودن دیگه بیشتر جامعه کشاورزی می‌کردن در روسیه رومانوف‌ها همون اوایل در قرن 17 یه قانونی گذاشتن


audio: jNQRzavM1Y0_0090.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که دهقان‌ها رو می‌کرد رعیت یعنی چی؟ یعنی کشاورزی رو همون زمینی بود که داشت روش کار می‌کرد وصل بود بهش طبقه‌ش رو دیگه نمی‌تونست عوض کنه طبقه‌ش رو نمی‌تونست عوض کنه که هیچی جاش هم نمی‌تونست عوض کنه دهقان‌زاده می‌شد دهقان و می‌موند دهقان رو همون زمینی که پدرش کار می‌کرد رعیت در اختیار ارباب صاحب‌زمین بود 80 درصد جمعیت یه بخش قابل ملاحظه‌ای از حقوق‌شون رو


audio: jNQRzavM1Y0_0093.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
شبیه برده‌داری در آمریکا منتها خب شما می‌رفتی آمریکا از قیافه معلوم بود کی برده‌ست کی اربابه احتمالا دیگه برده‌ها همه سیاه بودن


audio: jNQRzavM1Y0_0095.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ارباب هم سفیده روسه بعد انقدر هم زمین‌ها واحدهای بزرگیه انقدر ارباب اصلی صاحب زمین دوره در مسکو نشسته در سن‌پترزبورگ نشسته اصلا اینا اینا رو نمی‌شناسن از نظر حقوقی خلاصه سیستم متفاوتیه


audio: jNQRzavM1Y0_0097.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ولی در عمل خیلی شبیه همه و خیلی هم تاثیر عمیق و ماندگاری داشت این سیستم ‌دویست‌وخرده‌ای سال در جامعه روسیه بود و تا حد زیادی این هم مشارکت کرد در شکل دادن فرهنگ و هویت روسی این نشونه‌ای هم هست از اون ساختار سلسله مراتبی جامعه دیگه اون تصویری که از روسیه تو ادبیات کلاسیک روسی مثلا دیدیم ادبیات قرن نوزدهم مخصوصا که حالا


audio: jNQRzavM1Y0_0100.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یکی از کارهای رومانوف‌ها این بود سیستمی بود که بود در روسیه تا نیمه قرن نوزدهم تا 1861 این رو بیایم از چند تا از تزارهای مهم روسیه حرف بزنیم اونطوری شاید بهتر بتونیم بفهمیم اول پتر کبیر پتر کبیر هم یکی از تزارهای خیلی معروف تاریخ روسیه‌ست


audio: jNQRzavM1Y0_0101.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و نقش خیلی مهمش در اینه که روسیه رو انداخته تو مسیر مدرن شدن و اصلاحات چون روسیه هم از اونجاهایی نبود که مدرنیته توش اتفاق بیفته دیگه از یه جایی روس‌ها رفتن به سمت مدرن شدن و یک سری اصلاحاتی کردن


audio: jNQRzavM1Y0_0102.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و معمولا اون پادشاهی که اعتبار شروع این کار رو در روسیه بهش می‌دن پتر کبیره روسیه تا اون موقع اینطوری که من فهمیدم بینابینی خودش رو تعریف می‌کرده بین شرق و غرب یک پلی باشه


audio: jNQRzavM1Y0_0104.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کی بود این؟ اروپا هم وسط عصر روشنگریه پتر کبیر خودش هم آدمیه که از بچه که بوده توی محله آلمانی مسکو بزرگ شده آخر قرن 17 به قدرت رسیده


audio: jNQRzavM1Y0_0106.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ما درباره پادشاه‌های ایران که صحبت کردیم گفتیم اولین پادشاه‌های ایران که غرب رو دیدن کی بودن میانه قرن نوزدهم بودن هزار و هشتصدوخرده‌ای بودن ایشون 1694 رفت غرب


audio: jNQRzavM1Y0_0107.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و البته خب روسیه جغرافیایی هم خب می‌دونیم خیلی اروپایی حساب می‌شد مخصوصا همون جاهاییش که خیلی تمرکز قدرت توش بوده آدم کنجکاوی هم بوده


audio: jNQRzavM1Y0_0108.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یه هدفش هم اصلا تو همین سفرها این بود که برای مقابله با عثمانی رقیب منطقه‌ایش متحد پیدا کنه رقیب منطقه‌ای روسیه عثمانیه دیگه که الان تو این موقع دیگه جانشین بیزانس شده


audio: jNQRzavM1Y0_0109.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و البته می‌دونه که غرب داره در زمینه تکنولوژی و علم و تجهیزات نظامی و اینا پیشرفت می‌کنه و همون موقع هم مشخصه که از روسیه خیلی جلوتره می‌خواد بره اینا رو هم یاد بگیره یه چیزایی از توش برداره بیاره تو روسیه پیاده کنه می‌ره آلمان تو این مسافرت می‌ره انگلیس تو یه مسافرت بعد از این سفر کشتی‌سازی روسیه راه می‌افته اولین روزنامه روسیه چاپ می‌شه مدرسه درست می‌شه تو روسیه برای آموزش مهندسی و ریاضیات


audio: jNQRzavM1Y0_0110.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یه کارهای فرهنگی می‌کنن پوشش و ظاهر روس‌ها رو سعی می‌کنه تغییر بده تا قبل از اون مردای روسی ریش‌های خیلی بلند داشتن ایشون می‌گن که تو یه مهمونی قیچی برداشت ریش اشراف و اینا رو قیچی کرد بعدش هم مالیات گذاشت برای ریش یا مثلا تقویم روسیه رو عوض کردن کردن تقویم اروپای غربی که مبداش همون تولد مسیحه تا قبلش مبدا تقویم روسیه پیدایش جهان بود


audio: jNQRzavM1Y0_0111.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یا مثلا اسم تزار رو تغییر داد سعی کرد بکنه امپراتور یا اسم روسیه رو کردن امپراتوری روسیه سعی کرد روسیه رو واقعا خیلی شبیه کشورهای اروپای غربی بکنه هم در ظاهر مردم و هم حالا از نظر پیشرفت و تکنولوژی و دانش و مهم هم هست که بدونیم رقیب منطقه‌ایش و اصلا ترسی که ایشون داشت اون جایی که ازش نگران بود عثمانی بود برای همین حتی به ایران صفوی هم می‌گن نزدیک شد


audio: jNQRzavM1Y0_0113.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
من چیزی که از پتر کبیر شنیده بودم این بود راستش که گفته بوده که روسیه باید به آب‌های گرم برسه و وقتی هم اینو می‌شنیدم همیشه اینطوری بود که می‌گفتن پس نظر داشته به ایران و می‌خواسته که بیاد ایران رو بگیره تا از اینجا برسه به خلیج فارس نمی‌دونم این درسته یا نه


audio: jNQRzavM1Y0_0114.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اما اینکه خب دنبال گسترش قلمرو روسیه بوده درسته اینم که دنبال رسوندن روسیه به آب‌های گرم بوده درسته منتها اینطوری که فهمیدم روابط روسیه با ایران صفوی حداقل اوایل دوره پتر کبیر رابطه خوبیه


audio: jNQRzavM1Y0_0115.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بعد هم درگیر جنگ‌هایی می‌شن جنگ سر قفقازه سر باکوئه اینا که حالا صفوی حمله می‌کنه و می‌گیره و بعد روس‌ها می‌گیرن و اینطوری دست‌به‌دست می‌شه بین این‌ها اینا رو حالا از ویدیوهایی که درباره‌ی دوره صفوی و اینا ساختیم می‌دونیم منطقه قفقاز همیشه سرش جنگ بود بین ایران و عثمانی و از یه زمانی هم بین ایران و عثمانی و روسیه جنگ‌های ایران و روس در دوران پتر کبیر هم مال اواخر دوره صفویه مال زمان ضعف صفویه


audio: jNQRzavM1Y0_0117.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
پس چی بود که گفتیم می‌خواست که روسیه به آب‌های گرم برسه؟ از کجا می‌خواست برسه؟ تمرکزش اون موقع روی دریای سیاه بود برای همینم درگیری اصلیش با عثمانی بود برای همینم سیاست گسترش قلمرو از جنوب دارن می‌رن با عثمانی می‌جنگن سر کجا می‌جنگن؟ سر بندر آزوف


audio: jNQRzavM1Y0_0118.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کجاست این جایی که سرش درگیر می‌شن؟ نزدیک ماریوپل در اوکراین امروز همین جایی که این جاها آزوف، ماریوپل اینایی که تو اخبار الان هم اسمای آشنایی هستن احتمالا برای ما تو جزئیاتش نریم در زمان پتر کبیر روسیه دسترسی پیدا می‌کنه به دریای سیاه ساحل شمالی دریای سیاه رو می‌گیره به ساحل شرقی دریای بالتیک می‌رسه اینا خیلی فتوحات استراتژیک و ارزشمندی هستن برای روسیه


audio: jNQRzavM1Y0_0119.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کشتی‌سازی راه می‌ندازه اولین نیروی دریایی روسیه رو درست می‌کنه حالا هم نیروی دریایی داره هم دسترسی به آب‌های گرم داره خیلی موقعیت روسیه مناسب می‌شه برای اون چیزی که حالا می‌تونه اونطوری که پتر کبیر می‌خواد پل شرق و غرب باشه خیلی معنی‌دارتر خیلی‌ها می‌خواستن در طول تاریخ این پله باشن عثمانی، ترکیه، روسیه، ایران و دیگران


audio: jNQRzavM1Y0_0120.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ولی حالا روسیه خیلی اینطوری خودش رو آماده کرد و مجهز کرد برای این کار با دسترسی به دریای بالتیک و دریای سیاه و البته توان کشتیرانی یک یادگاری بزرگ دیگه پتر کبیر شهر سن‌پترزبورگه سن‌پترزبورگ رو روس‌ها از پتر کبیر دارن از اون زمان دارن


audio: jNQRzavM1Y0_0121.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
در 1703 اینجا رو ساختن به عنوان پایتخت جدید روسیه خیلی واقعا شخصیت مهمیه پتر کبیر در تاریخ روسیه پوتین هم خیلی وقتا می‌گه که از بین رهبرای تاریخ روسیه شخصیت محبوبش همین پتر کبیره دلایلش هم تقریبا مشخصه سن‌پترزبورگ رو چرا ساختن اونجا؟ بخشی از اون ویژن اروپایی شدن روسیه بود وقتی که رسیدن به ساحل بالتیک پتر کبیر گفت همینجا یه شهری بسازیم اروپایی


audio: jNQRzavM1Y0_0123.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از هر دو طرف یعنی هم دسترسی به بالتیک و اروپا بده برای تجارت برای نیروی دریایی روسیه اینجا جایی باشه که ما اروپا رو ببینیم همین که اصلا سر و شکل اروپایی بگیره این شهره و باهاش روسیه سر و شکل اروپایی بگیره فرهنگی، هنری، معماری اروپایی‌ها هم از این پنجره روسیه رو ببینن روسیه رو اروپایی ببینن برای ساختنش هم از مهندس و معمار و هنرمند اروپای غربی و اینا آوردن


audio: jNQRzavM1Y0_0124.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
الگوی شهرسازیش الگوی اروپای غربیه ساختمون‌ها رو استاندارد بالا ساختن شهر کلا خیلی منظم ساخته شده واقعا شهر هم قشنگیه هم شهر جالبیه و از یه نظرایی شهر عجیبی هم هست از 1712 که ساخته شد تا 1917 که انقلاب شد در روسیه پایتخت بود دیگه کیو داشتیم که خیلی معروفه در تزارهای روسیه؟ کاترین کبیر رو داریم


audio: jNQRzavM1Y0_0125.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ایشون هم از فرمانرواهاییه که نقش مهمی داره در تاریخ روسیه پتر کبیر با این همه دستاورد و موفقیت و این‌ها در 52 سالگی از دنیا رفت


audio: jNQRzavM1Y0_0126.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و بعدش چندتا تزاری آمدن و رفتن و یه خرده هم درگیری داخلی و این‌ها یه تغییراتی هم سعی کردن بدن هم در داخل کشور هم در رابطه با آلمان‌ها و سیاست خارجی رابطه با پروس اونطوری که اون موقع می‌گفتن و سیاست خارجی تا اینکه کاترین کبیر آمد کی؟ چهل سال بعد از پتر کبیر


audio: jNQRzavM1Y0_0127.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کاترین کی بود؟ زن نوه‌ی پتر کبیر بود ایشون هم اول در چند جمله بگیم چرا خیلی مهمه بعد بریم در داستان جذاب خودش


audio: jNQRzavM1Y0_0128.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ایشون دستاورد بزرگش گسترش قلمرو روسیه‌ست و ادامه دادن مسیر پتر کبیر در پیشرفت روسیه در مدرن کردن روسیه در توسعه روسیه


audio: jNQRzavM1Y0_0129.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
در مدیریت روابط خارجی روسیه و مثل پتر کبیر و بیشتر از او در پشتیبانی از هنر و فرهنگ در دوره کاترین هنر و فرهنگ روسیه شکوفا شد برای همینم رد پاش خیلی واضحه دوباره در تاریخ روسیه خودش هم اصلیتش آلمانی بود اصلا یه شاهزاده‌ای شاهدختی بود آلمانی که شده بود عروس خانواده سلطنتی روسیه


audio: jNQRzavM1Y0_0132.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و مسیر پیشرفت رو مسیری می‌دونست که همون اروپای غربی رفته سیاست گسترش قلمرو هم دنبال می‌کرد و حالا اگر سوال هم پیش آمد که چطور یه آلمانی تزار روسیه شد؟ ایشون 14 سالش بود که اومد روسیه که بشه زن نوه‌ی پتر کبیر آمد اونجا و ارتدوکس شد و اسمش هم شد کاترین روسی شد و بعدا شوهرش شد تزار روسیه و تزار مشکل‌داری از آب درآمد دیگه حالا به مشکلاتش کاری نداریم ایشون هم متحد شد با نظامی‌ها


audio: jNQRzavM1Y0_0133.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کودتا کردن و خودش شد به جای شوهرش تزار، امپراتور ماجرای به قدرت رسیدنش حالا مفصله یه خرده‌ای اختلاف هم سر داستاناش هست ولی چون اینطوری آمده بود سر کار اوایلش همچین یه خرده‌ای آسته می‌رفت و محتاط بود و این‌ها دوستی رو هم ادامه داد با اتریش، با آلمان، با فرانسه در کنارش البته جنگ با لهستان رو هم داشت یک بخش‌هایی از خاک لهستان رو هم گرفت به روسیه اضافه کرد


audio: jNQRzavM1Y0_0134.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بعد یکی دو سالی که گذشت و جای پاش سفت شد برگشت به اون سیاست‌های گسترش قلمرو زمان پتر کبیر و با همون روند ادامه داد 20 درصد بزرگ شد روسیه زمان کاترین


audio: jNQRzavM1Y0_0135.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
7 میلیون جمعیتش اضافه شد بیشتر این جمعیت تازه دیگه روس نبودن لهستانی بودن، اوکراینی بودن، لیتوانیایی بودن یه قسمتی که اضافه کرد جنوب روسیه بود که مثلا نوادگان چنگیز هنوز مونده بودن حکومت می‌کردن اینا رو گرفت اضافه کرد بعد سیاست‌های تشویقی گذاشت که ساکنین شرق اروپا بیان در روسیه ساکن بشن مخصوصا یه گروهی از آلمان‌ها اومدن جنوب ولگا ساکن شدن


audio: jNQRzavM1Y0_0136.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که بودن بودن تا وقتی که استالین آمد تبعیدشون کرد به شرق و توی همین گسترش قلمروست 1873 روسیه کریمه رو گرفت از عثمانی


audio: jNQRzavM1Y0_0137.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کریمه باز دوباره همین کریمه‌ای که تا امروز هم سرش دعواست و سرش حرفه کریمه اون موقع دست عثمانی بود و اهمیتش هم از رو نقشه مشخصه دیگه اهمیت استراتژیکه بندر سواستوپول در دریای سیاه وقتی که کریمه شد مال روس‌ها این بندر افتاد دست روس‌ها


audio: jNQRzavM1Y0_0138.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با پروس متحد شد، با اتریش متحد شد لهستان رو تقسیم کردن بین خودشون یه بخش بزرگی از لیتوانی رو گرفت یک بخش بزرگی از اوکراین رو گرفت


audio: jNQRzavM1Y0_0139.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و روسیه رو می‌گم اینطوری خیلی بزرگ کرد جز این کشورگشایی‌ها کاترین اهل فرهنگ و هنر هم بود هر چقدر پتر دنبال علم و دانش و تکنولوژی غرب و این‌ها بود و شیفته اون‌ها شده بود کاترین کبیر شیفته فلسفه و هنر بود


audio: jNQRzavM1Y0_0140.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
زبان فرانسه رو به عنوان زبان اشراف روسیه جا انداخت فرانسه قرن 18 مرکز اندیشه و روشنگری و این‌هاست از نزدیک دنبال می‌کرد تحولات عصر روشنگری رو خودش با علاقه پیگیر می‌خوند نوشته‌های ولتر رو می‌خوند نوشته‌های متفکرین فرانسوی رو نه اینکه فقط بخونه فقط باهاشون نامه‌نگاری می‌کرد کمک مالی لازم بود بهشون می‌کرد تحت تاثیر همین اندیشه‌ها مدرسه برای دخترا درست کرد مجله راه انداخت


audio: jNQRzavM1Y0_0141.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
پارک‌هایی درست کردن به سبک انگلستان یک بال کاخ زمستانی رو اصلا تبدیلش کردن به موزه می‌خواست یه چیزی شبیه لوور فرانسه مثلا درست بکنه و همه آثار هنری که زمان کاترین کبیر جمع شد بعدا شد اصلی‌ترین آثاری که توی موزه هرمیتاژ هست الان و مونده و می‌شه رفت دید یک موزه عظیمی از آثار هنری خیلی‌ها می‌رن سن‌پترزبورگ برای دیدن این موزه از همون زمان کلی نقاشی و مجسمه و


audio: jNQRzavM1Y0_0142.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
کارهای تزیینی و قیمتی خریدن و آوردن گذاشتن اونجا هم از کارهای هنرمندان اون دوره و گذشته و هم اصلا آثاری از روم باستان و یونان باستان و ظروف چینی و مجسمه‌های مصر و فرش‌های قدیمی ایران و این‌ها از قرن 18 اینا اونجا هست و هنوز هم می‌شه دید زمان کریم‌خان این موزه درست شده اوایل قاجاریه یه پرتره معروفی از فتحعلی‌شاه هم اونجا هست


audio: jNQRzavM1Y0_0143.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
دیگه چی می‌شه گفت از دوره کاترین کبیر؟ اینکه ایشون باز تحت تاثیر همون ایده‌های عصر روشنگری و چیزایی که گفتیم دنبال می‌کرد و علاقه داشت یه سری برنامه‌های اصلاح سیاست‌های داخلی هم داشت


audio: jNQRzavM1Y0_0144.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با الهام گرفتن از ایده‌های تفکیک قوا و مشارکت اجتماعی و این حرف‌ها منتها اینا خیلی به جایی نرسید حالا یا جامعه آماده نبود نهادهای دیگری بودن که قوی بودن


audio: jNQRzavM1Y0_0147.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: INVALID_CHARS
text:
اون رعیت‌ها رو هم می‌خواست آزاد کنه Serf ها رو ولی نشد دویست سال اون موقع می‌گذشت از زمان شروع شدن این دوره Serfdom


audio: jNQRzavM1Y0_0149.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بدتر هم شده بود تو این مدت دیگه یعنی الان ثروت اشراف رو با تعداد رعیتی که داشتن حساب می‌کردن نه مثلا با مقدار زمینی که داشتن


audio: jNQRzavM1Y0_0150.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
نشد ولی عوض کردن وضعیت میلیون‌ها نفر پروژه خیلی سنگینی بود و نتونست انجام بشه این موند و البته شاید خودش هم وقتی چند سال بعد انقلاب فرانسه به نتیجه رسید یهو ترسید احساس خطر هم کرد از این اندیشه‌های روشنگری و خیلی سراغ اینجور ایده‌ها دیگه نرفت


audio: jNQRzavM1Y0_0152.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یکی آمد گفتش که این شوهر این بود که می‌گفتن که مرده و دیگه نیست و این‌ها من اونم من اونم نمردم مردم جمع شدن دورش ولی سرکوب شد حسابش رو رسیدن و نذاشتن خیلی دردسر بزرگتری درست بشه چقدر حکومت کرد کاترین کبیر؟ 34 سال 34 سال حکومت کرد در دوره ایشون هم جمعیت روسیه زیاد شد همون برنامه‌ها و هدف‌های پتر کبیر رو پیش برد اجرایی کرد


audio: jNQRzavM1Y0_0155.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و از مهم‌ترین و اثرگذارترین و موفق‌ترین تزارهای روسیه‌ست خانمی که اصلا گفتیم آلمانی بود بعد از کاترین تزارهای دیگری هم آمدن


audio: jNQRzavM1Y0_0157.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
در دنیای غرب هم شرایط داشت یه مقدار تغییر می‌کرد اصلا این انقلاب فرانسه همه سلطنت‌های اروپایی رو یه خرده‌ای همچین ترسونده بود بعدشم که دیگه ناپلئون آمد و اروپا درگیر جنگ‌های ناپلئونی شد خیلی فرصتی برای اصلاحات داخلی نبود حالا می‌رسیم به داستان روسیه در قرن 19 قرن 19 قرن تغییرات بزرگه قرن اتفاقات عظیمه در روسیه


audio: jNQRzavM1Y0_0158.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با جنگ‌های ناپلئون شروع کنیم 1812 ناپلئون داره اروپا رو می‌گیره و حمله می‌کنه و 1812 حمله می‌کنه به روسیه شکست بدی هم می‌ده روس‌ها رو عقب‌نشینی می‌کنن روس‌ها عقب‌نشینی پرتلفات هی روس‌ها کشیدن عقب


audio: jNQRzavM1Y0_0160.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و روس‌ها همینطوری عقب‌نشینی می‌کردن پشت سرشون هم زمین‌های کشاورزی رو آتش می‌زدن زمین سوخته ارتش فرانسه می‌رسید واسه خورد و خوراک و آذوقه دچار مشکل می‌شد خلاصه و انقدر که ناپلئون نگران شد نگران شد به الکساندر تزار روسیه گفتش که بیا مذاکره کنیم اینم نمی‌نشست پای میز مذاکره فقط همینطوری عقب عقب عقب عقب می‌رفت ناپلئون هم رفته بود جلو رفته بود به مسکو رسیده بود


audio: jNQRzavM1Y0_0163.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
زمستون شد ناپلئون می‌دونست اونقدری نیرو نداره که بتونه تا اون سر روسیه بره اصلا هیچکی کلا هیچ‌وقت اونقدری نیرو نداشته و نداره که بره تا ته روسیه بس که عمیقه ته نداره این می‌شه که تصمیم می‌گیره برگرده شروع می‌کنن به برگشتن که می‌بینن اوضاع نیروها خرابه اوضاع نیروها خراب حالا روسیه هم در کنار پروس و بریتانیا و اتریش یک اتحادی درست می‌کنن جلوی ناپلئون


audio: jNQRzavM1Y0_0164.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
شروع می‌کنن کوبیدن عقب روندن اول اول عقب روندن ارتش بعد عقب روندن عقب روندن تا پاریس و بعد اشغال پاریس


audio: jNQRzavM1Y0_0165.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
تو این ماجرای عقب راندن ناپلئون ارتش روسیه خیلی سر زبون‌ها می‌افته و دیگه روی زمین بی‌رقیبه و می‌گن نیروی دریایی بریتانیا نیروی زمینی روسیه و مسیح‌وار ارتش روسیه آمد اروپا رو نجات داد و خیلی هم این تشبیه رو روس‌ها دوست داشتن بعدا هم بعد از جنگ جهانی دوم تکرارش می‌کردن که ما دوباره اومدیم نجات دادیم اروپا رو


audio: jNQRzavM1Y0_0166.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
خیلی هم پیروزی مهمی بود برای روس‌ها قدرت مهمی شد در اروپای بعد از ناپلئون روسیه معلوم بود که از نظر فنی در مقایسه با قدرت‌های دیگه یه مقدار عقب‌تره مشکلات داخلی هم داره بالاخره کشور بزرگیه با جمعیت زیادی


audio: jNQRzavM1Y0_0168.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و خب وقتی شما چنین مشکلات عمیق و بزرگی داری همین پیروزی خودش ممکنه باعث دردسر هم بشه یه نشونه‌ی این مشکلات و دردسرها رو تو قیام معروف دکابریست‌ها می‌تونیم ببینیم چی بود این داستان؟ یه سری سربازهای روسی که تو همین جنگ‌های ناپلئونی رفته بودن بقیه اروپا رو دیده بودن می‌گفتن ما وضع‌مون خرابه در مقایسه با اروپا روسیه در فقره در بدبختیه باید تغییر کنه مردم از این شرایط بیان بیرون


audio: jNQRzavM1Y0_0169.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
افسرهای نظامی بودن تو این گروه روشنفکرا بودن توشون اینا افتادن دنبال مشروطه کردن سلطنت دکابریست‌ها یا دسمبریست‌ها اینا داستان‌شون توی دسامبر شروع شده بود قیام معروف و بسیار مهمی شد سرکوب شد البته خیلی سریع سرکوب شد ولی خیلی مهم شد مهم شد از نظر عواقبی که بعدا در روسیه داشت و یک نکته بامزه‌ش شاید برای ما این باشه که حالا با مزه که نه ولی نکته جالبش برا ما شاید این باشه که


audio: jNQRzavM1Y0_0170.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
خبر این قیام در ایران فتحعلی‌شاهی خیلی شدیدتر از اون واقعیتی که داشت پخش شد ایران هم ایرانیه که از عهدنامه گلستان الان شاکیه یه جنگ رو باخته یه خرده زمین از دست داده دنبال فرصته که بتونه مرزها رو برگردونه به قبل از گلستان


audio: jNQRzavM1Y0_0171.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
فتحعلی‌شاه فکر کرد که الان روسیه ضعیفه درگیر این تغییر جانشینی تزار هستن و اینا فرصت مناسبیه برای حمله حمله کرد و جنگ دوم ایران و روس شروع شد که خب اشتباه بود برآوردشون اشتباه بود در نتیجه‌ش شد همون عهدنامه ترکمانچای و حضور پرقدرت‌تر روسیه در ایران قیام دکابریست‌ها موفق نبود ولی گفتم تاثیرگذار بود


audio: jNQRzavM1Y0_0172.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اولین بار بود که نارضایتی در جامعه روسیه اینطوری می‌ریخت بیرون علیه حکومت تزاری ایده‌های مشروطه‌خواهی و آزادی و عدالت که اینجا پرچمش بلند شد در طول قرن 19 و بعدا اوایل قرن 20 در روسیه هی تکرار شد هی صداش بلندتر شد بعدا دیگه ردش رو می‌شه توی انقلاب قرن بیستم روسیه هم دید سرکوب شد ولی اون موقع سرانش هم اعدام شدن یا تبعید شدن


audio: jNQRzavM1Y0_0173.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
نظامی‌ها، نویسنده‌ها، شاعرها بعدشم یه سیستم جاسوسی پلیسی قوی برای اینکه حکومت فکر کنه مشکل رو حل کرده دیگه


audio: jNQRzavM1Y0_0174.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از اونایی که تبعید شدن یکی هم گریبایدوف بود که در تاریخ ایران اسمش برای خیلی‌هامون ممکنه آشنا باشه یه بار دوباره یه مروری دقت کنیم چی شد


audio: jNQRzavM1Y0_0175.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روسیه کشور قوی‌ایه از یک نظرهایی انقدر قویه که ناپلئون رو شکست داده شده کلانتر اروپا در اتحاد با پروس و بیسمارک که داره می‌شه قدرت بزرگی در اروپا اما همین روسیه تو همین سال‌ها که ارتش بزرگی داره مردمش در فقرن و دیگه یک بخش‌هایی از جامعه هم دارن می‌فهمن که بهتر از اینا می‌شه زندگی کرد مردم یه جاهای دیگه دنیا دارن بهتر از این حرفا زندگی می‌کنن


audio: jNQRzavM1Y0_0176.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و کم‌کم می‌خوان که اون مدل‌ها در روسیه هم پیاده بشه همه قرن 19 روسیه این قصه ادامه داره سرکوب مخالف در داخل جنگ و گسترش قلمرو در خارج در شرق، در جنوب شرقی تو این دوره روسیه قبایل محلی قفقاز رو شکست می‌ده اون مناطقی رو می‌گیره که امروز ما به اسم ترکمنستان و قزاقستان و قرقیزستان و ازبکستان و تاجیکستان و اینا می‌شناسیم


audio: jNQRzavM1Y0_0177.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اون زمان مثلا خانات بخارا و خیوه و اینا بودن اینا همه در آسیای میانه هستن روسیه اینا رو که می‌گیره همسایه می‌شه با بریتانیایی که هند رو مستعمره داره


audio: jNQRzavM1Y0_0180.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جنگ سرد قرن نوزده بازی انگلیس و روسیه بود رقابت روسیه و بریتانیا در آسیای میانه مخصوصا مخصوصا در ایران و افغانستان بیشتر درگیری دیپلماتیک بود جاسوس‌بازی بود کمتر نظامی با هم جایی درگیر شدن و دعوا همه‌ش سر منافع استراتژیک بود امپراتوری بریتانیا هند رو داره و می‌خواد ازش محافظت کنه و روسیه هم می‌خواد که به آب‌های گرم دسترسی داشته باشه


audio: jNQRzavM1Y0_0183.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و سیاست قاجار هم همینه اصلا بازی کردن تو همینه تمام سیاست خارجی قاجار اینه که چطوری در قرن 19 اینه که چطوری در این بازی بزرگ بتونن یک چیزی برای ایران برای خودشون دربیارن تا نهایتا هم در 1907 اینا اختلاف‌شون رو می‌ذارن کنار یعنی ماجرا اینطوری تموم می‌شه که یک تهدید بزرگتری در اروپا علیه اینا قد علم می‌کنه که تصمیم می‌گیرن که اختلافات‌شون رو با هم بذارن کنار


audio: jNQRzavM1Y0_0184.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
با همدیگه متحد بشن در 1907 علیه تهدید جدید، آلمان و همونجا هم هست که توافق می‌کنن سر ایران توافق می‌کنن سر افغانستان، سر تبت توافق می‌کنن که چطوری بین خودشون تقسیم کنن یک کمی درباره این قرارداد 907 توی ویدیوی نفت صحبت کردیم که ایران رو تقسیم کرد و ایران توش اصلا طرف صحبت هم نبود متاع معامله بود


audio: jNQRzavM1Y0_0185.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
طرف معامله نبود توی همین دوره با عثمانی هم جنگ‌های متعدد و مهمی دارن روس‌ها یادمون باشه ایران در قرن‌های 16 و 17 خیلی درگیر بود با عثمانی در دوره صفویه و بعد در دوره نادرشاه قرن 18 و کریم‌خان


audio: jNQRzavM1Y0_0186.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
در مرزهای غربی و در شمال غربی ایران درگیر بود با صفویه از یه جایی هم به بعد گفتیم ایران با روسیه وارد شد در بازی قفقاز رقابت سه‌تایی شد بعد هم که ایران کلا جنگ‌ها رو به روسیه باخت و مناطق واگذار شد برای همیشه و دیگه رفت


audio: jNQRzavM1Y0_0187.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روسیه و عثمانی ولی درگیری‌شون فقط سر قفقاز نبود بخش بزرگی از ماجرا اصلا سر دسترسی به آب‌های گرم بود سر این بود که روس‌ها می‌خواستن اسلاوهای جنوبی رو بیارن توی محدوده خودشون یا حداقل از حکومت عثمانی خارج کنن یادمونه اول ویدیو گفتیم دیگه روس‌ها اسلاوهای شرقی بودن از اول و در اروپای شرقی و مرکزی ملت‌های اسلاو دیگری هم بودن ملت‌های اسلاویک دیگری هم بودن


audio: jNQRzavM1Y0_0188.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که نه تنها اسلاو بودن بلکه بعضی‌هاشون ارتدوکس هم بودن مثلا در بالکان اروپایی‌ان اسلاویک هستن و ارتدوکسن و تا اون موقع در حکومت مسلمانان ترک عثمانی هستن و خب روسیه می‌خواست که کمک بکنه به عثمانی حداقل برای اینکه اینا از اونجا آزاد بشن چون متحد طبیعی روس‌ها بودن در بالکان حرکت‌های ملی‌گرایی بود که می‌خواستن جدا بشن و روسیه می‌خواست کمک‌شون کنه


audio: jNQRzavM1Y0_0190.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
ولی هر وقت توی این جنگ‌ها هر وقت قدرت‌های اصلی اروپایی آمدن وسط روس‌ها دیدن که فاصله‌شون با اینا زیاده فاصله فنی نظامی زیاده برای همین این سوال‌ها در جامعه روشنفکری روسیه هی بیشتر و بیشتر مطرح شد که ما چرا همچین شدیم؟ حالا ما وقتی تاریخ قرن 19 ایران رو می‌خونیم این سوال در مورد ایران هم ممکنه که ببینیم و بگیم که خب مثل ایران روسیه هم عقب بوده چه جالب ولی خیلی با هم فرق دارن


audio: jNQRzavM1Y0_0193.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
1850 تا 1875 بیش از 20 هزار کیلومتر خط آهن داره روسیه ایران اون موقع تقریبا هیچی راه‌آهن نداره نداره سر اینکه نه که ندونن که مثلا می‌خوایم می‌دونن که می‌خوایم ولی سر اینکه کجا بکشیم کی پول بده اینا حرفه


audio: jNQRzavM1Y0_0195.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
تا اون موقع هنوز دعواست در واقع اون موقع هم هنوز دعواست هنوز هم هنوز دعواست که چرا اینوری کشید اونوری نکشید؟ از اینجا رد شد از اونجا رد نشد اون موقع روسیه 20 هزار کیلومتر خط آهن داره منظور اینه که قاطی نکنیم یه وقت عقب‌ماندگی روسیه رو با عقب‌ماندگی مثلا ایران نارضایتی جامعه روسیه از توسعه پیدا نکردن در مقایسه با غربه در قیاس با مثلا با آمریکاییه که در 1850


audio: jNQRzavM1Y0_0196.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که می‌گیم روسیه بین مسکو و سن‌پترزبورگ خط آهن کشیده بود وصل کرده بود به هم 800 کیلومتر آمریکا اون موقع 13680 کیلومتر راه‌آهن داره


audio: jNQRzavM1Y0_0198.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
آمارهای دیگه رو هم می‌شه در مقایسه دید خلاصه داستان ولی اینه که روسیه جمعیتش خیلی زیاد بود و داشت زیادتر هم می‌شد و رشد اقتصادیش


audio: jNQRzavM1Y0_0199.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
که رشد اقتصادی که وجود داشت ولی متناسب با این افزایش جمعیت نبود و این سیستم توی مسیر مشکلات خیلی بزرگ بود و این خودش رو بیش از همه وقتی که می‌رن جنگ نشون می‌داد در جنگ کریمه وسط قرن 19 روسیه پنجه در پنجه قدرت‌های اروپایی شد وضعش دیگه خیلی مشخص‌تر هم شد هم از نظر تجهیزات و ادوات جنگی و تاکتیک‌های جنگی و اینا


audio: jNQRzavM1Y0_0201.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
جنگ کریمه روسیه داشت می‌جنگید با اتحاد عثمانی و بریتانیا و فرانسه شکست هم خورد کشوری هم هست روسیه که اون موقع حتی وقتی در صلحه چهارپنجم درآمد 80 درصد درآمد دولت صرف هزینه نظامی می‌شه حتی در صلح ارتش بزرگی داره زورش زیاده، امکاناتش زیاده ولی از نظر فنی سطحش پایینه


audio: jNQRzavM1Y0_0204.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
مردم در فقر و فلاکتن کشور بازنده جنگ کریمه‌ست و بعد دیگه یک تزار جدید می‌آد می‌گه که ما دیگه بیشتر از این نباید خودمون رو گول بزنیم ما از کشورای درجه اول هم فقیرتریم هم ضعیف‌تریم و این فقرمون هم فقط مال منابع مادی‌مون نیست ما فکری و ذهنی و مدیریتی هم الان فقیریم و ضعیفیم و عقبیم و همین شد که افتاد به یک تغییرات اساسی دادن جنگ کریمه رو سریع تمام کرد نشست پای میز مذاکره


audio: jNQRzavM1Y0_0210.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
خیلی خودش پروژه سنگینی بود اون دکابریستی‌های تبعیدی رو عفو داد بهشون آزادشون کرد نیروهای ترقی‌خواه رو سعی کرد بیاره تو بازی که کمک کنن روسیه این عقب‌موندگی رو جبران کنه


audio: jNQRzavM1Y0_0211.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
منتها شاید دیر بود شاید شرایط دیگه مناسب نبود برای این اصلاحات جواب نداد دهقان‌ها آزاد شدن رعیت نبودن دیگه ظاهرا ولی زمین نداشتن


audio: jNQRzavM1Y0_0212.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یک‌سوم جمعیت روسیه بودن الان زمین نداشتن جایی نداشتن برن کار کنن کاری هم نداشتن پولی هم نداشتن زمین بخرن خیلی پدیده عظیمیه واقعا خیلی کمک می‌کنه فهمیدن این ماجرا به فهمیدن جامعه روسیه کمک می‌کنه بقیه اصلاحاتش هم خیلی جواب نداد اتفاقا باعث شد دشمن زیاد پیدا کنه و در نتیجه چند بار ترور شد تا اینکه یه بارش که دیگه کشتنش در 1881 کشتنش


audio: jNQRzavM1Y0_0213.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
پسرش هم که به جاش آمد گفت دیگه آزادی بسه اصلاحات سیاسی متوقف دوباره حکومت پلیسی و سانسور و بگیر و ببند و


audio: jNQRzavM1Y0_0215.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از اینجور برنامه‌ها خیلی شرایط متناقضی داره روسیه خوندن آمار کشور روسیه اون موقع یه مقداری دقت می‌خواد چون آدم ممکنه از یه طرف نگاه کنه ببینه که خب این مثلا از نظر صادرات کشور سوم دنیاست تولید فولادش در حد فرانسه‌ست دومین صادرکننده نفته پس کشوره وضعش خوبه ولی وقتی که نگاه کنی به جمعیتش وقتی نگاه کنی به اینکه اون صادراتی که می‌گیم


audio: jNQRzavM1Y0_0216.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
بیش از 60 درصدش محصولات کشاورزیه مواد خامه، چوب و الواره اینا رو داره صادر می‌کنه به جاش تجهیزات کشاورزی وارد می‌کنه


audio: jNQRzavM1Y0_0217.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
وقتی نگاه کنی می‌ببینی این جامعه جامعه فقیره شغل‌شون همه کشاورزیه دولته می‌خواد صنعتی بشه که بره به غرب برسه ولی جامعه‌ش همه کشاورزی‌ان پولی که درمی‌آره همه‌ش صرف مقاصد نظامیش می‌شه به‌خاطر اینکه ارتش به این گندگی داره هر چی داره از همین ارتش گنده‌ش داره بعد ارتش گنده‌ش به درد نمی‌خوره به‌خاطر اینکه از نظر تکنولوژی عقبه این پولی که داره می‌ریزه تو این ارتش فشل


audio: jNQRzavM1Y0_0218.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
در واقع پولیه که داره از آموزش می‌زنه از بهداشت می‌زنه در کشوری که مرگ‌ومیرش زیاده چون کیفیت خدمات بهداشتی توش پایینه از همه کشورای اروپایی دیگه پایین‌تره جمعیتش دارن از روستا می‌آن به شهر مشکل بهداشتی هست مشکل مسکن هست مشکل آموزش هست


audio: jNQRzavM1Y0_0219.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
دولت ولی اولویتش مجبوره شاید اصلا روی قوای نظامیش باشه و از همونا باید استفاده کنه که اعتراض‌های داخلی رو سرکوب کنه توی یک چرخه بدبختی و گرفتاری افتاده که الان وقتی نگاه می‌کنیم می‌گیم خب مشخصه که آینده این کشور باید این می‌شد قطعا اینطوری نیست که مشخص بوده باشه راه‌های دیگه هم می‌شد رفت ولی الان که می‌دونیم چی شده می‌گیم خب اینا مشخصه دیگه


audio: jNQRzavM1Y0_0220.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اینا همه زمینه‌های اون انقلاب بلشویکی رو داره فراهم می‌کنه اینا به ما نشون می‌ده که چطوری شد که روسیه در قرن بیستم سوسیالیستی شد درد چی بود که اون نسخه براش پیچیده شد و جامعه اون نسخه رو پسندید و پذیرفت و تازه این وسط درگیری خارجی هم هست کشوری که انقدر بزرگه از هر طرفی ممکنه درگیری خارجی داشته باشه ‌1904 ما توی این ویدیو داستانش رو تعریف کردیم


audio: jNQRzavM1Y0_0221.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روسیه با ژاپن درگیر شد شکست خیلی بدی خورد خیلی شکست بدی خورد هیچی تقریبا در روسیه به سامان نبود ملکه درگیر یک رابطه عاطفی پیچیده‌ی نامتعارفی بود با راسپوتین اینم کلی حرف و حدیث و نارضایتی از خانواده سلطنتی رو بیشتر می‌کرد هزینه دربار خیلی بالا بود هزینه‌های اشراف بالا بود مالیاتی نمی‌دادن این شازده مازده‌هاشون بعد مالیات روی چیزایی که مردم مصرف می‌کردن


audio: jNQRzavM1Y0_0222.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روی مواد غذایی، رو ودکا اینایی که دهقان‌ها، کشاورزا مصرف‌کننده اصلیش بودن مالیاتش بود و سنگین هم بود انبار باروتی شده بود روسیه آماده انفجار کشوری که پتانسیل‌های خیلی زیادی داشت و البته ارتش سهمگینی برای اروپا تصور اینکه این ارتش روسیه راه بیفته بخواد بیاد واقعا می‌ترسوند


audio: jNQRzavM1Y0_0223.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
می‌ترسوند آلمان‌ها رو و بقیه اروپا رو ارتشی سهمگین و البته سنگین خلاصه ولی اینه که قرن 19 خیلی پراتفاقه برای روسیه جنگ‌های موفقی دارن علیه ایران و حالا فنلاند رو نگفتیم فنلاند و عثمانی و حتی فرانسه ناپلئون و این‌ها و شکست‌های بزرگی دارن و بعضا تحقیرآمیزی مثلا در جنگ کریمه در برابر عثمانی، فرانسه، بریتانیا یا بعدا در جنگ ژاپن


audio: jNQRzavM1Y0_0224.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
روسیه رو بزرگ کردن با گرفتن آسیای میانه با گرفتن قفقاز، با گرفتن فنلاند و کمک کردن که اسلاوهای جنوبی مستقل بشن و جدا بشن از امپراتوری مسلمان ترک عثمانی ببندیم کم‌کم ویدیو رو با چند تا جمع‌بندی چند تا جمع‌بندی که به نظرم مهمه و اینا رو تو ذهن‌مون داشته باشیم تا دفعه بعد که دوباره به داستان روسیه برمی‌گردیم ما درباره فرهنگ روسیه چندتا اشاره‌ای صحبت کردیم تو این ویدیو


audio: jNQRzavM1Y0_0225.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
می‌دونیم فرهنگ هرجایی هر فرهنگی در رفت‌وآمد با فرهنگ‌های دیگه معمولا با فرهنگ‌های همسایه‌هاش درست می‌شه فرهنگ روسی و هویت روسی هم طبعا یه ترکیبیه از چیزایی که اینجا گفتیم و خیلی چیزایی که اینجا نگفتیم ولی رد چند تا المانش رو اینجا فکر کنم تونستیم بگیریم مسیحیت ارتدوکسی رو


audio: jNQRzavM1Y0_0226.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
اروپایی بودن رو و اسلاو بودن رو کمکی که به ما می‌کنه اینه که حالا وقتی تو تاریخ مثلا یا حتی تو اخبار روز می‌بینیم روس‌ها یه جور رقابتی با اروپا دارن خودشون رو در اروپا می‌بینن و نمی‌بینن یه خرده ریشه‌هاش رو می‌فهمیم از نظر جغرافیایی خیلی واضحه که روسیه اروپاییه ولی ما وقتی می‌گیم اروپایی همیشه منظورمون جغرافی نیست دیگه نگاه‌مون جغرافیایی نیست خیلی وقتا منظورمون غربیه


audio: jNQRzavM1Y0_0228.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و روسیه وسترن نیست غربی نیست، غرب نیست در روابط خارجی هم می‌بینیم رفتار روسیه با اروپا واکنشیه خیلی وقت چه مواقعی مثل الان 2023 که درگیریه دیگه مستقیم جنگه چه هم وقت‌هایی که دوره‌های آرامشه


audio: jNQRzavM1Y0_0231.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
از فاشیسم هیتلری نجات داد که اینا حرفای کاملا اشتباهی هم نیستن ولی نشون می‌ده نگاه روس‌ها رو به اروپا خودشون رو انگار اروپایی می‌گم می‌دونن و نمی‌دونن من وقتی که اینطوری به تاریخ روسیه نگاه کردم دیدم یه شباهت‌هایی توش هست یک رگه‌های ثابتی هست از زمان حکومت مسکو تا ایوان مخوف تا پتر کبیر تا استالین تا پوتین اینا تکرار شده همه


audio: jNQRzavM1Y0_0232.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
نه اینکه فکر کنم مثلا در روحیه روسی در فرهنگ روسی یه چیزی هست که باعث می‌شه که اینا همیشه برن دنبال نظام‌های اقتدارگرا اینطوری فکر نمی‌کنم


audio: jNQRzavM1Y0_0237.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
یک آدم کننده بیاد و کار رو بگیره دستش و اینطوری که تاریخ نشون‌مون داده تقریبا همیشه این تصمیمیه که خوب به نظر می‌رسه اولش ولی تقریبا همیشه جامعه بعد از یه مدتی پشیمون می‌شه


audio: jNQRzavM1Y0_0238.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و تصمیمی هم هست که برگشتن ازش اگر هم ممکن باشه خیلی پرهزینه‌ست یه جاهایی این اتفاق بیشتر افتاده یه جاهایی کمتر افتاده روسیه به نظر می‌رسه که یکی از اون جاهاییه که این اتفاق توش زیاد افتاده یه سری چالش داره روسیه از همه مهم‌تر شاید جغرافیاشه که مرز طبیعی نداره خیلی جاها برای همین تاریخ روسیه تکرار تلاش‌هاست برای بزرگتر کردن کشور شاید فقط برای درست کردن سپر محافظی


audio: jNQRzavM1Y0_0241.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و بعد همزمان تلاش برای رسیدن به سطح قدرت اول دنیا به سطح قدرت‌های اول دنیا پذیرفته شدن به عنوان قدرت بزرگ دنیا


audio: jNQRzavM1Y0_0244.opus
source: youtube
source_id: jNQRzavM1Y0
invalidation: VALID
text:
و درباره اینکه بعدا روسیه قرن بیستم چطوری کار کرد و چطوری دنبال شد سرنوشتش بیشتر حرف می‌زنیم درباره چالش‌های جغرافیایی روسیه هم بیشتر حرف می‌زنیم این یک خلاصه‌ای بود مختصر و مروری از تاریخ روسیه که امیدوارم که پسندیده باشید


audio: sCUFcaHDwE0_0001.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
داستان جنگ‌های تریاک رو در چین گفتیم گفتیم نیمه قرن 19 چینی که دراش بسته بود نمی‌خواست با دنیا رفت‌وآمد کنه تجارت بکنه بالاخره به زور مجبور شد درها رو باز کنه به زور و بعد از شکست‌هایی سنگین در جنگ اول و دوم تریاک


audio: sCUFcaHDwE0_0002.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
ولی بعدش چی شد؟ بعدش هم گفتیم که چین یه سری درگیری‌هایی داشت نگرانی‌هایی داشت از سمت ژاپن از سمت روسیه، از سمت اروپا و سعی می‌کرد که با مانورهای دیپلماتیک و با تحمل فشار و این حرف‌ها این دوران رو سپری کنه منتها این موفق نبود موفق نبود تا کم‌کم داشتیم می‌رسیدیم به اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20


audio: sCUFcaHDwE0_0003.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
این یه تیکه‌ای از دوره‌ی چینه که برای من محو بود من نمی‌دونستم حالا این قصه‌ی جنگ‌های تریاک و اینا رو فهمیده بودم اینا مال نیمه قرن نوزدهه یه خرده هم تلاش‌های اصلاح‌طلبانه و قوی بشیم و این حرفای بعد از اونه اینورم می‌دونستم که از وسطای قرن بیستم چین کمونیستی به رهبری مائو داریم ولی بین این دو تا مقطع چه خبره؟ اون نیمه‌ی اول قرن بیستم دقیقا چه اتفاقی افتاده؟ اینکه اصلا مائو از کجا آمده؟ و چطوری شده که این همه قدرت گرفته؟ اینا رو نمی‌دونستم


audio: sCUFcaHDwE0_0005.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
وقتی که درای چین باز شد و رفت‌وآمد شروع شد چینیا دیدن که خب چه پیشرفتایی کردن غربی‌ها چه ایده‌هایی اومده دنیا صنعتی شده رفتن کتابا رو آوردن ترجمه کردن روشنفکرای چینی آشنا شدن با تغییرات دنیا و کم‌کم این ایده‌ها جوونه زد که این نظام سیاسی ما باید تغییر کنه ایده انقلابی آمد که این وضع موجود دیگه ادامه دادنش قابل تحمل نیست این خواسته‌ها زیاد شد و قوی شد خیلی خلاصه 1911


audio: sCUFcaHDwE0_0006.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
1911 نظام امپراتوری چین از بین رفت قبل از اینه که جنگ جهانی اول شروع بشه یکی از گروه‌هایی هم که در این فروپاشی و برکناری براندازی امپراتوری در چین نقش بازی می‌کرد گروهی از تحول‌خواه‌های ملی‌گرا بودن


audio: sCUFcaHDwE0_0010.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
یادمون باشه تو اپیزود چین هم گفتیم تاریخ چین سینوسیه هی قدرت مرکزی میاد متمرکز قوی می‌شه بعد مشکلات زیاد می‌شه قدرت‌های محلی چیز می‌کنن زورشون زیاد می‌شه سربلند می‌کنن غیرمتمرکز می‌شه قدرت تا دوباره یه رهبر قدرتمندی بیاد همه رو جمع کنه زیر یه پرچم در طول تاریخ گفتیم این الگو در چین تکرار شده اینجا هم یکی از اون دوره‌ها بود که قدرت مرکزی ضعیف شد و ضعیف شد جمع شد قدرت‌های منطقه‌ای جون گرفتن


audio: sCUFcaHDwE0_0012.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
1912 دنیا چه خبره؟ اروپا در تب‌وتاب آماده شدن برای جنگ بزرگه چند سال هنوز مونده جنگ جهانی اول شروع بشه ولی بوی جنگ تو هوا هست این تو اروپاست در شرق چین، ژاپن شده دیگه قدرت بزرگ نظامی روسیه رو له کرده چند سال پیش در جنگ‌های روس و ژاپن و دندون تیزشو نشون همه‌ی همسایه‌های دور و نزدیک داده برای اینکه حواس‌مون باشه درباره چه دوره‌ای صحبت می‌کنیم


audio: sCUFcaHDwE0_0013.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
تو ایران هم احمدشاه قاجار داریم یعنی مشروطه شده مجلسی داریم و حالا آخرین پادشاه قاجار هم در حال سلطنته 1912 در چنین سالی چین می‌شه جمهوری یادموم هست دیگه قرن 19 قرن تحقیر چین بود هر چی درباره‌ی اینکه چین قدرتمند بوده جایگاه بزرگی داشته خیلی بالا بوده اینا بلدیم اینا مال قبل از اونه قرن 19 چین تحقیر شده


audio: sCUFcaHDwE0_0014.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و همه‌ی اون جایگاه و اینا دود شده رفته هوا بعد هم زیر فشار و تهدید سه طرفه‌ی ژاپنی‌ها از شرق و روس‌ها از شمال و اروپایی‌ها از اون سر دنیا یه سری اقدامات اصلاحی کردن یه سری وقت‌کشی کردن یه سری مانورهای دیپلماتیک دادن که مثلا وقت بخرن خودشون رو قوی کنن ولی دیگه واقعا این تحقیرها و شکست‌ها و اصلاحات موفق و اینا نهایتا امپراتوری چین خیلی ضعیف شد و در واقع اون پروژه بازسازی و اصلاحی که


audio: sCUFcaHDwE0_0015.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
در ژاپن خیلی موفق بود در چین موفق نبود به جایی نرسید تا اینکه 1911 جمهوری چین تشکیل شد چین از امپراتوریی که چندین قرن عمر کرده بود عبور کرد شد جمهوری داستان این انقلاب چین و یک خیزش‌های ناموفق قبلش و روابط رهبر انقلاب با ژاپن و با کشورای خارجی دیگه و اینا هم چیز جالبیه ولی بمونه برای یه جای دیگه


audio: sCUFcaHDwE0_0016.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
فقط همینو بگیم که جمهوری چین درست شد با قدرت‌های توزیع شده منطقه‌ای غیرمتمرکز و رهبری رئیس‌جمهور واحد جدید سان یات سن سان یات سن پزشک بود فیلسوف و متفکر سیاسی بود دنیادیده بود لیبرال بود و ایشون شد پدر ملت


audio: sCUFcaHDwE0_0018.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
شاید واقعا از اون انقلاب کمونیستی چین که نیم قرن بعدش اتفاق افتاد مهمتر باشه ولی چین کمونیست و مائو انقدر وزن‌شون زیاده و سایه‌شون رو تاریخ سنگینه که ما درباره اون انقلاب اول قرن بیستم کمتر شنیدیم برای همین حتما باید بهش برگردیم منتها اینجا کاری خیلی به اون نداشته باشیم بریم برسیم به قصه‌ی مائو چون مائو اون‌موقع بود مائو به دنیا که آمده بود هیچ جوان بود 18 سالش بود


audio: sCUFcaHDwE0_0019.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و جوان فعالی هم بود از نظر سیاسی این آقای سان یات سن عملا نتونست مدت زیادی کشور رو اداره بکنه البته ولی وقتی که ایشون رئیس‌جمهور شد مائو هم دید که امپراتوری چین سقوط کرده اومد و پیوست به ارتشی که این آقای سان یات سن رهبری می‌کرد بعد که این کناره‌گیری کرد این مائو هم از ارتش جدا شد و رفت که ادامه تحصیل بده چه جور آدمی بود مائو در همان جوانی؟ مائو والدینش وقتی که 13 سالش بود


audio: sCUFcaHDwE0_0020.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
براش یک همسری انتخاب کردن به صورت سنتی ولی این زیر بار ازدواج سنتی نرفت تصمیم گرفت خانواده رو ترک کنه بره درسش رو بخونه آدم یاغی بود آدم سرکشی بود اهل مطالعه بود و واقعا ترجیح می‌داد بیشتر وقتش رو صرف مطالعه و تحصیل بکنه کتاب‌های علمی روز رو می‌خوند کتاب علمی روز یعنی چی؟ یعنی کتاب آدام اسمیت کتاب جان استوارت میل  کتاب از داروین


audio: sCUFcaHDwE0_0021.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و به جز این کتاب علوم غربی که کتاب‌های روز بودن آثار کلاسیک چینی رو هم علاقه داشت و می‌خوند یک بخشایی از کنفوسیوس رو می‌دونیم که اون‌موقع هم می‌خوند و تمجید می‌کرد خوشش می‌اومد روشنفکران چینی مقاله‌هایی که تو روزنامه‌ها می‌نوشتن رو می‌خوند حواسش بود مطالعه می‌کرد این آقای سان یات سن رو هم نوشته‌هاشو خونده بود و دغدغه هم داشت درباره‌ی آینده چین دغدغه داشت برای همینم پیوسته بود به حرکت ایشون


audio: sCUFcaHDwE0_0022.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
کلا هم دوست داشت فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی رو علاقه داشت که بیاد توش شرکت کنه کارای سیاسی تشکیلاتی دانشجویی و اینها هم کرده بود داریم درباره دوره‌ی 1912 تا 1949 صحبت می‌کنیم توی این ویدیو دوره‌ای که بهش می‌گن جمهوری چین


audio: sCUFcaHDwE0_0024.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
که هم متمایزه از امپراتوری چین که قبلش بود برای قرن‌ها و هم متمایزه از جمهوری خلق چین که حکومت کمونیستی که بعدش آمد منتها خب کمونیست‌ها از روی هوا نیامدن دیگه در واقع از اواخر دهه دوم قرن بیستم کمونیست‌ها هم شدن یک نیروی قابل توجهی و بازیگر مهمی در چین نیمه دوم قرن بیستم یعنی کی؟ یعنی از حدود 1920 حواس‌مون هم باشه چین بغل روسیه‌ست


audio: sCUFcaHDwE0_0025.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
بیخ گوش روسیه‌ست 1917 حکومت آریستو کرات اشراف‌سالار تزاری در روسیه سقوط کرده بعدا انقلاب بلشویکی شده اخبار انقلاب رسیده به چین و این الهام‌بخش بخشی از روشنفکرای چینی شده کشورای اروپایی هم سرگرم جنگ جهانی اولن حواس‌شون خیلی نمی‌تونه متمرکز چین باشه روسیه تونسته در چین نفوذش رو زیاد کنه


audio: sCUFcaHDwE0_0026.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
اومدن با دولت ملی‌گرای چین رابطه برقرار کنن مخصوصا که جفت‌شون هم از ژاپن می‌ترسیدن ژاپن روسیه رو که شکست داده بود بعد برای چین هم داشت خطری می‌شد و خطرناک بود برای چین اینا به همدیگه از این نظر نزدیکتر هم شدن بعد از انقلاب اکتبر در واقع کمونیست‌های روسیه به فکر افتادن که در چین هم یک شاخه‌ای از حزب کمونیست درست کنن که منافع مشترک دو کشور در مقابل امپریالیسم جهانی جبهه مشترک درست کنیم و


audio: sCUFcaHDwE0_0028.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
مردم چین هم اون خاطره رو از کشورای اروپایی دارن خاطره تلخی دارن دل خوشی ندارن می‌گن وضع امروز ما که گرفتارشیم تقصیر ایناست و یادمون باشه تو این ویدیو خیلی درباره‌ش صحبت نمی‌کنیم ولی اثرات اون جنگ تریاک اثرات در واقع اون اعتیاد جامعه به تریاک همچنان هست دیگه همچنان هست و چین داره باهاش کشتی می‌گیره اول قرن بیستم چین متحد بالقوه‌ی خوبی می‌شد برای روسیه در برابر قدرت‌های غربی


audio: sCUFcaHDwE0_0029.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
سال 1921 اولین کنگره‌ی کمونیستی در شانگهای برگزار شد فضای باز سیاسی بود در چین اون‌موقع فعالیت حزبی آزاد بود حزب کمونیست هم خیلی قانونی در جمهوری چین همکاری هم می‌کرد با ملی‌گراها که حزب حاکم بودن و کنگره‌ش رو برگزار کرد همکاری در چه جهتی بود؟ در جهت اینکه این جنگ‌سالاران رو قدرت‌شون رو کم کنیم در چین اتحاد درست بکنیم


audio: sCUFcaHDwE0_0030.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
یه جبهه متحدی درست کردن در 1924 با همدیگه متحد شدن کمونیست‌ها و ملی‌گرا‌ها این اتحاد باعث شد که حزب کمونیست از قبل شناخته‌شده‌تر هم بشه ایده‌های مارکسیستی و لنینیستی بین روشنفکران چینی کم‌کم طرفدار هم پیدا کرد 1925 اعضای حزب کمونیست از 900 نفر رسید به مثلا 2428 نفر مائو هم از همون دهه 1920


audio: sCUFcaHDwE0_0031.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
همدل شد با این تفکرات مارکسیستی و لنینیستی مجمع جوانان سوسیالیست هم راه انداخت تو اولین کنگره حزب کمونیست چین هم ازش دعوت کردن شرکت کرد اون‌موقع مدیر یه مدرسه‌ای بود در یک ایالتی به عنوان دبیر حزبی شد در اون منطقه‌ای که کار می‌کرد و کم‌کم تو همون منطقه‌ای که بود تونست یک جنبش دهقانی راه بندازه و رهبری اون رو بگیره دست خودش جنبش دهقانی یعنی چی؟


audio: sCUFcaHDwE0_0032.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
چرا اسم دهقان و کشاورز میاد اینجا حواس‌مون باید جمع بشه و مهمه؟ به‌خاطر اینکه اکثر اکثریت جمعیت چین اون‌موقع کشاورزن کشاورزی هم هستن که برا خودشون کار نمی‌کنن برای پولی کار می‌کنن یه خرده بیشتر از پول بخور و نمیر در واقع برای زنده موندن عملا و نتیجه کارشون می‌رسه دست همون جنگ‌سالاران و قدرتمندان خب جامعه بیشترشون دهقان بسیار پرتلاش خیلی کار زیاد می‌کنن


audio: sCUFcaHDwE0_0033.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و خیلی فقیر، کم‌برخوردار هستن ایده‌های کمونیستی هم کم‌کم جذب داره می‌کنه این جنبش دهقانی مائو هم اونجا شروع می‌شه 1923 سومین کنگره حزب که دیگه می‌خواد برگزار بشه مائو می‌ره عضو کمیته مرکزی حزب می‌شه و سال بعد که دیگه متحد می‌شن با ملی‌گراها مائو به عنوان نماینده کمونیست‌ها می‌ره به اون حزب بزرگتر می‌پیونده اینطوری خلاصه مائو داره تو سلسله مراتب حزب کمونیست و این اتحادشون با ملی‌گراها میاد بالا


audio: sCUFcaHDwE0_0034.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
تا اینکه این آقای سان یات سن، رهبر ملی‌گراها 1925 از دنیا می‌ره ایشون که می‌میره رابطه‌ی ملی‌گراها و کمونیست‌ها خراب می‌شه تعجبی هم نداره واقعا عجیب اینه که اون‌موقع تونسته بودن با هم همکاری کنن اینا رهبر جدیدی که برای ملی‌گراها میاد اونطوری که شاید بیشتر انتظار هم ما داریم این شروع می‌کنه خطش رو از این کمونیست‌ها جدا کردن این رهبر جدید تحصیل‌کرده ژاپن هم هست ضدکمونیست هم هست


audio: sCUFcaHDwE0_0035.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
همه اینا رو میاد از حزب اخراج می‌کنه از روسیه فاصله می‌گیره بعد هم اصلا وارد فاز درگیری مستقیم می‌شه با کمونیست‌ها همین می‌شه جرقه‌ی جنگ داخلی در چین جنگ داخلی چین در واقع بین ملی‌گراهاییه که دولت مستقر هستن و کمونیست‌هایی که از قدرت رانده شدن شریک اینا بودن تو دولت در واقع ملی‌گراها شریک خودشون کرده بودن اینا رو بعد طردشون کردن این می‌شه جنگ داخلی چین


audio: sCUFcaHDwE0_0036.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
از 1925 شروع می‌شه تا 1949 هم ادامه داره در واقع هم فاصله بین دو جنگ جهانی رو پر می‌کنه جنگ داخلی چین و هم خود جنگ جهانی دوم رو خیلی هم مردم چین توش کشته می‌شن خیلی جنگ پرتلفاتیه آخرش هم که می‌دونیم کمونیست‌ها به رهبری مائو پیروز می‌شن


audio: sCUFcaHDwE0_0037.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
منتها چی می‌شه که از دل این جنگ مائو به عنوان اون رهبری که می‌شناسیم یکی از رهبران تاثیرگذار و خیلی مهم قرن بیستم چی می‌شه که از دل این جنگ مائو میاد بیرون؟ چون آخرین باری که من الان اسم مائو رو گفتم یکی از مقامات نه چندان بلندپایه بود در کمونیست‌هایی که تازه از دولت هم رانده شده بودن چی شد که مائو اومد بالا؟ یه خرده باید شخصیت مائو رو بشناسیم مائو انقلابی بود


audio: sCUFcaHDwE0_0038.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
انقلابی بود، تسلیم نشد وقتی که اینا رو گذاشتن کنار گفتش که علیه ارتش وارد نبرد مسلحانه می‌شیم نبرد مسلحانه چطوری؟ ارتش خودش رو لازم داشت اومد به حزب کمونیست گفتش که یک ارتش کوچیکی اجازه بدید که من درست کنم در اختیار من قرار بدید من یک قیام مسلحانه دهقانی رو راه می‌ندازم و می‌برم جلو ارتش رو که بهش دادن این به جای اینکه اون کاری رو که گفته بود بکنه اینا رو برداشت برد زد به کوه


audio: sCUFcaHDwE0_0039.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
زد به کوه رفتن در کوهستان‌های چین کانگ اونجا مستقر شدن اونجا که رفتن دیگه با شانگهای که مرکز قدرت کمونیست‌ها بود با شانگهای دیگه ارتباطی نداشتن و اصلا عملا تحت رهبری خودش گرفته بود این شاخه رو ارتباط ارتش رو با شانگهای قطع کرد گفتن یعنی چی؟ کار خودسرانه کردی توپ، تشر، فلان اصلا عزلش می‌کنیم نافرمانی حزبی کرده حرف اشتباهی هم نبود نافرمانی حزبی کرده بود


audio: sCUFcaHDwE0_0040.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
اما واقعیت این بود که حزب قدرتش کم شده بود فشار روش هم زیاد بود و مائو احساس کرده بود که می‌تونه بهتر از اینا عمل کنه و تونسته بود بعد اتفاق مهم دیگه این بود که درسته که مائو از دستورات حزب کمونیست چین سرپیچی کرده بود ولی همون کاری رو کرده بود که در راستای سیاست‌های حزب کمونیست شوروی بود


audio: sCUFcaHDwE0_0041.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
در شوروی الان استالین آمده بود به قدرت رسیده بود و حواسش داشت جمع می‌شد که این مائو اونجا داره قدرت می‌گیره و داره کارای درستی می‌کنه داره بخش‌هایی از ارتش کمونیستی رو برداشته با خودش برده به کوه داره منطقه‌ای عمل می‌کنه و این اون سیاستی بود که استالین می‌خواست که کمونیستای چین پیاده کنن اقبال به مائو هم کم‌کم زیاد شد به عنوان یه کسی که حالا درسته که یاغی‌گری کرده در برابر حزب


audio: sCUFcaHDwE0_0043.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
جنگ‌های پارتیزانی کوهستانی هم خوبه از این فرصت مائو استفاده کرد برای اینکه به حزب برگرده خلاصه شرایط مائو داره بهتر می‌شه یک بخشایی از ارتش کمونیست‌ها دارن می‌پیوندن به مائو از اینورم مائو می‌گه که منو برگردونید به حزب می‌خوام بیام یه مقام حزبی بگیرم استالین هم متوجه می‌شه در روسیه و خوشش هم میاد از این قصه و می‌بینه که این سیاستاش هم داره اونجا پیاده می‌شه موثرتر از همه مائو داره سیاست‌هایی رو که می‌خواد پیاده می‌کنه


audio: sCUFcaHDwE0_0044.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
هر چند داره نافرمانی می‌کنه علیه حزب ولی این نافرمانیش عملا یه امتیاز اضافه‌ای شد براش پیش استالین دید این آدم با اعتمادبه‌نفسی هم هست ابتکار عمل هم داره فقط دستورات رو اجرا نمی‌کنه خوشش آمد مائو هم احتیاج داشت به اینکه حزب کمونیست روسیه حزب کمونیست اصلی شوروی بیاد ازش حمایت کنه استالین اومد از مائو تعریف کرد باعث شد که مائو دوباره برگرده به حزب حزب هم ازش حمایت کنه


audio: sCUFcaHDwE0_0045.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و اینطوری مائو با اینکه یاغی‌گری کرده بود برگشت دوباره به حزب کمونیست جایگاهش هم خوب بود جایگاه مائو خوب بود ولی شرایط کمونیست‌ها در جنگ داخلی خوب نبود جنگ داخلی همینطوری ادامه داره کمونیست‌ها وضع‌شون خوب نیست تحت محاصره هستن و در 1934 یه تصمیم می‌گیرن که این تصمیم تاریخ چین رو عوض می‌کنه یه کاری می‌کنن


audio: sCUFcaHDwE0_0046.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
از عجیب‌ترین و حیرت‌انگیزترین کارهای جمعی تاریخ قرن بیستمه چیزی که ازش می‌دونیم البته یه خرده‌ای ترکیبی از افسانه و واقعیت و ایناست ولی همون مقدار واقعیتی که ازش می‌دونیم کافیه که حیرت‌زده‌مون کنه درباره‌ی راهپیمایی بزرگ داریم صحبت می‌کنیم اگر اسمش رو شنیده باشین دیگه تصویر کلی رو داشته باشیم یه کوچولو امپراتوری چندین قرنی چین سرنگون شده دولت ملی اومده سر کار


audio: sCUFcaHDwE0_0047.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
در کشوری 400 و خرده‌ای میلیون نفری حواس‌مون به ابعاد و جمعیت کشور هم باشه کشوری که بیشترشون کشاورزن فقیرن یه تعداد کمی ارباب هستن بعد یه دولتی اومده دکتره رئیس دولت می‌گه من اومدم این وضع رو درست می‌کنم رابطه‌ش هم با کمونیست‌ها خوبه بعد ایشون می‌میره جانشینش میاد از کمونیست‌ها دور می‌شه اتفاقا نزدیک می‌شه به همون زمین‌دارا و قدرتمندان سنتی و اینها و تو این فضا آدمایی که یا در روسیه هستن


audio: sCUFcaHDwE0_0049.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
اینا کم‌کم میان بالا و قدرت می‌گیرن در حزب کمونیست یکی از معروف‌ترین‌هاشون مائو سخنرانیه مائو کاریزماتیک


audio: sCUFcaHDwE0_0050.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
مردم عادی هم حرف‌زدنشو می‌فهمن دوست دارن رهبران ملی‌گرا اینا آدمای تحصیل کرده‌ای بودن آدمای لیبرالی بودن و یه مقدار با مردم فاصله داشتن مردم می‌دیدن مائو بیشتر فازش اینه که آره زمینا رو باید بگیریم بدیم به کشاورزا و اینا خوش‌شون می‌اومد کم‌کم محبوبیت مائو و قدرتش در این جاهای دورافتاده بیشتر و بیشتر هم شد شعاراشم گنده‌تر شد الان دیگه هم ملی‌گراها و هم کمونیست‌ها می‌خوان متحد کنن چین رو


audio: sCUFcaHDwE0_0051.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
جفت‌شون دنبال این هستن که ما باید یکپارچه کنیم اون قدرت جدید مستقر مرکزی بزرگ ما باشیم کمونیست‌ها هم دارن همچین ادعایی می‌کنن تفاوت‌شون فقط اینه که ملی‌گراها می‌خوان این نظم اجتماعی رو که هست حفظ کنن همین ارباب و همین جنگ‌سالاران و اینا باشن اما کمونیست‌ها می‌خوان همه‌شو بهم بزنن طبقه بالا رو بکشن پایین طبقه پایین رو بکشن بالا حواس‌مون هم باشه وقتی می‌گیم چین رو می‌خوان متحد کنن


audio: sCUFcaHDwE0_0052.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
داریم درباره‌ی یه کشور 450 میلیونی صحبت می‌کنیم با یه جغرافیای وسیع از نظر جغرافیایی کجاست مائو؟ مائو و ارتش سرخش کجا هستن؟ اینا در یه ناحیه‌ی محدودی‌ان در جنوب شرقی چین اونجا هستن در محاصره هستن در جیانگشی، استان جیانگشی و دورشون رو ملی‌گراها گرفتن دورش رو دارن جاهای دیگه هم واحدهایی از کمونیست‌ها هستن ولی پراکنده‌ان به هم وصل نیستن چندین بار اول دهه 30


audio: sCUFcaHDwE0_0053.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
می‌رن ملی‌گراها که بزنن اینا رو له کنن این ارتش محاصره شده سرخ رو ولی موفق نمی‌شن با اینکه توان و تعدادشون کمتره نیروهای مائو ولی خوب می‌جنگن با جنگ‌های نامنظم تاکتیک‌های گوریلایی اینا خیلی خوب مبارزه می‌کنن


audio: sCUFcaHDwE0_0054.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
هم‌زمان که اینا دارن با هم می‌جنگن ژاپن هم که دیگه الان خیلی قدرتمنده چشم طمع هم به چین و منابع طبیعیش داره چون ژاپن می‌دونیم مشکل منابع طبیعی داره منابع زیاد نداره و حالا که قدرتمند شده احتیاج به منابع داره چی بهتر از چین اونم چین ضعیف درگیر جنگ داخلی الان ژاپن داره فکر می‌کنه که بیاد سراغ چین تایوان رو گرفته، کره رو گرفته هم زورش زیاده هم اشتهاش زیاده


audio: sCUFcaHDwE0_0055.opus
source: youtube
source_id: sCUFcaHDwE0
invalidation: VALID
text:
و واقعا هم چین ضعیف براش لقمه‌ی خیلی سختی نباید باشه شروع می‌کنه تلاش کردن از زیر سایه تاریخی این برادر بزرگ بیاد بیرون بلکه بتونه بیاد اصلا چین رو اشغال کنه همون موقعی که اینا دارن در جنوب شرقی می‌جنگن ژاپن از شمال شرقی از منطقه منچوری وارد می‌شه آروم آروم حرکت می‌کنه به سمت جنوب حالا آمریکا و انگلیس هم دارن فشار میارن به دولت چین دولت ملی‌گرای چین


