# audio_chunks

audio: E6Clr0CZOms_0001.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
اوایل بهار بود و چند روزی از طلاقم از شاه ایران گذشته بود اون زمان در شهر کلن آلمان غربی پیش پدر و مادرم زندگی می‌کردم بعد از مدت‌ها گوشه‌گیری و خونه‌نشینی تصمیم گرفتم روزی از منزل خارج شم همون‌طور که داشتم تو خیابون مرکزی شهر راه می‌رفتم ناگهان متوجه شدم راه رفتن معمولی رو به کل فراموش کردم


audio: E6Clr0CZOms_0002.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
پشت سر هم به رهگذران تنه می‌زدم و مجبور می‌شدم از تک تکشون عذرخواهی کنم پاهام سالم بود، چشم‌هام نقصی نداشت اما هفت سال ملکه بودن باعث شده بود مهارت‌های معمولی عبور از میان جمعیت تو پیاده‌رو رو از دست بدم این یکی از روایت‌های ثریا بود دومین همسر محمدرضا شاه پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0003.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
روایتی از روزهای بعد از طلاقش از محمدرضا شاه پهلوی ثریا که بود؟ شما به می‌دانید یکی از سه همسر رسمی شاه پهلوی شاه دوم پهلوی سه زنی که هر کدام سرنوشت‌های متفاوتی رو تجربه کردند یکیشون شاهزاده‌ای بود که سرنوشت جلال و جبروتی کم‌نظیر در اختیارش قرار داد و بعد همه رو از او گرفت دیگری زنی بود که عاشق سرنوشتی بود


audio: E6Clr0CZOms_0004.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که می‌خواست خود برای خود رقم بزنه و سومی سیاسی‌ترین ملکه‌ی عصر پهلوی و تاریخ معاصر من و شما بود ما در دقایق آتی و در این قسمت از مورخ رفتیم سراغ روایت زندگی مشترک سه زن با یک مرد با محمدرضا شاه پهلوی سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: E6Clr0CZOms_0006.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: INVALID_CHARS
text:
اول: مستند عروس مصری دوم: کتاب کاخ تنهایی، خاطرات ثریا بختیاری و در نهایت سوم: کتاب کهن دیارا خاطرات فرح پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0007.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
اینجا یک نکته رو یادآوری کنم لینک خرید بلیط اجرای زنده‌ی مورخ از طریق صفحات مجازی تیم مورخ در دسترس شما خوبان خواهد بود و با افتخار و به یقین می‌تونم بگم چند روز دیگه می‌بینمتون و حالا بریم در دل تاریخ


audio: E6Clr0CZOms_0009.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
سرتیتر تمام روزنامه‌ها این بود والاحضرت همایون ولیعهد، محمدرضا پهلوی نوزده ساله با فوزیه فواد هفده ساله نامزد کردند این روزنامه‌ها به دست ولیعهد اون روزگار ایران هم می‌رسه خود محمدرضا شاه تو خاطراتش میگه من خبر نامزدیم با فوزیه رو اون روز صبح تو روزنامه‌ها دیدم پدرم برای این ازدواج هیچ مشورتی با من نکرده بود


audio: E6Clr0CZOms_0010.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
احتمالا اونجا بود که شصتش خبردار شد ایشون زمانی که چند روز پیش تو همون خرداد ماه محمود جم نخست‌وزیر و مودب نفیسی پیشکار ولیعهد و البته مظفر اعلم وزیر خارجه یک سفر به قاهره داشتند در واقع آن سفر، سفر خواستگاری بود خواستگاری از فوزیه خواهر شاه مصر


audio: E6Clr0CZOms_0011.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
آن‌ها رفته بودند با جواب بله برگشته بودند به مام وطن یک بله‌ی محکم در واقع از خاندان سلطنتی مصر اینجا شروع ماجرا بود


audio: E6Clr0CZOms_0012.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
همون سال 1317 یکی از مهمترین مشغله‌های ذهنی رضاشاه پهلوی این بود که برای پسرش ولیعهدش یک همسر خوب پیدا کنه همسری که هم باعث خوشبختی پسرش باشه و هم از لحاظ سیاسی برای ایران‌زمین آورده‌ی خوبی داشته باشه نتیجه؟ فوزیه فواد شاهدخت مصر او گزینه‌ی مناسبی بود از نظر رضاشاه پهلوی اینجوری هم پسرش با یک خاندان سلطنتی ازدواج کرده بود


audio: E6Clr0CZOms_0013.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و هم روابط ایران و مصر تقویت شده بود به این هم توجه کنیم مصر اون زمان بین کشورهای اسلامی کشوری متجدد محسوب می‌شد


audio: E6Clr0CZOms_0015.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
از اون ور تو مصر و میان خاندان سلطنتی مصر هم جواب بله به این خواستگاری جوابی منطقی بود چرا؟ دو سال قبل از این خواستگاری ملک فواد پدر فوزیه فوت کرده بود و او پادشاه مصر بود و با مرگش سلطنت به پسر ارشدش فاروق رسیده بود فاروق کم سن و سال بود اما رویای خلافت بر سرزمین‌های اسلامی داشت


audio: E6Clr0CZOms_0016.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و بین کشورهای اسلامی هم ایران کشور مهمی محسوب میشد و از اون ور رضاشاه پهلوی می‌تونست با این ازدواج متحد فاروق شه عملا متحد فاروق جوان برای رسیدن به خلافت و رویاهاش


audio: E6Clr0CZOms_0017.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
جواب مثبت به خواستگاری شاه ایران از خواهر شاه مصر اعلام شد خبر نامزدی محمدرضا و فوزیه هم به اعلام عمومی رسید اما افتاد مشکل‌ها یک مشکل بزرگ این میون وجود داشت طبق اصل سی و هفت متمم قانون اساسی ایران همسر شاه باید ایرانی‌الاصل باشد که فوزیه نبود مشاوران رضاشاه رسیدند خدمت ایشون


audio: E6Clr0CZOms_0018.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
گفتن قربانتان برویم! قربان این داستان میشه این اصل سی و هفتو چه کنیم؟ قانونه این چیزا اما قطعا مانعی برای رضاشاه محسوب نمیشد هشتم آذر 1317 مجلس با مصوبه‌ای این مشکل خیلی کوچیک از نظر رضا شاه پهلوی رو حل کرد قانون در دستان او بود مجلس تصویب کرد که فوزیه ایرانیست تموم شد رفت در واقع رضاشاه اعلام کرد ما رفتیم بررسی کردیم این حرف‌ها نیست


audio: E6Clr0CZOms_0019.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دیدیم فوزیه عه نژادش آریاییه اصلا چی میگید شما؟ و لذا اعلام کنید که ایشان ایرانی الاصل است تمام پس در مصوبه‌ی مجلس آمد به موجب فرمان همایونی صفت ایرانی به خانم فوزیه فواد اعطا می‌شود تمام


audio: E6Clr0CZOms_0020.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
کمی بیایم جلوتر اسفند همان سال 1317 داماد برای عقد و عروسی رفت مصر محمدرضای پهلوی دوازدهم اسفند رفت قاهره و بنا به توصیه‌ی پدر با لباس نظامی وارد کاخ پادشاهی خاندان سلطنتی مصر شد او به دیدار خانواده‌ی همسر آینده‌ش رفته بود گرچه خانواده‌ی همسر آینده از این حرکت خوششون نیومد اما


audio: E6Clr0CZOms_0021.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
او به عنوان داماد گربه رو دم حجله کشت یه جورایی به دستور پدر در نهایت بیست و چهارم اسفند 1317 آقای محمدرضای پهلوی برای اولین بار داماد میشه و سر سفره‌ی عقد می‌شینه اونم چه روزی بیست و چهار اسفند، روز تولد پدرش، چه میمون و مبارک در واقع رضاشاه پهلوی این تاریخ رو خود انتخاب کرده بود که پسرش به مناسبت روز تولد خودش دوماد بشه


audio: E6Clr0CZOms_0022.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
کادوی تولدش بود اما باز هم حاشیه وجود داشت، یک حاشیه‌ی مهم به وجود اومد بیست و چهار اسفند 1317 مصادف بود با بیست و سوم محرم! واویلا در واقع خاندان پهلوی تو روزمه‌ی رفتارهای خارج از عرف مذهبیشون این رو هم دارند که تو محرم عقد گرفتن عه! بعد از مراسم عقد مهمونی پشت مهمونی شروع شد طبیعتا و نتیجه؟ حرف و حدیث و لعن و نفرین


audio: E6Clr0CZOms_0024.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
در نهایت نیمه‌ی فروردین محمدرضا شاه پهلوی تصمیم گرفت دست عروسش رو بگیره برگرده ایران اون‌ها به همراه مادر و خواهران فوزیه و یک هیئت همراه حدود هفتاد نفر به سمت ایران حرکت کردند از مرز خرمشهر وارد شدند و از طریق راه‌آهن تازه افتتاح شده‌ی ایران خودشون رو به تهران رسوندند پرانتز یک نکته رو یادآوری کنم جالبه تو مدت سفر با قطار، نه که تازه افتتاح شده بود


audio: E6Clr0CZOms_0025.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
اون مسیر و اون روند به طور کلی یک بار غذا دیر می‌رسه یک بار هم قطار با تاخیر حرکت می‌کنه گویا به مصری‌ها خیلی برمی‌خوره گویا و کلی طاقچه بالا میذارن هیئت مصری در نهایت تمام آدم‌هایی که آمده بودند وارد تهران میشن با قطار و یک مراسم عروسی باشکوه هم در تهران برگزار میشه مراسم در روزهای پایانی ماه صفر برگزار میشه


audio: E6Clr0CZOms_0026.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که خب این هم باز با واکنش مردمان مذهبی روبرو میشه که آقا جان عه! چرا نزدیک بیست و هشت سفر عروسی گرفتی؟ خاک بر سرتون اما گوش رضاشاه پهلوی به این حرف‌ها و امثال این حرف‌ها بدهکار. شما بفرمایید نبود


audio: E6Clr0CZOms_0027.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دو نوگل شکفته میرن زیر یک سقف برای زندگی مشترک و عشق و حال کجا بوده سقفشون؟ کاخ مرمر محل زندگی عروس و داماد میشه کاخ مرمر زندگی مشترک اما خیلی راحت نبود فوزیه اصلا اهل ادغام شدن توی جامعه‌ی ایرانی که چه عرض کنم؟ تو خانواده‌ی شوهر ایرانی هم نبود همیشه با فاصله و این نگاه که یک مسافرم و روزی به وطن باز خواهم گشت به موضوع نگاه می‌کرد


audio: E6Clr0CZOms_0028.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
رابطه‌ی گرمی با خانواده‌ی همسر نداشت خانم فوزیه و از اون ور متقابلا رابطه‌ی گرمی با او نداشتند گویا فقط خود رضاشاه به فوزیه علاقه‌مند بوده و ابراز هم می‌کرده علاقه رو به واسطه‌ی همین علاقه مثلا تا زمانی که فوزیه سر میز غذا نیومده بوده هیچکس اجازه نداشته غذا بخوره، سریال ترکی! اما تاج الملوک مادر شوهر شمس پهلوی، اشرف پهلوی خواهر شوهران


audio: E6Clr0CZOms_0029.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که عرض کردم رابطه‌ی گرمی با عروس خانواده نداشتند و عروس خانواده هم با آن‌ها نداشت همواره سعی می‌کردند، تمام تلاششان را می‌کردند که ریز، بریزند شاید همین اتفاقات یکی از دلایل مهم به هم خوردن زندگی این دو گل نوشکفته بود


audio: E6Clr0CZOms_0030.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
پنجم آبان 1319، بیایم جلوتر فرزند محمدرضا و فوزیه به دنیا میاد دختری که نامش نهادند شهناز شاید محمدرضا و فوزیه از تولد این بچه خیلی خوشحال بودند اما قطعا رضای پهلوی دلش پسر می‌خواست از تولد این بچه اون طور که باید خوشحال نمیشه ایشون جنگ جهانی دنیا رو گرفته بود اون روزها و توجه سیاستمداران به سمت تحولات بین‌المللی بود نه تولد این بچه


audio: E6Clr0CZOms_0031.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
آتش این جنگ در نهایت می‌دانیم به ایران هم می‌رسه دامن ایران رو هم می‌گیره کمتر از یک سال بعد از تولد شهناز و سوم شهریور 1320 ایران توسط متفقین اشغال میشه متفقین بیست و پنجم شهریور رضاشاه رو مجبور به استعفا می‌کنند و او ایران رو ترک می‌کنه و بلافاصله محمدرضای جوان در اوج جوانی جانشین پدر میشه همسرش فوزیه هم میشه طبیعتا ملکه‌ی ایران زمین


audio: E6Clr0CZOms_0032.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
چه شود بین خانواده‌ی شوهر؟! فوزیه اما شاید از ملکه شدن خوشش میومد اما ملکه‌ی ایران بودن رو واقعا دوست نداشت


audio: E6Clr0CZOms_0033.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بعد از سفر اجباری رضاشاه پهلوی و شما بشنو تبعید رضا شاه پهلوی که ما چند قسمت پیش از این، مفصل صحبت کردیم از اون روزهای پر فراز و نشیب تبعید رضاشاه پهلوی زمانی که فوزیه ملکه‌ی ایران شده بود به تازگی شروع کرد به کج‌خلقی با محمدرضاشاه پهلوی مشکلات جدیدی بین این دو گویا از اینجا آغاز شد


audio: E6Clr0CZOms_0034.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
از اون ور تنها کسی که مشخصا علاقه‌مند بود به فوزیه دیگه نبود دیگه پشتی نداشت رضاشاه تنها کسی بود در خانواده که هوای او رو داشت یه جورایی الباقی خیلی باهاش حال نمی‌کردند حالا اعضای خانواده از ملکه‌ی مادر بگیر تا خواهرشوهرها هر چه بیشتر با فوزیه بدرفتاری می‌کردند و مهمترین موضوعی که بسیار باعث آزار و اذیت فوزیه میشد هم پسرزا نبودن او بود


audio: E6Clr0CZOms_0035.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شمس پهلوی و اشرف پهلوی اینو کرده بودن چوب خواهرشوهر طور مدام میزدن تو سر این بنده خدا که یعنی چی؟ خاک به سرت پسرزا نیستی مملکت ولیعهد نداره خاک به سرت خاک به سرت بچه‌م داداشم داداشم داداشم نتیجه؟ رابطه‌ی فوزیه با محمدرصا روزبه‌روز بدتر شد یک بار فوزیه تو یکی از دعواهاش با شاه میگه همسری یک راننده تاکسی تو قاهره رو به صد سال ملکه‌ی ایران بودن ترجیح میدم میره تو اتاق در هم می‌بنده


audio: E6Clr0CZOms_0036.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دعوا پشت دعوا یه بار اشرف و فوزیه با هم دعواشون میشه اشرف یه شمعدونی نقره پرت می‌کنه سمت فوزیه اصلا یه وضعی بوده به‌هرحال گرفتاری زیاد بوده بین فوزیه همسرش و خانواده‌ی همسر نهایتا بیست و شش خرداد 1324 خانم فوزیه فواد مریض میشه بدون شهناز دخترش میره قاهره برای درمان


audio: E6Clr0CZOms_0037.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و البته یک هیئت ایرانی هم باهاش میرن اما هیئت همراه بعد از دو هفته برمی‌گردن همگی بدون فوزیه چرا؟ میگن در طول این دو هفته نامه‌ای به دست فوزیه می‌رسه و کسی از نویسنده‌ی نامه هم خبر نداره و البته از محتوای کامل نامه کلیات نامه این بوده که ببین فوزیه پاتو بذاری ایران می‌کشیمت تهدید به مرگ میشه! گفتن پاتو بذاری مردی همین نامه باعث میشه فوزیه فواد


audio: E6Clr0CZOms_0038.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
تصمیمی که تا حدودی گرفته بود رو حالا دیگه جدی کنه و عملیش کنه از محمدرضا شاه پهلوی درخواست جدایی کرد


audio: E6Clr0CZOms_0039.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
گویا هیئت ایرانی‌ای که با خانم فوزیه رفته بودن مصر در محل اقامت ملکه‌ی ایران در قاهره حضور داشتن اما فوزیه یک شب شبانه محل اقامت رو ترک می‌کنه و میره کاخ باستانی آنتونیادیس کجا بوده این کاخ؟ تو اسکندریه‌ی مصر هیئت ایرانی رو می‌پیچونه عملا فردا صبح هیئت ایرانی بلند میشن می‌بینن عه! جا تره ملکه نیست


audio: E6Clr0CZOms_0040.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
میان بیرون می‌بینن نه فوزیه هست نه محافظا هستن به طور کلی اصلا تشریفاتی دیگه نیست! عه! پرچم ایران کو؟ پرچم ایران رو هم از رو ساختمون کشیده بودن پایین از رو کاخ محل سکونت هیئت همراه چی از این بدتر؟ به‌هرحال خانم فوزیه عملا فرار می‌کنه و اون هیئت همراه دست خالی برمی‌گردن ایران از اون زمان تا سه سال جدایی محمدرضای پهلوی از ملکه فوزیه


audio: E6Clr0CZOms_0041.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
در مطبوعات ایران مطرح نمیشه کلا، عملا پنهان میشه از اون ور تو مصر چه خبر بود؟ سلطان فاروق که خیلی حال نمی‌کرد با دامادشون محمدرضای پهلوی تمام تلاششو می‌کنه که لج محمدرضا رو دربیاره توپ هم تو زمینش بود حالشو می‌برد دیگه مثلا چی کار می‌کرد؟ محمدرضای پهلوی مرتب برای فوزیه زنش هدایای گران‌قیمت می‌فرستاده، هدایای لوکس نامه می‌فرستاده، عکس دخترشون شهنازو می‌فرستاده اما


audio: E6Clr0CZOms_0042.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
هیچکدام از این هدایا و نامه‌ها به دست فوزیه به دست مادر نمی‌رسیده، چرا؟ چون سلطان فاروق داداشش مصادره می‌کرده هدایا رو هم احتمالا می‌داده به زنش نهایتا تلاش‌های محمدرضا برای برگرداندن زنش در طول سه سال نتیجه نمی‌دهد در نهایت بیست و چهارم مهر 1327 آن دو گل نوشکفته رسما از هم طلاق می‌گیرن


audio: E6Clr0CZOms_0044.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
او چند ماه بعد از طلاقش با وزیر جنگ سابق مصر که نامش بود اسماعیل شیرین ازدواج می‌کنه و تا آخر عمر کنار او می‌مونه، صاحب فرزندانی هم میشه که یکیشون پسر بوده جالبه و قطعا فوزیه اون زمان خیلی دوست داشته این پسره رو برداره ببره بکوبه تو صورت شمس و اشرف پهلوی که هی پسر پسر! ها چیه؟ داداشم داداشم! چی میگی تو؟ به هر حال خانم فوزیه فواد سرنوشت به نوعی تلخی هم داشته


audio: E6Clr0CZOms_0046.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
علیه سلطنت مصر کودتایی شکل می‌گیره کودتایی که باعث میشه تمام خاندان سلطنتی از این کشور فرار کنن و کلا داستان حکومت در مصر تغییر می‌کنه و تمام خاندان سلطنتی فرار می‌کنن جز یک نفر کسی که گویا واقعا عاشق مصر بوده کسی که واقعا گویا همسر یک راننده تاکسی بودن در مصر رو ترجیح می‌داده به ملکه بودن در کشور دیگر خانم فوزیه فواد می‌مونه در کشور خودش


audio: E6Clr0CZOms_0047.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
او عاشق مصر بود، نه در کلام، که در عمل او در اسکندریه می‌مونه و یک زندگی ساده رو شروع می‌کنه تا 1392 خورشیدی بعد از سال‌ها زندگی در تنهایی فوزیه فواد در 92 سالگی از دنیا میره


audio: E6Clr0CZOms_0048.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
برگردیم به روزهای طلاق محمدرضا شاه پهلوی فوزیه رفت اما شاه مملکت که نمی‌تونست بدون ملکه بمونه از اون مهمتر بدون ولیعهد! چه شد؟ بعد از جدایی فوزیه و محمدرضا کل دربار بسیج شدن دنبال همسر دیگری بگردن برای محمدرضا شاه پهلوی زنی که براش اول یک پسر به دنیا بیاره بعد حالا خوشبختش هم بکنه که چه بهتر


audio: E6Clr0CZOms_0051.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و یک پدر از سران ایل بختیاری به دنیا اومده در واقع ثریا نوه‌ی سردار اسعد بختیاری معروفه نوه‌ی اسفندیار خان سردار اسعد این اسفندیار خان سردار اسعد میشه برادر علیقلی خان سردار اسعد که از فاتحان تهران بود ایشون پسرعموی پدری خانم ثریا اسفندیاری هم میشد جعفرقلی خان سردار اسعد که زمانی وزیر جنگ رضاشاه بود اما به دستور خود رضاشاه کشته شد


audio: E6Clr0CZOms_0052.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
به‌هرحال خاندان اسم و رسم داری بودند خاندان ثریا اسفندیاری نام پدر ثریا بود خلیل خان از بزرگان ایل بختیاری اینم بد نیست اضافه کنیم شاپور بختیار که آخرین نخست‌وزیر پهلوی بود هم از اقوام همین خانم ثریا بود خاندان بزرگی بودند


audio: E6Clr0CZOms_0054.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
چطور قرعه به نامش افتاد؟ پاییز 1329 ثریا داشت در پانسیونی در لندن زندگیشو می‌کرد که چه شد؟ پسرعمه‌ش به سفارش یکی از اقوام به نام فروغ ظفر چند تا عکس می‌گیره ازش می‌فرسته برای شمس خواهر بزرگ شاه پهلوی بعدها همین خانم فروغ از دوستان صمیمی ثریا در غم و شادیش میشه در قصر، برای او هم بد نمیشه خانم فروغ هم به نوایی می‌رسه در قصر


audio: E6Clr0CZOms_0055.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
خانم فروغ ظفر همسر محمدقلی خان سردار بهادر بوده برادر همون آقای جعفرقلی خان سردار اسعد که عرض کردم وزیر جنگ رضاشاه بود زمانی حالا چطور پای فروغ ظفر باز شد به داستان ازدواج محمدرضا؟ اون زمان بین شمس و اشرف پهلوی دو خواهر محمدرضا یه رقابت جدی‌ای بود که کی زودتر زن پیدا کنه برای ممرضا؟ خانم شمس پهلوی برای این که از اشرف جلو بزنه خیلی تقلا می‌کرده


audio: E6Clr0CZOms_0056.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
هی پرس و جو، آقا کسی رو سراغ نداری؟ ممد آقا؟ خانم؟ زهرا خانم؟ آقا رضا؟ هی از همه اینقدر این پرس و جوها رو می‌کنه که همه هر کیو هر جا می‌دیدن خوب بوده تپ عکس می‌گرفتن می‌فرستادن معرفی می‌کردن همین میشه که فروغ ظفر تو لندن یکیو می‌بینه خوشگل بوده عکس می‌گیره می‌فرسته برای شمس پهلوی خلاصه شمس می‌بینه میگه ماشاالله .مثلا خوبه! خانم خوبیه قطعا پسرزا هم هست نتیجه تاب نمیاره


audio: E6Clr0CZOms_0057.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
برای این که رقابتو به خواهرش واگذار نکنه به اشرف پهلوی واگذار نکنه می‌شینه یه تک لندن پیاده میشه میگه یه ضیافتی به مناسبت حضور ما بر پا کنید تو سفارت به مناسبت حضور شمس پهلوی از این خانم ثریا هم دعوت کنید من از نزدیک ببینمش بر پا می‌کنن، دعوت می‌کنن از نزدیک می‌بینه و می‌بینه! اینجاست که قرعه دیگه کامل میفته به نام ثریا اسفندیاری


audio: E6Clr0CZOms_0058.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شمس پهلوی از پس اون ضیافت یه راست میره پیش خلیل خان پدر ثریا و داستان رو برای او تعریف می‌کنه میگه این دخترتون رو بفرستین تهران ما هم پسرمونو که از قضا شاه مملکته هماهنگ می‌کنیم بیاد دختر شما رو ببینه بلکه هم علف به دهن بزی خوش بیاد و کار دربیاد گرچه ثریا اسفندیاری اینقدر زیبا بوده که قطعا مورد پسند همه قرار می‌گرفته همه از جمله محمدرضا شاه پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0060.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
به دهنش مزه می‌کنه خوش میاد میگه میخوام نتیجه؟ مراسم نامزدی برگزار میشه ششم دی ماه 1329 مراسم عقد هم خیلی زود برگزار میشه بیست و چهارم بهمن همون سال و اینجا ثریا اسفندیاری تبدیل میشه به دومین ملکه‌ی ایران زمین و دومین همسر محمدرضا شاه پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0061.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
زمانی که ثریا وارد زندگی محمدرضا شاه پهلوی شد دقیقا مصادف بود با زمانی که شاه ایران داشت قدرتش رو تثبیت می‌کرد او دیگه یک شاه جوان دهه‌ی بیست نبود مثال بزنیم دو سه سال بعد از ازدواجش با ثریا کودتای بیست و هشت مرداد اتفاق میفته او دیگه صاحب تجربه بود واقعا جالبه ثریا تو مسائل سیاسی هم اظهار نظر می‌کرده مثلا راجع به همین کودتا یک اظهارنظری داره


audio: E6Clr0CZOms_0062.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بد نیست اینجا عینا بنده نقل قول کنم میگه ما به این نتیجه رسیدیم که برای جلوگیری از هرج و مرج باید کودتایی صورت گیرد حتی اگر به ضرر شیرمرد پیر باشد منظورش از شیرمرد پیر کیه؟ مصدق و جالبه همسر شاه که از حامیان داستانه حامیان داستان بیست و هشت مرداد به این واقعه میگه کودتا امروز هستند کسانی که از پس سال‌ها میگن احمد هاشمی چرت و پرت میگی کودتا نبوده خودشون میگن کودتا


audio: E6Clr0CZOms_0063.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بگذریم سیاست مسئله‌ایست پیچیده به‌هرحال خانم ثریا اسفندیاری اظهارنظرهای سیاسی می‌کرد اما سیاست بحث و مسئله‌ی اصلی در زندگی او نبود مسئله‌ی اصلی این بود که ثریا نتونسته بود کاری که مشخصا برای اون وارد کاخ شده بود رو به سرانجام برسونه انجام بده او بچه‌دار نمی‌شد متاسفانه با وجود پچ پچ های تاج الملوک و خواهرشوهرها در ادامه مادرشوهر و خواهرشوهر


audio: E6Clr0CZOms_0064.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
سه سالی بی هیچ حرف و حدیثی زندگی مشترک شاه و ملکه ادامه پیدا می‌کنه تا کودتای بیست و هشت مرداد که عرض کردم بعد از این کودتا گویا یک مهمانی بالماسکه برگزار کرده بود خانم ثریا اسفندیاری و اونجا .حالا نمی‌دونیم چرا اونجا؟ اونجا محمدرضا شاه دیگه به زبون میاد به ثریا میگه ثریا جان گمان نمی‌کنی ما باید یک وارث تاج و تخت داشته باشیم؟ سه سال شد دیگه و این جمله‌ی مهمی بود


audio: E6Clr0CZOms_0065.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شاه پهلوی ثریا رو با اون زیبایی مسحور کننده‌ش واقعا دوست داشته طبیعی هم بوده دوست داشته باشه، نتیجه؟ هر دو تلاش می‌کنن، هر دو برای درمان میرن آلمان یک کلینیک باروری در آلمان اما پزشکان هر دوی اون‌ها رو سالم تشخیص میدن میگن آقا مشکلی نیست سالم تشخیص میدن ولی فایده نداشته خالی خالی ولیعهد می‌خواسته آقای محمدرضای پهلوی حدود یک سال بعد 1333 یک اتفاق دیگه هم میفته


audio: E6Clr0CZOms_0066.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که دیگه حسابی بحران جانشینی داغ میشه هلی‌کوپتر علیرضا برادر کوچکتر محمدرضا که در نبود فرزند ذکور، ولیعهد پادشاهی محسوب می‌شد سقوط می‌کنه و دیگه ولیعهد بی ولیعهد او از دنیا میره حالا دیگه شاه حتما نیاز به وارث داشته و باز نتیجه؟ از پس هفت سال زندگی مشترک و علاقه


audio: E6Clr0CZOms_0067.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شاه و ثریا در سالگرد ازدواجشون بیست و چهار بهمن 1336 مجبور میشن برای همیشه از هم جدا شن و ثریا برای همیشه همون زمان ایران رو ترک می‌کنه بیست و چهار اسفند همون سال، یک ماه بعد شاه پهلوی با صدایی بغض‌آلود خبر جداییش از ثریا رو از رادیوی ملی ایران اعلام می‌کنه


audio: E6Clr0CZOms_0068.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
ثریا از شاه جدا شد اما از سرنوشتش صحبت کنیم کمی روش نازک شیم تقدیر او رو برد همون جایی که آرزوش رو داشت، جالبه آرزوش چی بود؟ حضور بر پرده‌ی سینما ثریا اسفندیاری جوری عاشق سینما بود که زمانی که اشرف رفت سراغش برای ازدواج با شاه به پدرش گفته بود من میرم اگر شاه پسندید که هیچی اگه نه منو باید بفرستی هالیوود، قبوله؟ باباش گفته بود برو حالا خدا بزرگه اگه نپسندید باشه رفت موند حالا


audio: E6Clr0CZOms_0069.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
حالا که جدا شده بود دیگه وقتش رسیده بود که باباش به قولش عمل کنه و خودش نتیجه؟ او رفت سراغ یک زندگی جدید، سفر کرد به ایتالیا سریعا به مهمونی‌های سینماگران ایتالیا راه پیدا کرد به‌هرحال همه می‌شناختنش، او ملکه‌ی ایران بود تا چند ماه قبلش تلاشش موفقیت آمیز هم بود ثریا زمستان 1340 پیشنهاد بازی دریافت کرد از یک تهیه کننده


audio: E6Clr0CZOms_0070.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: INVALID_CHARS
text:
در فیلمی سه اپیزودی به عنوان <i>سه چهره‌ی یک زن</i> کارگردان کی بود؟ یک کارگردان بزرگ: میکل آنجلو آنتونیونی


audio: E6Clr0CZOms_0071.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
او حالا داشت به آرزوش می‌رسید اما در دنیای سینما آن چیزی که زندگی ثریا رو بیش از پیش تغییر داد فرانکو ایندووینا بود نه آنتونیونی این آقای فرانکو در یک نگاه یک دل نه صد دل عاشق ثریا شد و در ادامه ثریا هم دلباخته‌ی او


audio: E6Clr0CZOms_0072.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
داستان عشق ثریا اما پایان عجیبی داشت شاید اگر سانحه‌ی هوایی برادر شاه نبود او بیش از این‌ها ملکه‌ی ایران زمین می‌موند حالا طلاق گرفته بود عاشق و دلباخته‌ی یک کارگردان ایتالیایی شده بود اما باز هم سانحه‌ی هوایی سرنوشت ثریا با سانحه‌ی هوایی گویا گره خورده بود آقای فرانکو همسر ثریا در سانحه‌ی هواپیمایی آل‌ایتالیا


audio: E6Clr0CZOms_0073.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
در 1972 میلادی کشته شد و ثریا دیگر بار سوگوار عشقی ناتمام بود سوگی که تا سی سال، حدود سی سال بعد همراه او باقی موند او دیگر بار ازدواج نکرد تا گلچین روزگار در نهایت خیلی طبعا خوش سلیقه عمل کرد گل عمر او را سوم آبان 1369 چید خیلی دور از ایران هم چید ثریا در پاریس زندگی می‌کرد


audio: E6Clr0CZOms_0077.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
تنهایی محمدرضا شاه پهلوی دوباره تنها شد برگردیم به روزهای جدایی از ثریا از آخرین روزهای 1336 دوباره خودش موند و تخت خواب سردش خانواده و دربار باز هم شروع کردن گشتن دنبال همسری مناسب و در خور شاه ایران کلید قفل تنهایی اما نه در ایران که در پاریس بود این بار


audio: E6Clr0CZOms_0079.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
تا با ژنرال دوگل دیداری داشته باشه تو سفارت ایران در پاریس ضیافتی برپا بود برای دانشجویان و در میان دانشجویان دختری به شاه ایران معرفی شد فرح دیبا دانشجوی معماری یکی از دانشجویان منتخب بود که آنجا بود آن شب به شانس فرح در نامه‌ای به مادرش نوشته بود ما به سفارت رفتیم چه اتومبیل زیبایی داشت و چقدر خودش دوست داشتنی بود


audio: E6Clr0CZOms_0080.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
موهایش تقریبا سفید شده است و چشمانی محزون دارد این اولین ملافات فرح با محمدرضا شاه پهلوی بود ملاقاتی که البته شما به می‌دانید ادامه‌دار شد


audio: E6Clr0CZOms_0081.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
ادامه‌ی داستان آشنایی شاه و فرح چطور پیش رفت؟ فرح برای گرفتن بورسیه‌ی تحصیلی از طریق عموش اسفندیار دیبا که آجودان شاه بود از اردشیر زاهدی وقت ملاقات می‌گیره اردشیر به جز این که از مقامات دولت پهلوی بود شوهر شهناز دختر فوزیه و محمدرضاشاه پهلوی هم بود در واقع داماد شاه پهلوی بود توی این ملاقات، زاهدی نمی‌دونیم چرا به فرح میگه


audio: E6Clr0CZOms_0082.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بیا با همسرم که همون شاهدخت شهناز باشه معاشرت کن چند روز بعد دعوتنامه‌ای برای صرف چای در منزل شهناز در حصارک شمیران به دست فرح می‌رسه اون موقع شهناز هجده ساله بود و فرح دیبا بیست ساله شهناز متولد 1319 و فرح دیبا 1317 بود فرح و شهناز با هم خوش و بش می‌کردن که ناگهان در باز میشه محمدرضا شاه پهلوی وارد میشه


audio: E6Clr0CZOms_0083.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
فرح خودش میگه تو اون لحظه هم خوشحال بودم هم ترسیده بودم اما محمدرضا شاه پهلوی با او بسیار خوش برخوردی می‌کنه گویا و ترس او می‌ریزه در لحظه بعد از این ملاقات بود که دیگه رفت و آمدها بیشتر و بیشتر شد و باز بیشتر شد و باز بیشتر شد و دیگه فرح دیبا برای شام حالا دعوت شد به محضر شاه پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0084.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
کم کم کار به عشق و عاشقی کشید بین فرح و محمدرضا فرح دیبا تو خاطراتش گفته پادشاه علاوه بر همه‌ی خصوصیات ذهنی که یک زن برای مرد مورد نظرش خواهان است بسیار جذاب بود من تحت تاثیر نگاه متین و لبخند زیبای او قرار گرفته بودم و برخی از مشخصات او نیز توجه مرا جلب کرده بود از جمله مژه‌های بلند رمانتیک و همین‌طور دست‌هایش


audio: E6Clr0CZOms_0085.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
آری من سخت به او دل باخته بودم از اون طرف محمدرضای پهلوی هم از فرح خوشش اومده بود بعدا که با هم ازدواج می‌کنن محمدرضا به فرح گفته بود عزیزم من سادگی تو را پسندیده بودم


audio: E6Clr0CZOms_0086.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
در ادامه یک بار محمدرضای پهلوی فرح رو برای گفتگو در کنار استخر به کاخ سلطنتی دعوت می‌کنه فرح هم مایو رو برمی‌داره که برن شنا عشق و حال دیگه و گویا گفتگو کنار استخر و مایو همانا و بالا گرفتن کار بین آن دو همان شاه می‌بینه خیر! واقعا این دختر دل ما رو برده، نتیجه؟ یک روز از همان روزها شاه به فرح میگه بیا به همراه شهناز برویم یک پرواز اختصاصی


audio: E6Clr0CZOms_0087.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
آن‌ها می‌روند و در آسمان محمدرضا شاه پهلوی از فرح دیبا خواستگاری می‌کند فرح هم که طبعا همونجا بله را می‌گوید اما محمدرضا از فرح میگه موضوع رو بین خودمون نگه داریم به کسی نگیم فرح هم میگه حتما تمام اما اینقدر هیجان داشته که نخود تو دهنش خیس نمی‌خوره همون شب میره داستانو برای مامان و خاله و دایی و همه تعریف می‌کنه و البته تاکید می‌کنه


audio: E6Clr0CZOms_0088.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
به کسی نگیدا! این قراره بین من و ممرضا بمونه و اون‌ها هم طبعا نمیگن نمیگن همانا و فقط خواجه حافظ شیرازی در جریان نبود، همان یه بار فرح از تهران پرواز می‌کنه به پاریس تو فرودگاه پاریس پیاده میشه دانشجو بوده انبوه عکاسان و خبرنگاران رو می‌بینه که ازش می‌پرسیدنن شما همون فرح دیبا هستید؟ فرح میگه خب .بله .خودم .چی .چیزی شده؟ همه میگن نظرتون راجع به ملکه شدن چیه؟


audio: E6Clr0CZOms_0090.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
فرح دیبا مدتی در پاریس می‌مونه و خودش تعریف می‌کنه که اون ایام شاه هر شب به من زنگ می‌زد و با عشق و هیجان با هم حرف می‌زدیم خبرنگارها اما ول کن فرح نبودند بالاخره این رابطه براشون سوژه‌ی جذابی بود واقعا و چرا جالب بود؟ فرح دیبا یه آدم عادی بود یه شهروند عادی جامعه بود که تا قبل از ازدواج و اصلا بحث ازدواج اسمش تو رسانه‌ها مطرح نبود، حتی یک بار هم مطرح نشده بود اما یهو آشناییش با محمدرضا باعث شده بود


audio: E6Clr0CZOms_0091.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
یک شهروند عادی بشه ملکه‌ی کشور نتیجه؟ همه چیز سریع پیش رفت بیست و نه آذر 1338 مراسم ازدواج برگزار شد و فرح یک زن معمولی بود از یک خانواده‌ی معمولی که از تشریفات درباری هم اطلاعاتی نداشت همین کارو سخت می‌کرد برای او، برای مراسم عروسی او هم تحت فشار روانی و عصبی بود و از اون ور تحت فشار فیزیکی بود یک تاج دو کیلویی رو سرش بود در تمام مدت مراسم


audio: E6Clr0CZOms_0092.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
ازدواج مذهبی در کاخ مرمر انجام میشه اما نکته‌ی بامزه‌ی روز ازدواج این بود که زمان شروع مراسم عقد فرح یادش میاد حلقه نخریده برای ممرضای پهلوی و باز اردشیر زاهدی وارد می‌شود نقش کلیدیشو ایفا می‌کنه در زندگی فرح حلقه‌ی خودشو درمیاره میده به فرح میگه اینو فعلا بکن دست ممرضا تا ببینیم چی میشه محمدرضای پهلوی با حلقه‌ی دیگران داماد شد


audio: E6Clr0CZOms_0093.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
تنها دو ماه کافی بود تا به آرزوش برسه محمدرضا شاه پهلوی آرزوی پسردار شدن دو ماه بعد از عروسی فرح باردار میشه در ادامه معلوم میشه که فرزند پسره و تو خاطراتش فرح دیبا میگه که وقتی درد زایمانم شروع شد محمدرضا خودش شخصا منو برد بیمارستان نهایتا نهم آبان 1339 پسر به دنیا میاد اولین فرزند ذکور محمدرضای پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0095.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و این رضا همین رضاییست که امروز من و شما به می‌شناسیم هد سلطنت‌طلبان که در آمریکا زندگی می‌کنه فرحی که به محض ازدواج با شاه لقب ملکه رو از آن خود کرده بود با به دنیا آوردن ولیعهد، لقب شهربانو رو هم به دست آورد حالا و از اون سال با همین لقب مورد خطاب قرار می‌گیره تا این لحظه که با هم صحبت می‌کنیم از پس رضای پهلوی فرحناز بیست و دوم اسفند 1342


audio: E6Clr0CZOms_0096.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
به دنیا اومد در کاخ سعدآباد بعد از این دو شاه و فرح صاحب دو فرزند دیگر هم میشن علیرضا پهلوی و لیلا پهلوی فرح دیبا از این که دو دختر و دو پسر داشت بسیار خوشحال بود و به قول معروف جنسش جور بود


audio: E6Clr0CZOms_0097.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
در ادامه و چهارم آبان 1346 یعنی شش سال بعد از ازدواج مراسم رسمی تاجگذاری خانواده‌ی سلطنتی برگزار میشه فرح به عنوان شهبانو، محمدرضا به عنوان شاه و رضا پهلوی به عنوان ولیعهد همگی تاجگذاری می‌کنند همین سال اصل سی و هشت قانون اساسی تغییر می‌کنه و فرح به عنوان نایب السلطنه تعیین میشه در واقع این قانون می‌گفت اگر ولیعهد قبل از سن قانونی به سلطنت برسد


audio: E6Clr0CZOms_0098.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
مادر ولیعهد میشه نایب السلطنه و بعد از رسیدن به سن قانونی ولیعهد میشه شاه مملکت دیگه رسما فرح به عنوان شهبانو در ادامه تبدیل میشه به یک زن فعال کارهای زیادی انجام میده او یک دفتر مخصوص داشت برای خودش مدام مشغول امور فرهنگی بود تو دفتر مثال بزنیم تو برنامه‌ریزی جشن‌های 2500 ساله و جشن هنر شیراز بسیار نقش جدی‌ای داشت فرح پهلوی


audio: E6Clr0CZOms_0099.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
کلا به فعالیت‌های هنری و فرهنگی علاقه‌ی بسیاری داشت خانم فرح پهلوی و داره گویا چند تا نهاد مهم تو این زمینه تاسیس می‌کنه در ایران اون زمان، مثال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کانونی که اگرچه قبل از انقلاب تبدیل شد به یکی از قلب‌های تپنده‌ی مخالف با حکومت پهلوی اما به قدری نتایج درخشان در پی داشت و آدم حسابی به جامعه معرفی کرد که هنوز هم که هنوزه احتمالا اگر از فرح پهلوی بپرسیم


audio: E6Clr0CZOms_0102.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که محمدرضاشاه پهلوی به یک بیماری خونی مبتلا شده بیماری‌ای وخیم که البته قابل علاج و حتی بهبودیه اون‌ها بهش اطلاع میدن سر و کله‌ی این بیماری از سه سال پیش پیدا شده و خود محمدرضاشاه خواسته که این خبر محرمانه بماند و فرح مطلع نشود حتی همون زمان هم محمدرضاشاه نمی‌خواسته موضوع به فرح اطلاع داده بشه اما اون پزشک‌ها گویا اصرار می‌کنن


audio: E6Clr0CZOms_0103.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که لازمه همسر شما در جریان باشه آقای پهلوی این مریضی سرآغاز روزهای بسیار بدی برای آن دو شد موج انقلاب از همون 1356 بلند و بلندتر میشه و روز به روز شدت بیشتری پیدا می‌کنه فرح و همسرش کم کم در حال از دست دادن جایگاه می‌بینن خودشون رو در ادامه هر ماهی که از سال 57 می‌گذشت اوضاع برای فرح بدتر می‌شد تا اوایل دی ماه


audio: E6Clr0CZOms_0104.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که کشور رو اعتصاب و راهپیمایی می‌گیره کلا تیمسار اویسی فرمانده‌ی نیروی زمینی و ناصر مقدم رئیس ساواک میرن دیدار فرح و از خراب بودن اوضاع مملکت حرف می‌زنن و میگن شاه باید در دو یا سه روز آینده نخست‌وزیر رو عوض کنه شاه پهلوی می‌خواست شاپور بختیار فامیل همسر سابقش رو بذاره به عنوان نخست‌وزیر در نهایت اویسی و مقدم به فرح میگن علیاحضرت


audio: E6Clr0CZOms_0106.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بیست و ششم دی ماه، 1357 روزی بسیار سرد بود برای شاه پهلوی و فرح دیبا تهران رو ترک کردند به مقصد مصر در مصر با استقبال انور سادات رئیس جمهور و همسر او جهان سادات روبرو میشن در آن روز سرد استقبال از فرح و محمدرضاشاه گرم بود البته اما این گرمی بسیار موقت بود


audio: E6Clr0CZOms_0107.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
روزهای سرد برای زندگی آن دو آغاز شده بود هر چهار فرزند این زوج، قبل از این زوج ایران رو ترک کرده بودند به مقصد آمریکا وقتی اونا می‌خواستن مقصد سفر رو تغییر بدن فرحناز بهشون گفته بود اینجا یعنی آمریکا نیاید این آمریکایی‌ها واقعا اذیت می‌کنند


audio: E6Clr0CZOms_0108.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
فرح دیبا و محمدرضای پهلوی مدت کوتاهی در مصر می‌مونن چرا کوتاه؟ چون فکر می‌کردن به خاطر فضای انقلابی ایران آن دو برای دولت انور سادات تهدید هستند اصلا فکر نمی‌کردند که هیچ جای جهان جا نخواهند داشت به زودی فرح تو دفتر خاطراتش می‌نویسه، نقل قول می‌کنم نداشتن هیچ گونه برنامه و عدم آگاهی از این که به کجا می‌توان رفت؟


audio: E6Clr0CZOms_0109.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
ما را در موقعیتی سخت و اضطراب‌آور قرار داده است تا کی باید سرگردان ماند؟ یک ماه؟ دو ماه؟ اگر به ایران باز نگردیم به کجا خواهیم رفت؟ سرنوشت بچه‌ها چه خواهد شد؟ فرح دیبا و محمدرضای پهلوی با استقبال انور سادات و همسرش مواجه شده بودند اما همگان می‌دانستند مصر مقصد نهایی نیست


audio: E6Clr0CZOms_0110.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شاه و فرح دوم بهمن یعنی بعد از شش روز اقامت در مصر به دعوت ملک حسن دوم رفتند مراکش پهلوی‌ها با ملک حسن هم رابطه‌ی نزدیکی داشتند و قبلا اون‌ها رو به ایران هم دعوت کرده بودند شمال برده بودند حتی، اون‌ها رو بیست و دوم بهمن 1357 روزی که انقلاب پیروز شد زوج پهلوی در مراکش بودند محمدرضا و هیئت همراه در مراکش به اخبار رادیوی تهران گوش می‌کردند


audio: E6Clr0CZOms_0111.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
که فرح این جمله رو از رادیو می‌شنوه انقلاب پیروز شد کاخ استبداد فرو ریخت فرح در خاطراتش نقل می‌کنه که فکر کردم ما پیروز شدیم چون من خودم رو مظهر خیر می‌دونستم و انقلابیون رو مظهر شر اما واقعیت این بود که انقلاب مردم پیروز شده بود


audio: E6Clr0CZOms_0112.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
اوایل 1358 فرح متوجه میشه که اون‌ها مجبورن مراکش رو هم ترک کنن چرا؟ چون خاندان سلطنتی اونجا تحت فشار قرار گرفته بودن تهدید شده بودند در ادامه فرانسه انگلیس موناکو از پذیرفتن اون‌ها خودداری کردند تو آمریکا هم بحث بود که آیا اجازه بدهیم شاه و فرح وارد کشور ما شوند؟ یا خیر؟ در نهایت هنری کسینجر به داد این دو می‌رسه


audio: E6Clr0CZOms_0113.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بهشون میگه برین فعلا مجمع الجزایر باهاما ملک حسن هواپیمای شخصیشو در اختیار زوج پهلوی میذاره و هیئت همراه البته از جمله مادر فرح و چندین نفری که با آن‌ها مانده بودند و این تیم با هم میرن باهاما و باهاما کجاست؟ یک سری جزایر در اقیانوس اطلس نزدیک فلوریدای آمریکا اما نه آمریکا


audio: E6Clr0CZOms_0114.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دو ماه و دو روز در باهاما بودند فرح پهلوی میگه اون روزها از تاریک ترین روزهای زندگیم بود همون زمان اعلام میشه که هویدا اعدام شد از طرفی باهاما شرط گذاشته بود که در صورتی می‌تونید اینجا اقامت داشته باشید که هیچ اظهار نظر سیاسی‌ای نکنید، نتیجه؟ خانواده‌ی پهلوی حتی اجازه نداشتند اعدام هویدا رو محکوم کنند فرح میگه اینقدر ناراحت بودم که به محمدرضا پیشنهاد کردم


audio: E6Clr0CZOms_0115.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
بیا یه کشتی بگیریم بریم رو آب‌های آزاد و این اعدام رو از اونجا محکوم کنیم اما خب این کار رو هم نمی‌تونستیم بکنیم این البته روایت فرح پهلویست مخالفان شاه میگن نه آقا وقتی هویدا اعدام شد از قضا شاه و فرح تو جزیره‌ی پارادایس باهاما داشتن عشق و حال می‌کردن خوشگذرونی، آفتاب حتی دختر پاکروان تیمسار دیگری که اعدام شده بود به فرح نامه می‌نویسه میگه وقتی بابای من تیربارون شد


audio: E6Clr0CZOms_0116.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
شما داشتید حموم آفتاب می‌گرفتید! چی میگی؟ اما به‌هرحال چه خوشگذرانی می‌کردند چه نه چه این روایت درست باشد چه آن کمی بعد حکم اعدام فرح دیبا و محمدرضا شاه پهلوی غیابی توسط صادق خلخالی صادر شد ما پیش از این یک قسمت مفصل درباره‌ی صادق خلخالی صحبت کردیم در مورخ پیشنهاد می‌کنم حتما ببینید بشنوید مکمل بسیار خوبیست برای این روزها


audio: E6Clr0CZOms_0117.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
حتی خلخالی برای محمدرضا شاه پهلوی، برای سر محمدرضا هفتاد هزار دلار جایزه تعیین می‌کنه یه روایتی داره خلخالی میگه اگر فرح محمدرضا رو خودش بکشه علاوه بر جایزه، عفو هم بهش میدیم خودشو می‌بخشیم می‌تونه برگرده ایران


audio: E6Clr0CZOms_0118.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دوران باهاما خیلی طولانی نبود مقامات این جزیره مجوز اقامت شاه سابق و ملکه‌ی سابق ایران رو تمدید نمی‌کنن و باز هم هنری کسینجر به داد اون‌ها میرسه این بار مکزیک رو راضی می‌کنه که به اون‌ها پناه بده اون‌ها وارد مکزیک میشن اما حال محمدرضاشاه اونجا بد و بدتر میشه این بار جدی‌تر از قبل از آمریکا درخواست می‌کنن که اجازه بدید شاه رو بیاریم اونجا فقط برای مداوا


audio: E6Clr0CZOms_0119.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
دوم آبان 58 این اتفاق میفته در بیمارستانی در نیویورک عمل جراحی روی محمدرضاشاه پهلوی انجام میشه البته تحت تدابیر شدید امنیتی مدتی هم توی اون بیمارستان بستری می‌مونه اما در این بین سفارت آمریکا در ایران توسط دانشجویان پیرو خط امام اشغال میشه و شما به می‌دانید به گروگان می‌گیرند تعدادی از آمریکایی‌هایی که در سفارت بودند در ادامه حضور شاه در آمریکا با چالش بیشتری روبرو میشه


audio: E6Clr0CZOms_0120.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
این بار می‌فرستنش پاناما اما اونجا هم احساس ناامنی می‌کردند فرح اونجا بود که به دوست قدیمیش جهان سادات همسر انور سادات تلفن می‌کنه میگه شوهرم داره از دست میره جهان سادات میگه بیاید مصر اینجا عمل جراحی بعدی رو انجام بدید و این اتفاق میفته، میرن مصر آخرین نوروزی که محمدرضای پهلوی تجربه می‌کنه در زندگیش بدون بچه‌هاش بوده او و فرح میرن مصر برای ادامه‌ی روند درمان


audio: E6Clr0CZOms_0122.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
محمدرضای پهلوی در مسجد الرفاعی قاهره دفن شد جایی که روزی در اون برای پدر همسر اولش فاتحه خونده بود بی اون که به ذهنش خطور کنه روزی مردمانی بر سر مزار خودش آنجا فاتحه خواهند خواند روایت‌های مختلفی از معشوق‌های محمدرضا پهلوی هم وجود دارد از افرادی که گمانه‌هایی وجود داره که طعم توجه شخص اول مملکت رو چشیدند


audio: E6Clr0CZOms_0123.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و شاید ما هم در مورخ روزی خط داستانی اون‌ها رو دنبال کنیم ما در این قسمت صرفا به همسران قانونی شاه پهلوی پرداختیم در این بین فقط سه نفر بودند در میان تمام معشوق‌های احتمالی فقط سه نفر بودند که تونستند لقب ملکه رو در دوران سی و هفت ساله‌ی حکومت محمدرضا به دست بیارن سه نفری که سرنوشت‌های مختلفی داشتند فوزیه از عرش به فرش رسید اما


audio: E6Clr0CZOms_0124.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
فرشی که روی خاک کشوری پهن بود که عاشقش بود، یعنی مصر و جالبه مزار فوزیه هم در مسجد الرفاعیست فاصله‌ی چندانی با مزار همسر سابقش نداره و با اجازه‌ی او همسر سابقش اونجا دفن شد نفر دوم ثریا بود زندگی شاهانه رو تجربه کرد به آرزوی ولیعهددار شدن شاه باخت اما تونست در ادامه گام در مسیری تازه بذاره به سراغ عشقی تازه بره، پرده‌ی نقره‌ای سینما


audio: E6Clr0CZOms_0125.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
و نفر سوم فرح دیبا بود او تا لحظه‌ی آخر کنار شاه و همسرش ماند از پس مرگ شاه هم نه در مسیر شخصی خود که در مسیری که احتمالا باب میل همسرش بود قدم گذاشت و سعی کرد برای مخالفان سلطنت طلب حکومتی که از پس حکومت خودشان روی کار آمده بودند نقش محوری ایفا کند و تبدیل شود به یک فعال سیاسی


audio: E6Clr0CZOms_0126.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
این که چقدر موفق بود بحث دیگریست امروز او یک پیرزن هشتاد و شش ساله است و هنوز امید داره که باز هم بتونه به قدرت برگرده آیندگان قضاوت خواهند کرد زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن این که در ادامه با هم خواهیم دید با افتخار


audio: E6Clr0CZOms_0127.opus
source: youtube
source_id: E6Clr0CZOms
invalidation: VALID
text:
ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و به شرط بقا می‌بینمتون


audio: 47J6QaW2BDc_0001.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
انسان از وقتی که با مفهوم قدرت آشنا شده و برای خودش کنش سیاسی تعریف کرده دست به ترور هم زده ترور واژه‌ای فرانسویه و معنیش میشه هراس افکندن درواقع ترور چه به شکل کلاسیکش که معمولا قدرتمندان رو نشونه می‌گرفته تا مفهوم مدرنش که بعد از انقلاب فرانسه شکل گرفته و


audio: 47J6QaW2BDc_0002.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
تمام افراد جامعه رو تهدید می‌کرده تا بعدها که تروریسم دولتی هم پا گرفت یک نتیجه‌ی قطعی داشت چی بود؟ ایجاد ترس سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟ به سنت پادکست مورخ قبل از شروع منبع این قسمت رو معرفی کنم


audio: 47J6QaW2BDc_0003.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
کتاب برج فرازان، نوشته خانم باربارا تاکمن تو این کتاب به دوره‌ای از تاریخ پرداخته خانم تاکمن که خودش اسمش رو گذاشته قرن وحشتناک بیستم حالا بریم در دل تاریخ


audio: 47J6QaW2BDc_0004.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
خب، ما چند وقت پیش از ناصرالدین شاه قاجار گفتیم و از ترورش صحبت کردیم تروری که در تاریخ معاصر کشور ما به نوعی یک نقطه عطف بود چرا این رو مطرح کردم؟ یک اینکه اگر ندیدید یا نشنیدید حتما این کار رو بکنید دو، در اتاق فکر پادکست مورخ به این نتیجه رسیدیم که از این جا به بعد در مسیر مورخ


audio: 47J6QaW2BDc_0005.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
هر از چندی بریم سراغ یکی از ترور های مهم تاریخ در طول تاریخ ترورهای تاثیرگذار زیادی اتفاق افتاده که روی سرنوشت بخش بزرگی از آدم های هم نسلش یا حتی نسلهای بعدش هم تاثیر گذاشته یکی از مهمترین اونها احتمالا ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند ولیعهد پادشاهی اتریش مجارستان بود چرا؟


audio: 47J6QaW2BDc_0006.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
باعث راه افتادن جنگ جهانی اول و به تبعش جنگ جهانی دوم شد ما در قسمتهای مربوط به جنگ جهانی اول و بعد جنگ جهانی دوم فکر میکنم بیش از ده قسمت در این باره مفصل صحبت کردیم نتیجه، پیش و پس از این ترور هم خیلی دیگه از رهبران مهم دنیا توسط ساز و کار ترور از صحنه روزگار حذف شدند که خیلی از این ترورها


audio: 47J6QaW2BDc_0008.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
شاید میان ترورهای تاریخ ترور رییس جمهورهای آمریکا همیشه تاثیرگذار بوده و بیشترشون هم نقطه عطفی در تاریخ قرن نوزدهم و بعد قرن بیستم محسوب میشن در طول تاریخ آمریکا چهار رئیس جمهور این کشور ترور شدند دو تا از این ترورها به قدری معروف هستند که احتمالا خیلی از مخاطب های مورخ داستان اونها رو شنیدند


audio: 47J6QaW2BDc_0009.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اولی، ترور آبراهام لینکلن شانزدهمین رئیس جمهور آمریکا بود کسی که اعلامیه آزادی بردگان رو امضا کرد و به سیاهپوستان حق رای داد و همین باعث شد توسط یکی از مخالفینش ترور بشه


audio: 47J6QaW2BDc_0010.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
دومین ترور معروف از میان رئیس‌جمهورهای آمریکا مربوط میشه به جان اف کندی جی اف کی معروف که هنوز که هنوزه ترورش یک رازه و شایعات در رابطه با آمرین قتل کندی از سازمان سیا تا مافیا و کاگ‌ب و موساد و لابی صهیونیسم و کوبا و معاون رئیس جمهور و برخی ژنرال های ارتش آمریکا، گسترده است


audio: 47J6QaW2BDc_0011.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
جیمز آبرام گارفیلد هم رئیس جمهور دیگر آمریکا بود که با مرگ بر اثر ترور از کاخ سفید کنار رفت اون نوزدهمین رئیس جمهور آمریکا بود و نابغه ریاضی هم بود و دوران نه‌چندان ملتهبی رو سپری می‌کرد که ناگهان در ایستگاه راه آهن شهر واشنگتن در 1881 میلادی


audio: 47J6QaW2BDc_0012.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
توسط یک وکیل هم حزبی‌ش به نام چارلز جی گیتو که مالیخولیایی شده بود و فکر می‌کرد حقشه که سفیر آمریکا در شیلی بشه و نشده، ترور شد این ترور به اندازه دو ترور قبلی که راجع بهش صحبت کردیم مشهور نشد همونطور که داستان چهارمین رئیس‌جمهوری که میخوایم در این قسمت بریم سراغش هم چندان در سطح جهان شنیده نشده


audio: 47J6QaW2BDc_0014.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
چهارمین ترور و چهارمین رئیس جمهور آمریکا بر عکس ترور گارفیلد ترور تاثیرگذاری داشت ما سعی کردیم کاری متفاوت بکنیم البته این ترور رو از چند زاویه بررسی می‌کنیم از زاویه دید قربانی ترور بعد زاویه دید تروریست و بعد زاویه یک کارگردان مبتکر سینما و بعد از اون زاویه دید تئوریسین این ترور


audio: 47J6QaW2BDc_0015.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و در نهایت زاویه دید یک روانشناس همینطور به یکی از ایدئولوژی‌هایی که این سبک ترورها رو توجیه می‌کنه هم خواهیم پرداخت


audio: 47J6QaW2BDc_0016.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
وقتی که ویلیام مک کنلی بیست و پنجمین رئیس جمهور آمریکا در 1901 میلادی ترور شد نویسنده ی زندگینامه ی او نوشت محبوبترین رئیس جمهور تاریخ آمریکا درگذشت این البته ادعای اغراق شده‌ایه ولی خب مک کینلی در دوران خودش یکی از محبوبترین رئیس جمهورهای آمریکا تا اون زمان بود


audio: 47J6QaW2BDc_0017.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
هرچند در طول قرن بیستم کم کم از محبوبیتش کم شد این کهنه سرباز جنگ داخلی آمریکا در 1897 به عنوان کاندیدای حزب جمهوریخواه در انتخابات شرکت کرد و به قدرت رسید البته وعده های اقتصادی راست گرایانه و حمایت کم نظیر یک سرمایه دار به نام مارک هانا


audio: 47J6QaW2BDc_0018.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
باعث شد در رقابتهای انتخاباتی جریانات چپگرا از همون اول با ایشون مشکل داشته باشن اما سیاست‌های رشد سریع اقتصادی‌ای که آقای مک کنلی وعده داده بود به سرعت پاسخ داد رونق اقتصادی خیلی سریع ظهور کرد و این اتفاق به یکی از عوامل محبوبیت ایشون تبدیل شد


audio: 47J6QaW2BDc_0019.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اما عامل مهمتر محبوبیت مک کنلی دستاوردهای نظامیش بود مک کنلی تنها نظامی بود که وقتی وارد ارتش شد درجه سرباز صفر داشت ولی تونست بالاترین مدال شجاعت رو دریافت کنه ایشون در همون دو سال اول ریاست جمهوریش با اسپانیا وارد جنگ شد و تونست خیلی راحت شکستش بده و پورتوریکو، گوام، فیلیپین، کوبا و هاوایی رو


audio: 47J6QaW2BDc_0021.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
فضای انتخاباتی دور دوم در سال 1900 که فرا رسید مک کنلی در اوج محبوبیت بود دمکراتها که اون زمان بر خلاف امروز راستگرا تر از جمهوریخواه‌ها به حساب میومدن میدونستن به این راحتی نمیتونن شکست بدن ایشون رو پس کمپینی راه انداختند و غیرمستقیم گفتن که آقای مک کنلی برده سرمایه داری عریانه


audio: 47J6QaW2BDc_0022.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
در همین حال اعتصابات کارگری که برای سالها با حضور احزاب چپگرا فعال بود مجددا اوج گرفت و کارگران معدن ذغال سنگ در پنسیلوانیا دست به اعتصاب زدند مطالبه اونها که دستمزد بیشتر و ساعت کار کمتر بود مورد توجه عموم قرار گرفت و دولت ایالات متحده رو تحت فشار قرار داد سیاه‌پوست‌ها هم که


audio: 47J6QaW2BDc_0023.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
در دور اول از مک کنلی حمایت کرده بودن حالا مخالفش شده بودند و کار رو برای حزب جمهوری‌خواه سخت کرده بودند اما مک کنلی برگ آسی رو کرد و این بار با همراهی تئودور روزولت پا به عرصه رقابت گذاشت روزولت، ستاره نوظهور حزب جمهوری‌خواه بود معاون وزیر نیروی دریایی و فرماندار نیویورک شده بود


audio: 47J6QaW2BDc_0024.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و شخصیت محبوبی هم بود البته کما اینکه بعد از مک کنلی که به ریاست جمهوری رسید از نظر میزان محبوبیت بالاتر از ایشون ایستاد و به یکی از جنجالی ترین رئیس‌جمهوری های تاریخ آمریکا هم تبدیل شد اگر یادتون باشه ما در قسمت‌های مربوط به جنگ جهانی اول در رابطه با تئودور روزولت صحبت کردیم با هم به هر حال با این ترکیب جمهوری‌خواهان باز هم انتخابات رو بردن


audio: 47J6QaW2BDc_0026.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
آقای مک کنلی رفتارهای پوپولیستی موفقی داشت یعنی خوب می‌دونست چطور عوام رو شیفته‌ی خودش کنه و برای پیشبرد این دست از سیاست‌هاش به وفور در بین مردم حاضر می‌شد و سخنرانی می‌کرد و با مردم گپ می‌زد و مثلا ترجیح می‌داد با قطار عمومی سفر کنه ایشون از اون طرف چند وقتی بود که پروتکل‌های حفاظتی رهبران کشورهای غربی


audio: 47J6QaW2BDc_0027.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
سفت و سخت‌تر شده بود چرا؟ چون یه مجموعه‌ای از ترورها در اروپا رخ داده بود و به همین دلیل مک کنلی هم باید کمتر دیگه میون مردم حاضر میشد اما اون دلش میخواست جشن های پیروزی در انتخاباتش رو با مردم سهیم بشه بنابراین حضورهای عمومی‌ش رو کم کرد اما کاملا قطع نکرد


audio: 47J6QaW2BDc_0028.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
ششم سپتامبر 1901 میلادی پرزیدنت مک کنلی برای خوشامدگویی به مردمی که در شهر بوفالو به نمایشگاه ملی و تجاری پان آمریکن اومده بودند حاضر شد در حال رفتن به سمت کنسرت این نمایشگاه بود که دو گلوله از فاصله نزدیک شکمش رو پاره کرد پرزیدنت هشت روز بعد درگذشت


audio: 47J6QaW2BDc_0029.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
آنارشیسم، ایدئولوژی‌ای که مک کنلی رو به کام مرگ کشوند سوال، این آنارشیسم چی هست؟ یه تعریف رایج از آنارشیسم وجود داره که هم مارکسیست‌ها ازش استفاده می‌کنند و هم راست گراها و لیبرال‌ها گفته می‌شه آنارشیسم یعنی هرج و مرج طلبی البته این تعریف درستی از مفهوم آنارشیسم نیست آنارشیسم درواقع مخالف حکومته


audio: 47J6QaW2BDc_0030.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
حالا هر حکومتی آنارشیست‌ها با هر سلسله مراتبی و هر انحصاری در قدرت مخالفند مدل‌های حکومتی آنارشیستی ابتدای تاریخ وجود داشته که در اون نوعی همیاری و همکاری عمومی به رفع نیاز انسان‌ها کمک می‌کرده یعنی روندشون این شکلی بوده این مدل‌ها مطلوب آنارشیست‌های امروزی هم هست


audio: 47J6QaW2BDc_0031.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
در سالهای آخر قرن نوزدهم جنبش آنارشیسم در اوج خودش بود جنبش آنارشیسم در سرتاسر دنیا طرفدارهایی پیدا کرده بود و ترور که اصلی ترین ابزار آنارشیستها برای حذف حاکمانه در جهان غرب به اوج خودش رسیده بود در 1889 میلادی الیزابت، ملکه ی پادشاهی اتریش مجارستان


audio: 47J6QaW2BDc_0032.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
توسط یک آنارشیست ایتالیایی ترور شد و سال 1890 میلادی اومبرتوی یکم، پادشاه ایتالیا توسط یک آنارشیست آمریکایی ترور شد چه خبر بوده؟ خبر ترور پادشاهی ایتالیا تمام روزنامه‌های دنیا رو فتح کرد و یه تیکه روزنامه که این خبر ترور توش نوشته شده بود به عزیزترین دارایی یک آدمی


audio: 47J6QaW2BDc_0034.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
لئون چولگوش یه مرد لهستانی تبار بود که حتی هر شب قبل از خوابیدن هم این تیکه از روزنامه رو می‌خوند و اینطوری خوابش می‌برد یه همچین لالایی طور بود براش عملا چولگوش بیست و هشت ساله بود لاغر و ریزه میزه با چشمهای آبی کمرنگ از وقتی مریض شده بود کمتر روی صورت سردش خبری از لبخند دیده میشد


audio: 47J6QaW2BDc_0035.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
لئون روشنفکر خانواده‌ی کارگر پیشه‌ی خودش بود یعنی همه ی اعضای خانواده کارگر بودند که صبح تا شب کار میکردند و یک زندگی کارگری معمولی داشتند اما اون بیشتر از بقیه‌شون اهل مطالعه و کتاب بود لئون چولگوش برای هشت سال دوران بیماری‌ش رو با کتاب خوندن پر کرده بود وقتی لئون بیست ساله بود کارگر یک کارخانه فلزکاری بود که


audio: 47J6QaW2BDc_0036.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
طی اعتصابات سوسیالیستی کارگرهای کارخانه از کارش اخراج شده بود و بعد از اون به گفته ی برادرش در خودش فرو رفته بود خانواده‌ش اون رو پیش کشیش کاتولیک محل می‌بردند بلکه درمان بشه ولی نتیجه‌ش این شد که لئون چولگوش دست از دین و مذهب هم کشید و رسما آتئیست شد، یعنی خداناباور


audio: 47J6QaW2BDc_0037.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
لئون زاده‌ی آمریکا بود ولی تونست با یه گروهی از کارگرای لهستانی دوست بشه گروهی که مدام بین عقاید سوسیالیستی و آنارشیستی در رفت و آمد بودن از 1898 و با سرکوب و شکست اعتصابات کارگری بیماری لئون چولگوش به اوج خودش رسید اون دیگه حاضر نبود سر کار بره و با هیچ کس هم ارتباطی برقرار نمی‌کرد


audio: 47J6QaW2BDc_0038.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و فقط و فقط تو خونه می‌شست و روزنامه‌ی فری سوسایتی ارگان یا رسانه‌ی رسمی آنارشیست‌های شیکاگو رو میخوند و شیفته یکی از رهبران این گروه به اسم خانم اما گلدمن شده بود و تنها برای حضور پای منبرهای سخنرانی‌های گلدمن حاضر بود از خونه در بیاد لئون چند بار هم تونسته بود به گلدمن نزدیک بشه


audio: 47J6QaW2BDc_0039.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و ازش خواسته بود چند تا کتاب بهش معرفی کنه یه روز هم موفق شد بره شیکاگو و منزل ناشر نشریه فری سوسایتی رو پیدا کنه بره اونجا با اما گلدمن مشهور دیدار کنه تو این دیدار لئون چولگوش خودش رو هیچکس معرفی کرده بود


audio: 47J6QaW2BDc_0040.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
گلدمن که خیلی فرصت صحبت با هیچکس رو نداشت تو مسیر حرکت به سمت ایستگاه قطار لئون رو به چند تا از آنارشیست‌ها معرفی کرد و گفت این پسر از سوسیالیست‌ها بریده و خوبه که جذبش کنیم اما انزوا و پرسش‌گری عجیب غریبش راجع به شبکه‌ی آنارشیست‌ها و احترامش به پرچم آمریکا باعث شد که رفقای آنارشیستش بهش شک کنند


audio: 47J6QaW2BDc_0041.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و یک اعلامیه در نشریه فری سوسایتی چاپ کنن و به اعضا بگن آقا مراقب جاسوسی باشیم که بینمون نفوذ کرده آنارشیست‌ها به هیچ پرچمی احترام نمیذارن پرچم‌ها نماد حکومت هاست چه معنی میده اصلا احترام به پرچم؟ از نظر اونها لئون ولی به پرچم آمریکا احترام گذاشته بود و همین باعث شده بود تا آنارشیست‌ها بهش مشکوک بشن


audio: 47J6QaW2BDc_0042.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و در نهایت علیهش اعلامیه منتشر کنند این اعلامیه روز یکم سپتامبر منتشر شد ولی فقط پنج روز بعد مشخص شد که ادعای اعلامیه درست نبوده چرا؟ لئون چولگوش ششم سپتامبر 1901 رییس جمهور آمریکا رو ترور کرد


audio: 47J6QaW2BDc_0043.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
ترور پرزیدنت حسابی سروصدا به پا کرد وقتی اعترافات چولگوش منتشر شد و معلوم شد اون هیچ پشیمونی‌ای از رفتارش نداره رعب و وحشت در بین اقشار مختلف آمریکا به راه افتاد چولگوش گفته بود من رئیس جمهور رو کشتم چون اون دشمن مردم خوب بود مردم خوب کارگر من از ارتکاب این جرم متاسف نیستم


audio: 47J6QaW2BDc_0044.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
متاسفم که نتونستم پدرم رو ببینم اون خودش رو حامی اما گلدمن معرفی کرده بود و گفته بود وقتی اما می‌گفت همه فرمانروایان باید به قتل برسند طوری به فکر فرو می‌رفتم که سرم میخواست از شدت درد منفجر بشه لئون در جمع خبرنگاران گفته بود خیلی خوبه که ما رئیس جمهور نداشته باشیم من یک آنارشیست هستم


audio: 47J6QaW2BDc_0045.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
من به انتخابات اعتقاد ندارم و بر خلاف اصول ماست من به ازدواج هم معتقد نیستم روابط زن و مرد هم باید آزاد باشه


audio: 47J6QaW2BDc_0046.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
ادوین پورتر از اولین کارگردان‌های مبتکر سینما که با استودیوی فیلمسازی توماس ادیسون کار می‌کرد یک مجموعه مستند صامت در رابطه با ترور پرزیدنت مک کنلی ساخت پورتر از مقامات زندان خواست که بذارن از صحنه اعدام چولگوش فیلمبرداری کنه که این اجازه بهش داده نشد پورتر اما


audio: 47J6QaW2BDc_0047.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
از تمام حواشی اعدام چولگوش فیلمبرداری کرد و صحنه اعدام با صندلی برقی رو هم بر اساس روایت یکی از شاهدان عینی بازسازی کرد و برای اولین بار در تاریخ سینما تدوین تداومی انجام داد به گونه‌ای که مخاطبان متوجه نمی‌شدند که صحنه‌های فیلم درواقع در امتداد هم نیستند پخش این فیلم هم


audio: 47J6QaW2BDc_0049.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اما بریم سراغ اما گلدمن و نگاه اون رو به ترور بررسی کنیم هوادارانش بهش لقب امای سرخ داده بودند و مخالفانش هم مجنون سکسی و خطرناک‌ترین زن آمریکا بهش لقب داده بودند گلدمن روس و یهودی بود و خودش به آمریکا مهاجرت کرده بود چرا؟ چون فکر می‌کرد آمریکا برای پیشبرد آرمان آنارشیسم محیطی بهتر است


audio: 47J6QaW2BDc_0050.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اون برای سال‌ها تبدیل به یکی از محرکهای خشونت آنارشیستها شده بود و در جنبش کارگری خشونتبار 1893 نقش پررنگی داشت ولی با شروع قرن جدید انگار نظرات گلدمن هم تلطیف شده بود صحبت اون در باره اینکه خشونت فردی خیلی ثمربخش نیست و تاکید بیش از حدش روی آزادی جنسی


audio: 47J6QaW2BDc_0051.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
حسابی سروصدا کرده بود و تو این فضا بود که چولگوش لهستانی الاصل اعلام کرد من تحت تاثیر گلدمن هستم و همین آدم رئیس جمهور آمریکا رو ترور کرده بود


audio: 47J6QaW2BDc_0052.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
آنارشیستها و جنبشهای کارگری با تروری که چولگوش انجام داده بود مخالف بودند و اون رو محکوم کرده بودن ولی اما گلدمن در روز اعدام چولگوش مدیحه‌ای در رابطه با اعدام اون نوشت و در نشریه فری سوسایتی چاپ کرد و اینطوری با سایر آنارشیست‌ها به اختلاف جدی خورد یعنی یه مقاله مفصل نوشت اما گلدمن و از لئون حسابی تعریف کرد


audio: 47J6QaW2BDc_0053.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و عمل اون رو ستایش کرد گلدمن در ابتدای مقاله‌ی بلندش نوشته بود هرگز پیش از این در تاریخ دولتها صدای شلیک تفنگی مردم از خودراضی، بی تفاوت خرسند و سست را مانند شلیک لئون چولگوش که ویلیام مک کنلی، رئیس جمهور پادشاهان پول و غولهای تراست یا کسب و کار این کشور را


audio: 47J6QaW2BDc_0055.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اما گلدمن برای مدتی به زندان افتاد سال‌ها برای آرمانش مبارزه کرد و در نهایت در 1918 از آمریکا اخراج شد به روسیه برگشت و از انقلاب بلشویکی 1917 حمایت کرد و بعد هم با اون انقلاب به مشکل خورد دوباره و در نهایت در 1940 در تبعیدگاهش در تورنتوی کانادا و در 71 سالگی درگذشت


audio: 47J6QaW2BDc_0056.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
اون مثل عموم آنارشیست‌هایی که دست به ترور و آدمکشی زدند از نظر سواد و فهم خیلی از لئون چولگوش بالاتر بود اما عملی که چولگوش انجام داد از لحاظ تاثیرگذاری بسیار بالاتر از بقیه بود


audio: 47J6QaW2BDc_0057.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
مورد چولگوش به‌قدری اهمیت داشت که پرونده‌ها و روایت‌های مربوط بهش تا سال‌ها مورد بررسی بسیاری از روانپزشکان در سرتاسر دنیا هم قرار گرفت مثلا دکتر والتر چنینگ بیماری توهمی قطعی رو به چولگوش نسبت داد توهمی که باعث میشه آدم فکر کنه باید جون خودش رو در راه آرمانش بده حالا این آرمان میخواد خدا


audio: 47J6QaW2BDc_0058.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
میهن، آزادی، آنارشیسم یا هر ایدئولوژی دیگه‌ای باشه دکتر چنینگ عنوان کرد که این بیمارها به قصد یک خودکشی غیر مستقیم این کار رو می‌کنند و دوست دارند خودشون رو شهید قلمداد کنند و برای همینه که همه اونها به تنهایی دست به ترور میزنن هیچ وقت از ابزارهای پنهان مثل سم و زهر استفاده نمی‌کنند و در ملاءعام نقشه‌شون رو عملی می‌کنن


audio: 47J6QaW2BDc_0060.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
قرن بیستم با یک ترور پر سروصدا شروع شد و کم‌کم تبدیل به خونبارترین قرن تاریخ شد از شروع قرن بیستم تا امروز که داریم با هم صحبت می‌کنیم و سالهای قرن 21 رو به سرعت طی می‌کنیم ترور هم گسترده تر شده سازمان یافته تر شده و بسیار بیشتر از قبل به ابزاری در دست دستگاههای فکری مختلف


audio: 47J6QaW2BDc_0061.opus
source: youtube
source_id: 47J6QaW2BDc
invalidation: VALID
text:
و ساختارهای سیاسی متنوع تبدیل شده وقتی در تاریخ کشور خودمون هم نازک شیم ترورهای بسیاری می‌بینیم می بینیم که در دوره‌هایی تعداد ترورها بسیار افزایش پیدا کرده و هر چی هم به جلو حرکت می‌کنیم این ترورها سازمان یافته تر و مدرن تر می‌شه زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم


audio: G9Udn5yaK6k_0001.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
تقابل فرهنگ‌ها در تاریخ بوده از ابتدا دوست من امروز می‌گفت من از عربا بدم میاد اون یکی می‌گفت خوشم میاد اون یکی می‌گفت ترکیه یعنی چی ما میریم خونه میخریم؟ ما اصلا تاریخمون اینا رو میخوره و این حرفا آره این بوده واقعا در تاریخ این بوده اما سوال مهم اینه که خب چه کردیم؟ نیاکان ما اومدن به ما تحویل دادن یک دنیایی رو یک تمدنی رو یک تاریخی رو امروز ما باهاش چه کردیم؟ چیاشو داریم؟ این سوال مهمه ما در اپیزود قبلی در رابطه با شعور انسان


audio: G9Udn5yaK6k_0002.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
و ظهور شعور صحبت کردیم تغییر تمدنها، تعامل‌ها قد علم کردن یک حکومت کوچک و نوپا رو در دو اپیزود قبلی اولش گفتم در مقابل مصر بزرگ که اصلا مثل آب خوردن آدم می‌کشت چه اتفاقی افتاد برای اینها؟ امروز در هر کدوم از این کشورها یونان رو گفتیم چه‌جوری به وجود اومد در اپیزود قبلی امروز چی رو می‌گیم؟ ترکیه چه جوری بوجود اومد؟ سریلانکا، هند، تغییر شکل آفریقا


audio: G9Udn5yaK6k_0003.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
آفریقا یک زمانی یه مصر بوده و تمام امروز این شکلیه که کلی کشور داره یا همون زمان یه تغییراتی به وجود اومد یهو این رو جشن گرفتن که خدا رو شکر از این سرزمین در آفریقا تا آن سر زمین در آفریقا ما با هم در ارتباطیم و آدم انسان زندگی می‌کنه یا بعد از اولمک‌ها که قبلا درباره‌ش صحبت کردیم که یک تمدن عجیب بود و کلی سوال بی پاسخ هست درباره‌ش در آمریکای امروزی


audio: G9Udn5yaK6k_0004.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
بعدش چی شد؟ آمریکا چی شد؟ دیرتر تمدنش رشد میکرد ولی خب رشد میکرد که امروز اینجاست به هر حال یه پیشینه‌ای باید داشته باشه که امروز بیاد قد علم بکنه یا خیلی از اتفاقاتی از این دست پس در ادامه دو اپیزود قبلی میریم امروز سراغ تغییر شکل جهان تولد کشورهای امروزی از کجا شروع میکنیم؟ تو قبلی یونان رو گفتیم تموم شد میریم بغل یونان مرز یونان امروز معروفه هر کی داره پیاده میره مهاجرت کنه از کجا میرسه مرز یونان؟


audio: G9Udn5yaK6k_0005.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
مرز هم بسته‌س نمیتونه رد شه از ترکیه پس اول از ترکیه شروع کنیم بعد بچرخیم برسیم به تهش، آمریکا ببینیم چه شد؟ در تولد کشور های امروزی سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه با ما همراه باشید ببینیم چی شد؟ حالا یه دور کوچیک بزنیم کجا؟ اطراف یونان البته تاکید میکنم یه دور کوچولو یعنی خیلی مختصر تعریف میکنم ازشون تو این اپیزود بعدا مفصل به هر کدوم میرسیم


audio: G9Udn5yaK6k_0006.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
ببینیم کشورهای مختلف امروزی چطوری متولد شدن اصلا بریم کجا؟ شرق یونان و تقریبا ترکیه امروزی یه سری مهاجر هم رفته بودن اونجا و یه سرزمینی رو به نام تراکیه و تراکیه‌ای‌ها رو ایجاد کرده بودن البته آثار مکتوبشون از بین رفته و معدود کتیبه‌هایی هم که ازشون مونده رمزگشایی نشده ولی یه سری اطلاعات فرهنگی به ما میدن تراکیه خیلی جای خوبی بوده یعنی از این سمت نزدیک به رونق یونان بوده


audio: G9Udn5yaK6k_0007.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
از اون سمت هم نزدیک مراکز تجاری شرق و بین النهرین بوده نتیجتا سرکرده‌هاشون خیلی زود پولدار میشن عمارت‌ها و کاخ های بزرگ میسازن کم کم قدرت می‌گیرن و حتی سال 429 یعنی 429 سال بعد از میلاد مسیح سیتالکس، شاه تراکیه با یه سپاه 150 هزار نفری حمله میکنه به شمال یونان و مقدونیه رو هم میگیره ولی به طور کلی


audio: G9Udn5yaK6k_0008.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
تراکیه‌ای‌ها چون نتونستن امپراطوری پایداری رو ایجاد کنن تو سرزمین‌هاشون کم کم ضعیف و ضعیف تر میشن و طبیعتا همسایه‌ها هم میان سراغشون و تمام بریم این سمت یونان یعنی ایتالیا اتروسک‌ها یه جامعه‌ای تشکیل میدن در ایتالیای امروزی البته خیلی جای جذابی نبوده مثلا نه بار باید زمین‌ها رو شخم میزدن تا بشه کشاورزی کرد ولی نکته مهمشون چیه؟


audio: G9Udn5yaK6k_0009.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
بحث هنر و صادرات هنرشون مثلا تخصص داشتن تو تئاتر حتی واژه بازیگر رو اینا به روم باستان دادن که بهش گفته می‌شده هیستر اون زمان دیگه به چی معروف بودن؟ به غیبگویی‌هاشون هم معروف بودن مثلا از روی جگر گوسفند و مسیر پرواز پرندگان غیب‌گویی می‌کردن یه تفاوت مهم دیگه‌ای هم که فرهنگشون داشته آزادی زنان بوده البته به نسبت یونان و رومیان داریم صحبت میکنیما


audio: G9Udn5yaK6k_0010.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
یعنی زنان در اتروسک‌ها میتونستن از خونه بیرون بیان تو بازی‌ها شرکت کنن و با مردان همسفره بشن اینم بگم که یونانیان این آزادی‌ها رو در اتروسک‌ها بی شرمی میدونستن یعنی میگفتن تو یونان فقط روسپی‌ها این کار رو میکنن و کلا خیلی اوکی نبودن با این همسایه‌شون یعنی اتروسک‌ها اینم از تولد ایتالیا اسپانیا، اوایل هزاره اول قبل از میلاد یونانی‌ها معتقد بودن


audio: G9Udn5yaK6k_0011.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
ایزد ثروت در اسپانیاست ولی یونان کجا اسپانیا کجا؟ درواقع هنوز نمی‌دونیم چطوری یونانی‌ها تونستن از اقیانوس عبور کنن و برسن اون سمت اقیانوس و درواقع اسپانیای امروزی یعنی اینم از سوالات بی‌جواب تاریخه ولی به هر حال مشخصا اول میرن تارتسوس یعنی یه منطقه‌ای جنوب اسپانیا و پرتغال امروزی که یه جای فوق العاده غنی بوده درواقع بهشت صنعت و پیشرفت بوده مثلا سرتاسرش


audio: G9Udn5yaK6k_0012.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
منابع آهن و مس و طلا و نقره به وفور پیدا میشده همین منابع و ثروت هم کم کم اون منطقه رو تبدیل میکنه به پادشاهی تارتسوس و درواقع زمینه ساز تولد اسپانیا و البته در ادامه‌ش تولد پرتغال میشه خب از اروپا فاصله بگیریم بریم یه مقدار به شرق و جنوب ها؟ بریم کجا؟ چین و جنوب آسیا چین برعکس بازه تاریخی قبلی یعنی هزاره دوم قبل از میلاد


audio: G9Udn5yaK6k_0013.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
که ترکونده بود و پیشرفت جدی کرده بود توی این بازه خیلی پیشرفتی نداشته یعنی شاید بشه گفت پسرفت هم داشته البته که به طور کلی بین 1000 تا 500 سال قبل از میلاد رو میتونیم بگیم دوران طلایی اروپا بوده بیشتر یعنی یه جورایی اوراسیا تازه تقسیم میشه به اروپا و آسیا اما در مورد چین گفتیم تو اپیزود قبلی سلسله شانگ چین رو به وجود آورد و بعد سلسله ژو اومد شکست داد شانگها رو و جایگزین شد


audio: G9Udn5yaK6k_0014.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
ولی هم گسترده شدنش و هم تفرقه های درونیش خیلی این ژو‌ها رو ضعیفشون کرد از اون سمت پادشاهان چو میگفتن که ما از جانب خدا برگزیده شدیم یعنی یه جورایی با خدایان هماهنگیم ولی بازم اتفاقات طبیعی مثل خشکسالی، مثل سیل و این چیزا می‌افتاد وجهه پادشاهان رو خراب میکرد مردم میگفتن خب چرا با خدایان هماهنگ نکردی؟ اگه میدونستی چرا به ما نگفتی؟ حالا سرنوشت این سلسله‌ی چو چی شد؟


audio: G9Udn5yaK6k_0015.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
سال 857 قبل از میلاد مسیح یه پادشاهی داشتن به نام لی یه پادشاه جوون که خیلی هم البته قبولش نداشتن این آقای لی هم کلا سعی میکرده با پول دادن و کلا حال دادن به جنگاوران و فرزانگان سلطنتش رو نگه داره ولی جواب نمیده 843سال قبل از میلاد شورش میشه و یه شاه جدید به نام شوان میشه پادشاه ژو‌ها این آقای شوان 47سال حکومت میکنه


audio: G9Udn5yaK6k_0016.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
و مهمترین کاری هم که انجام میده شکست بربرها بوده دشمن همیشگی سلسله شانگ و بعدش ژو که تو همسایگی این ژو‌ها هم زندگی میکردن سال 782 قبل از میلاد آقای شوان میمیره البته جالبه بدونیم در اسناد تاریخیشون اومده که ایشون، این آقای شوان توسط شبح یا روح یکی از زیردستای خودش که دستور قتلش رو ناعادلانه داده بوده کشته میشه خلاصه میمیره پسرش میشه شاه همزمان یه زلزله بزرگ هم میاد


audio: G9Udn5yaK6k_0017.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
که در اسناد تاریخیشون باز نوشته شده ناگهان صدها رودخانه با هم فوران کردن زمین دهان باز کرد و چیزهایی از این دست کم کم سلسله‌ی ژو ضعیف میشه تجارتش هم که ضعیف میشه دیگه جلوی بربرها کم میاره سال 771 قبل از میلاد مسیح ژوها از سرزمینشون رونده میشن و عملا سلسله‌ی ژو‌ها از بین میره حالا یه مقدار بریم به شرق یکی از اولین جاهایی که


audio: G9Udn5yaK6k_0018.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
تمدن انسان توش به وجود اومد کجا بود؟ دره رود سند و هاراپایی‌ها که تعریف کردم داستان هاراپایی ها رو تو اپیزود انسان کجا متمدن شد البته که اطلاعات زیادی ازشون نداریم از بعد از هاراپایی‌ها اون سمت دره ی سند اتفاقی نیفتاده بود به اون صورت البته نظریه‌هایی هست که میگن اتفاقاتی افتاده ولی اسناد و شواهدی ازش نیست اما به هر حال اوایل هزاره قبل از میلاد بر اساس اسناد تاریخی تمدن گنگ به وجود اومد


audio: G9Udn5yaK6k_0019.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
کجا؟ در هند امروزی و دره رود گنگ باز هم متاسفانه از این تمدن گنگ خیلی آثاری وجود نداره یعنی اطلاعات زیادی ازشون در دسترس نیست اما نوشته های بزرگانشون یعنی فرزانگان تمدن گنگ که مال هزار سال قبل از میلاد مسیحه به وفور پیدا شده تو همون محدوده‌ای که بودن این نوشته‌ها چی بودن؟ آموزش‌هایی که نسل قبل به نسل بعد از خودش منتقل می‌کرده کیا این نوشته‌ها رو مینوشتن؟


audio: G9Udn5yaK6k_0020.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
بهشون میگفتن اوپانیشادها یعنی یک اوپانیشاد این نوشته‌ها رو میتونست بنویسه در واقع اوپانیشاد یه چیزی شبیه به مرشد امروزی خودمون میشه بعد هم خیلیاشون افسانه‌ایه مثلا یکی از معروفترین‌هاش در باره‌ی شورش خدایان علیه خدای برهمنه که در نهایت البته خدای برهمن و طبیعت پیروز میشه به طور کلی بیشتر این متون در باره قدرت مطلق الهی بوده، چیزی که در مسیحیت


audio: G9Udn5yaK6k_0021.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
در کتاب های مقدس و به طور کلی در مذاهب بیشتر گفته میشده نکته جالب هم اینه که یه سری از اوپانیشاد‌ها یه جورایی نظریه تناسخ رو اون زمان بیان میکردن نظریه ای که میگه روح از بدن انسان جدا میشه طرف میمیره ولی روحش نمیمیره میره تو بدن یک انسان جدید اگر آدم بدی بوده میره تو بدن یک حیوان اگر هم خیلی آدم خوبی باشه میره به سمت کمال و روح جهان که همون خدا یا ایزد برهمن بوده به هر حال درسته اطلاعات زیادی


audio: G9Udn5yaK6k_0022.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
از تمدن گنگ وجود نداره ولی این میزان تعلق خاطر به معنویات و فلسفه و روح انسان یعنی معانی انسانی اولین بار بوده که اتفاق میفتاده در تاریخ بشر و یه جورایی این میشه شروع فعالیت های عقلانی بی نظیر در انسان که تاثیرات جدی‌ای هم میذاره در تاریخ و حالا در اپیزودهای بعدی درباره‌ش مفصل حرف میزنیم بریم سریلانکای امروزی سرزمین و تمدن جدیدی که تو این بازه تاریخی


audio: G9Udn5yaK6k_0023.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
یعنی تقریبا هزار سال تا 500 سال قبل از میلاد مسیح به وجود اومد اسمش بود سینهالیز کجا؟ در سریلانکای امروزی افسانه های اون منطقه میگن پادشاه اول ما از یک شیر زاییده شده بعد هم با دیوهای مونث عاشق‌پیشه جنگیده و شده پادشاه ما و تمدن سینهالیز رو به وجود آورده اما مورخین چی میگن؟ مورخین احتمال میدن یه سری مهاجر حالا به هر دلیلی و چه شکلی نمی‌دونیم یه سری مهاجر رفتن اونجا


audio: G9Udn5yaK6k_0024.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
و یک جامعه‌ای رو تشکیل دادن البته که خیلی هم جای مناسبی نبوده عجیبه، آب بسیار کم گرمای زیاد زمین های خشک در تابستان ولی به هر حال اینا میمونن و بزرگ هم میشن اما به لحاظ کشاورزی بزرگ میشن خیلی آثار هنری و فرهنگی و علمی ندارن یا حداقل اثری ازشون نمونده با همه اینها سینهالز و سینهالزها یه معجزه دارن اون زمان مردمان سینهالز شهرهایی میسازن


audio: G9Udn5yaK6k_0025.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
با مثلا مخازن آب مصنوعی دریاچه های مصنوعی شیرهای ضد آب و چیزهای عجیب غریب دیگه که اصلا نبوده تا اون زمان و امکانش هم نبوده این هم یکی دیگه از سوال های تاریخه که بی جوابه که چطوری به این تکنولوژی رسید انسان؟ اون زمان در سریلانکای امروزی درواقع می‌تونیم اینجوری بگیم که تمدن گنگ و سریلانکا با این همه نوآوری چه به لحاظ تفکر در گنگ یا شهر سازی در سریلانکا کاملا یک تمدن خودساخته بود


audio: G9Udn5yaK6k_0026.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
یعنی همون ادعایی که یونانی‌ها داشتن تمدن ما خودساخته‌ست واقعا اینها می‌تونن ادعا کنن ما کاملا خودساخته بودیم چرا؟ اولا که از همه دور بودن از مصر و یونان و حتی چین بعد هم چیزهایی ساختن یا به چیزهایی فکر کردن که تا حالا انسان نکرده بود پس کاملا میتونیم بگیم یک تمدن خلق شد و هیچ الگوبرداری و تاثیری هم از انسان های دیگره نگرفت و بعد از ساخت پایه های فرهنگی‌ش کم‌کم ارتباطهایی ایجاد کرد با اطراف خودش اینم از سریلانکای امروزی


audio: G9Udn5yaK6k_0027.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
یه سر به آمریکا بزنیم، ها؟ طبیعتا آمریکا چون دور بود از آسیا و اروپا و کلا این سمت جهان دیرتر پیشرفت کرد تو همین بازه زمانی یعنی انقدر پیشرفت‌های این سمت جهان جدی بود که اصلا آمریکا دیده نشد تو این بازه خود یونان و اروپا یه تاریخه برای خودش تو این بازه زمانی ولی به هر حال بی تغییر هم نبوده آمریکا مثلا تو آمریکای شمالی یه فرهنگی به وجود میاد تقریبا هزار سال قبل از میلاد مسیح به نام دورست که مردم میومدن


audio: G9Udn5yaK6k_0028.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
خونه های اشتراکی سوله مانند می‌ساختن از جنس سنگ، حالت نیمه زیرزمینی بعد هم کوچه‌ها رو سنگفرش میکردن برای راحت هدایت کردن شکارها و گوزن‌ها و این مسائل درواقع منظورم اینه که آمریکا هم بی نصیب نبوده از پیشرفت اما خیلی عقب تر از این سمت جهان مثلا چراغ صابونی ساختن همین مردم دورست از چربی نهنگ که باعث شد خیلی هاشون برن ساکن شن تو قطب شمال امروزی به واسطه بوفالوهای اونجا در واقع چراغ صابونی


audio: G9Udn5yaK6k_0029.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
شکارگاه انسان رو گسترده کرد حالا این چراغ صابونی اگه یادتون باشه تو شرق خیلی زودتر ساخته شده بود از اون سمت یه جماعتی رفتن سمت رودخونه می‌سی سی پی امروزی و ساحل خلیج مکزیک زدن تو کار ساخت ابزار مسی و طلا و جواهرات از سنگ های رنگین یه جورایی شبیه سکونتگاه های اولیه در اوراسیا در زمان عصر یخبندان و بعدش یعنی ببینید چقدر فاصله وجود داشت تو پیشرفت فرهنگ و تمدن بین اوراسیا یا مثلا آفریقا


audio: G9Udn5yaK6k_0030.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
و آمریکای امروزی همش هم به خاطر اینکه ارتباطی وجود نداشته از عصر یخبندان به این سمت یعنی نه مهاجری رفته نه مهاجری اومده یه جورایی انسان در آمریکای اون زمان اصلا ایده ای نداشته همنوعاش مثلا تو مصر و چین و یونان و غیره چه می‌کنن؟ اصلا وجود دارن یا نه؟ دیگه اوج پیشرفت تو آمریکا همین تو خلیج مکزیک بوده که آثار تبدیل شدن انسان به قبایل منظم تر توش پیدا شده یعنی کم کم داشتن میشدن قبیله به جای پراکنده نشینی


audio: G9Udn5yaK6k_0031.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
در واقع بعد از اولمک‌ها که خب انصافا یه تمدن جذاب ایجاد کرده بودن تو امریکا و تو اپیزود قبلی هم گفتیم درباره‌شون دیگه تمدنی ایجاد نشده بود در آمریکا و هزار سال تا 500 سال قبل از میلاد هم پیشرفت‌ها در همین حد بود اینم از آمریکا، البته فعلا و اما آفریقا آفریقا هم تو این بازه زمانی تغییراتش کند بود به نسبت اما باز چند تا اتفاق مهم داشت مثلا هفتصد و پنجاه سال قبل از میلاد


audio: G9Udn5yaK6k_0032.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
مصر یه مقدار ضعیف شد بالادست رودخونه‌ی نیل به تمدن و کشوری دوباره بیدار شد به نام نوبه که این نوبه قبلا مستعمره مصری‌ها بوده ولی خودش این دفعه مستقل شد یه جورایی میشه سودان امروزی البته محققا میگن شد آفریقای امروزی که خیلی دعوا نشه بین قبایل و تمدن‌های آفریقایی که این بگه مال من بوده اون یکی بگه مال من بوده و از این حرفا این نوبه‌ای‌ها یه سری کار مهم کردن مثلا فناوری آهن سخت رو به وجود آوردن یعنی تا قبل از این


audio: G9Udn5yaK6k_0033.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
فقط مس رو می‌تونستن حالا مذاب کنن و ازش چیزی بسازن اینا میرسن به تکنولوژی ساخت کوره های خاص از آتش که آهن سخت رو هم آب میکرده و در واقع یه پیشرفت مهم بوده همین پیشرفت‌ها باعث می‌شه تو کشاورزی هم پیشرفت بکنن کم کم زبانشون رو از مصری به زبان بانتویی تغییر میدن و همه اینها در کنار هم باعث گسترش سرزمینشون هم میشه اواخر هزاره اول قبل از میلاد


audio: G9Udn5yaK6k_0034.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
حتی به جنوب آفریقا یا شرق و کنیا هم رسیده بودن کنیای امروزی از اون سمت تا حدودی به عربستان و عمان و بحرین و اینها هم وارد شده بودن یا مهاجرت کرده بودن و عملا یه معجزه در آفریقا ایجاد شد همزمان بین اقیانوس هند یعنی این سمت آفریقا و اقیانوس اطلس یعنی اون سمت آفریقا ارتباط به وجود اومد از این سمت آفریقا تا اون سمت تمدن و فرهنگ و انسان وجود داشت و داشت زندگی می‌کرد


audio: G9Udn5yaK6k_0035.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
البته این فرهنگ و تمدن در حد و اندازه خودش و اون زمان و بوجود اومدنش بوده منظور من اینه که دیگه آفریقا از اون حالت بیابون بودن کامل که یه مصر فقط وجود داشت خارج میشه و عملا آفریقا میره به سمت پیشرفت هزاره اول قبل از میلاد در واقع پازلی از تاریخ بود که با ظهور شعور در انسان شروع شد و نتیجه‌ش چی شد؟ ظهور امپراطوری های قدرتمند ارتباط سرزمین‌ها با هم


audio: G9Udn5yaK6k_0036.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
البته بر پایه روابط متقابل تر از پیش از اون قلمرویی از فرهنگ های متصل و مرتبط در سراسر اوراسیا،اروپا مدیترانه، از اقیانوس اطلس تا هند و خیلی از نقاط این کره خاکی چی شد؟ شروع به شکل گیری کرد و ارتباط گرفتن با هم و از همه مهمتر ظهور فرزانگان، ظهور فیلسوفان و روشنفکران در تاریخ بشر که بعد از این پایه‌گذار جریانات فکری شدند


audio: G9Udn5yaK6k_0037.opus
source: youtube
source_id: G9Udn5yaK6k
invalidation: VALID
text:
جریاناتی که به صورت غیرقابل تصوری تا همین امروز و این لحظه لحظه به لحظه رو زندگی من و شما تاثیر گذاشتن و جاری هستند ما در اپیزود بعدی پادکست مورخ میریم سراغ فرزانگان و سنتها و اتفاقاتی که اونها در تاریخ بشر ایجاد کردن فرزانگانی که پایه گذار مباحثی مثل درک جهان و خیلی مسائل جذاب دیگه شد که من اسپویلش نمیکنم


audio: 9sLE6Qo-cso_0001.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
کوروش کبیر خیلی‌ها معتقدند انسان بزرگیست و کلی هم ازش نقل قول وجود داره که واقعا خیلی هاش هم برای خودش نیست تو اینستاگرام مثلا می‌زنن که به پدر و مادر خود احترام بذارید، کوروش کبیر خب، مال ایشون نیست اما در تاریخ معتقدند که کوروش کبیر مسخ شده‌ی خداونده این حرف من نیست حرف مورخانه بر اساس اسناد موجود اما این آدم که بود و چه کرد؟ همه میدونیم


audio: 9sLE6Qo-cso_0002.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
هخامنشیان رو به جهان، به بشر معرفی کرد و منشور حقوق بشر رو به انسان فهموند که آدم باش یعنی میتونی آدم باشی چقدر انسان فهمیده؟ و امروزی که من و شما با هم صحبت میکنیم بهش عمل میکنه یا نه بحث دیگریست اینکه چقدر فقط در موزه ازش نگهداری میکنه و میره با اصرار میاره دو سه روز در ایران نشون ایرانیان میده که این مال ماست و دوباره بر میگردونه سرجاش بحث دیگریست که ما در ظاهریم یا باطن


audio: 9sLE6Qo-cso_0003.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
اما چه اتفاقی افتاد؟ در تقابل بین کوروش و همسایگان زمانش؟ با مرگ کوروش و ادامه هخامنشیان یونان چه کرد؟ رومیان چه کرد؟ و مقدونیان چه کردند؟ ما خاطرمون باشه در رابطه با ظهور امپراتوری‌ها صحبت می‌کنیم یعنی چی؟ یعنی چطور امپراطوری‌ها به وجود اومدن؟ فعلا، این که چه شد رو در ادامه درباره‌ش با هم گپ خواهیم زد پس با هم باشیم ببینیم چی شد؟


audio: 9sLE6Qo-cso_0004.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم کوروش کبیر مسخ شده‌ی خداوند بود یا نه؟ و شما قضاوت کنید آخ آخ، چقدر جذابه این بحث تاریخمون خب، کوروش در این گستره‌ی جغرافیایی کوروش هخامنشی به تمام ادیان موجود احترام میذاشت اگرچه خود کوروش پیرو مذهب زرتشت بود ولی مثلا وقتی رسید به بیت‌المقدس


audio: 9sLE6Qo-cso_0005.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
سرزمین یهودیان به جای اینکه مثل تمام شاهان زمانه خودش غارت کنه، آتش بکشه زنان رو به کنیزی بگیره و غیره چی کار کرد؟ معبدی که مظهر تقدس یهودیان بود رو بازسازی کرد این مدل رفتارای کوروش که به تمام ادیان احترام می‌ذاشت به زنان احترام می‌ذاشت وقتی جایی رو تسخیر می‌کرد یک فرمانده از خودشون انتخاب میکرد


audio: 9sLE6Qo-cso_0006.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
باعث مشروعیت، مقبولیت و محبوبیتی شد که تا به اون روز در تاریخ وجود نداشت حتی امروز هم نگاه بکنیم بعد از گذشت قرنها هنوز فکر میکنم در سراسر دنیا معتقدند محبوب تر از کوروش هخامنشی وجود نداشته حالا، چه اتفاقی افتاد؟ این میزان محبوبیت چه اتفاقاتی رو ایجاد کرد؟ باعث شد یونانی‌ها ایرانیان رو متهم کردند که آقا


audio: 9sLE6Qo-cso_0007.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
شماها با پادشاهاتون مثل خدا برخورد میکنید یونانی که خودش لیست ثبت خدا داشت یعنی شما میرفتی تو صف وامیستادی اگه احراز هویت میکردی به عنوان خدا فلان چیز رو ثبت میکردی اون میگفت شما دارید مثل خدا برخورد می‌کنید البته دشمنی ایران و یونان اصلا سبقه داشته و الان می‌رسیم جلوتر در اوج تایم دشمنی‌شون بودن ساکنان امپراتوری ایران یا هخامنشیان کوروش رو خدا نمی‌دونستند


audio: 9sLE6Qo-cso_0008.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
بلکه اون رو مسح شده از سمت خدا می‌دونستن یه جورایی نظر کرده یعنی به نوعی فرستاده‌ای از سوی هورمزد که می‌دونیم هورمزد هم از بزرگان زرتشتیت بوده حالا نظر شخصی خودم هم توی پرانتز بگم کسی که در زمان غارت به کنیزی گرفتن، قبول نداشتن ادیان دیگه و اصلا آدم‌های دیگه به هر جا می‌رسه میپذیره، غارت نمیکنه و اولین منشور حقوق بشر رو


audio: 9sLE6Qo-cso_0009.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
دغدغه می‌شه براش بنویسه قطعا مسح شده خداوند بوده ایراد دیگه‌ای که یونانیان به ایرانیان میگرفتن علاقه‌ی بیش از حد ایرانیان به تجمل‌گرایی بود که البته ایرانیان هم معتقد بودن دارندگی و برازندگی درست هم می‌گفتن واقعا این تجمل‌گرایی البته باعث شده بود که زنان جایگاه بالاتری پیدا بکنن یونان یکی از معضلاتش با ایران این بود


audio: 9sLE6Qo-cso_0010.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
در یونان زنان آدم حساب نمی‌شدن اگه یادتون باشه مهمتر از اون این نگاه هخامنشیان به جایگاه زنان باعث مقبولیت بیشتر هخامنشیان در ایران و حتی در امپراطوری‌ها و رقبای اطرافش شد زنان در اون دوران می تونستن در ایران و در هخامنشیان نقش سیاسی داشته باشن زنان ایرانی در هخامنشیان قرن ششم قبل از میلاد حق مالکیت داشتند


audio: 9sLE6Qo-cso_0011.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
تا همین چند وقت پیش تو اعراب ما نداشتیم ببین من چه جوری بگم اینو زنان ایرانی در هخامنشیان حق مالکیت داشتن و می‌تونستن پول در بیارن خودشون بیزینس داشته باشن از چهره های سیاسی می‌تونستن حمایت مادی و معنوی بکنن اتفاقی که در دموکراسی امروز داره میفته مخصوصا در اروپا و امریکا این در حالی بوده که قبلا هم گفتیم زنان در یونان مثلا نه حق سیاسی داشتن نه حق اجتماعی داشتن نگاه به زنان در یونان چی بود؟


audio: 9sLE6Qo-cso_0012.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
درباره‌ش صحبت کردیم تو اپیزودهای قبلی بچه بیار، بزرگ کن، به ما سرباز تحویل بده اینه تفاوت ایرانی و غیرایرانی مقبولیت شاه هخامنشی در ایران و اختلافات درونی در یونان باعث شده بود که سودای تصاحب این کشور غربی در سر شاه ایران یعنی شاه هخامنشی شکل بگیره این همون چیزی بود


audio: 9sLE6Qo-cso_0013.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
که برای سالها پیشگوهای یونانی آلارمش رو میدادن هشدارش رو میدادن که آقا اینا میان مارو میخورن و میبرنا مراقب باشین یه کاری باید بکنیما گرفتار شدیم و از اینجور حرفا ایران دو مرتبه در زمان هخامنشی دو مرتبه در سالهای 490 و 480 قبل از میلاد به یونان حمله میکنه اما موفق به تصرف این کشور نمیشه بحثش مفصله و توی بحث من نیست جنگ‌ها درواقع چه اتفاقی میفته؟


audio: 9sLE6Qo-cso_0014.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
تصمیم میگیره مسیر رو عوض کنه یعنی کل توان و تمرکزش رو میذاره روی مصر و صرفا سعی میکنه تو اون زمان به اختلافات درونی یونان دامن بزنه که ضعیف نگه داره که احیانا یونان براش خطری نشه در آینده اختلافاتی که ایجاد میکنن هخامنشیان در یونان باعث میشه سالها امنیت از شر دشمن احتمالی غربی در ایران بوجود بیاد


audio: 9sLE6Qo-cso_0015.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
چطور؟ دعوای سالیان بین آتن و مقدونیه این دعوا بسیار کمک کرد که اصلا فرصت این رو پیدا نمی کردن که اتحاد ایجاد بکنن و بخوان به فکر این باشن که بریم حالا جنگ کنیم یا بریم همسایه‌ای رو بگیریم یا چیزی شبیه به این حالا بریم سراغ یونان وقتی یونان این عصر رو رو بررسی میکنیم می بینیم که اونا، درواقع یونانیان نگاهشون چی بوده؟ می گفتن آقا جان مقدونیه ای‌ها که کلا بربرن، آدم نیستن


audio: 9sLE6Qo-cso_0016.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
ولی چه اتفاقی افتاد؟ فرهنگ یونانی‌ها ناخودآگاه کم کم در مقدونیه‌ای های جنگسالار نفوذ کرد نگاه کردن، یاد گرفتن گفتن عه، ما هم می‌تونیم ما هم می‌تونیم ساز و کار داشته باشیم ما هم می‌تونیم برنامه ریزی داشته باشیم مرز و چارچوب و پادشاهی و این مسائل رو داشته باشیم و پادشاه مقدونیه که فیلیپ مقدونی نام داشت


audio: 9sLE6Qo-cso_0017.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
رویای شکل دهی امپراطوری بزرگ یونان و حمله و تصرف ایران رو در سرش شروع کرد پروروندن و بزرگ کردن البته وصال نداد بنده خدا در سال 338 قبل از میلاد به قتل رسید و همون موقع هم شایعه شد که ایرانیها توطئه کردن و کشتنش بعد چه اتفاقی افتاد؟ پسرش اسکندر مقدونی به پادشاهی رسید


audio: 9sLE6Qo-cso_0018.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
و کینه‌ای که از ایرانی‌ها به دل گرفته بود رو با رویای پدر مخلوط کرد اسکندر مقدونی یه آدمی بود بسیار بلندپرواز که این روحیه‌ش با موفقیت های پی در پی که کسب می‌کرد پررنگ‌تر هم می‌شد مقدونی یعنی اسکندر مقدونی پسر فیلیپ مقدونی که گفتم سال 334 قبل از میلاد


audio: 9sLE6Qo-cso_0019.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
به امپراتوری هخامنشیان حمله می‌کنه آخرین پادشاه هخامنشی که تصمیم گرفته بود دست از مقاومت برداره اینا اسناد تاریخیه به دست افسر خودش کشته می‌شه و اسکندر مقدونی ظرف سه سال هخامنشیان رو از روی زمین محو می‌کنه یعنی ببینید از عرش به فرش رسیدن توی سه سال اسکندر با این پیروزی به خودش لقب شاه بزرگ می‌ده


audio: 9sLE6Qo-cso_0020.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
موفقیت دور از تصور اسکندر باعث چی می‌شه؟ باعث می‌شه که خودش و خیلی از مردم سراسر دنیا این فکر به ذهنشون بیاد که یک عنایت ویژه الهی به این آدم شده که موفق شده یه همچین پیروزی‌هایی رو کسب بکنه با افزایش قدرت اسکندر اما کوچکترین شک اسکندر مساوی بود با اعدام


audio: 9sLE6Qo-cso_0021.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
کشته شدن و حتی سلاخی شدن به دست خود اسکندر ببین چقدر عجیبه این قدرت و ما این اتفاق رو تو تاریخ زیاد داریم نادرشاه افشار هم زمانی که به قدرت جدی رسید پسر خودش رو هم حتی کور میکنه به خاطر اینکه نمیتونه اعتماد بکنه و به همه شک داره اسکندر چون این اعتماد رو نداشت مثلا مثل کوروش که وقتی یک منطقه‌ای رو فتح می‌کنه


audio: 9sLE6Qo-cso_0022.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
با اهالی اون منطقه اصطلاحا بیعت کنه و یکی از بزرگان همونجا رو به فرماندهی منصوب کنه کم کم نارضایتی ازش زیاد و زیادتر شد حتی توی دور و بری هاش حتی تو فرماندهان سپاهش درواقع اسکندر با سنت بیعت ایرانیان یا درواقع هخامنشیان مخالف بود چی می‌گفت؟ می‌گفت آقا به خاک افتادن پیش پای یک موجود فانی حتی اگر اون موجود شاه باشه


audio: 9sLE6Qo-cso_0023.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
و حتی اسکندر مقدونی باشه هم عمل ناپسندیه درواقع اسکندر مقدونی تمام قدرت رو برای خودش می‌خواست و چه اتفاقی میفته؟ احتمالا همین مسئله یعنی همین سیری ناپذیری قدرت و ثروت باعث می‌شه که سپاهیانش در حمله بزرگ اسکندر به هند نافرمانی می‌کنن و درواقع اسکندر مجبور میشه این حمله رو متوقف کنه وقتی از اسکندر در اسناد تاریخی سوال میشه


audio: 9sLE6Qo-cso_0024.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
که چرا حمله به هند رو متوقف کردی؟ و دستور عقب‌نشینی دادی؟ آقای اسکندر چی میگه؟ دیگه میخواد ضایع نشه دیگه میگه آقا خواست خدایان بود که ما هند رو تصرف نکنیم عوضش خواست خدایان اینه که خیلی سریع به سمت عربستان امروزی البته لشکرکشی بکنیم ببینیم باز تاثیر دین رو ببینیم اتفاقاتی که مثلا افلاطون توی اپیزود نهم گفتیم که می‌گفتن آقا خواست خدایان است خدایان انسان‌ها رو اینگونه می‌خواهند


audio: 9sLE6Qo-cso_0025.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
اون چیزی که ما میگیم درسته ما عنایت ویژه الهی داریم پس ما ارتباط مستقیم داریم پس اونی که ما میگیمه و و و اسکندر هم اینجا دوباره از همون کلک استفاده میکنه اما تو راه عربستان در سال 323 قبل از میلاد مسیح و در سن 32 سالگی ببینیم قدرت و ثروت چه بلایی سر آدم میاره در سن 32 سالگی در اثر نشخوار


audio: 9sLE6Qo-cso_0026.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
که درواقع زیاده روی در مشروب خوردن و درواقع یک تفریح افراطی و البته سنتی بود بین مقدونیه‌ای‌ها اسکندر مقدونی جون خودش رو از دست میده مرگ اسکندر اما پایان اسکندر مقدونی نبود مثل کوروش که تا به امروز اسمش پایداره خیلی‌ها در تاریخ معتقدند که درباره هیچکدوم


audio: 9sLE6Qo-cso_0027.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
از رهبران سیاسی به اندازه اسکندر مقدونی نوشته نشده البته این نظریه‌ست کلی هم افسانه در رابطه با اسکندر وجود داره و به وجود اومد افسانه‌هایی که در اون زمان تبدیل شد به باور مردم البته امروز ما بهش میگیم افسانه مثالش، میگفتن آقا اسکندر کشف کرد اعماق سیاه دریاها رو و در آسمانها پرواز کرد با ارابه‌هایی که زاغ‌ها اون رو میکشیدند


audio: 9sLE6Qo-cso_0028.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
ببینیم بت سازی رو چقدر امروز داره این اتفاق در رابطه با اسکندر‌ها در عصر امروز در سال 2022 و 1401 میفته؟ مثل همیشه قضاوتش با باشماست بگذریم حتی پادشاهان در هند و اتیوپی و اسکاتلند بعد از اسکندر مقدونی اسم خودشون و فرزندانشون رو اسکندر میذاشتن اون زمان آیین بودایی و هنر یونانی تلفیق شد


audio: 9sLE6Qo-cso_0029.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
به واسطه بزرگی اسکندر و کارهایی که انجام داده بود در مصر، شهر اسکندریه که توسط اسکندر بنا شده بود امروز هم هنوز پابرجاست و دومین شهر بزرگ مصر محسوب میشه و در ادامه زبان یونانی در بسیاری از مناطق خاورمیانه و آسیای غربی اون زمان زبان یونانی گسترش پیدا کرد با این حال امپراتوری یونان


audio: 9sLE6Qo-cso_0030.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
با مرگ اسکندر از هم پاشید و با این اتفاق بهترین فرصت به وجود اومد برای روم روم، یه دولت‌شهر کوچیک که خیلی هم تاریخ روشنی نداره و تا قبل از مرگ اسکندر مقدونی هرچی نگاه بکنیم می‌بینیم هیچ دستاورد مهمی هم نداشته ولی یهو از مدیترانه تا اقیانوس اطلس


audio: 9sLE6Qo-cso_0031.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
و دریای شمال گسترش پیدا میکنه این که چطور روم تونست اینجوری قدرت بگیره؟ هنوز هم یکی از بزرگترین معماهای تاریخ بشره روم، نه خاک غنی داشت نه فلز داشت و نه راهی به دریا چرا میگم راهی به دریا؟ در اون برهه تاریخی طبق توضیحاتی که در اپیزودهای قبلی هم دادیم امپراطوریها یا شاهان و قدرتهایی که مرز دریایی داشتند قدرت بیشتری داشتند معمولا اینم نداشت


audio: 9sLE6Qo-cso_0032.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
اما همین کمبودهای منابع و نداشتن عملا هیچ قدرتی باعث چی شد؟ باعث شد ساکنان روم راهی جز جنگجو شدن و حمله کردن به همسایه هاشون نداشته باشن هر شهروند رومی شونزده سال خدمت سربازی داشته ما الان برای دو سالش یه ذره اذیت می‌شیم یا غر می‌زنیم ببین اگه اون موقع ما بودیم چی کار می‌کردیم؟ نه معافی داشته نه فروش داشته


audio: 9sLE6Qo-cso_0033.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
تمام شهروندان رومی شونزده سال خدمت اجباری سربازی داشتن و فکر کنیم یک آدم بعد از شونزده سال خدمت اجباری سربازی تبدیل به چه هیولایی میشه؟ تبدیل به چه جنگجوی خونخواری میشه؟ شاید یه ذره ما بتونیم حالا جواب بدیم که چطور روم بدون هیچی، انقدر قدرت پیدا کرد رومیان همزمان به شرق و غرب مدیترانه حمله میکنن


audio: 9sLE6Qo-cso_0034.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
بعد از پنجاه سال جنگهای متناوب و پی در پی مقدونیه اولین جایی بود که در منطقه بالکان در شرق مدیترانه و در سال 148 قبل از میلاد تسلیم رومیان شد این اولیش بلافاصله، تقریبا البته بلافاصله سال 146 قبل از میلاد کارتاژ در غرب مدیترانه سقوط میکنه


audio: 9sLE6Qo-cso_0035.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
و بعد هم پادشاهی ثروتمند پرگاموم در آناتولی و در سال 133 قبل از میلاد قافیه رو به رومیان میبازه اون موقع بود که نوبت به بقیه مناطق جنوبی میرسه یعنی سوریه، فلسطین و مصر که به دست رومیان دونه دونه تصرف میشن یعنی وقتی ما در سال 30 قبل از میلاد به نقشه اون قسمت از جهان نگاه کنیم


audio: 9sLE6Qo-cso_0036.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
میبینیم که برای اولین بار یک امپراتوری نوظهور بر کل سواحل مدیترانه حکمرانی میکرد ما در ادامه پرونده تاریخ بشر و در این دو اپیزود اخیر این دو قسمت اخیر به ظهور امپراطوری های بزرگ در تاریخ بشر پرداختیم امپراتوری‌هایی که خیلی هاشون بزرگ و قدرتمند بودن و خیلی هاشون هم نه


audio: 9sLE6Qo-cso_0037.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
ولی امروز از هیچ کدوم اثری باقی نیست یاد بگیریم این رو با این حال هنوز هم بشر وارثان اون حکومت‌ها تشنه قدرت و ثروت موندن ما هم مثل نیاکانمون از ثروت و قدرت سیر نمیشیم حال اینکه چقدر اتفاقات امروز و دور و برمون شبیه تاریخ امپراتوری‌های بزرگه و اینکه من و شما و ما


audio: 9sLE6Qo-cso_0038.opus
source: youtube
source_id: 9sLE6Qo-cso
invalidation: VALID
text:
چقدر تاریخ می‌دونیم که محکوم به تکرارش نباشیم باز هم مثل همیشه اجازه بدید که قضاوتش با شما باشه در قسمت های بعدی پادکست مورخ ادامه این بحث رو پی می‌گیریم ببینیم عاقبت این بزرگان این امپراطوریهای بزرگ که تاریخ نگاشته‌اند برای من و شما چی میشه پس تا روزهای آتی سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و و می‌بینمتون


audio: 2HOceBeGqp8_0001.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و خداوند کوروش را برگزید و به او توانایی‌هایی بخشید تا پادشاه شود و سرزمین‌ها را فتح کند و پادشاهان مقتدر را شکست دهد این‌ها آیه‌های اول تا سوم از فصل چهل و پنجم کتاب اشعیا بودند یکی از کتب مقدسی که در انجیل و کتب عهد عتیق عبری اومده به استناد این آیات


audio: 2HOceBeGqp8_0002.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کوروش فردی‌ست که گویی پیامبری بود که برای تغییر جهان تکیه بر تخت پادشاهی زد و تونست یکی از نقاط عطف مهم تاریخ بشر رو رقم بزنه تاثیر کوروش به قدری در تاریخ بشر پر اهمیته که حتی بسیاری از دین پژوهان معتقدند که در قرآن کتاب مقدس مسلمانان هم ردی از کوروش کبیر دیده میشه و زمانی که در قرآن


audio: 2HOceBeGqp8_0003.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
از پیامبری به نام ذوالقرنین نام برده میشه پیامبری که توسط خداوند به قدرت می‌رسه تا بین نوع بشر و نیروی شر که در قرآن بهشون گفته شده یاجوج و ماجوج سدی درست کنه این پیامبر بسیاری معتقدند که ذوالقرنین در قرآن در واقع همون کوروشه پادشاه ایران بله پادشاه ایران‌زمین این اسم در تاریخ باستان هم به سرزمین ما اشاره داشته


audio: 2HOceBeGqp8_0004.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
هم به مردمان ساکن این سرزمین اگرچه تا قبل از دوران ساسانی که به امپراطوری حاکم بر این سرزمین هم بگن امپراطوری ایران یعنی به امپراطوری که بر ایران زمین حاکم بوده بگن امپراطوری ایران اسامی دیگری برای قدرت‌هایی که بر ایران حاکم بودند استفاده می‌شده اما این تاکیدی که ازش صحبت کردیم بسیار درسته که به کوروش بگیم پادشاه ایران‌زمین پادشاه ایران


audio: 2HOceBeGqp8_0005.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
حالا سوال کوروش به معنای واقعی که بود؟ چطور تونست به گواه تمام مورخین اولین امپراطوری جهان رو بسازه در تاریخ بشر و حتی به دل متون دینی هم راه پیدا کنه مثال‌هایی که زدیم، از انجیل، از کتب عهد عتیق، از قرآن چطور این اتفاقات افتاد؟ و چطور این آدم کوروش کبیر در تمام تاریخ، تا این لحظه که با هم صحبت می‌کنیم


audio: 2HOceBeGqp8_0006.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تاثیرگذار بوده و خواهد بود ما در این قسمت از مورخ رفتیم سراغ این پادشاه بزرگ تاریخ بشر کوروش کبیر سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد


audio: 2HOceBeGqp8_0007.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منایع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم اول کتاب ایرانیان، اثر همایون کاتوزیان دوم کتاب عقل در تاریخ اثر فریدریش هگل سوم کتاب تاریخ سیاسی هخامنشیان اثر محمد داندامایف و در نهایت چهارم برنامه آپارات بی‌بی‌سی در رابطه با منشور کوروش بزرگ


audio: 2HOceBeGqp8_0008.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و اینجا ضمن تبریک مجدد سال نو و آرزوی سلامتی برای همه شما خوبان مخاطبان تیم مورخ یادآوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو با هم خواهیم دید حالا بریم در دل تاریخ


audio: 2HOceBeGqp8_0009.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
سفر کنیم به تاریخ حدود هزاره سوم قبل از میلاد مسیح قببله‌های آریایی یک مهاجرت گسترده می‌کنن به فلات ایران طی حدود یکی دو هزار سال قبایل چادرنشین ایرانی در این منظقه ساکن می‌شن در بخش غربی سرزمین ما مادها پارس‌ها باختریان و پارتیان ساکن می‌شن و پشتون‌ها و بلوچ‌های ایرانی هم


audio: 2HOceBeGqp8_0010.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در لبه شرقی فلات ساکن می‌شن در واقع تو همین بلوچستان امروزی‌ای که همین امروز هم و بعد از گذشت چندین هزارسال گرفتار کلی مشکلاته و آخرین موردشم که همه در جریان هستیم و آرزوی سلامتی داریم برای هموطنانمون در بلوچستان گرفتار سیل‌اند امروز بلوچستانی‌های ایران‌زمین و سیل عملا زندگی بسیاری از هموطنانمون رو در این روزهایی که ازش داریم صحبت می‌کنیم


audio: 2HOceBeGqp8_0011.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در نوروز 1403 کاملا نابود کرده به هر جهت این لبه شرقی فلاتی که الان داریم ازش صحبت می‌کنیم که حدود یکی دو هزار سال قبل از میلاد مسیح ساکن شدند آنجا انسان‌هایی جایی‌ست در بلوچستان امروزی که امید روزی اباد ببینیمش بلوچستان رو و البته تمام مناطق ایران زمین رو به هر حال قبایلی که ازشون صحبت کردم


audio: 2HOceBeGqp8_0012.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در اون زمان، در کنار یه سری قبایل کوچک مثل سکاییان و قبایل آران که از قبایل ایرانی بودند این قبایل هم اما کوچکتر همه با هم در حاشیه فلات ایران ساکن شدند از کی داریم صحبت می‌کنیم؟ حدود یک تا دو هزار سال قبل از میلاد مسیح


audio: 2HOceBeGqp8_0013.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
صدها سال طول کشید تا بین قبایل ایرانی چادرنشینی که عرض کردم یک نفر بتونه بیاد یک قدرت محلی مستحکم و استوار ایجاد کنه در سده هشتم قبل از میلاد مسیح رهبر قبیله ماد یعنی آقایی به نام دیااوکو شروع کرد متحد کردن تمامی مادها و عملا یک قدرت محلی قوی ایجاد کرد این آدم تا قبل از اون چطوری بوده؟ تمام قبایل


audio: 2HOceBeGqp8_0014.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
حتی اگر همه ماد هم بودند به طور مثال برای خودشون قدرت‌های کوچک چادرنشین بودن اینجا برای اولین بار یک قدرت محلی قوی نسبتا بزرگ‌تر ایجاد شد توسط آقای دیااوکو در کل قبایل مادها حالا سوال چرا این اتفاق افتاد؟ چه ضرورتی بود که این اتفاق ایجاد بشه؟ مادها از غرب توسط امپراطوری محلی آشور از شمال، یعنی از بالاسرشون


audio: 2HOceBeGqp8_0015.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
توسط قدرت محلی اورارتو یا همون ارمنستان امروزی و از شرق توسط یکی دیگه از قبایل ایرانی یعنی توسط سکاییان تهدید می‌شدن در واقع ضرورتی وجود داشت که مادها باید میومدن قدرتشون رو متمرکز می‌کردن که از خودشون دفاع کنن در غیر این صورت ممکن بود از بین برن و اینجوری بود که دیااوکو تونست قانع کنه سایر قبایل کوچک رو


audio: 2HOceBeGqp8_0016.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و یک امپراطوری محلی تشکیل داد در ایران‌زمین امپراطوری که ما در درس‌های تاریخی‌مون شاید هنوز به یاد داشته باشیم که خواندیم امپراطوری مادها


audio: 2HOceBeGqp8_0017.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
امپراطوری مادها تشکیل شد پایتختشون کجا بود؟ شهری به نام هگمتانه که در حال حاضر که با هم صحبت می‌کنیم زیر همدان امروزی دفن شده این شهر و نتونستن پیداش کنن فقط آثاری ازش به دست اومده تا این لحظه که با هم صحبت می‌کنیم، گرچه جای هزار شکر که خودش هنوز پیدا نشده چرا که اگر پیدا می‌شد، قطعا سرنوشتی به از تخت جمشید پیدا نمی‌کرد و


audio: 2HOceBeGqp8_0018.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
شاید امروز که با هم صحبت می‌کنیم، اصلا نبود با جاش، یعنی شاید می‌گفتیم الان که در فلان جا بود به هر حال، خداروشکر این پادشاهی بزرگ توسط آقای دیااوکو پایه‌گذاری می‌شه، مادها در گذر زمان ایشون از دنیا میره بعد از پسرش، نوه‌ش به قدرت می‌رسه که اسم آشنایی هم داره اسم نوه دیااوکو بود هووخشتره و توسط این آقای هووخشتره امپراطوری مادها گسترش پیدا می‌کنه گسترده‌تر میشه، چرا؟


audio: 2HOceBeGqp8_0019.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ایشون سکاییان رو شکست می‌ده و قلمرو مادها رو تا سواحل دریاچه ارومیه امروزی گسترش می‌ده و البته این تازه شروع گسترش سرزمینی امپراطوری مادها بود توسط پادشاه هووخشتره


audio: 2HOceBeGqp8_0020.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در حالیکه هووخشتره داشت حدود سرزمینی امپراطوریش رو، یعنی مادها رو تا سواحل دریای خزر هم می‌رسوند اواخر قرن هشتم قبل از میلاد یه سری از قبایل ایرانی‌ای که شمال غرب سرزمین ایران ساکن بودن یعنی قبایل پارس تو پرانتز یادآوری کنم در تاریخ خواندیم در کودکی دبستان که ایران شروع شده بود از مادها و پارس‌ها در پادکست مورخ اما چیز دیگری گفتیم


audio: 2HOceBeGqp8_0021.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
خیلی قبل‌تر از این‌ها بودند کسانی که در ایران‌زمین زندگی می‌کردند به هر جهت قبایل ایرانیه شمال غرب سرزمین ایران، یعنی قبایل پارس هماهنگ می‌کنن با مادها حرکت می‌کنن به سمت جنوب و به عنوان یکی از خراج‌گزاران مادها چون مادها قدرت اصلی بودن در واقع میرن با هماهنگی در منطقه کوهستان‌های بختیاری ساکن میشن چرا اونجا؟ چون با وجود قدرت گرفتن مادها باز هم آشوریان


audio: 2HOceBeGqp8_0022.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
همچنان از غرب داشتن به قلمرو ایران حمله می‌کردن و عملا قبایل پارس رو عاصی کرده بودن دیگه نتیجه پارسی‌ها فرار رو عملا بر قرار ترجیح دادند و به کوهستان‌های بختیاری به جورایی پناهنده شدند


audio: 2HOceBeGqp8_0023.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
قبل از اینکه بریم سراغ سرنوشت پارس‌ها اجازه بدید یک سوال مطرح کنیم آشوریان چرا انقدر حمله می‌کردن و ول کن نبودن؟ چی از جون ایران می‌خواستن؟ ما داریم از بازه زمانی‌ای صحبت می‌کنیم که عملا دوران پایان عصر برنزه تو پرانتز عرض بکنم ما در اعصار پیش از تاریخ سه عصر اصلی داریم در باستان عصر سنگ عصر برنز و بعد عصر آهن و اینم اضافه بکنم


audio: 2HOceBeGqp8_0024.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ما در پادکست مورخ و در حدود چهل و خورده‌ای قسمت اول به تاریخ پیدایش انسان پرداختیم تا قرن 21 پیشنهاد میکنم حتما ببینید، بشنوید که تاریخ رو بیشتر ازش بدانیم اونجا مفصل بنده در قسمت‌های مختلف از همین اعصار صحبت کردم و در واقع از تاریخ باستان به هر جهت داشتیم از آشوریان و دلایل حمله‌های مدام این‌ها به پارسیان و مادها صحبت می‌کردیم گفتیم، اون دوران، دوران پایان عصر برنزه


audio: 2HOceBeGqp8_0025.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
این اعصار باستان، یه خاصیتی حالا داره نسبت به هر دوران و اسمی که اون عصر داره بزرگانش به اون شکل تعیین می‌شن در تاریخ زمانی که ما در تاریخ باستان عصر سنگ رو رد می‌کنیم که حالا میشه همون عصرهای اولیه پیشرفت انسان به نوعی وارد عصر برنز می‌شیم انسان حالا داره پیشرفت می‌کنه و حکومت‌های هیتی‌ها و مصر باستان به طور مثال بزرگان عصر برنز بودن و جالبه حدود 1200 قبل از میلاد


audio: 2HOceBeGqp8_0026.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
که دیگه می‌رسیم تقریبا به پایان عصر برنز کاملا این دو حکومت می‌بینیم که نه تنها دیگه حکومت‌های بزرگی نیستن قدرتشونم رو به زواله چرا که وارد عصر عصر آهن می‌شیم و همین خلا قدرت که پیش میاد اون زمان در واقع دو حکومت بزرگ صاحب قدرت جهان بودن به نوعی جهان اون زمان هیتی‌ها و مصریان حالا نیستن، قدرتشون کم شده خلا قدرت به وجود اومده، همه دنبال قدرت گرفتنن


audio: 2HOceBeGqp8_0027.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و عملا فضا برای یه سری از اقوام و پادشاهانشون مهیاست شیر تو شیره که دست به ماجراجویی بزنن و سری تو سرا دربیارن اینارو چرا عرض کردم که فضای ایجاد امپراطوری مادها رو تصویر بکنم که تو چه شرایطی مادها به وجود اومدن در واقع تو همچین فضایی میان گنده می‌شن مادها، قدرتشون بیشتر می‌شه سرزمینشون هم بزرگتر می‌شه یه جورایی خود این مادها هم از خلا قدرت استفاده می‌کنن


audio: 2HOceBeGqp8_0028.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و گسترش پیدا می‌کنن اول دریاچه ارومیه و بعد در واقع نزدیک دریای خزر در کنار این مادها، آشوریان حالا همین کار رو می‌کنن دقیقا یکی از اقوامی هستن که از خلا قدرت پایان عصر برنز استفاده می‌کنن که بگن ما هم قدرتمندیم ما اصلا می‌خوایم بریم بشینیم جای مصر باستان یه جورایی جای حکومت هیتی‌ها رو می‌خوایم بگیریم ما و حالا مرکز آشوریان پایتختشون کجاست؟ غرب بین‌النهرین


audio: 2HOceBeGqp8_0029.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
زادگاه در واقع تمدن‌های انسانی و آشوریان هم مثل مادها دنبال گسترشن حالا دنبال گسترش سرزمینی حالا پس دلیلش مشخص شد چرا ول کن نبودن مدام حمله می‌کردن به سرزمین مادها و پارس‌ها که اونجا رو بگیرن قصدشون این بود که در ادامه کل سرزمین مادها رو تصرف کنن در واقع، اگر بخوایم یک نتیجه‌ای تا اینجای بحث بگیریم مادها، امپراطوری ایجاد کردن گسترشش دادن در کنار مادها


audio: 2HOceBeGqp8_0030.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
پارس‌ها اومدن یه هماهنگی کردن زیر مجموعه مادها بودن دیگه گفتن آقا داستان اینه، آشوریان دارن هی حمله می‌کنن یه تاییدی گرفتن از مادها رفتن به سمت جنوب ایران از شمال غرب سرزمین‌های ایران رفتن به سمت جنوب ایران که چه اتفاقی بیفته؟ در وهله اول از تهدید آشوریان در امان باشن از بین نرن در واقع، زنده بمونن در وهله دوم برن یه جایی خودشون رو قدرتمند کنن یه حکومت محلی قدرتمند


audio: 2HOceBeGqp8_0031.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ایجاد کنن بعد بتونن از قلمرو خودشون در نهایت در واقع دفاع بکنن در نهایت از قلمرو ایران‌زمین که کلیاتش تحت حاکمیت کی بود؟ مادها مخصوصا در برابر همین آشوریان که مهم‌ترین قدرت اون موقع بودن غیر از مادها و پارس‌ها در مقابل این‌ها بتونن بجنگن، دفاع کنن همه این پازل‌ها رو حالا بزاریم کنار هم این گسترش پیدا کردن‌ها و قدرت گرفتن‌ها و دعواها همه و همه


audio: 2HOceBeGqp8_0032.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در واقع زمینه ایجاد نظم نوین جهانی شد در واثع بنا بود کسی بیاید از این زمینه‌ها استفاده کند و نظمی نوین ایجاد کند


audio: 2HOceBeGqp8_0033.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
خب گفتیم پارس‌ها رفتن جنوب ایران کوچ کردن در واقع و وقتی بعد از سال‌ها توی این منطقه موندن دیگه کامل جاگیر شدن قدرت گرفتن اون قدرت محلی رو ایجاد کردن یک رهبر نیاز داشتن و رهبرشون هم انتخاب شد اسمش چی بود؟ آقایی به نام چیش‌پیش و کی بود ایشون؟ پسر رئیس سابق قبایل قبایل پارس‌ها اسم اون آقا چی بود؟ یعنی رئیس قبایل پارس‌ها کی بوده در تاریخ؟


audio: 2HOceBeGqp8_0034.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
آقایی به نام هخامنش به رهبری حالا پسر آقای هخامنش پارس‌ها چه کردن؟ اومدن بخشی از قلمرو تمدن کهن و بومی عیلام رو تصرف کردن قدرت گرفته بودن دیگه چجوری این کار رو کردن؟ عیلامیان متحد پارسیان بودن ولی حملات آشوریان باعث شده بود کلا این در واقع قبیله عیلامیان از هم بپاچه خیلی ضعیف یشه، نتیجه این آقای چیش‌پیش که رهبر پارس‌ها بود


audio: 2HOceBeGqp8_0035.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
گفت حالا در آینده یه فکری به حال آشوریان می‌کنیم فعلا گسترش بدیم قدرت خودمون و سرزمینمون رو یه حمله‌ای کرد به عیلامیان ضعیف شده و کل منطقه عیلامیان رو تقریبا میشه گفت تصرف کرد از چه منظقه‌ای داریم صحبت می‌کنیم؟ عیلامیان در منطقه‌ای بودند که شرقش می‌شده جایی به نام انشان و غربش، می‌شده شوش این انشانی که عرض کردم خدمتتون بخشی از استان فارس امروزیه


audio: 2HOceBeGqp8_0036.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یعنی از شهرستان بیضای امروزی حدود سی کیلومتری شیراز، شروع می‌شده این منطقه تصرف هم خیلی مهم بوده، این تصرف برای پارسیان چون یه فاصله مناسبی در وهله اول با آشوریان براشون ایجاد می‌کرد از اون طرف هم قلمروشون تا شوش، کشیده می‌شد یعنی از اونجا بوده تا شوش قلمرو عیلامیانی که حالا مال پارسیان بود البته کل عیلامیان رو نگرفتن‌ها، این قسمت‌ها رو گرفتن شوش هم که بخشی از خوزستان امروزی‌ست در واقع با این اتفاق


audio: 2HOceBeGqp8_0037.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
با این گسترش قلمرو پارسیان بخشی از خوزستان و بوشهر و استان فارس امروزی حالا اضافه شد به قلمرو پارس‌ها تو کلان موضوع هم نگاه بکنیم کل این اضافه شدن‌ها در دل امپراطوری مادها داشت اتفاق میفتاد دیگه یعنی مادها، بیشتر داشتن قدرت می‌گرفتن قدرت اصلی ایران‌زمین، مادها بودن حالا پارس‌ها به منطقه تحت حکومتشون چی می‌گفتن؟ میگفتن پارس


audio: 2HOceBeGqp8_0038.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اینه که در کتاب‌ها خواندیم، مادها، پارس‌ها و پارت‌ها حالا پارت‌ها بحث دیگری‌ست نتیحه در کتیبه‌های به جا مونده از اون دوران هم می‌بینیم که به رهبر پارس‌ها، آقای چیش‌پیش هم می‌گفتند، پادشاه پارس و هم می‌گفتند پادشاه انشان


audio: 2HOceBeGqp8_0039.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بیایم جلوتر زمانی که چیش‌پیش در حدود 640 میلادی درگذشت کل قدرت عیلامیان توسط آشوریان دیگه نابود شده بود اون تتمه قدرتشون اما اوضاع احوال پارسیان همچنان خوب بود چرا؟ قبل از نابودی عیلامیان بخش عمده‌ای از سرزمین عیلامیان رو عرض کردم پارس‌ها گرفته بودن تصرف کرده بودن اقای چیش‌پیش، حالا درگذشت رهبر پارس‌ها، اما قبل از اینکه گلچین روزگار


audio: 2HOceBeGqp8_0040.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
گل عمر ایشون رو بچینه برای آینده پادشاهیش، ایشون یه تدبیری اندیشید تصمیماتی گرفت اومد قلمروش رو بین دو تا پسرش تقسیم کرد که دعوا نشه، کلش از بین بره کیا بودن پسراش؟ آقای کوروش اول و آقای آریارمنه کوروش اول، شد پادشاه انشان منطقه‌ای که مال عیلامیان بود و به تصرف پارسیان درآمده بود آریارمنه هم شد پادشاه بخش جنوب شرقی قلمرو پارس‌ها


audio: 2HOceBeGqp8_0041.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یعنی جایی که بهش می‌گفتند، سرزمین پارس به هر جهت دوارن کوروش اول و آریارمنه به خوبی و خوشی داشت می‌گذشت تا پسر اول کوروش یعنی آقای کمبوجیه در منطقه انشان ایشون به قدرت می‌رسه بعد از پدر و چه می‌کنه؟ بدون درد و خون‌ریزی پارس و انشان رو می‌بره زیر یک چتر پادشاهی یعنی پادشاهی خودش رو متحد می‌کنه حالا چطور اینکار رو می‌کنه؟ یا یک ازدواج استراتژیک


audio: 2HOceBeGqp8_0042.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کمبوجیه، پسر کوروش اول میاد با دختر آژی‌دهاگ یعنی خانم ماندانا ازدواج می‌کنه یعنی ایشون رو به همسری بر می‌گزینه و این اژی‌دهاگ کی بود؟ فرزند آقای هووخشتره که بعد از مرگش به قدرت رسیده بود ایشون پیش از این عرض کردم در مادها، ایشون صاحب قدرت بود در واقع، آقای کمبوجیه هم پادشاه پارس بود حالا پیش از این ازدواج اصلا بود پسر کوروش اول بود


audio: 2HOceBeGqp8_0043.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
پادشاه بخشی از قلمرو در واقع پارس‌ها بود حالا داماد امپراطوری مادها هم بود کل امپراطوری ایران زمین آژی‌دهاگ که نام ضحاک هم تو پرانتز بگم در شاهنامه حضرت فردوسی نام ضحاگ رو از همین آژی‌دهاگ در واقع ایشون برداشته به هر جهت، آژی‌دهاگ چیکار می‌کنه؟ میاد دست دامادش رو، دست کمبوجیه رو باز میزاره برای چی؟ برای گسترش قلمرو نتیجه


audio: 2HOceBeGqp8_0044.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کمبوجیه کل سرزمین پارس رو متحد می‌کنه اول بعد هم حمله می‌کنه به آشوریان دشمن دیرینه ایران زمین البته این رو هم عرض کنم، آشوریان توی این بازه تاریخی‌ای که ازش حرف می‌زنیم به واسطه حملات زیاد بابلیان بسیار ضعیف شده بودن کمبوجیه به هر جهت حمله می‌کنه، کلا آشوریان و پادشاهی نینوا رو نابود میکنه، ضعیف هم شده بودن، کار راحت‌تر بوده از پس همه این اتفاقات حالا


audio: 2HOceBeGqp8_0045.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
مادها به همراه پارسیان از یک سمت بابلیان هم از سمت دیگه انتقام سختی از آشوریان می‌گیرن و عمر آشوریان عملا به پایان می‌رسه دو شهر با شکوه آشوریان، یعنی نینوا و البته پایتختشون آشور کلا با خاک یکسان می‌شه و از تمدن آشوریان هیچ چیزی باقی نمی‌مونه جز یادشون در حاطرات و البته آثارشون بر الواح تاریخ


audio: 2HOceBeGqp8_0046.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
خب قبل از ادامه بحث، تا اینجا یه نتیجه‌ای بگیریم پس، مادها صاحب حکومت اصلی در ایران زمین بودن پارس‌ها، زیر مجموعه حکومت مادها بودن یه جورایی و همه این‌ها یعنی مادها و پارس‌ها یک نژاد بودن، نژاد آریایی بودن که حالا، پارس‌ها میان در یک تایمی هماهنگ میشن با مادها، می‌گن آقا آشوریان دارن حمله می‌کنن ما می‌ریم جنوب کشور قوی شیم و میرن قوی می‌شن، حکومت می‌سازن، زیر مجموعه مادها


audio: 2HOceBeGqp8_0047.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
قوی می‌شن و یه وصلت خانوادگی‌ای هم صورت می‌گیره، می‌رن اشوریان رو کلا از بین می‌برن این تا اینجای داستان حالا یه اتفاق دیگه هم میفته بابلیان که متحد در واقع مادها می‌شن در از بین بردن آشوریان یه پادشاهی داشتن به نام بخت‌النصر بخت‌النصر دوم ایشونم میاد با خواهر آژی‌دهاگ ازدواج می‌کنه یعنی یک ازدواج استراتژیک دیگر و اسم عروس چی بوده؟ آمیتیس


audio: 2HOceBeGqp8_0048.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یک نقطه عطف تاریخ بشر اینجا اتفاق میفته با همین ازدواج باغ‌های معلق بابل که امروز یکی از عجایب هفت‌گانه جهانه توسط همین بخت‌النصر دوم ساخته میشه برای همسرش برای خانم آمیتیس که یه وقت خدایی نکرده خانم آمیتیس دلش برای خونه تنگ نشه کاملا هم میاد ایرانی طور می‌سازه دیگه مادی طور میسازه یعنی انگار سرزمین مادهاست باغ‌های معلق بابل در واقع تصور از قلمرو مادها و ایران زمین همچین چیزی بوده که


audio: 2HOceBeGqp8_0049.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اون در واقع باغ‌های معلق بر اساس اون ساخته می‌شه میخوام این رو بگم که یکی از عجایب خلقت، تصوری از ایران زمین بوده است یک قلمرو البته بسیار خوش آب و هوا و سرسبز اون زمان برگردیم به دوران بعد از هووخشتره، یعنی زمان فرمانروایی آژی‌دهاگ و در واقع فرمانروایی پادشاهی کمبوجیه بر پارس‌ها اون مادها، این پارس‌ها، عرض کردم هووخشتره از دنیا رفت آژی‌دهاگ به قدرت رسید


audio: 2HOceBeGqp8_0050.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کمبوجیه با دختر آژی‌دهاگ ازدواج کرد و این اتحاد ایجاد شد که دیگه همه ریختن، آشوریان هم از بین بردن، همه چی هم گل و بلبله دیگه الان اوضاع احوال ایران در واقع در این دوران خیلی خوبه هم به لحاظ قدرت، هم به لحاظ ثبات و در واقع ارتباطش با اطرافیانش اونور هم در بین‌النهرین بابلی‌ها قدرت اصلی بودن، اونجا هم یه ثباتی بود خب وصلتی هم کرده بودن با مادها کلا اوضاع احوال دنیای باستان پس آروم بوده


audio: 2HOceBeGqp8_0051.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تصور حالا این بوده که این ثبات همیشگی خواهد بود در دنیای انسان‌ها ثباتی که البته بنا بود با تولد فرزندی در دل قبیله پارس دگرگون بشه


audio: 2HOceBeGqp8_0052.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تو افسانه‌هایی نقل شده توسط هرودوت تاریخ‌نگار معروف بشر تاریخ‌نگار یونانی که روزی آژی‌دهاگ خواب دید که از دل دخترش ماندانا آبی خارج می‌شود که سرتاسر دنیا را دربر می‌گیرد و تعبیر این خواب تولد پسری بود به نام کوروش کوروش دوم پارس و شما بشنو کوروش کبیر


audio: 2HOceBeGqp8_0053.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
هرودوت یونانی اولین تاریخ‌نگار تاریخه ایشون می‌نویسه، من نقل قول کنم وقتی آژی‌دهاگ خواب دید که نوه‌اش چون سیلی کوبنده تمام قلمرواش را با خود می‌برد یک گماشته فرستاد تا کودک را بکشد گماشته کودک را از شاه پارس ربود، اما نتوانست سر کودک را از تن جدا کند پس کودک را به چوپانی سپرد


audio: 2HOceBeGqp8_0054.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تا چوپان کودک رو به جایی برده و او را بکشد به جای کین کودک اما مهر وی در دل چوپان نشست چوپان، نتوانست کوروش رو بکشد، پس او را نزد خود نگاه داشت و بسان فرزندش با او رفتار کرد زمانی که کوروش ده ساله شد آژی‌دهاگ از کاری که گماشته‌اش کرده بود، با خبر شد کوروش را بخشید و سپرد تا او را از چوپان گرفته


audio: 2HOceBeGqp8_0055.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و به پدر و مادر واقعیش برگردانند، اما از گماشته خود نگذشت و دستور داد فرزند گماشته را بکشند و گوشت تنش را به خورد پدر به خورد گماشته آزی‌دهاگ دهند


audio: 2HOceBeGqp8_0056.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
این داستان حتما یک افسانه‌ست افسانه‌ای که شبیه‌ش درمورد بسیاری از بزرگان تاریخ البته گفته شده، اما به شکلی استعاری نشون می‌ده در ادامه کوروش دوم بنا بود چه ها بکنه در تاریخ بشر و چه ها کرد


audio: 2HOceBeGqp8_0057.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
قبل از ادامه این رو عرض کنم، ما عین این افسانه رو در شاهنامه حضرت فردوسی داریم دیگه که زال رو به واسطه موهای سفیدش می‌گن فرزند دیوه و می‌گن باید کشته بشه و پادشاه دستور میده، ببرید بکشید، طرف دلش نمیاد، می‌سپره به یه چوپان چوپان میبره میزاره در دامنه کوه و ذلش نمیاد بکشه، رها می‌کنه، میره سیمرغ زال رو پیدا می‌کنه و و عملا سیمرغ بزرگ میکنه زال رو هزار و یک بالا پایین بعدش اتفاق میفته، برمی‌گرده به قصر و


audio: 2HOceBeGqp8_0058.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
رستم در ادامه و به هر جهت باید خوند عرض کردم، حضرت فردوسی ما به ازا داره از روی آژی‌دهاگ، ضحاک رو می‌سازه از روی کوروش بزرگ می‌گن کی‌خسرو رو ساخته، حضرت فردوسی بهرام ییضایی بزرگ میگه اگر ایرانی هستی و شاهنامه نخوندی، به ایرانی بودنت شک کن اینجا هم یادی از ایشون بکنیم، آرزوی سلامتی برای این استاد گران‌قدر هنر ایران زمین داشته باشیم و هم پیشنهاد کنیم به پیشنهاد ایشون که


audio: 2HOceBeGqp8_0059.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
شاهنامه حضرت فردوسی رو یک‌بار حداقل بخوانیم و لذت ببریم به هر جهت روایت‌های افسانه گونه‌ای از دوران کودکی و نوجوانی کوروش کبیر وجود داره به عنوان مثال کوروش میگن که ظلم و ستم آزی‌دهاگ رو می‌بینه زمانی که بر می‌گرده به قصر و از دسیسه‌ای که در کودکی براش چیده شده بود، خبردار می‌شه و همین میشه عامل شورش علیه پدربزرگش، آژی‌دهاگ


audio: 2HOceBeGqp8_0060.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اما این‌ها، بیشتر جنبه افسانه‌ای دارن واقعا اونچه مشخصه در تاریخ اینه که در دوران کمبوجیه قدرت پارس‌ها در دل قلمرو مادها خیلی زیاد شده بوده با اون پیروزی‌ای هم که به دست آورده بودن در مقابل مخصوصا آشوریان و بعد اون ازدواجی که صورت گرفته بود خیلی قدرت پارس‌ها زیاد شده بود از اونور اسنادی هم وجود داره مبنی بر اینکه وقتی کوروش حمله کرد به آژی‌دهاگ یعنی پدربزرگ خودش


audio: 2HOceBeGqp8_0061.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بابلی‌ها مشکل داشتن اصلا با مادها قطع رابطه کرده بودن دو قدرت مهم و اوضاع احوال مادها عملا خیلی خوب نبود یه جورایی خود مردمان ماد حتی یه سری از سران قدرت مادها از کوروش استقبال می‌کنن، از کوروش دوم از شورشش این‌ها مستنده در تاریخ و نتیجه به نظر می‌رسه آژی‌دهاگ در دوران پایان حکومتش وضعیتی بی ثبات داشته و


audio: 2HOceBeGqp8_0062.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بسیار هم دچار استبداد و ظلم شده بوده چه در سیاست خارجیش با مثلا مثال بابلی‌ها که قطع رابطه کرده بوده قدرت اصلی اون زمان و چه در سیاست داخلیش، مردمانش ناراضی بودن صاحبان منصب در خود مادها بسیار ناراضی بودن و در نهایت چه اتفاقی میفته؟ احتمالا و بر اساس اسناد موجود قبل از میلاد مسیح559 کوروش به جای کمبوجیه که پدرش باشه به قدرت می‌رسه و باز یادآوری کنم


audio: 2HOceBeGqp8_0063.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
زمانی به قدرت می‌رسه کوروش که باباش هنوز زنده‌ست به خواست پدر بر تخت می‌شینه حدود 9 سال بعد، یعنی 550 قبل از میلاد مسیح پدربزرگش رو کوروش موفق میشه از تخت پادشاهی به زیر بکشه و به جای او بنشینه بر تخت پادشاهی مادها عملا شورش اتفاق میفته و عملا ازش استقبال می‌شه ولی افسانه نیست این‌ها بر اساس اسناده تاریخی‌ست و به این شکل اتفاق افتاده به هر جهت


audio: 2HOceBeGqp8_0064.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
زمانی که کوروش بر تخت پادشاهی مادها می‌شینه اینجاست که دیگه مادها و پارس‌ها کلا یکپارچه می‌شن ضمن اینکه نژادشون هم یکی بوده، همه آریایی بودن اینجا دیگه همه یکپارچه می‌شن و از اینجا، اولین امپراطوری جهانی در واقع تاریخ بشر رو کوروش تشکیل می‌ده اول میگه از امروز نه ماد هست، نه پارس، نه یکی از این دو همه یکی می‌شن و اسمشون می‌شه هخامنشیان


audio: 2HOceBeGqp8_0065.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
پناه بر خدا اگر من خادمی از راه رعب و اجبار برای خودم فراهم آورم که من خطاهای خادمانی را که از سر حسن و دوستی به سوی من بشتابند به مراتب بهتر از خدماتی می‌دانم که از طرف اشخاصی صورت گیرد که می‌دانم من را منفور می‌دانند، اما از راه ترس و اکراه


audio: 2HOceBeGqp8_0066.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
وظیفه خود را به خوبی انجام می‌دهند این کلام کوروش در کتاب کوروش‌نامه اثر آقای گزنفون مورخ یونانی قرن سوم قبل از میلاد نوشته شده روایت کتاب آقای گزنفون در واقع تاریخی‌ست مخلوط از اسطوره و افسانه اما روح کلی روایتش از کوروش مثل بسیاری دیگر از منابع کهنی که


audio: 2HOceBeGqp8_0067.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
از کوروش سخنی گفتند و نوشتند نشون می‌ده کوروش پادشاهی دادگر بوده‌ست در واقع، در هر جایی از جهان، امروز ادعا شود که می‌شود به آن استناد کرد یه یک منبعی این اشتراک درش وجود داره که کوروش رو پادشاهی دادگر می‌دانند کافیه به این توجه کنیم که زمانی که به عنوان مثال کوروش، هگمتانه رو فتح می‌کنه، همدان امروزی رو بر خلاف عرف زمان خودش


audio: 2HOceBeGqp8_0068.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
نه تنها این شهر رو با خاک یکسان نمی‌کنه کاری که چند سال به عقب مثلا برگردیم زمانی که آشوریان شکست خوردند کل شهرهای اصلی‌شون با خاک یکسان شد به شکلی که عرض کردم اثری از آشوریان اصلا نموند غیر از الواح تاریخ که نوشتند روزی آشوریان می‌زیستند آقای کوروش نه تنها این کار رو با هگمتانه نمی‌کنه بلکه به عنوان پایتخت دوم خودش انتخاب می‌کنه، هگمتانه رو این درسی‌ست که کوروش


audio: 2HOceBeGqp8_0069.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
از روزی که پادشاهیش رو بنا کرد برای فرزندان خودش و برای آیندگان به جا گذاشت او با ایجاد هخامنشیان گفت دادگر بودن ماندگار است در تاریخ


audio: 2HOceBeGqp8_0070.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید قبل از اینکه بحث رو ادامه بدیم در رابطه با شخص کوروش یک نگاهی بندازیم به پایتخت‌های هخامنشیان در دوران کوروش این رو می‌دونیم که در شروع هخامنشیان در شروع دوران حکمرانی کوروش پایتخت هخامنشیان همون انشان بوده زمانی که مادها شکست می‌خورن در واقع کوروش هگمتانه رو فتح می‌کنه هگمتانه میشه پایتخت دوم و کمی بعد کلا اصلا کوروش جمع می‌کنه هخامنشیان رو


audio: 2HOceBeGqp8_0071.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
می‌بره هگمتانه پایتخت و می‌بره هگمتانه، خودش هم اونجا ساکن می‌شه در ادامه وقتی تاریخ رو میایم جلو با فتح بایل یک پایتخت جدید به قلمرو هخامنشیان و کوروش اضافه میشه که همون بابله و در طول دوران حکمرانیش کوروش کبیر مدام بین پایتخت‌هاش در رفت و آمد بوده یعنی انشان هگمتانه و بابل گرچه در 546 قبل از میلاد


audio: 2HOceBeGqp8_0072.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کوروش دستور ساخت پاسارگاد رو می‌ده شخصا که خیلی‌ها اونجا رو پاسارگاد رو به عنوان پایتخت هخامنشیان می‌شناسن و پایتخت کوروش که به نظر این مسئله اشتباهه بر اساس البته اسناد تاریخی‌ای که نمونه‌هاش رو عرض کردم خدمتتون پاسارگاد در واقع به معنای اردوگاه پارسیان یا استراحتگاه پارسیان بوده و عملا یک منطقه‌ای بوده برای دربار پارس که اونجا استراحت می‌کردن و البته


audio: 2HOceBeGqp8_0073.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
همونجا به خاک سپرده می‌شدند اینم مهمه، یه جورایی آرامگاه خانوادگی هخامنشیان بنا بوده باشه نکته قابل توجه هم اینه که درسته ساخت پاسارگاد در دوران کوروش و به دستور او شروع شد، اما زمانی که داماد او یعنی داریوش بزرگ هم گلچین روزگار، گل عمرش رو چید هنوز پاسارگاد کامل نشده بود نگاه داریوش بزرگ هم به پاسارگاد یک پایتخت سیاسی و اداری نبود همچنان


audio: 2HOceBeGqp8_0074.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
چرا که داریوش میاد در دوران حکومتش دستور می‌ده تخت جمشید رو بسازن به عنوان پایتخت اصلی هخامنشیان پرسپولیس رو که این هم باز سندی‌ست بر اینکه پاسارگاد هیچوقت به عنوان پایتخت در نظر گرفته نشده بود نه از طرف کوروش بزرگ و نه در ادامه حالا به عنوان مثال از طرف داریوش بزرگ در واقع به عنوان مکانی برای استراحت و در نهایت آرامگاه خانوادگی بوده به هر جهت، امروز که با هم صحبت می‌کنیم از تمام پاسارگاد


audio: 2HOceBeGqp8_0075.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یک محوطه به جا مونده کلا 1.6 کیلومتر کل این محوطه‌ست و آرامگاه کوروش کبیر چون الماسی اون وسط می‌درخشه این تنها چیزی‌ست که از پاسارگاد امروز می‌بینیم و البته سردر پاسارگاد که امروز هنوز روی اون به سه زبان پارسی باستان عیلامی و بابلی نوشته شده من کوروش پادشاه هخامنشی


audio: 2HOceBeGqp8_0076.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کوروش، اولین رایش تاریخ را ساخت این چکیده نظر فریدریش هگله فیلسوف و اندیشمند بزرگ قرن نوزدهم آلمان کسی که کوروش رو به عنوان سازنده اولین ساختار حاکمیتی‌ای که بشه بهش گفت دولت، ستایش می‌کنه اصلا رایش هم به همین معنیه بسیاری رایش رو پادشاهی اصلا معنا می‌کنن، قلمداد می‌کنن و البته ترجمه بهتر رایش


audio: 2HOceBeGqp8_0077.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یک امپراطوری جهانیه یعنی واقعا ترجمه‌اش اینه چیزی که هیتلر اصلا دنبالش بود رایش اول، رایش دوم، رایش سوم و چقدر هم این نژاد آریایی براش مهم بود برای آقای هیتلر بارها ازش البته صحبت کردیم چه جنایت‌ها هم کرد در همین مسیر به هر حال مسیری که هیتلر می‌رفت کاملا مخالف مسیر کوروش بود هیتلر، دنبال شکل دادن رایش از طریق سرکوب همه بود کوروش اما


audio: 2HOceBeGqp8_0078.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
امپراطوری جهانیش رو که هنوز که با هم صحبت می‌کنیم واقعا قابل ستایشه کلا از طریق مدارا تشکیل داد چیزی که عبدالحسین زرین‌کوب تاریخ‌دان مشهور معاصر ما بهش می‌گه تساهل کوروشی


audio: 2HOceBeGqp8_0079.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تمام عمر حکومت کوروش کبیر به کشورگشایی گذشت و اینطوری بود که کوروش تونست تا زمان مرگش در 530 یا 529 قبل از میلاد نخستین امپراطوری جهانی رو به وجود بیاره با اون وسعت اجازه بدید از مسیر این کشورگشایی صحبت کنیم به محض یکپارچه کردن ایران کوروش به سمت ارمنستان حرکت می‌کنه پادشاه ارمنستان اون زمان حاضر نمی‌شه


audio: 2HOceBeGqp8_0080.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
پادشاهی کوروش رو در ایران زمین بپذیره و نتیجه دست به شورش می‌زنه پادشاه ارمنستان و اساسا رفتن کوروش به سمت ارمنستان ذلیلش همین در واقع شورش پادشاه بوده در نهایت کوروش می‌ره نسخه اروند یکم پادشاه ارمنستان رو می‌پیچه و کار رو درمیاره آقای گزنفون همون تاریخ‌دان یونانی نوشته کوروش با رعفت و ملایمت با ساکنان ارمنستان برخورد کرد


audio: 2HOceBeGqp8_0081.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بعد از قتح ارمنستان در ادامه مسیر حالا کوروش کبیر از ارمنستان می‌ره سمت غرب به سمت کجا؟ غرب ترکیه امروزی یک منطقه‌ای بوده اون زمان به اسم لیدیا می‌ره اونجا و بخش بزرگی از این منطقه رو که به آسیای صغیر شهرت داره تصرف می‌کنه و اضافه می‌کنه به امپراطوری هخامنشی


audio: 2HOceBeGqp8_0082.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یکی از قسمت‌هایی که حالا تو این منطقه لیدیا اضافه میشه به هخامنشیان اون زمان بخشی از دولت‌شهرهای یونان بوده و حالا داستان این لیدیایی‌ها چی بوده؟ بعد از اینکه پادشاهی ماد سقوط می‌کنه خب یه پادشاهی قدرتمندی بوده همون اتقاق همیشگی در تاریخ باستان میفته شیر تو شیر میشه اوضاع، همه می‌خواستن سری تو سرا دربیارن، نتیجه این لیدیایی‌ها می‌گن کی هستن اصلا این هخامنشیان؟ کوروش کیه؟


audio: 2HOceBeGqp8_0083.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بریم حمله کنیم گسترش بدیم سرزمینمون رو، قدرتمون رو حمله کردن همانا رسیدن کوروش بالاسرشون همان که در ادامه هم کل این منطقه، آسیای صغیر عملا اضافه می‌شه به امپراطوری هخامنشیان یه نکته جالب در رابطه با این نبرد نظامی کوروش هست مورخان یونانی نوشته‌اند که پیروزی کوروش بر لیدیایی‌ها که کم چیزی هم نبود اون زمان و مخصوصا به لحاظ قدرت نظامی خیلی قوی بودن


audio: 2HOceBeGqp8_0084.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ما داریم از دولت‌شهرهای یونان صحبت می‌کنیم و کل اون منطقه آسیای صغیر میگن پیروزی در واقع کوروش بر این قدرت به واسطه شاهکار استراتژی نظامی کوروش بوده که باز این بر می‌گرده به همون ارتش منظم هخامنشیان که درباره‌اش صحبت خواهیم کرد


audio: 2HOceBeGqp8_0085.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
حالا نکته جالب درباره فتوحات کوروش در غرب قلمرو ایران مثالش همین حمله‌ای که به غرب ترکیه امروزی کرد و آسیای صغیر اینه که زمانی که دولت‌شهرهای یونان رو فتح می‌کنه کوروش و عملا هخامنشیان فتح می‌کنن تازه این می‌شه شروع جنگ‌های این دو قدرت جهان اون زمان در واقع شروع جنگ‌های ایرانیان و رومیان که اولش هم سه تا قدرت بودن دیگه


audio: 2HOceBeGqp8_0088.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یعنی، این دوتا با هم بودن تقریبا و این جنگ‌ها حدود هزار سال طول می‌کشه بین ایرانیان و اون قدرت‌هایی که عرض کردم به هر جهت کوروش هخامنشی مشغول مستحکم کردن قدرتش در غرب قلمرو ایران بود اما مشکل اساسی‌ش حالا دیگه غرب نبود شرق قلمرو ایران زمین بود استپ‌نشین‌های شرق یا همون صحرانشین‌های شرق قلمرو ایران مدام داشتن حمله می‌کردن به قلمرو ایران


audio: 2HOceBeGqp8_0089.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و باز این رو یادآوری کنم همون اوضاع نابسامان که ایجاد شد شیر تو شیر شد، همه ادعای قدرت داشتن دیگه حالا در شرق به وجود اومد غرب رو آروم کرده کوروش حالاغ باید بره سراغ شرق چه کرد؟ بعد از فتح لیدیا یا همون آسیای صغیر بلافاصله جمع کرد رفت سمت شرق قلمرو ایران زمین و نتیجه سرزمین‌های وسیعی از جمله استرآباد یا همون گرگان امروزی در ادامه پارت و سغد


audio: 2HOceBeGqp8_0090.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
این‌ها رو تا سواحل رود سیحون تصاحب کرد اون زمان، کوروش کبیر و این رود سیحون امروز کجاست؟ بین سه کشور تاجیکستان ازبکستان و ترکمنستان قرار داره یعنی ببینید تا کجا رفت یهو حالا یه نکته‌ای هست این تصرف کامل نبود در واقع کوروش می‌دونست که به محض اینکه برگرده عقب یعنی برگرده داخل فلات ایران دوباره این استپ‌نشین‌ها حمله خواهند کرد و باز همون آش و همون کاسه‌ست


audio: 2HOceBeGqp8_0091.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
چه کرد؟ باید تو این منطقه یه سری شهرهای مستحکم و درست درمون پایه‌گذاری می‌کرد و کرد چجوری این کار رو کرد مهمه، نبوغ یک پادشاه بحث اینکه صرفا روی نظامی بودن و رفتن و فتح کردن به زور سرمایه‌گذاری نکرد هیچ‌وقت کوروش و این منش رو هم انتقال داد به پادشاهان بعد از خودش مثالش همینجاست اومد کشاورزی رو تو این مناطق رواج داد و همین رواج دادن کشاورزی


audio: 2HOceBeGqp8_0092.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
باعث شد یه سری شهرهای درست درمون ایجاد بشه شهرهایی با دژهای مستحکم نظامی و عملا از این شهرها و از این منابع کشاورزی حفاظت می‌شد مثال بزنم یکی از مهم‌ترین این شهرها اون زمان شهری بود که همین الان هم که با هم صحبت می‌کنیم وجود داره با آثاری از همون زمان از کجا صحبت می‌کنیم؟ شما بفرمایید سمرقند در ازبکستان


audio: 2HOceBeGqp8_0093.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
سپاهیان گسترده‌ام با آرامش در بابل قدم بر می‌داشتند نگذاشتم کسی در همه سومر و اکد هراس‌آفرین باشد خشتگی‌هایشان را تسکین دادم و از بند رهایشان کردم مردوک، سرور بزرگ از رفتار نیک من شادمان گشت این‌ها، بخشی دیگر بود از منشور کوروش


audio: 2HOceBeGqp8_0094.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بندهای 24 ام تا 26 ام این منشور در ادامه البته مفصل از منشور کوروش خواهیم گفت اما قبلش اجازه بدید تمام کنیم فتوحات مهم البته کوروش رو چون اگر بخوایم دیتیل به این فتوحات بپردازیم خودش چندین پادکسته، در این قسمت اون‌هایی که بسیار مهمه رو یه جورایی در واقع بنده دارم دربارشون صحبت می‌کنم و دیتیلش حالا یکی از فتوحات کوروش رو


audio: 2HOceBeGqp8_0095.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بهش می‌گن، نگین انگشتری امپراطوری کوروش یا نگین انگشتر امپراطوری کوروش به کدوم اشاره داره؟ فتح بابل کوروش کبیر فتح بایل رو در سال 539 پیش از میلاد انجام داد این بابل کهن‌ترین تمدن باقی مونده از اعصار پیشینه دیگه اون زمان، در منطقه بین‌النهرین یعنی همون حکومتی‌ست که اصلا اومد آشوریان رو زد آش و لاش کرد بعد حالا ایران اضافه شد از بین بردن اشوریان رو


audio: 2HOceBeGqp8_0096.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به هر جهت حکومت اصلی باقی مونده از عصر قدیم یعنی از عصر برنزه در بین‌النهرین در واقع بین‌النهرین یعنی کل مناطق بین‌النهرین فنیقیه، فلسطین یا همون اورشلیم کلا اینا مال بابلیان و در واقع به مرکزیت بابل بوده دیگه و کهن‌ترین و قوی‌ترین شهر هم بوده این بابل این اراضی مقدس هم جزئی از بابل بوده اون زمان گرچه در عصر بخت‌النصر که عرض کردم


audio: 2HOceBeGqp8_0097.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بابل با ایران متحد بود، اما بعد از مرگ بخت‌النصر اوضاع بین بابل و ایران عوض شد یه تایمی هم اصلا با مادها قطع رابطه بودن بابلی‌ها و بعد از این آقای بخت‌النصر هم سه تا پادشاه اومده بودن، رفته بودن حدود شش سال گذشته بود حکومت کرده بودن اون موقع حالا پادشاه کی بود، زمان کوروش؟ آقایی بود به نام نبونید کسی که در جنگ ایران با لیدیایی‌ها رفت با لیدیایی‌ها متحد شد بر علیه کوروش که آقا این هخامنشیان بیشتر از این قدرت نگیرن


audio: 2HOceBeGqp8_0098.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
گسترش پیدا نکنن و این هم اضافه بکنم در تاریخ آمده است که نبونید یک حاکم مستبد تمام و کمال بود و تو قلمرو خودش در قلمرو بابل و بابلیان خفقان شدیدی ایجاد کرده بود و همین باعث شده بود یه سری از مردمان بابل اصلا بیان سمت کوروش بگن بابا این بهتره، جون مادرت بیا اینجا رو بگیر حتی از امپراطوری هخامنشیان درخواست کمک کرده بودند که به داد ما برسید


audio: 2HOceBeGqp8_0099.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
حالا شرایط هخامنشیان در این زمان چجوریه؟ اوضاع احوالش خوب شده هر کی که به قلمروش پیش از این حمله کرده بوده یا می‌کرده رفته بوده، سرکوب کرده بوده فتح کرده بوده به قلمرو خودش اضافه کرده بوده مثالهایی‌ش رو عرض کردم حالا وقتش بوده بیاد تعیین تکلیف کنه با این قدرت همسایه‌اش که بابل باشه بیاد اوضاع احوال رو بشینه تعیین تکلیف کنه چرا؟ عرض کردم تو یکی از جنگا رفته بود پشت دشمن هخامنشیان ایستاده بود


audio: 2HOceBeGqp8_0100.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
پشت همین لیدیا ایستاده بود بر علیه ایران باید تکلیف روشن می‌شد 539 قبل از میلاد این اتفاق افتاد، تکلیف روشن شد چجوری روشن شد؟ توی این 539 قبل از میلاد جنگ بین ایران و بابل بین هخامنشیان و بابلیان آغاز شد البته از جنگی داریم صحبت می‌کنیم، همونطور که عرض کردم که همه انتظارش رو داشتن و عملا بابلی‌ها مردمانشون با خوشحالی منتظر این جنگ بودن


audio: 2HOceBeGqp8_0102.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بابل، شهری نبود که به همین راحتی بخواد فتح بشه در شمال و جنوب توسط دژهای مستحکم نظامی عجیب غریب، محافظت می‌شد و قاعدتا، کوروش و نیروهاش باید قمار می‌کردن و با این احتمال که ارتششون در راه عبور از این دژها و دیوارهای مستحکم کلا از بین بره با این قمار باید می‌رفتن سمت این شهر یه انتخاب هم باید می‌کردن یا باید می‌رفتن از شمال یا از دروازه شمالی بابل


audio: 2HOceBeGqp8_0103.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یا از دروازه جنوبی وارد می‌شدن هر دوتاش هم دژ مستحکم داشت اما بازهم نبوغ نظامی کوروش به کار اومد ارتش ایران به سمت رود گیندس رفت یا همون رود کرخه امروزی و این رود، رودی بود که از مرکز شهر بابل رد می‌شد می‌خواست چیکار کنه کوروش؟ میخواست این رود عمیق رو، عمقش رو کم کنه که ارتش ایران بتونه از راه آب وارد سرزمین بابل بشه اینم تو پرانتز عرض کنم این که یه جاهایی بنده می‌گم


audio: 2HOceBeGqp8_0104.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
شهر بابل، یه جاهایی می‌گم سرزمین بابل کلیات اینجا سرزمین بابلیان بوده، مرکزیتش هم در واقع بابل بوده در حالا اصطلاحات تاریخی هر دو رو بابل می‌گن دیگه به هر جهت می‌خواسته از طریق آب وارد بشه کوروش امن‌ترین فضا رو رود کرخه می‌بینه کرخه امروزی حالا سوال این رود کرخه که احتمالا شما، شنیدید اسمش رو و بسیار هم، همین امروز پر آبه در دورانی که شدیدا با کم‌آبی مواجه هست کل کره زمین


audio: 2HOceBeGqp8_0105.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ببینیم اون زمان چه خبر بوده چطور این کار رو می‌کنه؟ میگه زمین رو بکنید انشعاب بزنید از این رود و کلی انشعاب می‌زنن از رود کرخه گیندس اون موقع، انشعاب‌های موقت که بیاد میزان زیادی از آب این رود رو رود گیندس اون زمان و کرخه امروز رو جدا بکنه ابی که در نهایت وارد سرزمین بابل می‌شه، عمقش کم بشه و آیا این اتفاق افتاد؟ عرض می‌کنم


audio: 2HOceBeGqp8_0106.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بله، این اتفاق میفته آبان ماه 539 قبل از میلاد کوروش، وارد شهر بابل می‌شه در نهایت و این شهر رو بدون اینکه تخریبی به اون صورت، صورت بگیره و خون چندانی ریخته بشه، فتح می‌کنه مردمان بابل به کوروش به چشم منجی نکاه می‌کردن، منجی خودشون و جالبه، اولین دستور کوروش چیه، زمانی که بابل رو فتح می‌کنه؟ بازگردوندن مجسمه‌های خدایان شهرهای دیگر در سرزمین بابل


audio: 2HOceBeGqp8_0107.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
چرا مجسمه‌ها تو بابل بودن؟ چون پادشاهشون آقای نبونید که دیده بود داره جنگ با ایران دیگه جدی جدی شروع می‌شه همه مجسمه‌ها رو از سراسر قلمرو جمع کرده بود تو شهر بابل که اینا از شهر مراقبت کنن خدایان مراقبت کنن یه جورایی یه کار توهین‌آمیز بود اون زمان به مردمان سایر شهرها که شهر شما مهم نیست بابل مهمه، خداتون رو بدید بیاد بریم، محافظت کنیم، حالا کاری با اعتقاداتشون نداریم گرچه مجسمه‌ها


audio: 2HOceBeGqp8_0108.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در نهایت کمکی نکردند به نبونید، اما حالا که کوروش وارد شهر شده بود و یه جواریی مجسمه‌های خدایان به کوروش کمک کرده بودن دستور داد ایشون که این مجسمه‌ها تخریب نشوند بسان سایر پادشاهان قبل از خودش که وقتی وارد می‌شدن همه چیز رو تخریب می‌کردن ایشون دستور داد تخریب نکنید و برگردونید صحیح و سالم به شهرهایی که مردمان این مجسمه‌ها چشم انتظار خدایانشون هستند به هر دلیلی حالا با این کار


audio: 2HOceBeGqp8_0109.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بسیار در دل مردمان بابل و بابلیان جا باز کرد کوروش کبیر هخامنشی در ادامه حتی دستور داد، معابد تخریب نشوند حتی معابدی که در جنگ تخریب شده بودن از جمله معبد معروف یهودیان در بیت‌القدس به دستور کوروش بازسازی میشه این جیزی‌ست که در تاریخ تا همین الان هم درباره‌ش صحبت میشه مردمانی که از زمان بخت‌النصر به بردگی گرفته شده بودند در بابل که گویا عمومشون هم یهودی بودند


audio: 2HOceBeGqp8_0110.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
با فتح بابل به دست کوروش آزاد می‌شن باز این هم، یکی از مسائلی‌ست که هنوز درباره‌ش داره صحبت میشه گرچه هر کی برداشت و یه جورایی استفاده شخصی خودش رو می‌کنه روزی مثلا آقای ظریف میگه که اصلا چی می‌گید کوروش منجی یهودیان بوده، مال ماست یکی دیگه میاد میگه اصلا کوروش کیه، ما تاریخ نداریم به نام کوروش داستان‌هایی از این دست، به هر حال در تاریخ این اسناد هست که کوروش اینجا رو فتح می‌کنه اسیران رو آزاد می‌کنه، اغلبشون هم یهودی بودند


audio: 2HOceBeGqp8_0111.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
حتی با خود پادشاه بابل، نبونید که اسیر کوروش بود و اسیر ارتش ایران بود انقدر خوب رفتار می‌کنه کوروش که در تاریخ موندگار می‌شه این حرکت و این رفتارش مورخان نوشته‌اند که نبونید به دستور کوروش هخامنشی به عنوان ساتراپ یا همون فرماندار کرمان در ایران منصوب میشه نه کشت یارو رو، نه تبعید کرد، نه حصر خانگی کرد گذاشتش به عنوان فرماندار


audio: 2HOceBeGqp8_0113.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
مهم‌ترین اثر باقی‌مونده از فتح بابل که عرض کردم این فتح بابل، نگین انگشتر فتوحات کوروش کبیره منشوره کوروشه


audio: 2HOceBeGqp8_0114.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در اون ایام مرسوم بود که پادشاهان بعد از فتوحاتشون یه سری الواح دستور می‌دادن که نوشته بشه و زیر دیوارهای اصلی شهرها دفن کردن این الواح رو و در واقع این دفینه‌ها هدیه‌ای بود برای خدایان اون منظقه یه همچین تفکری وجود داشت گرچه که در عمل این الواح بیش از این که به کار خدایان بیان به کار آیندگان و بتدگان خدایان اومدن کلی آدم پول‌دار کرد، کلی دزد پرورش داد که این‌ها رو


audio: 2HOceBeGqp8_0115.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بدزدن، ببرن اینور اونور به هر حال کوروش هم همین‌کار رو کرد دستور داد لوحی به زبان بابلی نو نوشته بشه و این تبدیل شد به یکی از مهم‌ترین دفینه‌های تاریخ بشر لوحی که ازش صحبت می‌کنیم 22 سانتی متره و 45 سطر توش نوشته شده که البته در طول تاریخ سطور یک تا سه این لوح کلا نابود شدن، اما از سه به بعد تا سطر بیست و یک


audio: 2HOceBeGqp8_0116.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ما متنی رو از زبان مردوک خدای بابلیان می‌خونیم و خلاصه متن چی میگه، این سطور؟ خدای مردوک، خدای بابلیان از وضع موجود بابل، اعلام نارضایتی می‌کنه و می‌گه شاه بابل آدم درستی نیست و من این قدرت رو به کوروش بزرگ می‌سپارم که بیاد‌ بابل رو نجات بده کوروش اومد نجات داد


audio: 2HOceBeGqp8_0117.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
عرض کردم، حاوی چهل و پنج سطره این لوحی که ازش صحبت می‌کنیم سه سطر اول که از بین رفته تا سطر بیست و یک که صحبت‌های خدای بابلیانه از بیست و یک به بعد چیه؟ ما دیگه روایت فتح بابل رو می‌بینیم و می‌شنویم و می‌خونیم از زبان کوروش در این سطور کوروش توضیح می‌ده که به یاری مردوک چطور پیروز شده در این نبرد و چطور معابد رو بازسازی کرده


audio: 2HOceBeGqp8_0118.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و با مردمان بابل با مهر و محبت برخورد کرده و اون‌ها رو از بند و اسارت آزاد کرده همونطور که مورخان هم نوشتند عینا جالبه همون چیزی که مورخان روایت کردند کوروش هم نوشته هر دو سند موید اتفاقاته جناب کوروش کبیر در این منشور یه شاهدی هم میاره برای اینکه توضیح بده چرا نوع رفتارش با مردمان جاهایی که فتح می‌کرده از جمله بابل انقدر خوب بوده و متفاوت


audio: 2HOceBeGqp8_0119.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
توی کتیبه‌ش می‌نویسه من کتیبه آشوربانیپال را دیده‌ام و داستان کتیبه آشوربانیپال جیه؟ یه توضیح کوتاه بدم آشوربانیپال 647 قبل از میلاد حمله می‌کنه به عیلام و شهر شوش اونجا رو می‌گیره در واقع، جزوی از قلمرو عیلامیان رو می‌ره فتح می‌کنه و شدیدا هم به خاک و خون می‌کشه بعد هم طبق معمول یه کتیبه‌ای دستور می‌ده بسازن و این شاه آشور


audio: 2HOceBeGqp8_0120.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
توی این کتیبه چی می‌گه؟ می‌گه که چجوری شوش رو غارت کرده و چطور زیگورات شوش رو نابود کرده و چه ها کرده


audio: 2HOceBeGqp8_0121.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
نوشته از این پس کسی صدای شادی مردمان و سم اسبان را در شوش نخواهد شنید این تازه قسمتی از کتیبه ایشونه در واقع به نظر می‌رسه کوروش با خوندن جنایات آشوربانیپال از چنین جنایاتی شرمگین و متنفر شده بود و تصمیم گرفته بود طوری حکمرانی کنه که همواره خلاف رفتار آشوربانیپال و تمام پیشینیان این آدم و شبیه این آدم


audio: 2HOceBeGqp8_0122.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در سرتاسر دنیای باستان باشه و واقعا به نظر می‌رسه با همین رفتار و منش تونست بشه اولین امپراطور تاریخی که اومد اولین ساختار حکومتی رو تشکیل داد و اقای هگل سال‌ها بعد، لقب دولت بهش داد در اون زمان در واقع آقای کوروش کبیر با منش پهلوانی یه جورایی میشه گفت اومد پایه‌گذاری کرد امپراطوری خودش رو و در دل مردم جا باز کرد


audio: 2HOceBeGqp8_0123.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به قول دکتر عبدالحسین زرین‌کوب دوره جدیدی در تاریخ بشر رو رقم زد کوروش کبیر با همین منشی که خودش در همین لوح در این لوح بیست و دو سانتی ثبت کرده برای آیندگان


audio: 2HOceBeGqp8_0124.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در این کتیبه کوروش نوشته شده که او به فرمان مردوک دست به فتح بابل زده و در متون مقدس یهودی هم ما می‌بنیم که نوشتن کوروش به فرمان یهوه یا همون یهوه بابل رو فتح کرده خدای یهودیان و یهودیان رو رفته از بند در واقع، آزاد کرده در کتب یهودیان نوشته شده این اومد، مارو آزاد کرد یه نکته جالبم هست که درباره‌ش صحبت کنیم بد نیست توی این کتیبه کوروش


audio: 2HOceBeGqp8_0125.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
هیچ نامی از هیچ قوم و ملتی نیومده کلا کوروش می‌گه من مردمان را از بند رهانیدم نمی‌گه مردمان یهودی رو رهانیدم یا مردمان جای دیگر را به هر جهت این براش مهم بوده که آقا من اومدم اسیران رو آراد کردم به هر حال زمانی که استوانه کوروش رو در 1897 میلادی کشف می‌کنند بسیار مورد توجه باستان شناسان قرار می‌گیره این استوانه، منشور کورش


audio: 2HOceBeGqp8_0126.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بعدها که حالا درباره‌ش بیشتر صحبت خواهیم کرد بسیاری از تاریخ‌دانان و باستان شناسان این‌جوری تعبیر کرده‌اند که استوانه کوروش منشور کوروش نشان از یک نگاه ویژه به جامعه بوده یک جامعه شناسی خاص داشته این آدم این آدم در این لوح خواستار هم‌زیستی مسالمت‌آمیز همه در کنار هم می‌شه خیلی جالبه، برای اون موقع، در اوج قدرت که بیای بابل رو فتح کنی که اصلا


audio: 2HOceBeGqp8_0127.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ادعاش این بود که خدایان هم نمی‌تونن وارد بشن و آقای کوروش کبیر بعد از فتح یک همچین جایی میاد همچین کتیبه‌ای می‌نویسه و بدون هیچگونه تعصب مذهبی، میاد خواستار چی می‌شه؟ هم‌زیستی مسالمت‌آمیزه همه مردمان جهان کنار هم به عنوان پادشاه، دستور هم تازه نمی‌ده حتی یه عده‌ای از مورخین اغلب ایرانی معتقدن متن کوروش اولین متن نوشته شده درباره سکولاریسمه اصلا


audio: 2HOceBeGqp8_0128.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
همین میشه که خیلی‌ها به لوح کوروش لقب اولین منشور حقوق بشر رو می‌دن در واقع کوروش کبیر در منشور خودش، میاد میگه چی؟ می‌گه مهم نیست مال کجایی مذهبت چیه فقط بیا مسالمت‌آمیز کنار هم زندگی کنیم، آروم باش حالا سوال آیا واقعا کوروش اولین حکم‌فرمایی بوده که به حقوق بشر احترام گذاشته؟ عرض می‌کنم


audio: 2HOceBeGqp8_0129.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید درباره حقوق بشر اول کمی صحبت کنیم اساسا حقوق بشر مفهومی‌ست که بعد از انقلاب کبیر فرانسه و در ادامه انقلاب آمریکا اصلا مطرح شد و مفهوم اصلیش هم احترام به حقوق اساسی فرد فرد یک جامعه است و این جامعه وقتی بزرگ بشه هم در نهایت می‌شه تمام مردمان جهان در واقع، در حقوق بشر امروزی حقوق فرده که مورد توجه هست و مهمه


audio: 2HOceBeGqp8_0130.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در پیش از شکل گیری مفهوم حقوق بشر امروزی اما چیزی به اسم حقوق فرد خیلی تعریف کامل و دقیقی نداشت و اساسا، میومدن فرد رو، آدم رو در اجتماع تعریف می‌کردن حقوق اجتماع مهم بود و تعریف داشت حالا از این منظر، منشور کوروش با مفهوم حقوق بشر امروزی کمی متفاوته، چرا؟ آقای کوروش کبیر


audio: 2HOceBeGqp8_0131.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در لوحش از حق آزادی تمام مردمان و اقوام می‌نویسه و آزادی دینی رو در دل جامعه پاس می‌داره یعنی بهش ارج می‌نهه گرچه آزادی دینی اون زمان چیز جدیدی نبوده، قبل از کوروش هم پادشاهانی در سراسر دنیای باستان بودند که بدون تعصب دینی، اومدن حکم‌فرمایی کردن و پادشاهی‌شون رو کردن اساسا تعصب دینی یه جورایی میشه گفت از سده‌های بعدی


audio: 2HOceBeGqp8_0132.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و مخصوصا با پیدایش و گسترش ادیان ابراهیمی اصلا به وجود اومد و در ادامه هم دیگه اسلام و مسیحیت و یهودیت به جون هم افتادن و جنگ‌های صلیبی و اون موقع جدی شد زمان کوروش و حتی قبل از او خیلی این مسئله به این شکل جدی نبود حالا سوال پس منشور کوروش آیا هیچ چیز جدیدی ندارد؟ گفتیم که بحث دینش قبل از او هم بوده بحث اجتماعشم که تفاوت داره جواب قطعا دارد


audio: 2HOceBeGqp8_0134.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
انقلاب کوروشی این تعبیری‌ست که آقای گزنفون، همون مورخ یونانی برای کوروش کبیر ازش استفاده کرده ایشون معتقده کوروش تمام ویژگی‌های مثبت حاکمان قبل از خودش رو جمع کرده بود اونا رو به اوج رسونده بود و از دل این ویژگی‌های مثبت اومده بود یک رویکرد متفاوت نسبت به عرف حکومت‌داری زمان خودش انتخاب کرده بود این بی‌نظیره


audio: 2HOceBeGqp8_0135.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یعنی رویکردی که خیلی جلوتر از خودش بود این کاری بود که در توان هر کسی نبود این کوروش رو کرد، کوروش کبیر که هرچی ویژگی مثبت هست رو جمع کنی ارتقا بدی و استفاده کنی و این رویکرد، رویکردی‌ست که در لوح کوروش کبیر هم ما می‌بینیم اینجاست که سوال کردم آیا پس تفاوتی نداره و قطعا داره رویکرد سیاسی بی‌نظیر و متفاوت و چه بود؟


audio: 2HOceBeGqp8_0136.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در اون دوران، عرض کردم رسم بر این بود که به طور مثال نبردها، باید همیشه یک برنده، یک بازنده داشته باشه برنده هم بزنه همه جا رو بترکونه مثالشم همون کتیبه آشوربانیپال می‌تونیم قرار بدیم کوروش اما فهمید آقاجان ظلم و ستم طنابی‌ست که از کلفتی پاره می‌شود، پس به این نتیجه رسید که اگر من بخوام دنبال یک حکمرانی جهانی باشم باید به جای حکومت بر بدن مردمان


audio: 2HOceBeGqp8_0137.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بر قلب‌هاشان حکمرانی کنم این میشه که تقریبا اون زمان کل جهان برای هخامنشیان بود، همه هم دوست داشتن برای هخامنشیان باشن در عموم جنگ‌هاش کوروش کبیر، مزیت‌هایی برای شکست خورده‌ها می‌ذاشته چه برای مردمان شکست خورده که معمولا کوروش دستور می‌داده یه سری امتیازات بهشون داده بشه که حس تحقیر نداشته باشن که ما شکست خوردیم، بدبختیم زیردست ایناییم


audio: 2HOceBeGqp8_0138.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در واقع میومده حس تحقیر رو کمرنگ می‌کرده براشون و چه برای حاکمان شکست خورده که تا چند ساعت و چند روز پیشش می‌خواستن سر کوروش رو ببرن و الان یه جور دیگه، نمونش فتح بابل دیدیم حاکم بابل رو، پادشاه بابل رو کرد یه جورایی استاندار کرمان در پادشاهی خودش، در پادشاهی هخامنشیان نتیجه ما در هیچ اثری در دل تاریخ نخواهیم دید که کوروش کبیر در زمان فتحش


audio: 2HOceBeGqp8_0139.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به شهری توهین کرده باشد چرا؟ چون به این نتیجه رسید که اگر بکند، نمی‌تواند بر قلوب مردمان حکمرانی کند و نکرد و او شد کوروش کبیر خیلی‌ها سعی کردند بشوند و نشد که نشد


audio: 2HOceBeGqp8_0140.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به تو توصیه می‌کنم به طور منظم به درس‌آموزی از تاریخ و ادبیات در هر دو زبان یونانی و لاتین بپردازی در یونانی، اول از همه با کوروش‌نامه شروع کن


audio: 2HOceBeGqp8_0142.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
این جملات بخشی از نامه‌ای بود که توماس جفرسون نویسنده‌ی پیش‌نویس اعلامیه استقلال ایالات متحده از پدران بنیان‌گذار آمریکا و سومین رئیس‌جمهور این کشور به نوه‌ش نوشته کی نوشته؟ دویست سال پیش این آدم نوشته این نامه رو آقای جفرسون سیاستمداری بود که قصدش چی بود؟ می‌خواست اولین جمهوری مدرن دنیا رو رقم بزنه این آدم و البته به واسطه اینکه


audio: 2HOceBeGqp8_0143.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
از دل عصر روشنگری آمریکا بیرون اومده بود معتقد بود این آدم دویست سال پیش که برای مردمانی که از تعصب دینی در اروپا فرار کردن پا شدن اومدن قاره تازه کشف شده آمریکا باید ساختاری سیاسی ساخته شود که کاملا سکولار باشد یعنی چی خلاصه‌ش؟ ما نیفتیم تو دام جنگ‌های دینی و مذهبی و مثلا جنگ‌های صلیبی که سال‌ها، میلیون‌ها کشته داده مثلا سمت اروپا و آسیا


audio: 2HOceBeGqp8_0144.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
بزارید نتیجه رو با یک سوال بهش برسیم راهنمای آقای توماس جفرسون که این نامه رو برای نوه‌ش می‌نویسه دویست سال پیش که پاشو برو تاریخ و ادبیات بخون، اول هم کوروش‌نامه رو برو بخون راهنماش در مسیرش کی بوده؟ چی بوده؟ که می‌خواسته یک جمهوری مدرن ایجاد بکنه دیگه کوروش‌نامه و کوروش‌نامه چیست؟ اثری‌ست نوشته گزنفون یونانی، در این قسمت زیاد بهش استناد کردیم و عملا کوروش‌نامه


audio: 2HOceBeGqp8_0145.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کتابی‌ست از شرح زندگی شخصی و سیاسی کوروش هخامنشی بسیار این نقل شده بارها که توماس جفرسون چهار چاپ مختلف از کوروش‌نامه توی خونه‌ش داشته، توی کتابخونه شخصیش داشته و تو یکی از این نسخه‌ها، خودش با دست‌خط خودش اومده یادداشت برداری کرده و مقایسه کرده دوتا ترجمه متفاوت رو چهار ترجمه متفاوت داشته در نهایت، اجازه بدید یک نتجه بگیریم


audio: 2HOceBeGqp8_0146.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
تاثیرگذاری کوروش کبیر برای هزاران سال و تا به امروز بر سیاست جهان موندگاره و حال اینکه توماس جفرسون چقدر از کوروش‌نامه تونست استاده بکنه و اون جمهوری مدرن رو بسازه و برسه به انقلاب آمریکا و چیزی که حالا امروز می‌بینیم قضاوتش با شما


audio: 2HOceBeGqp8_0147.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به ایران خودمون برگردیم در ایران امروزی ما هم هنوز میشه از کوروش تاثیر گرفت همونطور که آقای باقر عاملی وزیر دادگستری حسنعلی منصور و امیر عباس هویدا در دوران پهلوی دوم این کار رو کردند برای سال‌های سال غربی‌ها چه کرده بودن؟ قبلا در این رابطه صحبت کردیم اومده بودن یک تصویر نامناسب، اونچه که خودشون دوست داشتن از جهان شرق ساخته بودن


audio: 2HOceBeGqp8_0148.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در افکار عمومی مملکت‌شون و مردمان‌شون جا انداخته بودن تقریبا همین کاری که در حال حاضر هم دارن انجام میدن گرچه شرقی‌ها هم دارن اینکار رو می‌کنن و که غرب بد است و ما خوبیم اونا هم می‌گن ما خوبیم، اونا بدن مثال بزنم، غربی‌ها سعی می‌کنن خودشون رو متمدن جلوه بدن و جهان شرق رو جهانی وحشی و غیر متمدن در قسمت حرمسرا ما صحبت کردیم در این رابطه، ببینید، بشنوید از پادکست مورخ به هر جهت البته اینترنت امروز یه مقداری


audio: 2HOceBeGqp8_0149.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
معادله رو تونسته تغییر بده، مردم آگاه شدن به هر جهت تلاش‌ها هنوز وجود داره حالا یه اتفاقی افتاد در طول تاریخ که یه سری از این معادلات رو تغییر داد که غرب خوبه، شرف بده جنگ جهانی دوم زمانیکه ده‌ها میلیون کشته غربی روی دست بشریت گذاشت باعث شد جهان شرق به این فکر بیفته که آقا بریم از حیثیت خودمون دفاع کنیم اینا انقدر می‌گن شرق بده خودشون یه جنگ شروع کردن، ده‌ها میلیون کشته داشت، ما که نکردیم که ما گرفتار شدیم تازه بریم یه کاری بکنیم


audio: 2HOceBeGqp8_0150.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
یه پیشینه‌ای داریم، یه فرهنگی داریم، تاریخی داریم نتیجه برگردیم به دکتر عاملی، وزیر دادگستری پهلوی دوم اومد یه کپی از لوح کوروش یک نسخه از فرمان مشروطیت و آیه‌ای از قرآن رو در دهه چهل میلادی برد سازمان ملل متحد و اعلام کرد آقاجان فرهنگ ما ایرانیان فرهنگ ایران زمین آمیزه‌ای از این‌هاست


audio: 2HOceBeGqp8_0151.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و همین باعث شد بسیار به لوح کوروش توجه بشه نام منشور روی این لوح گذاشته شد از اون زمان خیلی‌ها اون رو به شکل غیر رسمی البته اولین منشور حقوق بشر دونستن و حتی سال‌ها بعد بان کی مون، رئیس سازمان ملل تو سفرش به جمهوری اسلامی اومد این اثر تاریخی رو اولین منشور حقوق بشری تاریخ نامگذاری کرد همه اینا از کجا شروع شد؟ اعاده حیثیت یک ایرانی کرد


audio: 2HOceBeGqp8_0153.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
به کوروش برگردیم سرنوشت کوروش کبیر هخامنشی چه شد؟ روایت‌های گوناگونی از پایان زندگی او وجود داره هرودوت یونانی که مشخصا در روایت هخامنشیان و ایرانی‌ها با نوعی بغض و کینه می‌نویسه البته توضیح میده که کوروش برای سرکوب شورش ماساگت‌ها که از قبایل سکاها بودن و رهبرشون هم یک خانمی بود به نام تومیریس


audio: 2HOceBeGqp8_0154.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
میره سمت شرق قلمرو ایران زمین که چه کنه؟ طبعا با این چادرنشین‌ها مبارزه کنه، اما توی این نبرد کشته میشه، در نبرد کشته میشه بعضی از مورخین اما میگن اینحوری نبوده کوروش برای کشورگشایی رفته بوده سمت خاور دور یعنی منطقه شرق آسیای امروزی که چه اتفاقی میفته؟ با شمشیر زخمی میشه و همون زخم شمشیر باعث کشته شدنش میشه در نهایت اون آقای گزنفون یونانی که چند سال بعد از هرودوت


audio: 2HOceBeGqp8_0155.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
این آدم در یونان اصلا به دنیا اومد و تاریخ‌نگار شد ایشون بر خلاف هرودوت که یک نگاه بغض‌آمیزی داشت به کوروش و ایرانیان به واسطه اون جنگ‌هایی که داشتن و در واقع پیروزی کوروش بر یونانیان اتفاقا این گزنفون خیلی اصلا جذب کوروش شده بود، مجذوب کوروش شده بود که در نهایت هم کوروش‌نامه رو نوشت دیگه به نوعی در مدح کوروش کبیر کوروش‌نامه رو نوشت این آدم


audio: 2HOceBeGqp8_0156.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
ایشون در رابطه با مرگ کوروش نظرش اینه که آقا کوروش اصلا تو جنگ نمرد کاملا به مرگ طبیعی از دنیا رفت در نهایت، با توجه به اینکه تمام منابع تاریخی تایید می‌کنن که پیکر کوروش در پاسارگاد دفن شده یعنی مقبره‌ای که امروز هم هست و معتقدن مقبره کوروش کبیر همینه به نظر می‌رسه روایت آخر یعنی روایت گزنفون یونانی دقیق‌تر از دیگر مورخینه، چرا؟ چون اون زمان


audio: 2HOceBeGqp8_0157.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
قطعا اگر کسی در شرق دور، در مثلا آسیای شرقی امروزی کشته می‌شد حالا پادشاه هم بوده باشه حملش اصلا کار راحت و شدنی‌ای نبوده ضمن اینکه ماه‌ها طول می‌کشیده، سال‌ها شاید طول می‌کشیده سالم اصلا نمی‌رسیده جنازه از حالت طبیعی خارج می‌شده، شرایط نگهداریش وجود نداشته به همین جهت اگر در جنگ کشته شده بود مقبره‌ای وجود نداشت یا حداقل اینجا در پاسارگاد وجود نداشت


audio: 2HOceBeGqp8_0158.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
الان که هست و منابع هم تایید میکنن احتمالا این نظریه درسته که کوروش کبیر هخامنشی به مرگ طبیعی از دنیا رفته


audio: 2HOceBeGqp8_0159.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید این بحث رو با معرفی یک فیلم عجیب غریب به پایان بریم یک واقعیت تلخ وجود داره ما ایرانیان به تاریخ‌مون به بزرگان‌مون، به آثار بزرگ ادبی‌مون به این بزرگان در واقع در سینمامون بی تفاوت بودیم نرفتیم سراغشون امید که نباشیم، در آینده قدر بدانیم یا بیش از این حداقل قدردان باشیم، اما


audio: 2HOceBeGqp8_0160.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در سایر کشورها فیلم‌هایی رو می‌بینیم و دیدیم و احتمالا خواهیم دید اگر روال همین باشد که با روایت‌های خلاف واقع و ضد ایران ساخته می‌شن و روی افکار عمومی جهان هم دارن تاثیر می‌گذارن و گذاشتن و عملا باور افکار عمومی رو دارن شکل میدن همین آثار و ما هم ایستادیم و فقط داریم نگاه می‌کنیم چرا؟ اگر در مقابل این آثار، آثاری بود


audio: 2HOceBeGqp8_0161.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
اکر زبانی برای گفتن داشتیم یا چیزی برای نشان دادن در فضای هنر و سینما در هر فضایی که شما ازش اسم ببرید قطعا این اتفاقات نمیفتاد قطعا مردمان جهان ایرانیان رو و جایگاهشون رو تاریخ‌شون رو، ادبیات‌شون رو آنگونه که باید و آنگونه که هست می‌شناختند به هر جهت یکی از همین فیلم‌ها که فقط باید با تاسف نگاهش کرد فیلمی‌ست به نام افسانه تومیریس محصول 2019


audio: 2HOceBeGqp8_0162.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
کشور قزاقستان بله فیلمی که نشون میده کوروش کبیر رئیس قبیله ماساگت که شوهر همین خانم تومیریس بوده رو گول می‌زنه که فیلم اصلا به نامشه ازش دعوت می‌کنه، از این شوهره که بیاد بابل و شب، وقتی حسابی مستش می‌کنه این آدم رو می‌کشه و نتیجه تومیریس، به خون‌خواهی شوهرش میاد به جنگ با ایران و کوروش


audio: 2HOceBeGqp8_0163.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
و در نهایت سر کوروش کبیر رو در میدان نبرد از تنش جدا می‌کنه توی این فیلم قوم ماساگت، یک قوم غیر ایرانی تصویر شده که با واقعیت هم‌خوان نیست چرا که ماساگت‌ها از اقوام مهاجر ایرانی بودند در تاریخ ماساگت‌ها رو در نبرد با ارتش جاویدان هخامنشیان داره این فیلم نشون می‌ده که این هم باز درست نیست چرا که بر اساس روایات مختلف تاریخی


audio: 2HOceBeGqp8_0164.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
از جمله روایات هرودوت یونانی این ارتش بزرگ در دوران داریوش بزرگ داماد کوروش کبیر تشکیل میشه و در نهایت رفتار و کردار کوروش هم در این فیلم با آنچه در تاریخ از این شاه بزرگ ایرانی روایت شده و در دقایق اخیر با سند و فکت بنده سعی کردم گوشه‌هاییش قطره‌ای از دریاش رو خدمت شما عرض کنم اصلا هم‌خوان نیست


audio: 2HOceBeGqp8_0165.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
امید که روزی برسد که سینمای ما فرهنگ و ادبیات ما از تاریخ‌مون در برابر این تحریفات دفاع کند امید که روزی برسد قبول داشته باشند همه که کوروش کبیر بوده است دوستان، دوستان نزدیک‌مون قبول داشته باشند که بوده است، افتخارآفرین بوده است بوده است، مال ماست امید که روزی برسد که مثل خیلی از شعرا


audio: 2HOceBeGqp8_0166.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
که کشورهای همسایه به نام خودشون زدن، مثلا مولانا الباقی شعرا، الباقی بزرگان تاریخ‌مون رو از دست ندیم به خودمون نیایم ببینیم مثلا حضرت فردوسی رو زدن به نام خودشون که با این روند هیچ دور از ذهن نیست


audio: 2HOceBeGqp8_0167.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن تبریک مجدد سال نو و این روزهای زیبا و آرزوی سلامتی برای شما و بهترین اتفاقات در 1403 و البته بهترین اتفاق برای تیم مورخ رو آرزو کنیم که همانا بودن شما خوبان خواهد بود


audio: 2HOceBeGqp8_0168.opus
source: youtube
source_id: 2HOceBeGqp8
invalidation: VALID
text:
در ادامه با هم خواهیم دید ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو و تا چند روز اتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: azhGN4cCF94_0001.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در یک بازه‌ی تاریخی در دو جغرافیای مشابه و همسایه دو چهره‌ی قدرقدرت به قدرت رسیدند یکی رضا شاه بود، پهلوی در ایران و دیگری آتاتورک بود در ترکیه‌ی پس از عثمانی هر دو یک هدف داشتند و اون چی بود؟ تجدد و مدرن‌سازی کشور


audio: azhGN4cCF94_0002.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
درواقع هدف، ایجاد یک ساختار دولت ملت مدرن بود یک دولت ملی که بتونه کشورش رو به مسیر تجدد و توسعه‌ی همه جانبه هدایت کنه حالا و امروز 100 سال از به قدرت رسیدن مصطفی کمال آتاتورک در ترکیه و 98 سال از به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی در ایران می‌گذره و امروز


audio: azhGN4cCF94_0003.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
وضعیت این دو کشور همسایه با هم خیلی متفاوته ما در این قسمت از پادکست مورخ قصد داریم مقایسه کنیم و ببینیم نوسازی آتاتورک و رضاشاه پهلوی و نتایج این دو تجربه چه تفاوت‌هایی با هم داشته؟ سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: azhGN4cCF94_0004.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی مورخ منابع این قسمت رو معرفی میکنیم ما در این قسمت چهار منبع داریم یک، کتاب تجدد آمرانه، جامعه و دولت در عصر رضاشاه اثر تورج اتابکی دو، کتاب مالیه روح مشروطه است اثر میکائیل عظیمی سه، کتاب آتاتورک اثر اولوغ ایگدمیر


audio: azhGN4cCF94_0006.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
قبل از شروع روایتمون خوبه یه نکته‌ای رو با هم مرور کنیم اساسا شخصیت‌های تاریخی وجوه مختلفی دارند و همواره پرمناقشه بوده‌اند و هستند در تاریخ معمولا هم طرفداران و مخالفانی دارند و مورخان هم بسته به دستگاه فکری و سبک تحلیلی که دارند مواجهه‌ی متفاوتی دارند با این شخصیت‌های تاریخی


audio: azhGN4cCF94_0007.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و حتی با وقایع تاریخی اساسا هم مورخ باید منصف باشد و ما هم در پادکست مورخ همیشه سعی کردیم و می‌کنیم و خواهیم کرد منصفانه به موضوعات تاریخی بپردازیم و تا جایی که ممکنه بریم سراغ منابعی که هر کدومشون از یک زاویه به یک موضوع واحد تاریخی نگاه کردند یعنی دقت بفرمایید ما در هر قسمت چند منبع داریم


audio: azhGN4cCF94_0008.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
وقتی روی این منابع نازک‌تر بشید شما ملاحظه خواهید کرد که مثلا اگر دو منبع ما استفاده میکنیم هر دو در تقابل هم‌اند یکی مثبت به اون واقعه نگاه میکنه و یکی منفی نگاه میکنه و بدین جهت ما سعی میکنیم منصف باشیم یعنی هم از جنبه مثبت صحبت کنیم و هم از جنبه منفی داستان و در نتیجه انصاف را رعایت کنیم ما نه قصد سفید کردن کسی رو داریم


audio: azhGN4cCF94_0010.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
مصطفی کمال پاشا در یکی از بزرگترین امپراطوری‌های تاریخ متولد شد در سرزمینی در مرز اروپا و آسیا کجا؟ امپراتوری عثمانی جایی که رهبرانش یعنی همون سلاطین عثمانی برای صدها سال یکی از قدرت‌های بزرگ دنیا بودند یکی از بزرگ‌ترین تهدیدها برای اروپا هم البته بودند


audio: azhGN4cCF94_0011.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
قلمرویی که رهبرانش خودشون رو خلیفه مسلمین می‌دونستند و برای سال‌های سال عثمانی رو به بزرگترین مرکز اسلامی جهان تبدیل کرده بودند امپراطوری عثمانی البته پهنه‌ای بود متشکل از اقوام و مذاهب بسیار اما به هر حال در 1815 میلادی


audio: azhGN4cCF94_0012.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
امپراتوری عثمانی با یک بحران بزرگ مواجه شد استقلال‌طلبان و انقلابیون در نقاط مختلف این قلمرو بزرگ دست به شورش زدند مردمانی از یونان، صربستان، بلغارستان و رومانی همه‌ی اینها به دنبال جدایی از امپراطوری عثمانی بودند این وضعیت برای سالها ادامه داشت و در چنین شرایطی بود که


audio: azhGN4cCF94_0013.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
گروهی از ترکهای ملی‌گرا اومدن یک تشکلی یا یک گروهی رو به اسم ترکان جوان در مناطق مرکزی امپراطوری عثمانی راه انداختند و کم‌کم پا گرفتند مطالبه این گروه چی بود؟ مشروطیت


audio: azhGN4cCF94_0014.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
با به قدرت رسیدن سلطان عبدالحمید ثانی و با شروع جنگ بین عثمانی و روسیه این گروه ترکان جوان که به یک نیروی سیاسی خیلی مهم در فضای عثمانی تبدیل شده بودند، سرکوب شدند با این حال ترکان جوان اومدند یک گروه مخفی شکل دادند به اسم چی؟ جمعیت اتحاد و ترقی در 1908 میلادی


audio: azhGN4cCF94_0015.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ترکان جوان و این گروه اتحاد و ترقی تونستند کودتا کنند و قدرت رو در دست بگیرند ترکان جوان با به قدرت رسیدن شروع کردند به بیرون کردن اقوام مختلف از عثمانی اون‌ها در حال بیرون کردن ارمنیان و یونانیان و دیگران بودند که جنگ جهانی اول شروع شد


audio: azhGN4cCF94_0016.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
تو پرانتز عرض کنم که ما جنگ جهانی اول رو مفصل بهش پرداختیم در پادکست مورخ یک پلی‌لیست جداگونه هم در کانال یوتیوب مورخ داره پیشنهاد میکنم اگر ندیدید یا نشنیدید به صورت مستند تصویری یا ویدئوپادکست از کانال یوتیوب مورخ ببینید و بشنوید اگر فرصت نیست از طریق کانال تلگرام مورخ و پادگیرها به صورت صوتی و پادکست بشنوید و لذت ببرید حالا با این پیش‌زمینه‌هایی که عرض کردم


audio: azhGN4cCF94_0017.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
بریم سراغ آتاتورک مصطفی کمال پاشا در تسالونیکی در مقدونیه به دنیا اومد سال‌های ابتدایی زندگی رو در همون تسالونیکی گذروند و بعد در اواخر قرن 19 به استانبول اومد تا در دانشگاه افسری تحصیل کنه مصطفی کم‌کم جذب گروه ترکان جوان شد وقتی مصطفی کمال سفری به اروپا داشت


audio: azhGN4cCF94_0019.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اما تمدن چیزی نیست جز تمدن اروپا کمی بعد این تمدن واحد با فرهنگ‌های متفاوت به جون هم افتادند و جنگ جهانی اول شروع شد عثمانی‌ها هم گرفتار جنگ بزرگ شدند ترک‌های جوان به کشورهای متحدین پیوستند چرا؟ چون می‌دونستند قدرت‌های متفقین بدشون نمیاد یکی از نتایج جنگ


audio: azhGN4cCF94_0020.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
تجزیه‌ی امپراطوری بزرگ عثمانی باشه ترک‌های جوان البته درست فکر میکردند جنگ که تمام شد و متفقین پیروز شدند امپراطوری عثمانی تجزیه شد و عثمانی به 12 کشور مستقل تبدیل شد


audio: azhGN4cCF94_0021.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
مصطفی کمال پاشا تبدیل شد به یکی از فرماندهان نظامی عثمانی و در نبرد گالیپولی تونست متفقین رو عقب برونه و اینطوری مشهور بشه ایشون با این پیروزی تونست هسته‌ی مقاومت ترکان جوان رو برای نبردهای استقلال ترکیه به وجود بیاره و درواقع شکل بده بعد از فروپاشی امپراطوری عثمانی


audio: azhGN4cCF94_0022.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
یونانیان حمله کردند به بقایای عثمانی ولی آتاتورک اومد ایستاد هسته‌ی مقاومت شکل داد و برای چهار سال در برابر یونانیان جنگید در نهایت آتاتورک پیروز این جنگها شد و بعد چیکار کرد؟ برگشت به بخش باقیمونده از عثمانی اعلام کرد گفت آقا جان بساط سلطنت عثمانی دیگه تعطیل است مصطفی کمال پاشا اعلام جمهوری کرد


audio: azhGN4cCF94_0024.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
آتاتورک 15 سال رئیس‌جمهور بود و طی این دوران دست به اصلاحات گسترده‌ای زد بساط سلطنت رو جمع کرد مسیحیان رو به حاشیه روند از اون طرف اعلام کرد ترکیه یک جمهوری عرفی و سکولار است، یعنی چی؟ یعنی دین در سیاست دخالتی ندارد مدارس دینی رو جمع کرد الفبا رو تغییر داد و لاتین کرد ایشون نام خانوادگی رو به راه انداخت


audio: azhGN4cCF94_0025.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و خودش هم فامیلیش رو گذاشت آتاتورک یعنی پدر ترک‌ها در نهایت یک پوشش یکپارچه رو هم به جامعه پوشوند ایشون و نوسازی ترکیه رو شروع کرد


audio: azhGN4cCF94_0026.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
این مختصری بود از داستان آتاتورک البته ما می‌تونیم بعدا و مفصل در یک قسمت درواقع مجزا بریم سراغ داستان آتاتورک و کارهایی که کرده اما برای این قسمت به یه توضیح مختصر اکتفا کردیم درواقع این توضیح رو فقط برای آشنایی با این شخصیت تاریخی در این قسمت ارائه کردیم که به بحث اصلی برسیم جلوتر باهاش کار داریم اگر دوست دارید و علاقه مندید


audio: azhGN4cCF94_0027.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
بیشتر و مفصل در رابطه با آتاتورک صحبت کنیم همین الان برای ما بنویسید و کامنت کنید ما قطعا می‌بینیم، انجام وظیفه می‌کنیم حالا بریم سراغ شخصیت دوم این قسمت و درباره‌ی ایشون هم توضیحات مختصری ارائه کنیم رضاشاه پهلوی


audio: azhGN4cCF94_0028.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
رضای میرپنج در یک خانواده‌ی نظامی در روستای آلاشت مازندران متولد شد 12ساله بود که به قوای قزاق پیوست قزاق‌ها نیروی نظامی وقت ایران بودند که در دوران ناصرالدین شاه قاجار و با همکاری روسیه‌ی تزاری شکل گرفته بودند ما در قسمت ناصرالدین شاه قاجار مفصل در این باره صحبت کردیم که باز اگر ندیدید حتما سری به یوتوب مورخ‌


audio: azhGN4cCF94_0029.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
یا کانال تلگرام و پادگیرها بزنید ببینید و بشنوید و لذت ببرید 32ساله بود رضای میرپنج که انقلاب مشروطه در ایران پیروز شد و قرار شد قدرت پادشاه، مشروط بشه یعنی چی؟ یعنی شاه سلطنت کنه، نه حکومت و مجلس ملی بتونه یک ساختار حکمرانی شکل بده البته نتیجه‌ی مشروطیت اون چیزی نشد که انقلابیون بهش امید داشتند


audio: azhGN4cCF94_0030.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
51کابینه طی 15 سال روی کار اومدند و اوضاع مملکت اصلا با ثبات پیش نرفت از اون طرف حرکت‌های جدایی خواهانه و تاثیرات جنگ جهانی اول هم گرفتاری‌های بسیاری برای مردم ایران به وجود آورد و قدرت نظامی مستقل و متشکلی هم که وجود نداشت در ادامه، انقلاب روسیه هم اتفاق افتاده بود


audio: azhGN4cCF94_0032.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در چنین اوضاعی بود که قرارداد 1919 یا هزارونهصدونوزده با انگلیس‌ها بسته شد قراردادی که نفوذ انگلیس‌ها رو حسابی در ایران زیاد می‌کرد قدرت انگلیس‌ها در ایران زیاد شده بود و نیروهای قزاق هم که تا پیش از این نزدیک به روسها بودند حالا به انگلیس‌ها نزدیک شده بودند در چنین شرایطی بود که یک سیاستمدار به اسم سید ضیاءالدین طباطبایی


audio: azhGN4cCF94_0033.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
به همراه رضاخان، فرمانده‌ی قزاق‌های همدان و با حمایت ژنرالی به نام ادموند آیرونساید انگلیسی دست به کودتا علیه دولت وقت یعنی دولت فتح‌الله خان اکبر رئیس‌الوزرای احمدشاه قاجار زدند


audio: azhGN4cCF94_0034.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و در ساعات اولیه‌ی سوم اسفندماه 1299 شمسی بدون خونریزی، کودتا پیروز شد سید ضیاء شد نخست‌وزیر و رضاخان شد وزیر جنگ یا سردار سپه دولت جدید قرار بود نظم جدیدی به ساختار حکومتی ایران بده اما سید ضیاء هم نتونست کار ویژه‌ای فراتر از کاری که دولتهای قبلی کرده بودند، بکنه


audio: azhGN4cCF94_0035.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
تنها اتفاقی که افتاده بود این بود که قدرت پادشاه بعد از کودتا دیگه خیلی ضعیف شده بود و هرج و مرج هم حسابی بالا گرفته بود


audio: azhGN4cCF94_0036.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
کم شدن قدرت شاه همراه شده بود با ظهور یک فرد مقتدر در ساختار سیاسی ایران کی؟ رضاخان امنیت بسیار تضعیف شده بود و حالا وقتش بود که یک نظامی مقتدر بیاد و امنیت رو تامین کنه رضاخان، شده بود چهره‌ی اصلی حکومت بسیار پرقدرت‌تر از نخست‌وزیرهایی که می‌اومدند، می‌رفتند و هیچ نتیجه‌ای حاصل نمی‌شد


audio: azhGN4cCF94_0037.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در نهایت احمد شاه قاجار مجبور شد خود رضا شاه رو تبدیل کنه به نخست‌وزیر مملکت موافقانش مثل ایرج میرزا براش می‌سرودند که تجارت نیست، صنعت نیست، ره نیست امیدی جز به سردار سپه نیست اما مخالفینی هم داشت این اتفاق اونها شعارشون چی بود؟


audio: azhGN4cCF94_0039.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اوضاع وطن چه شیرتوشیر شد اما در نهایت توافق روشنفکران و قدرتمندان این بود که رضاخان سردار سپه بشه نخست‌وزیر و این اتفاق هم افتاد


audio: azhGN4cCF94_0040.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
احمد شاه قاجار حکم نخست‌وزیری رو امضا کرد رفت فرانسه احساس می‌کرد ایشون قدرت سلطنت رفته زیر سایه‌ی یک فرد نظامی مقتدر و از این اتفاق راضی نبود با رفتن شاه، رضاخان به‌عنوان نخست‌وزیر طرحی رو به مجلس پیشنهاد داد مبنی بر برچیده شدن بساط سلطنت و اعلام حکومت جمهوری اما مخالفت‌ها با این طرح رضاخان


audio: azhGN4cCF94_0041.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
بسیار بسیار بالا بود مردم اعتراضات گسترده کردند چه اتفاقی افتاد؟ رضاخان طرحش رو پس گرفت اما تغییر لازم بود شاه در ایران نبود و مملکت عملا بدون پادشاه داشت اداره می‌شد در نهایت رضاخان به مجلس پیشنهاد انحلال دودمان قاجار و شکل‌گیری پادشاهی پهلوی رو داد و خودش تبدیل شد به شاه ایران


audio: azhGN4cCF94_0043.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
رضاشاه هم با حکومتش تاثیرات فوق‌العاده‌ای گذاشت کشور ایران رو از وضعیت دولت ملت سنتی به سمت دولت ملت مدرن حرکت داد توجه کنیم که برعکس عموم کشورهای دنیا که در دوران معاصر شروع به شکل دادن ساختار دولت ملت یا دولت ملی کردند یعنی حکومت یک دولت در حدود مرزی مشخص بر یک ملت مشخص


audio: azhGN4cCF94_0044.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ما، یعنی ایران زمین به واسطه‌ی قدمتمون ساختار دولت ملت داشتیم حضرت فردوسی می‌فرماید که که ایران چو باغیست خرم بهار شکفته همیشه گل کامکار یعنی چی؟ یعنی از قدیم‌الایام کشوری به نام ایران زمین وجود داشته و ملتی با نام ایرانیان می‌زیستند و نسبتی قطعا بین ملت و حکومت وجود داشته


audio: azhGN4cCF94_0045.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اما ساختار مدرن دولت و ملت با رضا شاه پهلوی تا حدودی در ایران زمین پدیدار شد از اقدامات زیرساختی بسیاری مثل شکل‌گیری بوروکراسی مدرن ساخت ارتش متحد و تشکیل نظام مالیاتی مدرن بگیریم تا تغییرات اجتماعی وسیع مثل لباس متحدالشکل و کشف حجاب


audio: azhGN4cCF94_0047.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
خب این هم مختصری از روایت رضاشاه پهلوی درباره‌ی رضاشاه هم البته می‌تونیم در یک قسمت مفصل بپردازیم البته اگر شما بخواهید پس برای ما بنویسید و کامنت کنید ما هم انجام وظیفه خواهیم کرد حالا می‌خوایم ببینیم سرنوشت نوسازی این دو رهبر قدرتمند در دو کشور همسایه، چی شد؟ چرا نوسازی آتاتورک باقی موند؟ و حتی زمانی که مثل امروز


audio: azhGN4cCF94_0048.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اسلام‌گراها در ترکیه‌ی امروزی قدرت رو در دست گرفتند ساختار حاکمیتی همونیه که آتاتورک بنا کرده؟ و هنوز که هنوزه هر سال در لحظه‌ی درگذشت آتاتورک تمام مردم ترکیه و تمام ترکیه‌ای‌ها به احترامش ساکت می‌ایستند؟ و از این سمت چرا ساختار حاکمیتی رضاشاه پهلوی با یک انقلاب کنار زده شد؟ و ساختاری در تقابل با اون


audio: azhGN4cCF94_0049.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
روی کار اومد؟ و حتی وقتی رضاشاه پهلوی در تبعید درگذشت شخصیتی محبوب نبود؟ اون موقع البته درواقع این دو نفر برای ایران و ترکیه آینده‌ای مشابه در سر داشتند اما در نهایت از دل تلاش‌هاشون هم نوع حکومت متفاوت و هم آینده‌ای متفاوت برای کشورشون پدیدار شد چرا؟


audio: azhGN4cCF94_0050.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
می‌گن وقتی به آتاتورک پیام رسید که در ایران سردار سپه اعلام پادشاهی کرده خیلی ناراحت شد چراکه امید داشت همسایه‌ی شرقی هم به مسیر کشور خودش بره و در ایران هم جمهوری اعلام بشه ولی چه در حکومت جمهوری آتاتورک و چه در پادشاهی رضاشاه پهلوی هدف اصلی هردوشون تجدد و مدرن‌سازی کشور بود


audio: azhGN4cCF94_0051.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اما چرا نتیجه متفاوت بود؟ شاید بشه گفت اولین دلیل موقعیت جغرافیایی این دو تا کشور بود آتاتورک می‌گفت تمدن فقط تمدن اروپا در اطرافیان رضاشاه هم مثلا سید حسن تقی‌زاده رو می‌بینیم که می‌گفت باید از سرتاپا غربی بشیم، تمدن اونجاست درواقع غربی شدن بزرگ‌ترین نمود مدرنیسم و تجدد بود اون زمان حالا به لحاظ جغرافیایی توجه کنیم که


audio: azhGN4cCF94_0052.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ترکیه چسبیده بوده به اروپا، هنوزم هست درواقع به تمدن اروپا گره خورده بود یعنی ترکیه، باقی‌مونده‌ی امپراتوری عثمانی بود


audio: azhGN4cCF94_0054.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
این سمت اما بین ایران و اروپا یه ترکیه فاصله بود یعنی همین موقعیت جغرافیایی به واقع یکی از دلایل توفیق بیشتر آتاتورک بود نسبت به رضاشاه پهلوی


audio: azhGN4cCF94_0055.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
آتاتورک وقتی قدرت رو در دست گرفت اعلام جمهوری کرد اما رضاشاه یه سلسله‌ی جدید پادشاهی بنا کرد چرا؟ این تفاوت از کجا میاد؟ پاسخ اینه که رضاشاه هم در ابتدا گفتیم قصد داشت با پایان دادن به سلسله‌ی قاجار یک ساختار جمهوری در ایران پایه گذاری کنه و خودش بشه اولین رئیس‌جمهور ایران مثل آتاتورک، اما نتونست


audio: azhGN4cCF94_0056.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
مخالفت گسترده‌ای در برابر این ایده در سطح جامعه و به خصوص در بین مذهبیون شکل گرفت مثلا گفته می‌شه وقتی خبر به بازار رسید که ما قراره بشیم جمهوری، در ایران بشه بازاریانی که یه زمانی شعار می‌دادند ما مشروطه نمیخواهیم، شرع نبی میخواهیم حالا شروع کردند به شعار دادن که جمهوریت نمیخواهیم، ما شرع نبی خواهیم


audio: azhGN4cCF94_0057.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
علماء عمامه‌ها رو بلند کردند و شروع کردند به سخنرانی که دیدید؟ دیدید تو ترکیه آتاتورک جمهوری اعلام کرد؟ و خلافت از بین رفت؟ اینجا هم می‌خوان با اعلام جمهوری شرع و مذهب رو از بین ببرن مردم و خلاصه انقدر اعتراضات زیاد می‌شه که رضاشاه دیگه زورش نمیرسه جمهوری اعلام کنه و تصمیمش رو عوض می‌کنه و خودش رو شاه اعلام می‌کنه


audio: azhGN4cCF94_0060.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و در ترکیه نمی‌بینیم؟ اولین دلیلش اینه که قدمت تجددخواهی در عثمانی چندسالی بیشتر از ایران بود یعنی اون‌ها قبل از ما به سمت حکومت مشروطه رفته بودند دلیلش چی بود؟ دقیقا همون نزدیکی به غرب بود و اروپا که باعث چی شد؟ این اتفاق در ترکیه زودتر به وجود اومد در دوران سلطنت سلطان محمود ثانی و سلطان عبدالمجید اول


audio: azhGN4cCF94_0061.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
یه موج اصلاح‌طلبانه در عثمانی به وجود اومد که اسمش رو گذاشته بودند جنبش تنظیمات توسط روشنفکران اون زمان هم راه میفته و سلاطین هم باهاش همراه میشن اتفاقا دلیل همراهیشون هم چی بوده؟ اینکه عثمانی برخلاف ایران چندپاره بوده دعواهای قومی و نژادی در امپراطوری عثمانی گسترده بوده و حکومت عملا مجبور بوده با یکپارچه‌سازی قومی و نژادی


audio: azhGN4cCF94_0062.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
بیاد کشور رو به آرامش برسونه این یکپارچه‌سازی نیاز داشت به یک ساختار مترقی و این ساختار چیزی بود که تا حدودی پیش از روی کار آمدن آتاتورک شکل گرفته بود توجه کنیم که برای مثال رضاشاه پهلوی کسی بود که ارتش سنتی رو خودش اومد کنار زد و ارتش مدرن برای ایران ایجاد کرد اما آتاتورک خودش یکی از فرماندهان ارتش مدرن عثمانی بود


audio: azhGN4cCF94_0063.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
که اصلا گفتیم اومد استانبول رفت تو دانشگاه افسری تحصیل کرد نتیجتا، این مثالیست البته برای اینکه نشون بدیم و توضیح بدیم اون‌ها از ما جلوتر بودند در این موضوع


audio: azhGN4cCF94_0064.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
دلیل بعدی مخالفت‌ها در ایران با جمهوری و موافقت‌ها در ترکیه با جمهوری، چی بود؟ وجود مذاهب مختلف در عثمانی یعنی سطح مدارا بالاتر بود وقتی جنگ جهانی اول شروع شد ما یه شهری داشتیم یعنی هنوز هم داریم، به اسم استانبول که پایگاه سلطنت سنی عثمانی‌ها بوده ولی نصفی از جمعیت همین شهر مسلمون نبودند


audio: azhGN4cCF94_0065.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
یعنی اگرچه اهل تسنن در عثمانی خیلی قدرتمند بودند اما در ایران شیعه‌ها همیشه قدرت بلامنازع بودند یعنی اصلا کسی در مقابلشون نبود بقیه‌ی مذاهب اصلا جایگاهی نداشتند در عثمانی اینطوری نبوده واقعا ضمن اینکه در امپراتوری عثمانی سلطان خودش رو خلیفتالله هم می‌دونسته


audio: azhGN4cCF94_0066.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
یعنی چی؟ یعنی نهاد حکومت و نهاد دین یه جا جمع بودند وقتی سلطنت در عثمانی کنار رفت درواقع نهاد دین با سلطنت با همدیگه رفتن به حاشیه در ساختار سیاسی ایران اما اینطوری نبود یعنی نهاد روحانیت و دین جدا بود از قدرت درواقع نهاد روحانیت و دین جدا بود نهاد سلطنت و قدرت و دربار جدا بود


audio: azhGN4cCF94_0067.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
رضاشاه زورش رسید سلطنت رو بزنه کنار ولی روحانیون خیلی سفت و سخت وایستاده بودن پای کار از اونور پایگاه اجتماعی هم داشتن و طبیعتا کار رضاشاه سخت‌تر می‌شد در نهایت با همه‌ی این توضیحات شاید بشه گفت به همین دلیل رضا شاه از ایده جمهوری پا پس کشید و به پادشاهی جدید که همون پهلوی باشه رضایت داد یعنی چی؟ یعنی به دلیل فشار روحانیت و جامعه‌ای که حامی روحانیون بودند


audio: azhGN4cCF94_0068.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
زورش نرسید که جمهوری اعلام کنه و پادشاهی جدید اعلام کرد این هم تفاوت بعدی شرایط آتاتورک در ترکیه و رضاشاه پهلوی در ایران


audio: azhGN4cCF94_0069.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
دلیل بعدی که می‌تونیم بابت تفاوت رفتار آتاتورک و رضاشاه پهلوی دربارش صحبت کنیم تفاوت شخصیتی این دو نفره چرا؟ به طور مثال آتاتورک غرب رو رفته بود دیده بود زبان آلمانی و فرانسوی بلد بود و از اونطرف در جنبش مشروطه‌خواهی عثمانی فعال بود ایشون و عضو حزب اتحاد و ترقی هم بود رضاشاه اما این طرف


audio: azhGN4cCF94_0070.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
غرب رو ندیده بود و تا قبل از به قدرت رسیدنش جز نقش نظامی که داشت فعالیت سیاسی نداشت ایشون از اونطرف آتاتورک تحصیل کرده بود در یک دانشگاه رسمی افسری تحصیل کرده بود رضاشاه پهلوی این ویژگی رو نداشت البته این رو بگیم در اون دوران خیلی بودند، درواقع بسیار بودند روشنفکران تحصیلکرده و غرب دیده‌ای که نتونسته بودند کاری از پیش ببرند


audio: azhGN4cCF94_0071.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و این رضاشاه پهلوی بود که تو اون وضعیت بلبشو تونسته بود بیاد قدرت رو در دست بگیره و مملکت رو سروسامون بده و این نشون از جنم و کاریزما و توانمندی ذاتی این آدم داره به هر حال ویژگی‌های شخصیتی آتاتورک باعث شد تا ایشون به الگویی برای حاکمان توسعه‌گرای منطقه تبدیل بشه بشه مثلا الگوی امان‌الله خان در افغانستان


audio: azhGN4cCF94_0072.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
امیرعبدالله و نوری سعید در عراق و حتی رضاشاه پهلوی در ایران برای همین هم بود که رضا شاه می‌خواست آشنا بشه با تجدد مصطفی کمال پاشا و پامیشه میره ترکیه و این می‌شه تنها سفر خارجی رضاشاه پهلوی


audio: azhGN4cCF94_0073.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
فیلمی که اگر ما رو از یوتیوب تماشا می‌کنید الان ملاحظه کردید و اگر ما رو می‌شنوید پیشنهاد میکنم حتما سری به کانال یوتیوب مورخ به نشانی مورخ پادکست بزنید و حتما این قسمت رو به صورت تصویری ببینید و البته سایر قسمت‌های مورخ رو مربوط بود به تنها سفر خارجی رضاشاه پهلوی چرا می‌گم ببینید؟ این فیلم خیلی داستان جالبی داره زمانی که رضاشاه سفر میکنه به ترکیه


audio: azhGN4cCF94_0074.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
این فیلم ضبط می‌شه، فیلمبرداری شده ولی در تاریخ گم می‌شه این فیلمه چند سال پیش یه استاد دانشگاهی در ترکیه یه روزی پا می‌شه می‌ره بقالی می‌بینه یه شاگرد بقالی یه فیلمی داره نگاه می‌کنه از این دیدار کل برگای این استاده می‌ریزه می‌گه می‌دونی این چقدر مهمه دست توئه؟ خلاصه از شاگرد بقال این فیلم رو می‌خره و پخشش می‌کنه فیلمی که توش نکته‌های عجیب زیادی داره


audio: azhGN4cCF94_0075.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
صدای رضاشاه رو می‌شنویم که داره ترکی صحبت می‌کنه و چه ترکی دقیق و درستی صحبت می‌کنه یعنی تلفظ هجاهایی که در فارسی نیست ولی در ترکی هست رضاشاه انقدر داره درست حرف می‌زنه ترکی رو آدم واقعا تعجب میکنه به هر حال رضا شاه به ترکیه میره تا با تجدد کمالیستی و اساسا با فرهنگ غرب آشنا بشه گفتیم که رضاشاه بر خلاف آتاتورک آشنایی مستقیمی با فرهنگ غرب نداشته


audio: azhGN4cCF94_0076.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
و تمام داشته‌ش در این حوزه از امثال فروغی و تیمورتاش و مثلا آقای داور بود کیا بودن اینها؟ روشنفکران غرب دیده‌ای که در مسیر قدرت گرفتن به رضاشاه کمک کردند


audio: azhGN4cCF94_0077.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ظهور رضاشاه و آتاتورک هر دو ادامه‌ای اقتدارگرایانه بر خواست مشروطیت و تجدد دو تا جامعه بوده یعنی هم ایران و هم ترکیه درواقع هر دو اگرچه تجددگرا بودند و دغدغه‌ی مدرن‌سازی جامعه رو داشتند ولی مستبد هم بودند به هر حال کم و بیش یعنی حرف، حرف خودشون بوده با این حال به شکل عمومی


audio: azhGN4cCF94_0078.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
میشه گفت سطح استبداد در ساختار پادشاهی همیشه بیشتر از ساختار درواقع جمهوریه البته این قاعده در تاریخ ماشاالله استثنا کم نداره اما در نمونه‌ی مشخصا این بحث ما یعنی آتاتورک و رضاشاه ساختار جمهوری کمتر استبدادی بوده تا ساختار سلطنت و پادشاهی یکی از دلایلی که میزان محبوبیت این دو نفر


audio: azhGN4cCF94_0079.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در نهایت متفاوت به نظر میرسه هم همینه فضای ساختار سیاسی آتاتورک بازتر از فضای ساختار سیاسی رضاشاه پهلوی بود


audio: azhGN4cCF94_0080.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
به طور کلی میشه گفت ساختار سیاسی ترکیه‌ی آتاتورک بر این شش پایه بنا نهاده شده اولیش، جمهوریت که توضیح‌دهنده‌ی ساختار حکومته دوم، ملی‌گرایی که طی اون، فقط ملت ترک به رسمیت شناخته میشن ارامنه و یونانیان و سایرین اخراج میشن و کردها هم که میمونن بهشون میگن ترک کوهی


audio: azhGN4cCF94_0081.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در واقع تمام سعی این بوده که کردها هم در ملت ترک هضم بشن یه جورایی حالا اینکه اتفاق افتاده یا نه؟ بحث دیگریست یا مثال‌های دیگش مثلا تغییر خط و تقویم برای جدا شدن ترکیه از هر ملت دیگه‌ای و البته نزدیک شدنش به غرب اگرچه گویا زبان لاتین با زبان ترکی همخوان‌تره مثل اینکه و میدونیم که همین تغییر تونست


audio: azhGN4cCF94_0082.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ریشه‌ی بی‌سوادی در ترکیه رو بخشکونه یه جورایی پایه‌ی بعدی و سوم چی بوده؟ دولت سالاری دولت، تمام قدرت رو در ترکیه در اختیار داره هیچ گروه دیگه‌ای نمی‌تونه در قدرت شریک باشه به همین دلیل هم بوده که آتاتورک میاد لباس متحدالشکل رو رواج می‌ده آتاتورک خطاب به روحانیون ترکیه چی میگه؟ میگه آقا شما دو متر پارچه بستی سرت میخوای به جامعه امر و نهی کنی؟


audio: azhGN4cCF94_0083.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اما از این خبرا دیگه نیست باید این نماد قدرت رو در بیارید شما پایه‌ی بعدی و چهارم چی بوده؟ عرفی‌گرایی یا همون سکولاریسم


audio: azhGN4cCF94_0085.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در قدرت سیاسی نقش داشته باشه و حکومت باید نسبت به دین بی‌طرف باشه پایه‌ی بعدی و پنجم ساختار سیاسی ترکیه‌ی آتاتورک چی بود؟ خلق‌گرایی، یعنی چی؟ یعنی باید خواست خلق و منافع خلق ترک در خط و ربط حکومت دیده بشه برای مثال، آتاتورک در محلات ترکیه خانه‌های خلق رو راه انداخت چرا؟ تا مردم کوچه و بازار


audio: azhGN4cCF94_0086.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
بتونن دور هم جمع بشن و درباره اصلاحات آتاتورک صحبت کنن نقد کنن، روزنامه حتی چاپ کنن و نظرشون رو بیان کنن و آخرین پایه‌ی حکومت آتاتورک هم یعنی ششم، چی بود؟ اصلاحات، یعنی چی؟ یعنی باید ساختار بروکراتیک ترکیه اصلاح می‌شد کاری که آقای آتاتورک خیلی توش موفق بود


audio: azhGN4cCF94_0087.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
خب، این سمت رو گفتیم یعنی آقای آتاتورک رو بیایم سمت رضاشاه پهلوی حکومت رضاشاه پهلوی سه پایه از این شش تایی که گفتیم رو داشت یعنی اصلاحات رو داشت جایی که رضاشاه هم بسیار موفق بود عرفی گرایی یا همون سکولاریسم رو هم داشت و دولت سالاری رو هم می‌بینیم داشته رضاشاه هم تحت تاثیر آتاتورک پوشش یکسان رو میاره به کشور تا در برابر قدرت روحانیون بایسته


audio: azhGN4cCF94_0088.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
از اون سمت با برگزاری مناسک مذهبی حسابی مخالفت میکنه تا باز هم از قدرت روحانیون کم کنه وقتی هم که امان الله خان با همسر بی حجابش میاد ایران و رضاشاه می بینه که به به زن امان الله خان یعنی ملکه ثریا خودش برای خودش کسیه صاحب نظره، شخصیت داره اظهار نظر میکنه خیلی تحت تاثیر قرار میگیره و به فکر کشف حجاب میفته آقای رضا خان


audio: azhGN4cCF94_0089.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ما در قسمت مربوط به تاریخچه حجاب در ایران البته مفصل توضیح دادیم که رضاشاه تا قبل از سفر این امان الله خان و همسرش به ایران حتی با انجمنهای زیرزمینی و نشریاتی که از کشف حجاب میگفتن برخورد میکرد اصلا اما وقتی تحت تاثیر ملکه ثریا قرار گرفت فهمید که آقا کشف حجاب درواقع به نوعی یک حرکت فمینیستیه اگر ندیدید حتما این قسمت


audio: azhGN4cCF94_0090.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
تاریخچه حجاب در ایران رو از پادکست مورخ ببینید حالا یا بشنوید رضاشاه پهلوی زمانی که به این نتیجه می‌رسه که کشف حجاب به نوعی یک حرکت فمینیستیه یعنی به حضور برابرتر زنان در جامعه کمک میکنه و بهشون اجازه‌ی بروز و ظهور اجتماعی می‌ده و همزمان هم میبینه که آتاتورک داره همین سمت میره و همین کار رو انجام میده کل پازلش کامل میشه و رضاشاه پهلوی هم


audio: azhGN4cCF94_0092.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
این داستان کشف حجاب خودش یکی از پرمناقشه‌ترین اتفاقات دوران رضاشاه پهلویه آتاتورک هم دستور کشف حجاب داده بود اما معتقد بود باید خیلی نرم به این سمت حرکت بشه تو تاریخ اومده که وقتی گزمه‌ها در روستاهای ترکیه حجاب از سر زنان کشیدند آتاتورک دستور برخورد با گزمه‌ها رو داد و گفت باید مردم رو تشویق کرد به سمت کشف حجاب برن


audio: azhGN4cCF94_0093.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ولی نباید این کار رو با زور انجام داد در ایران رضاشاهی اما این تغییر با تحکم بسیار اتفاق افتاد هر چند جامعه‌ی ترکیه باز به دلیل نزدیکیشون به غرب و اروپا بی‌حجابی براش خیلی چیز عجیب‌غریبی نبود این سمت در ایران اما کار رضاشاه پهلوی در این رابطه واقعا به مراتب سخت‌تر بود


audio: azhGN4cCF94_0094.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
هم آتاتورک و هم رضاشاه پهلوی هر دو راننده‌ی قطاری بودند که ریلش رو روشنفکران و مشروطه‌خواهان فعال در نظام‌های قبلی گذاشته بودند حتی خیلی از تاریخ‌نگاران می‌گن احمدشاه آخرین شاه قاجار خیلی هم تابع قوانین مشروطه بوده و حتی به فکر تجدد با این حال نتیجه‌ی حکومت احمدشاه قاجار هرج و مرج بود


audio: azhGN4cCF94_0095.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
در حقیقت خیلی‌ها بودند که قبل از آتاتورک و رضاشاه پهلوی می‌دونستند باید مملکت رو متجدد و مدرن کرد اما چرا همشون ناموفق بودند؟ و این دو نفر تونستند دستاوردهای بزرگی داشته باشند؟ دلیل اصلیش پول بود، منبع مالی این دو نفر تونستند برای خواست مهمی که سالها در هر دو کشور جریان داشت منابع مالی ایجاد کنند خرج داشت به هر حال


audio: azhGN4cCF94_0096.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
اومدند با کمک مستشاران خارجی نظام مالیات‌گیری درست و حسابی شکل دادند و از اون سمت تجارت مدرن بین‌المللی راه انداختند و اینطوری بودجه‌ی لازم برای نوسازی کشور تامین شد


audio: azhGN4cCF94_0097.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
شاید بشه گفت تقابل هر دو رهبری که راجع بهشون صحبت کردیم با نهاد روحانیت و مذهب باعث شد در آینده مذهبیون در ظاهری جدید ظهور کنند سال‌ها بعد از رضاشاه و آتاتورک ما افرادی رو می‌بینیم که به اصطلاح فکل کراواتی هستند ولی عملا نقش رهبران دینی رو ایفا می‌کنند مثلا در ایران به دکتر شریعتی این رو نسبت می‌دادند


audio: azhGN4cCF94_0098.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
این نوع نگاه رو درواقع در ادامه، در ترکیه ظهور اسلام گراها رو می بینیم که به قدرت می‌رسند در ایران، این اسلام‌گراها حتی انقلاب می‌کنند ولی نکته‌ی مهم اینه ساختار ترکیه بهم نخورد چون ساختاری که آتاتورک ساخته بود، قوی‌تر بود به دلایلی که مفصل دربارش صحبت کردیم اما رضاشاه چون کار سخت‌تری داشت و باید هم معمار، هم مهندس و هم کارگر


audio: azhGN4cCF94_0099.opus
source: youtube
source_id: azhGN4cCF94
invalidation: VALID
text:
ساختن یک ایران نسبتا مدرن می‌بود ساختارش نتونست زور کافی رو داشته باشه برای اینکه خودش رو حفظ کنه زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد‌هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم پادکست مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و


audio: F13DHI3W4S8_0001.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
سیاست مدرن زندگی من و شما رو از این رو به اون رو کرد خیلی‌ها ازش راضی‌اند خیلی‌ها بهش فحش میدن ما در قسمت قبلی پادکست مورخ از پرونده تاریخ بشر به سیاست مدرن، شروع و تعریفاتش پرداختیم اجازه بدید بی درنگ به سمت ادامه بحث بریم که خیلی داغه سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: F13DHI3W4S8_0002.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
خب، در قسمت قبلی چند پایه اصلی اول رو گفتیم چیا بود؟ ملی‌گرایی، مشروطه‌خواهی، حاکمیت قانون سهیم شدن قدرت با مردم پایه بعدی این سیاست بوروکراسی بود یعنی چی؟ بوروکراتیزه کردن حالا این یعنی چی؟ ساده‌ش بکنیم به زبان ساده یعنی اداری کردن ساختار حکومت و متمرکز کردن قدرت سعی کردم خیلی ساده‌ش بکنم


audio: F13DHI3W4S8_0003.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
پایه‌ی بعدی سیاست مدرن رو یه مقدار درباره‌ش صحبت بکنیم تو کشور ما انقدر ساختار اداری ملت رو اذیت کرده که خیلی از هموطنهای ما بروکراسی رو کاغذبازی معنا میکنن درست یا غلط حالا ما کاری با درست یا غلطش کاری نداریم اما این تعریف درستی از این واژه و ماجرا نیست چه اتفاقی داره میفته بحث دیگری‌ست اروپاییها اون زمان فهمیدن که رعایت قانون فقط نباید در پایتخت عملی بشه


audio: F13DHI3W4S8_0004.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
یعنی فقط در دولت مرکزی شهری که حکومت مستقر شده باید تا دورافتاده ترین روستاها هم تابع یک قانون باشن یعنی همون قانون اساسی تعریف ساده‌ی بوروکراتیزاسیون یعنی همین واژه واژه ی سختیه بوروکراتیزاسیون اصلا تلفظش هم سخته ولی تعریف ساده‌ش دورترین جای مملکت هم از قانون اساسی تبعیت کنه و بهش عمل کنه کشورهایی که چندپاره بودن


audio: F13DHI3W4S8_0005.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
و در مناطق دور دست حاکمیت قانون و درواقع حاکمیت مرکزی نفوذ نداشت اومدن طی یه فرایندی این عمل رو انجام دادن یکپارچه شدند همه رفتن زیرمجموعه یک قانون قانون اساسی چی بهش کمک کرد؟ استفاده از ابزار ابزارهای جنگی ابزارهای زور تحت تاثیر صنعتی شدن دیگه ابزارهای جنگی هم مدرن شده بود یکی از راههای ایجاد تمرکز قدرت


audio: F13DHI3W4S8_0006.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
همین استفاده از زور و ابزار جنگی بود یه مثال بزنیم مثال مهمش، دینامیت گفتیم اختراع آلفرد نوبل که بین سالهای831 1831 تا 1896 میلادی زندگی میکرد اگرچه خونریزی های بسیار زیادی به بار آورد اما تونست تو این یکپارچه سازی قدرت خیلی به کمک دولتها و قدرتها بیاد خیلی‌ها منظم کردن و اینها رو مدیونش میدونن حالا ما ایده‌ای نداریم


audio: F13DHI3W4S8_0007.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
کم کم این بوروکراسی و استقرار دیوانسالاری یعنی ساختار اداری و قانون و اینها باعث شد تا ارتشهای مدرن و منظم شکل بگیرن کم کم نظام مالیات‌گیری دقیقتر شد دولت‌ها حالا تونستن آمار دقیق تری از جمعیت و مساحت و مرزهاشون داشته باشن و در نهایت با همه سختیهاش حالا دولتها و حکومتها داشتن بهتر از قبل حکومت میکردن


audio: F13DHI3W4S8_0008.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
هر چی تو قرن نوزدهم جلوتر بریم ساختار دولت توسعه بیشتری پیدا میکنه یعنی مدرنتر میشه بهتر میشه دولتها دیگه کم کم تونسته بودن همه رقبای سنتی‌شون مثل اشرافیت و این مسائل رو کنار بزنن ولی یه رقیب چغر هنوز تو عرصه بود چی؟ دین ها، ادیان به همین سادگی نمیشد اینا رو کنار زد تا هنوز تو همه اپیزودهای قبلی


audio: F13DHI3W4S8_0009.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
قسمتای قبلی پرونده تاریخ بشر از ابتدا که تو پلی لیستش هست شنیدیم و دیدیم که اساس سیاست انسان و اساس انسان از ابتدای خلقت تا الان چطور بر پایه دین بنا شد با اشکال مختلف، با سیاست های مختلف در همین عصر دولت مدرن هم باز سیاست خیلی نمی تونست خودش رو از دین جدا کنه و اونم بزنه کنار بگه شما هم وجود نداری چرا؟ چون اصلا وجود دین خیلی جاها به دولت مشروعیت میداد


audio: F13DHI3W4S8_0010.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
قدرت میداد اما یه جاهایی هم خب اختلافای شدیدی بین دین و دولت به وجود اومده بود مثال بزنیم، هم؟ اولین جایی که اختلاف بالا گرفت سر بحث ازدواج برای صدها سال کلیسا و مساجد و کنیسه‌ها و نهادهای دینی کلا جایی بود که زنها و مردها رو به هم پیوند میداد ازدواجشون رو رسمی میکرد ولی حالا دولت های جدید قوانین جدید برای ازدواج وضع کرده بودن


audio: F13DHI3W4S8_0011.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
که بهش چی میگفتن؟ ازدواج مدنی یعنی میگفتن آقا اینجا باید ثبت کنید مشخص بشه کی به کیه، کی با کی ازدواج کرده به دلایل حالا مختلف روحانیون یعنی روحانیون همه ادیان اصلا با این قوانین حال نمیکردن نتیجه چی شد؟ داستانها و اختلاف های زیادی به وجود اومد و البته نتیجش رو همین الان هم میتونیم ببینیم تو روند ازدواج من و شما که چجوری داره شکل میگیره یه جورایی دین و دولت با هم تقسیم کردن


audio: F13DHI3W4S8_0012.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
عملی شدن ازدواج رو گفت آقا شما بخون ما اینجا بنویسیم، ثبت کنیم با هم کنار بیاییم دیگه مثال بعدی اختلاف دولت و دین آموزش آموزش همیشه در دست روحانیون بوده چه در مسیحیت، چه در ادیان دیگه مثل اسلام مثالش مکتب‌های قدیم ولی حالا مدارس جدید شکل گرفته بودن توسط دولتهای مدرن البته چون معلمهای روحانی ارزون بودن دولت‌ها کماکان از همونا استفاده میکردن ولی به هر حال


audio: F13DHI3W4S8_0013.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
این اختلافات باعث شده بود یه فضایی به وجود بیاد که آلمانی‌ها بهش میگفتند چی؟ کولتور کامف من این تلفظ این کلمه رو البته کامل نتونستم در بیارم شما ببخشید اگر که آلمانی بلدی شما به ما بگو حالا یعنی چی این کولتور کامف؟ یعنی کشمکش فرهنگی بین دولت و کلیسا نتیجه‌ش ولی چی شد؟ این وضعیت باعث شد تا سکولاریسم قوی تر بشه و قوانین لیبرال


audio: F13DHI3W4S8_0014.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
یعنی قوانین آزاد از دین و احکام دینی بیشتر مطرح بشه حالا همین سکولاریسم در اروپا و ایالات متحده کلا متفاوت بود در اروپا، دولتها به دنبال تضعیف نهادهای دینی بودن مثالش هم زدیم اما در قانون مدنی آمریکا مستقیما اشاره شده که دولت حق ندارد که هیچگونه نهاد دینی بنا کند چرا؟ به این دلیل که دولتی شدن دین


audio: F13DHI3W4S8_0015.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
باعث لطمه دیدن خود دین می‌شه چه نگاه جالبی درواقع قوانین مدنی آمریکایی با سکولاریسم قصد داشت تا دین رو حفظ و تقویت بکنه یعنی چی؟ یعنی آمریکایی‌ها گفتن اینکه سیاست ما عین دیانت ما باشه خوبه چون دین اساسا پاکه مطهره خیلی خوبه ولی، آها اینکه دیانت ما هم عین سیاست ما باشه این بده


audio: F13DHI3W4S8_0016.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
چون سیاست خیلی تروتمیز و پاک و مطهر نیست یعنی چی؟ یعنی اگر دیانت ما عین سیاستمون بشه می‌تونه ماهیت دین رو تغییر بده ماهیت دین ورزی رو در نتیجه ما باید از دینمون در مقابل سیاست که چیز کثیفیه حفاظت کنیم که چه اتفاقی نیفته؟ به اسم دین سیاست به خورد مردم و ملتمون ندیم پس قوانین ما باید سکولار باشه


audio: F13DHI3W4S8_0017.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
این بود منطقشون برای قوانین سکولار داشتن البته تا این لحظه که بنده خدمت شما هستم دعوای بین دین و سیاست همچنان ادامه داره در خیلی از مواقع و در خیلی از کشورها سکولاریسم تونسته قدرت رو از دین بگیره تو نمونه‌هایی هم مثل کشور ما جنبشهای انقلابی مردم در دفاع از دین باعث چی شدن؟ باعث شدن دین قدرت رو در دست بگیره


audio: F13DHI3W4S8_0019.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
در حالی که اروپایی‌ها داشتن دعوای بین دین و دولت رو تماشا می‌کردن آمریکایی‌ها یکی از مفاهیمی که از یونان باستان میومد رو گرفتن و اجرا کردن چی؟ دموکراسی پایه بعدی حکومتهای مدرن مفهوم دموکراسی اگه ساده‌ش کنیم دموکراسی یعنی شریک کردن مردم در قدرت آمریکایی‌ها دموکراسی رو


audio: F13DHI3W4S8_0020.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
به همون شکلی که تو یونان باستان اجرا میشد البته، اون موقع اجرا کردن یونانی‌ها چی کار می‌کردند؟ معتقد بودن که فقط یونانی های مرد بزرگسال حق رای دارن یعنی زن‌ها و برده‌ها حق رای نداشتند در یونان تو آمریکا هم فقط سفیدپوست های مرد بزرگسال می رفتن رای میدادن یعنی مردم در قدرت شریک بودن ولی فقط سفیدپوستای مرد بزرگسال برده‌ها و سرخپوست‌ها و زن‌ها چه سفید و چه سیاه


audio: F13DHI3W4S8_0021.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
حق رای نداشتن این ساختار سیاسی ایالات متحده آمریکا اولش توسط همین اروپایی‌ها مسخره می‌شد اروپایی‌ها فکر می‌کردن آمریکایی‌ها همون طور که از سر نفهمی دارن برده‌داری می‌کنن از سر نفهمی هم دارن یه سری عوام فرودست رو تو قدرت شریک می‌کنن یعنی چی مردم اصلا برن رای بدن؟ حکومت قدرت داره خودش تجربه‌ی خونبار انقلاب فرانسه


audio: F13DHI3W4S8_0022.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
و لویی شانزدهم، پادشاه فرانسه وقت باعث شد اروپایی‌ها حالا بترسن نکنه این اتفاق سر ما هم بیاد این وسط یکی از اندیشمندان اشراف‌زاده فرانسوی که دغدغه عدالت هم داشت و از قضا مخالف آمریکا هم بود پا شد رفت آمریکا اسمش چی بود ایشون؟ الکسی توکویل در سال 1831 رفت یکم ساختار سیاسی آمریکا رو مطالعه کرد اومد گفت ایها الناس


audio: F13DHI3W4S8_0023.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
این دموکراسی عجب چیز خفنیه یعنی مطمئن باشید آینده بشر از آن دمکراسی‌ست و بس شروع کرد به ترویج ایده دمکراسی و اینطوری کم کم اروپا هم رفت به سمت مشارکت دادن مردم در سرنوشتشون البته این آقای توکویل از تجملگرایی دولتمردان ایالات متحده و فساد و فردگرایی شدیدشون


audio: F13DHI3W4S8_0024.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
از اونطرف فست فود و شلوار جین تنگ و موسیقی جاز و راک و اینا بدش میومدا مثل خیلی دیگه از اروپایی‌ها در نتیجه دموکراسی اروپایی از اون چیزی که در ایالات متحده شکل گرفته بود متفاوت تر بود روح ساختار سیاست آمریکا چی بود؟ لیبرالیسم یعنی چی؟ به زبان ساده آزادیخواهی ولی خیلی از اندیشمندان اروپایی در برابر همین آزادی‌خواهی و لیبرالیسم


audio: F13DHI3W4S8_0025.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
معتقد بودن به چی؟ به سوسیالیسم سوسیالیسم یعنی چی؟ کلیاتش یعنی سوسیالیسم دغدغه اصلی‌ش عدالت است حالا درست یا غلط همین نگاه منفی به سرمایه داری یعنی همون بحثی که گفتیم از تجمل گرایی آمریکایی‌ها خوششون نمی‌اومد و لیبرالیسم همین بحث آزادی‌خواهی همین نگاه منفی به این دو تا بود که باعث شد از دل دموکراسی اروپایی‌ها


audio: F13DHI3W4S8_0026.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
یکی از تاثیرگذارترین اندیشمندان قرن نوزدهم یعنی کی؟ کارل مارکس به وجود بیاد آقای مارکس که بین سال‌های 1818 تا 1883 میلادی زندگی می‌کرد معتقد بود کارفرماها یا همون طبقه بورژوا پولدارها کارگرا یا همون طبقه فرودست جامعه رو استثمار می‌کنن


audio: F13DHI3W4S8_0027.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
و این باعث می‌شه جنگ خونین طبقاتی شکل بگیره پس به درد نمی‌خوره نتیجه‌ش چی میشه؟ سوسیالیسم پیروز میشه حالا نکته کجاست؟ آها در نهایت میشه گفت چه سوسیالیسم مارکس یعنی سوسیالیسم چی بود؟ عدالت اهمیت بیشتری داشت اختلاف طبقاتی نباشه و از این جور حرف‌ها چه لیبرالیسم آمریکایی که دغدغه‌ش چی بود؟ آزادی‌خواهی همه اینها هر دوشون هر دو تفکر


audio: F13DHI3W4S8_0028.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
در بستر دموکراسی شکل گرفته بودن و ثبات قرن نوزدهم باعث شده بود این باور به وجود بیاد که دموکراسی‌ها با هم نمی‌جنگن خیلی جالبه اینجاش انسان همون انسان ابتدای خلقته انسان همون انسان عصر یخبندانه و تمام قرون و قسمت‌هایی که در پلی‌لیست ما هست از بعد از جنگ ناپلئون تا چند دهه


audio: F13DHI3W4S8_0029.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
جنگی در اروپا شکل نگرفت بعد از اون هم تا قرن بیستم اگر هم جنگی بود خیلی کوچیک و زودگذر بود خیلی زود جمعش می‌کردن از اون طرف سربازی اجباری که در خیلی از کشورها به وجود اومده بود چه اتفاقی شد؟ یعنی باعث چی شده بود؟ قدرت نظامی کشورها شبیه هم بود تقریبا این هم یکی دیگه از دلایلی که کشورها با هم وارد جنگ دیگه نمی‌شدن جنگ اندیشه‌ها ولی


audio: F13DHI3W4S8_0030.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
بیشتر از هر وقت دیگری در جریان بود مثل همون مثلا جنگ سردی که بعدها به وجود اومد بعدا درباره‌ش صحبت می‌کنیم در پرونده مجزا اون موقع جنگ، جنگ تفکر و اندیشه بود یعنی چه اتفاقی داشت میفتاد؟ در سیاست جنگ بود یه سریا دمکراسی قبول داشتن ولی تویش دعوا بود یه سری هم می‌گفتن اصلا آقا دولت و تمرکز قدرت چیه؟ ما قبولش نداریم باز تو خودشون دعوا بود، اندیشه از اون طرف علم هم سریع‌تر از هر زمان دیگری در تاریخ


audio: F13DHI3W4S8_0032.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
خب، ما در دو قسمت اخیر پادکست مورخ از تولد سیاست البته از نوع قرن نوزدهمیش و در نهایت دموکراسی و پیشرفت های چشمگیر بشر در سایه صلح حرف زدیم در نهایت در این احوال نسبتا زیبا جهان غرب در قرن نوزدهم مدام در یک ثبات کم نظیر فکر و عملش رو به سایر نقاط دنیا هم صادر میکرد


audio: F13DHI3W4S8_0033.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
با این حال وقتی قرن بیستم از راه رسید ورق برگشت مشخص شد تمام صلح جهانی قرن نوزدهم به شلیک یک گلوله وصل بوده و بس گلوله‌ای که شلیک شد و تمام ساختار نوین جهانی رو متلاشی کرد داستان شلیک شدن این گلوله و راه افتادن اقیانوسی از خون همون داستانیه که ما


audio: F13DHI3W4S8_0034.opus
source: youtube
source_id: F13DHI3W4S8
invalidation: VALID
text:
در چند قسمت آتی پرونده ی تاریخ بشر در پادکست مورخ درباره‌ش صحبت خواهیم کرد پس تا چند روز آتی سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: r56Oqr7kndU_0002.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بعضی‌شون مثل هیتلر می‌خواستن این دنیای بهتر رو برای تمام مردمان جهان به ارمغان بیارن و بعضی قصد داشتن برای مردم کشور خودشون به زور استبداد هم که شده یک آرمانشهر بسازن و البته بعضی دیگه آرمانی برای برخی از مردمان دنیا داشتند و دارند البته ساخت پرچمی جدید شکل دادن به نظام آموزشی جدید


audio: r56Oqr7kndU_0003.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
تشکیل ساختار سیاسی و اداری جدید همه و همه بخشی از مسیر رسیدن به اهداف این مستبدان وحشت آفرین بوده برای به‌دست آوردن یک جهان به زعم خودشون بهتر برای کی؟ برای مردمان‌شون


audio: r56Oqr7kndU_0004.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این منش مستبدان بوده هست و خواهد بود درواقع منشی برای شکل دادن یک جامعه‌ی بی نقص و آرمانی معمر قذافی شاید بیش از هر کسی بر سر این آرمان، این منش یعنی شکل دادن یک جامعه‌ی آرمانی ایستاده بود می‌خواست بهشتی روی زمین ایجاد کنه بهشتی که خداش خودش باشه


audio: r56Oqr7kndU_0005.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و خب احتمالا برای همه‌ی ما روشنه که نیت ساخت یک بهشت روی زمین همیشه‌ی تاریخ در همه‌جای تاریخ چه جهنمی رو به راه انداخته چه جهنمی شده نتیجه‌ی این نیت او معمر قذافی جهان جدیدی برای مردمانی خلق کرد برای لیبی خوب بود؟ بد بود؟ شاید خیلی بد بود و البته عجیب بود


audio: r56Oqr7kndU_0014.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و این‌جا عرض کنم در پایان این قسمت هم ویدیوهای ارسالی از طرف شما مخاطبان خوب مورخ رو باهم خواهیم دید حالا بریم در دل تاریخ


audio: r56Oqr7kndU_0015.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید تاریخ رو برگردیم به عقب به سنت همیشگی مورخ کجا بریم؟ برگردیم به صحرا دهه‌ی 30 و 40 میلادی قبیله‌ی قذافی در لیبی یک قبیله‌ی بادیه نشین بودند تو همین ایام بود که پسری به اسم معمر محمد ابومنیار قذافی در این قبیله متولد شد کی؟ بعضی میگن 1941


audio: r56Oqr7kndU_0016.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و بعضی میگن 1943 میلادی یه‌سری‌ها هم هستند که میگن اصلا این نیست دهه‌ی 30 میلادی به دنیا اومده ایشون به‌هرحال قبیله‌ای که معمر توش به دنیا اومد یک قبیله‌ی معمولی نبود قبیله‌ای بود و البته هست که خیلی برای خودشون شان و جایگاه ویژه‌ای قائلن چرا قائلن؟ چون ادعا دارند که تبار قبیله‌شون مستقیم یه راست برمی‌گرده به پیامبر اسلام و این قبیله‌ی قذافی


audio: r56Oqr7kndU_0017.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
که اعتقاد دارند از تبار حضرت محمد هستند کجای لیبی زندگی می‌کردند؟ اطراف روستایی به اسم قصر ابوهادی کجا میشه این روستا؟ در بیابان‌های جنوب شهر سرت شهری وسط بیابان‌های غربی کشور لیبی از مکان که بگذریم می‌رسیم به خانواده‌ی ایشون پدر معمر قذافی آقایی بود به اسم محمد عبدالسلام ابن حامد ابن محمد معروف به ابومنیار


audio: r56Oqr7kndU_0020.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
درنهایت پدر آقای قذافی گله‌ی بز و شتر داشت و نتیجه ما داریم درباره‌ی پسر یک چوپون در یکی از محروم‌ترین مناطق لیبی صحبت می‌کنیم و اون هم چه لیبی‌ای؟ لیبی‌ای که هزاران سال تحت اشغال قدرت‌های مختلف بود و زمانی که معمر قذافی به دنیا اومد دست کی بود لیبی؟ دست ایتالیایی‌ها بود یعنی یکی از مستعمرات ایتالیا بود


audio: r56Oqr7kndU_0021.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ما از بچه‌ای داریم صحبت می‌کنیم که قرار بود در فقر و در بیابان البته بزرگ بشه و احتمالا مثل پدرش و پدران پدرش تبدیل بشه به یک چوپان تو دل قبیله‌ای که به نقل از خودش مردمانش از دریا می‌ترسیدند چرا می‌ترسیدند؟ چون برای سال‌های سال از طریق دریا کشتی‌های قدرت‌های امپریالیستی میومدن تو منطقه‌شون و فقط براشون بدبختی به ارمغان می‌اوردن


audio: r56Oqr7kndU_0022.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
دریا برای مردمان لیبی همیشه نحس بوده استعمار لذت دریا رو به ترسی بی‌انتها تبدیل کرده بود برای مردمان لیبی و قبیله‌ی آقا معمر اما


audio: r56Oqr7kndU_0023.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر قصد داشت خلاف مسیر آب شنا کنه نمی‌خواست همراه جماعت بشه و قصد داشت ترس از دریا رو در دلش بکشه و دل به دریا بزنه


audio: r56Oqr7kndU_0024.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آغاز قرن بیستم میلادی زمانی که قدرت امپراطوری عثمانی ضعیف شده و لیبی که با نام طرابلس بخشی از این امپراطوری بوده برای مدتی خودمختار میشه البته برای مدتی اندک خودمختار میشه تا زمانی که صاحب جدید این قلمرو از راه دریا برسه و باز کل منطقه رو مال خودش کنه


audio: r56Oqr7kndU_0025.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در 1902 میلادی رهبران اروپایی نشستند و آفریقا رو بین خودشون تقسیم کردن لیبی رسید به کی؟ رسید به ایتالیا چرا؟ چون ایتالیایی‌ها گفتند آقاجان لیبی برای صدها سال جزئی از امپراطوری روم بوده اصلا مال ما بوده نتیجه لیبی الان هم مال ماست و چه شد؟ ایتالیایی‌ها وارد لیبی شدند وارد شدند اما خب عثمانی‌ها هنوز با آخرین نفس‌هاشون زنده بودند در لیبی


audio: r56Oqr7kndU_0026.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
از اونور هم تازه جنبش ترکان جوان در عثمانی پا گرفته بود و خون تازه‌ای عملا به رگ‌های این قدرت چندصدساله تزریق شده بود نتیجه


audio: r56Oqr7kndU_0027.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
عثمانی نمی‌خواست به راحتی لیبی رو بده به ایتالیایی‌ها و چه شد؟ جنگ شروع شد جنگی که توش پدر و پدربزرگ معمر قذافی هم علیه ایتالیایی‌ها جنگیدند و پدربرزگ او در این جنگ کشته شد جنگی طولانی و خونبار اما


audio: r56Oqr7kndU_0028.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
جنگی بزرگتر آمد و تونست درگیری لیبی رو عملا تعلیق کنه همه بگن آقا ما موچیم جنگ بزرگتر چه بود؟ جنگ جهانی اول فاجعه‌ای که دیگه از پس اون امپراطوری عثمانی وجود نداشت


audio: r56Oqr7kndU_0029.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
جنگی برای پایان همه‌ی جنگ‌ها این شعاری بود که حامیان جنگ جهانی اول در بدو شروع این خونریزی بینظیر می‌دادند و امید داشتند بعد از این‌که حسابی باهم جنگیدند همه یک صلح پایدار از راه برسه نتیجه اما کاملا متفاوت بود تقریبا تمام جنگ‌هایی که پیش از جنگ جهانی اول در جریان بود بعد از جنگ جهانی اول هم دوباره از سر گرفته شد دوباره همه شروع کردن، همه گفتن از اول


audio: r56Oqr7kndU_0031.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وقتی آقای بنیتو موسلینی رهبر قاشیست ایتالیا به قدرت رسید سریعا چه دستوری داد؟ به لیبی حمله کنید پس 1923 میلادی قوای ایتالیا لیبی رو قتح کردند و 20هزار سربازی ایتالیایی در این منطقه مستقر شدند


audio: r56Oqr7kndU_0032.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اردوگاه کار اجباری ایتالیایی‌ها در لیبی پذیرای 100هزار شهروند این منطقه بود و 70هزار نفر از این میهمانان گرانقدر توسط صاحبخونه‌ی این اردوگاه یعنی ایتالیایی‌ها کشته شدند در اون دوران توجه کنیم داریم درباره‌ی لیبی‌ای حرف می‌زنیم که اون زمان کلا چندصدهزارنفر جمعیت داشت درواقع یک قسمت قابل توجهی از جمعیت لیبی در زندان ایتالیایی‌ها بودند


audio: r56Oqr7kndU_0034.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بیایم جلوتر و یک سوال مطرح کنیم با وقوع جنگ جهانی دوم حالا و پایان کار موسلینی در ایتالیا آیا اوضاع لیبی بهتر شد؟ هرگز حالا لیبی بین انگلیس و فرانسه تقسیم شد این وضعیت تا 1952 میلادی ادامه داشت تا اینکه درنهایت چه شد؟ سازمان ملل استقلال کشور لیبی رو پذیرفت و یک نظام سلطنتی موروثی


audio: r56Oqr7kndU_0036.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
پادشاه ادریس اول هم شد پادشاه لیبی و اسلام هم شد دین رسمی این کشور و خب اکثریت مسلمان هم داشت این کشور کاملا طبیعی بود در ادامه لیبی هم وارد منازعات جنگ سرد شد حالا به خصوص از 1959 میلادی که در این کشور چه شد؟ در این کشور فقیر چه شد؟ و از هم پاشیده البته نفت کشف شد به‌به اون هم چه نفتی لیبی حالا یهو مهم شد


audio: r56Oqr7kndU_0037.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
گرچه اوضاع مردمان لیبی با کشف نفت چندان بهتر نشد خیلی تغییری نکرد نقدینگی زیاد شد شکاف طبقاتی روز به روز بیشتر شد و مردمان لیبی هم تمام این‌ها رو تمام این بدبختی‌ها رو از چشم کی می‌دیدند؟ از چشم غربی‌ها می‌دیدند البته که تاریخ نشون داد قطعا اشتباه نمی‌کردند


audio: r56Oqr7kndU_0038.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
همزمان یکی از مهمترین چهره‌های سیاسی خاورمیانه در مصر ظهور کرد آقای جمال عبدالناصر کسی که غرور رو به اعراب ساکن منطقه‌ی غرب آسیا برگردوند و احساسات ملی‌گرایانه و ناسیونالیستی رو بین اعراب منطقه حسابی همه‌گیر کرد حالا تو همچین فضایی شما در نظر بگیر اسرائیل هم ظهور کرده بود و این هم یکی دیگه از دلایل قوی شدن احساسات ناسیونالیستی بود


audio: r56Oqr7kndU_0039.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بین اعراب نتیجه خشم مهم‌ترین حس در دل مردمان عرب بود و در دل مردمان لیبی چرا که پادشاهشون غربگرا بود و این خشم هر روز قوی‌تر هم می‌شد یکی از این مردمان خشمگین حالا کی بود؟ معمر نوجوان نونهال معمری که بسیار خشمگین و ناراحت بود و البته بسیار تحت‌تاثیر جمال عبدالناصر معمر اون روزها


audio: r56Oqr7kndU_0041.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر و البته خانواده‌ش دوست نداشتند اون هم به راه پدرانشون بره و تا آخر عمر بی‌سواد باقی بمونه پس چه کردند؟ معمر رو فرستادند به نزدیک‌ترین آبادی و ایشون وارد مدرسه‌ی ابتدایی شد اون‌جا همکلاسی‌های معمر اون رو به‌خاطر بادیه‌نشین بودن مسخره می‌کردن اما کار معمر از این هم سخت تر بود ایشون اون زمان فقط می‌تونست آخر هفته‌ها برگرده خونه پیش پدر مادرش، چرا؟


audio: r56Oqr7kndU_0042.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
چون راهش دور بود و پول نداشت نتیجه در طول هفته شب‌ها تو مسجد آبادی می‌خوابید ایشون معمر قذافی تمام این سختی‌ها برای معمر با فکر کردن به یک نفر آسون می‌شد در اون زمان به گفته خودش البته کسی که با یک کودتا ملک فاروق رو سرنگون کرده بود و تونسته بود مردمان عرب رو متحد کنه عرض کردیم جناب جمال عبدالناصر ایشون شده بود الگوی معمر قذافی


audio: r56Oqr7kndU_0043.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و بسیار جوانان عرب دیگه الگوشون ایشون بود ولی یه نکته دیگه هم هست هرکسی نتونست پا در مسیر ناصر شدن بذاره


audio: r56Oqr7kndU_0045.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در دوران دبیرستان درفضای بسیار سیاسی شده‌ی اون دوران لیبی قذافی یه‌سری از دوست‌هاش رو جمع کرد و یک تشکیلات مخفی راه انداخت به اسم کمیته‌ی مرکزی درواقع معمر شده بود رهبر یک گروه از نوجوون‌های کوچک که ایده‌های بزرگ در سر داشتند نتیجه این گروه چه شد؟ و این فعالیت‌ها اخراج معمر نه از مدرسه بلکه از کل استان معمر قذافی به ناچار


audio: r56Oqr7kndU_0050.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اما این تبعید باعث شد ایشون بتونه چه کنه؟ حالا شبکه‌ی دانش‌آموزی خودش رو تا استان‌های دیگه هم گسترش بده


audio: r56Oqr7kndU_0051.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
حتی وقتی وارد دانشگاه ترابلوس شد تا تاریخ بخونه ایشون دست از این تشکیلات‌سازی برنداشت کی؟ معمر قذافی در ادامه یه جلسه‌ی برگزار کرد کل تشکیلات با حضور اعضای سراسر کشور سری‌طور و یواشکی و تصمیم بر این شد که همه پاشن برن مدرسه‌ی نظامی شهر بنغازی چرا؟


audio: r56Oqr7kndU_0052.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این دوستان رویای جمال عبدالناصر شدن داشتن در سر، و خب عبدالناصر چی بود؟ یک نظامی بود نظامی‌ای که علیه شاه مملکتش کودتا کرده بود و نتیجه باید مو به مو از همون الگو پیروی می‌شد که شد


audio: r56Oqr7kndU_0053.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
جنبش افسران آزاد این بود اسمی که قذافی روی حرکت‌شون گذاشته بود توی اون دوران قذافی بارها بازجویی شد اما بازداشت نشد بقیه‌ی گروه هم، اصل کاری‌ها تحت نظر بودن اسناد نشون میده که مقامات نظامی اون دوران فهمیده بودن که آقاجان یه عده از افسرها دلشون می‌خواد کودتا کنن ولی با خودشون می‌گفتن چی؟ این‌ها بچه‌ن بابا کاری نمی‌تونن بکنن الان ما برخورد هم بکنیم جری میشن فکر می‌کنن خبریه


audio: r56Oqr7kndU_0056.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
لیبی یک جمهوری آزاد و مستقل است لیبی در راه آزادی مسیر وحدت و عدالات اجتماعی پیش خواهد رفت به یاری خداوند رفاه و برابری بر همه ما حاکم خواهد شد


audio: r56Oqr7kndU_0057.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
مردم لیبی صبح اول سپتامبر 1969 میلادی خودشون رو با شنیدن این سخنان از رادیو آغاز کردند این جملات از دهان کی خارج می‌شد؟ از دهان معمر قذافی بیرون میومد و به گوش مردمان لیبی می‌نشست و البته به گوش همه مردمان جهان می‌رسید قذافی و یارانش یک کودتای موفقیت‌آمیز انجام داده بودند


audio: r56Oqr7kndU_0061.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
به هر حال سلطنت به سرعت سقوط کرد و پادشاه که در اون زمان درواقع در زمان کودتا تو انگلیس بود همون‌جا موند و حالا معمر قذافی دولتی تشکیل داده بود که معتقد بود دیگه دربرابر غرب سر خم نخواهد کرد


audio: r56Oqr7kndU_0062.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آقای قذافی در شرایطی قدرت رو در دست گرفته بود که اوضاع لیبی داغون بود اصلا نابسامان بود و نیتش چی بود؟ یک اصلاحگری بزرگ تمام رهبران انقلابی اولش منطقا در تاریخ ببینیم این نیت رو داشتن کیا موفق شدند و کیا ناموفق؟ کیا در مسیر دموکراسی پیش رفتند؟ و کیا تبدیل به دیکتاتور شدند؟ قضاوتش با شماست و تاریخ به هر حال آقای قذافی یک اصلاحگری بزرگ رو


audio: r56Oqr7kndU_0064.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ایشون می‌خواست کل کشورش رو به سمت مدرنیسم ببره البته مدرنیسمی که از مجرای غرب نمی‌گذشت و از اون طرف از مسیر سوسیالیسم می‌گذشت سوسیالیسمی که حالا با بلوک شرق هم اصلا سر سازگاری نداشت درواقع یه مدل خاصی که خود آقای قذافی بود، نه اینوری نه اونوری به هر حال محبوبیت میتونه نیت‌ها و روش‌های آدم‌ها رو عوض کنه حالا شما فکر کن محبوبیتت یا محبوبیت یک رهبر انقلابی


audio: r56Oqr7kndU_0065.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
مردمی و بی‌ریا چی میشه؟ از سطح یه کشور فراتر میره حالا چی میشه؟ برای معمر قذافی وقتی نازک شیم در اون شرایط و اون روزها این اتفاق افتاد اون محبوب شد خیلی هم محبوب شد هم در بین مردمان لیبی هم در بین مردمان عرب هم در بین مردمان مسلمان غیرعرب و هم بین مردمان کل آفریقا


audio: r56Oqr7kndU_0069.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
البته دادگاه‌های عمومی براشون برگزار شد و احکامی که صادر شد سبک بود اون زمان خیلی از دانشگاه‌ها حتی دانشگاه اسلامی البیضاء هم تعطیل شد و یه‌سری دانشگاه اسلامی جدید راه افتاد آقای قذافی دستور انقلاب فرهنگی داده بود باز هم تکرار یک دستور رهبر انقلابی در تاریخ


audio: r56Oqr7kndU_0070.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
درادامه آقای قذافی دست رئیس قبایل رو هم کوتاه کرد و مقامات سیاسی رسمی‌ای رو برای مدیریت بادیه‌نشین‌ها انتخاب کرد که چی بشه؟ کم‌کم فرهنگ بادیه‌نشینی به سمت فرهنگ شهری حرکت کنه از اونور ارتش هم تقویت شد بعد هم غربی‌ها اخراج شدند و یهودیان هم تبعید شدن جامعه نگاه مثبتی البته به این تحولات داشت به اموراتی که آقای قذافی مشغولش بود اما


audio: r56Oqr7kndU_0071.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
رفقای نظامی قذافی که فهمیده بودن این حرف‌ها نیست رفیقشون به کل قصد واگذاری قدرت رو نداره ناراضی بودن


audio: r56Oqr7kndU_0072.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یه کودتایی هم کردن اون زمان که ناموفق بود و نتیجه قدرت معمر قذافی در لیبی هر روز بیشتر و بیشتر می‌شد


audio: r56Oqr7kndU_0073.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
کم‌کم حالا حکم اعدام شروع و فراگیر شد لقب قذافی شده بود قائد اعظم و هر مخالفی باید انتظار حکم اعدام می‌کشید در ادامه کمیته‌های مردمی راه افتاد کمیته‌هایی که مسئولیت‌شون چی بود؟ این‌که هرکی خلاف قرآن و اسلام عملی انجام داد هرکی مخالف قائد اعظم بود بگیرنش به سزای اعمالش برسوننش البته که قذافی برنامه‌های جهانی هم داشت


audio: r56Oqr7kndU_0074.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یه تئوری نوشته بود ایشون برای هدایت مردمان کشورهای کمونیستی و سرمایه‌داری اسمش هم چی گذاشته بود؟ نظریه‌ی سوم جهانی بذار برسی قربونت و چی می‌گفت آقای قذافی؟ می‌گفت سرمایه‌داری یک سیرک گنده است و کمونیسم هم مردمان رو به گوسفند تبدیل کرده درواقع ایشون هم با شرق مخالف بود و هم با غرب


audio: r56Oqr7kndU_0075.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آقای معمر قذافی که از خاندان پیامبر اسلام می‌دونست خودش رو و این رو بارها تاکید کرده بود روش و البته افتخار هم بهش کرده بود انواع و اقسام فسادها رو هم حالا در ادامه راه میندازه عاشق تجملات و لباس‌های عجیب غریب هم بوده وقتی ایشون سفر می‌کرده به کشورهای خارجی اغلب اوقات تو خیمه و چادر شخصی خودش و در فضای باز می‌خوابیده و البته یک چهره‌ی انقلابی صاحب سبک هم بود ایشون


audio: r56Oqr7kndU_0076.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
تو پرانتز یه نقل قول از ایشون بگم که پرسیدن چرا تو چادر می‌خوابی؟ و چادرش هم جوری بود که کسی می‌خواست وارد بشه از این چادرهای بادیه نشینی باید دولا می‌شد بتونه درواقع وارد بشه باید خم میشد


audio: r56Oqr7kndU_0077.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ایشون جواب داده این‌جا میشینم یا می‌خوابم که سران کشورها وقتی می‌خوان بیان خم شن جلوی من و وارد چادر من بشن


audio: r56Oqr7kndU_0078.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
به هرحال آقای قذافی کسی بود که در عصر انقلاب‌ها در لیبی در نیمه‌ی دوم قرن بیستم یک انقلابی‌ای بود که شبیه هیچکس نبود و با همین ویژگی هاش تونست دوبرابر هیتلر


audio: r56Oqr7kndU_0082.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اما گام اول قذافی برای پیشبرد اهدافش چی بود؟ مثل عموم دیکتاتورهای تاریخ اولین قدم قذافی هم شکل دادن یه سری قوانین جدید بود قذافی از یک تکنیک ویژه هم در مستبد شدن استفاده کرد البته چه تکنیکی؟ اینکه خودش رو تبدیل کرد به قانون


audio: r56Oqr7kndU_0083.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
درواقع آقای قذافی نمی‌خواست رئیس دولت لیبی بشه می‌خواست پدر ملت بشه می‌خواست چوپان ملت بشه چوپانی چوپونی درواقع که با مشت‌های گره کرده‌ش می‌خواست گله‌ش رو هدایت کنه


audio: r56Oqr7kndU_0085.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این قانونیه که تاریخ به ما آموخته هرکی هم سوالی کنه میگن صلاح جامعه اینه من می‌فهمم ولاغیر صلاح مملکت خویش خسروان دانند به هر حال مثال این نوع سیاست‌ها بسیاره‌ها در تاریخ تا همین الان که داریم با هم صحبت می‌کنیم یه مثال مورخی بزنم قسمت قبل در تاریخ تنباکو در مورخ گفتیم حکومت نازی آقای هیتلر یه سیاست ضدسیگار خیلی جدی پیش گرفت


audio: r56Oqr7kndU_0086.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
گفت آقاجان بهداشتی نیست و باعث سرطانه و این‌ها سیاستی که بیش از این‌که به خاطر بهداشت عمومی باشه از نفرت شخصی جناب پیشوا آقای هیتلر از تنباکو نشات می‌گرفت خودش حال نمی‌کرد مردم هم نباید حال می‌کردن یه مثال دیگه بزنیم دیکتاتور ترکمنستان آقای صفرمراد نیازف چی رو ممنوع کرده در دیکتاتوریش؟ لب‌خونی تو کنسرت رو


audio: r56Oqr7kndU_0087.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
از 2006 میلادی به بعد ممنوع کرده این هم یادم اومد همین آقای نیازف حضور سگ رو تو پایتخت ممنوع کرده و چی گفته؟ گفته مثلا بوی بد میدن پایتخت بو بد می‌گیره خیلی واضحه ایشون شخصا از لب‌خونی تو کنستر خوشش نمیومده از سگ خوشش نمیومده در زندگی شخصیش پس چه کرده؟ هیشکی هم نباید خوشش بیاد واویلا


audio: r56Oqr7kndU_0091.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وای تاریخ رو ببین یعنی چی گفت درواقع؟ گفت یعنی چی مسخره‌بازی؟ شما به جامعه آسیب می‌زنید با آزادی بیان و آزادی تجمعات ممنوع اصلا جمع کن بساطتون رو و این شروع کار بود لیست ممنوعیت‌ها روز به روز طولانی‌تر می‌شد خدمتکاری در خانه‌ها دکتر خصوصی، وکیل خصوصی حتی تاکسی گرفتن به شکل خصوصی ممنوع شد در لیبی اتحادیه‌های کارگری ممنوع شد آدم به کی بگه؟


audio: r56Oqr7kndU_0092.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یه روز آقای قذافی از خواب بیدار میشه میگه صعنت مرغداری و واردات مرغ ممنوع چرا؟ والا خدا میدونه هیشکی نمیدونه به هیشکی‌ام نگفت قانون بود خودش قائد اعظم بود پدر ملت بود


audio: r56Oqr7kndU_0093.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ایشون می‌گفت کشوری آزاده که بتونه خودش غذای خودش رو تامین کنه نتیجه مرغداری ممنوع آی جماعت لیبی پایشد برید مرغ بگیرید خودتون تو خونه‌تون مرغ مصرفی و تخم مرغ مصرفی خودتون رو بسازید پرورش بدید مرغ بگیرید بعد همون هم سر ببرید بخورید به این‌جا هم ختم نشد در ادامه چه کرد؟ سینما رو به عنوان نمادی از امپریالیسم غربی برای سال‌ها ممنوع کرد در لیبی و حالا چی شد دوباره باز شد؟ خودش حال کرد دوباره سینما باز شد


audio: r56Oqr7kndU_0096.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در سینما مورخ توضیح دادیم مصطفی عقاد کارگردان این فیلم پول نداشت، قذافی حال کرد گفت بیا من پولش رو میدم فقط یه شرط داره یه فیلم هم درباره رهبر استقلال لیبی عمر مختار باید بسازی که ایشون هم حالا می‌سازه و پروژه‌ی محمد رسول‌الله تو لیبی فیلمبرداری شد این شد که ایشون یهو آقای قذافی گفت نه از امروز دیگه سینما به نظرم خیلی نمادی از امپریالیسم غربی نیست آره.آره توضیح هم نداد کسی هم ازش نخواست توضیح


audio: r56Oqr7kndU_0102.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اولین بارقه‌های مخالفت عمومی با قذافی حالا شروع شد چیزی به اسم انتخابات اصلا نبود در لیبی کلا انتخابات غیب شده بود اون زمان زمان قذافی و کیا حالا سمت‌های دولتی و مدیریتی می‌گرفتن؟ هر کی بیشتر پاچه‌خواری می‌کرد یا بهتر پاچه‌خواری می‌کرد شایسته سالاری کجا بود؟ تاریخ رو ببینیم حالا اولین معترضان همین بارقه‌های اعتراض کیا بودن؟ دانش‌آموزان بودن غیرت رو ببینیم و تصمیم پدر ملت قائد اعظم چه بود؟


audio: r56Oqr7kndU_0103.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در مقابل این بچه‌ها بچه‌های کوچک دانش‌آموز و اعتراضاتشون روز هفتم آوریل 1976 میلادی شهر بنغازی با خون دانش‌آموزان سرخ شد


audio: r56Oqr7kndU_0109.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
هفتم آوریل هم شد روز عید ملی در تقویم لیبی به دستور آقای قذافی و هر سال در اون سال درواقع سالروز سرکوب خونین و سالروز اعدام این 2 نوجوون دولت با جشن گرفتن به مردم چی رو یادآوری می‌کرد؟ که از دستور سرپیچی کنی همینه که هست هر سال مخالفان از سرتاسر کشور جمع‌آوری می‌شدن در این تاریخ و زندانی می‌شدن یعنی اگر در طول سال


audio: r56Oqr7kndU_0114.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اما قانون‌گذاری هم کافی نبود حالا قذافی باید یک میراث بزرگ هم از خودش به جا میذاشت یعنی باید یک پروژه‌ی بزرگی می‌ساخت که مردم نه در 7 آوریل هر سال بلکه هر روز یاد رهبر مستبدشون بیفتن مثال بزنیم از دیکتاتورها هیتلر بزرگراه‌های بسیاری ساخت به یاد موند استالین متروی پیشرفته‌ی مسکو رو ساخت به یاد موند نیکلای چائوشسکو مستبد رومانی


audio: r56Oqr7kndU_0115.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یک پنجم پایتخت یعنی بخارست رو شخم زده بود و تالار پارلمان رو به شکلی خیره‌کننده ساخته بود به یاد موند البته که قبل از پایان پروژه ایشون خلع شد به دست نیروهای انقلابی هم اعدام شد نتونست نتیجه‌ی کار رو ببینه ولی این پروژه‌ها حتی بعد از سقوط این مستبدینی که ازشون یاد کردیم هم کارکرد داره، هنوز هم داره درواقع اگر بعد از پایان دوره‌ی این دوستان


audio: r56Oqr7kndU_0116.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
جانشینان این مستبد خوب کار نکن درواقع خیلی خوب کار نکنن مردم کم حافظه مدام یاد اون پروژه‌های بزرگ مستبدین قبلی میفتن و میگن مثلا فلانی روحت شاد و تاریخ هم تکرار میشه درواقع میگن باز خدا رحمت کنه


audio: r56Oqr7kndU_0118.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و حالا معمر قذافی میخواد چی بسازه؟ که فردا روز بگن خدا پدر فلانی رو بیامرزه معمر قذافی روحت شاد عرض می‌کنم


audio: r56Oqr7kndU_0119.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
لیبی کشوری‌ست که نفت دارد یه نفت بسیار خوب و باکیفیت لیبی درواقع بزرگترین دارنده‌ی ذخایر نفتی آفریقاست پس قابل حدسه که آقای قذافی پول بلندپروازی‌هاش رو از کجا می‌اورده پول نفت درواقع مستقیم از زیر زمین می‌رفته کجا؟ می‌رفته تو حساب بانکی حکومت حسابی که محدودیت هم نداشت کسی هم جرئت بازخواست نداشت که آقا کجاست چی شد و در اختیار کی بود؟ آقای قذافی


audio: r56Oqr7kndU_0126.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بزرگترین پروژه‌ی عمرانی‌مون رو بنا می‌کنیم ایشون می‌خواست رودخونه‌ی دستساز و بزرگ بسازه که صحرای لیبی رو تبدیل کنه به یک مزرعه‌ی بزرگ سبز کردن صحرا چه نمادی بهتر از این؟ صدها کیلومتر از لوله‌هایی با ابعاد عجیب غریب شگفت انگیز از جنوب لیبی آب رو بنا بود بیارن به صحراهای شمال کشور آقای قذافی هم چه کرد؟ تو یکی از این لوله‌های آب‌رسانی عظیم


audio: r56Oqr7kndU_0127.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
که هنوز نصب نشده بود رفت نماز خوند یهو اتفاقی دوربین‌ها هم اتفاقی گرفتن و دوربین‌ها هم اتفاقی نشون دادنش و اینطوری شکوه حکومتش رو به رخ جهانیان کشید و اول به رخ مردمان لیبی البته اسم پروژه رو هم چی گذاشت ایشون؟ هشتمین عجایب دنیا


audio: r56Oqr7kndU_0130.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آز جنوب به شمال برسه و خیلی از متخصصان محیط زیست هم معتقدند همین پروژه یک آسیب جدی به زیست بوم لیبی زده اصلا و یه‌جوری منابع آب زیرزمین لیبی رو داره به فنا میده که نگو و نپرس اما


audio: r56Oqr7kndU_0131.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
کو گوش شنوا؟ برای قذافی محیط زیست مهم بود؟ نبود اصلا کسی مهم نبود ایشون می‌خواست در نگاه مردمانش شبیه به یک معجزه‌گر به نظر برسه درواقع اگر تمام آب لیبی خشک می‌شد اگر آب نداشتند برای سال آینده اگر رودخونه‌ها خشک می‌شد رودخونه‌های معروف اون کشور مهم نبود برای یک دیکتاتور مهم پروژه‌ش بود و جالبه


audio: r56Oqr7kndU_0132.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
سیاست آقای قذافی هم جواب داد مردمان لیبی با دیدن این رودخونه‌ی دستساز عظیم حسابی ذوق کردن ولی خب گفتیم مردم حافظه‌ی کوتاهی دارن زود یادشون میره کی براشون معجزه خلق کرد نتیجه مستبدها باید کاری کنند که مردم هیچوقت یادشون نره چی‌کار کردن


audio: r56Oqr7kndU_0134.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر قذافی باید به جوانان کشورش به نسل‌های آینده نشون می‌داد که چه آدم بزرگیه نتیجه باید کودکان و نوجوانان باب میل ایشون تعلیم داده می‌شدند باید سواد و شعار با هم قاطی می‌شد یک آموزش کاملا ایدئولوژیک و چی لازم داشت این مدل آموزش؟ کسی که کاملا همراه با آرمان‌های جناب رهبر لیبی باشه و بشینه چه کنه؟


audio: r56Oqr7kndU_0136.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
چه کرد آقای قذافی واویلا تاریخ رو ببینیم نشست شخصا کتاب‌های درسی رو تالیف کرد کتب درسی‌ای که باید تو مدرسه تدریس میشد رو ایشون البته یه کتابی هم نوشت که نه فقط تو مدارس تدریس بشه بلکه بتونه در سطح جامعه و بعد هم در سطح بین‌الملل حتی ایدئولوژی معمر قذافی رو گسترش بده توهم


audio: r56Oqr7kndU_0137.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ما در قسمت‌های مربوط به جنگ جهانی دوم گفتیم آقای هیتلر هم یه کتاب نوشت دیگه کتاب نبرد من و همین کار رو کرد، اجباری بود توی آلمان اجباری بود حتی تو قسمت مائو بذارید یادآوری کنم حیفه مائو دیکتاتور چین هم کتاب نوشت چی بود اسمش؟ کتاب سرخ او هم همین کار رو کرد اجباری بود


audio: r56Oqr7kndU_0138.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر قذافی هم حالا قصد داشت همین مسیر رو.ادامه بده مسیر 2 دیکتاتور خونخوار در تاریخ و نتیجه کتابی نوشت و اسمش رو گذاشت کتاب سبز کتابی که نسخه‌ی کامل‌تر همون نظریه‌ی ایشون بود که عرض کردم نظریه‌ی سوم جهانی


audio: r56Oqr7kndU_0139.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
تمام بیلبوردهای کشور لیبی پر شد از جملاتی از کتاب سبز رهبرشون آقای قذافی حتی قذافی به سران کشورهای عربی و کشورهای آفریقایی هم توصیه می‌کرد که آقاجان این کتاب سبز من رو بخونید ها و بدونید که چرا قذافی لایق رهبری جهان عربه و شایسته‌ی اینه که بشه شاه آفریقا بخونید و سران بقیه‌ی کشورها چی‌کار کردن؟ آقای قذافی رو با کتابش همه با هم


audio: r56Oqr7kndU_0140.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
دایورت فرموندن روی کتف مبارک چپشون اتفاقی که اون زمان خیلی معمر قذافی رو کفری کرد درواقع به نظر می‌رسید، جالبه تنها حامیان قذافی بین سیاستمداران معروف جهان آقای نلسون ماندلا بود و آقای فیدل کاسترو ولی به هر حال تو کشور لیبی کتاب سبز قذافی کار کرد کارکرد داشت، زوری حتی بچه‌ها تو مدارس باید این کتاب رو می‌خوندن و باید امتحان می‌دادن اما


audio: r56Oqr7kndU_0141.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
برای قذافی مهم‌تر از این‌که چی به دانش‌آموزها آموزش داده بشه این بود که چی به دانش‌آموزها آموزش داده نشه


audio: r56Oqr7kndU_0145.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
تاریخ بهترین معلم‌هاست و مدام تکرار میشه اون زمان، هیچ چیزی از تاریخ لیبی پیش از معمر قذافی در مدارس درس داده نمی‌شد تاریخ برای بچه‌های لیبی از روز به قدرت رسیدن معمر قذافی شروع می‌شد در مدارس حتی جغرافیا هم جالبه آموزش داده نمی‌شد مردم نباید یاد می‌گرفتند کجاست اصلا کشور مرزها کجاست؟


audio: r56Oqr7kndU_0146.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
راه خروج از این خراب شده کجاست؟ تمام دنیا برای مردمان لیبی باید خود لیبی می‌بود و بس و فراتر از اون هیچ


audio: r56Oqr7kndU_0147.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
زبان خارجی هم ممنوع بود آموزشش در مدارس حتی واحدهای اندازه‌گیری غربی هم نماد ظلم غرب بود و ممنوع بود آموزشش مثلا سانتی‌متر


audio: r56Oqr7kndU_0148.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
به هر حال قذافی باید مطمئن می‌شد که سیستم آموزشیش داره جواب میده چه می‌کرد؟ چک می‌کرد یکی از کارهایی که مدام انجام می‌داد مثلا این بود یهو سرزده می‌رفت سر کلاس تو مدرسه میشست نگاه می‌کرد گوش می‌داد ببینه درست درس میدن یا نه و البته با این رفتن، با این حضور آقای قذافی چهره‌ی مهربان پدر ملت قائد اعظم رو نشون می‌داد تو مدارس به بچه‌ها ولی


audio: r56Oqr7kndU_0151.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
تابستان 1984 میلادی هزاران تن از دانش‌آموزان شهر بن قاضی لیبی صبح اومدن مدرسه گفتن مدرسه تعطیله سوار شید می‌خوایم بریم اردو یه اردوی ویژه بینظیر کجا بردنشون؟ استادیوم بسکتبال شهر بن قاضی اما بنا نبود بسکتبال ببینن


audio: r56Oqr7kndU_0152.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
قرار بود یک بازی متفاوت تماشا کنن یک نمایش بینظیر نمایشی که بازیگر اصلیش کی بود؟ فردی به نام صادق حامد الشویهدی


audio: r56Oqr7kndU_0153.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و کی بود ایشون؟ یک مهندس بنده‌خدای 30 ساله که تازه درسش تمام شده بود و از آمریکا برگشته بود به کشورش به لیبی و جمعیت قرار بود چه کنن؟ مراسم اعدام


audio: r56Oqr7kndU_0155.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آوریل 1984 چند ماه قبل معترضانی در لندن و دربرابر سفارتخانه‌ی لیبی تظاهرات کردند تظاهرات در برابر سفارتخانه‌ها ملت، جماعت در کشورهای اروپایی چیز غیرطبیعی‌ای نبود البته فقط تظاهرات می‌کردند، تسخیر نمی‌کردن و همیشه هم رخ میده این اتفاق همین امروز هم رخ میده اما برخورد ساکنان سفارتخانه‌ی لیبی در لندن با همه متفاوت بود


audio: r56Oqr7kndU_0161.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
الشویهدی به چوبه‌ی دار سپرده شد در ملاء عام اما خب مراسم اعدام متاسفانه خوب پیش نرفت نمایش خوب پیش نرفت اعدامی بالای چوبه‌ی دار زنده مونده بود و نمی‌مرد و این‌جا بود که یک حماسه اتفاق افتاد برای آقای قذافی یک زن جوان به اسم هدی ببن عامر که خیلی هم سفت و سخت گویا عاشق قذافی بوده پرید وسط پای الشویهدی 30 ساله رو گرفت


audio: r56Oqr7kndU_0163.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
که تموم کرد اون بنده خدا مخالفانی که از دیدن این تصاویر شوکه شده بودن تو پرانتز بگم تمام این مراسم زنده از تلوزیون پخش می‌شد


audio: r56Oqr7kndU_0164.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این مخالفان به هدی خانم لقب هدی جلاد دادند از اون روز اما نگاه معمر قذافی این نبود طبیعتا با مخالفانش فرق می‌کرد قذافی خیلی هم حال کرد با این اقدام شجاعانه‌ی بانو نتیجه وزارت ورزش و گردشگری رو سپرد به بانو هدی جلاد یه پاداش ارزشمند برای کسی که درواقع الگوی جوانان لیبی بود


audio: r56Oqr7kndU_0166.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
البته توجه قذافی به زنان محدود به خانم هدی جلاد نمی‌شد ایشون حسابی به جنس لطیف اهمیت می‌داد و خودش هم یکی از حامیان جدی زنان می‌دونست اینجاش جالبه توجه کنیم تمام دیکتاتورهای معروف تاریخ مرد بودن دیگه درسته؟ و چه کردن؟ زنان رو همیشه به عنوان یک فرصت دیدن و همزمان یک تهدید و واقعیتش هم همین بوده و باید چه می‌کردند؟ دیکتاتورها


audio: r56Oqr7kndU_0167.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
باید زنان رو با مردان همراه می‌کردن و معمر قذافی هم همین کار رو کرد زنان رو با خودش همراه کرد چرا؟ چون هم می‌خواست یک چهره‌ی جامعه‌ی امروزی رو از لیبی به جهان نشون بده هم خودش هم حالا دوست داشت دیگه خیلی دوست داشت دیگه، از دوست داشت فراتر بود یه گروه عجیب از محافظان زن هم ایشون داشت که دور خودش جمع کرده بود و اگر فیلم دیکتاتور به کارگردانی و بازیگری بینظیر ساشا بارون کوهن رو دیده باشید


audio: r56Oqr7kndU_0168.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
که ایشون یک دیکتاتور عجیب غریب رو به نمایش میذاره که اون دیکتاتور در فیلمش که یک فیلم کمدی هم هست محافظان زن عجیب غریب داره آقای کوهن این ویژگی رو درواقع این محافظان زن رو از آقای قذافی برداشته بود برای کاراکترش تو فیلم


audio: r56Oqr7kndU_0169.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
به هر حال آقای قذافی معروف بود به این کار و این محافظان و اسم محافظان زن خودش هم چی گذاشته بود؟ زنان آمازونی همه‌چیش عجیب غریب بوده، اما


audio: r56Oqr7kndU_0171.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
قذافی لخت روی تختش بود و هیچ لباسی به تن نداشت قذافی دستم رو گرفت و روی تخت نشوند به زور نشستم به صورتش نگاه نمی‌کردم ترس تمام وجودم رو گرفته بود


audio: r56Oqr7kndU_0174.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بخشی از خاطرات دختری بود به نام ثریا یکی از بیشمار دخترانی که تبدیل به برده‌ی جنسی معمر قذافی شدند این نبود که از خداشون باشه و میل داشته باشن همشون پشت درهای بسته برن خدمات دیگری بدهند مجبورشون می‌کرد آقای قذافی


audio: r56Oqr7kndU_0175.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
همین خانم ثریا تعریف می‌کنه میگه 15 سالم بود خبر دادند لباس خوباتون رو بپوشید فردا قراره پدر ملت قائد اعظم بیاد مدرسه سرکشی کنه مدیرمون هم با هیچان اومد این خبر رو داد و من و چندتا از دخترهای دیگه رو هم انتخاب کرد گفت شما وایسید استقبال جلوی در این دسته‌گل‌ها رو هم بدید به پدر اما داستان به یک بازدید ساده ختم نشد برای ثریا و امثال ثریا البته


audio: r56Oqr7kndU_0176.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
زمان بازدید قذافی متوجه زیبایی این خانم ثریای 15 ساله اون زمان میشه و دسته‌گل رو میگیره دستش رو پدرانه روی شانه‌ی ثریا و بعد هم روی سرش می‌کشه خیلی طبیعی اما دستی که بر سر ثریا کشیده شد اون روز بعد از شانه زندگیش رو برای همیشه تغییر داد آمازون‌های قذافی همون محافظان زن وقتی دست قذافی رو بر سر ثریا دیدند


audio: r56Oqr7kndU_0182.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر قذافی به این دختران زیبا و امثال ثریای 15 ساله که در باب العزیزیه یا همون قصر بسیار لاکچری قذافی به پدر ملت یا همون قائد اعظم یا رهبر کشور، عزیزدل مردم یا هزار و یک القاب دیگه خدمت می‌کردند خدمت جنسی می‌کردند چی می‌گفت؟ می‌گفت زنان انقلابی زن انقلابی


audio: r56Oqr7kndU_0183.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این رفتار در یک جامعه‌ی مسلمان و مذهبی خیلی طبیعتا خطرناک باید باشه اما خب آقای قذافی دلش می‌خواست قانون بود کی می‌تونست حرفی بزنه؟ جامعه زورش نمی‌رسید به قذافی هیچکس زورش نمی‌رسید به معمر قذافی ولی زورش آقای قذافی به دختران بخت برگشته خوب می‌رسید آقای قذافی و جامعه هم زورشون می‌رسید و این دختران بخت برگشته از خانواده‌شون هم طرد می‌شدن البته اگر روزی


audio: r56Oqr7kndU_0185.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یه خاطره هم اجازه بدید به این‌جا رسیدیم یه خاطره هم بگم یادم اومد آقای قذافی یه خاطره داره با خانم‌های کشور خودمون بله، با ایران


audio: r56Oqr7kndU_0186.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آقای قذافی از اون دسته رهبرانی بود که حسابی از انقلاب ایران حمایت کرد حتی به خیلی از انقلابیون ایران بورسیه‌ی دانشگاه طرابلس داد اون زمان قحطی بوده گرچه بعدا سر داستان سید موسی صدر روحانی‌ای که در منطقه و بین شیعیان خیلی پرنفوذ بود و توسط قذافی ربوده شد اوضاع بین لیبی و ایران کم‌کم شکراب شد اما اون اوایل انقلاب حتی همین داستان سید موسی صدر هم خیلی تاثیری نذاشت تو رابطه‌ی بین 2 کشور


audio: r56Oqr7kndU_0188.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
جالبه خوب شد یادم اومد انقلاب که پیروز میشه یه هیئتی از ایران به دعوت آقای قذافی میرن لیبی تو این هیئته یه خانم هم بوده


audio: r56Oqr7kndU_0189.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
به سفارت لیبی از قبل خبر میدن که آقا قربونت به این اقای قذافی بگید که ما یه خانم هم تو تیممون هست فرهنگ ما هم این‌جوریه که دست نمیدن مردها و زن‌ها اگر هم قبلا می‌دادن بیخود می‌کردن بعد از انقلاب اینه فرهنگمون


audio: r56Oqr7kndU_0190.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این خانم که اومد رسید مثلا قذافی نیاد دست بده بعد این خانم هم دست نمیده ایشون ممکنه ناراحت شه از الان بهش بگید خلاصه


audio: r56Oqr7kndU_0193.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
با مردها همین‌جوری دست میده دست میده دست میده خانمه هم وسط بوده دست میده دست میده دست.میرسه به این یه نگاهی بهش می‌کنه لپش رو میگیره میگه خب توام دیگه دست نمیدی شنیدم


audio: r56Oqr7kndU_0197.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
برگردیم به داستان حکومتداری قذافی خاطره کافی‌ست آقای قذافی پول که داشت زیاد هم داشت افراد وفادار هم داشت نماد مستحکم از شکوهش هم که ساخته بود همون رودخونه مصنوعی برای زنان هم که موقعیت‌های کاری جذابی راه انداخته بود ارواح عمه‌ش انقلابش هم که داشت خوب پیش می‌رفت نتیجه وقت چی بود؟ صادرات انقلاب


audio: r56Oqr7kndU_0199.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
چیزی که رهبران انقلابی در تاریخ دیکتاتورها بسیار علاقه دارن بهش من نمیدونم چه کاریه خب انقلاب کردی بشین زندگیت رو بکن دیگه چی کار داری بفرستی بره اونور


audio: r56Oqr7kndU_0200.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
آقای معمر قذافی هم به هر حال داشت این رو می‌خواست یه جنبش جهانی راه بندازه به زعم خودش یک جنبش جهانی افسانه‌ای هم می‌خواست راه بندازه برگردیم به عقب‌تر به دیکتاتورها آقای هیتلر چه کرد؟ با شکل دادن دولت ویشی مثلا در فرانسه انقلاب خودش رو یه‌جورایی صادر کرد استالین مثلا چه کرد؟ حکومت‌های کمونیستی رو تو کشورهای شرق اروپا و منطقه‌ی بالتیک البته و حتی دورتر تو بسیاری از نقاط جهان گسترش داد مائوی چین، دیکتاتور چین اون چی‌کار کرد؟


audio: r56Oqr7kndU_0201.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
انقلابش رو به ویتنام شمالی صادر کرد حالا معمر قذافی هم سعی داشت بشه چی؟ رهبر کشورهای عربی یا کشورهای آفریقایی ایشون در بدو قدرت گرفتن هم بین ملت‌های عرب و آفریقایی پیش از این گفتم محبوب بود ولی هر چی زمان می‌رفت جلو و نتیجه‌ی سیاست‌های قذافی و رفتارهاش نمایان می‌شد ملت بیشتر می‌شناختنش از محبوبیتش کم می‌شد گفتیم مثالش رو


audio: r56Oqr7kndU_0202.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وقتی کتاب سبز رو نوشت کسی اصلا تحویل نگرفت حالا سوال پس چجوری انقلابش رو صادر کرد معمر قذافی؟ عرض می‌کنم


audio: r56Oqr7kndU_0203.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
قذافی که نتونسته بود دولتی هم راستای با سیاست‌های خودش پیدا کنه چه کرد؟ رفت سراغ گروهک‌های شبه نظامی به‌خصوص جدایی طلبان سراسر دنیا پول هم که داشت اون ها هم که پول لازم قذافی نفت هم که داشت شروع کرد پول پخش کرد بین این گروه‌های عموما خطرناک که چی بشه؟ حمایت این‌ها رو جذب کنه


audio: r56Oqr7kndU_0205.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
دوستی با این گروه‌ها یه خطر هم داشت چه خطری؟ بیشتر از این‌که اون‌ها جذب تو بشن ممکنه تو جذب راه و روش اون‌ها بشی


audio: r56Oqr7kndU_0208.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در دیسکوی لا بل در غرب برلین جایی که سربازان درحال مرخصی آمریکایی مشغول استراحت بودند بمبی منفجر شده‌است پانصد نفر کشته شده‌اند


audio: r56Oqr7kndU_0209.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این خبری بود که بامداد 5 آوریل 1986 جهان رو در شوک فرو برد سرتیتر اخبار جهان شد هیچ گروهی مسئولیت این بمب‌گذاری رو نپذیرفتند اما انگشت اتهام رونالد ریگان رئیس جمهور وقت آمریکا به سمت لیبی و معمر قذافی بود درواقع قذافی‌ای که قصد داشت احترام جهانیان رو برای مردمانش و خودش به ارمغان بیاره حالا از طرف جهانیان متهم شده بود اما خب


audio: r56Oqr7kndU_0210.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
معمر سرتق‌تر از این حرف‌ها بود گفت من جلوی آمریکا سر خم نمی‌کنم چه حرف ها می‌زنم پک و پوز آمریکا رو هم میارم پایین


audio: r56Oqr7kndU_0212.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
از اونور آمریکا هم ول کن نبود یعنی شخص ریگان ول‌کن نبود آوریل 1986 میلادی دستور آغاز حملات هوایی به لیبی رو صادر کرد حملات هوایی آمریکا هم قصدش چی بود؟ قصدش نابودی شخص معمر قذافی بود لیبی بمباران شد ولی قذافی کشته نشد پاسخ قذافی حالا چی بود؟ آیا جبهه‌ی خودش رو تغیی رداد؟ ترسید؟ جا زد؟ خیر


audio: r56Oqr7kndU_0214.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
پرونده‌ی سقوط هواپیما در لاکربی اسکاتلند این یکی از نمونه‌های مهمیه که دانشجویان حقوق امروز در درس حقوق بین‌الملل بررسیش می‌کنن پرواز شماره‌ی 103 پان امریکن پروازی بود که از فرودگاه هیتروی لندن بلند شد مقصدش هم فرودگاه جان اف کندی ایالات متحده بود این پرواز در آسمان توسط بمبی لیبیایی منفجر شد


audio: r56Oqr7kndU_0217.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و 11 انسان بی‌گناه اسکاتلندی روی زمین کشته شدند دانشجویان حقوق امروز به این سوال باید جواب بدن که کدوم کشور صلاحیت بررسی پرونده‌ی این حادثه رو داره؟ آمریکا؟ انگلیس یا اسکاتلند؟


audio: r56Oqr7kndU_0219.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
ما با این قسمتش کار نداریم ما بحثمون بمبیه که منفجر کرد این پرواز رو بمبی توسط یک بمبگذار لیبیایی درواقع معمر قذافی شروع کرد به خرابکاری در جای جای دنیا جالبه که قذافی بعدا که پشیمون شد که دلایلش هم خواهم گفت الان و شروع کرد به بهبود رابطه‌ش با دنیا مسئولیت این بمبگذاری رو گردن گرفت رسما و عذرخواهی کرد رسما و چه شد حالا که شروع کرد به بهبود رابطه با دنیا؟


audio: r56Oqr7kndU_0221.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وقتی غرب نمیتونه به یه کشور حمله کنه چه می‌کنه؟ به خودمون نگاه کنیم تحریم می‌کنه پس لیبی هم منزوی شد واکنش قذافی چه بود؟ خشونت داخلی بود در 1996 میلادی یک مرتبه ایشون یه‌جا 1200 انسان مخالف خودش رو اعدام کرد اما به نظر می‌رسید این روند ممکن نیست برای قذافی نتیجه دست به اصلاحات زد دیگه مجبور شد


audio: r56Oqr7kndU_0222.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یه‌سری از زندانیان سیاسی آزاد شدن و یه‌سری تغییرات هم در ساختار لیبی به‌وجود اومد اقتصاد کمی آزاد شد و ملت کمی نفس کشیدن این‌ها تغییرات داخلی بود و بخشی از این تغییرات هم مربوط بود به سیاست خارجی


audio: r56Oqr7kndU_0223.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
نقطه‌ی عطف جهان وقتی واقعه‌ی 11 سپتامبر رخ داد قذافی سریع اولین رهبر عربی بود که این اقدام رو محکوم کرد که چه کنه؟ این‌جوری بتونه به جامعه‌ی جهانی برگرده از این فرصت استفاده کنه این‌جا بود که بابت بمبگذاری اون هواپیما هم عذرخواهی کرد عرض کردم پیش از این حالا یه مسئله‌ای هم لیبی داشت که با ایران مشترک بود انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست این مشترک بود آقای قذافی


audio: r56Oqr7kndU_0224.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
سال‌ها بود که داشت تلاش می‌کرد به بمب اتم دست پیدا بکنه و طبیعتا اگه همچین آدمی دست پیدا می‌کرد که داستان بود سازمان ملل هم مثل ایران لیبی رو تحریم کرده بود و ما خوب می‌دونیم که تحریم برای کشوری که اقتصادش بر مبنای صادرات نفته چقدر میتونه کمرشکن باشه به‌هرحال در 2004 میلادی وا داد آقای قذافی و تا پیچ آخر تاسیسات هسته‌ای


audio: r56Oqr7kndU_0225.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و تمام سلاح‌های شیمیایی و کشتار جمعیش رو بار کشتی کرد تحویل آمریکا داد که حسن نیتش رو ثابت کنه و نتیجه چی بود؟ تحریم‌های سیاسی و هسته‌ای برداشته شد ولی خب تحریم‌ها حقوق بشری همچنان سر جاش بود


audio: r56Oqr7kndU_0226.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
یکی که 1200 نفر رو یه‌جا می‌کشه منطقا باید حالا حالاها تحریم بمونه و این بازگشت به دل جامعه‌ی جهانی این وا دادن هم تنها چندسال برای معمر قصه‌ی ما حاشیه‌ی امنیت به بار اورد برای حکومتش برای دیکتاتوریش، برای ظلمش و همه و همه روزگار سختی پیش روی قائد اعظم لیبی بود


audio: r56Oqr7kndU_0227.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
اوضاع جهانی لیبی داشت بهتر می‌شد آمریکا این کشور رو از لیست حامیان تروریسم هم حذف کرده بود و وقتی در 2009 میلادی آقای اوباما در آمریکا به قدرت رسید برای اولین بار از قذافی خواست که آقای پاشو بیا مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کن مشکلی نداره قذافی هم داشت اوضاع رو کم‌کم بهبود می‌داد از اونور و البته که در این چرخش قذافی پسرانش، مخصوصا سیف الاسلام که تو وین درس خونده بود


audio: r56Oqr7kndU_0228.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و علاقه‌مند بود به منطق بازار آزاد بی‌تاثیر نبودن خیلی پدرشون رو هل دادن درنهایت این اصلاحات هنوز تاثیراتش بر زندگی مردمان لیبی رو نشون نداده بود غربی‌ها به قذافی امیدوار بودند اما برای مردمان لیبی این اصلاحات خیلی آروم و محافظه‌کارانه بود به دردشون نمی‌خورد هنوز کمرشون شکسته و خم بود نمی‌تونستن نفس بکشن از گشنگی و بدبختی و ظلم


audio: r56Oqr7kndU_0229.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و دقیقا تو همین احوالات بود یعنی تو همین شرایطی که کم و بیش رابطه‌ی غرب با لیبی بهبود پیدا کرده بود و کم و بیش هم اعتراضاتی در داخل لیبی به آقای قذافی می‌شد که چه اتفاقی افتاد؟


audio: r56Oqr7kndU_0232.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
همه چیز از برخورد ماموران سدمعبر تونس با یک جوان دست فروش به نام محمد بوعزیزی شروع شد ما پیش از این در پادکست مورخ درباره‌ش صحبت کردیم محمد، در اعتراض به ظلم و جور و بدبختی دست به انتحار زد و خودسوزی کرد در میاد شهر خودش رو به آتش کشید و همین اقدام بغض فروخورده‌ی مردمان تونس


audio: r56Oqr7kndU_0233.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
از فساد و ظلم و ستم دستگاه بن علی دیکتاتور این کشور رو ترکوند و ظرف مدت کوتاهی اعتراضات گسترده نسخه‌ی حکومت بن علی رو با جاش پیچید گریه و فریاد تونسی‌ها حالا بغض کهنه‌ی سایر ملت‌های عرب منطقه رو هم منفجر کرد و نتیجه بعد از تونس نوبت مصر و حسنی مبارک دیکتاتور این کشور بود که به دست مردم کله‌پا شد


audio: r56Oqr7kndU_0238.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
در بسیاری از شهرهای کشورهای عربی غرب آسیا به گوش می‌رسید مردمان کشورهای عرب سقوط دیکتاتورها رو هدف گرفته بودند و خب بعد از همه‌ی این توضیحات خوب میدونیم حالا یکی از مخوف‌ترین دیکتاتورهای عرب در اون زمان کی بود؟ معمر قذافی بود و نتیجه بسیار سریع موج بهار عربی رسید به لیبی


audio: r56Oqr7kndU_0239.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وقتی قذافی در حال دادن وعده‌های پوچ بود معترضان داشتند کلانتری‌های لیبی رو آتش می‌زدند وقتی قذافی خواست با مشت آهنین جواب اعتراضات رو بده و دستور شلیک به معترضان رو صادر کرد و ده‌ها نفر رو کشت باز هم معترضان عقب نکشیدند اینترنت و اس‌ام‌اس و موبایل و آنتن و همه‌چی قطع شد باز هم فایده نداشت با هر کشته


audio: r56Oqr7kndU_0240.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
مردمان لیبی خشمگین‌تر می‌شدند انگار انگار ترسی که برای سال‌ها یکی از ویژگی‌های زندگی لیبیایی‌ها شده بود حالا جاش رو داده بود به خشم اما وقتی اعتراض خیابانی و سرکوبش توسط نیروی انتظامی تبدیل شد به جنگ داخلی تمام عیار به نظر می‌رسید حالا ارتش تحت فرمان‌دهی قذافی دست بالا رو داره زورش بیشتره امکانات بیشتری داره قذافی تونست به سرعت


audio: r56Oqr7kndU_0241.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
شرق لیبی رو با ارتش البته آروم کنه به خاک و خون بکشه و حالا قصد داشت چه کنه؟ بره سراغ یکی از کانون‌ها اصلی این شورش و اعتراض، کجا؟ شهر بنغازی


audio: r56Oqr7kndU_0242.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
با سرکوب بنغازی قذافی می‌تونست ورق بازی رو به شکل کامل برای خودش برگردونه و حل و فصل کنه داستان رو ولی خب تمام امتیازاتی که به غرب داده بود معمر قذافی نتونست این بار و در این جنگ حمایت غربی‌ها رو براش به ارمغان بیاره جهان غرب تصمیم گرفت طرف معترضان بایسته سمت درست تاریخ و چه کرد؟


audio: r56Oqr7kndU_0244.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
پروژه‌ی بنغازی کردن ایران این عبارت رو احتمالا شنیدین در سال‌ها اخیر این عبارت سال‌هاست در هر دوره‌ی اعتراضات عمومی در کشورمون شنیده میشه معمولا درواقع مخالفان اعتراضات به حامیان اعتراضات این اتهام رو میزنن که آقاجان شما می‌خواید از غرب بخواید که منطقه‌ای از ایران رو بکنه بنغازی و جنگ راه بندازید و البته که چهره‌های اپوزیسیون هم معمولا همواره این مسئله رو رد کردن اما


audio: r56Oqr7kndU_0246.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
بنغازی کردن دقیقا همون کاری‌ست که سازمان ملل در لیبی و در هفدهم مارس 2012 میلادی کرد شورای امنیت سازمان ملل یه ایجاد یک منطقه‌ی پرواز ممنوع در لیبی رای داد و اجازه‌ی استفاده از اقدامات نظامی برای دفاع از مخالفان قذافی رو صادر کرد و با مدیریت ایالات متحده‌ی آمریکا انگلیس، فرانسه و ناتو مامور اقدام نظامی شدند در لیبی


audio: r56Oqr7kndU_0249.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
پایتخت یعنی طرابلس توسط مردم فتح شده بوده و نتیجه قذافی و خانواده‌ش فرار کردند به سمت زادگاهشون تو صحرا به سمت سرت


audio: r56Oqr7kndU_0251.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
شورشیان عصبانی ول‌کن نبودند اون‌ها هم شبیه به رهبرشون شدند بدون رعایت حقوق بشر اصول حقوق بشر سرت رو با خاک یکسان کردند شورشیان چرا یکسان کردند؟ دنبال پدر ملت بودند که پدرش رو دربیارن قائد اعظم رو با این حال دستشون به معمر قذافی نرسید قذافی حالا کجا بود؟ که دستشون نرسید شورشیان به ایشون


audio: r56Oqr7kndU_0253.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
وقتی شورشیان داشتند سرت رو نابود می‌کردند قذافی تو همون شهر بود ولی مخفی شده بود دقیقا شرایطش این بود که با ماکارونی و برنجی که از خرابه‌ها پیدا می‌شد و یواشکی به دستش می‌رسید زنده موند ایشون توی اون دوران، تو اون مخفیگاه و تمام تلاشش رو کرد که از دید مخالفانش مخفی بمونه معمر قذافی‌ای که حرمسرا داشت برای خودش محافظان آمازون داشت


audio: r56Oqr7kndU_0257.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
طبیعتا نمی‌تونست خیلی توی سرت بمونه آقای قذافی پس چه کرد؟ تصمیم گرفت از این شهر فرار کنه و تو همین فرار بود که کاروانش توسط نیروهای ناتو شناسایی شد و این کاروان داشت از روی یک پل رد میشد که ناتو بمباران کرد و پای معمر قذافی این‌جا مجروح شد قذافی کشون کشون خودش رو برد تو یک لوله‌ی فاصلاب و اون‌جا مخفی شد تاریخ رو ببینیم


audio: r56Oqr7kndU_0258.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
فاضلاب هم او رو نجات نداد نیروهای شورشی بو کشیدند و به سرعت از راه رسیدند و به بدترین شکل ممکن دیکتاتور کشورشون رو از تو فاضلاب بیرون کشیدند و چه کردند؟ قذافی 60ساله تقاضای رحم کرد اما پاسخ جوانان خشمگین وطن چه بود؟ کتک، آزار جنسی اماله‌ی چوب به آقای معمر قذافی و درنهایت، جوانی از جوانان میهن از میان جمعیت سربرآورد


audio: r56Oqr7kndU_0259.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
و با شلیک یک گلوله بر داستان زندگی دیکتاتور لیبی معمر قذافی نقطه‌ای گذاشت و گل عمر او را سپرد به دست گلچین روزگار


audio: r56Oqr7kndU_0260.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
برای روزها مردمان میومدن به سرت تا با جسد پوسیده‌ی قذافی و یکی از پسرانش عکس یادگاری بگیرند درنهایت هم وسط یکی از بیابون‌های لیبی و در 25 اکتبر 2011 میلادی بقایای دیکتاتور به خاک سپرده شد مردی که معتقد بود از تبار پیامبر اسلامه پدر اعرابه و رهبر آفریقا


audio: r56Oqr7kndU_0263.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
این دقیقا اتفاقی بود که برای معمر قذافی افتاد و اینه تاریخ و تکرارش و تغییر مدامش حتی برای کسی مثل قذافی که طناب ظلمش از کلفتی پاره شد وقتی مردمان لیبی داشتند پایان دادن به عمر دیکتاتورشون رو جشن می‌گرفتند اعتقاد داشتند که او یک ظالم واقعی و دشمن مردم است اما حالا و امروز که بیش از یک دهه


audio: r56Oqr7kndU_0264.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
از انقلاب لیبی می‌گذره حالا که هنوز این کشور سامان سیاسی درست درمونی نداره و قبایل مدام با هم در ستیزند و عملا لیبی به یک کشور ملوک‌الطوائفی تبدیل شده بسیاری از لیبیایی‌ها میگن خدا پدر کفن دزد سابق رو بیامرزه قذافی خدماتی هم داشت صحرا رو سبز کرد لیبی رو هم دوست داشت حالا و امروز بسیاری از مردمان لیبی


audio: r56Oqr7kndU_0265.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
باز هم انگشت اتهامشون به سمت غربه و میگن اگر شما نبودید اگر نبود فشارهای شما غربی‌ها معمر ما انقدر ظالم نمی‌شد و سوال


audio: r56Oqr7kndU_0269.opus
source: youtube
source_id: r56Oqr7kndU
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن این‌که در ادامه با افتخار خواهیم دید ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان مخاطبان خوش قلب مهرورزان به تیم مورخ رو تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپرم و می‌بینمتون


audio: 1RTFMPYSG6M_0002.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
این جمله شاید غرورآفرین‌ترین جمله‌ای باشه که تو تموم این سال‌ها از رادیو شنیدیم جملاتی که هنوز بعد از چهل سال احساسات آدمی رو به بازی می‌گیره اما سوال خرمشهر کجاست؟ چه اهمیت استراتژیکی داره و از کجا به کجا رسیده؟ خونین‌شهر ما در این قسمت از مورخ و در دقایق آتی درباره‌ی خرمشهر سخن خواهیم گفت و اون رو با افتخار


audio: 1RTFMPYSG6M_0003.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
تقدیم می‌کنیم به مردمان خرمشهر در تمام طول تاریخ و به تمام اون‌هایی که سی و چهار روز در خرمشهر جنگیدند اما اسم بسیاریشون رو نمی‌دونیم درسته اسم بسیاریشون رو نمی‌دونیم اما حتما معنای اسمشون شرفه حماسه است ایثاره میهنه ایرانه سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: 1RTFMPYSG6M_0004.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم اول کتاب نکته‌های تاریخ اثر جعفر شیرعلی‌نیا دوم کتاب دا اثر سیده زهرا حسینی سوم کتاب آخرین شب خرمشهر خاطرات سرهنگ عراقی کامل جابر و چهارم کتاب دوهزار سال تاریخ خرمشهر از خاراکس تا برآمدن آل بو چاسب اثر یاسر خلفی


audio: 1RTFMPYSG6M_0005.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و اینجا یادآوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو با هم خواهیم دید حالا بریم در دل تاریخ


audio: 1RTFMPYSG6M_0006.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
تاریخ رو به عقب برگردیم و ببینیم خرمشهر کجای تاریخ بشر شروع شده و نقش آفرینی خرمشهر در واقع آغاز شده این شهر کنار دو رود پرآب و خروشان اروند و کارون قرار داره جایی که از هزاران سال پیش از این هم محل مناسبی برای زندگی بوده و البته محل مناسبی برای تجارت خاراکس قدیمی‌ترین نامیست که این منطقه داشته


audio: 1RTFMPYSG6M_0007.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
یک نام یونانی، یونان باستان که نشون میده این منطقه عجیب قدمتی داره واقعا از چه عصری صحبت می‌کنیم؟ دو قرن قبل از ظهور مسیح خاراکس یک بندر بسیار آباد بوده که البته در زمان اسکندر و با حمله‌ی ایادی این مقدونیایی قدر قدرت با جاش اون زمان از بین میره و این اولین یکسان شدن با خاک تاریخ خرمشهر بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0008.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
زمانی که تاریخ رو جلوتر بیایم می‌بینیم که روی خرابه‌های خاراکس در ادامه یک روستا بنا میشه به نام بیان همین امروز هم ما روستایی تاریخی با این نام داریم که حاشیه‌ی غربی رود کارون قرار داره این روستای بیان برای صدها سال جماعتی رو تو خودش جا داده بود تا این که حدود دویست سال قبل یکی از طایفه‌های بزرگ عرب


audio: 1RTFMPYSG6M_0009.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
از تیره‌ی بنی کعب به نام آل بو کاسب یا در واقع آل بو چاسپ میان در این منطقه ساکن میشن و به مرور اسم کوت محمره و بعدها محمره‌ی خالی رو به عنوان اسم اون منطقه در کتب تاریخی حالا ما می‌بینیم در ادامه تغییر می‌کنه این نام به خرمشهر، کی؟ حدود صد سال پیش و هنوز که هنوزه بسیاری از اهالی اونجا شهرشون رو به همون نام قدیمی می‌شناسن


audio: 1RTFMPYSG6M_0011.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
زمانی که بندر محمره پایه گذاری میشه اون رو بندر بصره حسابی رونق داشته یک مرکز تجاری مهم بوده اما محمره همون ابتدای کار به سرعت میشه رقیب اصلی بصره خیلی زود هم طبعا حسادت بصره‌ای‌ها رو تحریک می‌کنه یه جورایی هر دو شهر رقابت داشتن که کدومشون بزرگترین بندر تجاری خلیج فارسه؟ و همین حسادت باعث میشه زمانی که عراق فعلی زیر سلطه‌ی ترک‌های عثمانی بوده


audio: 1RTFMPYSG6M_0012.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
علی رضا پاشا حاکم وقت بغداد به محمره حمله کنه، خرمشهر امروزی و این شهر رو بیاد یک بار دیگه از بین ببره از کی صحبت می‌کنیم؟ 1216 خورشیدی زمانی که محمدشاه قاجار حمله کرده بود به هرات که چه کنه؟ اون قسمت تاریخی ایران رو دوباره به وطن برگردونه طبعا می‌دونین در تاریخ، نتونست، انگلیس‌ها نذاشتن همین نتونستن محمدشاه قاجار یه فضایی رو برای علی رضا پاشا فراهم کرد


audio: 1RTFMPYSG6M_0013.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
که بیاد با اشاره و هماهنگی انگلیس‌ها حمله کنه به محمره از فرصت استفاده بکنه اما موفق نشد مردم محمره اون زمان مقاومت کردند نتیجه؟ یک سال بعد دوباره علی رضا پاشا حمله می‌کنه در 1217 خورشیدی و این بار مقاومت جواب نمی‌ده این بار این بندر زیبا یک بار دیگه در تاریخش با خاک یکسان میشه این بار دوم


audio: 1RTFMPYSG6M_0014.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
حالا سوال مطرح کنیم چطور شد که محمره، خرمشهر امروزی تبدیل شد به پاره‌ی تن ایران زمین؟ این اتفاق برمیگرده به دوره‌ی محمدشاه قاجار و امیرکبیر امیرکبیر به می‌دانید که خدمات زیادی به ایران داشته بعضی از این خدمات اصلا دیده نشده تو اون دوره عثمانی‌ها بسیار چشم طمع داشتند به محمره یه نکته رو هم این‌جا اضافه کنم اگر ما این‌جا میگیم محمره به خاطر اینه که اون زمان اسم رسمی و غیر رسمی شهر همین محمره بوده


audio: 1RTFMPYSG6M_0015.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
متاسفانه امروز هستند بسیاری که فکر می‌کنن این اسم یعنی محمره توسط صدام حسین روی خرمشهر گذاشته شده کاملا اشتباهه پیشنهاد می‌کنم تاریخ بخوانیم و بدانیم این اسم محمره بسیار قدیمی‌تر از صدام و هفت جد و آبادشه حتی ملک الشعرای بهار تو یکی از قصایدش میگه که در کشتزار سبز گل سرخ بشکفید ز اسپیدرود تا لب رود محمره


audio: 1RTFMPYSG6M_0016.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خب گفتیم امپراتوری عثمانی 1217 خورشیدی مجددا حمله کرد به محمره و شهر رو با خاک یکسان کرد در واقع امپراتوری عثمانی همواره روی آبادان ما و البته محمره ادعای مالکیت داشت اون زمان و بالاخره در دوره‌ی ناصرالدینشاه قاجار این دو شهر رو اومد اشغال نظامی کرد، چه گفت؟ وایساد گفت اینا باید جزیی از ایالت عراق باشد عراقی که مال عثمانی‌هاست


audio: 1RTFMPYSG6M_0017.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
روی این ایالت عراق تاکید می‌کنم نازک شیم کشوری به نام عراق وجود نداشته عراق امروزی یکی از ایالت‌های عثمانی بوده در واقع یک استان بوده یک جورایی به هر حال اشغال محمره در این دوران یکی از تلخ‌ترین وقایع تاریخ ماست تاریخ ایران زمین دولت عثمانی در حین اشغال نظامی محمره کشتار عظیمی از مردم عرب ساکنان شهر انجام داد زنان و دختران رو به اسارت گرفت


audio: 1RTFMPYSG6M_0018.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
در بصره آن‌ها را فروخت اتفاقی که بعدها در تاریخ تکرار شد، دیدیم روزی داعش این کار را کرد با زنان و دختران ایزدی به نام دین


audio: 1RTFMPYSG6M_0019.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
واکنش ایران چه بود؟ امیرکبیر نخست وزیر ناصرالدین‌شاه به نمایندگی از دولت ایران رفت برای مذاکره با امپراتوری عثمانی هدف چه بود؟ باز پس گرفتن محمره و آبادان توی این مذاکرات قرار شد خود قبایل عرب تصمیم بگیرند که در کدام جغرافیا زندگی کنند؟ اما برخلاف انتظار ترک‌های عثمانی شیوخ عرب ایران زمین رو انتخاب می‌کنن و از اون زمان تا زمانی که صدام به این شهر حمله کرد


audio: 1RTFMPYSG6M_0020.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
پرچم سه رنگ ایران زمین در محمره به اهتزاز درمیاد از چه سالی صحبت می‌کنیم؟ چه سالی اعراب انتخاب کردند؟ شیوخ عرب و قبایل عرب در اونجا انتخاب کردند جزئی از ایران زمین باشند


audio: 1RTFMPYSG6M_0022.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
عهدنامه‌ای نوشته شد به نام عهدنامه‌ی ارزروم امیرکبیر برای دفع خطر حمله‌ی عثمانی‌ها در ادامه سپاه مرزبانی قدرتمندی رو هم در خرمشهر سازماندهی کرد و این هم یکی دیگه از خدمات بی‌نظیر امیرکبیر برای ایران بزرگ


audio: 1RTFMPYSG6M_0023.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
حالا یه سوالی پیش میاد چرا اعراب دوست داشتند اون زمان ضمیمه‌ی کشور ایران باشند؟ قطعا میتونه دلایل متعددی داشته باشه یکیش ظلم حکومت عثمانی بود که ما به یک مورد اشاره کردیم زنان و دخترانشون رو بردند در بصره فروختند یکی دیگه از دلایل متعدد بحث مذهب بود مذهب شیعه ایران کشور شیعیان بود و نسبت به حکومت عثمانی که دست اهل سنت بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0024.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
قطعا آزادی بیشتری برای شهروندان عرب شیعه به وجود می‌آورد البته این‌ها تنها دو دلیل بود از دلایل متعدد انتخاب قبایل عرب اون زمان


audio: 1RTFMPYSG6M_0025.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
حالا این قرارداد ارزروم اهمیت زیادی داشت از چه نظر؟ این قرارداد شامل یک مقدمه و نه ماده است و به موجب ماده‌ی دومش شهر محمره و بندرش در کنارش جزیره‌ی الخضر که امروز به نام آبادان می‌شناسیم و لنگرگاه این بندر و اراضی واقع در بخش شرقی و سمت چپ اروندرود تحت تصرف عشایر تابع دولت ایران خواهد بود و دولت عثمانی هم این مسئله رو به رسمیت میشناخت


audio: 1RTFMPYSG6M_0026.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
طبق همین قرارداد بند دوم نکته‌ی جالب این که آبادان جزیره نیست در واقع یک شبه جزیره است اما در قرارداد ارزروم به عنوان یک جزیره از اون یاد شده


audio: 1RTFMPYSG6M_0027.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
کمی از ساکنان این منطقه صحبت کنیم همونطور که پیش از این گفتیم شیوخ عرب در اون دوره بسیار نفوذ داشتند این نفود به مرور تقویت هم میشه تا میرسیم به فردی به نام شیخ خزعل این آدم با قتل برادرش میشه رهبر عشایر عرب و پایتختش کجاست؟ بله همون محمره‌ی داستان ما شیخ خزعل زمان جنگ جهانی علیه عثمانی فعالیت‌های زیادی داشت و البته رابطه‌ی بسیار خوبی با انگلیس‌ها برقرار کرد


audio: 1RTFMPYSG6M_0028.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
بعد از جنگ جهانی قدرتش با حمایت بریتانیا بیشتر هم شد و این زمان زمانیست که رضاخان به قدرت رسیده در ایران زمین و دوست داره چه کنه؟ قدرتش رو به همه جای ایران گسترش بده و ایران رو تبدیل بکنه به یک کشور متحد رضاخان شیخ خزعل که نماینده مجلس موسسان بود در دوران پهلوی از محمره در واقع نماینده بود این آدم اون زمان میگه من مشروطه خواهم به آقای مدرسه تلگراف میزنه


audio: 1RTFMPYSG6M_0029.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و با رئیس طوایف لر هم متحد میشه و شروع میکنه داستان درست کردن علیه کی؟ علیه رضاخان اون ور رضاخان چه میکنه؟ طبعا قاطی می‌کنه و کل کل این دو بالا می‌گیره نهایتا شیخ خزعل بهش میگه که آقا بیا یه کار کنیم بیا یکی از دخترای ما رو بگیر یه ازدواجی صورت بگیره فامیل شیم دوست شیم تموم شه بره اختلافامون تموم شه رضا خان نخست‌وزیر هم میگه عه! ردیفه پا میشه میره خوزستان و میگیره، کیو میگیره؟ دختر شیخ خزعل رو خیر


audio: 1RTFMPYSG6M_0030.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خود شیخ خزعل رو می‌گیره می‌گیره میاردش تهران و بعد هم شما به می‌دانید در تاریخ می‌کنه سرشو زیر آب، پیش از این در مورخ مفصل گفتیم از این اتفاقات پیشنهاد می‌کنم ببینید قسمت اقتصاد رضاشاهی رو از پادکست مورخ بسیار مکمل خوبیست اینم تو پرانتز اضافه کنم ظاهرا یکی از نیروهای رضاشاه معروف به شیش انگشتی که تو سریال هزاردستان هم بهش اشاره شده مسئول قتل همین آقای شیخ خزعله


audio: 1RTFMPYSG6M_0031.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و باز اینم یادآوری کنم ما هزاردستان رو در کانال سینما مورخ مفصل ازش صحبت کردیم علاقه‌مند بودید اون کانال رو هم پیگیری بفرمایید اونجا از تاریخ سینما می‌گیم به هر حال این اتفاق باعث افزایش محبوبیت رضاشاه پهلوی میشه و اگر تاریخ هم جلوتر بیایم زمانی که رضاشاه دوباره میشه رضاخان استعفا میده از سلطنت به زور همین آقای شیش انگشتی به اتهام قتل شیخ خزعل میفته زندان


audio: 1RTFMPYSG6M_0032.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
ادامه بدیم تاریخ خرمشهر رو زمانی که رضاخان به قدرت میرسه دوران اوج خرمشهر شروع میشه تو دوره‌ی رضاشاه پهلوی اسم این شهر میشه خرمشهر البته رضاشاه پهلوی چند شهر دیگه رو هم اسماشونو عوض می‌کنه مثلا قمشه میشه شهرضا و دهکرد هم میشه شهرکرد یا ارومیه میشه رضاییه به این ترتیبه که محمره هم تبدیل میشه به خرمشهر در واقع رضاشاه پهلوی طبق اون پلن ملت‌سازیش


audio: 1RTFMPYSG6M_0033.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
تبدیل کردن ایران به یک ایران متحد سعی میکرد اسمایی که به زبان‌های دیگر ایران بود با یک اسم فارسی جایگزین کنه حالا چقدر این کار درست بود یا غلظ؟ بحث دیگری‌ست موضوع بحث ما نیست و قضاوتش هم با شماست به‌هرحال محمره شد خرمشهر اینجای تاریخ خرمشهری که در دوران پهلوی اول بسیار پیشرفت کرد، چرا؟ میان می‌بینن چقدر موقعیت خرمشهر خوبه فاصله‌ی خرمشهر جدید تا تهران


audio: 1RTFMPYSG6M_0034.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
کمترین فاصله‌ی یک بندر جنوبی‌ست تا تهران که پایتخته و همین باعث میشه خرمشهر بسیار پیشرفت کنه این شهر تبدیل میشه به یک بندر بین‌المللی از همون زمان و به دستور رضاشاه پهلوی تبدیل میشه به یکی از مهم‌ترین نقاط ایران زمین خرمشهر نماد پیشرفت تجارت دریایی ایران زمین بود همون زمان تا زمانی که شما به می‌دانید


audio: 1RTFMPYSG6M_0035.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
با پایان جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی عراق میشه یک کشور مستقل حالا دیگه ایالتی نبود از پادشاهی عثمانی تبدیل میشه به یک کشور مستقل تحت حکومت پادشاهی خاندان هاشمی اما بعد از جنگ جهانی دوم و در دهه‌ی سی خورشیدی که مصادف میشه با دهه‌ی پنجاه میلادی داستان عراق عوض میشه دعوا بر سر خرمشهر هم وارد فاز جدیدی میشه


audio: 1RTFMPYSG6M_0036.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
بیایم 1336 هجری شمسی مصادف با 1958 میلادی تو عراق یک کودتا شکل می‌گیره که امروز یه سریا بهش میگن انقلاب البته ما در قسمت مربوط به صدام حسین مفصل از این اتفاق صحبت کردیم در پادکست مورخ مکمل خوبی‌ست پیشنهاد می‌کنم ببینید بشنوید به هر حال در این کودتا یا انقلاب عبدالکریم قاسم ریاست ستاد ارتش عراق که گرایش‌های ناسیونالیستی


audio: 1RTFMPYSG6M_0037.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و سوسیالیستی و البته فاشیستی داشت رژیم پادشاهی سلسله هاشمیان رو سرنگون می‌کنه خودش میشه نخست وزیر عراق و یکی از اولین اقداماتش حالا چی بود این آدم؟ اون عهدنامه‌ی ارزروم رو باطل می‌کنه و ادعا می‌کنه که آقا خرمشهر ، آبادان و البته کویت باید جزئی از خاک عراق باشد تاریخ هم تکرار میشه همین روزهاست که امارات ادعای جزایر سه گانه‌ی ما رو داره


audio: 1RTFMPYSG6M_0040.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و این بار عبدالسلام عارف قدرت رو در دست می‌گیره این بنده خدا هم البته کمی بعد تو یک حادثه هوایی مشکوک می‌میره و بهتره بگیم کشته میشه و برادر و همرزمش عبدالرحمن عارف جانشینش میشه گرچه ایشون هم زیاد دووم نمیاره دوباره کودتا میشه البته یک کودتای بدون خونریزی ایشون برکنار میشه و یکی از رهبران این کودتای جدید


audio: 1RTFMPYSG6M_0041.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
تا سال‌ها به عنوان شرورترین چهره‌ی خاورمیانه شناخته میشه در تاریخ زخم‌های این رهبری که ازش صحبت می‌کنیم هنوز که هنوزه بر تن ایران زمین مشخص و عیانه از کی صحبت می‌کنیم؟ شما بفرمایید صدام حسین او حالا به قدرت رسیده بود و چشم طمع به ایران زمین داشت


audio: 1RTFMPYSG6M_0042.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اختلافات مرزی عراق و ایران تا موعد انقلاب بهمن 1357 ادامه داشت اما خیلی جدی نبود با وقوع انقلاب صدام هم شروع کرد به اذیت کردن مثلا گروه‌های ناسیونالیست عرب رو تحریک می‌کرد که با بمب‌گذاری و خرابکاری برن تو کار انقلاب شاید سریال خاک سرخ حاتمی‌کیا یکی از تصاویر سینمایی‌ایست که از اون روزها در ذهن ما باقی‌ست توی سریال خاک سرخ به این تحرکات اشاره شده


audio: 1RTFMPYSG6M_0043.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
گرچه اشکالاتی هم داره، مثال بزنیم زمانی که به داستان اشغال خرمشهر تو جنگ برسیم خرمشهری‌ها سی و چهار روز جلوی ارتش صدام مقاومت می‌کنند اما توی این سریال این سی و چهار روز خوب دیده نمی‌شه توی روایت‌ها دوگانه‌های عجیبی از عشق روایت میشه عشق به خدا، عشق به میهن، عشق به انسان‌ها افرادی که همسر و معشوقه‌شون رو از دست دادند زنانی که با دست خالی جنگیدند


audio: 1RTFMPYSG6M_0044.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
مردمان با غیرت خرمشهر عجیب مردمانی‌اند روایتی هست که یک فرمانده‌ی ارتش میره می‌بینه زن‌هایی نشستن میوه می‌خورن ازشون می‌پرسه چرا نرفتید؟ میگن ما ماندیم برای مقاومت اون فرمانده تعریف می‌کنه میگه دیدم این شیرزنان فقط نان خشک و خرما دارند و چند کوکتل مولوتوف با همین وسایل به نبرد قوی‌ترین ارتش نیروی زمینی خاورمیانه رفته بودند


audio: 1RTFMPYSG6M_0045.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
شیرزنان خرمشهری پیشنهاد میکنم اگر دوست دارید از این روزها بیشتر بدانید و پی ببریم به غیرت مردمان جنوب و خرمشهر گتاب دا نوشته‌ی سیده زهرا حسینی رو با هم بخونیم بسیار توصیف خوبی کرده این نویسنده از اون روزهای خرمشهر


audio: 1RTFMPYSG6M_0046.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اشاره به این نکته واقعا ضروریه که صدام رسما در تیرماه 1358 رئیس جمهور عراق شد و رئیس جمهور شدنش هم البته داستان داشت ما در قسمت صدام حسین مفصل گفتیم حتما به نظرم ببینید بشنوید خلاصه‌ش چیه؟ این اومد فشار آورد به احمد حسن البکر که با همدیگه کودتا کرده بودند بهش گفت استعفا بده استعفا داد، خودش شد رئیس جمهور و همون اول چند تا از منتقدان خودش تو حزب بعث رو


audio: 1RTFMPYSG6M_0047.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
وسط نشست سراسری حزب برد تیربارون کرد گرچه قبل از این که رئیس جمهور بشه صدام حسین بسیار نفوذ داشت ما جزئیاتش رو گفتیم در اون قسمت مکمل خوبی‌ست ببینید و بشنوید


audio: 1RTFMPYSG6M_0048.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
برگردیم به خرمشهر بعد از انقلاب ایران، 1357 گروه‌های متعددی از اعراب در خرمشهر شکل می‌گیره مثلا ستاد رزمندگان خلق عرب تشکیل میشه که این گروه میره کنسولگری آمریکا در خرمشهر رو اصلا تصرف می‌کنه در واقع قدرت در شهر خرمشهر از 1358 تا اشغال عراق بین دو گروه تقسیم شده بود یک، جبهه‌ی انقلاب که پاسداران انقلاب اسلامی بودند و فرمانده‌شون هم محمد جهان‌آرا بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0049.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
و گروه مقابل کیا بودن؟ جبهه‌ی خلق عرب که بین قابل عرب طرفدار زیاد داشتند این گروه‌ها خواسته‌های متفاوتی هم داشتند


audio: 1RTFMPYSG6M_0051.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اون زمان دنبال جدایی از ایران بودن و قصدشون تشکیل یک کشور مستقل عربی بوده اما واقعا این روایات درست نیست اکثریت این گروه‌ها همچین چیزی رو نمی‌خواستن باز عرض می‌کنم، اکثریتشون اون‌ها هدفشون مسائل دیگری بود، مثال بزنیم می‌گفتن مثلا در مدارس زبان رسمی عربی باشه ما قبایل عربیم یا می‌گفتن مقامات استان از اعراب باید انتخاب بشن اکثریت اینجا قبایل عربن


audio: 1RTFMPYSG6M_0052.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
گرچه همه‌ی گروه‌ها عرض می‌کنم همسو نبودن اما اصلی‌ترین صداهایی که شنیده میشد مسائلی بود از همین دست که بنده عرض کردم


audio: 1RTFMPYSG6M_0053.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
به مرور این درگیری‌ها بیشتر میشه چند بار مقامات دولتی مثل آقای بازرگان، آیت‌آلله خامنه‌ای به اونجا سفر می‌کنن و یکی دو باری هم نمایندگان این گروه‌ها میان تهران اما در نهایت تنش مدام بالا و بالاتر میره در ادامه از تهران دستور خلع سلاح می‌رسه اما این دستور هم نمی‌تونه سطح تنش رو کم کنه در نهایت این مسائل منتهی به درگیری نظامی میشه پرانتز عرض کنم، رهبر گروه‌های عربی یک روحانی بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0054.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
به نام آیت‌الله شبیر خاقانی که به شدت به آیت‌الله خمینی و آیت‌الله طالقانی علاقه داشت ایشون اما بعضی مورخان معتقدند به خاطر تیمسار احمد مدنی استاندار وقت خوزستان که گرایش‌های شدید ناسیونالیستی داشت گروه‌های عرب مدام تحریک می‌شدن و اقدامات تندتری انجام می‌دادن مثلا همین آقای مدنی استاندار خوزستان با تدریس زبان عربی در مدارس مخالف بود می‌گفت زبان عربی رو تو خانواده برید یاد بگیرید


audio: 1RTFMPYSG6M_0055.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
تو مدرسه باید چیزی یاد بگیرید که هم به وحدت ملی کمک کنه هم بچه که بزرگ شد بتونه گلیمشو از آب بکشه بیرون نظر ایشون بوده باید فارسی صحبت کنید حالا از این آقای مدنی اگه بخوایم بیشتر بدونیم باید این‌ها رو گفت که ایشون از چهره‌های مهم جبهه‌ی ملی ایران بود یکی از رقبای جدی بنی‌صدر بود اصلا برای ریاست جمهوری در ادامه از کرمان کاندیدای مجلس میشه رای میاره و وارد مجلس میشه اما نماینده‌ها اعتبارنامه‌شو رد می‌کنن


audio: 1RTFMPYSG6M_0056.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
شاید هم به خاطر جبهه‌ملی‌چی بودنش باشه به هر حال قضاوتش با شما و بعد هم ایشون مهاجرت می‌کنه به آمریکا و سال‌ها رهبری جبهه‌ی ملی رو از خارج از ایران بر عهده داشته به هر حال این آدم انسان مهمی بوده در سیاست ایران و تاریخ ایران و البته به جد مخالف خواسته‌های قومی اعراب خوزستان بوده ایشون آقای تیمسار احمد مدنی


audio: 1RTFMPYSG6M_0058.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
از درگیری‌ها بیشتر صحبت کنیم، کمی روی این مسئله نازک شیم یکی از این درگیری‌ها و در واقع مشهورترینش درگیری چهارشنبه‌ی سیاه خرمشهره، نهم خرداد 1358 نیروهای انقلابی به رهبری محمد جهان‌آرا با گروه عرب درگیری میشن و بین پنجاه تا هفتاد نفر از طرفین در این درگیری‌ها کشته میشن داستان چی بوده حالا؟ محمد جهان‌آرا بعدا تعریف می‌کنه که درگیری‌ها از چهار صبح شروع شد


audio: 1RTFMPYSG6M_0059.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اول یه ماشین سفیدرنگ اومد سمت مسجد جامع خرمشهر و بعد از شلیک چند تیر و پرتاب کوکتل مولوتوف فرار کرد در ادامه عوامل گروه‌های مختلف ناسیونالیست عرب وارد شهر شدند و سنگربندی کردند بیشتر اون‌ها عشایر بودند و اطراف شهر زندگی می‌کردند چند تا پمپ بنزین و ساختمون دولتی به آتش کشیده شد و این‌ها شروع ماجرا بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0060.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
حالا اون سمت گروه‌های عرب میگن اصلا این روایات وجود نداره جعلیه اون ماشین سفیدی که میگن چهار صبح اومد هیچ ربطی به ما نداشت شروع کننده‌ی داستان ما نبودیم و ما از خود دفاع کردیم نتیجه اما کشته شدن هم‌وطن به دست هم‌وطن


audio: 1RTFMPYSG6M_0061.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی جالبو این‌جا بهش اشاره کنیم توی این درگیری‌ها روحانیون تهران خیلی مشکلی با عرب‌های ایرانی نداشتند و اتفاقا نیروهای مترقی‌تر مثل همون احمد مدنی، تیمسار مدنی اون‌ها بودن که حاضر نبودن زیر بار خواسته‌های قومی برن شاید به همین جهته که محاسبات طرف عراقی غلط از آب دراومد فکر کرد تو خود اینا دعواس، بهترین وقته پاشیم بریم حمله کنیم حال کنیم و حمله کرد فکر می‌کرد زمانی که حمله کنه خیلیا ازش استقبال می‌کنن اما


audio: 1RTFMPYSG6M_0062.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
هیچکس از نیروهای خارجی استقبال نکرد از عرب‌های عراق استقبال نکرد در واقع صدام فکر می‌کرد معترضین عرب در خوزستان ایران آرزوشون جدا شدن از ایرانه اما در عمل دیدیم که این طور نبود بخش زیادی از معترضین عرب خواستار جدایی از ایران نبودند و به محض اولین شلیک از سمت عراق همگی تبدیل شدند به یک ایران


audio: 1RTFMPYSG6M_0063.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
عراق به ایران بعد از انقلاب حمله کرد سی و یکم شهریور 59 و اول مهر 59 اولین گلوله به این شهر زیبا شلیک شد مردم خرمشهر 34 روز مقاومت کردند مقاومتی که واقعا حماسه بود، غیرت بود نیروی زمینی عراق برای شروع پیشروی در خاک ایران به سه دسته تقسیم شد، جبهه شمالی، میانی و جنوبی تمرکز اصلی قوای نظامی عراق در جبهه‌ی جنوبی بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0064.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
کجا بود این جبهه؟ از منطقه‌ی جنوب مهران شروع می‌شد تا آبادان ادامه داشت هدف اولیه‌ی بخش جنوبی ارتش عراق هم تصرف برق‌آسای شهر مرزی خرمشهر و از پس اون آبادان، اهواز، دزفول و سوسنگرد بود با شروع جنگ سه لشکر زرهی و دو لشکر مکانیزه هجوم خودشون رو از چند محور آغاز کردند


audio: 1RTFMPYSG6M_0065.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
به تاریخ نگاه کنیم سه ستون زرهی عراق که برای تصرف خرمشهر اعزام شده بودند با مقاومت ناهماهنگ و خودجوش مردم این شهر مواجه شدند بذارید تکرار کنیم، مقاومت ناهماهنگ و خودجوش سه ستون زرهی عراق در کمین حدود سه هزار غیر نظامی افتادند که با سلاح‌های ناچیز مثل تفنگ ام وان گاراند نارنجک، کوکتل مولوتوف، این جور چیزها فقط


audio: 1RTFMPYSG6M_0066.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
در واقع با دست خالی در مقابل متجاوز تجاوز ارتش عراق، مقاومت کردند بیشتر نیروهای مقاومت خرمشهر با وجود آموزش نظامی ناچیز انگیزه‌ی بسیار زیادی داشتند برای جنگیدن این نیروها موفق شدند جلوی پیشرفت سریع ارتش عراق رو بگیرند و عراق در واقع تو همون مرحله‌ی اول جنگ تو رسیدن به اهدافش ناکام موند درگیر یک نبرد خانه به خانه در کوچه‌های خرمشهر شد


audio: 1RTFMPYSG6M_0068.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
در نهایت عراق مجبور شد نیروهای تازه نفس لشکر یازده پیاده‌ی خودش رو به نیروهای محاصره کننده‌ی درگیر در خرمشهر اضافه کنه با اضافه شدن این‌ها خرمشهر سقوط می‌کنه و دست عراقیا میفته بعد از سقوط شهر مطبوعات عراقی نوشتند محمره سرزمین اجدادی ماست و عراق آن را برای ابد پس گرفت به این دقت کنیم، صدام حسین برای اشغال خرمشهر


audio: 1RTFMPYSG6M_0069.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اول کلا دو تا گردان فرستاده بود اما با مقاومت ایرانیان، مردمان خرمشهر مجبور شد بیش از دو لشکر اضافه کنه در نهایت پل خرمشهر روز دوم آبان 59 مسدود شد و ورود و خروج به این شهر، غیر ممکن شهر دست عراقیا بود عراق این روز رو روز تصرف خرمشهر می‌دونست در حالی که مقاومت نیروهای ایرانی ادامه داشت و دشمن نتونسته بود به تمام شهر مسلط بشه


audio: 1RTFMPYSG6M_0070.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
در نهایت به‌هرحال بعد از سی و چهار روز شهر سقوط کرد گفته میشه هفت هزار مدافع ایرانی و هفت هزار مهاجم عراقی در جریان این نبرد، در جریان این مقاومت و هجوم جون خودشون رو از دست دادند یاد شهدای خرمشهر


audio: 1RTFMPYSG6M_0071.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
سرهنگ آزاده ابوالحسن ایزدجو یکی از افسران ایرانی که در خرمشهر مقاومت می‌کرد روز سقوط این شهر رو این‌طور توصیف می‌کنه میگه اگرچه هیچکدام از مدافعان اعم از ارتشی و سپاهی و نیروهای مردمی در دفاع از شهر کوتاهی و قصور نکرده بودند اما با وجود این همه احساس شرمندگی و گناه می‌کردیم هیچکس دل و دماغ برگشتن به تهران رو نداشت


audio: 1RTFMPYSG6M_0072.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خبر بازگشت به تهران هیچ‌کسو خوشحال نکرد، چرا؟ چون با خاطره‌ی بسیار بدی جبهه‌ی جنگ اون روز رو داشتیم ترک می‌کردیم


audio: 1RTFMPYSG6M_0073.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
این از روایت یکی از ایرانیان از روز سقوط خرمشهر اما اجازه بدید بریم اون ور داستان ببینیم عراقی‌ها چه حسی داشتند و چه کردند؟ روز تصاحب سرهنگ عبدالعزیز قادر السامرایی فرمانده‌ی تیپ 802 حزب بعث روایت خودش رو از روزهای اشغال خرمشهر اینجوری تعریف می‌کنه میگه من به عنوان فرمانده‌ی گردان در شهر خرمشهر مستقر بودم در روزهای اول اشغال این شهر، همراه سربازانم


audio: 1RTFMPYSG6M_0074.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
دست به غارتگری و چپاول اموال مردم زدیم و خودروها و کامیون‌های گردان رو برای انتقال اموال غارت شده به کار گرفتیم از یه سرباز خواستم بره اطلاع بده کامیون‌ها رو بیاره و بعد از تمام سربازها خواستم یخچال‌ها تلویزیون‌ها اثاث ارزشمند مردمان اون شهر رو جمع کنند بار کامیون‌ها کنند و همه‌ی اون‌ها رو فرستادم بصره بله


audio: 1RTFMPYSG6M_0075.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
این روایت فرمانده‌ی بعثی بود روزی حمله کردند، زنان و دختران خرمشهر رو اسیر کردند و در بصره فروختند تاریخ تکرار شده این بار لوازم و زندگی آنان را جمع کردند چپاول کردند و باز در بصره فروختند


audio: 1RTFMPYSG6M_0076.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
روایت روزهای سیاه خرمشهر بسیار زیاده زمان به ما اجازه نمیده، البته حالمون هم چند روز میشه از اون لحظات و اتفاقات صحبت کرد از کدوم قصه بگیم؟ که شما مخاطبان نازنین مورخ غصه‌ای به غصه‌تون اضافه نشه این سرا این مملکت ایران زمین در تمام تاریخش دردها کشیده دردهای بسیار کشیده


audio: 1RTFMPYSG6M_0077.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خرمشهر، خونین‌شهر در تمام دورانش و این روزهایی که ازش صحبت می‌کنیم یکی از غمگین‌ترین دردهای ایران زمین بود قشنگترین شهر خلیج فارس توسط وحشی‌ترین نامردمان روزگار لگدمال شد


audio: 1RTFMPYSG6M_0078.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
بسیاری نماندند تا آزادی خرمشهر رو ببینند و حسرت دیدن این روز رو با رشادت به خاک بردند، مشهورترینشون محمد جهان‌آرا بود خانواده‌ی جهان‌آرا البته یکی از خانواده‌های مشهور شهدا در ایران به شما میرن یکی از خانواده‌های ایثارگر یکی از خانواده‌های خرمشهر برادران جهان‌آرا چهار نفر بودند


audio: 1RTFMPYSG6M_0079.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
که هر چهار نفر جون خودشون رو به خاطر فعالیت‌های سیاسی و نظامی از دست دادند، اما سرنوشت‌های متفاوتی داشتند یکیشون تو مبارزه علیه رژیم پهلوی کشته شد دوم همین محمد جهان‌آرا فرمانده‌ی سپاه خرمشهر بود و در حادثه‌ی مشکوک سقوط هواپیما جان خودش رو از دست داد شاید اگر شما برای ما بنویسید روزی جدا به سقوط‌های مشکوک هواپیما در تاریخ ایران‌زمین پرداختیم


audio: 1RTFMPYSG6M_0080.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
به هر حال سومین برادر جهان‌آرا در تاریخی نامشخص در جبهه مفقود الاثر میشه و چهارمی برخلاف سه برادر دیگر مخالف جمهوری اسلامی بود و در تابستان 67 در زندان اعدام شد پرانتز یادآوری کنم تلاش‌های مادر برای جلوگیری از اعدام آخرین برادر هیج فایده‌ای نداشت به هر جهت از این چهار برادر محمد جهان‌آرا از همگی مشهورتره


audio: 1RTFMPYSG6M_0082.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خود محمد جهان‌آرا قبل از انقلاب یکی از اعضای گروه چریکی‌ای بود که علیه شاه مبارزه می‌کرد گروهی به اسم منصورون که هنوز خیلیاشون زنده‌ان و امروز تبدیل شدند به فرماندهان عالیرتبه‌ی سپاه سردار علی شمخانی، محسن رضایی، غلامعلی رشید، محمدباقر ذوالقدر و چندین نفر دیگه محمد جهان‌آرا هم تو همچین فضایی رشد کرد و البته مبارزه


audio: 1RTFMPYSG6M_0084.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
برگردیم به قصه‌ی خرمشهر خرمشهر 578 روز تحت اشغال بود چهل سال پیش سوم خرداد عملیات بیت‌المقدس باعث شد دوباره اختیار خرمشهر به ایران زمین برگرده فرماندهی نیروهای ارتشی در این عملیات به عهده‌ی سرهنگ علی صیاد شیرازی بود و فرماندهی نیروهای سپاه به عهده‌ی محسن رضایی و البته احمد متوسلیان


audio: 1RTFMPYSG6M_0085.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
چهره‌هایی که شما قطعا همشون رو می‌شناسید در ادامه آزادسازی خرمشهر باعث شد دست صدام برای مذاکره بسته شه و در واقع ایران حالا دست بالا رو داشته باشه در مذاکره بسیار اتفاق مهمی بود نزدیک به بیست هزار عراقی به اسارت گرفته شدند عملیات بیت المقدس بیست و پنج روز طول کشید و در چهار مرحله اجرا شد و نتیجه‌ی آن آزادی خرمشهر بود


audio: 1RTFMPYSG6M_0086.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اما خرمشهر آزاد شده محل مناقشه شد در ایران مثل همین الان که بین حماس و اسراییل جنگه و مرتب از چپ و راست پیشنهاد میدن بیاین صلح کنید اون زمان هم سازمان ملل و نهادهای منطقه‌ای دنبال صلح بودند گرچه بسیاری از همین کشورها از اون ور به عراق کمک میکردن اما براشون صلح در اولویت بود چرا؟ بتونن نفتشونو بفروشن، چیز دیگه‌ای مهم نبود بعد از پس گرفتن خرمشهر پیشنهادها به نفع ایران بود طبیعتا


audio: 1RTFMPYSG6M_0087.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
دست بالا دست ایران بود حالا از داخل ایران بگیم ظاهرا داخل کشور نهضت آزادی خیلی جدی دنبال پایان جنگ بوده و مرحوم بازرگان یه نامه می‌نویسه به رهبر انقلاب و میگه بهتره این جنگ آقا تمام شود اما بعدش چند نفر از نهضت آزادی بازداشت میشن یهو در عین ناباوری بعضیا میگن رهبر انقلاب خودش دوست داشته جنگ تموم بشه و احمد خمینی هم از جدی‌ترین حامیان پایان دادن به جنگ بوده


audio: 1RTFMPYSG6M_0088.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
اتفاقا تو نامه‌ی بازرگان به آیت‌الله خمینی به این مسئله اشاره شده و اجازه بدید قسمتی از این نامه رو اصلا عینا بنده نقل قول کنم نوشته نهضت آزادی ایران به هیچ وجه نمی‌گوید دست تضرع و تمنا و توبه و تسلیم پیش عراق دراز کنیم یا سازشکار با ظالم‌ها و همکار جهان‌خوارها و از خدا بی‌خبران شویم یا به صلح تحمیلی خفت‌باری تن در دهیم


audio: 1RTFMPYSG6M_0089.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
یا حتی انقلاب خودمان و صدور صحیح اسلام را انکار کنیم نظر ما تغییر کلی سیاست‌های جنگی و برنامه از نفی به اثبات و از تخریب و تجاوز به امنیت و دفاع است و استقبال از صلح شرافتمندانه و از سازندگی و استقلال و آزادی


audio: 1RTFMPYSG6M_0090.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
آیت‌الله خمینی اما معتقد بود اگر جنگ به خاک عراق کشیده بشه از ایران تصویر یک کشور متجاوز به وجود میاد اما رهبر انقلاب وقتی استدلال فرماندهان نظامی رو شنید نظرش تغییر کرد نظامی‌ها معتقد بودند اگر صلح کنیم از کجا معلوم دوباره این‌ها حمله نکنند؟ حال این که چقدر این استدلال درست بود یا غلط؟ قضاوتش با شما این طور گفته میشه که بعضی کشورهای نفت‌خیز


audio: 1RTFMPYSG6M_0091.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
حاضر بودن غرامت ایران رو پرداخت کنن حتی اما مرحوم هاشمی رفسنجانی پیشنهاد غرامت رو یک شایعه‌ی کثیف می‌دونه که توسط ضد انقلاب‌ها ساخته شده تا روحیه‌ی رزمندگان رو خراب کنند این درست است یا نیست؟ باز هم قضاوتش با شما


audio: 1RTFMPYSG6M_0092.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
از عراق بگیم اون زمان یعنی بعد از فتح خرمشهر رئیس جمهور ایران نامه‌ی رسمی نوشت به دبیرکل سازمان ملل و یه سری شرایط برای آتش بس پیشنهاد کرد یکیش این بود که حکومت صدام سرنگون شود و یکی دیگه‌ش هم این بود که راهی باز شود که ایران بتونه به اسرائیل مستقیم بره حمله کنه عراق اون زمان بسیار دنبال آتش بس بود ضربه‌ی مهلکی هم خورده بود میگن تو جلسه‌ی هیئت دولت عراق وزیر بهداشت عراق پیشنهاد میده


audio: 1RTFMPYSG6M_0093.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
که آقا صدام حالت صوری استفعا بده آتش بس اعلام بشه که چی بشه؟ ایران کوتاه بیاد بالاخره جنگ تموم شه توافق کنیم صدام به وزیرش میگه یه دقیقه بیا کارت دارم با هم میرن بیرون، صدام تنها برمیگرده فردا روزنامه‌های عراق می‌نویسن وزیر بهداشت به خاطر داروهای آلوده، واردات داروهای آلوده اعدام شد این اتفاقاتو ما مفصل در قسمت صدام حسین در پادکست مورخ ازش صحبت کردیم


audio: 1RTFMPYSG6M_0094.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خرمشهری که خونین‌شهر شده بود آزاد شد آزاد شد و به انتظار نشست تا دوباره خرمشهر شود بزرگترین بندر جنوب شود نماد مقاومت شود تصویری از این شود که ما می‌توانیم دوباره در ویرانی‌ها آبادانی بسازیم این انتظار اما بسیار طولانی شده خرمشهر نماد شد اما نه نماد آبادانی


audio: 1RTFMPYSG6M_0095.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خرمشهر تو بشنو خونین‌شهر ماند متاسفانه این شهر شد نماد ویرانی جنگ نمادی برای این که ببینیم چطور پدیده‌ی سیاه جنگ می‌تواند هر چه هست و نیست را نابود کند خرمشهر آینه‌ی دق شد، آینه‌ی خون یادآور شهید، یادآور جان، یادآور شیرزنان یادآور مردان و زنانی که آزادانه ایستادند سی و چهار روز با دستان خالی جان دادند، غیرت کردند


audio: 1RTFMPYSG6M_0096.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
خرمشهر برای ما شد نماد غیرت بچه‌های خرمشهر چهل سالگی آزادیتون مبارک به امید روزی که بگوییم بچه‌های خرمشهر آبادانیتون مبارک خرم شهر شدنتان مبارک


audio: 1RTFMPYSG6M_0097.opus
source: youtube
source_id: 1RTFMPYSG6M
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این ایپزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن این که در ادامه با هم خواهیم دید با افتخار ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ میسپارم و می‌بینمتون


audio: QKlOUl7Kxok_0001.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
زنده باد مافیا زنده باد مافیا که در ساختمون سازی و بنایی به ما کار دادند این شعار مردم شهر پالرمو مرکز منطقه خودمختار سیسیل ایتالیا وسط خیابون بود درست زمانی که محاکمه‌ی بزرگ علیه مافیا در حال برگزاری بود مردمی که از جنایات سازمان یافته مافیا خبر داشتند


audio: QKlOUl7Kxok_0002.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
ولی در عین حال اون‌ها رو دوست داشتند حالا چرا واقعا؟ اصلا مافیا چه کسانی هستند؟ از کجا اومدند، و چیکار می‌کنند؟ ما در دقایق پیش‌رو به این سوالات مفصل پاسخ خواهیم داد قبل از اینکه بگم سلام من احمد هاشمی هستم عرض کنم که ما در قسمت مربوط به پرویز ثابتی یک آیتم نمایشی ساختیم، درش سیگار وجود داشت این هم نمایشیه ما جرئت نکردیم روشنش کنیم


audio: QKlOUl7Kxok_0003.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
که دیگه پدرمون در نیاد اینم نمایشیه اصلا همه چیز نمایشیه سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه بریم ببینیم چی شد؟


audio: QKlOUl7Kxok_0004.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
قبل از شروع این قسمت کوتاه منابع این قسمت از پادکست مورخ رو خدمت شما عرض کنم ما چهار منبع اصلی داریم در این قسمت اول کتاب تاریخ و عملکرد مافیا دوم کتاب مافیا قدم اول نوشته آرند اشنایدر و همینطور سوم و چهارم


audio: QKlOUl7Kxok_0006.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اینجا خوبه این رو هم توضیخ بدم که کتاب اولی که عرض کردم یعنی کتاب تاریخ و عملکرد مافیا نوشته یک نویسنده گمنامه چرا گمنام؟ مشخصا به دلیل ترس از مافیا حالا بریم در دل تاریخ


audio: QKlOUl7Kxok_0007.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
البته که مافیا مختص یک کشور و یک دین یا یک دسته آدم خاص یا یک بازه‌ی تاریخی یا یک کسب و کار مشخص نیست میگید نه؟ ملاحضه بفرمایید


audio: QKlOUl7Kxok_0008.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
این سخنان سرکارخانم سارا فلاحی نماینده فعلی مجلس ایران بود در رابطه با چی؟ مافیای خودروی ایران یعنی چی؟ یعنی یک مقام رسمی مطلع از وجود مافیا در ایران خبر داده پس ما الان دیگه اینو می‌دونیم که در کنار مافیای سیسل و آمریکا و غیره که می‌خوایم مفصل درباره‌ش صحبت بکنیم


audio: QKlOUl7Kxok_0014.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
همه‌شون مافیا آمریکایی ایتالیایی رو نشون میدن مثل آل کاپون که یکی از معروف‌ترین این مافیاها بود، از اون طرف مافیای مکزیک هم بسیار قوی بود و هست اجازه بدید برای مکزیکی‌ها هم فیلم و سریال پیشنهاد بدیم


audio: QKlOUl7Kxok_0018.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اسطوره‌های مافیا مکزیکه، یعنی کی؟ یعنی آقای پابلو اسکوبار در شرق آسیا هم مافیاهای معروفی داریم مثل قطعا می‌دونیم یاکوزاهای ژاپنی یا ترایادهای چینی ولی در نهایت در ادبیات امروز به همه این‌ها میگیم مافیا در واقع مافیا انقدر گسترده و مشهور بوده


audio: QKlOUl7Kxok_0019.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و هست که امروزه به یک صفت تبدیل شده و به تمام گروه‌های خلافکار و جنایات‌های سازمان‌یافته در سراسر دنیا این اسم مافیا اطلاق میشه حتی یک بازی بسیار معروف هم داریم که در سراسر دنیا معروفه و تبش هم سال‌هاست در ایران بسیار داغ شده، حالا سوال چطور و کجا متولد شد این مافیا؟ برای پاسخ دادن به این سوال


audio: QKlOUl7Kxok_0020.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
باید بریم در دل تاریخ و داستان یکی از جزایر مهم دریای مدیترانه رو روایت کنیم، آماده‌اید؟ بریم به سیسیل


audio: QKlOUl7Kxok_0022.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
سیسیل یک جزیره خالی از سکنه بود تا اینکه دو قبیله به اسم سیکانی‌ها و سیکل‌ها به این جزیره اومدن و برای صدها سال اونجا ساکن شدن این وضعیت تا 734 سال قبل از میلاد ادامه داشت تا چه اتفاقی افتاد؟ یونانیان در یکی از کشورگشایی‌هاشون اومدن سیسیل اونجا رو تصرف کردن


audio: QKlOUl7Kxok_0023.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و اقوامی که اونجا زندگی می‌کردند رو هم برده‌ی خودشون کردن چند سده این وضعیت ادامه داشت تا این بار یه قدرت بزرگ دیگه‌ی اون زمان یعنی کارتاژها یا همون فنیقی‌ها به سیسیل اومدن یعنی در واقع به سیسیل حمله کردن اگر کتاب تاریخ رو در دوران مدارسمون یاد بیاریم یادمون میاد اسم فنیقی‌ها رو یه عنوان مخترعین الفبا


audio: QKlOUl7Kxok_0024.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
احتمالا شنیدیم و بیاد میاریم البته ما در پادکست مورخ و در قسمت انسان کجا متمدن شد اون اوایل مفصل به این حوزه و اتفاقاتش پرداختیم گرچه ما از ابتدا این سوال که آیا فکر می‌کنیم انسان هستیم شروع کردیم پیدایش نوع بشر رو در پادکست مورخ و رسیدیم امروز که من و شما با هم صحبت می‌کنیم اگر این قسمت یا قسمت‌ها رو ندیدید پیشنهاد می‌کنم یا از طریق کانال یوتوب مورخ


audio: QKlOUl7Kxok_0027.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
کارتاژ و یونانیان بر سر این جزیره یعنی سیسیل که جزیره مهمی بود می‌جنگیدند که رومیان شستشون خبردار شد که چه خبره؟ و چه جایی خوبی اینجا و به سیسیل حمله کردند دلیل این جنگ قدرت در سیسسیل چی بود حالا؟ موقعیت جزیره سیسیل طوری بود که اگر کسی موفق میشد فتحش کنه به کل مدیترانه تسلط داشت


audio: QKlOUl7Kxok_0028.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
بیایم جلوتر، برسیم به سال 211 قبل از میلاد رومی‌ها پیروز جنگ شدند و سیسیل شد بخشی از امپراطوری رم رفتار رومیان با مردم سیسیل حالا چطور بود؟ همون رفتاری که یونانیان باهشون داشتند یعنی برده می‌دیدند اون‌ها رو، و ظلم می‌کردند بهشون وقتی امپراطوری رم دوتکه شد یعنی شرقی و غربی شد


audio: QKlOUl7Kxok_0029.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
سیسیل شد جزئی از امپراطوری روم شرقی یا همون بیزانس ولی چون فاصله‌ش با مرکز امپراطوری زیاد بود هر از چندی اقوام مختلف حمله می‌کردند و جزیره رو غارت می‌کردند باز من تو پرانتز بگم که ما در قسمت سقوط امپراطوری‌ها روم باستان مفصل پرداختیم به روم و این شرقی غربی بودنو اینکه اصلا چه اتفاقی براش افتاد به وجود اومد و چطور از بین رفت؟


audio: QKlOUl7Kxok_0030.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
که باز پیشنهاد می‌کنم یوتوب و کانال مورخ و پادگیرها ببینید و بشنوید و لذت ببرید بریم ادامه بحث سال 850 میلادی در جنگ‌های صلیبی این بار سیسیل به اشغال کی در اومد؟ اعراب مسلمان اصلا چه خبره باز البته باز مجبورم بگم ما جنگ‌های صلیبی هم مفصل پرداختیم بگذریم این وضعیت تا 1090 میلادی ادامه داشت تا اینکه نورمان‌ها


audio: QKlOUl7Kxok_0032.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و باز کمی جلوتر بیایم ژرمن‌ها یا آلمان‌ها این بار نوبت قوم ژرمن بود یا آلمان‌ها که چیکار کنن جزیره رو بگیرن بعد نوبت کی بود؟ فرانسوی‌ها اومدن جزیره رو از آلمان گرفتن و بعد دیگه مردم سیسیل قاطی کردن و چی شد؟ سال 1282 میلادی انقلاب کردند بعد که انقلاب کردند از اسپانیا رفتن خواستن آقا


audio: QKlOUl7Kxok_0033.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
بیا ما رو در دست این فرانسوی‌ها نجات بده اسپانیا هم اومد و اوضاع برای چند قرن بدتر از قبل هم شد یعنی از چاله در اومدن افتادن تو چاه در حوزه ظلم و در واقع برده بودن این وسط البته اتریش یه مدت سیسیل رو از اسپانیا گرفت اما اسپانیا دوباره اومد و پسش گرفت و بعد هم نوبت ایتالیایی‌ها بود که سیسیل رو ما خود کنن کی؟


audio: QKlOUl7Kxok_0035.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در ادامه یه مدتی هم در طول جنگ جهانی دوم جزیره سیسیل به اشغال انگلیس‌ها و آمریکایی‌ها در اومد بعد سیسیل به یک منطقه خودمختار تحت حکومت ایتالیا تبدیل شد اما نفود آمریکا در این منطقه پایان نیافت تا حدی که به طور مثال در دهه 80 میلادی آمریکا موشک‌های اتمی خودش رو هم تو این جزیره مستقر کرد


audio: QKlOUl7Kxok_0036.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در تمام این سال‌ها هم شوروش‌های بی‌شماری در سیسیل اتفاق می‌افتاد مثل شورش‌های گرسنگان پالرمو در 1647 میلادی


audio: QKlOUl7Kxok_0037.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
بله این مختصر تاریخ 2500 ساله سیسیل تاریخ سیسیل تاریخیست پر از استعمار و بندگی و البته درد و رنج و شورش و انقلاب و مقاومت کم و بیش سری مردم سیسیل بعد از 2500 سال تحت اشغال بودن


audio: QKlOUl7Kxok_0039.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
یعنی انقدر تحت ظلم و ترس و بندگی بودند حالا چشمک‌ها و علامت‌ها و حتی نگاه‌های معنادار خودشون رو داشتند و دارند تبدیل شدند مردم سیسیل به مردمی نادان ولی بسیار بسیار بسیار باهوش و پرغرور


audio: QKlOUl7Kxok_0042.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
به هزاران سال زندان گفتش که در سیسیل حتی عادی‌ترین افراد هم دارای هوش خارق‌العاده‌ای هستند حالا این دادستان یادمون بمونه جلوتر باهاش مفصل کار داریم حالا این هوشی که آقای دادستان می‌گفت کجا استفاده شد؟ در راستای انجام جرایمی سازما‌ن‌یافته ازش استفاده شد، البته جرایمی که سیسیلی‌ها ازش شرمسار نیستند


audio: QKlOUl7Kxok_0043.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اون‌ها برای صدها سال جنایت دولت‌هایی رو دیده بودند که بخشی از مردم دنیا به این جنایت‌ها افتخار می‌کردند به این ظلم‌های که به سیسیلی‌ها شده بود افتخار می‌کردند در تاریخشون حالا سوال سیسیلی‌ها می‌دونید چی بود؟ جالبه شاید به نوعی نگاه بکنیم حق بدیم بهشون می‌گفتن چرا آدم کشتن برای دولت‌ها افتخار باشه ولی برای مافیا شرمساری باشه؟ ذکی


audio: QKlOUl7Kxok_0044.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اما مافیا یعنی چی؟ خیلی پیچده‌س البته من یه نکته رو خدمتون عرض بکنم از اینجا به بعد واقعا اسامی و جملات و شعارها یه مقدار سخت و پیچیده‌س اگر بنده اشتباه کردم در تلفظ شما به مهر بنده رو عفو کنید و خوشحال می‌شیم که برای ما کامنت کنید و به ما کمک کنید تلفظ درست رو که اگر در آینده با این اسامی دوباره رو به رو شدیم بتونیم از خجالت شما در بیایم


audio: QKlOUl7Kxok_0045.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
خب مافیا واقعا پیچیده‌س تعریفش تعریف دقیقی درباره مافیا وجود نداره ادعاها زیاده، شاید به همین دلیله که در دادگاه سران مافیا همه‌شون هی می‌پرسیدند که مافیا اصلا مافیا یعنی چی؟ ما مافیا نیستیم ریشه‌ی مافیا برای کلمه‌ی مافیا در واقع ریشه‌های زیادی مطرحه یعنی ادعاهای متفاوت یکی از این ریشه‌ها برمی‌گرده به قرن سیزدهم میلادی


audio: QKlOUl7Kxok_0046.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
یعنی میانه قرون وسطی یعنی دقیقا کی رو داریم می‌گیم؟ زمانی که شوالیه‌های سیسیلی علیه فرانسه می‌جنگیدن مافیا مخفف شعار جنگی این شوالیه‌های شورشی بوده حالا شعار چی بوده؟ این بده مورته آی فرانچس، ایتالیا آنلا یعنی چی؟ یعنی مرگ بر فرانسه، زنده باد ایتالیا


audio: QKlOUl7Kxok_0047.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
دقت کنیم که مخفف این شعار یعنی مورته آی فرانچس، ایتالیا آنلا اگر اولاشو کنار هم بذاریم میشه مافیا این یک روایت یه سری‌ها هم میگن ریشه‌ی عربی داره، این کلمه مافیا یعنی ریشه عرب براش قائلن بالاخره سیسیل یه زمانی هم مستعمره اعراب بوده دیگه گفتیم قبل‌تر از این میگن مافیا از ریشه عربی معاف گرفته شده که یعنی چی؟


audio: QKlOUl7Kxok_0048.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
به معاف از مجازات بودن اشاره می‌کنه یا یه سریا میگن از کلمه مافیوسو اومده که خودش از عبارت عربی ماهیاس گرفته شده یعنی چی؟ یعنی مبارزه پرخاشگرانه یه سریا میگن که مافیا از اسم آقای جوزپه ماتزینی گرفته شده، کی بود ایشون؟ استقلال‌طلب سیسیلی که در قرن نوزدهم علیه فرانسویان می‌جنگیده یعنی چی؟ این خیلی بده


audio: QKlOUl7Kxok_0049.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
. خیلی سخت است واقعا، حالا این یعنی چی؟ مخففش رو بذاریم کنار هم اولا اول حروفش میشه مافیا بعد هم معنیش چیه؟ میگه که ماتزینی دزدی آتش زدن و مسموم کردن را مجاز می‌داند


audio: QKlOUl7Kxok_0050.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
خب تا اینجا متوجه شدیم که سیسیل جزیره‌ای فقیر و در طول تاریخش تحت ستم بوده حالا اغلب اوقات حداقل که همین بهترین بستر رو برای جرم محیا می‌کنه تو همچین فضایی آدم فقط می‌تونه به خانواده و دوستای نزدیکش اعتماد کنه و البته به قهرمانی که مثل رابین هود بیاد و حق مظلوم رو از ظالم بگیره


audio: QKlOUl7Kxok_0052.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
تا اوایل قرن نوزدهم میلادی ایتالیا کشوری بود که به شکل فئودالی یعنی ارباب رعیتی اداره میشد یه سری ملاک و زمین‌دار پول‌دار آقایی می‌کردن و بقیه مردم در غالب رعایا برای این ارباب‌ها و روی زمین‌های اون‌ها کار می‌کردند وضعیت سیسیل هم دقیقا همینطوری بود تا در 1812 قانون ارباب رعیتی از بین میره


audio: QKlOUl7Kxok_0053.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در سیسیل چی بوده این قانون؟ قانونی بوده که می‌گفته زمین‌های هر ارباب بعد از مرگش به پسر بزرگش میرسه و این قانون در 1812 در سیسیل ملغا میشه یعنی زمین‌ها دیگه موروثی نبودند پس دهقان‌هایی که روی زمین‌های ارباب‌ها کار می‌کردند میان یه بخشی از زمین‌ها رو می‌خرن یا تصرف می‌کنن چرا؟ تا دیگه ارباب بالا سرشون نباشه و حاصل دست رنجشون به خودشون برسه


audio: QKlOUl7Kxok_0054.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
رو به روز تعداد زمین‌دارها زیادتر میشد یعنی قبلا دو سه تا ارباب کل سیسیل رو می‌چرخدون حالا تعداد بیشتر شده بود اما اون وضعیت طبقاتی هنوز پا برجا بود یعنی یه سریا کلی زمین خریده بودن یا تصرف کرده بودند، حالا زمین‌ها رو به قیمت کلان به دهقان‌های ضعیف‌تر اجاره می‌دادن اونم چه اجاره‌ای؟ یعنی صد رحمت به مالیاتی که قدیم


audio: QKlOUl7Kxok_0055.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
ارباب‌ها می‌گرفتن تو همون ارباب رعیتی بعد هم اگر دهقان‌ها اجاره‌شون رو پرداخت نمی‌کردند نتیجه چی بود؟ با اسحله طرف بودن با زور به این زمین‌داران جدید چی می‌گفتند؟ گابلوتی یا پیش کار شاید بشه اولین نمودها از مافیا رو در همین گابلوتی‌ها دید


audio: QKlOUl7Kxok_0056.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در 1860 ایتالیا توسط آقای ماتزینی که قبل‌تر راجب ایشون و البته راجب به شعار سختش صحبت کردیم تبدیل به یک کشور متحد شد زمین‌هایی که در دست کلیسا بود هم به دست کشاورزها افتاد اما این وسط همه زمین‌دار نشده بودند یه سری سرشون مونده بود بی کلاه از اون طرف شمال ایتالیا داشت صنعتی میشد


audio: QKlOUl7Kxok_0057.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و رم تبدیل شده بود به موتور تولید ثروت برای کشور اما در جنوب رکود اقتصادی بود و بیکاری و فقر به خصوص در همین سیسیلی که داریم درباره‌ش صحبت می‌کنیم که اوضاعش خیلی بحرانی‌تر از جاهای دیگه بود در ایتالیا در نتیجه اونایی که زمین نداشتند که در واقع کاری هم نداشتند با این اوصاف شروع کردند به چی؟ دزدی کردن از زمین‌دارها


audio: QKlOUl7Kxok_0058.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در زمانی که اوضاع ارباب رعیتی بود ارباب‌ها برای خودشون ارتش و نیروی نظامی داشتند اما حالا که ارباب‌ها رفته بودند قاطی باقالیا دیگه کسی نبود از زمین‌دارهای جدید دفاع کنه دولت مرکزی هم که هیچ کمکی نمی‌کرد نتیجه یکی از خانواده‌های گابلوتی یعنی همون پیشکارها به اسم بن ونوتو اومد گفت آقا جون ما از زمین‌هاتون، ما و خانواده‌مون


audio: QKlOUl7Kxok_0059.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
از زمین‌هاتون محافظت می‌کنیم شما بابتش به ما پول بدید ما هم امنیت شما رو تضمین می‌کنیم کم‌کم بعد از این خانواده خانواده‌های دیگه هم به میدون اومدند تا همین نقش رو ایفا کنن اما چه امنیتی؟ جالبه، داستان اینجوری شد که اگر دهقانی دلش نمی‌خواست به این خانوداه‌ها پول بده که امنیتش رو تامین کن زمینش توسط همین دوستان غارت میشد مردم باید زوری به این‌ها پول می‌دادن


audio: QKlOUl7Kxok_0060.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
تا از دست خود این بزن بهادرها در امان بمونن البته که اگر کسی باج رو به موقع می‌داد از شر دست‌درازی سایر دزدهای سیسیل هم در امان بود واقعا


audio: QKlOUl7Kxok_0061.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
کم‌کم خانواده‌ها گسترده شدند و شروع کردند با هم کار کردن گفتیم که سیسیلی‌ها به واسطه‌ی اینکه همیشه تحت هجوم بیگانگانه‌ها بودن خیلی روی خانواده‌شون اتکا داشتن هنوزم البته خانواده در اون منطقه بسیار چیز مهمیه البته همه جا مهمه به نسبت واقعا اونجا چیز عجبیه این خانواده‌هایی که به تازگی قدرت گرفته بودند کم‌کم یه سری آداب و رسوم


audio: QKlOUl7Kxok_0062.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
هم برای خودشون پیدا کردن اولی چی بود؟ یکی شد بزرگ خاندان یا همون پدرخوانده و بعد هم مراسم و آیین های مختلفی برای خودشون ساختن این خانواده‌ها و روز به روز هم گسترش پیدا کرد این مسائل برزگ‌تر که شدند شروع کردند به وضع کردن قوانین داخلی یعنی همین جوری الکی نبود خانواده‌ها اگر کسی می‌خواست وارد تشکیلات بشه


audio: QKlOUl7Kxok_0063.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
باید مراحل مشخصی رو طی می‌کرد گزینش داشت همینجوری الکی نبود مثلا باید خونش به عکس عیسی سوگند می‌خورد بعدم کسی که وارد میشد نمی‌تونست همینجوری پرتکی و یلخی کسی رو بکشه یا اعدام کنه اونم مقرارت خاص خودش و داشت جا داره اینجا اشاره کنم به فیلم جان ویک که چند قسمتی ازش ساخته شد و این قوانین و می‌بینیم حالا به نوعی دیگری در این فیلم که هرکی هر کار نمی‌تونه بکنه خب


audio: QKlOUl7Kxok_0064.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
کسی که عضو خانواده میشد در سیسیل نکته مهم دیگه نمی‌تونست از خارج بشه چرا؟ مگه آدم می‌تونه از خانواده‌ش جدا بشه؟ قدرت این خانواده‌های بزرگ کم‌کم از مقامات سیاسی سیسیل هم بیشتر شد در ادامه تمام مراودات مالی جزیره سیسیل زیر دست این خانواده‌ها بود کیا یعنی؟ کسایی که کم‌کم کت‌شلواری شده بودند


audio: QKlOUl7Kxok_0065.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و کلاه‌شاپو به سر می‌ذاشتن و اسم مافیا رو برای خودشون انتخاب کرده بودند البته که مافیاها درون تشکیلات خودشون به خودشون نمی‌گفتند مافیا می‌گفتن چی؟ کوزانوسترا یعنی کارما یعنی کسب و کارما


audio: QKlOUl7Kxok_0066.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
البته سازوکار مافیا در سرتاسر تاریخ سیسیل وجود داشته به خصوص در دوران سلطه‌ی اسپانیا می‌دونیم که چنین سازوکاری یعنی انجام جرم‌های سازمان‌یافته و سودجویانه با حمایت سیاستمداران ضعیف و فاسد و با استفاده از خشونت تقریبا همه جا همیشه بوده هنوز هم هست یعنی تاریخ تکرار میشه هر روزم تکرار میشه


audio: QKlOUl7Kxok_0069.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و طی فرایندی که قبل‌تر از این توضیح دادیم این وضعیت خیلی گسترده شد و خیلی متشکل‌تر از قبل شد خیلی نظام‌مند شد و اسم مافیا رو هم به خودش گرفت


audio: QKlOUl7Kxok_0070.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
مثال نظام‌مند بودن چیه؟ حالا دیگه هر خانواده مسئولیت مدیریت یک منطقه رو برعهده داشته در راس هر خانواده یک پدرخوانده بود هر پدرخوانده یک مشاور داشت زیر مجموعه رئیس یا همون پدرخوانده و مشاور معاون بود یا آندر باس بعد هم چندین سر دسته یا کاپو یا همون کاپیتان وجود داشتند که هرکدوم یک بخشی از


audio: QKlOUl7Kxok_0071.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
قلمرو اصلی رو مدیرت می‌کردند سرپرست بودند در واقع اخرین نیروی ساختاری مافیا هم کیا بودن؟ سربازها بودن چیکار می‌کردند؟ مسئولیت انجام جرم‌ها و جنایت‌ها بر عهده‌ی ایشون بوده و باز اجازه بدید یادی کنیم از شاهکار فورد کاپولا و پیشنهاد کنیم که اگر ندیدید این سه گانه رو حتما ببینید که چقدر زیبا نشون داده تمام این نظام‌مندی‌ای که من


audio: QKlOUl7Kxok_0072.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در چند خط اخیر خدمت شما عرض کردم در پدرخوانده جالبه خود ساخت سه‌گانه پدرخوانده اگر بخوایم درباره‌ش صحبت بکنیم و داستان‌هاش یه پادکست مفصلیست که بسیار جذابه اگر دوست داشتید از چم و خم بدبختی‌های ساخت این سه‌گانه بیشتر بدونید برای ما بنویسید و ما برای شما از تهدیدهاش خواهیم گفت در نهایت به بهانه این فیلم یاداوری بکنم که یکی از قلمروهای مافیای سیسیل


audio: QKlOUl7Kxok_0073.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
روستایی‌ست به نام روستای کورلئونه در استان پالرمو روستایی که به واسطه سه گانه پدرخوانده بسیار معروف شد


audio: QKlOUl7Kxok_0074.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
خب از سیسیل و ایتالیا بیایم بیرون و حرکت کنیم به سمت آمریکن دریمز اواخر سده نوزدهم آمریکا یک دنیای پیشرفته بود میلیون‌ها میلیون آدم از کشورهای مختلف برای دستیابی به زندگی بهتر یا آمریکن دریمز راهی ایالات محتده شده بودند و می‌شدند بخسی از این مهاجرین ایتالیایی‌ها بودند


audio: QKlOUl7Kxok_0075.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
بین سال‌های 1880 تا 1914 بیش از 4 میلیون ایتالیایی از مناطق جنوبی این کشور راهی آمریکا شدند یعنی بعد از آلمانی‌ها ایرلندی‌ها و انگلیسی‌ها این ایتالیایی‌ها بودند که بیشترین تعداد مهاجر رو از اروپا به سمت آمریکا به خودشون اختصاص داده بودند خب


audio: QKlOUl7Kxok_0076.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
گفتیم که ایتالیایی‌ها به خصوص اهالی جنوب ایتالیا وضعیت اجتماعی و خانوادگی خاص خودشون رو داشتند و دارند پس یک موج گسترده‌ی ایتالیایی ستیزی در آمریکا به وجود اومد با این حال ساختار ویژه‌ی اجتماعی ایتالیایی‌ها باعث شد که اون‌ها بتونن محله‌ی خودشون رو در نیویورک شکل بدن کار بزرگی بود


audio: QKlOUl7Kxok_0078.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اصولا نسل اول مهاجرین به این راحتی در جامعه جدید پذیرفته نمی‌شن و کار سختی برای ادامه زندگی دارن در جایی که بهش مهاجرت کردند نسل اول مهاجران ایتالیایی هم همینطور بودند در آمریکا در سختی و فقر زندگی کردند و همین که تونسته بودند محله‌ی خودشون رو پایه‌گذاری کنند گل کاشته بودن نسل دوم اما


audio: QKlOUl7Kxok_0079.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
نمی‌خواستند به سرنوشت پدرانشون دچار بشن در نتیجه از یکی از مزیت‌های جایی که ازش اومده بودند استفاده کردند چی؟ مافیا


audio: QKlOUl7Kxok_0080.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اون‌ها شروع کردند به ارتباط گرفتن با خانواده‌های مافیای سیسیل و شعبه‌ی آمریکایی مافیای سیسیل رو افتتاح کردند سندیکاهای کارگری بهترین بستر برای مافیای آمریکا بود اون‌ها یه سری نهادهای سندیکالیستی پایه‌گذاری کردند که هنوز که هنوزه از اون روز پابرجاست


audio: QKlOUl7Kxok_0081.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اما اوج قدرت گرفتن مافیای ایتالیایی آمریکایی با تصویب یک قانون اتفاق افتاد یک شبه ره صد ساله طی شد قانونی که، حالا ازش به عنوان یکی از بدترین قوانین وضع شده در ایالات متحده آمریکا یاد میشه قانون منع فروش مشروبات الکلی که در 1920 میلادی وضع شد قانونی که با خودش یک دهه جنایت و وحشت به آمریکا آورد


audio: QKlOUl7Kxok_0082.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
ما در این رابطه مفصل و سایر البته اتفاقات این حوزه در رابطه با تاریخ مشروبات الکلی در قسمتی به همین نام در پادکست مورخ صبحت کردیم که اگر ندیدید یا نشندید پیشنهاد می‌کنم از طریق کانال یوتوب مورخ ببینید و بشنوید چون ارزش دیدن داره بسیار ولی اگر علاقه به شنیدن و پادکست و حالت صوتی هستید از طریق کانال تلگرام مورخ و یا پادگیرها به صورت صوتی بشنوید و لذت ببرید


audio: QKlOUl7Kxok_0083.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
با تصویب قانون ممنوعیت مشروبات الکلی مافیای نیویورک کل بیزینس زیرزمینی مشروبات الکلی رو در دست گرفته بود یعنی چی؟ یعنی حالا مافیا منجی مردمان ایالات متحده شده بود دستشون متاع حق می‌داد و ازشون در برابر دولت فلان فلان شده آمریکا که این قانون مسخره رو تصویب کرده حمایت می‌کرد در واقع


audio: QKlOUl7Kxok_0084.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
قدرت و ثروت مافیا سر به فلک کشیده بود در شهر نیویورک دو گنگستر مافیا به نام‌های سالواتوره مارانزانو رهبر خانواده بونانو که لقب سزار رو داشت و جو ماسریا رهبر خانواده گنووسه و البته رهبر تمام رهبرها در اون ایام اوضاع رو به دست گرفته بودند یعنی چی؟ یعنی از دو نفر پدرخوانده‌های


audio: QKlOUl7Kxok_0085.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
پنج خانواده‌ی اصلی مافیا نیویورک اما کم‌کم بین این دو خانواده اختلاف پیدا شد من اختلاف میگم شما اختلاف می‌شنوی اختلافی که تبدیل شد به جنگی خونین جنگی که از سال 1921 تا 1931 میلادی ادامه داشته یعنی شما حساب کن از جمع دو جنگ جهانی بیشتر بوده زمان جنگ این دو خانواده مهم‌ترین این جنگ‌ها هم


audio: QKlOUl7Kxok_0087.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
قدرت این دو قطب مافیا داشت کمتر و کمتر میشد که یک پدرخوانده سومی اومد و قدرت رو در دست گرفت و تبدیل شد این آدم به بزرگترین مافیا عصر خودش کسی که متولد سیسیل بود و اسمش بود چارلز لوچیانو معرف به لوچیانوی خوش شانس


audio: QKlOUl7Kxok_0088.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
چرا خوش شانس بهش می‌گفتند؟ به خاطر اینکه یک رئیس مافیای دیگه که اسمش بود آقای آل کاپون هی می‌خواست ایشون رو بکشه ولی لوچیانو هی زنده می‌موند لوچیانو تمام گروه‌های تباهکار آمریکا اعم از مافیا ایتالیایی آمریکا گروه‌های ایرلندی و یهودی رو متحد می‌کنه و کاری می‌کنه که همه باهم کار کنن


audio: QKlOUl7Kxok_0089.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
و به رهبرشون که آقای لوچیانو باشه کمیسیون بدن بابت چی؟ بابت تجارتشون دیگه ببین زور رو ایشون خدمت بزرگشون چی بوده؟ سندیکای ملی جنایتکاران رو راه می‌ندازه یعنی مثلا جواز کسب میشده گرفته و یک شبکه از خلافکاران می‌سازه ایشون که هنوز که هنوز هم کاملا از بین نرفته


audio: QKlOUl7Kxok_0090.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اگرچه طی این سال‌ها دولت ایالات متحده حسابی با مافیا جنگیده و امروز به هیچ وجه اون قدرت سابق رو ندارن مافیا اما طی سال‌های فعالیتشون در قرن گذشته در واقع ساختاری داشتن مافیا که دولت آمریکا رو هم حیرت زده کرده بود انقدر پیچیده و منظم و گسترده بودند این گروه‌های مافیا


audio: QKlOUl7Kxok_0091.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
فقط یه نمونه از دستاورداشون مثال بزنم بعد دیگه شما خودت حدیث مفصل بخوان از مجمل شهری که تماما بدست مافیا بنا شده وسط بیابون و به بزرگترین مرکز تفریحی دنیا تبدیل شده لاس وگاس حتی ورود و گسترش پیتزا در آمریکاشمالی هم بدست مافیا اتفاق افتاد


audio: QKlOUl7Kxok_0092.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اسلحه تامی گان کت شلوار و کراوات شیک کلاه شاپو و سیگار برگ و ماشین و خونه‌های آنچنانی این‌ها نماد مافیای آمریکا بود یکی از مظاهر این نوزیست هم همون آقای آل کاپون بود


audio: QKlOUl7Kxok_0096.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در کارنامه که بسیار در این حوزه جذابه به هر حال یکی از مظاهر این نوع زیست شده بود همون آقای آل کاپون گنگستری که تبدیل شده بود به یکی قدرتمندان مافیای آمریکا که بروز و ظهور رسانه‌ای هم داشت و تو رسانه‌ها حسابی می‌شناختنش و اصلا محبوب بود یه جورایی از اون طرف تسلط و قدرت داشت


audio: QKlOUl7Kxok_0097.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
حالا همون زمان در ایتالیا چه خبر بود؟ از آمریکا گفتیم مفصل تقریبا البته مافیای سیسیل تا دهه 70 میلادی جولان می‌داد ولی اینجا ورق برمی‌گرده در این دهه داستان برای گروه‌های مافیا عوض میشه چطوری؟ با ظهور یک مرد قانون آقایی به نام جیووانی فالکونه


audio: QKlOUl7Kxok_0098.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
فالکونه هم در 1932 میلادی در سیسیل متولد شده بود در اواخر دهه 70 فالکونه به عنوان قاضی در یک جنگ نابرابر سینه به سینه مافیای سیسیل ایستاد مافیا برای سال‌های سال فالکونه رو به مرگ تهدید می‌کردن اما ایشون پا پس نکشید و جالبه در نهایت تونست برای بیش از 330 عضو رسمی مافیا


audio: QKlOUl7Kxok_0099.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اعم از سرباز و کاپو و روسای محلی حکم زندان ببره، ایشون یعنی آقای فالکونه به همراه دوست و همکارش آقای پائولو بورسلینو بزرگترین دادگاه تاریخ رو علیه مافیا راه انداختند دادگاه به اسم ماکسی یا ماکسی پورسزو


audio: QKlOUl7Kxok_0100.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اون ابتدا گفتم در خیابون شعار می‌دادند و گفتم به یاد داشته باشید مال ایشون و کاری بود که انجام داد اصلا شاهکاره آقای فالکونه و همکارش طی شش سال یعنی از 1986 تا 1992 میلادی علیه مافیای سیسیل در ساختمونی به شکل پناهگاه بتنی این دادگاه‌ها رو برگزار کردند که نتیجه‌ش مجموعه احکامی


audio: QKlOUl7Kxok_0101.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
به مدت 2655 سال حبس علیه اعضا و روسای مافیا شد که آقای فالکونه امضاء شون کرده بود این وسط دو رهبر بزرگ مافیای سیسیل به نام‌های توماسو بوسکتا و سالواتوره کانتورنو در دادگاه محکوم شدند وطی دادگاه‌ها مشخص شد این دو نفر تبدیل شده بودند به خبرچین


audio: QKlOUl7Kxok_0103.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
خب اول این قسمت گفتیم که مردم در برابر دادگاه پالرمو جمع شده بودند و شعار می‌دادند و از مافیا حمایت می‌کردند این وضعیت مال ماه‌ها و سال‌های اول برگزاری این دادگاه‌ها بود اما به مرور مردم هم از مافیای سیسیل دل کندند چرا؟ خون طی دادگاه ماکسی چندین قاضی توسط مافیا ترور شدند و کم‌کم خشونت مافیا


audio: QKlOUl7Kxok_0104.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
پایگاه مردمی حامیشون رو هم ناراضی کرد آقایان فالکونه و بورسلینو به رغم اینکه قضات دیگه‌ای این وسط ترور شده بودند اومدن اعلام کردند ما دست از مبارزه برنمی‌داریم تا پای جون با مافیا خواهیم جنگید و همینطور هم شد پیش از روز نهایی تایید احکام آقای فالکونه مشهور که


audio: QKlOUl7Kxok_0106.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اما چطور این اتفاق افتاد؟ مافیای ایتالیا چندین بار اقدام به ترور فالکونه کرده بود اما موفق نبود تا اینکه روز پیش از انتشار احکام نهایی قالکونه به همراه همسرش و سه پلیس محافظش توسط بمبی نیم تنی 500 کیلوگرم که در جاده محل عبور ایشون کار گذاشته شده بود کشته میشه دو ماه بعد بورسلینو هم


audio: QKlOUl7Kxok_0107.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
با بمبی که تو ماشینش کار گذاشته شده بود کشته شد صحنه‌ی قتل فالکونه و تصویر بزرگراهی که نیمی‌ش به خاطر انفجار فرو ریخته و اگر ما رو از طریق یوتوب تصویری می‌بینید احتمالا دارید صحنه‌هایی ازش رو مشاهده می‌کنید تبدیل شد به یکی از تاثیرگذارترین صحنه‌ها بر اذهان مردم ایتالیا


audio: QKlOUl7Kxok_0108.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
دستور ترور فالکونه رو یکی از رهبران مافیا که اسمش سالوادور رینا معروف به توتو بود صادر کرد توتو متولد روستای کورلئونه سیسیل بود سیزده سالش بود که شاهد کشته شدن پدرش بود اون به مافیای سیسیل پیوست و قصدش هم انتقام یا همون وندتا بود اون ورود به مافیا رو با آدم‌کشی شروع کرد


audio: QKlOUl7Kxok_0109.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
بعد به زندان افتاد و وقتی آزاد شد کمک کرد پدرخوانده خانواده‌ی کورلئونه کشته بشه اساسا و اینطوری از سرباز تبدیل شد به مخوفترین رهبر مافیای سیسیل


audio: QKlOUl7Kxok_0110.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
خانواده کورلئونه و مافیای کوزا نوسترا به رهبری توتو رینا از دهه 70 تونست محدود‌ه‌ی فعالیتش رو از جنوب ایتالیا تا آمریکای شمالی گسترش بده و تو این مناطق قاچاق هروئین انجام بده توتو انقدر جنایت کرده بود که در بین سران مافیا به توتوی جانور مشهور شده بود


audio: QKlOUl7Kxok_0111.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
در دهه 80 توتو دست به پاکسازی درونی مافیا زد که ازش به عنوان کشتار یاد می‌کنن گفته میشه توتو در قتل 200 نفر مستقیما دست داشته اما بعد از اینکه توتو قاضی فالکونه رو کشت خیلی از رهبران مافیا فهمیدن که دیگه صبر مردم لبریز شده و در نتیجه شروع کردند به همکاری با پلیس


audio: QKlOUl7Kxok_0112.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
توتو در 1993 دستگیر شد و در 2017 میلادی در بیمارستان زندان به دلیل ابتلا به سرطان درگذشت فالکونه و بورسلینو هم به عنوان نمادهای مبارزه با فساد در یاد مردم ایتالیا باقی موندند و هنوز هم شاید بشه پوسترهای این دونفر رو روی دیوارهای ایتالیا دید در حالی که زیرش نوشته شده


audio: QKlOUl7Kxok_0114.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
سال 1992 همسر یکی از بادیگاردهای فالکونه که در انفجار کشته شده بود در یک سخنرانی حسابی شور و احساسات مردم رو علیه مافیای سیسیل تحریک کرد اون گفت شما رو می‌بخشیم اما باید زانو بزنید باید عوض شوید هر چند شما هرگز عوض نخواهید شد


audio: QKlOUl7Kxok_0115.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
مبارزه با مافیا تموم نشده هنوز هم ادامه داره یکی از رهبران فالکونه به اسم نیکولا گراتری حالا قاضی محاکم مافیاست کسی که از سال 1989 میلادی یک زندگی مخفی و پر از محافظ رو تحربه می‌کنه چرا که گروه ندرآنگتا رهبر فعلی مافیای سیسیل اعلام کرده


audio: QKlOUl7Kxok_0116.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
گراتری در لیست ترورش قرار داره البته مردم ایتالیا مدت‌ها فکر می‌کردند کار مافیا تموم شده اما در سال 2015 تشیح جنازه بزرگ مجلل و باشکوه ویتوریو کازامونیکا یکی از پدرخوانده‌های مافیای سیسیل که در رم برگزار شد حسابی مردم ایتالیا رو شوکه کرد یاداوری کرد که از این خبرا نیست


audio: QKlOUl7Kxok_0117.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
اعضای مافیا که همچین پرشور در مراسم تشیح جنازه شرکت کرده بودند پلاکاردهایی داشتند که روش نوشته شده بود ویتوریا رم را فتح کردی، حالا نوبت بهشت است


audio: QKlOUl7Kxok_0118.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
با برگزاری این مراسم بزرگ مردم ایتالیا فهمیدن که مافیا کما فی السابق همچنان با قدرت وجود داره اما این وسط آقای گراتری بیکار نبوده ایشون که بیش از 30 ساله تحت حفاظت پلیس قرار داره در سال 2021 یکی دیگه از دادگاه‌های بزرگ تاریخ رو علیه مافیای سیسیل برگزار کرد دادگاهی که اینبا‌ر 320 متهم داشت


audio: QKlOUl7Kxok_0122.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
داستان مافیای ایتالیا و آمریکا خیلی جذابه به همین دلیل که تبدیل شده به یکی از جذابترین ژانرهای سینما با این حال برای مردمی که تحت ستم تبهکاران مافیایی زندگی می‌کنند داستان یا فیلم‌های گروه‌های تبهکاری که بر اون‌ها ظلم می‌کنند خیلی هم جذاب نیست


audio: QKlOUl7Kxok_0123.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
برای مثال به قصه‌ای که بین ما مردم ایران با انواع مافیای ایرانی مثل مافیای خودرو شکل‌گرفته توجه کنیم که ابتدای این قسمت رو با صدای نماینده‌ی مجلس این مرز و بوم شروع کردیم در این رابطه توجه کنیم به این مسئله تا ببینیم مافیا فقط در داستان و فیلم جذابه نه در واقعیت


audio: QKlOUl7Kxok_0124.opus
source: youtube
source_id: QKlOUl7Kxok
invalidation: VALID
text:
البته مافیای خودرو جزو محدود مافیاهایی‌ست که امروز برای من و شما قابل رویته زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم پادکست مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و می‌بینمتون


audio: 2iBwLEmR4oI_0001.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫پس از استعفا من باید کجا زندگی کنم؟ ‫و خرج والاحضرت‌ها را چه کسی خواهد پرداخت؟ ‫رضاشاه گفت ‫در پاسخ شنید ‫چاکر نظرم این بود ابتدا در اصفهان اقامت نمایید ‫اما حالا می‌بینم از گوشه‌وکنار زمزمه‌هایی بلند شده ‫امنیت خیلی از نقاط از بین رفته است ‫بهتر این است یکی از کشورهای آرام ‫و خوش‌آب‌وهوا را برای سکونت انتخاب بفرمایید


audio: 2iBwLEmR4oI_0002.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫انشاء‌الله پس از خاتمه‌ی جنگ ‫ملت ایران استدعا خواهند کرد که به کشور بازگردید ‫کجا برای زندگی من و خانواده‌ام مناسب است؟ ‫آمریکای جنوبی مثلا شیلی چطور است اعلی‌حضرت؟ ‫بسیار خوب، پس ولیعهد شاه خواهد شد ‫آرزوی ما هم همین بود ‫خودم هم چنین تصمیمی داشتم


audio: 2iBwLEmR4oI_0003.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫سرنوشت من چنین بود ‫محمدعلی فروغی با این دیالوگ‌ها ‫مهر خود را بر پایان سلطنت پهلوی اول، رضاشاه پهلوی ‫و به قدرت رسیدن پهلوی دوم، محمدرضاشاه پهلوی ضرب کرد ‫همان‌طور که او مهرش را ‫بر آغاز دودمان پهلوی زمانی ضرب کرده بود ‫سوال: او که بود؟ ‫فروغی که بود که هم در سیاست


audio: 2iBwLEmR4oI_0004.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و هم در حقوق، دیپلماسی، سیاست خارجه ‫هم در حکمت و فلسفه ‫و هم در حواشی تاریخی این مملکت ‫به‌طور مثال فراماسونری ‫نامش جزو مطرح‌ترین نام‌های تاریخ ماست ‫سوال دیگر: چرا او ‫مورد غضب رضاشاه واقع شد زمانی؟ ‫و چه کرد او که همان رضاشاه ‫او را به‌عنوان آخرین منجی‌اش می‌دید؟ ‫ما در این قسمت از مورخ و در دقایق آتی


audio: 2iBwLEmR4oI_0005.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به این سوالات پاسخ خواهیم داد ‫ما در این قسمت ‫از محمدعلی‌خان ذکاءالملک فروغی ‫و داستان او، فراز و فرودش سخن خواهیم گفت ‫سلام من احمد هاشمی هستم و اینجا پادکست مورخه ‫بریم ببینیم چی شد؟


audio: 2iBwLEmR4oI_0006.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به سنت همیشگی تیم مورخ ‫منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم ‫اول: کتاب شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران ‫اثر باقر عاقلی ‫دوم: کتاب ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320 ‫برگرفته از خاطرات محسن فروغی ‫و در نهایت سوم: کتاب سیاست‌نامه‌ی ذکاء‌الملک ‫اثر هرمز همایون‌پور ‫و اینجا یک نکته ‫در انتهای این قسمت هم


audio: 2iBwLEmR4oI_0007.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو ‫با هم خواهیم دید ‫ضمن اینکه پل ارتباطی ما و شما ‫Movarekhadmin@ خواهد بود در تلگرام ‫در انتظار ویدیوهای زیبای شما روی ماهتون ‫هستیم و هستم و ‫حالا بفرمایید بریم در دل تاریخ


audio: 2iBwLEmR4oI_0008.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫محمدعلی فروغی معروف به ذکاء‌الملک ‫سال 1294 قمری برابر با 1254 خورشیدی ‫پا به جهان گذاشت ‫در واقع در دوره‌ی حکومت ناصرالدین شاه قاجار ‫پدر فروغی، محمدحسین‌خان ذکاءالملک ‫از اهالی دانش دوران خود بود ‫هم محقق بود، هم شاعر و هم مترجم ‫محمدحسین‌خان در دوران ‫ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه


audio: 2iBwLEmR4oI_0009.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫تو وزارت انطباعات ریاست بخش ترجمه ‫و تالیف رو برعهده داشت ‫گفته می‌شه بیشتر آثاری که ‫به نام اعتمادالسلطنه، یعنی وزیر وقت چاپ شده ‫درواقع کار همین آقای محمدحسین‌خان بوده ‫درواقع تاریخ سوءاستفاده‌ی مقامات ‫از همون دوران آغاز شده ‫تو بشنو پیش از اون هم بوده و گویا رسمش اینه ‫بازی بدین شکله ‫به‌هرجهت این رو هم عرض کنم


audio: 2iBwLEmR4oI_0011.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫محمدعلی فروغی با چنین پدری ‫از همون بچگی شروع می‌کنه به یادگیری زبان‌های خارجی ‫اول عربی، بعد فرانسه و بعد انگلیسی ‫می‌ره دارالفنون در ادامه ‫و در عصر ناصری از دارالفنون فارغ‌التحصیل می‌شه ‫ابتدا طب می‌خونده در دارالفنون اما


audio: 2iBwLEmR4oI_0013.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫رهاش می‌کنه ‫می‌ره سراغ علوم انسانی ‫از فلسفه و حکمت تا علوم سیاسی ‫از تاریخ تا حقوق ‫در تمام این‌ها تخصص پیدا می‌کنه ‫فروغی از همون جوانی ‫تبدیل می‌شه به یک انسان شما بشنو همه‌چیزدان


audio: 2iBwLEmR4oI_0014.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫پدر فروغی در 1275 ‫یعنی ده سال پیش از پیروزی مشروطه ‫یه نشریه منتشر می‌کنه به نام تربیت ‫اینجا محمدعلی بیست‌ویک ساله‌س ‫و شروع می‌کنه همکاری با پدر در اون نشریه ‫ترجمه می‌کرده درباره‌ی قانون و آموزش و ‫تجدد می‌نوشته ‫به‌هرجهت فعالیت سیاسی-اجتماعی رو ‫از همون زمان خیلی جدی آغاز می‌کنه ‫این نشریه تا ده سال مرتب منتشر می‌شده


audio: 2iBwLEmR4oI_0015.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و محمدعلی فروغی یه‌جورایی سردبیرش بوده ‫تو همین دوران محمدحسین‌خان، پدرش ‫تو مدرسه‌ی عالی علوم سیاسی ‫به‌عنوان استاد کار می‌کرده ‫در کنارش محمدعلی هم ‫به ترجمه‌ی آثار تاریخی ‫برای همون مدرسه مشغول می‌شه ‫و باز در ادامه می‌شه معلم تاریخ اون مدرسه ‫کمی بعد محمدحسین‌خان ‫می‌شه رئیس مدرسه‌ی عالی علوم سیاسی ‫و محمدعلی فروغی، پسرش ‫می‌شه معاونش


audio: 2iBwLEmR4oI_0016.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫از 1278 خورشیدی به بعد ‫از هر چهار کتابی که ‫در مدرسه‌ی عالی علوم سیاسی ترجمه شده است ‫دو تاش کار محمدعلی فروغی و پدر او بوده


audio: 2iBwLEmR4oI_0017.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫آثاری که فروغی‌ها، پدر و پسر ترجمه می‌کردند ‫از مهم‌ترین خوراک‌های فکری مشروطه‌خواهان بود ‫مشروطه‌خواهانی که با خوندن همین آثار مهم جهان واقعا ‫تونستن جنبششون رو به ثمر برسونن و نتیجه؟ ‫مردادماه 1285 شما به می‌دانید ‫مظفرالدین‌شاه قاجار رو مجاب کردند ‫که فرمان مشروطه رو امضا و صادر کنه ‫با صدور این فرمان ‫اولین دوره‌ی مجلس شورای ملی تشکیل شد


audio: 2iBwLEmR4oI_0018.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫نماینده‌های مجلس انتخاب می‌شن ‫و بنا می‌شه نهاد قانون‌گذاری در ایران ‫کار خودش رو آغاز کنه ‫محمدعلی فروغی اما ‫در پشت پرده‌ی این نهاد جدید ‫به یک شغل جذاب رسیده بود ‫این جوون سی‌ویک ساله‌ی اون زمان ‫با توجه به مطالعاتش ‫و ترجمه‌هایی که کرده بود ‫بهتر از هرکسی با نظام پارلمانی اروپا آشنا بود ‫نتیجه چه شد؟ ‫ریاست دبیرخانه‌ی مجلس ‫به محمدعلی فروغی سپرده می‌شه


audio: 2iBwLEmR4oI_0020.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫تاسیس کتابخانه‌ی مجلس ‫ازجمله اولین کارهایی بود که محمدعلی فروغی ‫در سمت ریاست دبیرخانه‌ی مجلس انجام می‌ده ‫همین‌طور از بنیان‌گذاران ‫اولین لژ رسمی فراماسونری ایران هم بوده ایشون ‫لژی به نام بیداری ایرانیان ‫که ما در قسمت مربوط به تاریخچه‌ی فراماسونری در ایران ‫مفصل از آن گفتیم، مکمل خوبی‌ست ‫پیشنهاد می‌کنم ببینید از یوتیوب مورخ ‫به‌هرحال محمدعلی داشت حسابی


audio: 2iBwLEmR4oI_0021.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به مدرن شدن سیاست در ایران کمک می‌کرد که ناگهان ‫امان از گلچین روزگار ‫عمر پدر، محمدحسین‌خان ذکاءالملک ‫در 1286 خورشیدی ‫یعنی حدود یک سال از پس صدور فرمان مشروطیت ‫به پایان رسید ‫شما به می‌دانید که در اون دوران ‫لقب و شغل از پدر به فرزند منتقل می‌شد ‫یه‌جورایی ارثی بود ‫حالا این وسط آقای محمدحسین‌خان مرحوم


audio: 2iBwLEmR4oI_0022.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫فرزندی داشت، محمدعلی فروغی ‫که لقب و شغل پدر رو به ارث می‌برد ‫و انصافا لیاقت هرآنچه برای او ‫به ارث گذاشته شده بود رو داشت ایشون، نتیجه؟ ‫محمدعلی شایسته‌ی جایگاه پدر بود ‫و شد رئیس مدرسه‌ی عالی علوم سیاسی ‫لقب ذکاءالملک رو هم از آن خود کرد ‫البته با مرگ پدر ‫از دبیرخانه‌ی مجلس استعفا داد ‫چراکه پدر رو از دست داده بود و


audio: 2iBwLEmR4oI_0023.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫شرایط مناسبی برای خدمت‌رسانی به ملت نداشت در اون دوران ‫شما کار رو ببین واقعا ‫دید نمی‌تونه خدمت‌رسانی کنه به ملت ‫رئیس دبیرخانه‌ی مجلس استعفا داد ‫تو همین ایران خودمونا، سوئیس نه


audio: 2iBwLEmR4oI_0026.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫دوران سوگواری تمام شد ‫محمدعلی که حالا ‫لقب ذکاءالملک رو هم به خود گرفته بود ‫در 1288 می‌ره به‌عنوان نماینده‌ی مردم تهران ‫وارد مجلس دوم شورای ملی می‌شه ‫و تو همین مجلس ‫بعد از اومدن و رفتن دو رئیس مجلس ‫یعنی آقایان صادق‌خان مستشارالدوله ‫و میرزا اسماعیل‌خان ممتازالدوله ‫آقای محمدعلی‌خان ذکاءالملک فروغی


audio: 2iBwLEmR4oI_0027.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به ریاست مجلس شورای ملی می‌رسه ‫چند سالشه اینجا؟ سی‌وپنج سال ‫درخشش فروغی در مجلس ‫پاش رو به دولت باز می‌کنه در ادامه ‫او در 1290 تو کابینه‌ی صمصام‌السلطنه‌ی بختیاری ‫اول می‌شه وزیر مالیه ‫در ادامه می‌شه وزیر عدلیه ‫تو کابینه‌ی بعدی هم وزیر عدلیه می‌مونه ایشون ‫بیاییم جلوتر ‫مجلس سوم، محمدعلی فروغی نماینده‌ی تهران می‌شه دوباره ‫اما کمی بعد


audio: 2iBwLEmR4oI_0028.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به ریاست دیوان عالی کشور انتخابش می‌کنن ‫و به همین واسطه از مجلس میاد بیرون ‫در ادامه به‌عنوان نماینده‌ی ایران ‫می‌ره کنفرانس صلح بعد از جنگ جهانی اول ایشون اما ‫او و همراهانش رو به کنفرانس راه نمی‌دن، چرا؟ ‫فروغی و رفقاش رفته بودن ‫برای اینکه بابت خسارتی که ایران ‫در جنگ جهانی اول دیده امتیازاتی بگیرن ‫آمریکا به شکل ضمنی ‫موافق حضور ایران بود اما ‫انگلیس چی می‌گه؟


audio: 2iBwLEmR4oI_0029.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫می‌گه چی؟ ایران؟ امتیاز؟! ‫مگه اصلا درگیر مستقیم جنگ بوده؟ ‫هه هه اینا نیست ‫راهشون نمی‌دن ‫محمدعلی فروغی و هیئت ایرانی رو ‫به‌هرحال تمام آنچه نقل کردیم تا به اینجا ‫نشان‌دهنده‌ی این است ‫که محمدعلی‌خان ذکاءالملک فروغی ‫از مقامات بلندپایه‌ی کشور می‌شود ‫و او همواره سمت‌هایی چون وزارت و


audio: 2iBwLEmR4oI_0031.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫تاریخو بیاییم جلوتر ‫بعد از کودتای سوم اسفند 1299 ‫که رضاخان می‌شه سردار سپه و وزیر جنگ ‫و دوران یه‌جورایی رشد رضاخان شروع می‌شه ‫که در ادامه هم می‌شه نخست‌وزیر ‫محمدعلی فروغی هم از این پست وزارت ‫به پست وزارت بعدی منتقل می‌شه ‫فروغی همانند اکثر مشروطه‌خواهان ‫حامی کودتایی بود که شکل گرفته بود ‫حامی رضاخان بود


audio: 2iBwLEmR4oI_0032.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و البته شم سیاسی بسیار قوی‌ای داشت ‫درواقع می‌دونست بین افرادی که ‫از پس کودتای سوم اسفند به قدرت رسیدند ‫رضاخان است که آینده‌ی روشن‌تری دارد ‫از طرفی حالا دیگه فروغی ‫به‌قدری سیاست‌مدار مهمی شده بود ‫که رضاخان هم با تمام وجود ‫دوست داشت همچین فردی رو کنار خودش داشته باشه ‫نتیجه‌ی همه‌ی این‌ها چیه؟ ‫آقای فروغی در 1301 وزیر امور خارجه می‌شه ‫و در کابینه‌های رضاخان هم


audio: 2iBwLEmR4oI_0033.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫چندین بار وزیر جنگ و وزیر مالیه می‌شه ‫در ادامه مجلس پنجم سلسله‌ی قاجاریه رو ‫شما به می‌دانید منحل می‌کنه ‫و حکومت موقت می‌رسه به کی؟ ‫رضاخان، ‫که بعد از اصلاح قانون اساسی ‫سلسله‌ی پهلوی جای قاجار را می‌گیرد ‫و رضاخان می‌شود رضاشاه پهلوی ‫این برگی جدید است در تاریخ ما ‫در زندگی رضاشاه پهلوی حالا


audio: 2iBwLEmR4oI_0035.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫زمانی که این اتفاق میفته ‫محمدعلی فروغی به‌عنوان کفیل نخست‌وزیری ‫و سرپرست دولت انتخاب می‌شه ‫آذرماه 1304 رضاخان حالا رضاشاه شده ‫محمدعلی ذکاءالملک فروغی را ‫به‌عنوان نخست‌وزیر رسما انتخاب می‌کنه ‫و او می‌شه اولین نخست‌وزیر سلسله‌ی پهلوی ‫محمد‌علی شش ماه نخست‌وزیر بود ‫و در دوران او بود که مراسم تاج‌گذاری رضاشاه پهلوی


audio: 2iBwLEmR4oI_0038.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫چهارم اردیبهشت‌ماه 1305 ‫زمانی که هیات سلطنتی داشت وارد کاخ گلستان می‌شد ‫یک کالسکه حامل دو نفر از مهم‌ترین حامیان رضاشاه بود ‫دو نفری که پیش از تاج‌گذاری ‫نشان درجه‌ی اول تاج ‫که بزرگ‌ترین نشان افتخار کشور بود را ‫از دست شخص رضاشاه دریافت کردند، شاه جدید ‫آقایان محمدعلی‌خان ذکاءالملک فروغی


audio: 2iBwLEmR4oI_0039.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و عبدالحسین‌خان تیمورتاش ‫نطق مراسم تاج‌گذاری رو هم جناب فروغی انجام می‌ده ‫و اجازه بدید سفری به تاریخ کنیم و ‫نطق فروغی را درباره‌ی رضاشاه پهلوی بشنویم و ببینیم


audio: 2iBwLEmR4oI_0040.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫شهریارا انعقاد این محفل عالی که وجود ملت ایران ‫با قلبی سرشار از شادی و مسرت و صمیمیت و ‫حسن ارادت در آن شرف حضور یافته ‫و مقارن این احوال، عموم اهل مملکت در سرتاسر ایران ‫به جشن و سرور اشتغال دارند ‫تنها برای آن نیست که یک پادشاه نو ‫به تخت این سلطنت کهن پای می‌نهد ‫و تاج کیانی بر سر می‌گذارد


audio: 2iBwLEmR4oI_0041.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫بلکه، برای آن است ‫که به این ملت ستم دیده بشارت رسیده است ‫که بار دیگر آب رفته به جوی آمده ‫و به خواست خداوندی ‫روزگار حرمان و محنت سپری شده ‫و ایام سربلندی و عزت روی نموده است


audio: 2iBwLEmR4oI_0042.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫از پس تاج‌گذاری رضاشاه ‫محمدعلی ذکاءالملک برای دو ماه ‫کماکان نخست‌وزیر مملکت بود ‫کارهای مهمی هم کرد تو همین دو ماه ‫مثال بزنیم ‫القاب دیوانی رو ملغی کرد ‫قانون ثبت رو به تصویب رسوند ‫یعنی ملت باید احوال اربعه‌ی خودشون رو ‫ثبت می‌کردند اصطلاحا ‫و تو بشنو شناسنامه می‌گرفتند ‫یعنی چی؟ ‫یعنی باید زمان ولادت، ‫ازدواج، طلاق و مرگ رو ‫همه ثبت می‌کردند


audio: 2iBwLEmR4oI_0043.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫البته نام‌خانوادگی اینجا هنوز اجباری نشده بود ‫و ملت عموما به نام خودشون و پدرشون ثبت می‌شدند ‫اما به‌هرحال به دستور ذکاء‌الملک ‫القاب از نام همه حذف شد، و نتیجه؟ ‫دیگه خودش هم ذکاءالملک نبود ‫این نکته‌ی مهمی‌ست ‫این لقب لغو می‌شود ‫به دستور خود او ‫و او نام خانوادگی فروغی را انتخاب می‌کند ‫که گویا این هم لقبی بوده ‫که ناصرالدین‌شاه قاجار


audio: 2iBwLEmR4oI_0045.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫یک سوال مهم مطرح کنیم ‫چرا فقط دو ماه بعد از تاج‌گذاری ‫نخست‌وزیری‌ش تموم شد آقای فروغی؟ ‫گفتیم ایشون به همراه تیمورتاش ‫با هم سوار یک کالسکه بودند روز تاج‌گذاری ‫حالا این تیمورتاش بود که ‫قصد داشت افسار اسب کالسکه‌ی قدرت رو ‫خود به تنهایی در دست بگیره، نتیجه؟ ‫با فشار تیمورتاش وزیر دربار ‫فروغی از سمتش استعفا داد ‫و مستوفی‌الممالک جای او رو گرفت


audio: 2iBwLEmR4oI_0046.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫اما ایشون همچنان ‫در مقامات بلندپایه باقی می‌مونه ‫این بار می‌شه وزیر جنگ ‫اما عملا این وزارتخونه رو خود رضاشاه اداره می‌کرده ‫محسن فروغی، پسر محمدعلی فروغی تعریف می‌کنه ‫عینا نقل کنم ‫روزی که پدرم درباره‌ی استعفا و کناره‌گیری از ریاست دولت ‫با شاه به مذاکره پرداخت ‫تقاضایش این بود که به وی اجازه داده شود ‫که به اتفاق فرزندان خود به اروپا برود


audio: 2iBwLEmR4oI_0047.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و چند ماهی وضع تحصیلی ما را سرپرستی کند ‫اما رضاشاه با کناره‌گیری مطلق او موافقت نکرد ‫و پدرم معاذیری از قبیل خستگی و بیماری آورده بود ‫و سرانجام رضاشاه به او گفت ‫کاری به تو محول خواهم کرد ‫که حقوق و مزایا و امتیازات مال تو باشد ‫اما زحمت آن مال من


audio: 2iBwLEmR4oI_0048.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫فروغی اما از وضعیتی که براش رقم خورده بود ‫خرسند نبود، نتیجه؟ ‫بعد از مدتی از سمت وزارت جنگ هم کناره‌گیری کرد ‫در 1306 دست پسراشو گرفت ‫رفت اروپا که پسراش درس بخونن ‫فروغی چند ماهی تو پاریس اقامت داشت ‫که به‌عنوان سفیر ایران در ترکیه انتخاب شد ‫یک فرصت جدید برای یک سیاست‌مدار قدر ‫نتیجه‌ی این فرصت چی بود؟ ‫این بود که او در ترکیه


audio: 2iBwLEmR4oI_0049.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫روابط خوبی بین ایران و ترکیه ایجاد کرد ‫و خود او هم رسید به رابطه‌ی نزدیک با آتاتورک ‫یه بار هم به‌عنوان رئیس هیات نمایندگی ایران ‫در جامعه‌ی ملل انتخاب می‌شه آقای فروغی ‫جامعه‌ی ملل نهادی بین‌المللی بود ‫که بعد از جنگ جهانی اول تشکیل شد ‫و یه چیزی شبیه همین سازمان ملل امروز بود ‫گرچه خود این، خود این جامعه‌ی ملل ‫و تبدیل شدنش به سازمان ملل ‫و تفاوت‌های این دو سازمان بین‌المللی


audio: 2iBwLEmR4oI_0050.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫می‌تونه سوژه‌ی یکی از قسمت‌های مورخ باشه ‫دستور بدید، اطاعت خواهیم کرد ‫به‌هرحال، آقای فروغی می‌ره جامعه‌ی ملل ‫و یک دستاورد بزرگ بین‌المللی برای تاریخ ایران ‫ریاست جامعه‌ی ملل به محمدعلی فروغی سپرده شد ‫گرچه می‌گن در این انتخابات ‫ترکیه و آتاتورک نقش داشته ‫آتاتورک در همین برهه ‫جمله‌ای درباره‌ی فروغی گفته که واقعا درخشانه ‫قطعا در ادامه و در این قسمت


audio: 2iBwLEmR4oI_0052.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫1309 خورشیدی اما ‫دوران نقش‌آفرینی مجدد فروغی داخل ایران بود ‫در ایران وزارتی جدید ‫به نام وزارت اقتصاد ملی تشکیل شده بود ‫و هرکسی نمی‌تونست این وزارتخونه رو بچرخونه، نتیجه؟ ‫در این سال به فروغی اعلام شد که آقا ‫جمع کن بیا کارت داریم ‫برمی‌گرده ایران ‫به‌عنوان وزیر اقتصاد انتخابش می‌کنن ‫در ادامه هم‌زمان وزیر امور خارجه هم می‌شه ‫گرچه وزارت اقتصاد کمی بعد منحل می‌شه در تاریخ ما


audio: 2iBwLEmR4oI_0053.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و فروغی فقط وزیر خارجه باقی می‌مونه ‫تو همون دوران کوتاه سرپرستی وزارت اقتصاد ملی ‫آقای فروغی سنگ‌بنای اتاق بازرگانی نوین ایران رو می‌ذاره ‫و این نکته‌ی مهمی‌ست در تاریخ ما ‫اما بریم سراغ وزارت امور خارجه‌ی ایشون ‫دوران شکوفایی روابط بین‌الملل بود زمان او ‫باعث شد سه سال بعد یعنی در 1312 ‫برای بار دوم ‫به‌عنوان نخست‌وزیر انتخاب بشه محمدعلی فروغی ‫تو این دوره


audio: 2iBwLEmR4oI_0054.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫یعنی دومین دوره‌ی نخست‌وزیری فروغی ‫باز هم ما پرباری می‌بینیم ‫تو همین دوره بود که ‫کار تاسیس دانشگاه تهران به اتمام رسید ‫آقای فروغی جشن هزاره‌ی فردوسی رو ‫با حضور مستشرقان و متخصصان در مشهد برگزار کرد ‫فرهنگستان ایران رو بنیان گذاشت ‫اینم به یاد داشته باشیم ‫فروغی با آتاتورک روابط خوبی داشت ‫فروغی در دوره‌ی صدارتش ‫سفر رضاشاه به ترکیه رو پایه‌گذاری کرد


audio: 2iBwLEmR4oI_0055.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و دیدارش با آتاتورکو ترتیب داد ‫و این اولین سفر خارجی رضاشاه بود که ‫شما به می‌دانید ‫بارها در مورخ گفتیم ‫تاثیری شگرف بر رضاشاه پهلوی گذاشت و ‫تو بشنو بر تاریخ ایران‌زمین


audio: 2iBwLEmR4oI_0056.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫پایان دوره‌ی فروغی اما ‫در دل طوفان خشم رضاشاه پهلوی اتفاق افتاد ‫پیش از شروع نخست‌وزیری فروغی بود که ‫خشم شاه دامان مهم‌ترین رقیب فروغی ‫یعنی تیمورتاشو گرفت اول ‫او رو از وزارت دربار خلع کرد ‫و با اتهاماتی انداخت زندان ‫فقط یک ماه بعد از روی کار اومدن مجدد فروغی ‫خبر آمد تیمورتاش در زندان قصر کشته شد


audio: 2iBwLEmR4oI_0057.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫خشم شاه آسیابی بود به نوبت ‫تاریخ به ما می‌گوید ‫روزگار قدرتمندی فروغی هم ‫با خشم رضاشاه نسبت به او پایان پیدا کرد ‫اساسا یه‌جورایی رضاشاه دوره افتاده بود ‫یک‌به‌یک سیاسیون قدر دوروبرش رو ‫حذف و طرد می‌کرد ‫تیمورتاش و سردار اسعد بختیاری ‫در زمان نخست‌وزیری فروغی کشته شدند ‫و حالا آسیاب به نوبت


audio: 2iBwLEmR4oI_0059.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫اما داستان عزل فروغی ‫بیست‌وهشتم مرداد 1314 ‫دولت فروغی یک بخشنامه‌ای صادر می‌کنه ‫یک بخشنامه که به مردهای ایرانی ‫دستور می‌ده که کلاه پهلوی از سر بردارند ‫و به‌جای آن کلاه شاپو بر سر بگذارند ‫بند مهم دیگر این بخشنامه جایی بود که می‌گفت ‫مجالس ختم فقط باید در مساجدی برگزار شود ‫که بلدیه یا همون شهرداری اون رو تایید کنه ‫و خوردن چای و قهوه


audio: 2iBwLEmR4oI_0060.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و کشیدن سیگار و قلیان در این مجالس ممنوع است ‫شایعاتی هم درباره‌ی کشف حجاب زنان ‫مطرح شده بود همون زمان نتیجه؟ ‫تو مسجد گوهرشاد مشهد ‫اعتراضاتی نسبت به این قانون اتفاق میفته ‫اعتراضات سرکوب می‌شه، اما ‫بعدش رضاشاه پهلوی ‫محمدولی اسدی، نایب‌التولیه‌ی حرم امام رضا رو ‫مقصر این اعتراضات می‌دونه ‫و تصمیم به برخورد با او می‌گیره


audio: 2iBwLEmR4oI_0061.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫خشم شاه بنا بود ریشه‌ی این نایب‌التولیه رو بسوزونه ‫و زمانی که فروغی ‫در برابر آتش این خشم قرار گرفت ‫آن آتش دامن خود او را هم گرفت ‫داستان چه بود؟ ‫عرض می‌کنم


audio: 2iBwLEmR4oI_0062.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫آقای فروغی یه دختر داشت که عروس اسدی بود ‫فروغی هم به‌عنوان نخست‌وزیر ‫می‌ره شفاعت اسدی رو پیش شاه بکنه، اما ‫نه‌تنها شفاعت او مورد پذیرش قرار نمی‌گیره ‫بلکه رضاشاه پهلوی ‫فروغی رو هم از نخست‌وزیری کنار می‌ذاره ‫و حتی تحت‌نظر نظمیه تو منزل خودش حصر خانگی می‌کنه ‫یعنی ببینیم ما از کی ‫رسم حصر کردن رو داشتیم در تاریخمون ‫سرنوشت آقای اسدی چی می‌شه؟ نایب‌التولیه؟


audio: 2iBwLEmR4oI_0063.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫بیست‌ونهم آذر 1314 در مشهد تیربارون می‌شه ‫ما در قسمت‌های مختلفی از مورخ ‫درباره‌ی رجالی که مورد خشم رضاشاه قرار گرفته‌اند ‫یا به‌شکل فیزیکی یا به‌شکل سیاسی حذف شدند ‫صحبت کردیم ‫مشخصا توصیه می‌کنم اینجا ‫قسمت مربوط به تبعید رضاشاه رو ‫روزهای پایانی رضاشاه پهلوی رو ‫از یوتیوب مورخ حتما ببینید ‫مکمل جذابی‌ست برای این قسمت


audio: 2iBwLEmR4oI_0064.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫اما روزگار خونه‌نشینی و حصر فروغی چطور گذشت؟ ‫دوران پرباری بود، چرا؟ ‫فروغی تو همین دوره، ‫کارهای خیلی مهمی انجام داد ‫سه جلد کتاب سیر حکمت در اروپا ‫و شرح اشارات ابوعلی‌سینا رو می‌نویسه ‫یعنی در واقع هم در فلسفه‌ی غرب ‫و هم در فلسفه‌ی اسلامی آثاری منتشر می‌کنه ‫که سال‌ها به کتاب‌های مرجع تبدیل می‌شن ‫کم‌کم حصر خانگی او شل و شل‌تر می‌شه


audio: 2iBwLEmR4oI_0065.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫می‌تونه بره تو مجامع علمی سخنرانی کنه حالا ‫درواقع این دوران خونه‌نشینی از نظر علمی ‫دوران بسیار درخشانی‌ست برای آقای فروغی


audio: 2iBwLEmR4oI_0066.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫اما زندگی فروغی یک فراز خیلی مهم دیگه هم داره ‫تابستان 1320 از راه می‌رسه ‫جنگ جهانی دوم شدت می‌گیره ‫و آلمان به شوروی حمله می‌کنه ‫و شروع می‌کنه به پیشروی در خاک شوروی، نتیجه؟ ‫انگلیس و آمریکا برای نجات شوروی از دست آلمان‌ها ‫وارد عمل می‌شن ‫مسیری که برای این کمک انتخاب می‌شه ‫از ایران می‌گذشته ‫این در حالی بود که رضاشاه ‫به آلمان نزدیک‌تر بود ‫و همین می‌شه که متفقین


audio: 2iBwLEmR4oI_0067.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫یعنی آمریکا و انگلیس و شوروی ‫تصمیم می‌گیرن به ایران حمله کنن ‫که مسیر کمک‌رسانی به شوروی دست اونا باشه ‫سوم شهریور 1320 ‫متفقین به ایران حمله می‌کنند ‫و شروع می‌کنند به پیشروی در خاک ایران ‫و این در شرایطی بود ‫که رضاشاه آدمی نداشت که آدم باشه ‫اینجاست که او دوباره ‫به یاد محمدعلی فروغی افتاد


audio: 2iBwLEmR4oI_0068.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫ما در قسمت روزهای پایانی رضاشاه پهلوی در مورخ ‫از داستان تبعید رضاشاه، همین روزها ‫روزشمار صحبت کردیم ‫گفتیم اونجا که ‫شخص ایشون می‌ره دم خونه‌ی فروغی در می‌زنه ‫سعی می‌کنه قانعش کنه ‫و هرچی هم فروغی می‌گه آقا من پیرم، مریضم ‫می‌گه اینا نیست قربونت، نتیجه؟ ‫پنجم شهریور رضاشاه فروغی رو به کاخش دعوت می‌کنه ‫همون‌جا در حضور هیات وزیران ‫پیشنهاد نخست‌وزیری مجدد به او می‌ده


audio: 2iBwLEmR4oI_0069.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫و آقای فروغی طبیعتا پیشنهاد رو می‌پذیره ‫گفته می‌شه بعدتر ‫برادر فروغی به او اعتراض می‌کنه که آقا ‫شش سال خونه‌نشینت کردند ‫چطور حاضر به همکاری مجدد شدی؟ ‫او در جواب یک جمله‌ی درخشان و ماندگار می‌گه ‫امروز وطن به وجود من احتیاج دارد ‫چطور از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنم؟ ‫ولو به قیمت جانم تمام شود


audio: 2iBwLEmR4oI_0070.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫یه سوال جدید مطرح کنیم ‫چی شد که رضاشاه بعد از اون غضب و ‫شیش سال حصر فروغی ‫دوباره حاضر شد شخصا بره در بزنه


audio: 2iBwLEmR4oI_0074.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫این جمله البته یک پیش‌زمینه داشته ‫گفته می‌شه زمانی که رضاشاه ‫تصمیم می‌گیره علی منصور نخست‌وزیرو کنار بذاره ‫و یک نخست‌وزیر جدید انتخاب کنه ‫تعدادی از وزرا فروغی رو پیشنهاد می‌کنن اما ‫شاه در مقابل اون‌ها می‌گه ‫اگر قرار باشد پیرمردی در راس امور قرار بگیرد ‫چرا وثوق‌الدوله را پیشنهاد نمی‌کنید؟ ‫درواقع رضاشاه خوش نداشت ‫فروغی نخست‌وزیر شه، اما ‫وثوق‌الدوله ایران نبود ‫روایتی هست که رضاشاه


audio: 2iBwLEmR4oI_0075.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫به مجید آهی، وزیر دادگستری وقت هم ‫فکر می‌کرده برای بحث نخست‌وزیری ‫اما او از زیر بار مسئولیت در می‌ره ‫تو بشنو فرار می‌کنه ‫این می‌شه که رضاشاه مجبور می‌شه ‫تن بده به نخست‌وزیری دوباره‌ی محمدعلی فروغی


audio: 2iBwLEmR4oI_0076.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
‫آقای فروغی نخست‌وزیر می‌شه ‫و همون ابتدا ‫تصمیم به ترک مخاصمه با انگلیس و شوروی می‌گیره ‫گفته می‌شه فروغی از همون اول جنگ جهانی


audio: 2iBwLEmR4oI_0077.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و در تمام اون مدتی که آلمان داشته با قدرت تو اروپا پیشروی می‌کرده معتقد بوده آلمان‌ها در نهایت شکست خواهند خورد و از همون زمان می‌گفته آقا علی‌رغم بی‌طرفی ایران متفقین در نهایت سراغ ایران خواهند آمد و سیاست‌های نزدیکی به آلمان کار دست ایران خواهد داد تحلیلو شما ببین اتفاقی که عملا افتاد و حالا فروغی که بر مسند نخست‌وزیری نشسته بود


audio: 2iBwLEmR4oI_0078.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
فورا متوقف کرد این اتفاقاتو مقاومتی در برابر انگلیس و شوروی نشون نداد چراکه فروغی اون‌ها رو طرف برنده‌ی جنگ می‌دونست تاریخ به ما اثبات کرد که درست می‌دونست از طرف دیگه مذاکره با نمایندگان انگلیس و شوروی رو فورا شروع کرد آقای فروغی به‌عنوان نخست‌وزیر اول برای اینکه حمله‌ی اون‌ها به ایران متوقف بشه و اینو یادآوری کنیم داریم از زمانی صحبت می‌کنیم که شوروی و انگلیس داشتن تو خاک ایران پیشروی می‌کردن


audio: 2iBwLEmR4oI_0079.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و این حرکت همراه بود با کشته شدن برخی ارتشی‌ها و البته بمباران برخی مناطق ایران محمدعلی فروغی می‌خواست در قدم اول این وضع متوقف بشه او رسما اعلام ترک مخاصمه کرد انگلیس و شوروی اما فقط بمبارون رو متوقف کردن به پیشروی ادامه دادند اون‌ها تا دروازه‌های تهران جلو آمدند خواستشون چی بود؟ اساسا تغییر حکومت در ایران به رضاشاه پهلوی اعتماد نداشتند


audio: 2iBwLEmR4oI_0080.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
می‌خواستند از کار برکنار شه، اما فروغی بنا بر مذاکره داشته مذاکره رو ادامه می‌ده تا جایی که موفق می‌شه برخی خواسته‌های خودش رو به کرسی بشونه چه بود خواسته‌های آقای فروغی و خواسته‌های آنان؟ عرض می‌کنم


audio: 2iBwLEmR4oI_0081.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
انگلیس اول کار دنبال این بود که اساسا نظام سیاسی ایران رو از سلطنت به جمهوری تغییر بده فروغی در مقابل این درخواست مقاومت می‌کنه و این یکی از نقاطی از زندگی فروغی‌ست که بعدها خیلی‌ها نقدش کردن گفتن اگر می‌ذاشتی نظام سیاسی ایران یک جمهوری مورد حمایت انگلیس بشه خیلی اوضاع تاریخ ایران عوض می‌شد چرا نذاشتی؟ به‌هرحال، فروغی در مذاکره با آقای بولارد، سفیر کبیر انگلستان


audio: 2iBwLEmR4oI_0082.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
انگلیس‌ها رو راضی می‌کنه به تداوم سلطنت اما انگلیس‌ها نظرشون این بوده که رضاشاه به‌هرحال باید برکنار بشه نهایتا به‌جای او یکی از نوادگان قاجار به سلطنت برسه حتی با چند نفر از جمله یکی از نوادگان قاجار که در انگلستان ساکن بود مذاکره می‌شه که او رو برگردونن بکنن شاه اما نخست‌وزیر، محمدعلی فروغی در مقابل این خواست هم مقاومت می‌کنه و با تاکید بر اینکه


audio: 2iBwLEmR4oI_0083.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
این تغییر خلاف قانون اساسی ایران است اون‌ها رو راضی می‌کنه که ولیعهد یعنی محمدرضای پهلوی به‌جای رضای پهلوی به قدرت برسه حالا رضایت انگلیسی‌ها جلب شد و ماموریت جدید فروغی چه بود؟ بله، راضی کردن رضاشاه پهلوی به استعفاء اینجاست که می‌رسیم به ابتدای این قسمت دیالوگ‌هایی که بین شاه و فروغی رد و بدل شد


audio: 2iBwLEmR4oI_0084.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
محمدعلی فروغی همان کسی که نطق تاج‌گذاری رضاشاه پهلوی را قرائت کرده بود همان کسی بود که استعفانامه‌ی رضاشاه از سلطنت را هم در مجلس قرائت کرد استعفانامه‌ای که خود فروغی نوشته بود و رضاشاه امضا کرده بود فروغی نطق قرائت استعفای رضاشاه رو به نطق آغاز به کار محمدرضاشاه پهلوی تبدیل می‌کنه و اینجوری می‌گه، نقل‌قول کنم


audio: 2iBwLEmR4oI_0085.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
بحمدالله اعلیحضرت سابق، جانشین جوان لایق محبوبی دارند که بر طبق قانون اساسی می‌توانند فورا زمام امور سلطنت ایران را به دست بگیرند و به دست گرفتند در ادامه از قول شاه جدید، محمدرضاشاه پهلوی آقای فروغی این‌چنین گفت ملت ایران بدانند که من کاملا یک پادشاه قانونی هستم و تصمیم قطعی من بر این است


audio: 2iBwLEmR4oI_0086.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
که قانون اساسی دولت و مملکت و ملت ایران را کاملا رعایت کنم بله، محمدرضاشاه پهلوی زمانی با این وعده‌ها بر سر کار آمد


audio: 2iBwLEmR4oI_0087.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
آقای فروغی تو یکی از سخت‌ترین دوران تاریخی ایران نخست‌وزیر می‌شه و ماموریتش رو به‌خوبی انجام می‌ده او موفق می‌شه با انگلیس، آمریکا و شوروی قراردادی ببنده که بعد از پایان جنگ ایران رو تخلیه کنن براساس همین توافقه که بعد از پایان جنگ تخلیه‌ی ایران اتفاق میفته این رو اضافه کنیم آقای فروغی قدرت رو از رضاشاه به محمدرضاشاه منتقل می‌کنه این کار بسیار سختی بود اما فروغی بعد از شش ماه


audio: 2iBwLEmR4oI_0088.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
از نخست‌وزیری کناره‌گیری می‌کنه این بار به او مسئولیت وزارت دربار سپرده می‌شه، اما مدت کوتاهی در این سمت می‌مونه فروغی دیگه پا به سن گذاشته بود، بیمار بود تو همین شرایط بیماری باز یک مسئولیت حساس به او واگذار شد به او پیشنهاد می‌شه سفیر ایران در آمریکا باشه اما فروغی با یک شرط این مسئولیت رو می‌پذیره اینکه پسرش محمود هم او رو در این کار همراهی کنه دلیلش چی بود؟


audio: 2iBwLEmR4oI_0089.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
اینکه بیماره و به کمک پسرش احتیاج داره این موضوع باید به تصویب هیئت وزیران می‌رسید، اما مخالفت شد در ادامه موضوع همین‌طور باز باقی موند و همین اتفاق شد دلیل رنجش خاطر فروغی و همین رنجش خاطر حال او را بدتر کرد و همین حال بدتر شدن، نتیجه‌ش شد فشار و فشار چه کار می‌کند؟ این دیگه تاریخ نیست


audio: 2iBwLEmR4oI_0091.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
سکته‌ی قلبی محمدعلی فروغی، سیاست‌مدار اسطوره‌ای عصر قاجار و پهلوی پنجم آذر 1321 در شصت‌وهفت سالگی گل عمرش توسط گلچین خوش‌سلیقه‌ی روزگار چیده شد


audio: 2iBwLEmR4oI_0092.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
خب، تا اینجا تا پایان دوران زندگی محمدعلی فروغی رو با هم درباره‌ش صحبت کردیم، اما به‌واقع حیفه از تاثیرات او بیشتر صحبت نکنیم با شرح حالی که از زندگی فروغی عرض کردم واضح و مبرهن است قطعا شما به می‌دانید که فروغی شخصیت دوگانه‌ای داشت یه چهره‌ش مرد سیاست بود چهره‌ی دیگر او مرد فلسفه و حکمت او بسیار خوب تونست در هر دو حوزه حرف‌هایی برای گفتن داشته باشه


audio: 2iBwLEmR4oI_0093.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
تاریخ به ما اثبات می‌کنه به‌عنوان یک سیاست‌مدار مدارج ترقی رو حسابی طی کرد او اولین نخست‌وزیر دوران پهلوی‌ست سه بار نخست‌وزیر شده و آخرین نخست‌وزیر رضاشاه است البته او به‌عنوان وزیر امور خارجه وزیر مالیه، وزیر عدلیه، اقتصاد، وزیر جنگ حتی وزیر دربار انتخاب شده‌ست این رو فراموش نکنیم سه بار نماینده‌ی مجلس بود‌ه‌است در این مدت یک دوره رئیس مجلس بوده است


audio: 2iBwLEmR4oI_0094.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
در مجلس اول، بخش اداری امور را به دست داشته است دیپلمات بی‌نظیری بوده است او سفیر ایران در ترکیه بوده است و یکی از اثرگذارترین سفرهای خارجی مقامات ایرانی را یعنی سفر رضاشاه پهلوی به ترکیه را برنامه‌ریزی کرده است محمدعلی فروغی به جامعه‌ی ملل رفته است حتی یک دوره رئیس آن نهاد شده است فروغی هم در جریان مشروطه و هم در به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی


audio: 2iBwLEmR4oI_0095.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و محمدرضاشاه پهلوی نقش ایفا کرده است در اقدامات اصلاح‌گرایانه‌ی رضاشاه همکاری داشته است دو جنگ جهانی دیده است و کشور ایران را، ایران‌زمین را در حساس‌ترین شرایط جنگ جهانی دوم اداره کرده است خلاصه‌ش کنیم او به‌عنوان یک سیاست‌مدار تجربه‌های مهمی داشته است کارهای مهمی کرده است و حسابی سردوگرم چشیده است


audio: 2iBwLEmR4oI_0096.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
دقیق‌ترش آن است که او به‌عنوان یک سیاست‌مدار در مهم‌ترین رویدادهای تاریخی ایران یعنی انقلاب مشروطه ملغی شدن سلطنت قاجار شروع سلطنت رضاشاه پهلوی در ادامه، قدرت گرفتن محمدرضاشاه پهلوی اثرگذار بوده است سوال؟ یک سیاست‌مدار دیگر باید چه کند برای مردمش؟ قضاوتش با شما


audio: 2iBwLEmR4oI_0097.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
اما فروغی هم مورد قضاوت قرار گرفت برخی مورخین به او نقد وارد کردند و در سرکوب‌های رضاشاهی او رو مقصر دونستند نه فقط مورخین که سیاست‌مداران هم‌دوره‌ی او به او نقد داشتند مثال بزنیم محمد مصدق علیه او نطق داشته در تاریخ در مجلس او در مجلس ششم زمانی که فروغی وزیر امور خارجه بود گفته فروغی نامه‌ای به سفارت شوروی نوشته


audio: 2iBwLEmR4oI_0098.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و موافقت کرده که به دعاوی مربوط به شهروندان دولت شوروی به‌جای محاکم عدلیه در اداره‌ی محاکمات وزارت خارجه رسیدگی شود و این یعنی برقراری دوباره‌ی کاپیتولاسیون آقای مصدق در انتقاد از فروغی گفته بنده عینا نقل‌قول کنم او به‌دلیل همین باج دادن‌ها به دولت‌های خارجی هیچ‌گاه ضرری ندیده و همیشه در کار بوده و بلکه گاهی هم مثل امروز


audio: 2iBwLEmR4oI_0099.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
غیر از وزارت، یکی‌دو کار دیگر هم دارد ریاست دیوان تمیز پرانتز عرض کنم می‌شه دیوان عالی کشور و ریاست مدرسه‌ی حقوق را ذخیره نموده که اگر از مقام وزارت کناره‌جویی کرد مملکت از آثار وجودی ایشان مستفیض شود بله


audio: 2iBwLEmR4oI_0100.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
اما در سیاست خارجه آقای فروغی معروف به این بوده که طرفدار انگلیسه در سیاست خارجه‌ی ایران ازجمله انتقاداتی که به او تو همین دوره‌ی وزارت خارجه‌ش می‌شه اینه که او پرداخت وجوهی که به استناد قرارداد نوزده‌نوزده به ایران تحمیل شده بود به انگلیس، تایید می‌کنه که پرداخت بشه حسین مکی، سیاست‌مداری که یه دوره هم در جبهه‌ی ملی فعال بوده تو کتاب تاریخ بیست‌ساله‌ی ایران درباره‌ی فروغی اینجوری نوشته نقل‌قول می‌کنم


audio: 2iBwLEmR4oI_0101.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
او یکی از فراماسون‌های باهوش و تحصیل‌کرده و دانشمند و صاحب تالیفات در ادبیات و حکمت و فلسفه است و از جمله سیاست‌مداران و افرادی‌ست که همواره طرفدار سیاست انگلستان در ایران و مورد حمایت و اعتماد آن‌ها بوده است به همین جهت هم مقامات و مشاغل مهمی را شاغل گردیده است


audio: 2iBwLEmR4oI_0102.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
این شخصیت عجیب‌غریب فروغی باعث شده بود بسیاری از اهالی سیاست از او بیم داشته باشند مثال بزنیم می‌فرماید که، شاها کنم از خبث فروغی خبرت خون می‌کند این جهود ناکس جگرت خطبه‌ی شهی و عزل تو را خواهد خواند زان گونه که خواند از برای پدرت این سروده‌ی ملک‌الشعرای بهار بود


audio: 2iBwLEmR4oI_0103.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
دقیقا ابتدای سلطنت محمدرضاشاه پهلوی او به این شکل سعی کرده به محمدرضاشاه هشدار بده و فروغی رو هم در شعرش همون‌طور که شنیدیم و دیدیم با هم جهود خونده گفته می‌شه اجداد فروغی یهودی بودند که از عراق به ایران کوچ داده شدند و بعد مسلمان شدند این شعر هم اشاره به همین موضوع داره یا یک مثال دیگه زمان جنگ جهانی دوم رادیوی آلمان مرتب علیه فروغی تبلیغ می‌کرده که این آدم یهودیه


audio: 2iBwLEmR4oI_0104.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و به‌عنوان یک یهودی اصلا قابل اعتماد نیست این رو می‌دونیم که نازی‌ها معتقد بودند یهود نژاد پست است در واقع رضاشاه پهلوی از علی منصور طرفدار آلمان رسید به کی؟ به فروغی‌ای که آلمان‌ها می‌گفتند یهودی‌ست و در نتیجه پست است اما فروغی هم برای اینکه انگلیس و شوروی و آمریکا از خر شیطون بیان پایین کافی نبود


audio: 2iBwLEmR4oI_0105.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
اما همون‌طور که گفتیم فروغی یک چهره‌ی دیگر هم داشته آن چهره‌ی ادیب، فلسفه‌دان و مترجم فروغی ترجمه‌های مهمی انجام داده ازجمله چندین جلد تاریخ جهان کتاب‌هایی که تو مدرسه‌ی عالی علوم سیاسی تدریس می‌شده و یک نسل سیاست‌مدار با این کتاب‌ها تربیت شدند گفتیم سال‌های زیادی از هر چهار کتاب درسی مدرسه‌ی علوم سیاسی که به چاپ می‌رسید


audio: 2iBwLEmR4oI_0106.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
دو تاش تالیف و ترجمه‌ی محمدعلی فروغی یا پدر او بوده مثال بزنیم کتاب‌هایی چون اصول علم ثروت ملل تاریخ ملل مشرق‌زمین و آداب مشروطیت دول از جمله کتاب‌های مهم ایشونه جالبه تو کتاب آداب مشروطیت دول که کمی پس از صدور فرمان مشروطیت به چاپ رسیده برای نخستین بار مفاهیم کلی حقوق اساسی مطرح شده فروغی تو این کتابش


audio: 2iBwLEmR4oI_0107.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
و البته تو کتاب‌های دیگرش واژه‌یابی و معادل‌سازی فارسی ارزشمندی هم انجام داده در واقع بسیاری از معادل‌هایی که برای کلمات انگلیسی و فرانسه امروز هم در فارسی استفاده می‌کنیم خالقش محمدعلی فروغی‌ست


audio: 2iBwLEmR4oI_0108.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
آقای فروغی در قامت یک ادیب هم تاثیرات بی‌نظیری بر تاریخ ما گذاشته دیوان خیام، حافظ، سعدی و شاهنامه‌ی فردوسی رو ایشون تصحیح و چاپ کرده تصحیح‌هاش هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیره تو فرهنگستان کارهای مهمی انجام داده او مدتی رئیس فرهنگستان بوده آقای فروغی مدتی بعد از اینکه از این سمت کناره‌گیری می‌کنه احساس می‌کنه فرهنگستان داره از مسیرش منحرف می‌شه اینه که یه مقاله می‌نویسه


audio: 2iBwLEmR4oI_0109.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
به نام پیام به فرهنگستان این مقاله خط‌ومشی این فرهنگستان رو واقعا تاریخ می‌گه تحت‌تاثیر قرار می‌ده و تبدیل می‌شه به سندی که مسیر راه رو به اهالی فرهنگستان نشون بده بله محمدعلی فروغی یک چهره نداشت کارهای مهمی کرد او چه در عرصه‌ی سیاست و چه در عرصه‌ی علوم انسانی محمدعلی فروغی به‌عنوان یک سیاست‌مدار


audio: 2iBwLEmR4oI_0110.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
انتقادات زیادی بهش شد اما کیست که اشتباه نداشته باشد؟ اساسا در عرصه‌ی سیاست و قدرت مهم این است که او برای وطنش تلاش کرد بله


audio: 2iBwLEmR4oI_0111.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
بزرگ‌ترین شخصیتی که در این مجمع عضویت دارد فروغی، سفیر ایران است من تا کنون مردی به این جامعی و وطن‌پرستی و مطلعی ندیده‌ام کاش مملکت من یک فروغی داشت این جمله‌ی آتاتورک است، پدر ترکیه‌ی نوین درباره‌ی محمدعلی فروغی جمله‌ای که در به ریاست رسیدن فروغی در جامعه‌ی ملل نقش مهمی داشت


audio: 2iBwLEmR4oI_0112.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
آتاتورک کسی بود که در یکی از شبیه‌ترین کشورها به ما نظامی بنا کرد که هنوز که هنوزه داره کار می‌کنه با تمام فرازوفرودهاش باعث شد ترکیه در مسیر توسعه حرکت کنه چنین آدمی آرزو داشت که ای کاش ترکیه یک محمدعلی فروغی داشت، یک ایرانی ایران ما اما زمانی در کنار محمدعلی فروغی محمدعلی فروغی‌ها داشت سیاست‌مداران ترازی داشت


audio: 2iBwLEmR4oI_0113.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
که هر کدام به‌تنهایی می‌توانستند آرزوی هر مملکتی باشند بااین‌حال اما یک‌یک این سیاست‌مداران ورزیده هر بار به‌نوعی توسط قدرت بی‌اثر شدند و حالا کار به جایی رسیده که سال‌های سال است که بسیاری از ایرانیان آرزوی داشتن سیاست‌مداری به ورزیدگی فروغی را دارند


audio: 2iBwLEmR4oI_0115.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
باز هم چنین سیاسیونی به خود خواهد دید؟ یا بستری که چنین سیاسیونی را فراهم کند؟ دیگر نیست؟ قضاوت با شما


audio: 2iBwLEmR4oI_0116.opus
source: youtube
source_id: 2iBwLEmR4oI
invalidation: VALID
text:
زمان ما به فرجام رسید و کلام ما هم من احمد هاشمی هستم و تنها نیستم این اپیزود هم به همت تیم مورخ در استودیو پیکان تهیه و تولید شد ضمن اینکه خواهیم دید در ادامه با افتخار ویدئوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو تا چند روز آتی و موضوع جذاب بعدی در پادکست مورخ سالم باشید و در صلح شما رو به تاریخ می‌سپارم و به شرط بقا می‌بینمتون


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0001.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
ما حاصل عمری به دمی بفروشیم صد خرمن شادی به غمی بفروشیم در یک دم اگر هزار جان دست دهد در حال به خاک قدمی بفروشیم جناب ابومحمد مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله بن مشرف سال 650 حقیقت زندگی رو به همین سادگی و روشنی تصویر کردند


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0002.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
و ما امروز هفتصد سال بعد هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم نتیجه؟ برای گذر از این کوچه‌ی تاریک به فانوس کلام شیخ اجل پناه خواهیم برد در دقایق آتی ما در این قسمت از مورخ رفتیم سراغ استاد سخن کمی از زندگی ایشون گفتیم و البته از تاثیری که بر دنیای ما گذاشتند، سخن گفتیم این شما و این عالیجناب سعدی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0004.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
به سنت همیشگی تیم مورخ منابع این قسمت رو خدمت شما معرفی می‌کنیم اول آثار حضرت سعدی بوستان سعدی، گلستان سعدی، غزلیات سعدی و هزلیات سعدی دوم مطالب سایت گنجور سوم سایت پرورش افکار دات کام چهارم ژورنال ادبی دانشگاه علامه پنجم مقالات منتشر شده توسط انتشارات پیام عدالت


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0005.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
و در نهایت ششم، مقاله‌ی شعر سپید وامدار سعدی اثر کوروش کمالی سروستانی و اینجا یاداوری کنم در انتهای این قسمت هم ویدیوهای ارسالی از طرف شما خوبان رو با هم خواهیم دید حالا بریم در دل تاریخ


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0006.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
گاهی شنیده می‌شود که اهل ذوق اعجاب می‌کنند که سعدی هفتصد سال پیش به زبان امروزی ما سخن گفته است اما حق این است که سعدی هفتصد سال پیش به زبان امروزی ما سخن نگفته است بلکه ما پس از هفتصد سال به زبانی که از سعدی آموخته‌ایم سخن می‌گوییم یعنی سعدی شیوه‌ی نثر فارسی را چنان دلنشین ساخته


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0007.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
که زبان او زبان رایج فارسی شده است این کلامی بود از محمدعلی فروغی نویسنده و سیاستمدار ایرانی که در دوره‌ی پهلوی سه بار هم به عنوان نخست‌وزیر خدمت کرد جناب فروغی البته بیراه نگفتند، چرا؟ شعر و نثر شیرین سعدی همواره به عنوان یکی از منابع متداول آموزش زبان فارسی مطرح بوده و هست و خواهد بود چرا حالا؟


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0008.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
چون حضرت سعدی عمیق‌ترین عواطف آدمی رو به بهترین و ساده‌ترین شکل ممکن پرورش داده واقعا و زمانی که رو آثار ایشون نازک شیم می‌بینیم که محتوای خیال بازیگوش و عشق پرور خودش رو ایشون جوری بیان کرده اینقدر ساده بیان کرده که مخاطب عام هم بی اختیار به صداقت کلام و پیامش ایمان میاره اینه واقعیت سعدی گرچه تمام مخاطبان سعدی به این‌هایی که بنده گفتم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0009.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اعتقاد ندارند هستند بعضی که نظرات دیگری درباره‌ی ایشون دارند چه نظراتی؟ اجازه بدید در ادامه مفصل، عرض خواهم کرد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0011.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بلکه تنها مطالب را به زیبایی بیان می‌کرد این هم نظر جناب احمد شاملو بود درباره‌ی استاد سخن البته آقای شاملو اساسا آدم خوش‌بینی خب نبود روحشون در آرامش و این هم یک نمونه از خوش‌بین نبودن ایشون که خیلی نگاه مثبتی به حضرت سعدی نداشتند یه مثال دیگه هم بزنیم علی شریعتی تو کتاب زن در چشم و دل محمد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0012.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از روابط عاشقانه‌ی سعدی با پسران شکایت داره خیلی از اشارات سعدی به شاهدبازی بسیار شاکیه علی شریعتی البته ایشون تنها نبود چرا که مثلا آرش نراقی نویسنده و مترجم و نواندیش دینی معاصر ما هم مغازله یا همون عشق بازی جنسی با کودکان و نوجوانان در اشعار سعدی رو خیلی زشت و قبیح می‌دونسته پرانتز یادآوری کنم یه قسمت مفصل درباره‌ی علی شریعتی ما صحبت کردیم در مورخ


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0013.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
پیشنهاد می‌کنم ببینید بشنوید از پادکست مورخ در نهایت درباره‌ی این که آیا این نوع عشق بازی که سعدی دربارش صحبت کرده همین مثلا عشق بازی جنسی با کودکان و نوجوانان شاهدبازی، مغازله یا چیزهایی از این دست آیا این عشق بازی‌ها به قول مثلا معلم فارسیمون یا کارشناس شبکه‌ی چهار عشق بازی عرفانی بوده یا نه بحث دیگری‌ست قضاوتش با شما یعنی عرفانی بوده یا حقیقی بوده واقعا سرش بحثه کسی هم نمی‌تونه قطعی بگه اما


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0014.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از دل این انتقادات یه اصطلاحی زاده شده انتقاداتی که به حضرت سعدی هست یک اصطلاحی زاده شده به نام سعدی‌کشی و این سعدی کشی یعنی چی؟ طرفداران سعدی در پاسخ به منتقدان سعدی میگن که عه، شما میخواین سعدی کشی کنید در واقع در مقابل ادعاها و و ابهاماتی که مطرح میشه از طرف منتقدان سعدی میگن، سعدی کشی نکن دیگه ما در دقایق آتی البته


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0016.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید پیش از ادامه یه نکته رو عرض کنم از اونجایی که دوران درخشش سوژه‌ی این قسمت مورخ یعنی حضرت سعدی مربوط به حدود هفنصد سال پیش از اینه طبیعتا ما مجبوریم یه جورایی از خیر اطلاعات قطعی زندگی سعدی بگذریم چرا؟ حتی قدیمی‌ترین منابع بخش بزرگی از اطلاعاتشون رو از آثار خود سعدی اصلا اقتباس کردن نتیجه؟ باید پازل‌ها رو کنار هم چید


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0017.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
این اولین دست انداز در مسیر روایت ما در این قسمت یکی دیگه هم داریم، یه دست انداز دیگه اونم حجم بالای اطلاعاتی‌ست که در رابطه با سعدی مطرح شده اگر این حجم بالا رو با مدت زمان و تاریخ قیاس کنیم می‌بینیم اصلا غیر ممکنه خب این حجم از اطلاعات نمی‌تونسته اتفاق بیفته در واقع تار و پود کلام سعدی آمیخته است با افسانه و استعاره به همین جهت ما در این قسمت تمرکزمون رو با اجازه‌ی شما خواهیم گذاشت روی حقایقی که قابل اطمینانند


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0019.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بریم سراغ حضرت به عقیده‌ی یان ریپکا، شرق شناس و یه آدم قوی اهل جمهوری چک که مترجم و استاد زبان فارسی هم هست از اون ور بنا بر تایید عباس اقبال مورخ و ادیب معاصر خودمون جناب سعدی می‌تونسته بین 610 تا 615 هجری قمری متولد شده باشه زمانی که از سال‌های 500 تا 600 هجری قمری صحبت می‌کنیم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0020.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
باید ایرانی رو تصور کنیم که تحت حکومت سلجوقیانه و به جهت وسعت سرزمینی و البته شیر تو شیری اوضاع عمرا با یکی دو حاکم اموراتش انجام نمی‌شد این شرایط ایران زمان تولد سعدیه مثال بزنیم، شیرازی که سعدی درش به دنیا اومد دست اتابکان فارس یا سلغریان بود یعنی یه جورایی هر گوشه‌ی ایران، ایران البته به اون بزرگی یه حاکمی داشته برای خودش


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0021.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یه مقداری از خانواده‌ی سعدی بگیم پدربزرگ ایشون از ملازمان دربار آقای سعد بن زنگی بوده اتابک فارس اسم کوچیک سعدی هم که مصلحه از نام همین پدربزرگش برداشته شده که ایشون هم اسمش مصلح بوده حالا، اوضاع احوال شیراز چطور بوده؟ زمان حکومت این آقا یعنی سعد بن زنگی اوضاع شیراز خوب بوده، بد نبوده شیراز به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط استراتژیک ایران سلجوقی به حساب میومده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0022.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از اون ور حاکم شیراز هم آقای سعد بن زنگی حاکمی بوده عادل البته در ادامه از ایشون و پسرش مفصل صحبت خواهیم کرد که در داستان ما جایگاه ویژه‌ای دارند


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0023.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
تو دوران جناب مصلح یا همون حضرت سعدی مدارس موجود غیر از علوم دینی و الهیات و ادبیات و علوم پزشکی و ریاضی چیز دیگری درس نمی‌دادند و همین هم شد که مصلح نوجوان هم جذب علوم دینی شد خیلی انتخاب نداشت، چه کرد؟ زیر نظر پدربزرگش علوم دینی یاد گرفت سعدی جلوتر که بریم در اشعارش از این پدربزرگ بسیار به نیکی یاد کرده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0024.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
خصوصا که نقش حضور این مرد در نبود پدر بسیار پررنگ بوده جناب مصلح یا حضرت سعدی پدرش رو در حدود دوازده سالگی طبق اسناد موجود از دست میده و با پدربزرگ مادریش مسعود بن مصلح فارسی زندگی می‌کنه جالبه مصلح جوان خواهرزاده قطب‌الدین شیرازی هم هست که یکی از بزرگترین و تاثیرگذارترین دانشمندان و عالمان قرن هفتمه ایشون تاثیری که این آدم قطب الدین شیرازی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0025.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
رو پیشرفت حکمت، فلسفه، هنر حتی پزشکی گذاشته واقعا عجیب غریبه، قابل چشمپوشی نیست و به طور کلی از قدیم هم میگن حلال‌زاده به کی میره؟ شما بفرمایید یه داییش میره دیگه! اینم داییش نتیجه؟ آقای مصلح جوان یا همون حضرت سعدی قصه‌ی ما به راه دایی رفت و کجا بهتر از شیراز برای شکوفایی ذوق و قریحه‌ی یک شاعر؟ همه چیز داشت خوب پیش میرفت اما افتاد مشکل‌ها


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0026.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
ناگهان فاجعه‌ای از راه رسید و زندگی همه‌ی ایرانیان رو تحت تاثیر قرار داد از کدوم اتفاق صحبت می‌کنیم؟ مغول


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0027.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
حمله‌ی چنگیز خان مغول درباره‌ی حمله‌ای داریم صحبت می‌کنیم که صدها بار بیش از خسارت‌های اقتصادی صدمات فرهنگی و روحی برای ملت ایران زمین به جای گذاشت زمانی که مغولان به ایران حمله کردند چه کردند؟ مغولان مراکز علمی و فرهنگیمون مثل کتابخونه‌ها رو آتیش زدن کلا شهرها ویران شد قنات‌ها و آبراه‌ها که در طول قرن‌ها ساخته شده بود تخریب شد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0028.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از اون ور صنعتگران ایرانی رو سوت کردند سمت مغولستان برید اونجا واسه ما کار کنید حالا مصلح نسبتا جوان داستان ما اینارو می‌بینه نمی‌تونه تحمل کنه، اصلا حالش بد میشه درک نمی‌تونه بکنه از اون ور صغیر و کبیر جونشون رو برداشته بودن زندگی رو ول کرده بودن، پیچیده بودن به بازی از ایران رفته بودن و مصلح چهارده ساله هم همین کارو کرد جمع کرد از شیراز رفت کجا رفت؟ بغداد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0029.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
زندگی مصلح در بغداد صرف تحصیل در مدرسه‌ی شبانه روزی نظامیه شد روزهای مصلح هم پر بود از قرآن فقه حدیث اصول طب فلسفه و نجوم تا میتونست داشت درس می‌خوند حالا یکی از اهداف اصلی مدرسه‌ی نظامیه اون زمان چی بود؟ تربیت قاضی در واقع تربیت قاضی، فقیه و محدث اهل سنت هدف اینا بود دیگه، یکی از اهداف مهم اینا بود


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0030.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
سعدی هم قرار بود بشه یکی از قضات و فقها و محدثین دین حالا این جالبه سعدی زمان تحصیل از دانشگاه نظامیه پول هم می‌گرفته، خرجی می‌گرفته، بورسیه بوده شاگرد اول طوری بوده دیگه و حالا یکی از نقاط عطف زندگیش هم اینجا ایجاد میشه تو دوران تحصیلش تو بغداد بسیار متاثر میشه از افکار امام محمد غزالی که کی بوده ایشون؟ از بزرگمردان تصوف بوده در سده‌ی پنجم هجری


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0031.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
پرانتز باز کنم، این آقا، آقای غزالی مسلمانان رو بسیار از خردگرایی و فلسفه دور می‌کرد می‌گفت نرید اون سمتیاااا و تاثیرگذار هم بود تو این موضوع معقتد بود ایشون که فلسفه مایه‌ی ضعف مسلمانانه و کلا آی ایهاالناس مسلمان دنبال فلسفه و خردگرایی و اینا نمیریناااا ببینم کسی رفته، خودتون می‌دونید بله


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0032.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اما غزالی تنها اندیشمندی نبود که سعدی تحت تاثیرش قرار گرفت به هر حال داریم از زندگی تو پایتخت امپراتوری عباسی و بغداد اون زمان صحبت می‌کنیم اصلا عجیب غریبه این برهه‌ی بغداد در تاریخ و دیگه هم روی خوش ندید یه جورایی بغداد و عراق امروزی تا همین الان که با هم صحبت می‌کنیم اجازه بدید برای درک بهتر این مسئله که بغداد اون زمان چجور جایی بوده اشاره کنیم به نظر جناب پروفسور جرج سالیوان


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0033.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
استاد مرکز اسلامی و عربی دانشگاه کلمبیا چی میگه ایشون؟ نقل قول کنم نوشته تنها در دو قرن اسلام قلمرو خود را از اسپانیا تا مرز هندوستان گسترش داد تقریبا یک سال طول می‌کشید که از یک گوشه‌ی امپراتوری به گوشه‌ی دیگر آن سفر کنی مرکز آن در یک شهر افسانه‌ای بود به نام بغداد این بوده بغداد یا باز نقل قول کنم از یک جهانگرد اروپایی، ایشون چی نوشته؟


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0034.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
نوشته تمام این نواحی به طرز متبوع و دلپذیری پوشیده از باغ و بوستان و خانه‌های ییلاقی و تفرجگاه‌های زیبا بود در تمام این اماکن، منظورش بغداده بازار، مسجد و حمام وجود داشت این حمام داشت چیزی بود که تو غرب هم کم گیر میومدا در ادامه می‌نویسه این‌ها برای مایل‌ها هر دو طرف رودخانه را درخشان کرده بود اما آنچه این شهر را بزرگترین شهر دنیا کرده بود


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0035.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
تنها این مناظر زیبا نبودند بلکه دانشمندانی بودند که جواهر دنیا به حساب می‌آمدند بله بغداد این بود مرکز آموزشی و علمی کتابخونه‌ها مراکز تحقیقاتی در واقع مرکز عالم بوده به لحاظ آموزش و علم و کتاب و کتابخونه و تحقیق و .زبانزد بود این مصلح داستان ما، در ادامه البته حضرت سعدی در اوج جوانی در همچین جایی بوده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0037.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
جناب مصلح بعد از این که فارغ التحصیل میشه در بغداد واعظ طوری میشه، حالت آخوند طوری چه می‌کنه؟ تو سی سال از شام به دمشق، از دمشق به حجاز از حجاز به بعلبک در لبنان امروزی هی در رفت و آمد بوده، تو این شهرهایی که عرض کردم بعدها البته تو اشعار استاد رد پای سفر به چین و هندوستان و حتی آفریقای شمالی رو هم میتونیم ببینیم اما از اون سفرها مطمئن نیستیم ممکنه صرفا اشاره‌ای باشه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0038.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
تخیل باشه در واقع شاید رفته شاید هم نرفته گفتیم روایات تاریخی سعدی با تخیل بسیار درآمیخته است که خب اساسا خاصیت اشعار ایشون هم هست این مسئله اما به طور کلی حضرت سعدی این رو می‌تونیم قطعی بگیم که آدم دنیادیده‌ای بود خود جناب سعدی می‌فرمایند که اجازه بدید به اشعار خودشون رجوع کنیم می‌فرمایند ایشون که در اقصای عالم بگشتم بسی به سر بردم ایام با هر کسی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0040.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
با وجود اشعار و شایعات بسیار متاسفانه از زندگی شخصی و همسر در واقع مصلح داستان ما اطلاعات قطعی و دقیق در دسترس نیست اما تو یکی از حکایات گلستان سعدی می‌خونیم که از صحبت یاران دمشقم ملامتی پدید آمد تا وقتی که اسیر فرنگ شدم و در خندق طرابلس، با جهودانم به کار گل بداشتند یکی از روسای حلب که سابقه‌ای میان ما بود


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0041.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
گذر کرد و بشناخت و گفت ای فلانی این چه حالت است؟ در واقع خیلی خلاصه اگر بخوایم روایتو بررسی کنیم به این میرسیم که حضرت سعدی میگه من خارج از ایران اسیر شدم منو بردن اردوگاه کار اجباری تا این که یه رفیقی داشت رد میشد منو شناخت و این رفیق قدیمی چه می‌کنه؟ سعدی رو ده دینار میده، آزادش می‌کنه، نجاتش میده بعد هم می‌خواسته بهش حال بده دخترشو میده به سعدی مهریه‌ش چقدر بوده؟ صد دینار


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0042.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یعنی نه تنها آزاد می‌کنه دخترش هم بهش میده حالا حکایتو ادامه بدیم به این میرسیم که بعد از یه مدتی معلوم میشه خانوم، دختر اون بنده خدا بسیار بداخلاق و بددهن بوده گویا جوری که حضرت سعدی توضیح میده که همسرش یه بار بهش گفته که تو آن نیستی که پدر من تو را از فرنگ باز خرید؟ گفتم بلی من آنم که به ده دینار از قید فرنگم باز خرید و به صد دینار به دست تو گرفتار کرد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0043.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
گرچه حالا دعوا کلا نمک زندگیه ولی اینی که ما می‌بینیم دیگه خیلی شور شد از حد نمک گذشته بود به هر جهت از این حکایت دو برداشت میشه کرد، یک مصلح زمانی در حلب اسیر بوده حتی تو اردوگاهی گرفتار بوده، کار اجباری انجام میداده دو ایشون احتمال خیلی زیاد انتهای این وصلتش فرجام این ازدواجش چیزی جز جدایی نبوده یه سری از منتقدین معتقدند که سعدی بسیار ضد زن بوده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0044.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
و مثال‌هایی هم میارن در اشعار ایشون حالا دلیلش واقعا صددرصد مشخص نیست چرا؟ این اشعار وجود داره، اشعار ضد زن در سروده‌ها و نوشته‌های سعدی وجود داره مسائل ضد زن ولی دلیلش قطعی مشخص نیست احتمالا این روحیه‌ی جناب سعدی در وهله‌ی اول به فرهنگ اون زمان برمیگرده و جایگاه زن در اون ایام در وهله‌ی دوم هم احتمالا به تجربه‌ی شخصی خود ایشون برمی‌گرده که حالا


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0045.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
مثالشو زدیم که آقا ما از اونجا آزاد شدیم، اردوگاه کار اجباری، اومدیم بدتر شد که اصلا گرفتار تو شدیم که حالا قضاوت با شما


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0046.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یه نکته رو اضافه کنیم به نظر میرسه جناب سعدی یه بار دیگه‌م در خارج از ایران ازدواج کرده و از اون ازدواجش هم صاحب یک دختر شده اما متاسفانه دخترشو به دلیلی که قطعی نیست از دست میده یه دو بیت از شعر خود ایشون رو بخونیم در این رابطه بد نیست توجه کنیم حضرت سعدی می‌فرمایند که به صنعا درم طفلی اندرگذشت چه گویم کز آنم چه بر سر گذشت؟ در این باغ سروی نیامد بلند


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0048.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
به هر حال سعدی آینده و مصلح اون زمان بعد از این اتفاق دوباره از خانواده‌ش جدا میشه و یه جورایی برای فرار از اندوه این داستان میگه چی کار کنم؟ میگه خب برم مکه یه زیارتی بکنم حالا میره مکه برای زیارت اینقدر تو این عربستان جنگ و کشت و کشتار و خون بوده بالا میاره این بنده خدا چی کار می‌کنه حالش بد میشه نمی‌مونه جمع می‌کنه و دوباره برمیگرده به خویشتن خویش برمیگرده به وطن


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0050.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
سعدی که حالا میانساله برمیگرده وطن مصلح داستان ما حدود 655 قمری برمیگرده چه می‌کنه؟ میره تو خانقاه ابوعبدالله بن خفیف اونجا زندگی می‌کنه پرانتز عرض کنم به محل زندگی، آموزش، گردهمایی و فعالیت درویشان و صوفیان میگفتن و البته میگن خانقاه یا خانه‌قاه در ادامه چه اتفاقی می‌افته؟ همونطور که پدربزرگش زمانی پا ثابت دربار سعد بن زنگی بود


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0051.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
حالا مصلح داستان ما پاش باز میشه به دربار پسر اون آقا پسر سعد بن زنگی و وقتی میایم جلوتر می‌بینیم بسیار اینا با هم رفیق میشن جیک و پیکشون با هم بوده رفیق گرمابه و گلستان بودن با هم کی بود حالا پسر سعد بن زنگی ابوبکر بن سعد بن زنگی و اگر در رابطه با این آدم هم کمی بخوایم صحبت بکنیم همانند پدر گویا حاکمی بوده منصف و عادل اوضاع احوال شیراز اوضاع احوال خوبی بوده زمان ایشون همانند زمان پدر


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0052.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از اون ور هم مستقل از دربار ایلخانیان حکمرانی میکرده و کلا روزگار حکومت این آدم همراه بوده با شکوه و شوکت بسیار اصلا اجازه بدید بشنویم از خود حضرت سعدی که در مدح پادشاه فارس چه گفته ایشون می‌فرمایند که مرا طبع از این نوع خواهان نبود سر مدحت پادشاهان نبود ولی نظم کردم به نام فلان مگر بازگویند صاحبدلان


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0053.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
که سعدی که گوی بلاغت ربود در ایام بوبکر بن سعد بود سر سرفرازان و تاج مهان به دوران عدلش بناز ای جهان گر از فتنه آید کسی در پناه ندارد جز این کشور آرامگاه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0054.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
جالبه زندگی سعدی در ایران همزمان با سقوط حکومت‌های خوارزمشاهیان و عباسیان بود اما چون ایشون به دربار بسیار نزدیک بوده و رفاقت هم داشته همین رفاقتش با دربار امنیتش رو تا آخر عمر تضمین میکنه یه جورایی سعدی حتی تخلص خودش رو به واسطه‌ی ارادت و رفاقتی که با همین اتابک داشت انتخاب میکنه، کی بود اتابک؟ ابوبکر بن سعد بن زنگی یعنی سعد بن زنگی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0055.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
سعدی از سعد بن زنگی میاد مصلح داستان ما تو استفاده از تخلص سعدی هم اتفاقا خیلی جدی بوده جوری که تو اکثر غزلیاتش از تخلصش استفاده کرده نه از اسم خودش اشاره به سعدی می‌کنه، اشاره به تخلصش و اجازه بدید ما هم از اینجای داستان به احترام تصمیم استاد کلا از نام حضرت سعدی و سعدی برای نام ایشون استفاده کنیم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0056.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
برای ادامه‌ی بحث از کلام سعدی وام بگیریم که میفرمایند بسیار سفر باید تا بله پخته شود خامی اینجا دقیقا همون جای داستان ایشونه جناب سعدی نه یک سال و دو سال و پنج سال و ده سال که سی سال سفر کرده یحتمل زمانی که به خودش و افکار خودش برمیگشته جناب سعدی، این رو میدیده که پر از داستان و تجربه است


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0057.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بعدتر در نوشته‌های ایشون هم میخونیم که به عنوان مثال فرمودند به دل گفتم از مصر قند آورند بر دوستان ارمغانی برند مرا گر تهی بود از آن قند دست سخن‌های شیرین‌تر از قند هست


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0058.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
نتیجه؟ جناب سعدی تصمیم گرفته بود سخنی شیرین‌تر از قند به سوغاتی بیاره از درون خودش، از سفرها و تجربیاتش و این سوغات رو تقدیم کنه به کی؟ به حاکم و رفیقش جناب اتابک ابوبکر بن سعد بن زنگی جالبه ابتدای گلستان سعدی زمانی که از ایشون صحبت می‌کنه اجازه بدید یه تیکه‌شو من نقل قول کنم که چطور از این آدم یاد می‌کنه که نشون دهنده‌ی نزدیکی و ارادت سعدی‌ست


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0059.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
به پسر سعد بن زنگی میفرماید سعدی خداوند جهان و قطب دایره‌ی زمان و قائم مقام سلیمان و ناصر اهل ایمان اتابک اعظم، مظفر الدنیا و الدین ابوبکر بن سعد بن زنگی، ظل الله تعالی فی ارضه رب ارض عنه و ارضه به عین عنایت نظر کرده است و تحسین بلیغ فرموده و ارادت صادق نموده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0060.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
لاجرم کافه‌ی انام از خواص و عوام به محبت او گراییدند که الناس علی دین ملوکهم در ادامه البته حضرت سعدی میفرمایند که زان که تو را بر من مسکین نظر است آثارم از آفتاب مشهورتر است گر خود همه عیب‌ها بدین بنده در است هر عیب که سلطان بپسندد هنر است گلی خوشبوی در حمام روزی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0061.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
رسید از دست محبوبی به دستم بدو گفتم که مشکی یا عبیری؟ که از بوی دل‌آویز تو مستم بگفتا من گلی ناچیز بودم و لیکن مدتی با گل نشستم کمال همنشین در من اثر کرد وگرنه من همان خاکم که هستم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0062.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یه نکته رو عرض کنم بسیار مهمه بوستان سعدی واقعا عجیب غریبه یعنی تو قد و قامت و در واقع اندازه‌ی بوستان سعدی ما نداریم نه داشتیم و نه داریم و نه خواهیم داشت و این مطلبی هم که عرض می‌کنم همینجور الکی نیست فکته بر اساس عرق و جانبداری ملی واقعا نیست یعنی سعدی دوستی من فقط باعث نمیشه اینارو بگم بوستان سعدی یا سعدی‌نامه که چهارهزار بیت داره حدودا


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0063.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
به انتخاب نشریه‌ی گاردین جزو صد کتاب برتر تاریخ بشره همونطور که اون ور شاهنامه‌ی فردوسی چه جایگاهی داره؟ جزو پنج کتاب اصلیست که در ادبیات نمایشی تدریس میشه، سراسر جهان کنارش چه کتاب‌هاییه؟ یکیشو مثال بزنم آثار شکسپیر داره تدریس میشه اینه که اگر به بشناسیم ادبیات کهنمون رو و صاحبان این ادبیات رو، سرمون رو می‌گیریم بالا همینجا در ایران خودمون سرمون رو میگیرم بالا


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0065.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
سعدی نامه، نخستین اثر حضرت سعدی‌ست که به صورت شعر تالیف شده پادشاه سخن این کتاب رو زمانی که تو سفر بود در قالب مثنوی و حماسی تنظیم می‌کنه و جالبه اشعارش در عین سادگی سرشارند از مفاهیم عمیق اخلاقی این کتاب البته بعدا بوستان نامگذاری شد اما تو خونه عملا همچنان سعدی‌نامه صداش می‌کنن حالا شما هر کدوم راحتی بگو بوستان سعدی یا سعدی‌نامه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0066.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یه تیکه‌شو با هم بخونیم و لذت ببریم به نام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین خداوند بخشنده‌ی دستگیر کریم خطابخش پوزش‌پذیر عزیزی که هر کز از درش سر بتافت به هر در که شد هیچ عزت نیافت سر پادشاهان گردن‌فراز به درگاه او بر زمین نیاز


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0067.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
در دوران سعدی غلبه‌ی زبان عربی به نظم و نثر فارسی واقعا بیداد می‌کرده یعنی اصلا کسی جرات نداشت فارسی بنویسه حتی صحبت کنه اگرم کسی جایی دو سه کلوم نوشته همونو برمیداشته با کلمات عربی ترکیب می‌کرده که خدای نکرده شر نشه نیان بالا سرش و میکشتن ما در قسمت تاریخچه‌ی زبان فارسی مفصل صحبت کردیم در مورخ پیشنهاد میکنم حتما ببینیم این قسمت رو اونجا گفتیم تا حدودی که چه اتفاقاتی افتاد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0068.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
کسی یه جورایی حتی جرات نمیکرد حرف بزنه زبان زبان عربی بود ولاغیر حالا عرب عجم به هر حال آقای سعدی هم با سابقه‌ی تحصیل در نظامیه‌ی عراق از این قاعده مستثنا نبود عرض کردم تو بغداد تحصیل کرده بود به هر جهت استاد چه می‌کنه؟ میاد در این کتاب یعنی سعدی‌نامه یا بوستان سعدی ده باب رو برای ما باز می‌کنه که اجازه بدین این باب‌ها رو نام ببرم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0069.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
عدل، احسان، عشق، تواضع، رضا، ذکر، تربیت، شکر، توبه و مناجات اینارو باز می‌کنه و این بوستان یک مقدمه‌ی طولانی هم داره در حمد خداوند که ابتداشو بنده عرض کردم و مخاطب به جای غرق شدن در آرایه‌های ادبی زیاد اتفاقا میاد در بوستان سعدی با یک زبان ساده و دلنشین روبرو میشه یعنی مخاطب عام هم به راحتی می‌فهمه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0070.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
این یکی از نکته‌ها و توانمندی‌های مهم سعدی‌ست که فرقی نمی‌کنه قسمت‌های عربیش به کنار توی نوشته‌هاش شعرها و حکایاتی که نوشته واقعا فرقی نمی‌کنه کی بخونه به هر حال بررسی بوستان سعدی خودش یه پادکست جداگونه‌س کارشناس خودش هم میخواد، تحقیق و پژوهش خودش هم میخواد علاقه‌مند بودید بنویسید با افتخار این کارو خواهیم کرد و روش نازکتر خواهیم شد رو این اثر بی‌نظیر ادبیات کهن پارسی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0071.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی مهم رو درباره‌ش صحبت کنیم استاد حضرت سعدی به شاهنامه‌ی فردوسی هم بسیار علاقه داشته به حضرت فردوسی تو بوستان سعدی اشاره‌های زیادی شده به اسامی‌ای که تو شاهنامه هست به اسم‌های اساطیری شاهنامه حتی به ادبیات شاهنامه و حتی خود حضرت فردوسی از اون ور سعدی با این که سنی مذهب بود اینم نکته‌ی مهمیه اصراری به تبلیغ مذهب خودش و زیر سوال بردن مذاهب دیگه تو آثارش کلا نداره


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0072.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اینم نکته‌ی مهمیه در واقع سعدی اومده یک نوع تاکید کلی رو اصول اخلاقی اصول اخلاقی ذاتی کرده تو آثارش گفته آدم باشید از اون ور حضرت سعدی تحت تاثیر افکار امام محمد غزالی که عرض کردم ایشون خیلی به فسلفه و منطق روی خوشی نشون نمی‌داد سعدی هم اینو داره از همون زمان بغداد خیلی روی خوشی به فلسفه و در واقع منطق نشون نمیده یه جورایی میشه گفت تقدیرگراست حضرت سعدی هم خودش و هم آثارش


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0073.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اینم بگیم که تلاش و تاکید سعدی در بوستان برای اصلاح جامعه در نوع خودش واقعا بی‌نظیره اینقدر اهمیت میده و هی اصرار می‌کنه روی این موضوع که آقا آدم باشید آقا دوست عزیز، قربونت آدم باشید، لطفا در ادامه وقتی بوستان سعدی رو بیشتر روش نازک شیم مفاهیمی مثل یگانه باوری دوری از ریاکاری، فروتنی و انسان دوستی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0074.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
این‌ها رو مثل نقل و نبات می‌بینیم که تو سطور بوستان قشنگ پخشه اینه که میگم سعدی میگه آقا آدم باشید مذهبو ولش کن، کدوم دینه ولش کن یه قسمت دیگه از بوستان سعدی رو با هم بخونیم که در ادامه‌ی همون مدح خداونده که عرض کردم حضرت سعدی می‌فرمایند که بر او علم یک ذره پوشیده نیست که پیدا و پنهان به نزدش یکیست مهیا کن روزی مار و مور


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0076.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
و اما برسیم به گلستان سعدی از پس بوستان سعدی، گلستان سعدی آمد پدید بی‌نظیره گلستان سعدی یکی از افتخارات این بنده‌ی کمترین این بوده که این کتاب رو تبدیل به کتاب صوتی کردم گوینده‌ی این کتاب بودم، تجربه‌ی بسیار جذابی بود اساسا آگاهی رو بالا می‌بره نگاه رو به زندگی تغییر میده صحبت کنیم کمی از روند ایجاد گلستان سعدی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0077.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
متاسفانه حضرت سعدی هم مثل بسیار هنرمندان دیگر در تاریخ حال خوشی نداشته بعد از بوستان سعدی حالا افزایش سن و سال بوده، هر چیز دیگری به طور کلی افسرده طور بوده همایون کاتوزیان تاریخ‌نگار، کاوشگر علوم سیاسی و منتقد ادبی اعتقاد داره سعدی اوایل سال 656 قمری افسرده بوده گوشه‌گیر بوده و رفقاش میان بهش اصرار می‌کنن که آقا


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0078.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بیا یه اثر دیگه خلق کن، از این حال و هوا میای بیرون و در نهایت این اتفاق می‌افته جالبه این مدت زیاد هم نبوده ها یعنی بین بوستان و گلستان کلا هفت ماه فاصله‌س یعنی مدت افسردگی هم حالا خیلی زیاد نبوده یا اجازه بدید به این شکل نگاه بکنیم تو افسردگی و ناخوشی گلستان سعدی می‌نویسه سعدی یعنی اگه حالش خوب بود چی کار می‌کرد؟ واویلا البته هستند مورخانی که معتقدند نوشتن کتابی مثل گلستان


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0079.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
با همچین سرعتی اصلا ممکن نیست تو هفت ماه مگه میشه نوشت؟ و این دسته از مورخان معتقدند که مطالب از قبل آماده بوده سعدی تو ذهن داشته یا حالا این ور و اون ور بوده اینجا جمع و جور کرده شده گلستان سعدی این نیست که به ذات خلق کرده باشه به هر حال قضاوتش با شما گلستان سعدی اثریست به نثر مسجع و البته آمیخته با نظم و شعر و در هشت باب خیلی اسامی جذابی هم داره این باب‌ها


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0080.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
ببینید سیرت پادشاهان، غیر از دیباچه که اولشه شروع میشه با سیرت پادشاهان، اخلاق درویشان، فضیلت قناعت فواید خاموشی، عشق و جوانی، ضعف و پیری تاثیر تربیت، آداب صحبت کل زندگی رو حضرت سعدی توی گلستان سعدی ازش صحبت می‌کنه به راحتی مسیر آدم بودن رو نشون میده حالا میگه میخوای پند گیر یا حالا ملال


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0081.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اجازه بدید ابتدای گلستان سعدی رو با هم مرور کنیم و بحثمون رو ادامه بدیم حضرت سعدی میفرمایند که منت خدای را عز و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات است و چون برمی‌آید مفرح ذات پس در هر نفسی دو نعمت موجود است


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0083.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
گلستان سعدی هم یکی از تاثیرگذارترین کتاب‌هاست در ادبیات فارسی، ادبیات جهان در واقع گزارشی‌ست گلستان سعدی از جامعه‌ی زمان سعدی هرچند که کمتر خبری از تاریخ و به اصطلاح تذکره نویسی توی این کتاب هست یعنی تاریخ نگاری نکرده اما این کتاب قشنگ یه تصویریه از اوضاع احوال فرهنگی و زندگی مردم ایران در دوره‌ی کی؟ ایلخانیان


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0084.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
اگر فرصت کنید تورقی کنید گلستان سعدی رو ملاحظه خواهید فرمود که به لطف تعدد حکایاتی که وجود داره در گلستان که اغلب هم حکایات سیاسیه خیلی چیزها بر ما روشن می‌شه چه خبر بوده؟ دکتر داریوش رحمانیان استاد تاریخ دانشگاه تهران به کتاب گلستان سعدی لقب سیاست‌نامه داده اینقدر تاثیرگذاره یادی کنیم از جناب استاد بیضایی تو همین حوزه یه نقل قولی دارن ایشون میگن مثلا شاهنامه‌ی فردوسی مکتب سیاسیه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0085.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
مکتب اجتماعیه، مکتب خانوادگیه اینه ما این ادبیات غنی رو داریم و متاسفانه امروز مخصوصا نسل جدید اگه ازشون بپرسیم که شما تا حالا خوندی شاهنامه رو؟ سعدی رو میشناسی؟ گلستان؟ حافظو میشناسی؟ جوابهایی که باهاشون روبرو میشیم عجیب غریبه بیشتر مثلا کی‌پاپ کره‌ای میشناسن به‌هرحال اجازه بدید برای درک بیشتر این مسئله بخشی از گلستان رو با هم بخونیم حضرت سعدی می‌فرماید که


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0086.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
پادشاه بر رعیت از آن محتاج‌تر است که رعیت به پادشاه که رعیت اگر پادشاه نیست و اگر هست همان رعیت است و پادشاه بی وجود رعیت متصور نمی‌شود در واقع حضرت سعدی داره ساده میگه آقا حکومت بدون مردم، بدون پایگاه اجتماعی ممکن نیست چقدر پندآموز است کلام حضرت سعدی اما کیست که پند گیرد؟


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0087.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بررسی و تحلیل کلام حضرت سعدی البته کار متخصصینه این امر، بنده خیلی جسارت نمی‌کنم اما، از نکات جذاب گلستان مثلا اینه که خیلی جاهاش روایت اول شخص و حدیث نفس داریم می‌بینیم استفاده مکرر از موجزگویی که به معنای خلاصه گویی‌ست و حذف کلمات اضافی این رو بسیار می‌بینیم یا استفاده از تکنیک تضاد آرا و مجادله بین دو نفر که نتیجه‌ش چیه؟


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0088.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
بیان یک مفهوم، بسیار این رو می‌بینیم چقدرم استادانه استفاده می‌کنه از این تکنیک‌ها در واقع نثر گلستان جوری‌ست که هر حکایت بیشتر از اینکه وابسته به دنیای تخیل و نظر سعدی باشه حاصل دنیای واقعی‌ست حاصل تجارب واقعی حضرت سعدی‌ست پرانتز یادآوری کنم سی سال این آدم جهانگردی کرده و منبع تجربه‌ست در قالب این حکایات که احتمال زیاد اغلبشون هم واقعی بوده


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0089.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
داره به ما مطالبی رو می‌آموزه حضرت سعدی اینم بد نیست بگیم تو این سی سال فقط جهانگردی نکرده سعدی تحصیل کرده، تدریس کرده با فرهنگ بخش بزرگی از دنیای زمان خودش آشنا شده، آدمای مختلف کلام جهان شمول یقین بدانیم که از انسان جهان دیده برمیاد و بر دل می‌شینه و سعدی قطعا جهان دیده بود و یه جورایی میشه گفت علت تاثیر کلامش هم همین جهان دیده بودنشه حالا یه نکته‌ی دیگه‌ای


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0090.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
مگه می‌شه کسی جهان دیده باشه سی سال و یک جایی دلش نلرزیده باشه مگر می‌شود کسی جهان را دیده باشد و روزی جایی عشق را تجربه نکرده باشد عرض می‌کنم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0091.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
از پادشاه سخن، غیر از بوستان و گلستان سعدی نزدیک به 700 غزل هم برای ما به جا مونده که به عقیده‌ی اهل فن در اوج زیبایی، طراوت و خلوص کلامند این غزل‌های به جا مونده موضوع این غزلیات حالا چیه؟ شما بفرمایید عشق بله از ابتدا تا انتها عشق و چه مدل عشقی؟ از اون مدل‌هایی خیلی سخت می‌شه به پروردگار به معبود نسبتش داد


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0092.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
که بگیم عشق خدایی‌ست، عرفانی‌ست احتمال خیلی زیاد عشق زمینی بوده برای معشوقی بوده از اونور موزونی و خوش آهنگی رو ببینیم در غزلیات سعدی که واقعا با زبان نمی‌شه توصیفش کرد یه قسمتیش رو بخونیم اصلا با هم و شما قضاوت بفرمایید حضرت سعدی می‌فرمایند که من بی‌مایه که باشم که خریدار تو باشم حیف باشد که تو یار من و من یار تو باشم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0093.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
تو مگر سایه‌ی لطفی به سر وقت من آری که من آن مایه ندارم که به مقدار تو باشم خویشتن بر تو نبندم که من از خود نپسندم که تو هرگز گل من باشی و من خار تو باشم یا جای دیگر حضرت سعدی باز می‌فرمایند زیبا که از در درآمدی و من از خود به در شدم گفتی کز این جهان به جهان دگر شدم گوشم به راه، تا که خبر می‌دهد ز دوست


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0094.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
صاحب خبر بیامد و من بی‌خبر شدم چون شبنم اوفتاده بدم پیش آفتاب مهرم به جان رسید و به عیوق بر شدم گفتم ببینمش مگر درد اشتیاق ساکن شود بدیدم و مشتاق‌تر شدم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0095.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
خب برسیم به یک نکته‌ی واقعا قابل تامل طبیعیه که هر فرقه یا گروه یا هر مکتبی اصلا هر مکتب فکری‌ای بیاد سعدی رو تمام و کمال برای خودش بخواد بزنه به نام خودش، نه سعدی، همه رو کلام سعدی چه زمان حیات خودش، چه پس از مرگش تا همین الان که با هم صحبت می‌کنیم از ایران تا هند از هند تا چین برو اون ور اصلا، غرب همه جا بسیار محبوب بود و هست و مورد احترام بود و هست و تو بشنو


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0096.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
خواهد بود به این دلیل می‌خوان بزنن به نام خودشون کشورای دیگه به کنار فقط بشماریم تعداد ضرب المثل‌هایی که از کلام سعدی وارد فرهنگ خودمون شد همین فقط تو پرانتز بگم، بسیار معتقدند که ضرب‌المثل آینه‌ی روح یک ملت است بازتاب خلقیات کل اون جامعه‌ست تاریخش اینجوری تاثیر سعدی رو ببینیم در ایران و بعد جهان ما رو می‌شناسند به سعدی به کلام سعدی همین الان به این فکر کنیم چندتا ضرب‌المثل هست


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0097.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
که ریشه‌ی ایرانی داره و در زبان انگلیسی وجود داره در زبان چینی وجود داره در آمریکای جنوبی وجود داره در اروپا وجود داره این تاثیر ماست قربونتون برم تاثیر تاریخ و ادبیات ماست خیلی به نظرم می‌رسه باز به این نکته برسیم تاریخ بدانیم بیشتر خودمون رو می‌شناسیم دنبال این نخواهیم بود که پاسپورت ما بی اهمیته ما رو راه نمی‌دن خودمون اول با خودمون درون خودمون می‌فهمیم چیکاره‌ایم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0098.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
سرمون رو می‌گیرم بالا، بعد می‌رسیم مسائل بیرونی به هر حال، این فقط یکی از تاثیرات سعدی‌ست کلام سعدی آینه‌ی روح ایران زمین بوده هست و بشنو خواهد بود در تمام این 700 سال و تا زمانی که تاریخ بر الواح تاریخ نگاشته خواهد شد یه مثال بزنیم مشک آن است بفرمایید شما مشک آن است که خود ببوید نه آنکه بله عطار بگوید یه مثال دیگه


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0099.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی کاین ره که تو می‌روی به کجاست؟ به ترکستان است این رو باباها به پسرا می‌گن اینا ضرب المثل‌هایی‌ست که داریم استفاده می‌کنیم و جهانیان استفاده می‌کنن هر کی با ادبیات خودش باز مثال بزنیم ادب از که آموختی؟ باز مثال بزنیم از کوزه همان برون تراود که در اوست باز مثال بزنیم آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است؟ امروزیش رو شما کامنت بفرمایید


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0100.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
و خواهش می‌کنم باز مثال‌هایی که همین الان به ذهنتون رسید رو کامنت بفرمایید خیلی از شما خوبان در ایران زندگی نمی‌کنید تاثیر سعدی رو در اون جامعه‌ای که زندگی می‌کنید برای ما بنویسید تا همه با هم لذت ببریم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0101.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
خب، تاریخ رو بیایم جلو از قرن هفتم کمی فاصله بگیریم بیایم همین الان همین لحظه ببینیم مخاطبان معاصر در مورد استاد سخن چی می‌گن و چی می‌نویسن، از تاثیرات صحبت کنیم بیشتر پروین اعتصامی از مشهورترین شاعران زن ایرانی بسیار تحت تاثیر کلام و سبک سعدی بوده ابراهیم گلستان گرچه هر کدوم از این اسامی پروین اعتصامی، ابراهیم گلستان، خودشون پادکست جداگانه‌ان صرفا من مختصر می‌گم و رد می‌شم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0102.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
آقای گلستان که اتفاقا مرداد سال گذشته ایشون رو از دست دادیم روحشون هر جا هست در آرامش از شناخته شده‌ترین نویسنده‌ها و فیلمسازان ایرانی بودن و ردپای سعدی رو واقعا می‌شه در نوشته‌های ایشون دید در واقع فرای جنسیت و سن و سال و همه این‌ها سعدی، مخاطب خودش رو همواره پیدا کرده در طول تاریخ و خواهد کرد حالا تا اینجا از شهرت و محبوبیت سعدی در شرق گفتیم در کشور خودمون گفتیم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0103.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
کمی حالا سرمون رو برگردونیم اون سمت دنیا رو ببینیم، اون سمت نقشه رو اروپا هم از کلام استاد سخن بی‌نصیب نبوده و نیست گوته، شاعر مشهور آلمانی که تقریبا همه می‌شناسیم سعدی رو بسیار خوب می‌شناخته یا رالف والدو امرسون شاعر آمریکایی قرن نوزدهم این آدم معتقد بوده که سعدی به زبان همه‌ی اقوام سخن گفته استاد سخن این آدم معتقد بود حرف سعدی، سخن سعدی همانند شکسپیر و هومر


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0104.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
همواره تازگی دارد اینه که بوستان سعدی به طور مثال میاد جزو 100 اثر برتر ادبیات تاریخ بشر یا از حضرت فردوسی باز یاد کنیم مثاله دیگه، همه‌ی این‌ها دارایی‌های ماست شاهنامه‌ش میاد جزو پنج اثری که تدریس می‌شود در دانشگاه‌های سراسر جهان و اجازه بدید این سوال رو از خودمون بپرسیم که چقدر حضرت سعدی، فردوسی خیام، مولانا، حضرت حافظ و هر آن اسمی که شما بیاورید


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0105.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
چقدر این بزرگان امروز در دانشگاه‌های ایران زمین به هنرجو و دانشجوی ادبیات نمایشی یا هر در واقع رشته‌ای که مرتبطه، تدریس می‌شه، چقدر از او می‌خوان؟ یا چند نفرو امروز می‌تونیم پیدا کنیم دور و برمون که اصلا فارغ‌التحصیل در هر مقطعی که شما می‌گید باشه در همین حوزه و ازش بپرسیم چه گفت حضرت سعدی در فلان . در واقع اثرش داستان شاهنامه چیه، سه خطیشو بگو بله، قضاوتش با شما


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0106.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
پس جناب سعدی همچین گستره‌ی جهانی باشکوهی دارد، اما واقعا حیفه ما حقایقی که به خودی خود با شکوهنو ول کنیم بریم سراغ دروغ و شایعه و افسانه، یعنی چی؟ مثال بارها شنیدیم یا خوندیم شعر مشهور بنی آدم اعضای یکدیگرند یا یک پیکرند که در آفرینش ز یک گوهرند از گلستان سعدی کجاست این شعر؟ رو سردر ورودی سازمان ملل طلاکوب با خط نستعلیق


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0107.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
این رو بارها شنیدیم اما باور بفرمایید دروغی بیش نیست همچین چیزی وجود نداشته و نداره حالا این که اساسا این شعر با سیاست‌های سازمان ملل چقدر جوره یا نیست این که آیا امروز واقعا اینجوری هست که چه عضوی به درد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار چقدر رعایت می‌شه یا نه در سازمان ملل یا روابط کشورها، بحث دیگری‌ست چون اگر همین الان نگاه کنیم به دنیای اطرافمون خوب می‌بینیم که کلی


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0108.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
درد و رنج و این مسائل هست سازمان ملل هم نهایتا چیکار می‌کنه؟ ابراز نگرانی می‌کنه یعنی کلی عضو به درد آورده است روزگار دگر عضوها را اصلا مانده است قرار گویا نیست اینجوری به هر حال، قضاوتش با شما اما این فقط یکی از شایعات یا دروغ‌هایی بود که از حضرت سعدی و امثالهم ساختند همواره زمانی که این صحبت پیش میاد و این مطلب گفته می‌شه بنده بارها شنیده‌ام که


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0109.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
می‌دونستی سعدی بابا شعرش فلان جاست من از اون دوست سوالم اینه که سه تا بیت از سعدی می‌خونی؟ یا سوالم اینه که اول فردوسی بود یا سعدی بود؟ به نظر بنده، این بنده‌ی کمترین، اینا مهم‌تره تا ما ظاهر رو نگه داریم ما ایرانی هستیم، آی زمانی فلان بودیم تا زمانی که به نظر این بنده‌ی حقیر تا زمانی که من و شما آن زمان را نشناسیم تاریخمون رو ندونیم، مسیر رو پیدا نمی‌کنیم


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0111.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
خب، برسیم به انتقادات و اتهاماتی که به حضرت سعدی وارد می‌شه می‌کردند، می‌کنند و تو بشنو، خواهند کرد ابتدای بحثم عرض کردم، اونجا گفتم در ادامه توضیح خواهم داد اینجا اونجاست استاد سخن، طبیعتا منتقد و مخالف هم زیاد داشته و داره اما سوال کیا منتقد هستند؟ و چی میگند؟ به تاریخ نگاه بکنیم باز و با فکت تاریخی صحبت کنیم مثال با شروع جنبش مشروطه 1280


audio: 0Gn7YaAL-Kc_0112.opus
source: youtube
source_id: 0Gn7YaAL-Kc
invalidation: VALID
text:
موج انتقاد از سعدی همه‌گیر میشه دوستان روشنفکر آموزه‌های اخلاقی سعدی رو به نوعی کهنه می‌دونستن ناسازگار می‌دونستن با چی؟ با هنجارهای اجتماعی جدید میگفتن آقا الان به کار نمیاد این مال اون زمانه در واقع تو نبرد بین سنت و مدرنیته، سعدی رو سنتی می‌دونستن حالا کیا بودن این دوستان روشنفکران مخالفان؟ مثال بزنیم میرزا فتحعلی آخوندزاده


