# audio_chunks

audio: y8ON1LlLj4A_0011.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
ولی خب مشکل اینجاست که همین نسبیت عام هم بعضی جاها جواب نمیده یه نمونه‌ش زمانیه که وارد دنیای عجیب کوانتوم میشیم یعنی مثلا در مورد یه اتم، دیگه نمیشه گفت با جرمی که داره فضازمان اطراف خودش رو خمیده می‌کنه و باعث ایجاد گرانش میشه قضیه خیلی پیچیده‌تر از این حرفاست


audio: y8ON1LlLj4A_0012.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
می‌دونیم که تو دنیای کوانتوم، اتم و ذرات سازنده‌ش در واقع موج هستن فقط وقتی که آشکارسازیش می‌کنیم تابع موجش فرومی‌ریزه و تو یه نقطه‌ی تصادفی متمرکز میشه از این به بعد دیگه رفتار ذره‌ای از خودش نشون میده معروف‌ترین نمونه‌ش هم همون آزمایش دوشکاف یانگه که قبلا زیاد در موردش صحبت کردم


audio: y8ON1LlLj4A_0013.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
حالا ناسازگاری بین نسبیت و کوانتوم دقیقا از همینجا شروع میشه آزمایش‌ها نشون دادن که ذره‌ای مثل الکترون یه جرم مشخصی داره پس طبق نسبیت عام باید فضازمان اطراف خودش رو خمیده کنه


audio: y8ON1LlLj4A_0014.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
ولی از اون طرف، مکانیک کوانتوم میگه الکترون تا قبل از آشکارسازی فقط یه موجه یعنی تو یه نقطه‌ی مشخصی قرار نگرفته


audio: y8ON1LlLj4A_0015.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
خب اگه اینجوریه پس چطور می‌تونیم از خمیدگی فضازمان اطراف یه موج صحبت کنیم چون این جرم، مکان مشخصی نداره


audio: y8ON1LlLj4A_0016.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
بنابراین همونطور که می‌بینید، اینجا تو دنیای کوانتوم، نسبیت عام دیگه جوابگو نیست مکانیک کوانتوم یه ماهیت تصادفی و غیرقطعی داره مکان هر ذره تا وقتی که اندازه‌گیریش نکنیم، یه ترکیبی از کلی مکان مختلفه در حالی که نظریه‌ی نسبیت اصلا اینطور نیست کاملا قطعیه، هیچ کاری با احتمالات نداره مکان هر چیزی رو فقط تو یه نقطه‌ی مشخص در نظر می‌گیره


audio: y8ON1LlLj4A_0017.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
به خاطر همین تفاوت‌ها، علم فیزیک به دو تا دسته‌ی کلی تقسیم شده کلاسیک و کوانتوم توی فیزیک کلاسیک، همه‌چیز قطعیه اما توی فیزیک کوانتوم عدم قطعیت، نقش خیلی پررنگی داره خیلی چیزا بر اساس احتمالات کار می‌کنن ریاضیات این دو تا هم تفاوت‌های زیادی با هم داره


audio: y8ON1LlLj4A_0018.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
پس به‌طور خلاصه، جوری که نسبیت عام، گرانش رو تعریف می‌کنه با مکانیک کوانتوم جور درنمیاد همین میشه که توی ابعاد اتم‌ها و ذرات زیراتمی نسبیت عام اعتبار خودش رو از دست میده


audio: y8ON1LlLj4A_0019.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
جالبه که این تناقض رو حتی توی فرمول نسبیت عام هم میشه دید این فرمول معروفه به معادله‌ی میدان اینشتین، که هسته‌ی اصلی نظریه‌ی نسبیت عامه سمت چپش مربوط میشه به مقدار خمیدگی فضازمان که فیزیک کلاسیک توصیفش می‌کنه اما سمت راستش مربوط به ماده‌ایه که با جرمش این خمیدگی‌ها رو ایجاد کرده یعنی اتم‌ها و ذرات زیراتمی، که تو محدوده‌ی فیزیک کوانتوم قرار می‌گیره


audio: y8ON1LlLj4A_0020.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
پس این معادله‌ی مهم اینشتین یه تناقض بزرگ داره هر طرفش به یه حیطه‌ی متفاوتی از فیزیک اشاره می‌کنه، با ریاضیات متفاوت


audio: y8ON1LlLj4A_0021.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
شاید این سوال براتون پیش بیاد که نابغه‌ای مثل اینشتین چرا همچین کاری کرده دلیلش اینه که اون زمان، یعنی 1915، مکانیک کوانتوم ابتدای راه بود خیلی‌ها هنوز حاضر نبودن ویژگی‌های عجیب و تصادفیش رو به عنوان واقعیت دنیای ما بپذیرن


audio: y8ON1LlLj4A_0022.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
اینشتین هم موقعی که این معادله‌ها رو تنظیم می‌کرد نمی‌دونست که ذرات ماده رو باید با مکانیک کوانتوم توصیف کنه، نه فیزیک کلاسیک حتی اگه می‌دونست هم توانایی ترکیب این دو تا حوزه‌ی متفاوت از فیزیک رو نداشت به خاطر همینه که الان نظریه‌ی نسبیت عامش توی دنیای کوانتوم شکست می‌خوره اگه کسی بخواد در آینده معادله‌ی کامل‌تری به‌دست بیاره که بتونه در سطح اتم هم گرانش رو توضیح بده


audio: y8ON1LlLj4A_0024.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
اما مشکل نسبیت عام فقط مربوط به اتم و ذرات زیراتمی نیست یکی دیگه از دردسرهای بزرگ این نظریه، نقاط تکینگیه تکینگی یعنی نقاطی با اندازه‌ی صفر و جرم بی‌نهایت مثلا مرکز سیاهچاله‌ها اینجوریه یعنی یه حجم عظیمی از ماده فشرده شده تو یه نقطه‌ی بی‌نهایت کوچیک برای همین طبق نسبیت عام، فضازمان اطرافش به‌شدت خمیده شده


audio: y8ON1LlLj4A_0026.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
یه نمونه‌ی دیگه از تکینگی بیگ‌بنگه، چون قبل از انفجار بزرگ تمام ماده و انرژی سازنده‌ی جهان فشرده شده بود تو یه نقطه‌ی فوق‌العاده ریز


audio: y8ON1LlLj4A_0027.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
بنابراین داخل نقاط تکینگی، مقدارهای بی‌نهایتی ایجاد میشه مثل چگالی بی‌نهایت و خمیدگی بی‌نهایت فضازمان که فرمول‌های نسبیت عام نمی‌تونن اینا رو بپذیرن محدودیت‌های ریاضی اجازه نمیده در نتیجه کارایی خودشون رو از دست میدن این تقریبا شبیه همون اتفاقیه که برای قانون گرانش نیوتون افتاد یعنی وقتی پاش رو از حدود خودش فراتر گذاشت


audio: y8ON1LlLj4A_0028.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
و سعی کرد پیچیدگی‌های مدار سیارات رو توضیح بده، موفق نشد اینجا هم دنیای کوانتوم و نقاط تکینگی، فراتر از محدوده‌ی توانایی‌های نسبیت عام هستن به‌خاطر همین نیاز به یه نظریه‌ی کامل‌تر داریم که هم شبیه نسبیت عام بتونه دنیای بزرگ‌مقیاس رو اینقدر خوب توضیح بده هم اینکه مثل مکانیک کوانتوم یه تفسیر عالی از دنیای کوچیک اتم‌ها داشته باشه


audio: y8ON1LlLj4A_0029.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
در واقع باید این دو تا نظریه‌ی موفق رو با هم ترکیب کنه هیچکدومشون رو نمی‌تونه کنار بذاره یا ثابت کنه که درست نیست هردوشون صددرصد درستن، فقط کامل نیستن


audio: y8ON1LlLj4A_0030.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
خب حالا که فهمیدیم دقیقا دنبال چی هستیم بیایید ببینیم تا حالا چه کارهایی انجام شده برای آشتی دادن نسبیت و کوانتوم یا در واقع رسیدن به گرانش کوانتومی دهه‌ی 1930 ماتوی برانشتاین فیزیکدان روس که علاقمند به گرانش کوانتومی بود یه ابزار مفهومی معرفی کرد برای درک بهتر این موضوع این ابزار معروفه به مکعب برانشتاین سه تا محور داره که با این علامت‌ها نشون داده میشن


audio: y8ON1LlLj4A_0031.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
ثابت گرانش، ثابت سرعت نور، ثابت پلانک وقتی مقدار هرسه‌ی این ثابت‌ها صفر باشه، یعنی مکانیک کلاسیک همون فیزیک معمولی که از قرن‌ها پیش وجود داشته اگه فقط به ثابت گرانش مقدار بدیم، فیزیک نیوتونی رو داریم غیرصفر بودن سرعت نور هم نسبیت خاص رو به ما میده ثابت پلانک هم مکانیک کوانتوم


audio: y8ON1LlLj4A_0032.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
حالا صفحه‌ی مشترک بین گرانش نیوتونی و نسبیت خاص میشه نسبیت عام صفحه‌ی مشترک مکانیک کوانتوم با نسبیت خاص هم، میشه نظریه‌ی میدان کوانتومی


audio: y8ON1LlLj4A_0033.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
این راس مکعب هم به معنی گرانش کوانتومیه، یعنی همون چیزی که دنبالشیم پس برای رسیدن به هدفمون باید نظریه‌ای پیدا کنیم که هر سه‌ی این ثابت‌ها داخلش مقدار داشته باشن خب یه راهش اینه که نسبیت عام رو بگیریم و ثابت پلانک رو بهش اضافه کنیم یه راه دیگه هم اینه که نظریه‌ی میدان کوانتومی رو بگیریم و گرانش رو بهش اضافه کنیم


audio: y8ON1LlLj4A_0034.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
روش اول، یا ترکیب ثابت پلانک با نسبیت عام به معنی کوانتومی کردن یا کوانتیزه کردن نسبیت عامه الان از بین چهار تا نیروی بنیادی طبیعت، سه‌تاشون کوانتومی‌ان یعنی الکترومغناطیس و نیروی هسته‌ای قوی و هسته‌ای ضعیف طرفدارهای این روش معتقدن گرانش هم باید مثل اون سه‌تای دیگه کوانتیزه بشه


audio: y8ON1LlLj4A_0035.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
چون منطقی نیست که یکی از نیروهای بنیادی، ساز مخالف بزنه و با بقیه فرق داشته باشه ولی مشکل اینجاست که نسبیت عام، یه جوری گرانش رو تعریف کرده که دست‌وبال ما رو بسته بقیه‌ی نیروهای بنیادی، پدیده‌هایی‌ان که داخل فضازمان اتفاق میفتن در حالی که گرانش، یه خاصیت هندسی از خود فضازمانه، نه چیزای داخلش


audio: y8ON1LlLj4A_0036.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
پس برای کوانتومی کردن گرانش، باید خود فضازمان رو کوانتیزه کنیم نظریه‌ای که این کار رو انجام میده، معروفه به گرانش کوانتومی حلقه‌ای طبق این نظریه، اگه خیلی زیاد زوم بکنیم روی فضازمان در نهایت به حلقه‌های درهم‌تنیده‌ای می‌رسیم که اینا همون کوانتوم‌های فضازمانن یعنی اینجا دیگه برخلاف نسبیت عام، فضازمان پیوسته نیست


audio: y8ON1LlLj4A_0038.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
مثلا وقتی میگیم انرژی الکترون‌های اطراف یه اتم، کوانتومیه یعنی نمی‌تونه هر مقداری که دلش می‌خواد داشته باشه فقط مقدارهای مشخص، پله‌پله، دونه‌دونه، نه پیوسته و یکنواخت اصلی‌ترین مفهوم علم کوانتوم همینه


audio: y8ON1LlLj4A_0039.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
اما آیا شواهدی هم وجود داره برای درست بودن گرانش کوانتومی حلقه‌ای یک از حرفای این نظریه اینه که کوچکترین اندازه‌ی ممکن برای فضا میشه طول پلانک که تقریبا برابره با ده به توان منفی سی‌وپنج متر برای اینکه بهتر درک کنید که چقدر این عدد کوچیکه باید بگم که اختلاف اندازه‌ی طول پلانک با یه دونه اتم شبیه اختلاف اندازه‌ی همون اتمه با سامانه‌ی خورشیدی


audio: y8ON1LlLj4A_0040.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
یعنی طول پلانک، وحشتناک کوچیکه در مورد زمان هم کوچیک‌ترین مقدارش میشه زمان پلانک که تقریبا ده به توان منفی چهل و چهار ثانیه‌ست اینا کوانتوم‌های فضا و زمانن


audio: y8ON1LlLj4A_0041.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
نظریه‌ی گرانش کوانتومی حلقه‌ای، میگه طول‌موج‌های مختلف نور به شکل‌های متفاوتی با این حلقه‌ها برهم‌کنش دارن همین باعث میشه هر طول‌موجی با یه سرعت متفاوتی منتشر بشه مثلا پرتوهای ایکس و گاما که طول‌موج‌های کوتاه‌تری دارن و پرانرژی‌ترن با سرعت کمتری توی فضا منتشر میشن، نسبت به پرتوهایی مثل رادیویی یا فروسرخ


audio: y8ON1LlLj4A_0043.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
برای آزمایش درستی این ادعا، دانشمندها سعی کردن انفجارهای پرتوی گاما رو توی نقاط دوردست فضا رصد کنن انفجار ستاره‌های خیلی سنگین، در عرض چند ثانیه انرژی‌ای آزاد می‌کنه که از کل انرژی خورشید تو تمام عمر چند میلیارد ساله‌ش بیشتره ما با بررسی نور شدیدی که از این انفجارها دریافت می‌کنیم تلاش کردیم ببینیم آیا واقعا طول‌موج‌های مختلفش


audio: y8ON1LlLj4A_0044.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
با فاصله‌های زمانی متفاوتی به ما رسیدن یا نه تا امروز که شواهد محکمی برای این موضوع پیدا نکردیم بنابراین درست بودن گرانش کوانتومی حلقه‌ای هنوز اثبات نشده فعلا مشخص نیست که آیا فضازمان ساختار دونه‌دونه و کوانتومی داره یا اونطور که نسبیت عام میگه پیوسته و صافه


audio: y8ON1LlLj4A_0045.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
روش دوم اینه که گرانش رو اضافه کنیم به میدان‌های کوانتومی طبق نظریه‌ی میدان‌های کوانتومی که داخل ویدیوی زیباترین نظریه‌ی فیزیک در موردش توضیح دادم هرکدوم از ذرات سازنده‌ی دنیای ما حاصل یه برانگیختگی داخل میدان مربوط به همون ذره‌ست مثلا ما یه میدان الکترون داریم که توی کل جهان هستی گسترده شده


audio: y8ON1LlLj4A_0046.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
و هر جایی که انرژی این میدان به یه حد مشخصی برسه، نتیجه‌ش میشه یه الکترون بقیه‌ی ذره‌ها هم به همین شکل هرکدوم از نیروی بنیادی هم برای خودش یه میدان داره که برانگیختگیش میشه ذره‌ی حمل‌کننده‌ی همون نیرو مثلا فوتون یه برانگیختگی داخل میدان الکترومغناطیسه که می‌تونه انرژی رو از یه ذره منتقل کنه به یه ذره‌ی دیگه


audio: y8ON1LlLj4A_0047.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
حالا اگه بخواهیم گرانش هم با همین سیستم توضیح بدیم باید یه میدان گرانش داشته باشیم که برانگیختگی این میدان میشه ذره‌ی حمل‌کننده‌ی نیروی گرانش


audio: y8ON1LlLj4A_0049.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
بعد از اینکه نظریه‌ی ریسمان ارائه شد، طرفدارهای ذره‌ی گراویتون هم بیشتر شدن این نظریه حرفش اینه که تمام ذرات و نیروهای بنیادی در واقع ریسمان‌های تک‌بعدی هستن از جنس انرژی، که به شکل‌های مختلفی ارتعاش می‌کنن هر نوع ارتعاش، یه ذره یا نیروی مشخصی رو ایجاد می‌کنه یکی از این ارتعاش‌ها هم می‌تونه به معنی گراویتون باشه، ذره‌ی حمل‌کننده‌ی گرانش


audio: y8ON1LlLj4A_0050.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
الان محبوب‌ترین ایده برای گرانش کوانتومی، همین نظریه‌ی ریسمانه ولی خب چند دهه‌ست که هیچ‌کس نتونسته اثبات محکمی براش ارائه کنه که همه مجبور بشن بپذیرن


audio: y8ON1LlLj4A_0051.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
مشکلات مربوط به گرانش کوانتومی از چیزی که اینجا گفتم خیلی گسترده‌تره وارد بحث‌های تخصصی پیچیده‌ای میشه که برای باهوش‌ترین فیزیک‌دان‌ها هم سنگینه حتی خود اینشتین هم تا آخر عمرش درگیر پیدا کردن یه راهی برای آشتی دادن نسبیت و کوانتوم بود ولی متاسفانه هیچوقت موفق نشد غیر از این دردسرهای ریاضیاتی، یه مشکل بزرگ دیگه هم در مورد گرانش وجود داره به‌شدت ضعیف‌تر از بقیه‌ی نیروهای بنیادیه


audio: y8ON1LlLj4A_0052.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
مثلا شما یه میخ آهنی رو در نظر بگیرید از طرف زمین به این بزرگی، داره نیروی گرانش بهش وارد میشه ولی با این حال می‌تونیم با یه آهنربای خیلی کوچیک، بر خلاف این گرانش بلندش کنیم چون نیروی الکترومغناطیسی حدود ده به توان سی‌و‌شیش برابر قوی‌تر از گرانشه حالا دیگه تصور کنید گرانش یه‌دونه اتم چقدر کوچیکه به‌خاطر همینه که برای پیدا کردن یه نظریه‌ی گرانش کوانتومی


audio: y8ON1LlLj4A_0053.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
تقریبا هیچ کار عملی و آزمایشگاهی نمیشه انجام داد حتی شتاب‌دهنده‌ی بزرگ سرن هم کاری از دستش برنمیاد مجبوریم همه‌چیز رو با تئوری و آزمایش‌های فکری جلو ببریم همین موضوع، رسیدن به گرانش کوانتومی رو بازم کلی سخت‌تر کرده فعلا که حدود یه قرنه چشم‌به‌راه این نظریه‌ایم چاره‌ای هم نداریم جز اینکه منتظر یه نابغه‌ی تمام عیار باشیم تا مثل اینشتین افق‌های دورتر رو ببینه و


audio: y8ON1LlLj4A_0054.opus
source: youtube
source_id: y8ON1LlLj4A
invalidation: VALID
text:
یه ایده‌ی انقلابی پیدا کنه برای متحد کردن کوانتوم و نسبیت هرکی هست، کار فوق‌العاده سختی در انتظارشه به‌احتمال زیاد، به‌جای یه نفر، گروهی از دانشمندها انجامش بدن شایدم یه هوش مصنوعی پیشرفته بتونه این جام مقدس فیزیک رو پیدا کنه اونوقته که دیگه دوران ما انسان‌ها تموم شده


audio: ek3HDhEzXR4_0001.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
ایمپلنت‌های مغزی شرکت نیورالینک بالاخره تونست تاییدیه‌ی سازمان غذا و داروی آمریکا رو دریافت کنه. این فناوری عجیب سیگنال‌های الکتریکی رو از مغز ما می‌گیره، میده به یه کامپیوتر، تا کاری که توی ذهن ماست برامون انجام بده. تا آخر این ویدیوی جالب با من باشید تا ببینیم دقیقا چه جوری کار می‌کنه. راستی توی ویدیوی قبلی که در مورد انتقال اطلاعات با پرتوهای الکترومغناطیسی بود، یه قسمتیش رو خیلی از شما


audio: ek3HDhEzXR4_0002.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
سوال داشتید، که انتهای همین ویدیو توضیحش میدم. این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست.


audio: ek3HDhEzXR4_0003.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
زمانی که مثلا می‌خوام یه چیزی رو از روی میز بردارم، چشمم می‌بینه، مغزم پردازش می‌کنه، بعدش اون قسمتی از مغز که مسئول حرکت دسته، سیگنال‌های الکتریکی رو می‌فرسته به دستم تا حرکتش بدم به سمت هدف. اگه به هر دلیلی، این لینک یا اتصال بین مغز و دستم از بین بره، دیگه هیچ کاری نمی‌تونم انجام بدم. اینجا، همونجاییه که شرکت نیورالینک وارد میشه،


audio: ek3HDhEzXR4_0004.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
که سال 2016 توسط ایلان ماسک و چند نفر دیگه تاسیس شد. همونطور که اسمش نشون میده هدف اصلیش اینه که یه لینک یا ارتباط مصنوعی بین مغز و ماشین ایجاد بکنه، تا به جای اندام‌ها، ماشین‌ها، کار موردنظر ما رو انجام بدن. منظور از ماشین می‌تونه یه کامپیوتر باشه، یا یه گوشی هوشمند، ربات، دست و پای مصنوعی، یا هر چیز دیگه.


audio: ek3HDhEzXR4_0005.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
برای اینکه بهتر بفهمیم چیکار داره می‌کنه، آزمایش معروفشون رو با هم بررسی می‌کنیم که سال 2021 انجام شد. روی مغز یه میمون ایمپلنتی نصب کردن که با الکترودهای خیلی نازکش می‌تونست پالس‌های الکتریکی رو از مغز میمون جذب کنه. یه سری بازی‌های ساده گذاشتن جلوش، به اضافه‌ی یه دسته یا جویستیک برای حرکت کردن. هر بار که درست بازی می‌کرد، از طریق لوله‌ای که


audio: ek3HDhEzXR4_0006.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
جلوش بود یه مقدار اسموتی یا نوشیدنی موز دریافت می‌کرد. تو تمام مدتی که جویستیک رو تکون می‌داد، سیگنال‌های مغزیش توسط ایمپلنت دریافت می‌شد و فرستاده میشد به یه کامپیوتر. از روی همین اطلاعات، کامپیوتر عملکرد مغز میمون رو یاد می‌گرفت. یعنی متوجه می‌شد که هر گروه از سیگنال‌های مغزی مربوط میشدن به کدوم حالت از حرکت دادن جویستیک.


audio: ek3HDhEzXR4_0007.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
وقتی این یادگیری ماشینی تکمیل شد، سیم جویستیک رو قطع کردن و کنترل بازی رو به جای دست میمون، سپردن به همین کامپیوتر. به این صورت که سیگنال‌های مغز میمون رو دریافت می‌کرد و ازشون استفاده می‌کرد برای انجام بازی. پس در واقع جویستیک و دست میمون حذف شدن، به جاش دستورات مغزی می‌رفتن به کامپیوتر، اونم اجرا می‌کرد.


audio: ek3HDhEzXR4_0008.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
البته میمون بازم طبق عادت دستشو تکون می‌داد، اما خب سیم قطع بود هیچ اثری نداشت. بعد از یه مدت هم، کلا جویستیک رو گذاشتن کنار. اینجا دیگه میمون حتی اون حرکات الکی هم انجام نمی‌داد، فقط با استفاده از ذهنش داشت بازی رو کنترل می‌کرد.


audio: ek3HDhEzXR4_0009.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
حالا تصور کنید همین روش چه کاربردهایی می‌تونه داشته باشه. افراد معلول، اینجوری می‌تونن کامپیوتر یا دست و پای مصنوعی یا هر چیز دیگه‌ای رو فقط با ذهنشون کنترل کنن.


audio: ek3HDhEzXR4_0010.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
بیایید یه نگاه دقیق‌تر بندازیم به جزییاتش. کاشت ایمپلنت‌ها روی مغز، توسط یه ربات جراح انجام میشه. که سنسور ساخت اسپانسر خوبمون شرکت فیوتک رو اینجا هم می‌تونید ببینید. اولین کار این ربات اینه که پوست سر رو کنار می‌زنه و استخون جمجمه رو به اندازه‌ی یه سکه می‌بره. حالا باید الکترودها وصل بشن به مغز برای دریافت سیگنال‌ها.


audio: ek3HDhEzXR4_0011.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
هر ایمپلنت، بیشتر از هزار تا الکترود داره که دسته دسته شدن. ضخامت هرکدومشون فقط حدود 5 میکرومتره، یعنی تقریبا ده بیست برابر از موی انسان نازک‌تره. ربات جراج، این الکترودها رو با یه سوزن خیلی ظریف و نازک، وارد بخش‌های مختلفی از مغز می‌کنه. اینجوری، بین مغز و چیپ کامپیوتری که داخل ایمپلنته، یه راه ارتباطی برقرار میشه. هم برای ارسال اطلاعات هم برای دریافت.


audio: ek3HDhEzXR4_0012.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اینکه الکترودها دقیقا کجای مغز باید وارد بشن، بستگی داره به اینکه از این سیستم برای چه کاری بخواهیم استفاده کنیم. مثلا توی آزمایش میمون، روی قسمتی از مغز نصب شد که مسئول حرکت دادن دست میمون بود. بعد از نصب الکترودها، بدنه‌ی ایمپلنت روی سوراخ جمجمه محکم میشه، پوست سر کشیده میشه روش و بخیه می‌خوره. پس ایمپلنت، جای استخون جمجمه رو می‌گیره.


audio: ek3HDhEzXR4_0013.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
کل فرایند کاشت، به گفته‌ی ایلان ماسک، فقط نیم ساعت طول می‌کشه، نیازی به بیهوشی هم نداره. البته با این سرعت زیاد پیشرفت فناوری، ممکنه تا چند ماه دیگه این سیستم عوض بشه و از یه روش دیگه‌ای استفاده کنن.


audio: ek3HDhEzXR4_0014.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اما حالا نصبش کردیم و مهرومومش هم کردیم، اطلاعات مغز ما رو چطوری می‌فرسته به بیرون؟ این کار از طریق بلوتوث انجام میشه. یعنی الکترودها سیگنال‌های مغزی رو دریافت می‌کنن و تحویل مدار میدن، بعدش با امواج بلوتوث ارسال میشه به یه کامپیوتر. قطعا این کار یه مقداری انرژی هم می‌خواد، برای همین هر ایمپلنت یه باتری کوچیک هم داره که به صورت بی‌سیم شارژ میشه، به روش القایی.


audio: ek3HDhEzXR4_0015.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اطلاعاتی که ایمپلنت می‌فرسته به کامپیوتر، به الگوریتم‌هایی داده میشن که از این اطلاعات استفاده می‌کنن برای درک سیگنال‌های مغزی. بعد از تکمیل این کار، دیگه اون شخص می‌تونه خواسته‌های خودشو توی ذهنش تصور کنه تا کامپیوتر اون کار رو براش انجام بده.


audio: ek3HDhEzXR4_0016.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اما دو تا مساله‌ی دیگه هم لازمه که بررسی بشه. اول اینکه این فناوری چه کاربردهایی می‌تونه داشته باشه، دوم اینکه چه خطرات و مشکلاتی ایجاد می‌کنه. اصلی‌ترین کاربردش، که خود شرکت نیورالینک هم دائما میگه، کمک به افراد معلوله، تا اونایی که توانایی حرکت ندارن، با افکار خودشون، کامپیوتر یا موبایل یا وسایل دیگه رو کنترل کنن. می‌تونه به افرادی که دچار بیماری‌های اعصاب،


audio: ek3HDhEzXR4_0017.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
مثل آلزایمر یا زوال عقل یا پارکینسون هستن کمک بکنه. برای مشکلاتی مثل اعتیاد و افسردگی هم می‌تونه جوابگو باشه، چون این قابلیت رو داره که دستورات مشخصی رو بده به مغز ما. حتی بعضی از افرادی که از زمان تولدشون نابینا به دنیا میان، می‌تونن یه بینایی ابتدایی به دست بیارن. یه دوربین محیط اطراف رو می‌بینه و تبدیل می‌کنه به سیگنال‌های الکتریکی و می‌فرسته به قسمت بینایی مغز.


audio: ek3HDhEzXR4_0018.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
مثل اینکه یه چشم این کار رو کرده باشه. قطعا به چشم واقعی نمی‌رسه، ولی بهرحال از تاریکی مطلق خیلی بهتره.


audio: ek3HDhEzXR4_0019.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
غیر از حل مشکلات، توانایی‌های آدم‌های سالم هم افزایش میده. مثلا می‌تونن از طریق همین ایمپلنت‌ها با ذهن همدیگه ارتباط برقرار کنن، یه جور تله‌پاتی. یه کاربرد دیگه‌ش می‌تونه ذخیره کردن خاطرات باشه. جوری که اون شخص، خاطرات دلخواهش رو ذخیره کنه و هر چند باری که می‌خواد، دوباره توی ذهنش پخش بکنه. ترکیب انسان با هوش مصنوعی و دسترسی مغز ما به اطلاعات عظیم


audio: ek3HDhEzXR4_0020.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اینترنت باعث میشه توانایی‌های ذهنی ما چندین برابر بشه. یه حافظه‌ی عالی و بی‌نقص داشته باشیم، هر نوع اطلاعاتی که نیاز داریم فورا توی مغزمون اجرا بشه، در عرض چند دقیقه بتونیم به تمام زبان‌ها دنیا صحبت بکنیم، برای روشن و خاموش کردن تلویزیون یا سیستم گرمایشی خونه یا چیزای دیگه، فقط کافی باشه توی ذهنمون دستورش رو صادر کنیم.


audio: ek3HDhEzXR4_0021.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
تبدیل شدن این رویاها به واقعیت، غیر از تکنولوژی پیشرفته، نیاز داره به اینکه شناخت ما از مغز خودمون هم خیلی بیشتر بشه. باید دقیق‌تر بفهمیم که هر بخشی از مغز چیکار می‌کنه.


audio: ek3HDhEzXR4_0022.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
بحث خطرات این فناوری هم خیلی مهمه.درسته که تاییدیه‌ی اف.دی.‌ای رو گرفته و از این به بعد می‌تونن روی انسان هم آزمایش کنن، اما هنوز راه زیادی باقی مونده تا هرکدوم از ما با یه چیپ روی مغزمون تبدیل بشیم به یه ابرانسان. سال 2022 اف.دی.ای درخواست نیورالینک رو به خاطر مشکلات و خطراتی که برای میمون‌ها ایجاد کرده بود رد کرد. چند تا میمون توی این آزمایش‌ها مردن، چندتاشون دچار مشکلات مغزی شدن.


audio: ek3HDhEzXR4_0023.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
کمیته‌ی پزشکی پی.سی.آر.ام که با آزمایش روی حیوون‌ها مخالفه از نیورالینک به خاطر این مرگ و میرها شکایت کرد. حرفش این بود که این میمون‌ها به خاطر الکترودهایی که روی مغزشون کاشته شده دچار عفونت شدن، یا بر اثر استفاده از ماده‌ای به نام بایوگلو که برای چسبوندن و درزگیری استفاده میشده مردن. که البته خود نیورالینک هم بعدا اعتراف کرد که دلیل مرگ یکی از میمون‌ها همین چسب بایوگلو بوده.


audio: ek3HDhEzXR4_0024.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
در مورد یه سیستم پیچیده‌ای مثل مغز انسان، هنوز نمی‌تونیم مطمئن باشیم که این ایمپلنت‌ها دقیقا چه اثرات جانبی دارن. باید ماه‌ها یا بلکه هم سال‌ها آزمایش در موردش انجام بشه. بعضیا نظرشون اینه که این ایمپلنت‌ها با تاثیر شدیدی که روی زندگی ما می‌ذارن ممکنه باعث بیماری‌های روانی بشن. خیلی‌های دیگه هم نگران بحث کنترل ذهن و حریم خصوصی افرادن.


audio: ek3HDhEzXR4_0025.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
نگران اینکه اگه ذهن ما به شبکه‌ی اینترنت متصل بشه، ممکنه مشکلاتی پیش بیاد مثل فروش افکار دیگران، یا تسلط قدرت‌ها و دولت‌ها روی ذهن انسان‌ها.


audio: ek3HDhEzXR4_0026.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
مسایل دیگه‌ای هم هست مثل اینکه ربات جراح چقدر می‌تونه دقیق باشه، اگه ایمپلنت تخریب بشه چه اتفاقی میفته، اگه کسی پشیمون بشه و بخواد ایمپلنت رو برداره چه دردسرهایی براش پیش میاد، به اضافه‌ی کلی موارد دیگه. با وجود تمام این سوالات، ایلان ماسک توی یکی از صحبت‌هاش گفت که از نظر خودش این تراشه‌ها اونقدر کم‌خطرن که اگه نیاز باشه حاضره یکیشون رو روی سر بچه‌ی خودش هم نصب بکنه.


audio: ek3HDhEzXR4_0027.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
آخرین نکته هم اینه که نیورالینک توی این مسیر، تنها نیست. شرکت‌های دیگه‌ای هم هستن مثل برین‌کو یا نیوروسکای که اونا هم دنبال همین اهدافن.


audio: ek3HDhEzXR4_0028.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
اما یه توضیح کوتاه هم باید بدم در مورد سوالی که از ویدیوی قبلی داشتید. اونجا گفتم که امواج رادیویی فرکانس‌بالا، مسافت بیشتری رو می‌تونن طی بکنن. در حالی که همه‌جا گفته میشه پرتوهای الکترومغناطیسی هرچی فرکانسشون کمتر باشه، تا فاصله‌های دورتری سفر می‌کنن. دلیل این حرفم این بود که وقتی اطلاعاتمون رو با فرکانس پایین منتشر می‌کنیم، احتمال اینکه با امواج دیگه تداخل داشته باشه و کم‌کم از بین بره، بیشتر میشه.


audio: ek3HDhEzXR4_0029.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
چون تعداد امواج فرکانس‌پایین توی محیط اطراف ما خیلی بیشتره. این باعث میشه انتقال اطلاعات با فرکانس‌های بالاتر، تا فاصله‌های دورتری بتونه جلو بره. پس چیزی که توی ویدیوی قبلی گفته شد درست بود مشکلی نداشت. اما بحث امواج و سیگنال‌ها خیلی پیچیده‌تر از چیزیه که بشه توی ویدیوهای کوتاه از همه چیزش صحبت کرد. به این راحتی نمیشه گفت که فرکانس‌های پایین‌تر، صددرصد


audio: ek3HDhEzXR4_0030.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
تا فاصله‌ی دورتری جلو میرن، عوامل دیگه‌ای هم دخالت دارن. یکی از مهم‌تریناش، جنس محیط انتشاره.توی فضای خالی یا خلا، مسافتی که موج طی می‌کنه هیچ ربطی به فرکانسش نداره. چه فرکانسش بالا باشه چه پایین، هیچوقت متوقف نمیشه چون مانعی سر راهش نیست. اما توی محیط‌های غیر خالی فرق می‌کنه. مثلا در مورد اتمسفر زمین، قسمت‌های مختلف پرتوهای الکترومغناطیسی،


audio: ek3HDhEzXR4_0031.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
طبق این نمودار منتشر میشن. پرتوهای گاما و ایکس و فرابنفش که فرکانس خیلی بالایی دارن، توی همون لایه‌های بالایی اتمسفر متوقف میشن. اما نور مریی خیلی بیشتر می‌تونه نفوذ کنه. پرتوهای فروسرخ هم فرکانس‌های مختلفش رفتار متفاوتی دارن، بعضیاشون از اتمسفر رد میشن بعضیاشون نمیشن. در مورد پرتوهای رادیویی، یه بخش بزرگی از فرکانس‌هاش خیلی عالی


audio: ek3HDhEzXR4_0032.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
توی اتمسفر حرکت می‌کنن، اما فرکانس‌های خیلی پایینش اینطور نیست. پس این جمله که فرکانس‌های کمتر، تا فاصله‌ی دورتری منتشر میشن، توی حالت کلی درسته، اما دقیقترش اینه که بگیم بستگی زیادی داره به جنس محیط انتشار. اتمسفر زمین که از نیتروژن و اکسیژن و گازهای دیگه تشکیل شده نمودارش این شکلیه، ولی محیط‌های دیگه که ترکیب متفاوتی دارن رفتارشون فرق می‌کنه.


audio: ek3HDhEzXR4_0033.opus
source: youtube
source_id: ek3HDhEzXR4
invalidation: VALID
text:
پس الان به جایی رسیدیم که یه میمون می‌تونه فقط با ذهنش یه بازی کامپیوتری انجام بده. من خیلی منتظرم ببینم اولین آزمایش انسانی چطور پیش میره. چون به نظرم این یکی از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ انسانه. انگار ترکیب انسان و ماشین که فقط توی فیلم‌های علمی تخیلی می‌دیدیم، جدی جدی داره اتفاق میفته.شما چطور؟ حاضرید یه همچین چیزی روی مغزتون نصب بشه؟ جواب خودتون رو توی کامنت‌ها بنویسید.


audio: jxAlaOGSxSI_0001.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
چی باعث میشه که من نسبت به وجود خودم تو این دنیا آگاه باشم؟ این آگاهی دقیقا از کجا داره میاد؟ همه‌ش کار مغزمه، یا اینکه از یه چیز غیرمادی به نام روح میاد؟ امروز می‌خواهیم یه ایده‌ی جالبی رو بررسی کنیم که حرفش اینه که آگاهی، داخل مغز ما تولید نمیشه، تو کل جهان هستی وجود داره. مغز ما شبیه آنتنی عمل می‌کنه که این آگاهی رو دریافت می‌کنه.


audio: jxAlaOGSxSI_0002.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
پس تو ویدیوی امروز در مورد چیزایی صحبت می‌کنیم که از نظر علمی اثبات نشده. فقط چون علم هنوز نتونسته راز آگاهی رو کشف کنه، می‌خواهیم یه قدم از لبه‌ی دانشمون جلوتر بریم و با تخیلاتمون وارد دنیای ناشناخته‌ها بشیم. اسپانسر این برنامه هم شرکت فیوتک تو جنوب کالیفرنیاست، که زمینه‌ی فعالیتش ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سنسورهای پیشرفته و رباتیکه.


audio: jxAlaOGSxSI_0003.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
فیوتک تو پروژه‌های بزرگ ناسا، مثل شاتل فضایی دیسکاوری و مریخ‌نورد کیوریاسیتی نقش پررنگی داشته. برای اطلاعات بیشتر می‌تونید به سایتشون سر بزنید، یا لینکدین فیوتک رو دنبال کنید، که تو بخش توضیحات همین ویدیو گذاشتم. خیلیا معتقدن منشا آگاهی، بزرگترین معمای دنیای ماست. چی میشه که یه مجموعه‌ای از اتم‌ها وقتی به یه شکل خاصی کنار هم قرار می‌گیرن، نسبت به وجود خودشون آگاه میشن؟


audio: jxAlaOGSxSI_0005.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
نمی‌دونم تا حالا تجربه‌ی بیهوشی کامل رو داشتید یا نه. من خودم بعد از تصادفی که چند سال پیش داشتم، سه چهار بار تجربه‌ش کردم. بیهوشی کلا با خواب فرق داره. شما تو عمیق‌ترین خواب زندگیت هم که باشی، وقتی تیغ جراحی رو وارد بدنت کنن بیدار میشی.یا خیلی وقتا رویا می‌بینی. یا اینکه بعد از بیدار شدن، تقریبا یه درکی داری از اینکه پنج دقیقه گذشته یا پنج ساعت.


audio: jxAlaOGSxSI_0006.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
چون خیلی از قسمت‌های مغز، تو خواب هم مشغول کارن. اما بیهوشی اینجوری نیست. هیچ فرقی نمی‌کنه چه بلایی سرم بیارن، هیچی از محیط اطرافم حس نمی‌کنم، آگاهی یا هوشیاری من از بین رفته. البته ما هنوز تعریف دقیقی از آگاهی نداریم، نمی‌دونیم چیه و از کجا میاد. اما اگه داروی بیهوشی، با تغییراتی که تو مغز من ایجاد می‌کنه،


audio: jxAlaOGSxSI_0007.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
باعث قطع شدن آگاهی من میشه، پس چطور میشه گفت منشا آگاهی، خارج از بدن منه؟ منظورم اینه که اگه منشاش یه چیز غیرمادیه به نام روح که جدای از بدن منه، چرا باید تغییر یه بخشی از بدنم، یعنی مغزم، این آگاهی رو قطعش کنه؟ به نظرم دو تا حالت داره.


audio: jxAlaOGSxSI_0008.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
یا باید قبول کنیم که همه چیز فقط تو مغز منه، یا اینکه اگه روحی وجود داره، جسم و روح کاملا مستقل از همدیگه نیستن، تغییر یکیش روی اون یکی هم اثر می‌ذاره. دعوا سر این موضوع، از هزاران سال پیش وجود داشته، هنوزم هست. اما یه ایده‌ی جالبی هم داریم که یه جور دیگه‌ای به قضیه نگاه می‌کنه.


audio: jxAlaOGSxSI_0009.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
حرفش اینه که آگاهی داخل مغز ما تولید نمیشه، بلکه تو کل جهان هستی پراکنده‌ست. مغز ما، شبیه یه آنتن عمل می‌کنه که می‌تونه این آگاهی رو دریافت کنه. باز تاکید می‌کنم که هیچ اثباتی برای این ادعا وجود نداره، فقط به عنوان یه احتمال بررسیش می‌کنیم، بعدشم یه نگاهی می‌اندازیم به مشکلاتش. خب وسایل ارتباطی مثل رادیو، یه آنتنی دارن


audio: jxAlaOGSxSI_0010.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
برای دریافت امواج الکترومغناطیسی که از فرستنده ارسال میشه. رادیو چه روشن باشه چه خاموش، این امواج همیشه تو فضا هستن. گوشی‌های موبایل هم رادیو دارن، که سیم هندزفری، کار آنتن رو براشون انجام میده. وقتی آنتن تو یه وضعیت درستی باشه، امواج رو خیلی خوب دریافت می‌کنه. اما زمانی که تو یه حالت نامناسبی باشه، دیگه خبری از اون صدای واضح و تمیز نیست، نویز داره.


audio: jxAlaOGSxSI_0011.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
حالت سوم هم اینه که کلا آنتن قطع بشه، دیگه هیچی نمی‌شنویم جز یه نویز شدید بی‌معنی. پس تو این ایده‌ی آنتن بودن مغز، حالت اول اینه که مغز ما صحیح و سالمه، که باعث میشه آگاهی رو به طور کامل دریافت کنه. حالت دوم اینه که یه ایرادی تو مغزمون داریم، مثلا یه بخشی از مغز از کار افتاده. شاید بشه گفت تو خواب هم همین اتفاق میفته.


audio: jxAlaOGSxSI_0012.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
یه بخش‌هایی از مغز غیرفعاله، برای همین آگاهی رو به صورت ناقص دریافت می‌کنه، یه سری خواب‌ها و صحنه‌های عجیب و غیرواضح می‌بینیم. حالت سوم هم که قطع شدن آنتنه. مثل مرگ مغزی، یا کمای بدون برگشت. که این افراد زندگی گیاهی پیدا می‌کنن، هیچ واکنشی نسبت به محیط اطرافشون ندارن، تمام آگاهیشون، یا حداقل یه بخش بزرگیش، از بین رفته.


audio: jxAlaOGSxSI_0013.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
خب این ایده به نظر خیلی جالب و هیجان‌انگیز میاد، اما سوالاتی پیش میاره که هنوز جوابی براشون نداریم. تا هزاران سال هیچ تصوری نداشتیم که چه جوری می‌تونیم دنیا رو ببینیم. اما الان می‌دونیم که وقتی من به ماه نگاه می‌کنم، نورش وارد چشم من میشه، می‌خوره به سلول‌های حساس به نور، اینا ترجمه‌ش می‌کنن به سیگنال‌های الکتریکی، فرستاده میشن به مغز، اونجا مغز با استفاده از


audio: jxAlaOGSxSI_0014.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
اینا یه تصویر ذهنی می‌سازه، اینجوری من ماه رو می‌بینم. پس اینجا هم چشم من شبیه یه آنتن یا گیرنده عمل کرده، نوری که از قبل تو محیط وجود داشته رو دریافت کرده. قطعا آدمایی که هزار سال پیش زندگی می‌کردن هیچ درکی نداشتن از اینکه امواج الکترومغناطیسی چیه، سیگنال‌های الکتریکی چیه، نورون و سلول‌های عصبی چیه. ولی الان ما همه‌ی اینا رو می‌دونیم.


audio: jxAlaOGSxSI_0015.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
اگه مغز هم به عنوان آنتنی برای دریافت آگاهی عمل می‌کنه، سوالات زیادی پیش میاد که باید جواب واضحی براشون داشته باشیم.


audio: jxAlaOGSxSI_0016.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
سوال اول اینه که آگاهی دقیقا چیه، از چی ساخته شده. فرض کنید اونقدر پیشرفت کنیم که بتونیم یه مغز مصنوعی بسازیم که آگاه باشه. حالا باید دنبال یه راهی باشیم برای اینکه از رسیدن آگاهی به این آنتن جلوگیری کنیم. مثلا بذاریمش داخل یه اتاقکی که دیواره‌هاش از یه جنسی هستن که آگاهی نمی‌تونه داخلشون نفوذ کنه. آیا می‌تونیم چنین مغزی یا چنین اتاقکی بسازیم؟


audio: jxAlaOGSxSI_0017.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
غیر از جنس آگاهی، منشاش هم خیلی مهمه.باید بدونیم از کجا داره میاد. مثلا یه چیزی شبیه پرتوهای مایکروویو کیهانیه که تو کل جهان پراکنده شده؟ یا اینکه اصلا مال این دنیای چهاربعدی ما نیست، داره از ابعاد بالاتر میاد؟ اگه اینطور باشه پس هیچ راهی وجود نداره که اتاقکی بسازیم که آگاهی نتونه داخلش نفوذ کنه.


audio: jxAlaOGSxSI_0018.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
چون چیزی که از ابعاد بالاتر باشه، تسلط داره روی ابعاد پایین‌تر، که تو ویدیوهای قبلی در موردش صحبت کردم. سوال دوم اینه که دقیقا کجای مغز من مسئول دریافت آگاهیه؟ از چند دهه پیش جراحی‌هایی روی مغز آدمای بیدار انجام شده که باعث شده بتونیم نقشه‌هایی از قسمت‌های مختلف مغز تهیه کنیم. این جراحی‌ها نشون داده که وقتی بخش‌های خارجی مغز دچار مشکل میشن،


audio: jxAlaOGSxSI_0019.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
مشکلات حسی و حرکتی برای اون شخص پیش میاد اما همچنان هوشیاره، آگاهیش سرجاشه. در صورتی که وقتی قسمت‌های داخلی یا ساقه‌ی مغز آسیب می‌بینه، آگاهی ما تحت‌تاثیر قرار می‌گیره. مثلا آسیب شدید به تالاموس باعث میشه اون شخص وارد کمای عمیق بشه و شاید هیچوقت دیگه برنگرده. جالبه که نورون‌های این قسمت تالاموس، زمان خواب هم دچار یه تغییراتی میشن.


audio: jxAlaOGSxSI_0020.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
پس آیا می‌تونیم بگیم این بخش‌های مغز مسئول تولید یا دریافت آگاهی هستن؟ خب مشکل اینجاست که رفتارهای مغز ما اونقدر پیچیده‌ست که حتی اگه وظیفه‌ی تک‌تک سلول‌هاش هم بدونیم بازم پر از معماست.


audio: jxAlaOGSxSI_0021.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
سوال سوم اینه که آگاهی ما از چه زمانی شروع میشه؟ آیا ما تو شکم مادر هم از وجود خودمون آگاهیم ولی چون زمان زیادی ازش گذشته چیزی یادمون نمیاد؟ یا اینکه آگاهی بعد از تولد شروع میشه؟ شما یادتون میاد اولین باری که از وجود خودتون مطلع شدید کی بود؟ به نظر میاد آگاهی ما یه چیزی نیست که به طور ناگهانی شروع بشه و به طور ناگهانی هم تموم بشه.


audio: jxAlaOGSxSI_0022.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
همینطور که مغز ما شکل می‌گیره و رشد می‌کنه، کم‌کم آگاهیمون نسبت به محیط اطراف کامل‌تر میشه. اگه با دیدگاه آنتن بودن مغز بهش نگاه کنیم، تغییراتی که تو طول زندگیمون داخل سلول‌های مغزیمون اتفاق میفته، باعث میشه که آنتن ما آگاهی رو به شکل‌های متفاوتی دریافت کنه. همینو میشه در مورد حیوانات گفت. شامپانزه‌ها یا بعضی میمون‌های دیگه وقتی تصویر خودشونو تو آینه می‌بینن،


audio: jxAlaOGSxSI_0023.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
متوجهن که این خودشونه، یه موجود دیگه نیست. شاید بشه اینجوری توجیهش کرد که هرچقدر مغز موجودات پیچیده‌تر میشه، توانایی بیشتری پیدا می‌کنه برای دریافت آگاهی. سوال چهارم اینه که اگه منبع آگاهی همه‌ی ما یکیه، پس این همه تفاوت ذهن آدما با همدیگه از کجا میاد؟ شاید بشه اینجوری گفت که چون ساختار هر مغزی با مغزهای دیگه متفاوته،


audio: jxAlaOGSxSI_0024.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
مقدار و کیفیت آگاهی‌ای که دریافت می‌کنه هم با بقیه فرق داره. ولی خب بعضی از آدما مثل دوقلوهای همسان یا مادر و بچه‌ش که شباهت‌های جسمی زیادی دارن، چیزای عجیبی تجربه می‌کنن. مثلا زیاد پیش میاد که مادرها وقتی یه اتفاق بدی برای بچه‌شون میفته حال بدی پیدا می‌کنن، حتی اگه از همدیگه خیلی دور باشن. شاید شباهت‌های مغزیشون باعث میشه یه بخشی از آگاهیشون مشترک باشه.


audio: jxAlaOGSxSI_0025.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
سوال آخر هم اینه که حد نهایی آگاهی چیه. یعنی این چیزی که الان ما انسان‌ها داریم، دیگه ته آگاهیه؟ یا از این بیشتر هم امکانش هست؟ شاید اینجوری باشه که هرچقدر آنتنمون رو تقویت کنیم، آگاهی بیشتری دریافت می‌کنیم. شاید موجوداتی تو جهان هستی وجود داشته باشن، که اونقدر آگاه شدن که مثلا می‌تونن تو یه چشم به هم زدن، تو فضا و زمان جابجا بشن، هر چیزی که


audio: jxAlaOGSxSI_0026.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
اراده کنن ساخته بشه، یا خیلی توانایی‌های دیگه که به نظر ما غیرممکن میاد. همونطور که از نظر یه میمون، توانایی‌های ما خیلی عجیب و غیرممکنه.


audio: jxAlaOGSxSI_0027.opus
source: youtube
source_id: jxAlaOGSxSI
invalidation: VALID
text:
خیلیا معتقدن معمای آگاهی هیچوقت حل نمیشه، چون راهی برای مشاهده یا اندازه‌گیریش نداریم. معلوم نیست همه‌ش داخل مغز خودمون تولید میشه، یا اونطور که ادیان میگن از یه چیزی به نام روح میاد که مال این دنیا نیست، یا اینکه یه آگاهی کلی داریم که از ابعاد بالاتر میاد و مغز ما فقط مثل آنتن دریافتش می‌کنه.علم ما هنوز جوابی براش نداره.


audio: wK94ZHGbHIo_0002.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
همون روزی که ماشین رو می‌بری کارواش، بارون میاد، همون قسمتی از کتاب که نخوندیش تو امتحان میاد، وقتی تو ترافیک گیر کردی اون لاینی که توشی از لاین‌های بقلی کندتر حرکت می‌کنه، یه وسیله‌ای که یه مدت طولانی لازمش نداشتی، کافیه بندازیش دور یا بدیش به کسی، سریع بهش نیاز پیدا می‌کنی. یا هزار تا مثال دیگه که برای هممون پیش اومده.


audio: wK94ZHGbHIo_0003.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
امروز می‌خوام در مورد یه موضوع عجیب صحبت کنم به نام قانون مورفی. می‌خوایم ببینیم دلیل این اتفاقات این شکلی چیه، یعنی واقعا یه نیروی ناشناخته‌ای پشتشون هست یا اینکه دلیل علمی داره. تا آخر ویدیو همراه من باشید تا بفهمیم قضیه واقعا چیه.


audio: wK94ZHGbHIo_0004.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
چیزی که الان به نام قانون مورفی می‌شناسیم، یه مفهوم خیلی وسیعه، یعنی در واقع یه مجموعه‌ی بی‌انتها از کلی قانون‌های کوچیکتره، که چندتاشونم اول ویدیو گفتم. مثلا یکی دیگه‌ش قانون پمپ‌بنزینه، هروقت می‌خواید بنزین بزنید، اون صفی که انتخاب می‌کنید کندترین صف میشه. یه نمونه دیگه‌ش که خیلیامون باهاش درگیریم و کلی هم براش جک ساختیم،


audio: wK94ZHGbHIo_0005.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
قانون یو‌اس‌بی هست، هروقت می‌خوایم یه فلش یا هر نوع یو‌اس‌بی دیگه‌ای وصل کنیم، بیشتر وقتا دفعه‌ی اول جا نمیره، حتی اگه سمت درستش باشه. یه نمونه دیگه‌ش قانون تحویل پروژه‌ست، دقیقا همون روزی که می‌خوای پروژه رو تحویل بدی یه ایراد بزرگ توش پیدا میشه. خیلی قوانین دیگه هم هستن که مجموع اینا رو به نام قانون مورفی می‌شناسیم،


audio: wK94ZHGbHIo_0006.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
ولی جلوتر که بریم متوجه تفاوت‌های ریزشون میشیم. مفهوم اصلیش زیاد چیز جدیدی نیست، تقریبا از دو سه قرن پیش در موردش صحبت میشده. مثلا نویسنده‌ی انگلیسی جیمز پین سال 1884 از یکی از معروف‌ترین


audio: wK94ZHGbHIo_0008.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
وقتی که یه نون تست که روش کره مالیدیم از دستمون میفته، همون سمت کره‌ایش میفته رو زمین، تا بیشتر کثیف‌کاری کنه. اما چرا بهش میگن قانون مورفی؟ اسمش از یه مهندس هوافضای آمریکایی گرفته شده به نام ادوارد مورفی. حدود سال 1949 که ادوارد مورفی مشغول آزمایشاتی در مورد


audio: wK94ZHGbHIo_0009.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
اندازه‌گیری شتاب وارد شده به خلبان‌ها بود، خطاهایی پیش میومد که باعث شد این موضوع رو مطرح کنه که اگه برای انجام یه کاری، چند تا روش مختلف وجود داشته باشه که یکیشون باعث فاجعه بشه، یه نفر پیدا میشه که دقیقا همون کار اشتباه رو انجام میده. مثلا اگه شما یه وسیله‌ای بسازی که برای اینکه کار بکنه لازم باشه یه مقدار آب داخلش بریزی،


audio: wK94ZHGbHIo_0010.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
باید این احتمال رو بدی که یه نفر ممکنه به جای آب، مثلا بنزین داخلش بریزه. برای همین باید این قضیه رو کنترل کنی تا باعث انفجار یا آتیش‌سوزی یا اتفاقات دیگه نشه. این طرز فکر کم‌کم وارد نشریات مربوط به هوافضا شد و به عنوان یه ایده‌ی خوب برای جلوگیری از اتفاقات بد پیشنهاد شد. یعنی مهندس‌ها یا هرکسی که یه چیزی تولید می‌کنه،


audio: wK94ZHGbHIo_0011.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
باید بدترین سناریوی ممکن رو در نظر داشته باشه، چون اگه تو محصولش یه راهی برای خراب شدن یا استفاده‌ی اشتباه وجود داشته باشه، بالاخره یه نفر پیدا میشه که دقیقا همون کار اشتباه رو انجام میده. این ایده که معروف شد به قانون مورفی، کم‌کم بین مردم جا افتاد، ولی شکل‌های مختلفی به خودش گرفت، که چند نمونه‌شو گفتم.


audio: wK94ZHGbHIo_0012.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
اما چیزی که بین مردم به عنوان قانون مورفی شناخته میشه، در واقع یه تعداد خیلی زیادی قوانین کوچیکه که میشه گفت همه‌شون زیرمجموعه‌ی همین قانون اصلی‌ان، مثل همین که هر روزی که ماشینتو بشوری همون روز بارون میاد.


audio: wK94ZHGbHIo_0013.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
حالا می‌خوایم ببینیم قانون مورفی واقعا درست و علمیه یا نه. خب از آدما اگه بپرسیم، احتمالا خیلیاشون میگن آره درسته، استدلالشون هم اینه که برای خودم بارها پیش اومده که همون روزی که ماشینمو بردم کارواش بارون اومده، یا همون روزی که حسابی تیپ زده بودم که برم مهمونی، یه پرنده رو لباسم خرابکاری کرده. پس من نمی‌دونم چه کسی یا چه چیزی پشت این قضیه‌س


audio: wK94ZHGbHIo_0014.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
اما هرچی هست درسته چون بارها تجربه‌ش کردم. ولی اینکه بگیم حتما یه چیزی هست ولی ما نمی‌دونیم، یا ربطش بدیم به اتفاقات ماورایی، برای مایی که دنبال دونستیم قانع‌کننده نیست. بیشتر نمونه‌های قانون مورفی مربوط میشن به خطاهای شناختی که تو مغز ما اتفاق میفته، بعضیاشون هم مربوط میشن به قوانین


audio: wK94ZHGbHIo_0016.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
همون مثال کارواش رو در نظر بگیرید. فرض کنید هربار که ماشین رو می‌شوریم، داخل یه کاغذ یادداشت کنیم، بعد جلوش بنویسیم که اون روز بارون اومد یا نه. اگه یه مدت طولانی مثلا چند ماه این کارو انجام بدیم نتیجه‌ش باعث تعجبمون میشه. یعنی وقتی که تعداد دفعاتی که بعد از شستن ماشین بارون اومده رو مقایسه کنیم


audio: wK94ZHGbHIo_0017.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
با تعداد دفعاتی که بارون نیومده، می‌بینیم چقدر تعدادشون کم بوده. واقعیت اینه که قبلا که یادداشت نمی‌کردیم، اون موقع‌هایی رو که ماشین رو می‌شستیم اما هیچ بارونی نمیومد، کاملا فراموش می‌کردیم. مغز ما متمرکز میشده رو اون حالت‌هایی که اهمیت بیشتری برامون داشته، باعث ناراحتی یا عصبانیت ما می‌شده. بقیه‌ی حالت‌ها رو نادیده می‌گرفته، یعنی اون روزایی که من


audio: wK94ZHGbHIo_0018.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
ماشینو می‌شورم اما بارون نمیاد، یادم نمی‌مونه چون اهمیتی برام نداره، اتفاق خاصی نیفتاده همه چیز عادی بوده. این یه نمونه از خطاهای شناختیه، که یه موضوع خیلی مهم محسوب میشه تو بحث روانشناسی و مدیریت و چیزای دیگه. برای خود من دونستن این موضوع که موقع درک دنیای اطرافم، مغزم می‌تونه دچار یه همچین اشتباهاتی بشه، خیلی خیلی مفید بوده.


audio: wK94ZHGbHIo_0019.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
یا یه نمونه‌ی دیگه‌ش اون مثال خرابکاری کردن پرنده‌ها رو لباسمونه. واضحه که بارها پیش اومده که من یه لباس تمیز و مرتب پوشیدم که برم مهمونی، هیچ اتفاقی هم تو راه نیفتاده. اما یه بار که از زیر یه درختی رد میشم و یکی از پرنده‌ها از خجالتم درمیاد، این تو ذهنم می‌مونه. تمام دفعاتی که هیچ اتفاقی نیفتاده تو ذهنم ثبت نمیشه.


audio: wK94ZHGbHIo_0020.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
برای همین مغزم دچار خطای شناختی میشه، فکر می‌کنه هر بار که می‌خوام برم مهمونی یه اتفاق بد میفته تا حالمو بگیره. خیلی از نمونه‌های قانون مورفی رو با همین استدلال میشه رد کرد، هیچ نیروی مرموزی در کار نبوده که بخواد حال ما رو بگیره، یا برعکس، هوامونو داشته باشه. بعضی از اتفاقای دیگه رو، غیر از این بحث خطای شناختی،


audio: wK94ZHGbHIo_0021.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
با قوانین احتمال هم میشه بررسی کرد، یعنی با ریاضیات. مثلا وقتی که تو ترافیک گیر افتادید، اما لاین سمت چپ و لاین سمت راست شما سریع‌تر از شما حرکت می‌کنن. ناراحت میشید که چرا همیشه اون لاینی که من توشم از بقیه کندتره. اگه تمام شرایط رو برای این سه تا لاین، مشابه در نظر بگیریم،


audio: wK94ZHGbHIo_0022.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
مثلا هر سه‌تاشون مسیرشون صاف باشه یا توش تصادف نشده باشه یا چیزای دیگه، برای هرکدومشون احتمال اینکه زودتر از دوتای دیگه راه بیفته، میشه یک‌سوم. پس احتمال اینکه لاین سمت راست یا لاین سمت چپ زودتر از لاین وسط حرکت کنه، میشه یک‌سوم به‌اضافه‌ی یک‌سوم، یعنی دو سوم.


audio: wK94ZHGbHIo_0023.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
بنابراین وقتی که تو ترافیک گیر کردید، به احتمال 66 درصد، یکی از لاین‌های سمت چپ یا سمت راست شما زودتر از شما حرکت می‌کنه، که احتمال بزرگیه. از اون طرفم اون دفعاتی که لاین شما زودتر از بقیه باز شده، یادتون نمی‌مونه، چون اتفاق خاصی نیفتاده، مغزتون نادیده می‌گیرش. در نتیجه بعد از یه مدت طولانی، حافظه‌تون پر میشه از


audio: wK94ZHGbHIo_0024.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
این شکست‌ها، همیشه کلافه میشید که چرا اینقدر بدشانسید. یا حسابی تعجب می‌کنید که چرا همیشه اون لاینی که من توشم کندتر از بقیه‌ست.


audio: wK94ZHGbHIo_0025.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
تو صف‌های دیگه هم همینه. مثلا فرض کنید داخل یه بانک یا فروشگاه بزرگ هستید که ده تا صف وجود داره. احتمال اینکه یکی از اون نه تا صف دیگه، زودتر از صف شما حرکت کنه، میشه نه تا یک‌دهم، یعنی نه‌دهم، یا نود درصد. پس به احتمال نود درصد، یکی از صف‌ها سریع‌تر از صف شما جلو میره،


audio: wK94ZHGbHIo_0026.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
برای همین وقتی که دائما سرتون رو می‌چرخونید و صف‌های دیگه رو چک می‌کنید، تو نود درصد مواقع ناامید میشید. ده درصد مواقع هم که صف شما زودتر از بقیه جلو میره، اتفاق خاصی نمیفته، کارتونو انجام میدید و میرید، برای همین اصلا یادتون نمیمونه. اما بعضی از نمونه‌های قانون مورفی هم دلایل فیزیکی پشتش هست. یکی از معروف‌تریناش، قانون نون تسته.


audio: wK94ZHGbHIo_0027.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
حرفش اینه که یه نون تست که روش کره مالیدیم، وقتی از دستمون یا از رو میز میفته، بیشتر وقتا اون طرفش که کره‌ایه میفته رو زمین. یعنی از بین حالت‌هایی که ممکنه پیش بیاد، بیشتر اونی که بدتره اتفاق میفته. آزمایشای زیادی انجام دادن تا ببینن واقعا همچین چیزی درسته یا نه، اگه درسته دلیلش دقیقا چیه.


audio: wK94ZHGbHIo_0028.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
نتیجه‌ی آزمایشا این بوده وقتی رو نون کره میمالیم، یه طرفش نسبت به طرف دیگه‌ش سنگین‌تر میشه، یعنی در واقع مرکز جرمش نسبت به یه نون عادی تغییر می‌کنه. اولش اون سمتش که کره‌ایه رو به بالاست اما همینطور که سقوط می‌کنه، دور مرکز جرمش می‌چرخه. از اون طرف هم، ارتفاع میز یا ارتفاع دست ما تا زمین،


audio: wK94ZHGbHIo_0029.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
معمولا به اندازه‌ایه که تا زمانی که این نون برسه به زمین، تقریبا نیم دور می‌چرخه، که این باعث میشه اون سمت کره‌ایش بیفته رو زمین.


audio: wK94ZHGbHIo_0030.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
خب پس دیدیم که مواردی که به عنوان قانون مورفی می‌شناسیم، اگه دقت بیشتری داشته باشیم و سعی کنیم در موردشون آزمایش یا تحقیق انجام بدیم متوجه دلیل اصلیشون میشیم. و اینکه قانون مورفی یه چیزی مثل قانون گرانش یا قوانین دیگه‌ای که دنیای ما رو کنترل می‌کنن نیست. اصطلاحا بهش میگیم قانون، ولی همونطور که دیدیم اصلا اینطور نیست که یه چیزی به نام قانون مورفی تو جهان ما


audio: wK94ZHGbHIo_0031.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
حاکم باشه که مثلا باعث بشه هر بار ما دیرمون شده، تو ترافیک گیر کنیم! هزار تا نمونه از این اتفاقات می‌تونیم پیدا کنیم که برای هرکدومشون یه دلیل مخصوص خودش وجود داشته باشه. دلیل یکیشون خطاهای شناختی باشه، دلیل یکیشون قوانین فیزیک باشه، دلیل یکیشون اشتباهات محاسباتی باشه، یا هر چیز دیگه.


audio: wK94ZHGbHIo_0032.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
حالا این سوال پیش میاد که پس قانون مورفی کلا یه چیز الکیه که هیچ کاربردی تو زندگیمون نداره؟ اتفاقا از این نظر خیلی مهمه که همیشه برای بدترین اتفاق ممکن آماده باشیم، یعنی همون چیزی که ادوارد مورفی گفت. مثلا اگه یه پرواز مهمی داریم، یه تایمی برای اتفاقات احتمالی در نظر بگیریم، یا مهمتر از این اتفاقات روزمره، بحث ماشین‌آلات و مهندسی و این چیزاست.


audio: wK94ZHGbHIo_0034.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
یعنی همونطور که واترپروف میشه ضدآب، فول‌پروف هم یعنی ضد احمق! وقتی که ما یه محصولی رو می‌سازیم، مثلا یه وسیله‌ی نقلیه یا یه نرم‌افزار یا هر چیز دیگه، باید سعی کنیم فول‌پروف باشه، یعنی فرض کنیم احمق‌ترین انسان رو زمین می‌خواد از محصول ما استفاده کنه. باید طوری طراحیش کنیم که هر کسی با هر سطح دانش


audio: wK94ZHGbHIo_0035.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
یا هوش نتونه طوری ازش استفاده کنه که منجر به ایجاد خطا بشه. برای اینکه موفق به انجام این کار بشیم باید تمام حالت‌های ممکن رو در نظر بگیریم، مخصوصا بدترین‌ها رو. چون هر حالتی که امکان اتفاق افتادنش وجود داشته باشه، دیر یا زود اتفاق میفته. مثلا در مورد برنامه‌نویسی که شغل خودم بوده زیاد با این قضیه درگیر بودیم.


audio: wK94ZHGbHIo_0036.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
یعنی همیشه سعی می‌کردیم اون اپلیکیشن یا بازی یا نرم‌افزاری که می‌سازیم، از دید یه آدمی با اطلاعات خیلی پایین باهاش کار کنیم، تا حالت‌های پنهانی که باعث ایجاد خطا میشن پیدا کنیم، نرم‌افزارمون رو فول‌پروف کنیم.


audio: wK94ZHGbHIo_0037.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
آخرین نکته هم اینکه یه چیزی مشابه قانون مورفی وجود داره به نام قانون ساد که تو بریتانیا از قانون مورفی رایج‌تره. اینم حرف کلیش اینه که اگه چیزی امکان خراب شدن داشته باشه، بالاخره خراب میشه، یا یه اتفاق بد همیشه تو بدترین زمان ممکن پیش میاد. یه چیز دیگه هم داریم به نام قانون تله که اونم تقریبا همینو میگه، یعنی چیزی که


audio: wK94ZHGbHIo_0038.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
احتمال خراب شدنش وجود داشته باشه، همیشه تو بدترین زمان ممکن خراب میشه. که باز برای اینا هم مبنای علمی نداریم، مثلا هزار بار پیش میاد که وسایل ما خراب میشه، اما مغزمون فقط تمرکز می‌کنه رو اون وقتایی که این خراب شدن‌ها تو یه زمان نامناسب اتفاق افتاده.


audio: wK94ZHGbHIo_0039.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
به نظرم درسی که از قانون مورفی میشه گرفت، دو تا چیزه. اولیش که مهمتره، اینه که ندونستن دلیل یه موضوع، نباید باعث بشه که دنبال دلایل عجیب غریب و ماورایی باشیم. دومیش هم اینه که هر کاری که می‌خوایم انجام بدیم، یا هر چیزی که می‌خوایم بسازیم، بدترین حالت ممکن رو در نظر بگیریم. هرچقدر بهتر این کارو انجام بدیم، احتمال شکستمون پایین‌تر میاد.


audio: wK94ZHGbHIo_0040.opus
source: youtube
source_id: wK94ZHGbHIo
invalidation: VALID
text:
حالا سوالم اینه که نظر شما درباره‌ی قانون مورفی چیه؟ فکر می‌کنید یه چیز علمیه یا فقط یه جور خرافه‌ی مدرنه؟ دلیلتون چیه. خیلی خوشحال میشم اگه نظراتتونو کامنت کنید، فعلا.


audio: aDhvScygav0_0001.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
ترکیب کردن عناصر مختلف و رسیدن به مواد جدید، یکی از اون چیزاییه که از زمان‌های خیلی قدیم برای ما آدما جذابیت داشته. اما الان دیگه به ترکیب اون چیزایی که طبیعت در اختیارمون گذاشته قانع نیستیم، خودمون شروع کردیم عناصر جدیدی ایجاد کردیم که تو طبیعت پیدا نمیشن. یکیشون که احتمالا اسمشو شنیدید عنصر 115 هست که بعضیا سعی می‌کنن


audio: aDhvScygav0_0002.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
بین این عنصر با موجودات فضایی یه ارتباطی پیدا کنن. امروز می‌خوایم ببینیم عنصر 115 دقیقا چیه، از کجا میاد، و اینکه چه ارتباطی با فرازمینی‌ها داره.پس تا آخر ویدیو همراه من باشید.


audio: aDhvScygav0_0003.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
سال 1869 یه شیمیدان روس به نام دمیتری ایوانوویچ مندلیف یه جدولی منتشر کرد از عناصر مختلف، که بعدا معروف شد به جدول تناوبی عناصر، که فکر می‌کنم دیگه همه‌مون می‌شناسیمش. تو این جدول اومد حدود شصت تا عنصر مختلفی که تا اون زمان کشف شده بود، مثل هیدروژن، اکسیژن، آهن، کلسیم، اینا رو بر اساس ویژگی‌های شیمیایی که داشتن، گروه‌بندی کرد.


audio: aDhvScygav0_0004.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
یعنی اونایی که ویژگی‌های مشابهی داشتن رو تو یه گروه قرار داد. بعضی از خونه‌های جدولش هم خالی مونده بود که معتقد بود اینا مربوط میشن به عناصری که هنوز کشف نشدن، ویژگی‌هاشون هم تا حدود زیادی پیش‌بینی کرد. تو این صد و پنجاه سالی که از اون موقع گذشته، تغییرات مختلفی توش ایجاد شده، هربار کامل‌تر و دقیق‌تر شده تا رسیده به این چیزی که امروز داریم.


audio: aDhvScygav0_0005.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
الان این جدول از 118 تا عنصر مختلف تشکیل شده که هرکدوم ویژگی‌های خودشو داره. شماره‌ی هر عنصر تو این جدول، همون عدد اتمیشه، یعنی تعداد پروتون‌های داخل هسته‌ی اتمش. اولین عنصر هیدروژنه که عدد اتمیش یکه، آخریشم اوگانسونه با عدد اتمی 118 . اما از این 118 تا عنصر، تا الان فقط 98 تاشونو تونستیم تو طبیعت پیدا کنیم.


audio: aDhvScygav0_0006.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
خب پس بقیه‌شون از کجا اومدن؟ ما ساختیمشون! ما آدما از چند دهه قبل تونستیم تو آزمایشگاه با روش‌های دقیق علمی، هسته‌ی اتم‌های سبکتر رو به هم جوش بدیم و هسته‌های سنگین‌تری تولید کنیم که تو طبیعت پیدا نمیشن. دلیلشم اینه که ناپایدارن، خیلی زود دوباره شکسته میشن به اتم‌های سبکتر. اما بین این بیست تا عنصری که تو آزمایشگاه ساختیم،


audio: aDhvScygav0_0008.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
سال 2003 یه تیم مشترک از دانشمندای روسی و آمریکایی، تو موسسه‌ی مشترک تحقیقات هسته‌ای شهر دوبنای روسیه، تونستن با ترکیب هسته‌ی اتم کلسیم با هسته‌ی اتم آمریسیم یه عنصر مصنوعی جدید بسازن. برای این کار، داخل یه دستگاه شتابدهنده به اتم‌های کلسیم شتاب خیلی زیادی


audio: aDhvScygav0_0009.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
دادن تا سرعتشون برسه به یه چیزی حدود ده درصد سرعت نور. بعدش پرتابشون کردن به سمت یه ورقه از جنس آمریسیم که یه فلز نقره‌ای رنگه. این کار باعث شد هسته‌های این دو نوع اتم به هم جوش بخورن، با هم ترکیب بشن. عدد اتمی کلسیم یا همون تعداد پروتون‌هاش، 20 هست، عدد اتمی آمریسیم هم 95 هست، برای همین وقتی این دو تا با هم ترکیب شدن،


audio: aDhvScygav0_0010.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
یه هسته‌ی جدید به وجود اومد با عدد اتمی 115 . اما این اتم‌های جدید عمر خیلی کوتاهی داشتن، که حتی به یه ثانیه هم نمی‌رسید. در واقع از نوع اتم‌های پرتوزا یا رادیواکتیو بودن، یعنی اتم‌هایی که بعد از یه مدت مشخصی دچار واپاشی میشن، شکسته میشن به اتم‌های سبکتری که پایدارترن. این ناپایدار بودن باعث میشه که اندازه‌گیری دقیق


audio: aDhvScygav0_0011.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
خواص این عنصر جدید کار خیلی سختی باشه، برای همین فعلا بیشتر سعی می‌کنیم ویژگی‌هاشو پیش‌بینی کنیم. سال 2016 اتحادیه‌ی بین‌المللی شیمی، آیوپاک عنصر 115 رو به عنوان یکی از عناصر جدول تناوبی تایید کرد و اسمشم گذاشت مسکوویم . خب الان متوجه شدیم که این عنصر چی هست و از کجا میاد. اما حالا می‌خوایم ببینیم جریان این حرفای عجیبی که


audio: aDhvScygav0_0013.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
منطقه‌ی 51 یه پایگاه نیروی هوایی آمریکا تو نواداست که گفته میشه که محل آزمایش تجهیزات جنگی یا هواپیماهای فوق‌سریه، برای همین به شدت امنیتیه. جوری که ورود و خروج آدما شدیدا کنترل میشه و اطلاعات خیلی کمی ازش در دسترسه. سال 1989 یه شخصی به نام رابرت اسکات لازار


audio: aDhvScygav0_0014.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
تو یکی از شبکه‌های تلویزیونی لاس‌وگاس حرفای خیلی عجیبی در مورد این منطقه زد، که تا همین امروز هم اثرش هست. لازار خودشو یه فیزیکدان معرفی کرد که یه مدتی تو این منطقه‌ی 51 از طرف دولت آمریکا مشغول بررسی بقایای یه بشقاب‌پرنده بوده که روی زمین سقوط کرده بوده. هدفشون این بوده که با مهندسی معکوس بتونن از روش ساختش سر دربیارن،


audio: aDhvScygav0_0015.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
بفهمن چه موادی توش به کار رفته، چه جوری کار می‌کرده. لازار نقاشی‌های زیادی از این بشقاب‌پرنده کشید و مصاحبه‌های خیلی زیادی هم داشت، اما چیزی که به ویدیوی امروزمون مربوط میشه اینه که معتقد بود تو همین فرایندی که داشتن اون بشقاب‌پرنده رو مهندسی معکوس می‌کردن، متوجه شده بود که این فضاپیما یه نوع سیستم محرک عجیب با خاصیت ضد جاذبه


audio: aDhvScygav0_0016.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
داشته که از همین عنصر 115 برای عملکردش استفاده می‌کرده. بعضیا معتقدن این حرفا واقعیت نداره، دولت آمریکا هم هیچوقت حرفای لازار رو تایید نکرد، ولی خب بعضیام معتقدن که حرفاش درست بوده، یعنی این موضوع همچنان به صورت یه معما باقی مونده. اما همونطور که گفتم دانشمندا تازه سال 2003 موفق شدن


audio: aDhvScygav0_0017.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
این عنصر رو تو آزمایشگاه بسازن، لازار چطور اینقدر مطمئن بوده که ماده‌ای که دیده دقیقا از جنس همین عنصر 115 بوده؟ اون زمان، یعنی 1989، آخرین عنصری که کشف شده بود عنصر شماره‌ی 109 بود. نه تای دیگه هنوز پیدا نشده بودن، جاشون تو جدول خالی بود. اما مشکل بزرگتر اینه که تا حالا هرچی اتم عنصر 115


audio: aDhvScygav0_0018.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
تو آزمایشگاه تولید کردیم عمرشون زیر یه ثانیه بوده. پس چطور ممکنه که عنصری که تو اون سفینه به کار رفته این همه وقت دوام آورده باشه؟ یه جواب احتمالی که میشه بهش داد، بحث ایزوتوپ‌هاست. در مورد ایزوتوپ قبلا صحبت کردم، خیلی ساده‌ست. هسته‌ی هر اتم یه تعدادی پروتون داره یه تعدادی نوترون. هر عنصری تعداد پروتون‌هاش یه عدد مشخصه که کم و زیاد نمیشه.


audio: aDhvScygav0_0019.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
اما در مورد نوترون‌ها اینطوری نیست، همین کربن، بعضی از اتم‌هاش شیش تا نوترون داره، بعضیاشون هفت تا، بعضیاشون هشت تا. به هر کدوم از اینا میگن یه ایزوتوپ از کربن. بعضیاشون پایدارن بعضیاشون ناپایدار، یعنی پرتوزایی می‌کنن و دچار فروپاشی میشن. مثلا در مورد کربن، اون ایزوتوپی که هشت تا نوترون داره، پرتوزاست. حالا در مورد حرفای لازار هم شاید بشه گفت اون عنصر 115 ای


audio: aDhvScygav0_0020.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
که میگه تو بشقاب‌پرنده‌ها وجود داشته، یکی از ایزوتوپ‌های این عنصر بوده که بر خلاف اون ایزوتوپی که ما به دست آوردیم، پایدار بوده. یعنی شاید ما هم در آینده وقتی که روش‌های ساختن عناصر فوق سنگین خیلی پیشرفت بکنه، بتونیم ایزوتوپ‌هایی از این عنصر بسازیم که عمر خیلی طولانی‌تری داشته باشن.


audio: aDhvScygav0_0021.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
آخرین نکته هم اینکه الان تلاش برای ساختن عناصر بعد از 118 هم شروع شده. چیزی که واضحه اینه که عنصر 119 یا حتی 120 هم اگه بسازن، فکر می‌کنم فعلا مثل قبلیا باشن، یعنی عمرشون به یه ثانیه هم نرسه، که خب کاربردی برای ما نداره. مگه اینکه تو سال‌های آینده ایزوتوپ‌های پایدارتری ازشون ساخته بشه.


audio: aDhvScygav0_0022.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
شاید این عناصر فوق‌سنگینی که تو آزمایشگاه ساخته میشن، اگه عمر طولانی‌تری داشته باشن و بتونیم بررسیشون کنیم ویژگی‌های عجیبی از خودشون نشون بدن. شاید هم هیچ چیزی نباشن جز یه مشت فلز خیلی سنگین پرتوزا. من خودم نظر شخصیم اینه که با همین عناصر پایداری که الان وجود دارن میشه کلی چیزای شگفت‌انگیز ساخت، که تو ویدیوی نانو تکنولوژی هم درباره‌ش صحبت کردیم.


audio: aDhvScygav0_0023.opus
source: youtube
source_id: aDhvScygav0
invalidation: VALID
text:
همین بدن خود ما با این همه پیچیدگیش، 99 درصدش فقط از شیش تا عنصر ساخته شده. پس شاید جادوی اصلی تو روش ترکیب همینا باشه، نه پیدا کردن عناصر جدیدتر. اما بهرحال باید این احتمال هم در نظر بگیریم که اگه حرفای لازار درست باشه ممکنه رسیدن به یه ایزوتوپ پایدار از این عنصر 115 بتونه باعث یه پیشرفت عظیمی تو صنعت هوافضا بشه.


audio: 4GxzRxSFfzw_0001.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
تا امروز بارها در مورد این صحبت کردیم که هوش مصنوعی چه قدرت فوق‌العاده‌ای به ماشین‌ها میده و ممکنه در آینده کنترل دنیای ما رو به دست بگیرن این ماشین‌ها یا ربات‌ها، برای درک دنیای ما از ابزارهای جالبی که براشون طراحی کردیم استفاده می‌کنن یعنی سنسورها یا حسگرها


audio: 4GxzRxSFfzw_0003.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
نور، فشار، حرکت، الکتریسیته و مغناطیس، سرعت و شتاب هدف امروزمون اینه که ببینیم بعضی از این اندام‌های ماشینی چه‌جوری کار می‌کنن چطور تونستیم با کنار هم قرار دادن انواع فلزات و پلاستیک‌ها چیزایی بسازیم که اتفاق‌های اطراف ما رو تبدیل می‌کنن به داده‌های قابل‌درک برای ماشین‌ها اسپانسر این برنامه شرکت فیوتک از جنوب کالیفرنیاست


audio: 4GxzRxSFfzw_0004.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
یه شرکت پیشرو در تولید سنسورهای دقیق و قابل‌اطمینان سنسورهای فیوتک همه‌جا هستن اندام‌های مصنوعی، ابزار پزشکی، ساعت‌های هوشمند ربات‌ها، کاوشگرهای فضایی، و خیلی موارد دیگه برای اطلاعات بیشتر به سایت یا لینکدین این شرکت مراجعه کنید که آدرسشون زیر همین ویدیو هست اول می‌خوام با سنسور یا حسگر دما شروع کنم حدود چهار قرن پیش، گالیله برای اولین بار دستگاهی ساخت که می‌تونست تغییرات دما رو تشخیص بده


audio: 4GxzRxSFfzw_0005.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
برای این کار، یه لوله‌ی سربسته رو داخل یه ظرف پر از مایع قرار داد با گرم شدن محیط، هوای داخل لوله منبسط میشد و سطح مایع پایین می‌رفت سرد شدن محیط هم هوا رو منقبض می‌کرد و سطح مایع رو داخل لوله بالا می‌برد


audio: 4GxzRxSFfzw_0006.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
این وسیله فقط کم و زیاد شدن دما رو نشون میداد برای همین بهش میگفتن ترموسکوپ یا دمابین دانشمندهای بعدی این ایده رو بهبود دادن و دماسنج‌هایی ساختن که می‌تونست یه عدد مشخصی رو به عنوان دما نمایش بده


audio: 4GxzRxSFfzw_0007.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
با ورود به دوران الکترونیک، سنسورهای دما حسابی تغییر کردن یه نمونه‌ی پرکاربردش معروفه به ترمیستور ترکیبی از اکسید فلزات مختلف، مثل نیکل، کبالت، منگنز، آهن یا چیزای دیگه رو لایه‌لایه کنار هم قرار میدیم، که بهش میگن چیپ ویژگی مهم این قطعه اینه که توی دماهای مختلف مقدار مقاومت الکتریکیش تغییر می‌کنه یعنی مثلا هرچقدر گرم‌تر میشه، مقاومتش افزایش پیدا می‌کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0009.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
پس کم و زیاد شدن دمای محیط، الکتریسیته‌ی عبوری از این سنسور رو تغییر میده حالا باید این تغییرات الکتریکی رو بدیم به یه پردازنده تا دمای متناظر با هر مقاومتی رو برای ما حساب کنه ولی مشکل اینجاست که پردازنده‌ها همه‌شون دیجیتالن فقط می‌تونن با صفر و یک کار کنن برای همین، تغییرات مقاومت رو اول می‌فرستیم


audio: 4GxzRxSFfzw_0010.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
به قطعه‌ای به نام مبدل آنالوگ به دیجیتال، تا تبدیلشون کنه به صفرها و یک‌ها حالا این اطلاعات دیجیتال رو میدیم به پردازنده اونم طبق یه برنامه‌ی کامپیوتری که براش نوشتیم حساب می‌کنه که هر مقاومت الکتریکی برابره با چه دمایی


audio: 4GxzRxSFfzw_0011.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
پس ماشین یا رباتی که مجهز به این سنسور باشه به‌راحتی می‌تونه بفهمه دمای اطرافش تو هر لحظه چقدره و طبق این اطلاعات، واکنش مناسب نشون بده


audio: 4GxzRxSFfzw_0012.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
غیر از دما، خیلی وقت‌ها ماشین نیاز داره که مقدار رطوبت محیط هم بدونه برای این کار هم سنسورهای مختلفی وجود داره یکیش دوباره مثل سنسور قبلی از مقاومت الکتریکی استفاده می‌کنه به این صورت که بین دو تا پایه‌ش، مواد ترکیبی مختلفی قرار میدن که تشنه‌ی رطوبته یعنی همین قسمت سفیدرنگی که اینجا می‌بینید تو حالت عادی، یه تعداد مشخصی از الکترون‌ها می‌تونن از یکی از پایه‌ها منتقل بشن به اون‌یکی


audio: 4GxzRxSFfzw_0013.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
ولی وقتی که ماده‌ی بینشون یه مقداری رطوبت از هوا یا خاک یا هر چیز دیگه‌ای جذب می‌کنه مقاومت الکتریکی این ماده کمتر میشه بنابراین الکترون‌های بیشتری می‌تونن از یه پایه منتقل بشن به اون یکی باز اینجا هم این تغییرات مقاومت رو میدیم به یه مبدل آنالوگ به دیجیتال و بعدش هم اطلاعات صفر و یکی رو می‌فرستیم به پردازنده تا طبق برنامه‌ای که بهش دادیم


audio: 4GxzRxSFfzw_0015.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
مورد بعدی سنسور تصویره می‌خواهیم ببینیم ربات‌ها چه‌جوری می‌تونن دنیا رو ببینن پشت لنز دوربین گوشی موبایل شما، سنسوری قرار گرفته به نام سی.ام.او.اس یا سیموس این همون چیزیه که نور محیط رو تبدیل می‌کنه به یه تصویر دیجیتال مستطیل رنگارنگی که وسطش می‌بینید، از میلیون‌ها سلول خیلی ریز تشکیل شده هرکدومشون یه فتودیود یا دیود نوری داره، به‌اضافه‌ی یه لنز کوچیک


audio: 4GxzRxSFfzw_0017.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
مثلا وقتی میگیم کیفیت یه دوربین دو مگاپیکسله یعنی دو میلیون تا از این سلول‌ها روی سنسور تصویرش نصب شدن هرچی تعدادشون بیشتر باشه، کیفیت عکس و فیلم این سنسور بالاتره جزییات بیشتری رو می‌تونه ضبط کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0018.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
پرتوهای نوری که از لنزهای مختلف دوربین رد میشن برخورد می‌کنن به لنز کوچیک روی هر سلول و متمرکز میشن روی فتودیود داخلش برای تک‌تک سلول‌ها همین اتفاق میفته


audio: 4GxzRxSFfzw_0019.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
داخل فتودیود، نیم‌رساناها رو داریم وقتی نور بهشون می‌تابه الکترون‌ها از نیم‌رسانای نوع پی حرکت می‌کنن به طرف نیم‌رسانای نوع ان بنابراین یه جریان الکتریکی یا ولتاژ خیلی ضعیف ایجاد میشه که با قطع شدن نور از بین میره


audio: 4GxzRxSFfzw_0020.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اما مشکلی که وجود داره اینه که فتودیود فقط نسبت به شدت نور حساسه هرچی نور شدیدتری واردش بشه ولتاژ بزرگ‌تری تولید می‌کنه نتیجه‌ی یه همچین سیستمی میشه یه عکس سیاه و سفید


audio: 4GxzRxSFfzw_0023.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
مثلا اون سلولی که فیلتر قرمز داره، فقط طول‌موج‌های قرمز نور می‌تونن ازش عبور کنن یا در واقع اون پرتوهایی که از سطح یه جسم قرمز بازتاب شدن بقیه‌ی رنگ‌ها رو فیلتر می‌کنه سلول‌هایی که فیلتر سبز و آبی دارن هم طرز کارشون همینه


audio: 4GxzRxSFfzw_0024.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
وقتی پرتوهای نور با رنگ‌های مختلف به سنسور سیموس برخورد می‌کنن هر رنگی می‌تونه به سلول‌هایی با فیلتر همون رنگ وارد بشه و با تحریک فتودیود، یه جریان الکتریکی ایجاد کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0025.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
حالا مقدار ولتاژ هرکدوم از این سلول‌ها خونده میشه و طبق معمول فرستاده میشه به یه مبدل آنالوگ به دیجیتال بعدش هم این اطلاعات دیجیتال میرن به یه پردازشگر تا باهاشون یه عکس قابل‌درک بسازه تصویر اولیه‌ای که داریم، از سه تا رنگ جدا از هم تشکیل شده، یعنی قرمز و سبز و آبی با ترکیب این سه تا رنگ، تصویر اصلی ساخته میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0026.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
کلا ما با ترکیب مقدارهای مختلفی از قرمز و سبز و آبی می‌تونیم میلیون‌ها رنگ مختلف بسازیم مثلا قرمز و سبز رو با هم قاطی کنیم میشه زرد اگه سبزش رو یه مقدار کمتر کنیم میشه نارنجی


audio: 4GxzRxSFfzw_0029.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
بعدی سنسورهای لودسل هستن، که بهشون سنسورهای نیرو هم میگن اینا برای اندازه‌گیری نیروهای کششی و فشاری و خمیدگی و این چیزا استفاده میشن مثلا یه نمونه از کاربردهاشون ترازوهای دیجیتاله


audio: 4GxzRxSFfzw_0030.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
رایج‌ترین لودسل‌ها از قطعه‌ایی استفاده می‌کنن به نام استرین گیج یا کرنش‌سنج این از یه فویل یا سیم خیلی نازک تشکیل شده که به صورت زیگ‌زاگی قرار گرفته روی یه صفحه‌ی انعطاف‌پذیر با خمیده شدن این صفحه، هم طول کلی سیم تغییر می‌کنه، هم سطح مقطعش یعنی یه مقدار خیلی کمی نازک‌تر یا ضخیم‌تر میشه بنابراین مقدار مقاومت الکتریکی این سیم تغییر می‌کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0031.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اما این تغییر به‌شدت جزییه، برای همین جریان الکتریکی خارج شده از این کرنش‌سنج رو می‌فرستیم به یه مدار تقویت‌کننده به نام پل ویتستون این مدار، تغییرات مقاومت کرنش‌سنج بر اثر خمیدگی یا کرنش رو تقویت می‌کنه حالا این تغییرات تقویت‌شده رو می‌فرستیم به یه پردازنده تا طبق اون برنامه‌ی کامپیوتری که بهش دادیم، برامون حساب کنه که چه مقدار نیرو وارد شده


audio: 4GxzRxSFfzw_0032.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
معمولا کرنش‌سنج رو می‌چسبونن روی یه قطعه‌ی آلومینیومی یا فولادی پل ویتستون هم نصب می‌کنن روی همین بدنه این خودش میشه یه سنسور کامل به نام لودسل فشارهای مختلفی که به این بدنه‌ی فلزی میاد، خمیدگی‌های خیلی ریزی توش ایجاد می‌کنه که توسط کرنش‌سنج تبدیل میشه به تغییرات مقاومت الکتریکی


audio: 4GxzRxSFfzw_0033.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
الان کاربرد لودسل‌ها تو زمینه‌های مختلف اونقدر زیاده که تقریبا همه‌جا میشه پیداشون کرد مثلا این بازوهای رباتیک برای اینکه بدونن واسه بلند کردن یا انجام کارهای مختلف دقیقا باید چقدر نیرو به یه جسم وارد بشه از انواع مختلفی از همین لودسل‌ها استفاده می‌کنن


audio: 4GxzRxSFfzw_0034.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
سنسور بعدی میکروفونه یکی از پرکاردبردترین انواع میکروفون، معروفه به داینامیک یه صفحه‌ی پلاستیکی انعطاف‌پذیر داره به نام دیافراگم که یه سیم‌پیچ ظریف بهش متصل شده داخل این سیم‌پیچ هم یه دونه آهنربا داریم


audio: 4GxzRxSFfzw_0035.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
می‌دونیم که صدا چیزی نیست جز لرزش مولکول‌های هوا وقتی این موج لرزش به صفحه‌ی دیافراگم می‌رسه، تکونش میده سیم‌پیچ هم که بهش وصله و همراه با دیافراگم تکون می‌خوره این جابجایی‌ها باعث میشه میدان مغناطیسی‌ای که از طرف آهنربا به سیم‌پیچ وارد میشه دائما تغییر بکنه بنابراین طبق قانون القای فارادی، داخل سیم‌پیچ یه جریان الکتریکی القا میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0036.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
ژنراتورهای تولید برق دقیقا از همین ویژگی استفاده می‌کنن یعنی با یه نیرویی مثل باد یا بخار یا موتور بنزینی یه سیم‌پیچ رو داخل میدان مغناطیسی یه آهنربا می‌چرخونن و برق داخلش تولید میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0037.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
توی میکروفون هم لرزش‌های دیافراگم باعث میشه سیم‌پیچ دائما داخل میدان مغناطیسی آهنربا حرکت کنه در نتیجه داخش یه جریان الکتریکی به وجود میاد


audio: 4GxzRxSFfzw_0038.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
هرچقدر صدای محیط بلندتر باشه و دیافراگم رو با دامنه‌ی بیشتری جابجا کنه ولتاژ بزرگ‌تری داخل سیم‌پیچ تولید میشه باز اینجا هم این تغییرات ولتاژ از مبدل آنالوگ به دیجیتال عبور می‌کنن و میرن به یه پردازنده


audio: 4GxzRxSFfzw_0039.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اما برعکس همین میکروفون‌ها، میشه بلندگو یا اسپیکر یعنی طرزکار بلندگوهای معمولی اینجوریه که صدا به شکل امواج الکتریکی وارد سیم‌پیچ متصل به دیافراگم میشه یه میدان مغناطیسی اطرافش ایجاد می‌کنه بعدش این میدان با میدان آهنربا به همدیگه نیرو وارد می‌کنن که نتیجه‌ش میشه حرکت‌ها یا لرزش‌های دیافراگم لرزش دیافراگم هم که مولکول‌های هوا رو می‌لرزونه و امواج صوتی تولید می‌کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0040.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اینا اندام‌های ساده‌ای‌ان که به ماشین‌ها اجازه‌ی شنیدن یا تولید صدا میدن البته سنسورهای پیشرفته‌تری هم برای ضبط صدا وجود داره مثلا میکروفون الکترونیکی، به‌جای مقاومت، بر اساس ویژگی‌های خازن عمل می‌کنه خازنی که یه طرفش همون دیافراگمه، یه طرفش هم ثابته بنابراین لرزش دیافراگم بر اثر صدای محیط، باعث تغییراتی تو ظرفیت خازن میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0042.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
توی خیلی از سنسورهای دیگه هم مدل‌هایی هست که به‌جای مقاومت الکتریکی از تغییرات ظرفیت خازن استفاده میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0044.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
انواع مختلفی دارن ولی بیشترشون از نوع اکسید فلزی نیم‌رسانا هستن اینا از یه نیم‌رسانا استفاده می‌کنن، مثل اکسید قلع، که داخلش جریان الکتریکی برقراره زمانی که تو یه هوای تمیز باشه اتم‌های اکسیژن جذب میشن به طرف الکترون‌های آزاد داخل نیم‌رسانا جلوی حرکت خیلی از این الکترون‌ها رو می‌گیرن و


audio: 4GxzRxSFfzw_0046.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اما وقتی که گازهای دیگه‌ای مثل کربن‌مونوکسید داخل هوا زیاد باشه با این اکسیژن‌ها واکنش نشون میدن و الکترون‌های نیم‌رسانا رو آزاد می‌کنن بنابراین رسانایی فلز دوباره زیاد میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0047.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
هرچقدر مقدار این گازهای آلاینده بیشتر باشه، مقدار رسانایی هم افزایش بیشتری داره برای اینکه واکنش اتم‌های اکسیژن با الکترون‌های آزاد تقویت بشه یه هیتر هم داخل سنسور هست که دمای فلز رو بالا می‌بره


audio: 4GxzRxSFfzw_0048.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
با تغییر جنس این فلز و استفاده از برنامه‌های کامپیوتری پیشرفته‌تر کاری می‌کنن که سنسور بتونه گازهای مختلفی رو تشخیص بده


audio: 4GxzRxSFfzw_0049.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
از این سنسورها داخل سیستم‌های ایمنی مثل تشخیص آتیش‌سوزی یا کنترل کیفیت هوا، یا تجهیزات پزشکی استفاده میشه


audio: 4GxzRxSFfzw_0050.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
یه نوع دیگه از سنسورهای گاز هم وجود داره که از پرتوهای فروسرخ استفاده می‌کنن این مدل، از یه لامپ فروسرخ تشکیل شده با یه آشکارساز لامپ، پرتوهای فروسرخ رو می‌فرسته به سمت آشکارساز و توی مسیرش هر نوع گازی که وجود داشته باشه طول‌موج‌های مشخصی از این پرتوها رو جذب می‌کنه چون اگه یادتون باشه قبلا چند بار در مورد این توضیح دادم که هر اتمی می‌تونه بعضی از طول‌موج‌های پرتوهای الکترومغناطیسی رو جذب یا منتشر کنه


audio: 4GxzRxSFfzw_0051.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
این یه چیزی شبیه اثر انگشت هر ماده‌ست که دلیلش هم اینه که چیدمان الکترون‌ها اطراف هر اتم با بقیه فرق داره


audio: 4GxzRxSFfzw_0052.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
به‌هرحال آشکارساز وقتی این پرتوها رو دریافت می‌کنه تشخیص میده که کدوم طول‌موج‌ها ازش حذف شدن طبق همین می‌تونه به ما بگه که داخل اون محیط چه نوع گازهایی وجود داره


audio: 4GxzRxSFfzw_0053.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
تعداد سنسورها اونقدر زیاده که حتی ده تا برنامه‌ی یک ساعته هم برای بررسی همه‌شون کافی نیست اینجا فقط خواستم چند تا نمونه‌ی مهمش رو توضیح بدم تا یه مقدار با کلیت کار آشنا بشیم در واقع برای هر کاربرد مشخصی، یه سنسور مخصوص همون وجود داره اصلا یکی از توانایی‌های اصلی شرکت‌های بزرگی مثل فیوتک اینه که برای موردهای استثنایی و پیچیده سنسورهای سفارشی طراحی می‌کنن و می‌سازن


audio: 4GxzRxSFfzw_0054.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
برای همین همیشه چالش‌های بزرگی سر راهشون ایجاد میشه که باید با ابتکار و خلاقیت حلش کنن و سنسوری بسازن که قبلا هیچکس نساخته


audio: 4GxzRxSFfzw_0055.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
تعداد سنسورها یا حسگرهای ما آدم‌ها خیلی محدوده ولی برای ربات‌ها و ماشین‌ها میشه بی‌نهایت سنسور مختلف ساخت مثلا یکیش کمک می‌کنه با فراصوت، توی تاریکی مطلق و بدون وجود هیچ پرتوی الکترومغناطیسی بتونن ببینن یه سنسور دیگه کمک می‌کنه با لیزر یه نقشه‌ی سه‌بعدی دقیق از محیط اطرافشون بسازن بتونن پشت دیوارها رو ببینن، وجود ویروس‌ها یا مواد شیمیایی خطرناک رو تشخیص بدن


audio: 4GxzRxSFfzw_0056.opus
source: youtube
source_id: 4GxzRxSFfzw
invalidation: VALID
text:
اندازه‌گیری‌های فوق‌العاده دقیقی انجام بدن یا صدها توانایی دیگه که ما توی خواب هم نمی‌بینیم جالب اینجاست که تمام این قدرت‌های غیرطبیعی رو مایی داریم بهشون میدیم که خودمون هیچکدومش رو نداریم این یه بحث ترسناک دیگه کنار هوش مصنوعیه هوش مصنوعی، نرم‌افزار این ربات‌های خیلی پیشرفته‌ست سنسورها و پردازنده‌ها، سخت‌افزارش با این دو تا بال، به جاهای عجیب و غریبی قراره برسن


audio: dZdbo2QKTHI_0001.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
شاید باورش سخت باشه ولی هیچکدوم از این نقاشیا کار ما آدما نیست، کار هوش مصنوعیه. امروز می‌خوایم در مورد انقلاب هنری هوش مصنوعی صحبت کنیم، که احتمالا باعث تعجبتون میشه. اول نشون میدم که چجوری می‌تونید خودتون، خیلی ساده و سریع و رایگان، به هوش مصنوعی دستور بدید که از این نقاشی‌ها براتون بکشه. بعدش توضیح میدم که اصلا هوش مصنوعی چه جوری می‌تونه همچین صحنه‌های پیچیده‌ای خلق کنه.


audio: dZdbo2QKTHI_0002.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
آخرش هم در مورد مشکلات و دعواهایی که ایجاد کرده صحبت می‌کنم. اسپانسر این برنامه هم شرکت فیوتک تو جنوب کالیفرنیاست، که زمینه‌ی فعالیتش ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سنسورهای پیشرفته و رباتیکه. فیوتک تو پروژه‌های بزرگ ناسا، مثل شاتل فضایی دیسکاوری و مریخ‌نورد کیوریاسیتی نقش پررنگی داشته. برای اطلاعات بیشتر می‌تونید به سایتشون سر بزنید، یا لینکدین فیوتک رو دنبال کنید، که تو بخش توضیحات همین ویدیو گذاشتم.


audio: dZdbo2QKTHI_0003.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
شرکت‌های مختلف، هوش‌های مصنوعی ایجاد کردن که کارشون به صورت تخصصی، نقاشی کشیدنه. اینجا یکی از بهتریناشونو انتخاب کردم به نام میدجورنی. فقط کافیه بهش بگید که دقیقا چی نیاز دارید. تو چند ثانیه، عکس‌هایی تحویلتون میده که ماهرترین طراح‌ها ممکنه چند ساعت یا حتی چند روز زمان لازم داشته باشن تا بسازنش. برای کار با میدجورنی باید از شبکه‌ی اجتماعی دیسکورد استفاده کنیم.


audio: dZdbo2QKTHI_0004.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
من رو کامپیوتر انجام میدم، اما یه ویدیوی کوتاه هم تو کانال گذاشتم برای موبایل. خب پس اول باید یه حساب کاربری دیسکورد بسازم و واردش بشم. اینجا اول دکمه‌ی اضافه‌کردن سرور رو می‌زنم، بعدش دکمه‌ی وصل شدن به سرور، بعدشم روی این گزینه کلیک می‌کنم. حالا اینجا میدجورنی رو سرچ می‌کنم تا سرورش رو پیدا کنه، بعد انتخابش می‌کنم و واردش میشم.


audio: dZdbo2QKTHI_0007.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
حالا کافیه تو این قسمت پایین، بهش دستور بدم چی برام بکشه. روش دستور دادنش، اینجوریه که اول یه علامت بک‌اسلش


audio: dZdbo2QKTHI_0009.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
بعدش با کلمات انگلیسی بهش میگیم چی بکش. مثلا من می‌خوام یه قلعه بکشه که شبیه قارچ باشه و رو ابرها قرار گرفته باشه.


audio: dZdbo2QKTHI_0012.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
می‌بینید چه نورپردازی و رنگ‌بندی فوق‌العاده‌ای داره؟ یا مثلا میگم یه فضانورد بکش که در حال اسکیت‌سواریه.


audio: dZdbo2QKTHI_0015.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
تخیل خودتونو رها کنید و هر چیز دیوانه‌واری که به ذهنتون می‌رسه بهش بگید تا براتون بکشه. یه کار خیلی خوب هم اینه که برید دستورات آدمای دیگه رو بخونید ببیند با اون دستورات، چی براشون کشیده. هرچقدر بیشتر با زبونش آشنا بشید، کارهای بهتری تحویلتون میده.


audio: dZdbo2QKTHI_0016.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
خب الان تو ذهن همه‌مون این سوال پیش اومده که هوش مصنوعی دقیقا چه جوری می‌تونه همچین نقاشی‌های فوق‌العاده‌ای بکشه. رمز موفقیتش یادگیری ماشینیه. برنامه‌نویس‌ها میان یه برنامه‌ی کامپیوتری با الگوریتم پیچیده می‌نویسن که قابلیت یادگیری داره. بعدش با یه تعداد خیلی زیادی عکس‌های مختلف تغذیه‌ش می‌کنن. مثلا میلیون‌ها عکس گربه بهش میدن،


audio: dZdbo2QKTHI_0017.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
با اندازه‌ها و رنگ‌های مختلف، از زاویه‌های مختلف. هوش مصنوعی این عکس‌ها رو تجزیه تحلیل می‌کنه و ازشون یاد می‌گیره. متوجه میشه که وقتی یه چیزی نشونش میدیم که گوش‌هاش این شکلیه، دمش این شکلیه، چشماش این شکلیه، اون یه گربه‌ست. مرحله‌ی دوم اینه که خودش بتونه یه گربه بکشه. پیکسل‌های عکس رو جوری کنار هم بچینه که یه گربه دیده بشه.


audio: dZdbo2QKTHI_0018.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
اما دیدیم که میدجورنی هر موضوعی که بهش بگیم انجام میده. از کجا تونسته تمام اینا رو یاد بگیره؟ جوابش اینترنته. در واقع سازنده‌های این هوش مصنوعی، بعد از اینکه برنامه و الگوریتمشو نوشتن، میلیاردها عکس مختلف که از اینترنت جمع‌آوری شده، دادن بهش تا از روی اینا بتونه همه چیزو یاد بگیره.


audio: dZdbo2QKTHI_0019.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
هر عکسی هم که تو اینترنت قرار داده میشه، یه اسم یا تایتل هم داره، که موتورهای جستجو، مثل گوگل، ازش استفاده می‌کنن برای پیدا کردن عکس‌ها. پس این هوش‌های مصنوعی، کارشون اینجوری نیست که از هر عکسی یه قسمتی بردارن بچسبونن به همدیگه و یه عکس جدید تولید کنن. بلکه دقیقا خودشون اون تصویر رو می‌کشن. وقتی شما بهش میگی یه فیل بکش که پرواز می‌کنه، اون،


audio: dZdbo2QKTHI_0020.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
هم می‌دونه فیل چه شکلیه، هم می‌دونه پرواز کردن چه‌جوریه. چیزایی که یاد گرفته رو پیکسل به پیکسل کنار هم می‌چینه تا اون صحنه ساخته بشه. برای همین چیزی که به شما تحویل میده رو جای دیگه‌ای پیدا نمی‌کنید، مخصوص خودتونه.


audio: dZdbo2QKTHI_0023.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
که سال 1973 توسط هارولد کوهن ساخته شد. سیستمش با روش یادگیری که تو میدجورنی دیدیم خیلی فرق داشت. پیشرفت‌ها با سرعت کمی ادامه داشت، تا اینکه سال 2014 یه گروهی از الگوریتم‌ها به نام شبکه‌های متخاصم مولد کشف شدن. الان خیلی از هوش‌های مصنوعی از همین الگوریتم‌ها استفاده می‌کنن، مثل میدجورنی.


audio: dZdbo2QKTHI_0025.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: INVALID_CHARS
text:
به نام Deep Dream یا رویای عمیق. سال 2021 شرکت OpenAI یه هوش مصنوعی معرفی کرد به نام DALL-E که اسمش از نقاش معروف سالوادور دالی گرفته شده.


audio: dZdbo2QKTHI_0028.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
تو همین مدت کوتاه طرفدارای خیلی زیادی پیدا کرده. چون هم رایگانه هم اوپن‌سورس.نقاشی‌هاش هم انصافا عالیه.


audio: dZdbo2QKTHI_0029.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
اما این وسط، اختلافاتی هم پیش اومده که باید راه‌حل مناسبی براشون پیدا بشه. یکیش بحث کپی‌رایته، یعنی این نقاشی‌هایی که هوش مصنوعی ایجاد می‌کنه، امتیازش مال کیه. اون شخص یا شرکتی که هوش مصنوعی رو ساخته، صاحب نقاشیاست؟ یا خود هوش مصنوعی صاحب امتیازه؟ از طرفی دیدیم که هوش مصنوعی نیاز داره که از عکس‌ها و نقاشی‌های دیگران استفاده کنه برای یادگیری.


audio: dZdbo2QKTHI_0030.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
بعضی از نقاش‌ها و طراح‌ها با این موضوع مشکل دارن. به هر دلیلی راضی نیستن که از آثارشون استفاده بشه برای یادگیری ماشینی. برای همین شرکت‌ها کم‌کم دارن یه روش‌هایی ایجاد می‌کنن که هرکی دوست نداره بتونه آثار خودشو حذف کنه. هوش مصنوعی حتی می‌تونه سبک نقاشی خاص یه هنرمند رو یاد بگیره و تقلید کنه، که اینم باعث شده قضیه پیچیده‌تر بشه.


audio: dZdbo2QKTHI_0031.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
اما مهمترین مشکلی که ایجاد شده، بحث بیکار شدن آدماست. این عکس‌های فوق‌العاده‌ای که هوش مصنوعی تو چند ثانیه ایجاد می‌کنه، نقاش‌ها یا گرافیست‌های حرفه‌ای باید ساعت‌ها کار کنن تا بتونن بسازنش، که دستمزد خوبیم بابتش می‌گیرن. خب شما ترجیح میدی عکسی که نیاز داری رو کمتر از یک دقیقه، به صورت رایگان دریافت کنی، یا اینکه چند روز زمان ببره و پول زیادی هم بابتش بدی؟


audio: dZdbo2QKTHI_0032.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
این باعث شده بعضی از هنرمندا با هوش‌های مصنوعی نقاش مخالف باشن. چون از همین الان باعث بیکاری آدما شده. بهرحال این اولین باری نیست که همچین اتفاقی میفته. از زمانی که ماشین‌ها وارد زندگی انسان شدن، هر چند وقت یه بار، یه محدوده‌ای از شغل‌های آدما رو مال خودشون کردن. یه مثال جالبش همین دوربین عکاسیه، که با اومدنش کار نقاش‌ها حسابی کساد شد.


audio: dZdbo2QKTHI_0033.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
اون موقع هم بعضیا با دوربین عکاسی مخالف بودن.اما چه اتفاقی افتاد؟ اونایی که باهوش‌تر بودن شروع کردن از همین دوربین به عنوان یه ابزاری برای خلق هنرشون استفاده کردن. قلم رو کنار گذاشتن رفتن سراغ یه ابزار مدرن‌تر. در مورد هنر هوش مصنوعی هم احتمالا همین اتفاق میفته. سال 2022 یه شخصی به نام جیسون آلن یه نقاشی رو که با همین


audio: dZdbo2QKTHI_0034.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
هوش میدجورنی ساخته بودش، روی یه تابلو چاپ کرد و نفر اول مسابقه‌ی هنرهای دیجیتال کلرادو شد. این قضیه صدای بعضی از هنرمندا رو دراورد. اما خود آلن عقب‌نشینی نکرد چون نظرش این بود که درسته که هوش مصنوعی این نقاشی رو کشیده، اما من بهش گفتم که چی بکشه و چطور بکشه. حتی به بقیه نگفت که اون کلماتی که به میدجورنی داده، چی بوده که نتیجه‌ش شده این تصویر.


audio: dZdbo2QKTHI_0035.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
جالب اینجاست که تو همین زمانی که بقیه درگیر دعوا سر این موضوع جدید بودن، این آدم اومد یه شرکت جدید زد برای فروش نقاشی‌های لوکس هوش مصنوعی. این همون اتفاقیه که تو طبیعت هم میفته. وقتی شرایط محیطی تغییر می‌کنه، اون گونه‌ای که منعطف باشه و خودشو با این تغییرات سازگار کنه باقی می‌مونه، بقیه حذف میشن. برای اینکه بدونید قضیه چقدر جدیه، یه نگاهی به این نقاشی‌ها بندازید.


audio: dZdbo2QKTHI_0036.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
به میدجورنی گفتن یه صندلی آووکادو بکش. این چیزیه که اولین ورژن میدجورنی تحویل داده، این مال نسخه‌ی دومشه، این سوم، اینم چهارم.هر چهار نسخه، تو سال 2022 منتشر شدن. یعنی فقط تو یه سال تونسته از این به این برسه. شاید بعد از گذشت چند سال، به حدی پیشرفت کنه که دیگه عملا جای تمام طراحی‌های انسانی رو بگیره.


audio: dZdbo2QKTHI_0037.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
یه زمانی فکر می‌کردیم هوش مصنوعی سراغ هنر نمیاد، اما اشتباه می‌کردیم. تازه فقط هم سراغ نقاشی نرفته. یه هوش مصنوعی هم داریم به نام آیوا که آهنگ می‌سازه.این یکی از آهنگاشه.


audio: dZdbo2QKTHI_0038.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
شرکت متا، حتی از این هم جلوتر رفته. شروع به ساختن یه هوش مصنوعی کرده که متن بهش میدی، ویدیو بهت تحویل میده.


audio: dZdbo2QKTHI_0040.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
رونمایی کرده که متن بهش میدی، مدل سه‌بعدی برات می‌سازه. حتی ممکنه به زودی هوش‌های مصنوعی به وجود بیان که خودشون بتونن بازی‌های کامپیوتری طراحی کنن و بسازن.


audio: dZdbo2QKTHI_0041.opus
source: youtube
source_id: dZdbo2QKTHI
invalidation: VALID
text:
اینکه هوش مصنوعی، خالق خودش، یعنی ما انسان‌ها رو شکست میده یا نه، یه بحث جداست که مربوط میشه به آینده. اما الان، هر کسی تو زمینه‌ی کاری خودش باید این پیشرفت‌های هوش مصنوعی رو حتما دنبال کنه. آدمایی که طراحی کار می‌کنن، مجبورن خودشونو با این تغییرات جدید سازگار کنن، وگرنه حذف میشن. کم‌کم نوبت بقیه‌ی شغل‌ها هم می‌رسه. چه دوست داشته باشیم، چه نداشته باشیم.


audio: CwMrJoetfrY_0001.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
تو مسیر رسیدن به این تمدن، پیشرفتای خیلی زیادی داشتیم، اما شاید هیچکدومشون به اندازه‌ی الکتریسیته تو تار و پود زندگیمون وارد نشده باشه. فقط وقتایی که برقمون قطع میشه یادمون میاد که چقدر زندگی بدون برق کسل‌کننده‌ست. امروز می‌خوایم یه شناخت کلی به دست بیاریم از اینکه چی شد که تونستیم این شکل از انرژی رو کشف کنیم و به کنترل خودمون دربیاریم. از کجا میاد، چه انواعی داره، جریان مستقیم چیه متناوب چیه،


audio: CwMrJoetfrY_0002.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
جنگ جریان‌ها چی بود، با کلی اطلاعات مفید دیگه.همراه من باشید. اسپانسر این برنامه، شرکت فیوتک هست که توسط آقای جواد مخبری تو جنوب کالیفرنیا تاسیس شده. زمینه‌ی فعالیتش ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سنسورهای پیشرفته و رباتیک و اینجور موارده. این شرکت تو پروژه‌های بزرگ ناسا، مثل شاتل فضایی دیسکاوری، مریخ‌نورد کیوریاسیتی، و پروژه‌های پیچیده‌ی مهندسی پزشکی مشارکت داشته.


audio: CwMrJoetfrY_0003.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برای اطلاعات بیشتر می‌تونید به سایتشون سر بزنید، و لینکدین فیوتک رو دنبال کنید، که تو بخش توضیحات همین ویدیو گذاشتم. از حدود دو هزار و پونصد سال پیش با شکل‌های خیلی ساده از الکتریسیته سروکار داشتیم. اون زمان فهمیده بودیم که وقتی صمغ خشک‌شده‌ی بعضی از درختا، یا همون کهربا رو میمالیم به یه پارچه‌ی پشمی، خاصیتی پیدا می‌کنه که می‌تونه چیزای سبکی مثل پر یا علف خشک شده رو به خودش جذب کنه.


audio: CwMrJoetfrY_0004.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
طبق معمول، چون توضیحی برای این پدیده وجود نداشت، مردم فکر می‌کردن یه چیز جادویی باعث این اتفاق میشه. به نظر میاد تالس، ریاضیدان یونانی اولین کسی بوده که سعی کرده به یه روش علمی دنبال دلیل اصلی این پدیده باشه. اما تا بیشتر از دو هزار سال بعد، این موضوع در حد یه سرگرمی عجیب باقی موند، تا اینکه حدود سال 1600 ویلیام گیلبرت رفت سراغش.


audio: CwMrJoetfrY_0005.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
گیلبرت برای اولین بار از کلمه‌ی لاتین الکتریکوس برای این پدیده استفاده کرد، که معنیش میشه . نظرش این بود که این پدیده، که الان ما به نام الکتریسیته می‌شناسیمش، توسط یه جور مایع ایجاد میشه که می‌تونه از یه مکان به یه مکان دیگه حرکت کنه. گیلبرت کشفیات زیادی هم در مورد مغناطیس داشت، ولی روحش هم خبر نداشت که الکتریسیته و مغناطیس در واقع دو طرف یه سکه هستن.


audio: CwMrJoetfrY_0006.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
ارتباط الکتریسیته و مغناطیس رو تو یکی از ویدیوهای بعدی که مخصوص الکترومغناطیسه با هم بررسی می‌کنیم. صدوپنجاه سال بعد از گیلبرت، شارل دو فی از آزمایشاتی که انجام داد به این نتیجه رسید که الکتریسیته دو تا نوع متفاوت داره. وقتی یه تیکه کهربا رو مالش میدیم، نوع اول تولید میشه که اسمشو گذاشته بود رزینی. اما وقتی یه تیکه شیشه رو مالش میدیم، الکتریسیته‌ی


audio: CwMrJoetfrY_0007.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
نوع دوم تولید میشه که اسمشو گذاشته بود شیشه‌ای. یعنی به یه کشف اولیه‌ای از بارهای الکتریکی مثبت و منفی رسیده بود. غیر از این، متوجه شد اجسامی که الکتریسیته‌شون از یه نوعه، همدیگه رو دفع می‌کنن اما اونایی که از یه نوع نیستن همدیگه رو جذب می‌کنن. اون زمان منبع الکتریسیته دستگاه‌های ساده‌ای بود که از طریق مالش، الکتریسیته تولید می‌کرد. یعنی انرژی عضلات اون فردی که دستگاه رو می‌چرخوند


audio: CwMrJoetfrY_0008.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
تبدیل میشد به انرژی الکتریکی. الکتریسیته‌ای که با این روش‌های مالشی تولید میشه، معروفه به الکتریسیته‌ی ساکن چون تا وقتی که کاری بهش نداشته باشیم، تو همون جسمی که تولید شده باقی میمونه. یه نوع دیگه هم داریم به نام الکتریسیته‌ی جاری یا جریان الکتریکی که جلوتر در موردش توضیح میدم. بعدش این سوال پیش اومد که جرقه‌های طبیعی که تو آسمون می‌بینیم،


audio: CwMrJoetfrY_0009.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
یعنی همون صاعقه، چه ارتباطی داره با جرقه‌های مصنوعی که رو زمین تولید می‌کنیم. یکی از افرادی که دنبال جواب این سوال بود، بنجامین فرانکلین از بزرگترین بنیان‌گذارهای آمریکا بود. فرانکلین یه بادبادک ساخت که یه سیم مسی روش نصب کرده بود. نخ بادبادک هم از جنس کنف بود و به همین سیم وصل شده بود. یه روز طوفانی، با کمک پسرش این بادبادک رو فرستاد هوا.


audio: CwMrJoetfrY_0010.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
قرار بود سیم مسی، الکتریسیته رو از رعدوبرق بگیره و از طریق نخ کنفی که بارون خیسش کرده و رسانا شده، به سطح زمین منتقل کنه. انتهای این نخ هم یه کلید فلزی بسته بود تا بتونه جرقه‌های الکتریکی رو تشخیص بده. بعد از یه مدت، با نزدیک کردن انگشتش به کلید، جرقه‌های ضعیفی احساس کرد. با یه وسیله‌ی خیلی ساده به نام بطری لیدن که اون زمان


audio: CwMrJoetfrY_0011.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برای ذخیره‌ی الکتریسیته استفاده می‌شد، تونست این الکتریسیته‌ای که از آسمون گرفته بود رو ذخیره کنه. البته فرانکلین شانس آورد که صاعقه مستقیما به این بادبادک برخورد نکرد وگرنه می‌تونست باعث مرگش بشه، اما همون مقدار خیلی کمی که به دست آورده بود نشون میداد ماهیت صاعقه احتمالا با این الکتریسیته‌ی ساکنی که ما رو زمین تولید می‌کنیم یکیه. قدم بزرگ بعدی رو شارل کولن برداشت.


audio: CwMrJoetfrY_0012.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
کار مهمی که کولن انجام داد این بود که کره‌های کوچیکی رو با الکتریسیته‌ی ساکن باردار می‌کرد، بعد سعی می‌کرد نیروهای جاذبه و دافعه‌ای که به هم وارد می‌کنن رو اندازه‌گیری کنه. در نهایت یه فرمول مهم به دست آورد که معروفه به قانون کولن. اواخر قرن هیجدهم، یه پزشک ایتالیایی به نام لوییجی گالوانی، زمانی که مشغول تشریح بدن یه قورباغه‌ی مرده بود، متوجه شد


audio: CwMrJoetfrY_0013.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برخورد چاقوی جراحی به عصب پای قورباغه باعث میشه پاش حرکت کنه. بعدش اومد فلزات مختلف مثل آهن و مس و برنج رو وصل کرد به پاهای قورباغه، دید بازم این حرکت‌ها اتفاق میفته. بعد از این آزمایش‌ها به این نتیجه رسید که بدن موجودات زنده می‌تونه یه نوعی از الکتریسیته ایجاد کنه که اسمشو گذاشت الکتریسیته‌ی حیوانی. اما آلساندرو ولتا با آزمایشاتی که انجام داد فهمید


audio: CwMrJoetfrY_0014.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
دلیل حرکت پاهای قورباغه در واقع همون فلزات هستن. وقتی فلزاتی با جنس‌های مختلف از طریق یه جسم مرطوب به هم وصل میشن شوک‌های الکتریکی ضعیفی ایجاد میشه. تو اون آزمایش هم گوشت پای قورباغه همین محیط مرطوب بود. الکتریسیته‌ی ضعیفی که تولید میشد عضلات پای قورباغه رو تحریک می‌کرد. بعدش با الهام از همین قضیه، اومد دو تا ورقه‌ی فلزی،


audio: CwMrJoetfrY_0015.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
یکی از جنس مس، اون یکی از جنس روی، کنار هم قرار داد و بینشون هم یه ورقه‌ی کاغذی گذاشت که آغشته به آب‌نمک بود. اینجوری نمونه‌ی اولیه‌ی باتری‌های امروزی ساخته شد، که می‌تونست از طریق واکنش‌های شیمیایی الکتریسیته تولید کنه. تا قبل از ساخته شدن باتری، الکتریسیته رو به صورت جرقه‌های کوتاه و زودگذر داشتیم، اما باتری ولتا یه جریان پیوسته تولید می‌کرد.


audio: CwMrJoetfrY_0016.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
ولتا متوجه شد که این الکتریسیته رو می‌تونه با استفاده از سیم‌های فلزی از یه نقطه به نقطه‌ی دیگه منتقل کنه. حالا رسیده بودیم به الکتریسیته‌ی جاری یا جریان الکتریکی. بعدش هانس کریستین اورستد متوجه شد که قطب‌نما کنار یه سیمی که توش جریان الکتریکی برقراره منحرف میشه. با آزمایشات بیشتر به این نتیجه رسید که جریان الکتریکی


audio: CwMrJoetfrY_0017.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
داخل یه سیم، باعث میشه اطراف اون سیم، میدان مغناطیسی ایجاد بشه. بعد از اون، آندره ماری آمپر دو تا سیم به موازات هم قرار داد که داخلشون جریان الکتریکی وجود داشت. وقتی که جریان هر دوشون تو یه جهت بود، این دو تا سیم به سمت همدیگه جذب میشدن، ولی وقتی که جهت جریانشون مخالف هم بود، از هم دور میشدن. دلیلش همین میدان مغناطیسی بود که اطراف سیم‌ها تشکیل میشد.


audio: CwMrJoetfrY_0018.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
این کشفیات، یه زمینه‌ای شد برای کشف خیلی مهم بعدی یعنی موتور الکتریکی، که باهاش می‌تونیم انرژی الکتریسیته رو تبدیل کنیم به حرکت. مایکل فارادی متوجه شد که با استفاده از یه آهنربای دائمی می‌تونیم سیمی که توش جریان وجود داره رو وادار به حرکت کنیم. چون این سیم خودش یه آهنربای موقته که میدان مغناطیسی خودشو داره،


audio: CwMrJoetfrY_0019.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برای همین از طرف میدان مغناطیسی اون آهنربای دائمی بهش نیرو وارد میشه. فارادی در واقع یه موتور الکتریکی خیلی ساده و ابتدایی ساخته بود که اجداد اولیه‌ی همین موتورهای امروزی بود. اما بعدش یه چیز مهمتر کشف کرد، متوجه شد همین فرایند رو میشه برعکسش کرد. یعنی اگه خودمون اون سیم رو بچرخونیم، توش جریان الکتریکی تولید میشه. این همون ژنراتور برق بود، که باهاش می‌تونیم


audio: CwMrJoetfrY_0020.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
انواع مختلف انرژی رو تبدیل کنیم به انرژی الکتریکی. فقط کافیه به یه طریقی حلقه‌های مسی یا همون سیم‌پیچ رو داخل یه میدان مغناطیسی بچرخونیم، تا جریان الکتریکی تولید بشه. مثلا یه راهش اینه که یه موتور بخار داشته باشیم که از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کنه برای چرخوندنش. این همون اتفاقیه که تو نیروگاه‌های بخار میفته، که تو کل دنیا برای تولید برق استفاده میشن.


audio: CwMrJoetfrY_0021.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
نیروگاه‌های هسته‌ای هم داریم که به جای نفت و گاز، از انرژی هسته‌ای برای چرخوندن ژنراتورها استفاده می‌کنن. نیروگاه‌های بادی و آبی هم داریم.


audio: CwMrJoetfrY_0022.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
اما ماهیت واقعی الکتریسیته همچنان ناشناخته بود. دلیلش هم این بود که ریشه‌ش از اتم‌ها بود که اون موقع شناخت خیلی کمی ازشون داشتیم. کم‌کم دانشمندا به این نتیجه رسیدن که باید یه جور ذره‌ی الکتریسیته وجود داشته باشه. الکتریسیته‌ی ساکن، از جمع شدن این ذرات به وجود میاد، جریان الکتریکی هم از حرکت این ذرات از یه نقطه به یه نقطه‌ی دیگه ایجاد میشه.


audio: CwMrJoetfrY_0024.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
حالا می‌خوایم یه مقدار وارد جزییاتش بشیم. نکته‌ی اصلی، بار الکتریکیه. می‌دونیم که تو هر اتم، پروتون‌های داخل هسته بار الکتریکی مثبت دارن، الکترون‌های اطرافش هم بار الکتریکی منفی دارن. تو حالت عادی مقدار این دو تا با هم برابره، در نتیجه اتم از نظر الکتریکی خنثی محسوب میشه. هر بار الکتریکی اطراف خودش یه خاصیتی ایجاد می‌کنه به نام میدان الکتریکی.


audio: CwMrJoetfrY_0025.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
وقتی که یه بار الکتریکی، مثلا یه الکترون یا پروتون، داخل میدان الکتریکی یه بار دیگه قرار می‌گیره، از طرف اون میدان بهش نیرو وارد میشه. اگه هردوشون مثبت باشن یا هردوشون منفی باشن این نیرو دافعه‌ست، اما اگه یکیشون مثبت باشه اون یکی منفی، این نیرو جاذبه‌ست. نکته‌ی مهم بعدی اینه که تو مواد مختلف، بعضی از الکترون‌ها فقط


audio: CwMrJoetfrY_0026.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
مربوط به یه اتم نیستن، می‌تونن بین چندین اتم جابجا بشن. به اینا میگن الکترون‌های آزاد. هر ماده‌ای که تعداد الکترون‌های آزادش زیاد باشه، بهش میگن رسانا، مثل فلزات. اما موادی که تعداد این الکترون‌ها توشون خیلی کمه، بهشون میگن نارسانا، مثل پلاستیک. دیدیم که اولین شکلی از الکتریسیته که کشف کردیم، الکتریسیته‌ی ساکن بود.


audio: CwMrJoetfrY_0027.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
وقتی یه خط‌کش پلاستیکی رو با پارچه‌ی پشمی مالش میدیم، اصطکاک بین این دو تا باعث میشه یه تعدادی الکترون از اتم‌های پارچه جدا بشن و منتقل بشن به اتم‌های خط‌کش. خط‌کش نارساناست، برای همین این الکترون‌های اضافی نمی‌تونن به راحتی داخلش جابجا بشن، تا وقتی کاری به کارشون نداشته باشیم همونجا می‌مونن. دلیل اینکه خط‌کش می‌تونه تیکه‌های کاغذ رو جذب کنه، همین


audio: CwMrJoetfrY_0028.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
نیروی جاذبه‌ی بین بارهای الکتریکی منفی و مثبت تو خط‌کش و کاغذه. پس منشا الکتریسیته‌ی ساکن، الکترون‌ها هستن. اگه به یه جسم نارسانا الکترون اضافی بدیم، یا الکترون‌های خودشو ازش بگیریم، اون جسم دارای الکتریسیته‌ی ساکن میشه. اما الکتریسیته‌ی جاری چیه؟ چطور میشه که انرژی الکتریکی، داخل یه سیم جاری میشه؟


audio: CwMrJoetfrY_0029.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
وقتی یه توپی رو از رو زمین برمیداریم می‌بریم بالا، برای اینکه به نیروی گرانش زمین غلبه کنیم یه مقدار مشخصی انرژی مصرف کردیم. این انرژی داخل توپ ذخیره میشه، که بهش میگن انرژی پتانسیل گرانشی، یعنی پتانسیل یا توانی که به خاطر نیروی گرانش ایجاد شده. پس مکان اول و دوم توپ، از نظر پتانسیل گرانشی یه اختلافی با هم دارن،


audio: CwMrJoetfrY_0030.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
وقتی که توپ بالاست پتانسیل گرانشیش بیشتره. به این میگن اختلاف پتانسیل گرانشی. حالا همین مثال رو می‌بریم تو الکتریسیته. فرض کنید یه بار الکتریکی منفی داریم که تو این نقطه ثابته. مثلا یه دونه الکترون. اطراف خودش هم همونطور که گفتم یه میدان الکتریکی ایجاد می‌کنه. یه الکترون دیگه هم داریم که از این فاصله داره.


audio: CwMrJoetfrY_0031.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
بین اینا یه نیروی دافعه وجود داره، پس اگه بخوایم دومی رو نزدیک کنیم به اولی، باید یه مقداری انرژی مصرف کنیم تا به این دافعه غلبه کنیم. این انرژی تو الکترون ذخیره میشه، که بهش میگن انرژی پتانسیل الکتریکی. توپی که بالا بردیم، وقتی رهاش می‌کنیم سقوط می‌کنه. یعنی تمایل داره از پتانسیل گرانشی بیشتر بره به کمتر. در مورد الکترون هم همینه، تمایل داره از نقطه‌ای که


audio: CwMrJoetfrY_0032.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
پتانسیل الکتریکیش بیشتره، بره به نقطه‌ای که کمتره. به اختلاف بین پتانسیل الکتریکی این دو تا نقطه، میگن اختلاف پتانسیل الکتریکی، یا همون ولتاژ. اصلی‌ترین کاری که هر منبع الکتریسیته مثل باتری یا ژنراتور انجام میده، ایجاد اختلاف پتانسیله. مثلا واکنش‌های شیمیایی که داخل باتری قلمی یا باتری ماشین اتفاق میفته،


audio: CwMrJoetfrY_0033.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
باعث میشه الکترون‌ها یه قطب باتری رو ترک کنن و تو قطب دیگه‌ش جمع بشن. در واقع بهشون انرژی اضافی میده، می‌برشون به یه نقطه‌ای با پتانسیل الکتریکی بالاتر. این همون ولتاژ باتریه، مثلا یه باتری یک و نیم ولتی، بین دو قطبش اختلاف پتانسیلی به اندازه‌ی یک و نیم ولت وجود داره. داخل خود باتری، الکترون‌هایی که تو قطب منفی جمع شدن


audio: CwMrJoetfrY_0034.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
سعی می‌کنن برن به قطب مثبت که پتانسیل الکتریکی کمتری داره، ولی خب باتری طوری طراحی میشه که اجازه‌ی این کار رو نمیده. اما وقتی که دو طرف یه سیم مسی رو وصل کنیم به دو تا قطب باتری، الکترون‌ها از قطب منفی خارج میشن، داخل سیم حرکت می‌کنن به سمت قطب مثبت، بعدش دوباره وارد باتری میشن.


audio: CwMrJoetfrY_0035.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
از پتانسیل بیشتر به پتانسیل کمتر، مثل توپی که بر اثر گرانش سقوط می‌کنه. این میشه یه مدار خیلی خیلی ساده که جریان الکتریکی توش برقراره. پس جریان الکتریکی چیزی نیست جز الکترون‌هایی که از یه نقطه با انرژی بالاتر یا پتانسیل الکتریکی بیشتر، میرن به یه نقطه با انرژی پایین‌تر یا پتانسیل الکتریکی کمتر.


audio: CwMrJoetfrY_0036.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
حالا اگه یه وسیله‌ی مصرف‌کننده‌ی برق، مثل یه لامپ، سرراه این الکترون‌ها قرار بدیم، ازشون انرژی می‌گیره و یه کار مشخصی انجام میده، مثلا نور تولید می‌کنه. اما الکترون‌های آزاد سیم چه نقشی تو این ماجرا دارن؟ یه شیلنگ رو در نظر بگیرید که داخلشو با ساچمه کاملا پر کردیم. حالا اگه یه ساچمه‌ی دیگه از یه طرفش وارد کنیم، بلافاصله از اون طرفش یکی دیگه میزنه بیرون.


audio: CwMrJoetfrY_0037.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
در مورد یه سیمی که توش جریان الکتریکی برقراره هم همین اتفاق میفته. یعنی این سیم پر از الکترون‌های آزاده، بعد به محض اینکه الکترون‌های جدید از طریق باتری وارد سیم میشن، از اون طرفش الکترون‌های آزاد خارج میشن. اینجوری میشه که جریان الکتریکی داخل سیم برقرار میشه. حالا سوال بعدی اینه که چرا دو نوع جریان داریم؟


audio: CwMrJoetfrY_0038.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
یعنی یه جریان مستقیم داریم، یه جریان متناوب.تفاوت این دو تا چیه؟ تو جریان مستقیم، اختلاف پتانسیل یا همون ولتاژ، تو زمان‌های کوتاه تقریبا ثابت میمونه، مثل برقی که باتری‌ها تولید می‌کنن. البته خب باتری تو طولانی‌مدت ولتاژش پایین میاد، ولی تو زمان‌های کوتاه تقریبا ثابته. جریان متناوب هم همون حرکت الکترون‌ها داخل سیمه،


audio: CwMrJoetfrY_0039.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
اما به یه شکل متفاوت‌تر و پیچیده‌تر. تو این نوع جریان، مقدار ولتاژ به صورت سینوسی تغییر می‌کنه. دائما بین یه مقدار ماکزیمم و مینیمم جابجا میشه. ژنراتورهایی که برای تولید برق استفاده میشن، جریان متناوب تولید می‌کنن. چون چرخشی که دارن باعث میشه میدان مغناطیسی‌ای که که از طرف آهنرباها به سیم‌پیچ وارد میشه، به صورت متناوب تغییر کنه. البته همین ژنراتورها رو تونستن تغییراتی بدن که به‌جای


audio: CwMrJoetfrY_0040.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برق متناوب برق مستقیم تولید کنه. پس اینکه دو نوع جریان برق داریم، به خاطر روش‌های متفاوتیه که تولید میشن. در کل، این دو نوع جریان خیلی راحت می‌تونن به همدیگه تبدیل بشن. برق شهری که تو خونه‌های ماست، از نوع متناوبه، اما خیلی از وسیله‌های الکترونیکی نیاز به برق مستقیم دارن. شارژر گوشی شما همین کار رو می‌کنه، برق متناوب رو تبدیل می‌کنه به مستقیم.


audio: CwMrJoetfrY_0041.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
این که برق مستقیم بهتره یا متناوب، از همون زمانی که این دو تا کشف شدن وجود داشته. توماس ادیسون یه شرکت الکتریکی بزرگ داشت که برای روشن کردن لامپ‌ها و چرخوندن موتورها از جریان مستقیم استفاده می‌کرد. اما کم‌کم یه جبهه‌ی دیگه در مقابلش تشکیل شد که معتقد بودن جریان متناوب عملکرد بهتری داره. اصلی‌ترین افراد این گروه، نیکولا تسلا بود و جورج وستینگهاوس.


audio: CwMrJoetfrY_0042.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
اینا نظرشون این بود که جریان مستقیم خیلی پرهزینه‌ست، چون هم تجهیزات گرون‌قیمتی لازم داره، هم اتلاف انرژیش زیاده. از اون طرف ادیسون می‌گفت برق متناوب به خاطر ولتاژ بالایی که داره برای کاربردهای شهری خطرناکه. این اختلاف اونقدر بالا گرفت که معروف شد به جنگ جریان‌ها. هرکدوم از دو طرف، سعی داشتن تو رقابت برای مجهز کردن


audio: CwMrJoetfrY_0043.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
شهرهای آمریکا به برق، از جریان موردنظر خودشون استفاده کنن. خیلی از شهرها از برق مستقیم ادیسون استفاده می‌کردن، بعضی از شهرها هم از برق متناوب وستینگهاوس. ادیسون با پول و نفوذ رسانه‌ای خیلی زیادی که داشت، تلاش زیادی برای شکست رقباش می‌کرد. مثلا از حوادث برق‌گرفتگی که چند بار باعث مرگ آدما شده بود، خیلی برای کوبیدن جریان متناوب استفاده کرد.


audio: CwMrJoetfrY_0044.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
بعضی از طرفداراش هم با وصل کردن این برق به حیوونایی مثل سگ یا اسب سعی می‌کردن نشون بدن این جریان چقدر خطرناکه. اما در نهایت، بعد از چندین سال جنگ و جدال، جریان متناوب تسلا و وستینگهاوس بود که برنده شد. دلایل مختلفی هم داشت اما احتمالا مهمترین دلیلش این بود که از نظر اقتصادی به‌صرفه‌تر بود. یه موضوع دیگه که شاید برای شما هم سوال باشه، بحث فاز و نوله.


audio: CwMrJoetfrY_0045.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
الکتریسیته از طریق سه تا سیم از نیروگاه تولید برق منتقل میشه به شهر ما. اینا همون چیزی‌ان که به نام برق سه‌فاز می‌شناسیم. این سه تا سیم وارد یه دستگاهی میشن به نام ترانسفورماتور، یا همون ترانس برق. هرسه‌شون ولتاژ خیلی بالایی دارن اما با هم یکی نیستن. ترانس میاد ولتاژ این سه تا رو کلی پایین‌تر میاره، بعدش تو چند تا سیم ارسال می‌کنه به کوچه‌ها و خیابون‌ها، که یکیشون هم سیم نوله.


audio: CwMrJoetfrY_0046.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
تو مثالی که زدم، دیدیم تا وقتی که دو طرف سیم به دو قطب باتری وصل نشه، جریانی توش برقرار نمیشه. در مورد برق متناوب هم همینه. سیم فاز یه ولتاژ مشخصی داره، مثلا دویست و بیست ولت، ولی هیچ وسیله‌ای با همین یه دونه سیم کار نمی‌کنه. چون مدار کامل نیست، الکترون‌ها جایی ندارن که برن. سیم نول تنها وظیفه‌ش همینه که مدار رو کامل کنه.


audio: CwMrJoetfrY_0047.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
الکترون‌ها از سیم فاز وارد وسیله‌ی مصرف‌کننده‌ی برق میشن، یه مقداری انرژی‌شون رو از دست میدن، بعدش از طریق سیم نول برمی‌گردن به همون ترانس. اونجا این سیم وارد عمق زمین میشه که مرطوبه. اینجوری الکترون‌هایی که از وسیله‌ی برقی رد شدن و وارد سیم نول شدن، منتقل میشن به زمین. تو خیلی از کشورها، سیستم برق‌کشی اینجوریه که غیر از فاز و نول،


audio: CwMrJoetfrY_0048.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
یه سیم سومی هم دارن به نام ارث یا اتصال به زمین که کاربرد امنیتی داره. این سیم، بدنه‌ی فلزی دستگاه‌های برقی رو وصل می‌کنه به زمین. حالا اگه سیم فاز این وسیله‌ی برقی با بدنه‌ش اتصال پیدا کنه، برقش با شدت زیادی منتقل میشه به زمین. در نتیجه یه جریان بزرگی از کنتور برق می‌گذره. کنتور هم یه فیوز داره که به جریان‌های خیلی زیاد حساسه.


audio: CwMrJoetfrY_0049.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
برای همین وقتی این اتفاق میفته فیوز می‌پره و برق ساختمون قطع میشه. دیگه دچار برق‌گرفتگی نمیشیم. زمانی که سیم فاز و نول هم به همدیگه برخورد می‌کنن همین اتفاق میفته. یعنی مدار کامل میشه و یه جریان عظیمی از کنتور عبور می‌کنه که باعث میشه فیوز بپره.


audio: CwMrJoetfrY_0050.opus
source: youtube
source_id: CwMrJoetfrY
invalidation: VALID
text:
الکتریسیته فقط مال دنیای بیرون نیست، بدن خودمون هم با همین زنده‌ست. مغزمون با سیگنال‌های الکتریکی کار می‌کنه، قلبمون هم همینطور، تو کل عصب‌های بدنمون دائما داره سیگنال‌های الکتریکی جابجا میشه. زندگی، از این ویژگی مهم اتم‌ها خیلی زیاد استفاده کرده.


audio: yLzvWI4miV8_0003.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اما اگه بخواهیم دقیق‌تر باشیم، غیر از این سه تا یه حالت چهارم هم هست به نام پلاسما. جالب اینجاست که 99 درصد کل ماده‌ای که تو جهان هستی وجود داره، به همین حالت چهارمه، حتی همینجا رو زمین هم حالت پلاسما رو زیاد میشه دید، از رعد و برق گرفته تا لامپ‌های مهتابی و لامپ نئون. تو این ویدیو می‌خواهیم ببینیم پلاسما دقیقا چیه، چه جوری ایجاد میشه،


audio: yLzvWI4miV8_0005.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اول می‌خوام بگم که پلاسما، چیزی نیست جز گاز یونیده شده، یعنی گازی که اتم‌هاش تبدیل به یون شدن. پس پلاسما یه نوع ماده‌ی خاص نیست، فقط یکی از حالت‌های ماده‌ست، مثل جامد و مایع و گاز.حالا بریم شناختمون رو ازش کامل‌تر کنیم. داستان کشف پلاسما، برمی‌گرده به سال 1879. دانشمند انگلیسی ویلیام کروکس زمانی که داشت از یه لوله‌ی پرتوهای کاتدی


audio: yLzvWI4miV8_0006.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
به نام لوله‌ی کروکس استفاده می‌کرد، برای اولین بار متوجه پلاسما شد. هوای داخل این لوله تا حدود زیادی تخلیه میشه، دو تا قطعه فلز به نام الکترود هم توش نصب شده. وقتی که یه برق ولتاژ بالا به این دو تا الکترود وصل میشه یه پرتویی از جنس الکترون بینشون برقرار میشه به نام پرتوی کاتدی. غیر از این، اون گاز رقیق داخل لوله هم شروع می‌کنه به درخشیدن،


audio: yLzvWI4miV8_0007.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
که جلوتر میگم دلیلش چیه. اون زمان هنوز الکترون و هسته‌ی اتم به این شکلی که امروز می‌شناسیم کشف نشده بود، برای همین کروکس اسم این گازی که می‌درخشید رو گذاشت ماده‌ی درخشان، که در واقع همون پلاسما بود. اما حدود نیم قرن دیگه طول کشید تا اینکه سال 1928 یه فیزیکدان آمریکایی به نام اروینگ لنگمیور با همکاراش، با آزمایشاتی که انجام دادن به این نتیجه رسیدن که این ماده‌ی درخشان،


audio: yLzvWI4miV8_0008.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
در واقع ترکیبی از الکترون‌ها و اتم‌های یونیده شده‌ی داخل لوله‌ست، که برای اولین بار از کلمه‌ی پلاسما برای این ترکیب استفاده کرد. اما منظور از اتم‌های یونیده شده چیه؟ تو حالت عادی، تعداد پروتون‌هایی که داخل هسته‌ی اتم قرار گرفتن، با تعداد الکترون‌هایی که اطراف این هسته وجود دارن، مساویه. برای همین بارهای الکتریکی مثبت و منفی همدیگه رو خنثی می‌کنن،


audio: yLzvWI4miV8_0009.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
در نتیجه اتم‌ها از نظر بار الکتریکی خنثی هستن. اما اگه به یه طریقی بیاییم یه الکترون اضافی بدیم به اتم، یا یه الکترون ازش بگیریم، این تعادل به هم می‌خوره. به یه همچین اتمی میگن یون. پس پلاسما پرانرژی‌ترین شکل ماده‌ست که یه ترکیبی از یون‌ها و الکترون‌هاست. دلیل درخشیدنش هم اینه که الکترون‌هایی که تو این لوله حرکت می‌کنن،


audio: yLzvWI4miV8_0010.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
سر راهشون با اتم‌های گاز داخل لوله برخورد می‌کنن که این باعث میشه یه مقداری انرژی بهشون منتقل کنن. در نتیجه این اتم‌ها حالت برانگیخته پیدا می‌کنن، یعنی الکترون‌هاشون انرژی می‌گیرن و میرن به لایه‌های بالاتر، اما چون تو این حالت ناپایدارن، این انرژی اضافه رو به صورت فوتون منتشر می‌کنن و دوباره برمی‌گردن به حالت اصلیشون، که این باعث میشه بدرخشن.


audio: yLzvWI4miV8_0011.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
حالا ببینیم این گاز یونیده شده، یا همون پلاسما، چه جوری به وجود میاد. هر جسم جامدی رو که به اندازه‌ی کافی گرمش کنیم، از حالت جامد میره به حالت مایع. یعنی اتم‌های سازنده‌ش انرژی می‌گیرن و نوسانشون شدیدتر میشه. اگه بازم بهش انرژی بدیم و گرمترش کنیم، کم‌کم از حالت مایع میره به حالت گاز. یعنی بخار میشه، نوسان اتم‌هاش خیلی بیشتر میشه.


audio: yLzvWI4miV8_0012.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اما اگه بازم یه مقدار خیلی زیادی گرمترش کنیم، اتم‌هاش اونقدر انرژی می‌گیرن که الکترون‌ها دیگه از قید اتمشون آزاد میشن. این اتم‌ها همونطور که گفتم تبدیل میشن به یون. پس وقتی که دمای یه ماده‌ای که تو حالت گاز قرار گرفته رو خیلی زیاد کنیم، اتم‌هاش تقسیم میشن به الکترون‌ها و یون‌ها.


audio: yLzvWI4miV8_0013.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اینجا، این ماده وارد حالت چهارم شده، یعنی از حالت گاز رفته به حالت پلاسما. هر ماده‌ای می‌تونه هرکدوم از این چهار تا حالت رو داشته باشه، یعنی جامد و مایع و گاز و پلاسما. فرقی هم نداره آب باشه یا فلز باشه یا سنگ یا هر چیز دیگه، تنها فرقشون اینه که هر ماده‌ای یه گرمای مشخصی لازم داره برای اینکه تغییر حالت بده.


audio: yLzvWI4miV8_0014.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
تفاوت حالت پلاسما با حالت گاز اینه که باردار بودن ذرات سازنده‌ش باعث میشه که یه رسانای خیلی خوبی برای جریان برق باشه، و اینکه میدان مغناطیسی هم خیلی می‌تونه روش اثر بذاره، یعنی مثلا تو حالت عادی وقتی که یه آهنربا رو تو هوای اتاقتون تکون بدید هیچ اثری رو مولکول‌های هوا نداره،


audio: yLzvWI4miV8_0015.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اما اگه هوای اتاقتون از حالت گاز بره به حالت پلاسما، آهنربا می‌تونه روشون اثر بذاره. خب الان فهمیدیم که پلاسما دقیقا چیه، یه گازیه که انرژی اتم‌هاش اونقدر بالا رفته که الکترون‌هاشون جدا شدن. اما این انرژی از کجا تامین میشه؟ یعنی چه راه‌هایی برای تبدیل یه ماده از حالت گاز به حالت پلاسما وجود داره؟


audio: yLzvWI4miV8_0018.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
رایج‌ترین روش همون افزایش دماست چون این همون اتفاقیه که تو ستاره‌ها میفته. هم سطح ستاره‌ها هم مرکزشون دماش اونقدر بالاست که الکترون‌ها از اتم‌ها جدا میشن و مواد سازنده‌ی ستاره میره به حالت پلاسما. همین دریای آتیشی که رو سطح خورشید می‌بینید، از پلاسما تشکیل شده که یه چیزی حدود پنج شیش هزار درجه دما داره.


audio: yLzvWI4miV8_0019.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
البته دمای مرکزش خیلی خیلی بیشتره، چند ده میلیون درجه‌س. بیشتر از 99 درصد کل ماده‌ای که تو جهان وجود داره به حالت پلاسما هست، چون غیر از ستاره‌ها، مقدار خیلی زیادی از ابرهای گازی و گرد و غبار و اتم‌های دیگه‌ که تو فضای بین ستاره‌ها یا بین کهکشان‌ها وجود دارن، به حالت پلاسما هستن. اما اینجا رو زمین قضیه فرق می‌کنه، یعنی بیشتر مواد به یکی از سه حالت


audio: yLzvWI4miV8_0020.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
جامد یا مایع یا گاز هستن، یه مقدار خیلی کمی هم به صورت پلاسما وجود داره. یه نکته‌ای که هست اینه که این انرژی‌ای که به اتم‌ها داده میشه تا برن به حالت پلاسما، باید ادامه داشته باشه وگرنه دوباره الکترون‌ها جذب اتم‌ها میشن و از حالت پلاسما برمی‌گردن به حالت گاز. روش دوم تولید پلاسما، استفاده از برقه، یعنی همون چیزی که


audio: yLzvWI4miV8_0021.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اول ویدیو دیدیم که تو لوله‌ی پرتوهای کاتدی اتفاق میفته. تو لامپ‌های مهتابی و تابلوهای نئون هم دقیقا پلاسما تولید میشه. اتفاقی که میفته اینه که وقتی کلید برق رو می‌زنیم، جریان برق باعث میشه خیلی از اتم‌های گاز داخل لامپ، الکترون‌هاشونو از دست بدن و تبدیل به یون بشن. برخوردهایی که بین الکترون‌ها و اتم‌ها اتفاق میفته باعث میشه


audio: yLzvWI4miV8_0022.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
اتم‌ها برانگیخته بشن و از خودشون نور منتشر کنن. اما وقتی که برق رو قطع می‌کنیم این اتم‌ها دوباره از حالت پلاسما برمی‌گردن به حالت گاز و دیگه هیچ نوری هم منتشر نمیشه. الکتریسیته غیر از این لامپ‌ها، تو طبیعت هم باعث ایجاد پلاسما میشه، اونم از طریق رعدوبرق. اتفاقی که تو رعدوبرق میفته اینه که مالیده شدن ابرها به همدیگه باعث ذخیره شدن بار الکتریکی تو این ابرها میشه.


audio: yLzvWI4miV8_0023.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
شبیه وقتی که یه پارچه‌ی پشمی رو میمالیم به یه خط‌کش پلاستیکی. این بارهای الکتریکی همینطور زیاد میشن تا اینکه بالاخره یه زمانی می‌رسه که اختلاف پتانسیل بین زمین و ابرها به شدت بالا میره. همین موضوع باعث میشه اتم‌های هوا که بین ابر و زمین قرار گرفتن، تو یه لحظه‌ی کوتاه یونیده بشن.


audio: yLzvWI4miV8_0024.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
گاز یونیده شده هم که گفتم یعنی پلاسما، که رسانای خیلی خوبیه برای برق. نتیجه‌ش این میشه که یه جریان عظیمی از بارهای الکتریکی منفی، یعنی الکترون‌ها، از ابر به سمت زمین سرازیر میشن. همین الکترون‌ها سرراهشون با اتم‌های هوا برخورد می‌کنن و برانگیخته‌شون می‌کنن، که باز باعث میشه از خودشون نور منتشر کنن.


audio: yLzvWI4miV8_0025.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
تقریبا شبیه همون اتفاقیه که تو لامپ‌های مهتابی دیدیم. روش سوم تولید پلاسما، تابش امواج الکترومغناطیسیه. فوتون‌های پر انرژی که مربوط به پرتوهایی مثل گاما، یا ایکس، یا فرابنفش هستن، وقتی که با اتم‌های یه گاز برخورد می‌کنن می‌تونن الکترون‌هاشون رو جدا کنن، که در نهایت باعث میشه اون گاز بره به حالت پلاسما.


audio: yLzvWI4miV8_0026.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
این همون اتفاقیه که تو لایه‌های بالایی اتمسفر زمین هم میفته. وقتی که امواج فرابنفشی که از خورشید منتشر میشن به اتمسفر زمین میرسه، باعث میشه بعضی از اتم‌ها الکترون‌هاشونو از دست بدن و تبدیل به یون بشن. به این لایه‌هایی که یونیده میشن میگن یونوسفر. پس وقتی که حدود پنجاه شصت کیلومتر یا بیشتر از سطح زمین فاصله بگیریم


audio: yLzvWI4miV8_0027.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
به مناطقی می‌رسیم که از گاز یونیده شده، یا در واقع پلاسما تشکیل شدن. مقدارش هم خیلی متغیره، حتی شب‌ها مقدار این پلاسما کمتر میشه چون پرتوهای فرابنفش خورشید به اتم‌ها نمی‌رسه در نتیجه دوباره الکترون‌ها جذب اتم‌ها میشن و به حالت عادی برمی‌گردن.


audio: yLzvWI4miV8_0028.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
یکی دیگه از اتفاقات جالبی که پلاسما عامل ایجادشه، شفق قطبیه. خورشید همینطور که می‌سوزه، یه جریان پر سرعتی از ذرات بارداری مثل الکترون و پروتون و هسته‌ی هلیوم و ذرات دیگه از خودش منتشر می‌کنه که معروفن به بادهای خورشیدی. این ذرات وقتی که به زمین میرسن، به خاطر بار الکتریکی که دارن،


audio: yLzvWI4miV8_0029.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
تحت‌تاثیر میدان مغناطیسی زمین قرار می‌گیرن و از مسیرشون منحرف میشن. بیشترشون از زمین دور میشن اما یه مقداریشون هم تو این میدان مغناطیسی گیر میفتن و حرکت می‌کنن به سمت دو تا قطب مغناطیسی زمین. همینطور که با سرعت زیاد به سطح زمین نزدیک میشن، با اتم‌های هوا برخورد می‌کنن که باعث میشه انرژی زیادی به این اتم‌ها منتقل کنن. در نتیجه بازم شبیه چیزی که تو لامپ‌های مهتابی دیدیم،


audio: yLzvWI4miV8_0030.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
این اتم‌ها برانگیخته میشن و از خودشون نور منتشر می‌کنن. این همون نورهای رنگارنگیه که تو پدیده‌ی شفق قطبی دیده میشه. رنگشون هم بستگی به اون اتم‌ها داره، مثلا اتم‌های اکسیژن نور سبز تولید می‌کنن، یا اتم‌های نیتروژن نور قرمز تولید می‌کنن. پس اینجا اتفاقی که میفته اینه که پلاسمایی که از سطح خورشید منتشر میشه،


audio: yLzvWI4miV8_0031.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
یعنی همون الکترون‌ها و یون‌های باد خورشیدی، با اتم‌های لایه‌های بالایی جو زمین برخورد می‌کنن و باعث ایجاد شفق قطبی تو هر دو تا قطب شمال و جنوب زمین میشن. اما چند تا از کاربردهای جالب پلاسما هم ببینیم و بحث رو تموم کنیم. کاربرداش خیلی وسیعه، از پزشکی گرفته تا صنعت، هوافضا، یا حتی موسیقی و سرگرمی.


audio: yLzvWI4miV8_0032.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
یه وسیله‌ی جالبی هست به نام گوی پلاسما، که لامپ تسلا هم بهش میگن چون معروفه که نیکلا تسلا اولین بار ساخته‌ش. بیشتر جنبه‌ی سرگرمی و زیبایی داره اما نوع موزیکالش هم هست که تو موسیقی استفاده میشه.


audio: yLzvWI4miV8_0033.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
وقتی که وصلش که می‌کنیم به برق، گاز داخل شیشه یونیده میشه، در نتیجه میره به حالت پلاسما. یه نوعی از جوشکاری هم وجود داره به نام جوشکاری پلاسما که برای برش‌ها و جوش‌های خیلی دقیق کاربرد داره. یه جور پلاسما هم داریم به نام پلاسمای سرد که تو دماهای خیلی پایین‌تر ایجاد میشه که کاربردهای زیادی تو پزشکی داره، مثل ضدعفونی کردن تجهیزات، یا زخم‌ها یا حتی کنترل سرطان.


audio: yLzvWI4miV8_0034.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
تو صفحه‌نمایش‌های پلاسما هم الان دقیقا داره از حالت پلاسما برای نشون دادن تصاویر با کیفیت استفاده میشه. خیلی از لامپ‌ها و تابلوهای تبلیغاتی هم که گفتم وقتی روشن میشن گاز داخلشون میره به حالت پلاسما. کاربردهای زیادی هم تو الکترونیک و مخابرات و لیزرهای گازی و این چیزا داره. جزییاتش هم خیلی بیشتر از چیزیه که اینجا گفتم، رشته‌های دانشگاهی مثل مهندسی پلاسما یا فیزیک پلاسما وجود داره


audio: yLzvWI4miV8_0036.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
چیزی که باعث شده گازهایی با دمای خیلی بالا رو به عنوان یه حالت جدیدی از ماده در نظر بگیریم، اینه که همون‌طور که دیدیم رفتارشون خیلی متفاوت میشه با گاز. اما قضیه به همین جا هم ختم نمیشه، دانشمندا یه حالت پنجم هم پیدا کردن


audio: yLzvWI4miV8_0038.opus
source: youtube
source_id: yLzvWI4miV8
invalidation: VALID
text:
رفتار اون اتم‌ها دیگه شبیه اتم‌های جدا از هم نبوده، ویژگی‌های یه ابراتم رو از خودشون نشون دادن، که خیلی جالبه. حتی یه حالت جدیدتر هم پیدا کردن به نام چگال فرمیونی که خیلی شبیه قبلیه اما یه تفاوتایی با هم دارن. شاید حالت‌های مختلف ماده، به همین چند تا محدود نشه، شاید هرچی جلوتر بریم حالت‌های پیچیده‌تری از ماده کشف کنیم با رفتارهای خیلی عجیب‌تر.


audio: jAbGD1TLKIY_0001.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
بحث بیگ‌بنگ و انبساط جهان یکی از اون چیزایی بود که توی کامنت‌ها زیاد پرسیده شده بود. وقتی که نظریه‌ی بیگ‌بنگ رو به عنوان یه توضیح برای نحوه‌ی شروع این جهان


audio: jAbGD1TLKIY_0003.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
این انبساط تا کی قراره ادامه داشته باشه؟ یعنی تا ابد همینطور جهان بزرگ و بزرگتر میشه؟ یا اینکه بالاخره یه جایی متوقف میشه؟ این درسته که میگن بعد از انفجار بزرگ، جهان با سرعتی بالاتر از سرعت نور منبسط شده؟ اگه اینجوریه پس تکلیف نسبیت خاص چی میشه که میگه هیچ چیزی نمی‌تونه سریع‌تر از سرعت نور حرکت کنه؟ جهان قابل مشاهده چیه؟ چرا وسعتش از عمر جهان بیشتره؟


audio: jAbGD1TLKIY_0004.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اگه جهان ما از یه نقطه‌ی خیلی ریز شروع شده، پس الان می‌تونیم یه جای مشخصی رو به عنوان مرکز جهان یا نقطه‌ی شروع جهان در نظر بگیریم؟ توی این ویدیو می‌خوایم با هم به این سوال‌های جالب جواب بدیم که میشه گفت لبه‌ی دانش ما انساناست.


audio: jAbGD1TLKIY_0005.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
با بیگ‌بنگ شروع می‌کنیم. اصلا چی شد که یه همچین ایده‌ی عجیبی مطرح شد که جهان ما با این وسعتش از یه نقطه‌ای خیلی کوچیکتر از یدونه اتم به وجود اومده که یهو دچار یه انفجار خیلی عظیم میشه که فضا و زمان و ماده و خلاصه همه چیز از تو دل همین انفجار به وجود میاد. از زمانی که انسان شروع به تفکر کرد این سوال توی ذهنش بود که این جهانی که داره توش زندگی می‌کنه چطوری به وجود اومده.


audio: jAbGD1TLKIY_0006.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اواخر قرن شونزدهم میلادی، یه کشیش ایتالیایی به نام جوردانو برونو ایده‌ی جهان ایستا رو مطرح کرد. توی این مدل، فضا و زمان بی‌نهایت بودن، جهان هم کاملا ثابت بود، یعنی نه در حال انبساط بود نه در حال انقباض. با اینکه کلیسای کاتولیک که اون زمان حسابی جولان میداد، برونو رو به جرم کفر، زنده‌زنده آتیشش زد و کشت، ولی ایده‌ی جهان ایستا تا چند قرن بعد همچنان پرطرفدار باقی موند.


audio: jAbGD1TLKIY_0007.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
سال 1912 یه ستاره‌شناس آمریکایی به نام وستو اسلیفر  دنبال کشف این موضوع بود که سحابی‌های مارپیچی از چه موادی ساخته شدن. اون زمان ما هنوز هیچ اطلاعی از کهکشان‌های دیگه نداشتیم، جهان برای ما فقط همین کهکشان راه‌شیری خودمون بود، لکه‌های نورانی کوچیک و بزرگی که الان می‌دونیم کهکشان‌های دیگه‌ای هستن، اون زمان فکر می‌کردیم سحابی‌ان، یعنی ابرهایی از گاز گردوغبارن.


audio: jAbGD1TLKIY_0008.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اسلیفر متوجه شد که این اجرام دارن با سرعت زیادی از ما دور میشن. این کشف رو با استفاده از اثر داپلر یا دوپلر انجام داد، که قبلا ازش حرف زدم اما یه خلاصه‌ی کوچولو هم اینجا میگم. صدای بوق ماشین اگه دقت کرده باشید، زمانی که داره به شما نزدیک میشه فرق می‌کنه با زمانی که داره از شما دور میشه.


audio: jAbGD1TLKIY_0009.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
دلیل این اتفاق، که بهش میگن اثر داپلر، اینه که وقتی منبع تولید کننده‌ی صوت داره به شما نزدیک میشه، امواج صوتی که از خودش منتشر می‌کنه طول موجشون کوتاه‌تر میشه. برای همین هرچی به شما نزدیک‌تر میشه، صداش زیرتر میشه، صداش جیغ‌تر میشه. برعکس، وقتی که منبع صوت از شما دور میشه، طول موج صداش بلندتر میشه، برای همین صداش بم‌تر میشه.


audio: jAbGD1TLKIY_0010.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
این قضیه فقط مخصوص امواج صوتی نیست، در مورد نور و بقیه‌ی امواج الکترومغناطیسی هم اثر داپلر اتفاق میفته. اجرام فضایی که به ما نزدیک میشن، نوری که ازشون به ما میرسه، طول موجش کوتاه‌تر میشه، یعنی میره به سمت نور آبی،


audio: jAbGD1TLKIY_0014.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اسلیفر با استفاده از همین قضیه نتیجه گرفت که اون سحابی‌های مارپیچی، که الان می‌دونیم کهکشان بودن، دارن از ما دور میشن. پس اینجا برای اولین بار این ایده مطرح شد که دنیای ما در حال منبسط شدنه، البته خیلی دیگه طول کشید تا از طرف دانشمندا پذیرفته بشه. حتی اینشتین هم طرفدار نظریه‌ی جهان ایستا بود، سال 1917، توی مقاله‌ای که در مورد کیهان‌شناسی نوشت نظرش این بود که


audio: jAbGD1TLKIY_0015.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
یه جهان ثابت داریم که توش زمان بی‌نهایته اما فضا محدوده. سال 1922 یه دانشمند روسی به نام الکساندر فریدمان  فرمول‌هایی به دست آورد که نشون میداد جهان در حال انبساطه، بر خلاف چیزی که اینشتین فکر می‌کرد. دو سال بعد ادوین هابل معروف کشف کرد که این سحابی‌ها در واقع خودشون کهکشان‌های دیگه‌ای هستن که فاصله‌های خیلی زیادی از ما دارن. اینجا نقطه‌ای بود که باورهای ما در مورد اینکه مرکز جهانیم و


audio: jAbGD1TLKIY_0016.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
همه چیز داره حول ما می‌چرخه، شکستن و فروریختن. معلوم شد که کهکشان ما فقط یکی از میلیاردها کهکشان دیگه‌ست که تو فضا شناورن. هیچ امتیاز خاصی هم نسبت به اونا نداره. بعد از چند سال تحقیق، سال 1929، هابل با تخمین زدن فاصله‌ی کهکشان‌هایی که قبلا اسلیفر انتقال به سرخشون رو اندازه‌گیری کرده بود، به این نتیجه رسید که هرچقدر فاصله‌ی این کهکشان‌ها


audio: jAbGD1TLKIY_0017.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
از زمین بیشتر باشه با سرعت بیشتری از ما دور میشن. چیزی که به عنوان قانون هابل شناخته میشه. سال 1931 یه دانشمند بلژیکی به نام ژرژ لومتر  که یه کشیش مسیحی بود، براساس معادلات فریدمان و بحث انبساط جهان، پیشنهاد کرد که بیاییم جهت زمان رو معکوس کنیم. یعنی الان هرچقدر که زمان می‌گذره، اجزای سازنده‌ی جهان دارن از هم دورتر میشن،


audio: jAbGD1TLKIY_0018.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
حالا اگه بیایم مثل یه فیلم برعکسش کنیم، هرچقدر به زمان‌های گذشته برگردیم، قاعدتا این اجزا دوباره باید به هم نزدیک‌تر بشن، یعنی درنهایت به یه نقطه‌ای می‌رسیم که تمام این اجزا از اون نقطه شروع به حرکت کردن. اسم این نقطه رو گذاشت اتم اولیه ، نظریه‌ش هم معروف شد به نظریه‌ی اتم اولیه. لومتر معتقد بود جهان ما نتیجه‌ی یه انفجار بزرگه که میلیاردها سال قبل اتفاق افتاده.


audio: jAbGD1TLKIY_0019.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اما جالبه که اون زمان برخلاف الان، بیشتر دانشمندا و ستاره‌شناسا با این ایده مخالف بودن. یکی از دلایل این مخالفت این بود که این نظریه، یه نقطه‌ی شروعی برای زمان در نظر می‌گرفت. حتی خیلی‌ها اعتراض داشتن که این نظریه داره مفاهیم مذهبی رو وارد مسایل علمی می‌کنه، اصلا خود کشیش بودن لومتر باعث میشد که این بدبینی بیشتر بشه. به هر حال کسایی که موافق این ایده بودن سعی می‌کردن ایراداتشو برطرف کنن و


audio: jAbGD1TLKIY_0020.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
کامل‌ترش کنن، مخالفا هم سعی می‌کردن نظریه‌های جایگزینی براش پیدا کنن. مثلا یکیشون نظریه‌ی حالت پایدار بود که سال 1948 توسط سه تا دانشمند به نام فرد هویل و توماس گولد ارائه شد. اینا انبساط جهان رو همچنان قبول داشتن، اما مشکلشون این بود که نمی‌تونستن بپذیرن که فضا و زمان یه نقطه‌ی شروعی دارن.


audio: jAbGD1TLKIY_0021.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
خلاصه‌ی نظریه‌شون این بود که جهان ما دائما در حال منبسط شدنه، اما توی فضاهای بین کهکشان‌ها مرتبا ماده‌ی جدید ساخته میشه، که باعث میشه ستاره‌ها و کهکشان‌های جدید به وجود بیان. یعنی جهانی که این نظریه توصیف می‌کرد، نه ابتدایی داشت، نه انتهایی، همیشه وجود داشته و تا ابد هم وجود داره. البته خب الان دیگه این نظریه کاملا رد شده چون با شواهدی که توی دنیای واقعی می‌بینیم جور در نمیاد.


audio: jAbGD1TLKIY_0022.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اصطلاح بیگ‌بنگ یا انفجار بزرگ هم اولین بار سال 1949 از طرف یکی از مخالفان این نظریه بهش داده شد، یعنی همین فرد هویل. هنوزم نظریات مختلفی وجود داره، احتمالشم خیلی زیاده که در آینده بیگ‌بنگ جاشو بده به یه نظریه‌ی بهتر و کاملتر، اما خب فعلا با تمام ایراداتی که داره بهتر از بقیه تونسته جهان ما رو توصیف کنه. حالا دیگه مراحل کامل‌تر شدن این نظریه رو ازش رد میشیم،


audio: jAbGD1TLKIY_0024.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
بیگ‌بنگ، خارج از اینکه اصلا درست باشه یا نباشه، فقط مربوط به اینه که جهان چطور از اون نقطه‌ی اولیه به اینجا رسیده، با قبلش کاری نداره. با محاسباتی که دانشمندا و ستاره‌شناسا تو چند دهه‌ی گذشته انجام دادن، مراحل شکل‌گیری جهان بعد از انفجار بزرگ به این صورت پیشنهاد شده. حدود 13.8 میلیارد سال پیش، جهان ما از یه نقطه‌ی بی‌نهایت کوچیک و داغ و متراکم،


audio: jAbGD1TLKIY_0025.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
به نام تکینگی شروع به انبساط می‌کنه. بیشترین ابهام مربوط به اون لحظات اولیه‌ی بعد از انفجاره، هرچقدر که زمان بیشتری می‌گذره بهتر می‌تونیم توضیح بدیم که چه اتفاقاتی افتاده. از شروع انفجار تا 10 به توان منفی 43 ثانیه، اندازه‌ی جهان 1.6 ضربدر 10 به توان منفی 35 متر بود یعنی میلیاردها میلیارد برابر کوچیکتر از یه دونه اتم.


audio: jAbGD1TLKIY_0026.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
10 به توان منفی 43 ثانیه هم، یعنی یک ثانیه به رو یک میلیارد میلیارد میلیارد میلیارد میلیارد قسمت تقسیم کنید، یکی از اون قسمت‌ها. اینجا تمام نیروهای بنیادی یکی بودن، یعنی گرانش و الکترومغناطیس و هسته‌ای قوی و هسته‌ای ضعیف، هر چهارتاشون یه نیروی واحد بودن. دمای جهان هم حدود 10 به توان 32 درجه بود که هیچ ذره‌ای توی این دما نمی‌تونست وجود داشته باشه.


audio: jAbGD1TLKIY_0027.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
10 به توان منفی 37 ثانیه بعد از انفجار، دما شروع به پایین اومدن کرد و نیروی گرانش از اون نیروی واحد جدا شد. این مرحله معروفه به مرحله‌ی تورم که جهان با یه سرعت خیلی خیلی بیشتر از سرعت نور شروع به انبساط کرد. اینجا نیروی هسته‌ای قوی هم از اون نیروی واحد جدا شد. این تورم شدید حدود 10 به توان منفی 32 ثانیه بعد از انفجار، متوقف شد،


audio: jAbGD1TLKIY_0028.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
یعنی جهان همچنان به انبساطش ادامه میداد اما سرعتش یه مقدار کمتر شد. اینجا اندازه‌ی جهان تقریبا یک میلی‌متر بود. دما به اندازه‌ای رسید که ذرات بنیادی مختلفی مثل کوارک و گلوئون تونستن به وجود بیان. سرد شدن جهان همچنان ادامه داشت تا اینکه نیروهای الکترومغناطیس و هسته‌ای ضعیف هم از همدیگه جدا شدن. تقریبا یک میکروثانیه بعد از انفجار، کوارک‌ها و گلوئون‌ها با هم


audio: jAbGD1TLKIY_0029.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
ترکیب شدن و پروتون‌ها و نوترون‌ها به وجود اومدن. اینجا یه فرایند نابودسازی بزرگ شروع شد که باعث شد ذرات پروتون و نوترون با ذرات پادپروتون و پادنوترون همدیگه رو نابود کنن، طوری که تقریبا از هر صد میلیارد تا فقط یکیشون باقی موند. یک ثانیه بعد از انفجار، الکترون‌ها و پوزیترون‌ها هم با همدیگه خنثی شدن که باعث شد یه مقدار کمی الکترون باقی بمونه.


audio: jAbGD1TLKIY_0030.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی جالب اینه که گفته میشه بعد از گذشت یک ثانیه از عمر جهان، اندازه‌ش به چند سال نوری می‌رسه که یه کم جلوتر میگم چطور چنین چیزی ممکنه. بعد از گذشت چند دقیقه، دمای جهان کاهش پیدا کرد به یک میلیارد درجه که باعث شد بعضی از پروتون‌ها و نوترون‌ها بتونن کنار هم جمع بشن و هسته‌های دوتریوم و هلیوم به وجود بیاد. حدود 380 هزار سال بعد هم الکترون‌ها تونستن جذب پروتون‌ها و نوترون‌ها بشن و


audio: jAbGD1TLKIY_0031.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اولین اتم‌های خنثی تشکیل بشن، که بیشترشون اتم‌های هیدروژن بودن. این باعث شد تابش از ماده جدا بشه و فوتون‌ها توی فضا پراکنده بشن. این فوتون‌ها که از 13.8 میلیارد سال پیش تا همین الان توی همه‌ی قسمت‌های جهان ما وجود دارن معروفن به تابش زمینه‌ی کیهانی. این تابش قبل از اینکه سال 1964 کشف بشه، توی نظریه‌ی بیگ‌بنگ پیش‌بینی شده بود.


audio: jAbGD1TLKIY_0032.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
از این به بعد، کم‌کم اون جاهایی که اتم‌های هیدروژن یه مقدار غلظت بیشتری داشتن، بر اثر جاذبه کنار هم جمع شدن و ابرهای هیدروژنی رو تشکیل دادن. باز این ابرها به هم فشرده شدن و اولین ستاره‌ها و بعد هم اولین کهکشا‌نهای جهان به وجود اومدن. کهکشان‌های اولیه هم دوباره بر اثر جاذبه با هم ترکیب شدن و کهکشان‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر تشکیل شدن که این فرایند همچنان ادامه داره.


audio: jAbGD1TLKIY_0033.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
خب حرف کلی نظریه‌ی بیگ‌بنگ رو شنیدیم، حالا بریم ببینیم مخالفان این نظریه چی میگن. یکی از ایراداتی که به این نظریه وارد می‌کنن اینه که قانون اول ترمودینامیک رو نقض می‌کنه. این قانون حرفش اینه که ماده یا انرژی نمی‌تونه از هیچ به وجود بیاد، یا اینکه نابود بشه و هیچ بشه. طرفدارای بیگ‌بنگ جوابشون اینه که این نظریه کاری به این نداره که جهان از هیچ به وجود اومده یا نه، بلکه فقط روی این موضوع تمرکز داره که چطور


audio: jAbGD1TLKIY_0034.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
از اون شرایط اولیه‌ای که داشته به اینجا رسیده، یعنی در واقع فقط تکامل جهان رو توضیح میده نه خلقتشو. از طرفی هم زمانی که به لحظات اولیه‌ی بعد از انفجار بزرگ برمی‌گردیم قوانین فعلی فیزیک اونجا اعتباری ندارن، چون این قوانین بعد از انفجار بزرگ ایجاد شدن. پس اینکه بگیم بیگ‌بنگ قانون اول ترمودینامیک رو نقض می‌کنه بی‌معنیه


audio: jAbGD1TLKIY_0035.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
چون اون موقع اصلا چنین قانونی وجود نداشته که بخواد نقض بشه. ایراد دیگه‌ای که بهش وارد می‌کنن، اون نقاط مبهمشه. یعنی با اینکه جواب خیلی از سوالا رو میده اما هنوزم ابهاماتی داره که راه‌حلی براشون نداریم. مثلا اینکه چرا باید مقدار ذرات از پادذرات یه کم بیشتر باشه، در نتیجه وقتی همدیگه رو نابود می‌کنن در نهایت یه مقداری از ذرات باقی بمونه و جهان فعلی رو تشکیل بدن.


audio: jAbGD1TLKIY_0036.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
یا مثلا چیزایی مثل ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک که فکر می‌کنیم باید وجود داشته باشن اما هیچ راهی برای شناختشون نداریم. یعنی معلوم نیست که آیا از اول، راه رو اشتباه اومدیم که به اینجا رسیدیم و نمی‌تونیم جوابی برای اینا پیدا کنیم، یا اینکه راه رو درست اومدیم اما زمان بیشتری لازمه تا بتونیم ماهیت ماده و انرژی تاریک رو کشف کنیم. مساله‌ی بعدی اینه که بیگ‌بنگ پیش‌بینی می‌کنه که اون لحظات اولیه‌ی بعد از انفجار،


audio: jAbGD1TLKIY_0037.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
جهان با سرعتی خیلی بیشتر از سرعت نور منبسط شده. در صورتی که نسبیت خاص میگه هیچ چیزی نمی‌تونه سریع‌تر از نور حرکت کنه. جواب طرفدارای بیگ‌بنگ برای این مشکل اینه که وقتی که می‌گیم جهان با سرعتی بالاتر از سرعت نور منبسط شده، یعنی فضا با این سرعت منبسط شده نه اینکه ماده‌ی داخل این فضا با سرعتی بالاتر از سرعت نور حرکت کرده باشه.


audio: jAbGD1TLKIY_0038.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
برای انبساط خود فضا محدودیتی وجود نداره، چون ماده نیست. غیر از اینا چند تا ایراد دیگه هم به نظریه‌ی بیگ‌بنگ وارد می‌کنن که دیگه فرصت نمیشه همه‌شونو توی این ویدیو توضیح بدم. حالا بریم سراغ چند تا از سوالاتی که این نظریه پیش میاره.


audio: jAbGD1TLKIY_0039.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اولین سوال اینه که انبساط جهان تا کی قراره ادامه داشته باشه؟ در مورد اینکه سرنوشت نهایی جهان چی میشه نظرات مختلفی هست. قبلا فکر می‌کردیم هرچی می‌گذره سرعت این انبساط، کمتر و کمتر میشه. اما الان می‌دونیم که اتفاقا برعکس هرچی میگذره سرعتش بیشتر میشه، یعنی جهان داره به صورت شتابدار منبسط میشه.


audio: jAbGD1TLKIY_0040.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
یکی از چیزایی که برای توضیح این انبساط شتابدار ارائه شد، مفهوم انرژی تاریک بود، یعنی این انرژی ناشناخته داره باعث این اتفاق میشه. قبل از فهمیدن این موضوع، نظر بعضی از دانشمندا این بود که این انبساط همینطور ادامه پیدا می‌کنه تا اینکه به حداکثر مقدار خودش می‌رسه، بعد دوباره شروع می‌کنه به جمع شدن تا اینکه در نهایت برمی‌گرده به همون وضعیت اولیه‌اش.


audio: jAbGD1TLKIY_0042.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
حالت دیگه‌ای که می‌تونست اتفاق بیفته این بود که این انبساط همینطور کندتر و کندتر میشه اما هیچوقت متوقف نمیشه. در نهایت تمام گازهای هیدروژن و هلیوم توسط ستاره‌ها سوخته میشن و چیزی باقی نمی‌مونه جز سیاهچاله‌ها و ستاره‌های نوترونی و کوتوله‌های سفید. در نتیجه دمای جهان کم‌کم نزدیک میشه به صفر مطلق


audio: jAbGD1TLKIY_0044.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اینه که جهان دائما دچار انبساط و انقباض میشه، یعنی ممکنه قبل از جهان ما جهان دیگه‌ای وجود داشته که بعد از اینکه تا ماکزیمم خودش منبسط شده دچار انقباض شده، به فشرده‌ترین حالت رسیده بعد دوباره یه بیگ‌بنگ دیگه اتفاق افتاده و یه جهان جدید شروع به انبساط کرده و این قضیه همینجوری پشت سر هم تکرار میشه. اما بعد از اینکه پای انبساط شتابدار وسط اومد، قضیه خیلی پیچیده‌تر شد.


audio: jAbGD1TLKIY_0045.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
طبق قانون هابل، هرچی کهکشان‌ها فاصله‌شون از ما بیشتر باشه، با سرعت بیشتری از ما دور میشن. این باعث میشه که قسمت‌هایی از جهان که خیلی خیلی از ما فاصله دارن، حتی با سرعت بالاتر از سرعت نور از ما دور بشن. نتیجه‌ش این میشه که هرچقدر هم که بگذره، نور این قسمت‌ها زمان کافی نداره تا به ما برسه. یعنی ارتباط ما باهاشون عملا قطعه، هیچ راهی برای شناختنشون نداریم.


audio: jAbGD1TLKIY_0046.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
اون محدوده‌ای از جهان که توی این 13.8 میلیارد سال عمر جهان، نورشون فرصت کافی داشته تا به ما برسه، معروفه به جهان قابل‌مشاهده . می‌تونیم به صورت یه کره در نظر بگیریمش که مرکزش زمینه. قطر جهان قابل مشاهده رو تقریبا 92 میلیارد سال نوری تخمین می‌زنن. اینجا این سوال پیش میاد که چرا اندازه‌ی جهان قابل مشاهده از عمر کل جهان بیشتره؟


audio: jAbGD1TLKIY_0047.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
جواب این سوال هم دوباره برمی‌گرده به همون بحث انبساط جهان با سرعت بالاتر از سرعت نور. یعنی اگه قرار بود سرعت انبساط فضا هم محدود به سرعت نور باشه، الان شعاع کل جهان باید کمتر از 13.8 میلیارد سال نوری می‌بود، در صورتی که خیلی بیشتر از این حرفاست. سوال جالب بعدی که پیش میاد اینه که اگه جهان ما از یه نقطه شروع شده، این نقطه الان کجاست؟


audio: jAbGD1TLKIY_0048.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
یعنی می‌تونیم یه محل مشخصی رو به عنوان محل اتفاق افتادن بیگ‌بنگ مشخص کنیم؟ جواب منفیه. چون این فضایی که ما می‌شناسیم خودش محصول بیگ‌بنگه. اینطور نبوده که بیگ‌بنگ یه انفجاری بوده باشه که داخل یه فضای خالی اتفاق افتاده. اصلا بیرون از بیگ‌بنگ هیچ چیزی نبوده، نه فضا، نه زمان، نه هیچ چیز دیگه. شاید این کلمه‌ی انفجار یه مقداری باعث اشتباه میشه چون در واقع


audio: jAbGD1TLKIY_0049.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
انفجاری به شکلی که روی زمین یا جاهای دیگه می‌بینیم در کار نبوده، این جهان هستی بوده که با یه سرعت وحشتناکی منبسط شده و همچنانم داره به این کار ادامه میده. پس زمانی که جهان هستی مثلا اندازه‌ی یدونه توپ فوتبال بوده تمام اون فضای داخل توپ میشه گفت محل اتفاق افتادن بیگ‌بنگ بوده. الانم همونه فقط ابعادش خیلی بزرگتر شده، یعنی بیگ‌بنگ همه جا اتفاق افتاده،


audio: jAbGD1TLKIY_0051.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
بحث امروز یکی از اون بحث‌هایی بود که هرچی بیشتر بهش فکر می‌کنی سوالاتی که توی ذهنت میاد بیشتر میشه. وقتی که بدونیم دنیا چطوری به وجود اومده، چرا به وجود اومده، چرا به این شکل فعلی رسیده، دنیاهای دیگه‌ای هم وجود دارن یا فقط همین یکیه، وقتی که جواب اینا رو بدونیم خیلی چیزا توی زندگی ما تحت‌تاثیر قرار می‌گیره. شاید بعضی‌ها نظرشون این باشه که وقتی که انقدر کم می‌دونیم،


audio: jAbGD1TLKIY_0052.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
انقدر اطلاعاتمون ناقصه، خب چه کاریه اصلا که اینقدر خودمون رو اذیت کنیم به چیزایی فکر کنیم که قرار نیست ازشون سر در بیاریم. به نظرم یه دلیل این طرز فکر، ترس از ناشناخته‌هاست که توی وجود همه‌مون هست، من شخصا ترجیح میدم تا وقتی که هستم به این چیزا فکر کنم، نظر دانشمندای مختلف رو بخونم، نیازی هم نیست از همه چیز سر در بیارم، اصلا امکانش نیست. کافیه از مسیر لذت ببریم به جای اینکه همه‌ش به فکر رسیدن به مقصد باشیم.


audio: jAbGD1TLKIY_0053.opus
source: youtube
source_id: jAbGD1TLKIY
invalidation: VALID
text:
شما هم لطفا نظر خودتونو توی کامنت‌ها بنویسید، لایک و کامنت شما کمک خیلی بزرگی می‌کنه به من، تا ویدیوی بعدی یادت باشه که بدون هیچ ترسی سوال بپرس.


audio: camcoRGL1DE_0001.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
بحث پادماده یکی از موضوعات خیلی مهم تو فیزیکه که گره خورده به یکی از مهمترین سوالات ما، یعنی چرا این جهان وجود داره. تو این ویدیو، اول یه بررسی می‌کنیم که پادماده دقیقا چی هست و چه جوری به وجود میاد، یه چیز واقعیه یا فقط در حد نظریه‌ست، چه ویژگی‌هایی داره چه کاربردهایی داره، آخرشم میریم سراغ اینکه چرا اینقدر مهمه،


audio: camcoRGL1DE_0002.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
چه جوریه که می‌تونه جواب سوالای بنیادی ما رو بده، و اینکه ارتباطش با بیگ‌بنگ چیه. پس تا آخر این ویدیوی جالب با من باشید.


audio: camcoRGL1DE_0003.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
داستان از اونجا شروع شد که سال 1928 پل دیراک فیزیکدان انگلیسی، تصمیم گرفت یه ارتباطی بین مکانیک کوانتوم و نسبیت خاص پیدا کنه تا بتونه حرکت الکترون‌ها با سرعت‌های نزدیک به سرعت نور رو توصیف کنه. این کار رو با موفقیت انجام داد و تونست معادله‌ای به دست بیاره که باعث شد برنده‌ی نوبل فیزیک 1933 بشه. اما این معادله، یه مساله‌ی دیگه‌ای هم ایجاد کرد.


audio: camcoRGL1DE_0004.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
قبلا گفتم که ماده‌ی معمولی که من و شما و بقیه‌ی چیزا ازش ساخته شده، از اتم‌ها به وجود اومده که هر اتم، خودش از ذرات دیگه‌ای تشکیل شده به نام ذرات زیراتمی، یعنی ذرات داخل اتم. دو تا ذره به نام پروتون و نوترون داریم که کنار همدیگه قرار می‌گیرن و هسته‌ی اتم رو تشکیل میدن، یه ذره‌ی دیگه هم داریم به نام الکترون که اطراف این هسته حضور داره. هرکدوم از این ذرات، یه مقدار مشخصی جرم دارن،


audio: camcoRGL1DE_0005.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
یه مقدار مشخصی هم بار الکتریکی دارن. مثلا الکترون بار الکتریکیش منفیه، پروتون بارش مثبته، نوترون هم که اصلا بار الکتریکی نداره.


audio: camcoRGL1DE_0007.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
برای معادله‌ی دیراک هم، هم الکترون با بار منفی جواب میداد، هم الکترون با بار مثبت. برای همین گفت شاید تو دنیای واقعی هم الکترونی با بار مثبت وجود داشته باشه. نظرش این بود که هر ذره تو دنیای ما احتمالا یه پادذره داره که از هر نظر مشابه همون ذره‌ست، فقط بار الکتریکیش مخالفه.


audio: camcoRGL1DE_0008.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
یعنی مثلا الکترون، یه پادالکترون داره که دقیقا شبیه الکترونه اما بارش به جای منفی، مثبته. بعد همونطور که ذرات معمولی کنار هم جمع میشن و اتم‌های معمولی رو تشکیل میدن، پادذرات هم کنار هم جمع میشن و پاداتم‌ها رو به وجود میارن. پس مفهوم کلی پادماده همینه، یعنی پادماده از اتم‌هایی تشکیل شده که دقیقا شبیه


audio: camcoRGL1DE_0009.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اتم‌های معمولی‌ان، فقط بار الکتریکی ذراتی که این اتم‌ها رو می‌سازن، برعکسه. به این ذرات میگن پادذره، به اتم‌هایی که از این پادذرات به وجود میان میگن پاداتم، به ماده‌ای هم که از این پاداتم‌ها تشکیل میشه میگن پادماده. دیراک حتی از اینم جلوتر رفت و گفت ممکنه بعضی از قسمت‌های دنیای ما به جای ماده‌ی معمولی از پادماده ساخته شده باشه.


audio: camcoRGL1DE_0010.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
مثلا ستاره‌هایی باشن که کاملا از پادماده ساخته شدن، اما ما هیچ راهی برای پیدا کردنشون نداریم چون نوری که منتشر می‌کنن هیچ تفاوتی با نور ستاره‌های معمولی نداره. تا اینجا تمام حدسیات دیراک فقط در حد تئوری بود، یعنی معادلاتش وجود پادماده رو پیش‌بینی می‌کرد، اما هنوز تو دنیای واقعی همچین چیزی پیدا نشده بود.


audio: camcoRGL1DE_0011.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
تا اینکه سال 1932 یه دانشمند آمریکایی به نام کارل اندرسون با آزمایشاتی که انجام داد موفق شد وجود ذره‌ی پادالکترون رو اثبات کنه. اندرسون وقتی که داشت اثر پرتوهای کیهانی روی یه وسیله‌ای به نام اتاقک ابر رو بررسی می‌کرد متوجه این موضوع شد. اتاقک ابر، یه محفظه‌ی بسته‌س که داخلش با بخار آب یا الکل پر میشه، که برای مطالعه‌ی ذرات باردار پر انرژی کاربرد زیادی داره.


audio: camcoRGL1DE_0012.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
پرتوهای کیهانی هم ذراتی هستن که تو فضا از همه طرف حرکت می‌کنن، بیشترشون پروتون هستن، بعضیاشون ذرات آلفا هستن، یعنی دو تا پروتون و دو تا نوترون، بعضیاشونم از ترکیب‌های دیگه‌ای از پروتون‌ها و نوترون‌ها تشکیل شدن. بعد از کلی آزمایش و تحقیق متوجه شد که از برخورد پرتوهای کیهانی با اتم‌های داخل اتاقک ابر، یه الکترون به وجود میاد با یه ذره‌ی مشابه الکترون اما با بار مثبت.


audio: camcoRGL1DE_0013.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اسم این ذره‌ی جدید رو گذاشت پوزیترون که همین کشف باعث شد برنده‌ی نوبل فیزیک 1936 بشه. خب پس پیش‌بینی دیراک در مورد پادالکترون درست بود، برای همین دانشمندا رفتن سراغ پادذره‌ی بعدی، یعنی پادپروتون. سال 1955 چند تا دانشمند از دانشگاه کالیفرنیا تونستن این ذره‌ی جدید، یعنی پادپروتون رو کشف کنن و برنده‌ی نوبل فیزیک 1959 بشن.


audio: camcoRGL1DE_0014.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
این کارو با استفاده از بواترون انجام دادن که یه شتابدهنده‌ی ذرات بود که سال 1954 تو آمریکا ساخته شد. پادپروتون هم دقیقا شبیه پروتون بود، اما بار الکتریکیش به‌جای مثبت، منفی بود. سال 1956 هم چند تا دانشمند دیگه باز با استفاده از همون شتابدهنده‌ی بواترون، تونستن پادنوترون رو کشف کنن.


audio: camcoRGL1DE_0016.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
پس پادذره‌ش بارش مثبته، پروتون بارش مثبته، پس پادذره‌ش بارش منفیه، اما تکلیف نوترون که هیچ باری نداره چی میشه؟ خب قبلا گفتم که پروتون‌ها و نوترون‌ها خودشون از ذرات دیگه‌ای به نام کوارک تشکیل شدن.کوارک‌ها بار الکتریکی دارن. بعضیاشون که معروفن به کوارک بالا بارشون مثبت دو‌سوم هست، بعضیای دیگه‌شون که معروفن به کوارک پایین بارشون منفی یک‌سومه.


audio: camcoRGL1DE_0017.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
پروتون از دو تا کوارک بالا و یه کوارک پایین تشکیل شده، یعنی دو تا مثبت دوسوم با یه دونه منفی یک‌سوم که مجموعشون میشه یک. برای همین پروتون بار الکتریکی مثبت یک داره. اما نوترون از دو تا کوارک پایین تشکیل شده با یه دونه کوارک بالا، که مجموع بارشون میشه صفر. برای همینه که نوترون بار الکتریکی نداره.


audio: camcoRGL1DE_0018.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
از اون طرف هم هر کوارک، خودش یه پادکوارک داره که دقیقا شبیه کوارکه اما بار الکتریکیش برعکسه. پادپروتون و پادنوترون، از این پادکوارک‌ها تشکیل شدن. همین باعث میشه که بار الکتریکی پادپروتون منفی یک باشه، اما بار الکتریکی پادنوترون باز هم شبیه نوترون صفر باشه. پس تا اینجا مشخص شد که هر سه تا ذره‌ی سازنده‌ی اتم،


audio: camcoRGL1DE_0019.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
یعنی الکترون و پروتون و نوترون، پادذره دارن. حالا این سوال پیش اومد که اگه اتم‌های معمولی از این سه تا ذره تشکیل شدن، آیا ممکنه پاداتم‌هایی هم وجود داشته باشن که از این پادذره‌ها ساخته شده باشن؟ جوابش سال 1965 تو آزمایشگاه‌های سرن به دست اومد. دانشمندا تونستن با ترکیب یه پادپروتون و یه پادنوترون، یه هسته‌ی پاداتم بسازن.


audio: camcoRGL1DE_0020.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اما سی سال دیگه طول کشید تا موفق شدن خود پاداتم رو بسازن، یعنی با برخورد بین پادپروتون‌ها با اتم‌های زنون، تونستن نه تا پاداتم هیدروژن یا پادهیدروژن بسازن که فقط حدود چهل‌میلیاردم ثانیه دوام آوردن، که جلوتر توضیح میدم چرا طول عمر این پادماده اینقدر ناچیز بوده. خب الان دقیقا متوجه شدیم که ماهیت پادماده چی هست و چه جوری کشفش کردیم.


audio: camcoRGL1DE_0022.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اولین نکته‌ای که باید بدونیم اینه که ماده و پادماده از نظر ظاهری هیچ تفاوتی با هم ندارن. یعنی مثلا یه تیکه سنگ که از جنس ماده باشه از نظر ظاهری هیچ فرقی نداره با یه سنگی که از جنس پادماده باشه. تنها فرقشون داخل اتم‌هاشونه، یعنی ذرات سازنده‌ی اتم‌هاشون، بار الکتریکی مخالف دارن.


audio: camcoRGL1DE_0023.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
همونطور که تو اتم‌های معمولی، الکترون با بار منفی جذب هسته با بار مثبت میشه، تو پادماده هم الکترون با بار مثبت جذب هسته با بار منفی میشه. پس پاداتم‌ها هم می‌تونن به همدیگه وصل بشن و پادمولکول‌ها رو تشکیل بدن. پادماده هم به صورت طبیعی تولید میشه هم به صورت مصنوعی. مثلا پادالکترون تو یکی از واکنش‌های پرتوزایی به نام واپاشی بتا مثبت آزاد میشه،


audio: camcoRGL1DE_0024.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: INVALID_CHARS
text:
که این واکنش به طور طبیعی تو اتم‌های رادیواکتیوی مثل پتاسیم-40 اتفاق میفته. جالب اینجاست که اتم‌های پتاسیم-40 تو بدن ما هم وجود دارن،


audio: camcoRGL1DE_0025.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
که این یعنی تو بدن ما هم به طور طبیعی پادالکترون یا پوزیترون که یکی از ذرات پادماده هست تولید میشه. پادالکترون، از برخورد پرتوهای گاما با اتم‌های دیگه هم به وجود میاد. یکی دیگه از منابع طبیعی پادذرات، پرتوهای کیهانیه. کلا وقتی ذرات زیراتمی با انرژی بالا به همدیگه برخورد می‌کنن پادذرات می‌تونن به وجود بیان. مثلا اگه الکترون‌ها رو با سرعت خیلی بالا بکوبیم به اتم‌های


audio: camcoRGL1DE_0026.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
سنگین‌تر، باعث ایجاد یه تعدادی الکترون دیگه و پادالکترون و فوتون میشه. کاری که تو شتابدهنده‌ها هم انجام میشه همینه، مثلا تو سرن، با برخوردهای شدیدی که بین ذرات انجام میدن، پادذرات رو تولید می‌کنن.


audio: camcoRGL1DE_0027.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اما مهمترین نکته در مورد پادماده رو هنوز نگفتم. اونم اینه که ماده و پادماده وقتی به هم برخورد می‌کنن همدیگه رو نابود می‌کنن. این نابودی باعث میشه تبدیل به انرژی بشن،


audio: camcoRGL1DE_0029.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
مثلا پادالکترون و الکترون وقتی که به هم می‌رسن، تو یه چشم به هم زدن نابود میشن و انرژی آزاد میشه. برای همینه که پادذراتی که تو سرن یا آزمایشگاه‌های دیگه تولید میشن، تو چند میلیاردم ثانیه نابود میشن چون با اتم‌های ماده‌ی معمولی که همه‌جا هستن برخورد می‌کنن. ولی خب چون هنوز تعداد پاداتم‌هایی که تولید میشن خیلی خیلی کمه، انرژی‌ای که از این نابودی ایجاد میشه هم خیلی ناچیزه، هیچ خطری نداره.


audio: camcoRGL1DE_0030.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اما اگه پادذرات به این سرعت نابود میشن پس چطور می‌تونیم بررسیشون کنیم؟ چون تو هیچ ظرفی نمیشه قرارشون داد، هر ظرفی با هر جنسی که استفاده کنیم در نهایت از جنس ماده‌ی معمولیه، باعث نابودی پادماده میشه. حتی اتم‌های هوا هم نباید بهشون نزدیک بشن. راه‌حلی که برای این مشکل پیدا کردن اینه که ذرات پادماده رو داخل یه محیط خلا قرار میدن و با میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی


audio: camcoRGL1DE_0031.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
مهارشون می‌کنن که با ماده‌ی معمولی برخورد نکنن. تا الان طولانی‌ترین زمانی که دانشمندای سرن تونستن پادماده رو نگه دارن، حدود 17 دقیقه بوده که اولین بار سال 2011 انجام شده. هرچند خیلی زمان کمیه ولی بازم فرصت خوبی بهشون داده تا ویژگی‌های پادماده رو بررسی کنن. در کل ساختن و نگهداری پادماده انرژی خیلی خیلی زیادی لازم داره.


audio: camcoRGL1DE_0032.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
تمام پادماده‌ای که تو سرن از زمان شروع به کارش تا الان تولید شده کمتر از ده نانوگرمه. این مقدار پادماده، اگه با ماده‌ی معمولی برخورد کنه، انرژی‌ای که آزاد می‌کنه اونقدر کمه که فقط می‌تونه یه لامپ معمولی رو سه چهار ساعت روشن نگه داره. در صورتی که برای تولیدش انرژی خیلی خیلی بیشتری صرف شده. الان پادماده با اختلاف زیاد، گرون‌ترین چیزیه که میشه تولید کرد، طوری که ناسا


audio: camcoRGL1DE_0033.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اعلام کرده 62 تریلیون دلار برای هر یه گرم پادماده، که رقم وحشتناکیه. یه ایده‌ی علمی‌تخیلی که تو فیلما هم زیاد دیده میشه اینه که از ترکیب ماده و پادماده که باعث میشه نابود بشن و انرژی آزاد بشه، به عنوان سوخت فضاپیماها استفاده می‌کنن. اما با این هزینه‌های فوق سنگینی که الان برای تولید پادماده وجود داره، این ایده هنوز خیلی تا واقعیت فاصله داره.


audio: camcoRGL1DE_0034.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
حتی اگه هزینه‌شم بی‌خیال بشیم، از نظر زمانی هم به صرفه نیست. یا باید روش‌هایی برای تولید پادماده پیدا کنیم که ارزون‌تر و سریع‌تر باشن، یا اینکه مثلا به یه منبع طبیعی از پادماده تو جهان دست پیدا کنیم، که مشخص نیست اصلا چنین منابعی وجود داره یا نه. حالا این سوال پیش میاد که اگه تولید این مقدار ناچیز پادماده اینقدر


audio: camcoRGL1DE_0035.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
هزینه و زمان می‌بره، چرا اصلا دانشمندا اینقدر درگیرش شدن؟ جوابش خیلی جالبه، چون شناختن پادماده به احتمال زیاد می‌تونه اسرار به وجود اومدن دنیای ما رو برملا کنه. به خاطر اینه که یه مرکزی به عظمت سرن این همه رو این موضوع تمرکز کرده. اما دلیل اینکه پادماده می‌تونه کلید حل این معما باشه چیه؟


audio: camcoRGL1DE_0036.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
فیزیکدانا معتقدن تو لحظات اولیه‌ی بیگ‌بنگ، یعنی خیلی کمتر از یک ثانیه، ماده و پادماده به اندازه‌ی یکسانی ایجاد شده، یعنی تعداد ذرات ماده دقیقا با تعداد ذرات پادماده برابر بوده. پس همه‌شون باید همدیگه رو نابود می‌کردن و تبدیل به انرژی میشدن. یعنی الان دنیای ما باید فقط یه دریایی از انرژی می‌بود، در صورتی که الان مقدار زیادی


audio: camcoRGL1DE_0037.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
ماده تو دنیا وجود داره، تقریبا تمام چیزی که داریم می‌بینیم ماده‌ست. پس یه چیز مرموزی باید این تعادل رو به هم زده باشه. البته این نابودی همچنان خیلی وسیع بوده، طوری که تخمین میزنن از بین هر یک میلیارد ذره و پادذره، همه‌شون همدیگه رو نابود کردن اما فقط یه ذره‌ی ماده باقی مونده. یعنی یه عدم تقارن ریزی بین ذرات و پادذرات ایجاد شده که باعث شده


audio: camcoRGL1DE_0038.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
یک‌میلیاردم ذرات ماده باقی بمونن و دنیای فعلی رو بسازن. این عدم تقارن بین ماده و پادماده، که معروفه به عدم تقارن باریونی یکی از بزرگترین مسایل حل‌نشده‌ی فیزیکه، یعنی الان خیلی از فیزیکدانا دنبال پیدا کردن جواب این معما هستن که چی باعث شده که الان مقدار ماده اینقدر بیشتر از پادماده باشه. اون پادماده‌ی گم‌شده دقیقا چه بلایی سرش اومده، کجا رفته.


audio: camcoRGL1DE_0039.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
اگه قرار بود هر ذره‌ی ماده با یه ذره‌ی پادماده نابود بشه، الان هیچ اتمی نباید وجود میداشت پس خبری هم از دنیای فعلی ما نبود، خبری از ما هم نبود. چه عاملی این تقارن بین ماده و پادماده رو به هم زده که در نهایت باعث به وجود اومدن این دنیا شده. اگه یه زمانی بتونیم جواب این سوال رو پیدا کنیم، دیدمون نسبت به دنیا به شدت عوض میشه، یعنی اون موقع‌ست که مشخص میشه


audio: camcoRGL1DE_0041.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
تا الان هم چندین پیشنهاد مختلف داده شده. مثلا یکی از پیشنهادا اینه که پادماده‌ی گم‌شده، در واقع تو قسمت‌هایی از جهان قرار گرفته که هیچ برخوردی با ماده‌ی معمولی نداره. یعنی نابود نشده، هنوزم هست اما یه جاهای دیگه‌ای قرار گرفته. حتی بعضیا میگن این پادماده یه جور دنیای موازی با دنیای ما ایجاد کرده که کاملا از جنس پادماده‌ست، با کهکشان‌ها و ستاره‌ها و سیاراتی از جنس


audio: camcoRGL1DE_0042.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
پادماده، یا شایدم موجودات زنده‌ای از جنس پادماده. یه پیشنهاد دیگه‌ای که دادن اینه که جاذبه یا گرانش، در مورد پادماده برعکس ماده‌ی معمولی عمل می‌کنه. اما نظر بیشتر فیزیکدانا اینه که اثر جاذبه رو پادماده هم دقیقا شبیه ماده‌ی معمولیه، چون فرقشون فقط بار الکتریکی ذرات سازندشونه، یعنی از نظر جرم، ذراتشون هیچ فرقی با هم دیگه ندارن،


audio: camcoRGL1DE_0043.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
برای همین به صورت یکسانی تحت‌تاثیر جاذبه قرار می‌گیرن. یا کلی نظرات دیگه که بعضیاشون یه مقدار رنگ و بوی علمی دارن، بعضیاشون یه مقدار تخیلی‌ترن.


audio: camcoRGL1DE_0044.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
پس خلاصه‌ی این ویدیو این شد که پادماده یه چیز کاملا واقعیه که همینجا اطراف ما هم می‌تونه وجود داشته باشه، اما تو حالت طبیعی، به محض اینکه به وجود میاد، با ماده‌ی معمولی همدیگه رو نابود می‌کنن و تبدیل به انرژی میشن. ولی ما با تجهیزات پیشرفته‌ای که ساختیم تونستیم یه مقدار خیلی کمیش رو به صورت مصنوعی تولید کنیم و آزمایش کنیم. هنوز شناختمون ازش خیلی ناچیزه، اما هرچقدر بیشتر


audio: camcoRGL1DE_0045.opus
source: youtube
source_id: camcoRGL1DE
invalidation: VALID
text:
بشناسیمش، به جواب سوالای بنیادیمون نزدیک‌تر میشیم. کاش اون روزی که جواب معمای بزرگ عدم تقارن باریونی پیدا میشه هممون باشیم و از شنیدنش حسابی تعجب کنیم.


audio: FUzL0SNou9c_0001.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
تلسکوپ فضایی اقلیدس یا یوکلید بعد از حدود ده پونزده سال تلاش پرتاب شد. این تلسکوپ قراره دقیق‌ترین و بزرگ‌ترین نقشه رو از ساختار یه تعداد زیادی از کهکشان‌ها ایجاد کنه. از این اطلاعات استفاده میشه برای درک دو تا از اصلی‌ترین


audio: FUzL0SNou9c_0003.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
95 درصد جهان ما از همین دو تا تشکیل شده که تقریبا هیچ چیزی در موردشون نمی‌دونیم. بدون اتلاف وقت بریم این پروژه‌ی جالب رو بررسی کنیم ببینیم چطور ساخته شده و چه کارهایی می‌خواد انجام بده. این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا.


audio: FUzL0SNou9c_0004.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست. پروژه‌ی اقلیدس، در واقع از ترکیب دو تا از پروژه‌های قبل از خودش ایجاد شد، یعنی کاوشگر دون و کاوشگر اسپیس. سال 2012 این پروژه‌ی بین‌المللی به تصویب رسید و شروع به کار کرد. کشورهای مختلف از قاره‌های اروپا و آمریکا، با بیشتر از دو هزار نفر


audio: FUzL0SNou9c_0005.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
دانشمند از سیصد تا موسسه‌ی مختلف، توی این برنامه شرکت کردن. طول این تلسکوپ حدود چهار متر و نیمه، قطرش هم حدود سه متر، با دو تن وزن. روز اول جولای 2023 با استفاده از یه موشک فالکون 9 ساخت شرکت اسپیس‌اکس، از فلوریدا پرتاب شد. حدود یک ماه تو راهه تا برسه به نقطه‌ی لاگرانژی دوم، تو فاصله‌ی یک و نیم میلیون کیلومتری زمین.


audio: FUzL0SNou9c_0006.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
نقاط لاگرانژی همونطور که قبلا گفتم، مناطقی اطراف زمین و خورشیدن که وقتی یه جسمی توی این نقاط قرار می‌گیره، مجموع دو تا نیروی گرانشی که از طرف زمین و خورشید بهش وارد میشه، برابره با اون نیروی مرکزگرایی که برای چرخش این جسم دور خورشید لازمه. در نتیجه همینطور که زمین می‌چرخه، این مناطق هم همراهش می‌چرخن. ماهواره یا تلسکوپی که توی یکی از این پنج تا نقطه قرار می‌گیره،


audio: FUzL0SNou9c_0008.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
اما نقطه‌ی لاگرانژی دوم، همونجاییه که قبلا جیمز وب قرار گرفته. تلسکوپ جیمز وب، توی این نقطه، ثابت نیست، دورش می‌چرخه. اگه این کار رو نمی‌کرد، همیشه توی سایه‌ی زمین باقی می‌موند. انرژی خورشیدی به پنل‌هاش نمی‌رسید و بعد از یه مدت کوتاه از کار میفتاد. اقلیدس هم دقیقا قراره یه همچین حرکتی داشته باشه، اما نگران برخورد این دو تا تلسکوپ نباشید، چون مدار چرخششون کاملا جداست.


audio: FUzL0SNou9c_0010.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
اقلیدس هم مثل جیمز وب یه سپر محافظ داره که جلوی برخورد پرتوهای پرانرژی خورشید به تجهیزاتش رو می‌گیره. اون طرف این سپر هم پنل خورشیدیش نصب شده تا بتونه انرژی بگیره. برای تنظیم مسیرش هم از سوخت هیدرازین استفاده می‌کنه. دهنه‌ی تلسکوپ به سمت خارج از کهکشان راه شیری قرار می‌گیره تا تراکم ستاره‌های کهکشان ما جلوی دیدش رو نگیره.


audio: FUzL0SNou9c_0011.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
بعد از اینکه توی مدارش قرار گرفت، سه چهار ماه زمان لازم داره برای اینکه ابزارهاشو تنظیم کنه. اصلی‌ترین چیزی که دنبالشه، پیدا کردن اطلاعاتی از ماده‌ی تاریک و انرژی تاریکه، که یه کم جلوتر توضیحش میدم.


audio: FUzL0SNou9c_0012.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
این تلسکوپ، هم از آینه استفاده می‌کنه هم عدسی. نوری که واردش میشه رو با دو تا ابزار اصلی بررسی می‌کنه. یکی تصویربردار مریی یا وی.آی.اس، یکی هم طیف‌سنج فروسرخ نزدیک و فوتومتر یا ان.آی.اس.پی. اولی، یعنی وی.آی.اس، یه دوربین دیجیتال خیلی قویه با کیفیتی حدود ششصد مگاپیکسل، که برای تصویربرداری توی محدوده‌ی نور مریی استفاده میشه.


audio: FUzL0SNou9c_0013.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
کاربردش عکس‌برداری با وضوح بالا از کهکشان‌هاست تا بتونیم لنزهای گرانشی ضعیف رو بهتر و دقیق‌تر تشخیص بدیم.


audio: FUzL0SNou9c_0014.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
ابزار دوم، یعنی ان.آی.اس.پی، با بررسی پرتوهای فروسرخ و اثر ردشیفت فاصله‌ی ما از این کهکشان‌ها رو حساب می‌کنه. یه طیف‌سنج هم داره که کاربردش برای تعیین مکان دقیق کهکشان‌ها و ساختار شیمیاییشونه.


audio: FUzL0SNou9c_0015.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
اما اقلیدس، این اطلاعات رو به صورت خام به زمین نمی‌فرسته چون حجم خیلی بالایی دارن. یه سری پردازش‌های اولیه روی این داده‌ها انجام میده تا تبدیل بشن به فایل‌های تصویری، بعدش از طریق امواج رادیویی ارسال می‌کنه به سمت زمین. جوری طراحی شده که پشت سرهم عکس بگیره و ارسال کنه. این باعث میشه یه حجم عظیمی از اطلاعات از کهکشان‌های قدیمی


audio: FUzL0SNou9c_0018.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
قبل از هر چیز باید بدونیم ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک چی هستن. خیلی وقت پیش در موردش توضیح دادم، ولی برای دوستانی که ندیدن، اینجا هم یه خلاصه‌ی کوچیک میگم. با وجود این فاصله‌های زیاد، دو تا راه کلی داریم که باهاشون می‌تونیم جرم یه کهکشان رو به طور تقریبی پیدا کنیم. روش اول، استفاده از نور اون کهکشانه. با تجزیه و تحلیل این نور می‌تونیم جرم کهکشان رو حدس بزنیم.


audio: FUzL0SNou9c_0019.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
روش دوم، استفاده از تاثیرات گرانشی اون کهکشان روی اجرام دیگه‌ست، که به این تاثیرات میگن لنز گرانشی. جرم هر کهکشان باعث میشه توی بافت فضازمان خمیدگی ایجاد کنه. بنابراین نور کهکشان‌های پشت سرش، وقتی که از داخل این خمیدگی‌ها رد میشه تغییر می‌کنه. هرچقدر این تغییرات بیشتر باشه، نشون میده که جرم این


audio: FUzL0SNou9c_0021.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
پس برای تخمین جرم، یه روش استفاده از نور کهکشانه، یه روش دیگه هم استفاده از تاثیرات گرانشیش. اما مشکل اینجاست که مقدار جرمی که از این دو تا روش به دست میاریم، خیلی وقتا با هم جور درنمیاد. مثلا وقتی که روش لنز گرانشی رو به کار می‌بریم، جرم کهکشان بیشتر میشه نسبت به وقتی که از نورش استفاده می‌کنیم. این اتفاق، اگه بخواهیم خیلی ساده بیانش کنیم، به این معنیه


audio: FUzL0SNou9c_0022.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
که ماده‌ای داخل کهکشان‌ها وجود داره که جرم داره، اما هیچ پرتویی از خودش منتشر نمی‌کنه. نه نور مریی، نه پرتوی ایکس، نه فروسرخ، نه هیچ چیز دیگه. برای همین معروف شده به ماده‌ی تاریک.


audio: FUzL0SNou9c_0023.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
البته شواهد دیگه‌ای هم براش هست، مثلا به نظر میاد چیزی که جلوی فروپاشی کهکشان‌ها رو می‌گیره، همین ماده‌ی تاریکه. چون اگه فقط ماده‌ی معمولی رو در نظر بگیریم، مقدار گرانشش اونقدر زیاد نیست که بتونه ستاره‌هایی با این سرعت چرخش بالا رو داخل کهکشان نگه داره. بنابراین باید یه نیروی گرانش اضافه‌تر وجود داشته باشه که از طرف ماده‌ای ایجاد میشه که هیچ نوری منتشر نمی‌کنه.


audio: FUzL0SNou9c_0025.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
اما انرژی تاریک از کجا سروکله‌ش پیدا شد؟ خب ما وقتی که کهکشان‌های مختلف رو بررسی کردیم، متوجه شدیم که دارن با سرعت زیادی از ما دور میشن. چون بعد از اون انفجار بزرگ که دنیای ما رو ایجاد کرد، این دنیا در حال انبساطه. اولش فکر می‌کردیم این انبساط باید دائما آهسته‌تر بشه، چون نیروی گرانشی که بین ذرات سازنده‌ی این دنیا هست، سعی می‌کنه جلوی بزرگ شدنش رو بگیره.


audio: FUzL0SNou9c_0026.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
اما اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر نشون داد که نه‌تنها سرعت این انبساط پایین نمیاد، بلکه هرچی می‌گذره بیشتر و بیشتر میشه. برای توضیح این رفتار عجیب، دانشمندا گفتن احتمالا یه انرژی ناشناخته تو جهان ما وجود داره که با نیروی گرانش مقابله می‌کنه. باعث میشه انبساط جهان ما شتابدار باشه. اسمشو گذاشتن انرژی تاریک.


audio: FUzL0SNou9c_0027.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
تا الان ما بر اساس رفتاری که از کهکشان‌ها دیدیم، تونستیم حدس بزنیم که مقدار ماده و انرژی تاریک تقریبا چقدره. اقلیدس هم می‌خواد از همین موضوع استفاده کنه، یعنی کهکشان‌ها. چون اصلا هیچ راه دیگه‌ای نداریم. ما می‌خواهیم بخش کاملا تاریک جهان هستی رو کشف کنیم، هیچ پرتویی وجود نداره، فقط ماییم و گرانش.


audio: FUzL0SNou9c_0028.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
مدت ماموریت این تلسکوپ شیش سال پیش‌بینی شده، اما تا هر زمانی که بتونه کار کنه ادامه داره. تو این مدت، یه منطقه‌ی بزرگی از فضا رو بررسی می‌کنه برای رصد میلیاردها کهکشان که تا ده میلیارد سال نوری از ما فاصله دارن. با انجام این کار، بزرگ‌ترین و دقیق‌ترین نقشه‌ی کیهانی به دست میاد. نقشه‌ی عجیبی که گفته میشه میلیاردها کهکشان رو با کیفیت تصاویر تلسکوپ هابل نمایش میده.


audio: FUzL0SNou9c_0030.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
از این داده‌ها می‌تونیم در مورد نحوه‌ی تکامل جهان هستی توی ده میلیارد سال گذشته اطلاعات خوبی به دست بیاریم. اینکه جهان ما چه جوری منبسط شده، سرعت و شتاب این انبساط چطور تغییر کرده، این خوشه‌ها و شبکه‌های کهکشانی چطور ایجاد شدن، درک ما از گرانش به اندازه‌ی کافی درست هست یا نه، و اینکه مهمتر از همه، ماهیت ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک دقیقا چیه.


audio: FUzL0SNou9c_0031.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
برای پیدا کردن شواهدی از ماده‌ی تاریک، باید بتونیم لنزهای گرانشی ضعیفی که توسط این ماده ایجاد میشه رو پیدا کنیم. چون همونطور که گفتم، ماده‌ی تاریک، گرانش داره، پس توی فضازمان خمیدگی ایجاد می‌کنه و باعث میشه نور کهکشان‌های پشت سرش تغییر کنه. تصاویر دقیق دوربین وی.آی.اس تلسکوپ اقلیدس تو این زمینه خیلی کمک می‌کنه.


audio: FUzL0SNou9c_0032.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
با آشکارساز پرتوهای فروسرخ و طیف‌سنجش هم می‌تونیم شکل و مقیاس کهکشان‌ها توی فاصله‌های مختلف رو اندازه‌گیری کنیم، رابطه‌ی بین فاصله‌ی کهکشان با ردشیفت یا انتقال‌به‌سرخش رو بررسی کنیم، تا اینکه بفهمیم انبساط جهان چطور پیش میره و شتابش دقیقا چقدره. اینجوری درک ما از انرژی تاریک هم بیشتر میشه.


audio: FUzL0SNou9c_0033.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
غیر از اینا، داده‌های این تلسکوپ کمک می‌کنه بفهمیم نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین، توی مقیاس‌های خیلی بزرگ کیهانی هم همونطور که ما انتظار داریم عمل می‌کنه یا نه. این هم نکته‌ی خیلی مهمیه. چون زمانی که نیوتون قوانین گرانش خودشو کشف کرد، فکر می‌کردیم تو تمام قسمت‌های جهان، با هر شرایطی این قانون‌ها جواب میدن. اما اینشتین با نظریه‌ی نسبیتش همه چیز رو عوض کرد.


audio: FUzL0SNou9c_0034.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
قوانین نیوتون هنوزم معتبره، اما فقط برای یه محدوده‌ی کوچیک، نه همه‌جا. باید ببینیم در آینده همین بلا سر نظریه‌ی نسبیت هم میاد یا نه.


audio: FUzL0SNou9c_0035.opus
source: youtube
source_id: FUzL0SNou9c
invalidation: VALID
text:
کل هزینه‌ی این تلسکوپ، یه چیزی حدود یک و نیم میلیارد دلار بوده. اینو مقایسه کنید با هزاران برابر این مبلغ که صرف این همه جنگ و کشتار میشه. با این پول‌ها میشد برای تمام بیماری‌ها درمان مناسب پیدا کرد. فقر و اعتیاد میشد از بیخ ریشه‌کن بشه. همین سیاره‌ی قشنگ می‌تونست خود بهشت باشه. ولی انگار هنوز راه زیادی مونده تا رسیدن به اون نقطه. اول از همه باید از شر ویروس‌های ذهنی خلاص بشیم.


audio: SuKlRGzH-sc_0001.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اصل عدم قطعیت هایزنبرگ، یکی از مهم‌ترین پایه‌های دنیای کوانتومه حرفش اینه که وقتی مکان دقیق یه ذره‌ی کوانتومی رو پیدا می‌کنیم سرعتش یا در واقع تکانه‌ش برای ما نامفهوم میشه اصلا نمی‌تونیم بفهمیم حرکت می‌کنه یا نه و برعکس، زمانی که می‌خواهیم سرعت دقیقش رو پیدا کنیم مکانش گم میشه، دیگه نمی‌دونیم این ذره کجاست اولش یه مقدار گیج‌کننده به نظر میاد


audio: SuKlRGzH-sc_0002.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اما طرز کارش از اون چیزی که فکر می‌کنید خیلی جالب‌تره ویدیوهای زیادی هست که سعی کردن دلیل این اتفاق عجیب رو نشون بدن ولی معمولا توضیحاتشون پیچیده‌ست برای همین امروز می‌خواهیم یه نگاه عمیق‌تر به این موضوع داشته باشیم تا به شکل ساده ببینیم دقیقا چطور کار می‌کنه با دیدن این ویدیو، اصل عدم قطعیت هایزنبرگ و دلیل وجودش رو یه بار برای همیشه به طور کامل متوجه میشیم اسپانسر این برنامه شرکت فیوتک از جنوب کالیفرنیاست


audio: SuKlRGzH-sc_0003.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
یه شرکت پیشرو در تولید سنسورهای دقیق و قابل‌اطمینان سنسورهای فیوتک همه‌جا هستن اندام‌های مصنوعی، ابزار پزشکی، ساعت‌های هوشمند ربات‌ها، کاوشگرهای فضایی، و خیلی موارد دیگه برای اطلاعات بیشتر به سایت یا لینکدین این شرکت مراجعه کنید که آدرسشون زیر همین ویدیو هست سال 1927 ورنر هایزنبرگ فیزیکدان بزرگ آلمانی، یه مقاله‌ی انقلابی منتشر کرد داخل این مقاله ادعا کرد که ما هیچ‌وقت نمی‌تونیم


audio: SuKlRGzH-sc_0005.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اگه مکان دقیقش رو به‌دست بیاریم، دیگه در مورد تکانه‌ش چیز زیادی نمی‌دونیم اگر هم تکانه رو دقیقا پیدا کنیم، اون‌وقت مکانش رو از دست میدیم یعنی قطعی شدن مکان ذره، به‌معنای عدم قطعیت در مورد تکانه‌ست، و برعکس برای همین این ایده معروف شد به اصل عدم قطعیت


audio: SuKlRGzH-sc_0006.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
تکانه هم که احتمالا خودتون می‌دونید چیه وقتی سرعت یه جسمی رو در جرمش ضرب می‌کنیم، تکانه یا مومنتوم به دست میاد یعنی در واقع همون سرعته، ولی مقدار جرم جسم هم داخل خودش داره


audio: SuKlRGzH-sc_0007.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
برای درک بهتر اصل عدم قطعیت، یه مثال می‌زنم از توپی که در حال حرکته عکس می‌گیرم و به شما نشون میدم شما از روی این عکس می‌تونی مکان دقیق توپ رو تشخیص بدی ولی نمی‌دونی به کدوم طرف داشته حرکت می‌کرده، یا چه سرعتی داشته یعنی در واقع مکانش رو می‌دونی تکانه‌ش رو نمی‌دونی


audio: SuKlRGzH-sc_0008.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حالا یه مقدار مدت نوردهی دوربینم رو افزایش میدم و یه عکس دیگه می‌گیرم الان شما می‌تونی جهت حرکت توپ رو تشخیص بدی و سرعتش رو حدس بزنی یعنی تکانه‌ی توپ رو داری ولی در عوضش مکان رو از دست دادی نمی‌دونی موقع عکس گرفتن دقیقا کجا بوده اصل عدم قطعیت هایزنبرگ هم حرفش تقریبا همینه کافیه به‌جای توپ، یه ذره‌ی کوانتومی قرار بدیم مثل الکترون، پروتون، فوتون، یا چیزای دیگه


audio: SuKlRGzH-sc_0009.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
این مثال، ذهن ما رو در مورد اصل عدم‌قطعیت روشن‌تر کرد، ولی یه مشکل اساسی داره اگه به‌جای دوربین عکاسی از یه دوربین فیلم‌برداری استفاده کنم می‌تونم با در نظر گرفتن مقدار جابجایی توپ بین دو تا فریم پشت سر هم از فیلم علاوه بر مکانش، جهت و سرعت حرکتش هم بفهمم حالا هرچقدر دوربینم پیشرفته‌تر باشه و


audio: SuKlRGzH-sc_0010.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
تعداد فریم‌های بیشتری رو توی هر ثانیه ضبط بکنه، اندازه‌گیریم دقیق‌تر میشه پس با استفاده از یه ابزار پیشرفته‌تر دیگه عدم‌قطعیتی در مورد مکان یا تکانه‌ی توپ وجود نداره می‌تونم مقدار دقیق هردوشون رو همزمان بدونم


audio: SuKlRGzH-sc_0011.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حالا سوال مهمی که پیش میاد اینه که آیا برای ذرات کوانتومی هم اگه از یه ابزار خیلی بهتر استفاده کنیم، اصل عدم قطعیت از بین میره یعنی مشکل از روش اندازه‌گیری و دستگاه‌های ماست که نمی‌تونن مکان و تکانه‌ی یه الکترون رو با دقت بالایی اندازه‌گیری کنن


audio: SuKlRGzH-sc_0012.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
هایزنبرگ اوایل کارش اینطور فکر می‌کرد معتقد بود عدم قطعیت به‌خاطر اندازه‌گیری‌های ما اتفاق میفته وقتی ما می‌خواهیم مکان دقیق یه الکترون رو پیدا کنیم مجبوریم فوتونی با طول‌موج کوتاه بهش بتابونیم این فوتون، تکانه‌ی الکترون رو تغییر میده اطلاعات مربوط به اون تکانه‌ی اولیه، مبهم میشه حالا هرچقدر ما بخواهیم مکان الکترون رو دقیق‌تر بدونیم


audio: SuKlRGzH-sc_0013.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
باید از نوری با طول‌موج کوتاه‌تر استفاده کنیم که در نتیجه فوتونش انرژی بیشتری داره و تکانه‌ی الکترون رو بیشتر تغییر میده


audio: SuKlRGzH-sc_0014.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
برای همین این تصور وجود داشت که محدودیتی که برای اندازه‌گیری همزمان مکان و تکانه داریم مربوط میشه به روش و ابزار اندازه‌گیری ما ولی خب بعدا خود هایزنبرگ و بقیه‌ی دانشمندها با درک بهتری که از تابع موج پیدا کردن، به این نتیجه رسیدن که این دیدگاه اشتباهه اصل عدم قطعیت هیچ ربطی به اندازه‌گیری‌های ما نداره یه ویژگی کاملا ذاتی از ذرات کوانتومیه


audio: SuKlRGzH-sc_0015.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
توی سه تا گام، دلیل این موضوع رو به شکل ساده توضیح میدم گام اول اینه که دوگانگی ذرات کوانتومی رو یه مقدار بهتر درک کنیم می‌دونیم که آزمایش دوشکاف یانگ نشون داد نور باید یه موج باشه چون پرتوهایی که از دو تا شکاف عبور می‌کنن روی صفحه‌ی مقابلشون طرح تداخلی تشکیل میدن اما از اون طرف، اثر فتوالکتریک که تابوندن نور باعث جدا شدن الکترون‌ها از سطح فلز میشه


audio: SuKlRGzH-sc_0016.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
نشون داد نور باید از ذره‌های جدا از هم تشکیل شده باشه، یعنی همون فوتون‌ها این تناقض، حسابی باعث سردرگمی دانشمندها شده بود تا اینکه بعد از مدتی، نابغه‌ترین مغزها به این نتیجه رسیدن که نور، هم ویژگی‌های موجی داره هم ذره‌ای اینجا یه نکته‌ی خیلی ظریف و مهم هست که قبلا نگفتم فرض کنید یه حیوون ناشناخته‌ای پیدا کردیم که هم شبیه کبوترها بال داره و پرواز می‌کنه


audio: SuKlRGzH-sc_0017.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
هم اینکه شبیه موش‌ها یه پستانداره با بدنی پشمالو ولی خب نه کبوتره نه موش فقط ویژگی‌هایی از کبوترها داره، ویژگی‌هایی از موش‌ها خودش یه موجود کاملا جداست


audio: SuKlRGzH-sc_0018.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
در مورد ذرات کوانتومی هم دقیقا همینه یعنی ذره‌ای مثل فوتون یا الکترون، نه کاملا موجه نه کاملا ذره یه چیز مستقله که هم ویژگی‌های موج رو داره هم ویژگی‌های ذره


audio: SuKlRGzH-sc_0020.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
خب این از گام اول گام دوم اینه که ببینیم یه همچین ذرات عجیبی که هم رفتار موجی دارن هم ذره‌ای مکان و تکانه‌شون رو چطور باید حساب کنیم


audio: SuKlRGzH-sc_0021.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
تکانه‌ی ذرات کوانتومی از این فرمول به دست میاد یعنی ثابت پلانک تقسیم بر طول موج ثابت پلانک که از اسمش معلومه، همیشه یه عدد ثابته طول‌موج هم که دیگه می‌دونید یعنی طول اون قسمتی از موج که پشت سر هم تکرار میشه مثلا اینجا طول‌موج نیم‌متره


audio: SuKlRGzH-sc_0023.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
پس به‌طور خلاصه، ذرات کوانتومی مثل الکترون به خاطر اون ویژگی‌های موجیشون یه طول موج مشخصی دارن که از همین طول موج می‌تونیم مقدار تکانه‌شون رو به دست بیاریم


audio: SuKlRGzH-sc_0024.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
بریم سراغ دومین پارامتر اصل عدم قطعیت، یعنی مکان مهم‌ترین فرمول مکانیک کوانتوم، معادله‌ی موج شرودینگره که سال 1926 توسط فیزیکدان بزرگ اتریشی اروین شرودینگر معرفی شد یکی از پارامترهاش، تابع موجه که احتمال حضور ذره توی مکان‌های مختلف رو به ما میده مثلا اگه تابع موج برای یه ذره مثل الکترون به این شکل باشه


audio: SuKlRGzH-sc_0025.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
احتمال پیدا کردن این ذره توی این نقطه از فضا خیلی زیاده در حالی که اینجا و اینجا احتمال اینکه پیداش کنیم تقریبا صفره


audio: SuKlRGzH-sc_0026.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
پس این شد تکانه و مکان ذرات کوانتومی البته دقت کنید که برای درک ساده‌تر موضوع موج‌ها رو دارم فقط توی یه بعد نشون میدم، روی محور ایکس در حالی که توی واقعیت باید هر سه تا بعد فضا رو در نظر بگیریم


audio: SuKlRGzH-sc_0027.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
خب حالا می‌تونیم گام سوم رو برداریم قسمت جالب داستان، همینجاست با کنار هم قرار دادن این دو تا موضوع، یعنی تکانه و مکان ذرات کوانتومی می‌تونیم دلیل این رفتار عجیب اصل عدم قطعیت رو بفهمیم الکترونی رو در نظر بگیرید که یه تکانه‌ی ثابت و مشخصی داره پس طبق همین فرمولی که گفتم، طول‌موجش هم یه مقدار ثابت و مشخصه


audio: SuKlRGzH-sc_0028.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی مهمش اینه که این موج باید تا بی‌نهایت کشیده شده باشه چون اگه مثلا یه همچین چیزی داشته باشیم، اینجا و اینجا مقدار طول‌موجش متفاوته در حالی که وقتی میگیم تکانه‌ی ذره ثابته، طول‌موجش هم باید همه‌جا ثابت باشه بنابراین موج الکترون ما توی کل جهان هستی گسترده شده، توی تمام فضا و زمان


audio: SuKlRGzH-sc_0030.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حالا از اون طرف، چون این موج همه‌جا یکنواخته پس احتمال پیدا کردن این ذره توی تمام نقاط فضا یکسانه یعنی مثل این حالت نیست که بتونیم بگیم اینجا احتمال حضور الکترون بیشتره همه‌جا با احتمال یکسانی ممکنه پیداش بکنیم این دقیقا یعنی عدم قطعیت در مورد مکان ذره


audio: SuKlRGzH-sc_0031.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
پس نتیجه می‌گیریم که وقتی مقدار دقیق تکانه‌ی یه ذره‌ی کوانتومی رو بدونیم، این ذره، ذاتا می‌تونه توی هر نقطه‌ای از فضا باشه هیچ ربطی هم به ابزارهای اندازه‌گیری ما نداره، ذاتش اینطوریه


audio: SuKlRGzH-sc_0032.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حالا بیایید اون یکی حالت اصل عدم قطعیت رو بررسی کنیم یعنی اینکه وقتی مکان دقیق یه ذره رو می‌دونیم، تکانه‌ش برامون مبهم میشه


audio: SuKlRGzH-sc_0033.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
مثلا فرض کنید این موج داره احتمال حضور ذره‌ی ما توی مکان‌های مختلف فضا رو نشون میده می‌دونیم که اندازه‌گیری مکان یه ذره باعث میشه تمام قسمت‌های موج فروبریزن و فقط یه نقطه باقی بمونه ذره‌ی ما دقیقا اونجاست از نظر ریاضیاتی، برای اینکه این اتفاق بیفته باید موج‌های جدیدی بهش اضافه بشه با طول‌موج‌های متفاوت مثلا اولیش می‌تونه یه همچین چیزی باشه


audio: SuKlRGzH-sc_0034.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اون جاهایی که دو تا قله یا دو تا دره تو یه راستا قرار می‌گیرن همدیگه رو تقویت می‌کنن و یه قله یا دره‌ی بزرگ‌تر می‌سازن ولی جاهایی که یه قله با یه دره تو یه راستا باشن همدیگه رو خنثا می‌کنن و کوچیک میشن بنابراین از جمع این دوتا به یه همچین موج جدیدی می‌رسیم حالا همونطور که می‌بینید احتمال حضور ذره توی بعضی از مکان‌ها قوی‌تر شده


audio: SuKlRGzH-sc_0035.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
ولی این کار یه هزینه‌ای برامون داشته موجی که اضافه کردیم طول‌موجش متفاوت بود، پس تکانه‌ی متفاوتی هم داشت یعنی حالا این موج جدید، دو تا تکانه داره از نظر تکانه یه مقدار عدم‌قطعیت پیدا کرد


audio: SuKlRGzH-sc_0036.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
بازم به این کار ادامه میدیم و یه موج دیگه با طول‌موج متفاوت اضافه می‌کنیم هرچی بیشتر این کار رو انجام بدیم، مکان ذره واضح‌تر میشه اما در عوض تکانه‌ش ابهام بیشتری پیدا می‌کنه مکان میره به سمت قطعی‌تر شدن، تکانه میره به سمت عدم‌قطعیت بیشتر


audio: SuKlRGzH-sc_0037.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اونقدر ادامه میدیم تا اینکه همه‌جای موج صاف بشه و فقط یه نقطه‌ش باقی بمونه باید بی‌نهایت طول‌موج مختلف اضافه کنیم تا به یه همچین چیزی برسیم دقت کنید که این موج‌هایی که داریم اضافه می‌کنیم، واقعیت فیزیکی ندارن ما در واقع داریم یه عمل ریاضیاتی انجام میدیم تا موج ذره‌مون تو یه مکان متمرکز بشه، یا اصطلاحا لوکالایز بشه


audio: SuKlRGzH-sc_0038.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
خب رسیدن به این هدف، معادل هست با اینکه ما مکان ذره رو اندازه‌گیری کردیم و فهمیدیم که دقیقا کجاست اما هزینه‌ش این بوده که بی‌نهایت طول‌موج مختلف بهش اضافه کردیم تا به این حالت رسیده، در نتیجه بی‌نهایت تکانه داره یعنی مکان دقیق ذره مشخص شد ولی در مورد تکانه به عدم‌قطعیت رسیدیم دیگه مقدار دقیقش رو نمی‌دونیم


audio: SuKlRGzH-sc_0040.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حالا بیایید ببینیم اصل عدم قطعیت هایزنبرگ اصلا وجودش توی دنیای ما چه اهمیتی داره اولین نقشی که بازی کرده مربوط میشه به زمان پیدایش جهان قبل از اینکه توضیحش بدم باید اطلاعاتمون رو یه مقدار کامل‌تر کنیم معادله‌ای که هایزنبرگ برای این قانون تنظیم کرد، به این صورته دلتا ایکس، مقدار عدم‌قطعیت مربوط به مکان ذره‌ست دلتا پی هم عدم‌قطعیت مربوط به تکانه


audio: SuKlRGzH-sc_0041.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
هرکدومشون که بیشتر بشه، اون‌یکی کاهش پیدا می‌کنه برای همین حاصل‌ضربشون هیچ‌وقت از یه حد مشخصی کمتر نمیشه که این حد مشخص برابره با ثابت پلانک تقسیم بر چهار پی


audio: SuKlRGzH-sc_0042.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
به این متغیرهایی که اندازه‌گیری دقیق یکیشون اون‌یکی رو مبهم می‌کنه میگن متغیرهای مکمل غیر از مکان و تکانه، یه نمونه‌ی دیگه از این متغیرها میشه انرژی و زمان یعنی اصل عدم قطعیت هایزنبرگ رو میشه به همون شکل برای انرژی و زمان هم به‌کار برد این یکی، حرفش اینه که اگه مقدار دقیق انرژی یه ذره رو بدونیم


audio: SuKlRGzH-sc_0043.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
مدت‌زمانی که ذره این انرژی رو حفظ می‌کنه، برای ما مبهم میشه و برعکس، اگه بدونیم یه ذره تا چه مدتی تو یه وضعیت انرژی باقی می‌مونه اون‌وقت مقدار دقیق این انرژی رو نمی‌تونیم بفهمیم


audio: SuKlRGzH-sc_0044.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
این نسخه از اصل عدم قطعیت، معمولا توی پدیده‌های خیلی سریع کوانتومی دیده میشه یه نمونه‌ی مهمش نوسانات کوانتومیه هرچقدر طول‌عمر یه ذره کوتاه‌تر باشه، عدم‌قطعیت انرژی‌ش بزرگ‌تره این باعث میشه جفت‌هایی از ذره و پادذره از هیچ به‌وجود بیان ولی شرط مهمش اینه که فقط یه مدت خیلی خیلی کوتاه دوام بیارن بعدش بلافاصله همدیگه رو نابود می‌کنن و


audio: SuKlRGzH-sc_0045.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
انرژی‌ای که از خلا قرض گرفته بودن رو پس میدن این پدیده، که از طریق آزمایش‌هایی مثل اثر کازیمیر اثبات شده به‌صورت تصادفی توی تمام نقاط جهان اتفاق میفته بهش میگن نوسانات کوانتومی دانشمندها معتقدن همین پدیده، بعد از پیدایش جهان باعث شده توی بعضی از نقاطش چگالی انرژی یه مقدار خیلی جزیی تفاوت داشته باشه با بقیه‌ی جاها


audio: SuKlRGzH-sc_0046.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
تورم کیهانی، که انبساط سریع جهان تو یه مدت خیلی کوتاه بود این تفاوت‌های ریز رو کشید و تقویت کرد همین قسمت‌ها بعدا تبدیل شدن به هسته‌های اولیه‌ی تشکیل ستاره‌ها یعنی جاهایی که چگالی ماده و انرژی یه مقدار بیشتر بود بر اثر گرانش دائما مواد اطرافشون رو جذب کردن و بعدش هم این ستاره‌ها دور هم جمع شدن و کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی رو ساختن


audio: SuKlRGzH-sc_0048.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
پایداری اتم‌ها هم یکی از نتایج اصل عدم قطعیت بوده معمولا این سوال پیش میاد که اگه الکترون بار منفی داره و هسته بار مثبت چرا جاذبه‌ی بین این بارهای ناهم‌نام باعث نمیشه الکترون‌ها روی هسته سقوط کنن یکی از دلایل اصلیش اینه که الکترون فقط می‌تونه مقدارهای مشخصی انرژی داشته باشه از پایین‌ترین سطح انرژی، یا پله‌ی اول، دیگه نمی‌تونه پایین‌تر بره و به هسته بچسبه


audio: SuKlRGzH-sc_0049.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
اما اصل عدم قطعیت هم توی این موضوع نقش داره عدم قطعیت مکان این الکترون رو می‌تونیم به اندازه‌ی قطر مدارش در نظر بگیریم یعنی می‌تونه هرجایی توی این مدار حضور داشته باشه نزدیک شدنش به هسته، مساویه با کاهش عدم‌قطعیت مکان و در نتیجه افزایش عدم قطعیت تکانه‌ یعنی دامنه‌ی مقدارهایی که تکانه‌ی این الکترون می‌تونه داشته باشه خیلی گسترده میشه


audio: SuKlRGzH-sc_0050.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
بنابراین انرژی جنبشی الکترون هم می‌تونه مقادیر بزرگ‌تری بگیره چون متناسبه با مقدار تکانه همین افزایش انرژی جنبشی اجازه نمیده الکترون بیش از حد به هسته نزدیک بشه اینجوری اتم‌ها پایدار می‌مونن و از بین نمیرن پس اگه اصل عدم قطعیت نبود، هیچ اتمی وجود نداشت و ما هم الان اینجا نبودیم


audio: SuKlRGzH-sc_0051.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
از اونجایی که این اصل یکی از بنیادی‌ترین قانون‌های مکانیک کوانتومه توی خیلی از پدیده‌ها اهمیت زیادی داره، که دیگه فرصت نمیشه از همه‌شون بگم مثلا همجوشی هسته‌ای ستاره‌ها، پیوندهای بین اتم‌ها و تشکیل مولکول‌ها الکتریسیته و مغناطیس، یا حتی فناوری‌هایی مثل ترانزیستورها و کامپیوترهای کوانتومی


audio: SuKlRGzH-sc_0052.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
برای اصل عدم قطعیت، غیر از کاربردهای علمی تفسیرهای فلسفی عجیب و غریبی هم ارائه کردن مثلا طرفدارهای ایده‌ی شبیه‌سازی بودن جهان، معتقدن این محدودیت توسط اون هوش یا موجودات شبیه‌ساز به دنیای ما اعمال شده برای محدود کردن پردازش‌ها یه عده دیگه نظرشون اینه که اصل عدم قطعیت نشون میده که ما هیچ وقت قرار نیست به واقعیت مطلق برسیم


audio: SuKlRGzH-sc_0053.opus
source: youtube
source_id: SuKlRGzH-sc
invalidation: VALID
text:
حتی اگه یک میلیارد سال دیگه هم بگذره و بهترین ابزارهای ممکن رو بسازیم چون ذات این دنیا هیچوقت اجازه نمیده تمام ویژگی‌های یه سیستم کوانتومی رو به طور کامل درک کنیم هرکدوم از ویژگی‌هاش رو که بفهمیم اون‌یکی رو از ما پنهان می‌کنه به‌هرحال بازم به این نتیجه رسیدیم که هرچقدر توی اجزای سازنده‌ی جهان ریزتر و دقیق‌تر میشیم


audio: U6Oz4wJtz48_0001.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
از زمانی که اینترنت و شبکه‌های مجازی خیلی محبوب شدن کسب‌وکارها هم خیلی زود وارد این فضا شدن. دیگه برای اینکه شما بتونی محصولتو خوب بفروشی، نیازی نبود یه مغازه تو یه خیابون خوب و پر رفت‌و‌آمد داشته باشی، کافی بود مثلا یه پیج پربازدید داشته باشی. درآمدشم می‌تونست چندین برابر اون مغازه باشه. اما یه تحول بزرگ دیگه هم تو راهه، چیزی که احتمالا این روزا زیاد اسمشو می‌شنوید، یعنی متاورس.


audio: U6Oz4wJtz48_0002.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
تو این ویدیو، می‌خوایم درباره‌ی این موضوع صحبت کنیم که متاورس دقیقا چیه، چه اهمیتی داره، چرا بزرگترین شرکت‌های تکنولوژی دنیا مثل فیسبوک و مایکروسافت و بقیه اینقدر دارن روش سرمایه‌گذاری می‌کنن، چه خوبی‌هایی داره، چه بدی‌هایی داره. بعدشم یه بررسی کوتاهی می‌کنیم از اینکه متاورس الان تو چه وضعیتیه، چه جوری می‌تونیم واردش بشیم، چه جوری می‌تونیم ازش کسب درآمد کنیم. پس تا آخر این ویدیو همراه من باشید تا یه اطلاعات کلی


audio: U6Oz4wJtz48_0004.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی خیلی کوتاه قبل از شروع بگم، زیاد کامنت برام میاد که زیرنویس فارسی که اضافه کردی حواسمونو پرت می‌کنه. زیرنویس برای دوستان ناشنوا اضافه شده اما خیلی راحت می‌تونید خاموشش کنید، اگه از گوشی استفاده می‌کنید، کافیه این دکمه رو بزنید تا زیرنویس ویدیو نشون داده نشه، اگر هم از کامپیوتر استفاده می‌کنید کافیه این دکمه رو بزنید.به همین راحتی. سال 2018 یه فیلم جالب از یکی از معروف‌ترین


audio: U6Oz4wJtz48_0006.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: INVALID_CHARS
text:
به نام Ready Player One یا بازیکن شماره‌ی یک آماده. این فیلم علمی-تخیلی وضعیت سال 2045 رو نشون می‌داد که دنیای واقعی ما


audio: U6Oz4wJtz48_0009.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
آدما می‌تونستن یه شخصیت مجازی برای خودشون درست کنن و از طریق این آواتار وارد این دنیا بشن و هر کاری که دلشون می‌خواد انجام بدن. یعنی برای خودشون یه زندگی مشخصی داشته باشن، یه شغل مشخصی داشته باشن، تفریح کنن، پول در بیارن، خلاصه هر کاری که به ذهنشون برسه. اما این ایده که آدما بتونن با شخصیت‌های مجازی وارد یه دنیای مجازی بشن و کارای مختلفی انجام بدن، خیلی هم جدید نیست.


audio: U6Oz4wJtz48_0012.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
متاورس هم به صورت خیلی خلاصه یه همچین چیزیه، یعنی شما با یه کاراکتر غیرواقعی واردش میشی و کارایی که دوست داری انجام میدی.


audio: U6Oz4wJtz48_0014.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
پس معنی فارسی متاورس میشه فراجهان، یه جهان برتر. این جهان مجازی، الان هنوز اول راهه، خیلی ابتداییه، اما چیزی که در آینده قراره بشه اینقدر عجیب غریب و فوق‌العاده‌س که تصورش هم سخته. اول ببینیم قراره چی بشه و چه تغییراتی تو زندگی ما ایجاد کنه، بعدش میریم سراغ اینکه همین الان تو چه وضعیتیه، اصلا میشه واردش شد یا نه.


audio: U6Oz4wJtz48_0015.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
ببینید الان شما یه اکانت برای اینستاگرم دارید، که باهاش وارد این فضا میشید، یه اکانت دیگه برای تیک‌تاک دارید، یکی دیگه برای فیسبوک. یعنی اکانت‌های مختلفی دارید که با هرکدومشون وارد یه جزیره‌ای میشید که اونجا آدمای دیگه‌ای هم هستن، می‌تونید با هم صحبت کنید، مطالب همدیگه رو ببینید، تو گروه‌های مختلف عضو بشید. حالا فرض کنید تمام این جزیره‌های تکی به همدیگه وصل بشن و یه جزیره‌ی خیلی بزرگی به وجود بیارن.


audio: U6Oz4wJtz48_0016.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
بعد، شما فقط با داشتن یه اکانت بتونید وارد این جزیره‌ی بزرگ بشید و همه‌ی اون کارایی که جاهای مختلف انجام می‌دادید تو دسترستون باشه. مفهوم متاورس تقریبا یه همچین چیزیه. یعنی یه فراجهان وجود داره که رو شبکه‌ی اینترنت ساخته شده، بعدش شما همونطور که الان برای وارد شدن به اینستاگرم یه نام کاربری می‌سازید و واردش میشید، تو متاورس می‌تونید کلا یه شخصیت کامل بسازید و باهاش وارد این دنیای مجازی بشید.


audio: U6Oz4wJtz48_0017.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
کاراکتر شما ویژگی‌های خودشو داره، می‌تونه توانایی‌های عجیبی مثل پرواز کردن یا غیب شدن یا اینجور چیزا داشته باشه، کارهایی بکنه که تو دنیای واقعی امکانش نیست. با همین گوشی‌های فعلی یا کامپیوتر هم میشه وارد متاورس شد، اما اگه بخواید از تمام ویژگی‌های این دنیا استفاده کنید باید ابزارهایی مثل هدست واقعیت مجازی داشته باشید.


audio: U6Oz4wJtz48_0018.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
الان وقتی که وارد یه فضای مجازی میشیم معمولا از گوشیامون استفاده می‌کنیم، یعنی اون فضا روی صفحه‌ی گوشی ما نمایش داده میشه، بعدش ما با انگشتامون یا از طریق دوربین و میکروفون گوشی با این فضا تعامل می‌کنیم. اما وقتی که یه هدست واقعیت مجازی استفاده کنید دیگه خودتونو داخل اون فضا حس می‌کنید، نه از پشت گوشی یا کامپیوتر. به احتمال خیلی زیاد، تو سال‌های آینده ابزارهایی هم ساخته میشن که حتی


audio: U6Oz4wJtz48_0019.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
احساس لمس کردن یا بو و مزه و این چیزا هم تو متاورس تجربه بشه. همین الانم دنیاهایی شبیه متاورس وجود دارن، مثلا یه نمونه‌ش بازی زندگی دومه که شما یه آواتار برای خودت می‌سازی، باهاش وارد این بازی میشی، بعد دقیقا می‌تونی یه زندگی دوم داشته باشی. می‌تونی ازدواج کنی، پول و خونه و ماشین و خیلی چیزای دیگه داشته باشی، دقیقا مثل همین زندگی واقعی اما توی یه دنیای مجازی.


audio: U6Oz4wJtz48_0021.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
خب آدمای زیادی از کل دنیا به صورت آنلاین دارن با هم بازی می‌کنن، یکیشون پلیسه یکیشون سوپرمارکت داره، یکیشون اسلحه می‌فروشه، یکیشون ماشین‌بازه، بعضیاشونم مثل همین دنیای واقعی دزدن. پس اینا می‌تونن نمونه‌های اولیه‌ای از متاورس باشن، منتها همونطور که گفتم، اینا همه یه سری جزیره‌های کوچیک کوچیکن، متاورس قراره خیلی وسیع‌تر و کلی‌تره باشه، با امکانات خیلی بیشتر.


audio: U6Oz4wJtz48_0022.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
اینم باید بگم که هدف متاورس فقط بازی و سرگرمی نیست، خیلی کارهای دیگه هم میشه توش انجام داد، مثل آموزش، ملاقات‌های کاری، کسب درآمد. مثلا در مورد آموزش مجازی، الان دانش‌آموزا میشینن تو خونه از پشت گوشی یا کامپیوترشون وارد یه کلاس مجازی میشن، اما تو کلاس‌های مجازی که در آینده داخل متاورس تشکیل میشه، دانش‌آموزا می‌تونن با استفاده از یه هدست واقعیت مجازی


audio: U6Oz4wJtz48_0023.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
وارد کلاس درس بشن، حضور خودشونو داخل کلاس حس کنن. در مورد ملاقات‌های کاری هم همینه، الان با استفاده از اپلیکیشن‌هایی مثل اسکایپ شما تصویر طرف مقابل رو می‌بینی، اما تو متاورس، این ملاقات‌ها هم خیلی نزدیک‌تر میشه به ملاقات‌های واقعی، یعنی دقیقا آواتار شما با آواتار بقیه سر یه میز میشینن و گفتگو می‌کنن، شما هم دقیقا با استفاده از هدست واقعیت مجازی حس می‌کنی تو اون جلسه حضور داری.


audio: U6Oz4wJtz48_0024.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی تکمیلی هم اضافه کنم، متاورس غیر از اینکه یه دنیای مجازی باشه که ما با آواتار خودمون واردش میشیم، یه کارکرد دیگه هم داره، اونم اینه که دنیای واقعی و مجازی رو با هم ترکیب می‌کنه. یعنی با استفاده از عینک‌های واقعیت افزوده میشه کاراکترهای دیجیتالی یا هر چیز دیگه‌ای رو تو دنیای واقعی ببینیم و باهاش تعامل داشته باشیم.


audio: U6Oz4wJtz48_0025.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
مثلا الان ما با دوستمون که توی یه کشور دیگه زندگی می‌کنه می‌تونیم از طریق صفحه‌ی گوشیمون تماس ویدیویی داشته باشیم، همدیگه رو ببینیم، صحبت کنیم. اما در آینده با پیشرفت متاورس، می‌تونیم دقیقا اون شخص رو کنار خودمون ببینیم. اینم یکی دیگه از قابلیت‌های مهم متاورسه، یعنی ترکیب دنیای واقعی و مجازی.


audio: U6Oz4wJtz48_0026.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
اما غیر از همه‌ی این صحبت‌ها، یه چیزی که خیلی باعث جلب توجه شده اینه که شما می‌تونی از این دنیای جدید درآمد خوبی هم کسب کنی. همونطور که تو دنیای واقعی، راه‌های پول درآوردن خیلی خیلی زیاده، تو متاورس هم شما می‌تونی از راه‌های مختلفی پول در بیاری.مثلا یکیش خرید و فروش زمینه. تو دنیای واقعی اونایی که آینده‌نگر بودن و زمین‌های خوبی خریدن، خیلیاشون سرمایه‌دار شدن، پولدار شدن، تو متاورس هم همینطوره،


audio: U6Oz4wJtz48_0027.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
یعنی اونایی که الان بتونن زمین‌های خوبی بخرن که جا واسه پیشرفت داشته باشه، ممکنه تا چند سال آینده جزو سرمایه‌دارای متاورس باشن. اما این زمین‌های مجازی غیر از خرید و فروش، فواید دیگه‌ای هم داره. مثلا شما توی یه منطقه‌ی پربازدید یه زمین بزرگ و مناسب می‌خری بعدش یه مرکز تفریحی خیلی عالی توش میسازی. حالا آدمایی که وارد متاورس شدن می‌تونن بیان اونجا تفریح کنن، بازی کنن،


audio: U6Oz4wJtz48_0028.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
پول خرج کنن، همونطور که تو دنیای واقعی میریم شهربازی و پول خرج می‌کنیم. یا مثلا یه نفر ممکنه باشگاه شرط‌بندی بزنه، یا نمایشگاه عکس بذاره، یا اصلا زمینشو اجاره بده به یه نفر دیگه. حالا نکته‌ش اینجاست که همین ساختن یه مرکز تفریحی، چند تا شغل مختلف ایجاد می‌کنه، یعنی نیاز به یه نفر هست که طراحیش کنه، نقشه‌شو بکشه، یه نفر برنامه‌نویسیشو انجام بده، یه نفر اون ظاهر سه‌بعدیشو بسازه،


audio: U6Oz4wJtz48_0029.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
کارایی که الان تو همین بازی‌های سه‌بعدی داره انجام میشه. پس تو آینده‌ی نزدیک، شغل‌هایی به وجود میاد که الان هیچ تصوری ازش نداریم، مثلا طراح اکوسیستم متاورس، که یه محیط شهری رو طراحی می‌کنه، یا مثلا افرادی که تو زمینه‌ی امینتش تخصص دارن، یا بنگاه‌های معاملاتی که خونه و زمین خرید و فروش می‌کنن، یا افرادی که کشتی‌های تفریحی یا ماشین و هواپیما می‌سازن و می‌فروشن.


audio: U6Oz4wJtz48_0030.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
هزارتا شغل دیگه که الان وجود نداره اما ممکنه تا یکی دو دهه‌ی آینده ایجاد بشن و اتفاقا جزو پردرآمدترین شغل‌ها هم باشن. حالا اینجا یه سوال مهم پیش میاد.این خرید و فروشا، رو چه مبنایی انجام میشه؟ یعنی مثلا من وقتی که پول واقعی میدم یه تیکه زمین مجازی می‌خرم، این کجا ثبت میشه، از کجا معلوم بعدا به کس دیگه‌ای فروخته نشه. کلید اصلی این موضوع، فناوری بلاک‌چین هست، همون چیزی که مبنای کار ارزهای


audio: U6Oz4wJtz48_0031.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
دیجیتالی مثل بیت‌کوینه، که باعث شده که نه بشه هکش کرد نه بشه توش تقلب کرد. توضیح کاملش خیلی طولانیه، اما خلاصه‌ش اینه که بلاک‌چین اینطوری کار می‌کنه که اطلاعات به صورت رمزنگاری شده بین تمام کاربرا توزیع میشه، برای همین هیچکس نمی‌تونه به نفع خودش تغییرش بده چون بقیه هم یه نسخه ازش دارن. پس یه بخش خیلی مهمی از متاورس، همین فناوری بلاک‌چینه که الان داره تو ارزهای دیجیتال استفاده میشه.


audio: U6Oz4wJtz48_0033.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
خب این یه توضیح خیلی کلی و خلاصه بود از متاورس، حالا می‌خوایم ببینیم متاورس الان تو چه وضعیته، چه جوری می‌تونیم تجربه‌ش کنیم. همونطور که گفتم، هنوز تو دوران طفولیت خودشه،


audio: U6Oz4wJtz48_0035.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
تجربه‌های متاورسی داخلشون داشته باشید، اما خب هنوز محدودیت‌های زیادی دارن. احتمالا حدود یکی دو دهه دیگه طول می‌کشه تا بتونیم یه چیزی مشابه اون دنیای مجازی


audio: U6Oz4wJtz48_0037.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
ولی خب همین الانم شما می‌تونید کارهای زیادی توی این پلتفرم‌ها انجام بدید، زمین هم می‌تونید بخرید و بسازید. به نظرم با سرمایه‌گذاری‌های بزرگی که غول‌های تکنولوژی مثل فیسبوک و مایکروسافت دارن رو این قضیه انجام میدن، سرعت رشدش در آینده خیلی بالاست. فیسبوک که اصلا چند ماه پیش حتی اسم شرکتش رو عوض کرد و گذاشت متا، یعنی شرکت فیسبوک که پلتفرم‌هایی مثل خود فیسبوک و اینستاگرم و واتس‌اپ و چیزای دیگه رو داره، الان دیگه اسمش شده شرکت متا،


audio: U6Oz4wJtz48_0038.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
که همین نشون میده موضوع متاورس چقدر اهمیت داره. اونایی برنده‌ان که از همین الان به فکر سرمایه‌گذاری یا فعالیت تو این دنیای جدید باشن. یه نکته‌ی مهمی هم که باید بگم اینه که هنوز با قطعیت کامل نمیشه چیزی گفت، اگه می‌خواید تو متاورس سرمایه‌گذاری کنید باید ریسکش هم بپذیرید چون هنوز هیچی صددرصد مشخص نیست. این ویدیو هم فقط برای یه آشنایی کلی با متاورسه،


audio: U6Oz4wJtz48_0039.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
اگه دنبال سرمایه‌گذاری هستید باید خودتون قبلش حسابی تحقیق کنید. مثلا دیسنترالند یکی از اون نقاط شروع متاورسه. تو چند ماه گذشته پیشرفت خیلی زیادی داشته، زمین‌هاش به حدی گرون شدن که اونایی که با قیمت ارزون خریده بودن تونستن سود خیلی زیادی داشته باشن. اما جاهای ارزون‌تری هم وجود داره، مثلا آپلند یه دنیای مجازیه که از روی دنیای واقعی کپی‌برداری شده، کلی هم زمین


audio: U6Oz4wJtz48_0040.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
برای فروش داره که قیمت بعضیاشون هنوز زیاد بالا نرفته. شما خیلی راحت می‌تونید اپلیکیشنش رو نصب کنید، یا اینکه از طریق مرورگر کامپیوتر برید تو سایتش و یه اکانت رایگان بسازید و وارد این دنیا بشید.


audio: U6Oz4wJtz48_0042.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
اگه همون اتفاقی که برای دیسنترالند و سندباکس افتاد برای آپلند هم بیفته میشه انتظار داشت زمینای اینجا هم سود زیادی بکنن، اما خب همونطور که گفتم صددرصد قطعی نیست، ممکنه اصلا پیشرفت چندانی نداشته باشه. برای آپلند اگه دنبال اطلاعات کاملتر بودید، زیر همین ویدیو چندتا لینک اضافه کردم که کانال‌های فارسی روش خرید و فروش زمین تو این دنیای متاورسی رو توضیح دادن، می‌تونید اون ویدیوها رو ببینید.


audio: U6Oz4wJtz48_0044.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
خوبیاش بیشتر از این جنسه که اون کارایی که ما تو دنیای واقعی نمی‌تونیم انجام بدیم یا انجامش برامون سخته، تو متاورس قابل انجامه. مثلا یه شخصی که به خاطر معلولیتی که داره نمی‌تونه راه بره، تو متاورس می‌تونه یه قهرمان ورزشی باشه، می‌تونه بدوه، پرواز کنه. یا مثلا فاصله‌های فیزیکی دیگه بی‌معنی میشن. شما هر لحظه‌ای که اراده کنی می‌تونی تو هر نقطه‌ای از این فراجهان حضور داشته باشی.


audio: U6Oz4wJtz48_0045.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
می‌تونی تو کنسرت خواننده‌ی موردعلاقه‌ت شرکت کنی، بازی فوتبال تیم محبوبت رو از تو استادیوم ببینی، تو کلاس‌های آموزشی شرکت کنی. مثلا همین چند ماه پیش بود که آریانا گرانده تو بازی فورتنایت کنسرت مجازی گذاشت، که خیلی هم استقبال شد. پس به صورت کلی، خیلی از محدودیت‌هایی که الان داریم دیگه بی‌معنی میشن، می‌تونه خیلی از کارهای ما رو ساده‌تر کنه.اما اون طرف سکه چی؟


audio: U6Oz4wJtz48_0046.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
یعنی همین الان با وجود همین شبکه‌های مجازی، آدم‌ها خیلی از هم دور شدن، منزوی شدن. فعالیت بدنی پایین، به‌اضافه‌ی روابط اجتماعی کمتر، باعث شده که مشکلاتی مثل افسردگی خیلی زیاد بشه. حالا متاورس که دیگه خیلی کامل‌تر و جذاب‌تر از فضاهای فعلیه، احتمالا این مشکلات رو عمیق‌تر بکنه، مگه اینکه تو همین سال‌های آینده یه راه‌حل‌هایی براش ارائه بشه.


audio: U6Oz4wJtz48_0047.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
چون من فکر می‌کنم خیلی از ماها به خاطر محدودیت‌هایی که تو دنیای واقعی داریم، احتمالا اعتیاد شدیدی به حضور تو این دنیاهای بی‌محدودیت پیدا می‌کنیم. اگه اینجوری بشه دیگه ممکنه برگشتن به واقعیت برامون خیلی سخت بشه. دیگه علاقه‌ی چندانی به دنیای واقعی نداشته باشیم. یا مشکلات رفتاری برامون پیش بیاد، مثلا همونطور که گفتم متاورس از نظر فیزیکی هیچ محدودیتی نداره، یعنی هر مکانی با هر نوع کاربردی می‌تونه توش وجود داشته باشه.


audio: U6Oz4wJtz48_0048.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
دقیقا مثل یه سری از بازی‌های خشنی که الان هستن، به احتمال زیاد داخل متاورس هم مناطقی به وجود میاد که آدما، یعنی درواقع آواتار آدما میرن اونجا با هم جنگ می‌کنن، همدیگه رو می‌کشن. اینو بذارید کنار اون تجربه‌ی واقعی که از انجام این کارا به آدم دست میده، یعنی می‌خوام بگم ممکنه تاثیر خیلی بدی رو رفتارمون داشته باشه. غیر از این مشکلات روحی، احتمالا بدنمون هم به خاطر فعالیت پایین


audio: U6Oz4wJtz48_0049.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
ضعیف بشه یا دچار مشکلاتی مثل اضافه‌وزن یا پوکی استخون بشیم. همین الانم شبکه‌های مجازی این مشکلات رو برامون ایجاد کردن ولی مساله اینه که با این تحولاتی که متاورس با خودش میاره، این مشکلات ممکنه چندین برابر بشن. به هر حال یا باید برای این موضوعات راه‌حل‌های درستی پیدا کنیم یا حسابی برامون دردسرساز میشن. نمی‌دونم شاید وقتی متاورس خیلی فراگیرتر بشه،


audio: U6Oz4wJtz48_0051.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
پس خلاصه‌ی این ویدیو این شد که قدم‌های اولیه برای ایجاد یه دنیای مجازی خیلی بزرگ به نام متاورس یا فراجهان برداشته شده. تو این دنیای دیجیتال، هیچ محدودیت فیزیکی وجود نداره، هر چیزی که بتونیم تصورش کنیم، می‌تونیم تو این دنیا بسازیمش. همونطور که اینترنت و شبکه‌های مجازی فعلی، تغییرات خیلی زیادی تو زندگی ما ایجاد کردن، متاورس هم یه تحول بزرگ به وجود میاره، شغل‌های عجیبی پیدا میشن که


audio: U6Oz4wJtz48_0052.opus
source: youtube
source_id: U6Oz4wJtz48
invalidation: VALID
text:
می‌تونن اولین افرادی که واردشون میشن رو حسابی پولدار کنن. اگه این ویدیو رو دوست داشتی لطفا لایک و کامنت فراموش نشه، تا ویدیو بعدی یادت باشه که بدون هیچ ترسی سوال بپرس.


audio: A4EqAxlFkGI_0001.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
ویروس‌های ذهنی و خرافات قدیم و جدید، همیشه از جاهایی وارد شدن که بیشتر مردم اطلاعات کمی در موردش داشتن. یه نمونه‌ش مربوط میشه به پروژه‌ای به نام هارپ. که بعضیا معتقدن اتفاقاتی مثل زلزله، یا تغییرات آب و هوایی، دلیلش همین پروژه‌ی هارپه. بعضیا هم که تخیل قوی‌تری دارن، فکر می‌کنن ازش برای کنترل ذهن مردم دنیا استفاده میشه.


audio: A4EqAxlFkGI_0002.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
امروز می‌خواهیم موضوع هارپ رو کاملا بررسی کنیم ببینیم واقعیت چیه. این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست.


audio: A4EqAxlFkGI_0005.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
کاری که هارپ انجام میده اینه که پرتوهای رادیویی فرکانس‌بالا رو می‌فرسته به سمت یونوسفر و گرمش می‌کنه، تا تاثیر یونوسفر روی پرتوهای رادیویی رو بهتر بشناسه. اما برای اینکه بیشتر وارد جزییاتش بشیم، اول باید یه نگاه کوتاه بندازیم به ساختار اتمسفر زمین. خب جو یا اتمسفر سیاره‌ی ما، از سطح زمین شروع میشه و هرچقدر بیشتر فاصله می‌گیریم رقیق‌تر میشه.


audio: A4EqAxlFkGI_0006.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
یعنی یه مرز مشخصی نداره، کم‌کم محو میشه. نود و نه درصدش، فقط از دو تا گاز نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده. تمام گازهای دیگه مثل هیدروژن، کربن‌دی‌اکسید، بخار آب، اینا همه‌شون رو هم، فقط یک‌درصدن. حالا ما اومدیم به لایه‌های مختلفی تقسیمش کردیم، ولی خب یه مرز دقیقی بین لایه‌ها نیست. پایین‌ترین لایه، معروفه به تروپوسفر که حدود هفتادوپنج درصد


audio: A4EqAxlFkGI_0007.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
کل اتم‌ها و مولکول‌های اتمسفر، تو همین لایه‌ی نازک جمع شده و تغییرات آب‌وهوایی هم همینجا اتفاق میفته. بعدش لایه‌ی استراتوسفر شروع میشه که هم خیلی رقیق‌تره هم آروم‌تر، برای همین محل مناسبیه برای حرکت هواپیماها یا بالن‌های هواشناسی. لایه‌ی اوزون داخل همین استراتوسفر تشکیل میشه. بعدی معروفه به مزوسفر که بیشتر شهاب‌سنگ‌ها تو این لایه می‌سوزن، برای همین غلطت موادی مثل


audio: A4EqAxlFkGI_0009.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
بعد از اون، لایه‌ی ترموسفر شروع میشه، که خیلی از ماهواره‌ها تو همین لایه دور زمین می‌چرخن. آخریش هم اگزوسفر هست که به شدت رقیق و سرده. اما تو این ویدیو، کاری با این پنج تا لایه‌ی اصلی نداریم. با یه لایه‌ی متفاوت کار داریم به نام یونوسفر.


audio: A4EqAxlFkGI_0010.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
پرتوهای پرانرژی خورشید، مثل ایکس و فرابنفش، زمانی که به مولکول‌های اتمسفر برخورد می‌کنن بهشون انرژی میدن، در نتیجه الکترون‌ها برانگیخته میشن و بعضیاشون از اتم‌ها جدا میشن. بنابراین یه ترکیبی از الکترون‌های آزاد و یون‌های مثبت ایجاد میشه، که تعدادشون تقریبا تو فاصله‌ی بین پنجاه تا پونصد کیلومتری خیلی بیشتره. به این محدوده میگن لایه‌ی یونوسفر، که هر بخشیش


audio: A4EqAxlFkGI_0011.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
تو یکی از اون لایه‌های اصلی قرار می‌گیره. ضخامت یونوسفر، شدیدا متغیره. همیشه اون سمتی از اتمسفر که به طرف خورشیده، یونوسفرش ضخیم‌تره، چون پرتوهای بیشتری دریافت می‌کنه. اما با از بین رفتن نور خورشید، یون‌ها و الکترون‌های آزاد دوباره با هم ترکیب میشن و اتم‌های خنثی به وجود میاد. حالا این یونوسفر اصلا چه اهمیتی داره. می‌دونیم که برای ارتباطات بیسیم، از امواج رادیویی


audio: A4EqAxlFkGI_0012.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
استفاده می‌کنیم با فرکانس‌های مختلف. زمانی که یه پرتوی رادیویی وارد یونوسفر میشه، با الکترون‌های آزاد برخورد می‌کنه. الکترون‌ها این پرتو رو جذب می‌کنن، بعدش دوباره همون رو منتشر می‌کنن. با این تفاوت که پرتوی جدید ممکنه تو یه زاویه‌ی دیگه‌ای منتشر بشه. هرچی فرکانس این پرتو بیشتر باشه، زاویه‌ی شکسته شدنش کمتر میشه.


audio: A4EqAxlFkGI_0013.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
برای همین پرتوهای رادیویی که فرکانس بالایی دارن، می‌تونن از یونوسفر رد بشن. اما هرچی فرکانس کمتر میشه، مقدار شکستگی پرتوها بیشتر میشه. طوری که از یه جایی به بعد، دیگه امواج رادیویی نمی‌تونن از یونوسفر رد بشن، دوباره برمی‌گردن به سمت زمین. انگار به یه آینه‌ی خیلی بزرگ برخورد می‌کنن و بازتاب میشن. البته غیر از فرکانس، به زاویه‌ی تابش هم بستگی داره.


audio: A4EqAxlFkGI_0014.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
این موضوع، هم برای پرتوهایی برقراره که از زمین میرن به فضا، هم اونایی که از فضا میان به زمین. ما الان به شدت داریم از همین خاصیت یونوسفر برای ارتباطات مختلف رادیویی استفاده می‌کنیم. چون پرتوها رو برای ما خمیده می‌کنه و باعث میشه بتونیم به نقاط دورتری ارسالشون کنیم.


audio: A4EqAxlFkGI_0015.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
اما یونوسفر همیشه هم مفید نیست. می‌تونه رو ارتباط ما با ماهواره‌ها اثر بذاره. یا دقت سیستم موقعیت‌یابی جی‌پی‌اس رو کمتر بکنه. چون بعضی از پرتوهای رادیویی رو می‌شکنه، بعضیاشونو ضعیف می‌کنه، یا باعث میشه تاخیر داشته باشن.


audio: A4EqAxlFkGI_0016.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
این پایین آوردن کیفیت ارتباطات، مخصوصا برای کاربردهای نظامی مشکلات زیادی ایجاد می‌کنه. مثلا آمریکا کشتی‌ها و زیردریایی‌های زیادی تو کل دنیا داره که می‌خواد دائما با اینا یه ارتباط باکیفیت داشته باشه. پس شناخت دقیق‌تر یونوسفر خیلی می‌تونه کمکش کنه. این نیازها باعث شد که اوایل دهه‌ی نود میلادی، نیروهای دریایی و هوایی آمریکا، یه پروژه‌ای پیشنهاد کردن


audio: A4EqAxlFkGI_0019.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
برنامه‌ی تحقیقاتی شفق فعال فرکانس‌بالا . سال 1993 عملیات ساختش شروع شد و تا 1999 طول کشید با نزدیک سیصد میلیون دلار هزینه. مکانش هم اطراف یه منطقه‌ای به نام گاکونا تو آلاسکا انتخاب کردن. چون هدفشون این بود که تعاملات بین یونوسفر و امواج رادیویی رو بررسی کنن، پس لازم بود تا جایی که میشه


audio: A4EqAxlFkGI_0020.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
از شهرها دور باشن تا تداخلی بین این پرتوها ایجاد نشه. یه خوبی دیگه‌ش این بود که نزدیک قطب شمال بود و می‌تونستن شفق قطبی هم مطالعه کنن، چون ارتباط نزدیکی با یونوسفر داره که جلوتر توضیح میدم. پروژه‌ی هارپ، کارشو با 48 تا آنتن فرستنده‌ی بزرگ شروع کرد اما الان تعدادشون خیلی بیشتر شده، رسیده به 180 تا آنتن،


audio: A4EqAxlFkGI_0021.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
تو یه زمین بزرگی به وسعت 120 هزار متر مربع. عملکردش اینجوریه که از مرکز کنترل که تو این قسمت قرار گرفته، جریان برق میره به سمت آنتن‌های فرستنده. این آنتن‌ها هم یه مقدار خیلی زیادی پرتوهای رادیویی پرقدرت با فرکانس بالا می‌فرستن به سمت آسمون. زمانی که این پرتوها با الکترون‌های آزاد داخل یونوسفر برخورد می‌کنن،


audio: A4EqAxlFkGI_0022.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
بهشون انرژی میدن و باعث میشن جنبش این ذرات بیشتر بشه. در نتیجه این الکترون‌ها با اتم‌ها یا الکترون‌های دیگه برخورد می‌کنن و دمای اون بخش از یونوسفر بالا میره. بعدش با تلسکوپ و بقیه‌ی تجهیزات نوری که تو این قسمت قرار گرفتن، اتفاقاتی ک میفته رو رصد می‌کنن. مثلا بررسی می‌کنن که اون بخشی از یونوسفر که برانگیخته شده، دقیقا چه رفتاری از خودش نشون میده، چه نوری


audio: A4EqAxlFkGI_0023.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
منتشر می‌کنه، روی امواج رادیویی چه اثری می‌ذاره. هر نوع اطلاعاتی می‌تونه شناخت ما از یونوسفر رو بیشتر کنه. پس در واقع کاری که پروژه‌ی هارپ انجام میده، اینه که یه بخشی از یونوسفر رو عمدا تحریک می‌کنه تا رفتارشو مطالعه کنه. خوبیش اینه که می‌تونیم فرکانس‌های مختلف رو بفرستیم ببینیم برای هرکدومشون چه اتفاقی میفته. زمان آزمایش هم کاملا در اختیار خودمونه،


audio: A4EqAxlFkGI_0024.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
می‌تونیم بارها تکرارش کنیم تا نتیجه دقیقا مشخص بشه. در کل دستمون خیلی بازتره نسبت به اینکه فقط بخواهیم اتفاقات طبیعی رو بررسی کنیم، چون یونوسفر همونطور که دیدیم، در طول شبانه‌روز تغییرات خیلی زیادی داره.


audio: A4EqAxlFkGI_0025.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
یه موضوع دیگه اینه که هارپ کمک کرد شفق قطبی رو بهتر بشناسیم، یا حتی خودمون شفق قطبی مصنوعی تولید کنیم. در مورد این پدیده قبلا صحبت کردم، اما اینجا هم یه توضیح کوچولو میدم. خورشید غیر از پرتوهای الکترومغناطیسی، مقدار زیادی ماده هم از خودش منتشر می‌کنه، که بیشترش الکترونه، اما ذرات دیگه‌ای مثل پروتون یا هسته‌ی هلیوم هم داخلش وجود داره.


audio: A4EqAxlFkGI_0026.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
این ذرات، که انرژی و سرعت خیلی زیادی دارن معروفن به باد خورشیدی. وقتی به زمین نزدیک میشن، چون بار الکتریکی دارن تحت‌تاثیر میدان مغناطیسی زمین قرار می‌گیرن و کشیده میشن به سمت قطب‌ها. اونجا وارد یونوسفر میشن و به‌شدت با اتم‌های جو برخورد می‌کنن. در نتیجه انرژی زیادی میدن به این اتم‌ها که باعث میشه برانگیخته بشن و از خودشون نور منتشر کنن.


audio: A4EqAxlFkGI_0027.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
هر عنصری هم نور مخصوص خودشو داره، مثلا اتم‌های اکسیژن نور سبز منتشر می‌کنن، یا نور اتم‌های نیتروژن قرمزرنگه. این نورها همون شفق قطبی‌ان. پرتوهای پرانرژی هارپ هم می‌تونن اتم‌های اکسیژن داخل اتمسفر رو برانگیخته کنن و مجبورشون کنن به انتشار نور سبز. اینجوری تونستیم شفق مصنوعی بسازیم.


audio: A4EqAxlFkGI_0028.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
یه نکته‌ی دیگه هم که کمتر بهش توجه میشه، اینه که هارپ، تنها گرم‌کننده‌ی یونوسفر تو جهان نیست. اروپا هم یه دونه داره به نام ایسکات که داخل کشور نروژ قرار گرفته. روسیه هم خودش یه دونه داره به نام سورا . اما مساله اینه که هیچکدومشون قدرت هارپ رو ندارن، برای همین معروف شده به قوی‌ترین گرم‌کننده‌ی یونوسفر جهان.


audio: A4EqAxlFkGI_0029.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
خب حالا که فهمیدیم هارپ دقیقا چی هست و چیکار می‌کنه، می‌تونیم بریم سراغ تئوری‌های توطئه‌ای که بهش نسبت دادن. البته تعداد این شایعات اونقدر زیاده که نمیشه از همشون صحبت کرد. بهرحال وجود یک مجتمع نظامی دورافتاده تو آلاسکا با تعداد زیادی آنتن‌های عجیب‌غریب، تبدیلش کرده به محل موردعلاقه‌ی نظریه‌پردازای توطئه.


audio: A4EqAxlFkGI_0030.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
شاید یکی از معروف‌ترین شایعاتی که در مورد هارپ وجود داره، بحث زلزله باشه. مخصوصا بعد از اینکه یکی از رییس‌جمهورهای قبلی ونزوئلا، هوگو چاوز، این شایعه رو مطرح کرد که زلزله‌ی سال 2010 هاییتی، دلیل اصلیش پروژه‌ی هارپ بوده. این باعث شد خیلیا با وجود اینکه هیچ دانشی از زلزله و طرز کار هارپ نداشتن، شروع کنن به حمله و دشمنی با این پروژه.


audio: A4EqAxlFkGI_0031.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
تو ویدیوی مربوط به زلزله، در مورد دلایل این پدیده توضیح دادم. زلزله‌ی وحشتناک هاییتی با حدود 250 هزار نفر کشته، دلیلش گسلی بود که بین صفحه‌ی کاراییب و صفحه‌ی آمریکای شمالی، وجود داشت. از ساییده شدن این دو تا صفحه به همدیگه، این زلزله‌ی عظیم هفت ریشتری ایجاد شد.


audio: A4EqAxlFkGI_0032.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
اما یه موضوعی وجود داشت که شایعات رو تقویت می‌کرد. پرتوهای رادویی فرکانس‌بالایی که آنتن‌های هارپ می‌فرستن به یونوسفر، یه بخشیشون بعد از برخورد با الکترون‌ها، با فرکانس خیلی پایین‌تر برمی‌گردن


audio: A4EqAxlFkGI_0034.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
از طرفی هم بعضی از ماهواره‌ها، مثل ماهواره‌ی ژانگ‌هنگ چین که دنبال پیدا کردن یه ارتباطی بین زلزله با یونوسفر و میدان‌های الکترومغناطیسیه، نشونه‌هایی پیدا کردن که قبل از اتفاق افتادن بعضی از زلزله‌های بزرگ، مقدار این پرتوهای ای‌ال‌اف تو اون منطقه بالا رفته.


audio: A4EqAxlFkGI_0035.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
پس هارپ پرتوهای ای‌ال‌اف تولید می‌کنه، قبل از اتفاق افتادن بعضی از زلزله‌ها هم این پرتوها مشاهده شدن. برای همین این باور ایجاد شده که هارپ باعث ایجاد زلزله میشه. اما مشکل اینجاست که همیشه هم اینجوری نبوده، یعنی ماهواره‌ها در مورد بعضی از زلزله‌ها نتونستن پرتوهای ای‌ال‌اف پیدا کنن. در کل این قضیه خیلی پیچیده‌تر از چیزیه که به نظر میاد. یه نکته‌ی مهمی هم که وجود داره اینه که پرتوهای ای‌ال‌افی که


audio: A4EqAxlFkGI_0036.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
هارپ تولید می‌کنه، از نظر قدرت و دامنه، خیلی ضعیف‌تر از چیزی‌ان که بتونن باعث ایجاد زلزله رو زمین بشن. از اون طرف هم پرتوهایی که هارپ می‌فرسته به یونوسفر، در برابر پرتوهایی که خورشید به طور طبیعی می‌فرسته به این لایه، خیلی ناچیزه. پرتوهای خورشید اونقدر زیاده که فقط تو چند ساعت یونوسفر رو از این رو به اون رو می‌کنه. حالا ما فکر می‌کنیم با گرم کردن یه نقطه‌ی کوچیکش


audio: A4EqAxlFkGI_0037.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
می‌تونیم یه همچین اثرات بزرگی رو زمین بذاریم. تازه همین گرم کردن هم اونقدر دوام نمیاره که بتونه کار خاصی بکنه، خیلی زود از بین میره. در مورد همین زلزله‌ی اخیر ترکیه هم کلی حرف و حدیث تو اینترنت منتشر شد که میگفتن دلیلش هارپ بوده. اما خب فقط در حد حرف بود، هنوز هیچکس نتونسته شواهد قانع‌کننده براش پیدا کنه.


audio: A4EqAxlFkGI_0038.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
باز یه تئوری دیگه‌ای که مطرح می‌کنن، استفاده از هارپ برای کنترل آب و هواست. از بارش برف و بارون گرفته تا ایجاد خشکسالی یا سیل یا گردباد و طوفان. خب اول همین ویدیو دیدیم که پدیده‌های آب و هوایی، تو لایه‌ی اول اتمسفر اتفاق میفتن، یعنی تروپوسفر. عوامل زیادی تو تغییر آب و هوا نقش دارن، که خیلی هم بحث پیچیده‌ایه،


audio: A4EqAxlFkGI_0039.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
ولی یه دلیل مهمش همین گرمای خورشیده که باعث ایجاد جریان‌های هوایی میشه. پرتوهای رادیویی هارپ، هیچ اثری رو لایه‌ی تروپوسفر یا حتی استراتوسفر ندارن، چون تو این لایه‌ها تعداد الکترون‌های آزاد و یون‌ها اونقدر زیاد نیست که تو لایه‌ی یونوسفر هست.


audio: A4EqAxlFkGI_0040.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
اما از همه عجیب‌تر اینه که بعضیا معتقدن با استفاده از هارپ، ذهن آدما کنترل میشه. که خب این یکی دیگه واقعا تخیل محضه. شبیه همین داستان واکسن کورونا که داخلش چیپ‌هایی بود برای کنترل ذهن. این ایده توسط یکی از مخالفای سرسخت هارپ مطرح شد به نام نیک بگیچ پسر نماینده‌ی آلاسکا تو کنگره‌ی آمریکا. جالب اینجاست که این آدم دکترای طب سنتی داره


audio: A4EqAxlFkGI_0041.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
که مدرکشو به صورت آنلاین از هند گرفته. یاد اون ماجراهای روغن بنفشه و شتر و سوزوندن کتاب‌های پزشکی افتادم.


audio: A4EqAxlFkGI_0042.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
خلاصه اینکه این شایعات و تئوری‌های توطئه، اونقدر ذهن مردم رو مسموم کرد که حتی بعضیا تصمیم گرفتن به تاسیسات هارپ حمله کنن و از بین ببرنش. در نهایت سال 2014 نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفت پروژه رو تعطیل کنه. اما از اون به بعد، هارپ در اختیار دانشگاه آلاسکا قرار گرفت برای انجام تحقیقات علمی. الان هم یه مکان محرمانه نیست، هر سال تابستون


audio: A4EqAxlFkGI_0044.opus
source: youtube
source_id: A4EqAxlFkGI
invalidation: VALID
text:
نظریه‌پردازای توطئه، معتقدن که پشت پروژه‌ی هارپ، یه هدف شیطانی وجود داشته. اما هیچکدومشون نیومدن حرفشون رو با دلیل و مدرک اثبات کنن، جوری که هیچکس نتونه ردش کنه. البته این پروژه شکست نخورده، همچنان داره به مطالعه‌ی اتمسفر زمین ادامه میده. اما به نظرم این سنگ انداختن‌ها سر راه علم، سرعت پیشرفتمون رو حسابی کم می‌کنه. تمام ویروس‌های ذهنی همین کار رو می‌کنن.


audio: urY2-z7tBDI_0001.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
تقریبا یکی دو ساله که بحث اینترنت ماهواره‌ای ایلان ماسک خیلی داغ شده. خیلیامون امید داشتیم که وقتی این طرح اجرا بشه کل مردم دنیا می‌تونن راحت با گوشی بهش وصل بشن و از اینترنت پرسرعت و مهمتر از اون، بدون فیلتر، لذت ببرن. حتی بعضیام فکر می‌کردن مجانیه.کلی هم خوشحال بودیم که دیگه هیچ کشوری نمیتونه دسترسی به اینترنتو محدود کنه و همه میتونن اینترنت آزاد داشته باشن و این حرفا.


audio: urY2-z7tBDI_0002.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
اما الان که این طرح توی آمریکا شروع شده و دارن ازش استفاده میکنن، باید بگم که قضیه به اون راحتی هم نیست.اگه دوس داری اطلاعات کاملی داشته باشی درباره‌ی اینکه اصلا این اینترنت استارلینک چی هست و چجوری میشه بهش وصل شد و کی به ایران میرسه و این چیزا، ادامه‌ی ویدیو رو ببین. اون دکمه‌ی سابسکرایب پایین ویدیورم اگه بزنی کمک بزرگی کردی.


audio: urY2-z7tBDI_0003.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
سال 2015 ایلان ماسک پروژه‌ی استارلینک رو توی شرکت خودش یعنی اسپیس‌ایکس شروع کرد. هدف این پروژه اینه که اینترنت ماهواره‌ای پرسرعتی ارائه کنه که کل جهانو پوشش میده. اولین ماهواره‌های آزمایشی فوریه‌ی 2018 پرتاب شدن.آگوست 2020 نسخه‌ی آزمایشی این اینترنت توی آمریکا راه‌اندازی شد، البته به صورت خصوصی نه عمومی، بعدشم اکتبر 2020


audio: urY2-z7tBDI_0004.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
وارد فاز آزمایش عمومی شد.پس الان که من دارم این ویدیو رو ضبط می‌کنم، یعنی مارچ 2021، این اینترنت توی آمریکا و فکر میکنم یه بخش‌هایی از کانادا در دسترسه ولی خب با سرعت زیادی داره به ماهواره‌هاش اضافه میکنه و قراره تا یکی دو سال آینده کل جهانو پوشش بده.الان تعداد ماهواره‌های استارلینک هزار تارو رد کرده و


audio: urY2-z7tBDI_0005.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
و در نهایت قراره برسه به حدود چهل هزار ماهواره.وقتی تعداد کل کاربرای اینترنتو با جمعیت جهان مقایسه می‌کنیم، مشخص میشه که همین الان حدود 40 50 درصد مردم دنیا دسترسی به اینترنت ندارن.تازه از اونایی هم که دارن، خیلیاشون دسترسی به اینترنت پر سرعت و آزاد ندارن.واسه همینه که ایده‌ی اینترنت ماهواره‌ای اینقد باعث خوشحالی مردم شده.


audio: urY2-z7tBDI_0008.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
دلیل اول اینه که استارلینک یه پروژه‌ی جهانیه و سیستمش اینطوریه که شما از هر جای کره‌ی زمین بتونید وصل بشید به اینترنت پرسرعت. دلیل دوم اینه که استارلینک به خاطر تعداد خیلی زیاد ماهواره‌هاش میتونه به آدمای خیلی زیادی سرویس بده یعنی در واقع پهنای باند زیادی داره.دلیل سوم هم که خیلی مهمه تاخیر خیلی کمشه یعنی در عین


audio: urY2-z7tBDI_0009.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
سرعت بالایی که داره تاخیر خیلی خیلی کمی داره.ماهواره های استارلینک توی ارتفاع خیلی کمتری قرار میگیرن که این باعث میشه تاخیر این اینترنت حتی از فیبر نوری هم کمتر بشه. ایلان ماسک چند ماه پیش توی توییتش گفته بود که توی فازای بعدی، مقدار تاخیر به 8 میلی ثانیه میرسه ک واقعا عالیه.


audio: urY2-z7tBDI_0011.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
خب باید بگم که اصلا امکانش نیست.یعنی شما وقتی که می‌خواید شبکه های تلوزیونی ماهواره رو بگیرید یه دونه دیش لازم دارید یه دونه رسیور.اینجاهم برای اینکه بخواید به اینترنت ماهواره‌ای وصل شید یه دیش مخصوص لازم دارید با یه دونه روتر که این کار وای فای رو انجام میده که دیش وصل میشه به این روتر و بعدش میشه از طریق وای‌فای وصل شد به اینترنت.


audio: urY2-z7tBDI_0012.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
قیمت این دیش با یه روتر وای‌فای، یعنی کلا قیمت تجهیزاتی که برای اتصال به اینترنت استارلینک نیاز داریم، 499 دلاره که با دلار 25 تومنی امروز میشه چیزی حدود 12 13 میلیون تومن که خب فقط یه بار لازمه خریده بشه.غیر از این، باید ماهانه 99 دلارم هزینه‌ی اینترنت بدید


audio: urY2-z7tBDI_0013.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
که تقریبا میشه دو و نیم میلیون تومن.پس می‌بینید که رایگان که نیست هیچی، خیلی هم گرونه. البته به پول ما.بعد از خرید تجهیزات باید دیشو یه جایی گذاشت که رو به آسمون باشه. اینجوری خودش به صورت خودکار میگرده و رو به سمتی وایمیسه که بیشترین تعداد ماهواره اونجاس یا اینکه کمترین مانع بین دیش و ماهواره‌ها وجود داره.این کارو یه بار انجام میده و


audio: urY2-z7tBDI_0014.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
دیگه ثابت میشه دیگه نیازی به تغییر نداره.سرعتشم فعلا بین 50 تا 150 مگابیت بر ثانیه هست و محدودیت حجمی هم فکر می‌کنم نداره.سرعت دانلودشم فعلا بین 30 تا 60 مگابیت‌بر‌ثانیه هست که یعنی شما مثلا یه فیلم یه گیگابایتی رو می‌تونی توی 2 3 دقیقه دانلود کنی.


audio: urY2-z7tBDI_0016.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
یعنی نصب کن و شروع به استفاده کن.استارلینک هم مثل خیلی چیزای دیگه یه سری مخالفم داره.یکی از این مخالفا، ستاره‌شناسا و آدمای علاقمند به نجوم هستن که از اسپیس ایکس به خاطر فرستادن چندهزار ماهواره به مدار زمین انتقاد میکنن.دو تا دلیلم دارن که دلیل اول اینه که این کار باعث بوجود اومدن مقدار زیادی زباله‌های فضایی میشه.دلیل دوم هم اینه که


audio: urY2-z7tBDI_0017.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
دلیل دوم هم اینه که این ماهواره‌ها جلوی رصدهای نجومی رو میگیرن و اصطلاحا آسمون شبو آلوده می‌کنن. در مورد مساله‌ی اول، جواب اسپیس‌ایکس اینه که این ماهواره‌ها چون ارتفاع خیلی کمی دارن، هر زباله‌ی فضایی که تولید میکنن خیلی زود وارد جو زمین میشه و میسوزه و از بین میره. در مورد مساله‌ی دوم هم جوابش اینه که اون تصاویری که از آسمون شب گرفته شده وماهواره‌های استارلینک و نشون میده مال موقعی هست که این ماهواره‌ها هنوز تو فاز اول


audio: urY2-z7tBDI_0018.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
پرتاب هستن که ارتفاعشون 200 کیلومتره ولی وقتی به ارتفاع 500 کیلومتری برسن دیگه با چشم غیرمسلح قابل دیدن نیستن.به اضافه‌ی اینکه الان رصدهای نجومی بیشتر با استفاده از ماهواره‌هایی انجام میشه که خارج از جو زمین هستن و در نتیجه چون ارتفاعشونم بالاتر از ماهواره‌های استارلینک هست اینا عملا تاثیری روشون ندارن.از طرفی هم موقعیت ماهواره‌های استارلینک کاملا مشخصه و میشه با استفاده از کامپیوتر تاثیرشونو توی رصدهای فضایی از بین برد.


audio: urY2-z7tBDI_0019.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
غیر از همه‌ی اینا، اسپیس‌ایکس توی ماهواره‌های جدیدش داره از مواد جدیدی استفاده می‌کنه که تیره‌ترن و کمتر نورو منعکس می‌کنن.


audio: urY2-z7tBDI_0020.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
حالا بریم سراغ این سوال مهم که استارلینک کی به ایران میرسه.خب همونطور که گفتم، اکتبر 2020 یا آبان 99 ، وارد فاز آزمایش عمومی شد.از این تاریخ مردم آمریکا و فکر میکنم یه بخش‌هایی از کانادا اونایی که از قبل ثبت‌نام کرده بودن می‌تونن تجهیزاتشو بخرن و شروع به استفاده کنن.قبل از این تاریخ، فاز آزمایش خصوصی بود که فقط یه تعداد کمی


audio: urY2-z7tBDI_0021.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
از کارمندای خود اسپیس‌ایکس دسترسی به این اینترنت داشتن.حالا قراره تا یکی دو سال آینده، ماهواره‌هاشون خیلی بیشتر بشه و کل جهانو پوشش بدن و کل مردم دنیا بتونن ازش استفاده کنن. پس هنوز دقیقا مشخص نیست کی اینترنت ماهواره‌ای قراره به ایران برسه. اما وقتی برسه بازم چند تا مشکل بزرگ هست.اول اینکه اسپیس‌ایکس رسما اعلام کرده


audio: urY2-z7tBDI_0022.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
که قصد شکستن قوانین دولت‌ها رو نداره و قراره با هر دولت به صورت مجزا مذاکره بکنه درمورد اینکه اینترنت میخوان یا نمیخوان حتی اگه به یه احتمال خیلی خیلی کم، دولت ایران قبول کنه که اسپیس ایکس توی ایران سرویس بده، بازم به خاطر تحریمای شدید آمریکا، احتمالش خیلی کمه که اسپیس‌ایکس بتونه مستقیما به ایران سرویس بده.همین چند وقت پیش


audio: urY2-z7tBDI_0023.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
فکر می‌کنم خبرشو شنیدید که شورای فضای مجازی یه کارگروه تشکیل داده برای بررسی روش‌های مقابله با اینترنت ماهواره‌ای.از یه طرفم سیستم استارلینک طوریه که اون اون دستگاه‌هایی که به صورت غیرقانونی بهش وصل میشنو میتونه خیلی راحت شناسایی کنه و قطعشون کنه.پس احتمالا هیچ راهی برای دور زدن تحریما یا استفاده‌ی غیرقانونی نباشه.


audio: urY2-z7tBDI_0024.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
یه مشکل دیگه هم که گفتم قیمتشه.یعنی همین الان با دلار 25 تومنی، هزینه‌ی تجهیزاتش و یه ماه اینترنتش میشه یه چیزی حدود 14 15 میلیون تومن، تازه دقیقا با این قیمتی که خود اسپیس‌ایکس داره می‌فروشه.که خب برای مردم معمولی هزینه‌ی زیادیه و فکر می‌کنم خیلیا نمیتونن ماهی دو سه میلیون فقط هزینه‌ی اینترنت کنن. ولی یه گزینه‌ای که احتمال داره اتفاق بیفته اینه که کشورایی مثل ایران، پهنای باند خودشونو


audio: urY2-z7tBDI_0028.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
این روش فایده‌ش برای استارلینک اینه که هم درآمد خوبی به دست میاره،هم با کشورایی مث چین یا روسیه که میتونن ماهواره‌ها رو توی فضا توی مدار نابود کنن، درگیر نمیشه یعنی برای خودش دردسر درست نمیکنه.


audio: urY2-z7tBDI_0029.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
ما آدما خیلی وقتا از واقعیتا فاصله می‌گیریم و درگیر خیالاتمون میشیم.مثلا یه نمونه‌ش همین اینترنت ماهواره‌ای بود که خیلیامون فکر میکردیم ایلان ماسک دلش به حال مردم دنیا سوخته و می‌خواد یه اینترنت پرسرعت و آزاد و مجانی برای همه ی مردم ارائه کنه.در صورتی که شرکتها بیشتر از هر چیزی دنبال سود خودشونن و کمترین اهمیتی براشون نداره که مردم دنیا توی چه وضعیتی باشن.اصلا خیلیا نظرشون اینه که ایلان ماسک روی درآمد همین اینترنت


audio: urY2-z7tBDI_0032.opus
source: youtube
source_id: urY2-z7tBDI
invalidation: VALID
text:
شرکتای اپل و سامسونگ هم به نظر برنامه‌هایی برای این کار داشته باشن اما فعلا جدی‌ترین رقیب استارلینک احتمالا پروژه‌ی کایپر آمازونه. اگه این ویدیو رو دوس داشتید لایک وکامنت فراموش نشه و مث همیشه، بدون ترس سوال بپرس و دنبال جواب باش.


audio: ENAncllS1z0_0001.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
غیر از این هشت تا سیاره‌ای که توی سامانه‌ی خورشیدی ما وجود داره، بعضیا از یه سیاره‌ی عجیب صحبت می‌کنن که هنوز پیدا نشده.اینا دو تا گروهن. گروه اول معتقدن بی‌نظمی‌هایی که توی مدار بیرونی‌ترین سیارات، یعنی اورانوس و نپتون، وجود داره، دلیلش یه سیاره‌ی ناشناخته‌ست که روی یه مدار بیضی بزرگ دور خورشید می‌چرخه. اسمش هم گذاشتن سیاره‌ی ایکس یا سیاره‌ی نهم.


audio: ENAncllS1z0_0002.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
گروه دوم که نظرشون زیاد علمی نیست، معتقدن اسم این سیاره نیبیرو هست که اینم روی یه مدار کشیده و بزرگ دور خورشید می‌چرخه. موجودات هوشمند این سیاره، هزاران سال پیش، از زمین ما بازدید کردن و تبدیل شدن به خدایانی برای انسان‌های اولیه. امروز می‌خواهیم ببینیم این دو تا ایده حرفشون دقیقا چیه، چه ارتباطی


audio: ENAncllS1z0_0004.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست. داستان سیاره‌ی نیبیرو، از سال 1976 شروع شد.


audio: ENAncllS1z0_0005.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
یه نویسنده‌ی اهل باکو به نام زکریا سیچین کتابی منتشر کرد به نام سیاره‌ی دوازدهم. زکریا در واقع یه روزنامه‌نگار و اقتصاددان بود که خط میخی سومری رو به صورت خودآموز یاد گرفته بود. بعد از خوندن الواح گلی کتابخونه‌ی آشوربانیپال و بقیه‌ی مدارکی که از شهر نینوا کشف شده بود، به نتایج عجیبی رسید. بعضی از حرفاش مستقیما از توی این الواح بیرون اومده،


audio: ENAncllS1z0_0007.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
توی کتاب‌هاش اینطور نوشته که سومری‌ها از سیاره‌ای آگاه بودن به نام نیبیرو، که بعد از نپتون بود و هر 3600 سال زمینی، یه دور، دور خورشید می‌چرخید.


audio: ENAncllS1z0_0008.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
یه نژاد پیشرفته از موجودات فرازمینی به نام آنوناکی روی این سیاره زندگی می‌کردن، که هزاران سال پیش سفر می‌کنن به سیاره‌ی ما، برای استخراج مواد معدنی‌ای مثل طلا. بعد از اینکه یه سیل خیلی بزرگ روی زمین اتفاق میفته و بیشتر موجودات از بین میرن، انسان‌های معدودی که باقی میمونن، توسط همین آنوناکی‌ها آموزش داده میشن. این کمک و حمایت باعث شد این موجودات تبدیل بشن به


audio: ENAncllS1z0_0009.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
خدایان بزرگی برای سومری‌ها. خدایانی که زیر زمین زندگی می‌کردن، که دلیلش احتمالا همون استخراج طلا از معدن‌های زمینی بوده. زکریا حتی از این هم جلوتر میره و اعلام می‌کنه که نژاد انسان‌های امروزی، در واقع ساخته‌ی آنوناکی‌ها بوده. چون سخت بودن کار استخراج طلا باعث شده توی انسان‌های اولیه‌ای مثل


audio: ENAncllS1z0_0010.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
هوموارکتوس دستکاری‌های ژنتیکی انجام بدن که نتیجه‌ش شده انسان امروزی. برده‌هایی که برای کار توی معدن استفاده می‌شدن.


audio: ENAncllS1z0_0011.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
برای این حرفاش به موارد مختلفی استناد می‌کنه. یکیش نقشه‌هاییه که روی الواح گلی کشیده شده. نظرش اینه که بعضی از این نقشه‌ها زمین رو از فضا نشون میدن، که برای سومری‌ها غیرممکن بوده که بتونن همچین چشم‌اندازی رو ببینن.


audio: ENAncllS1z0_0012.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
مورد دیگه‌ای که به نظرش مهمه، یکی از این الواح گلیه که خورشید رو به همراه یازده تا سیاره اطرافش نشون میده. نه‌تاشون رو سیاره‌های عطارد تا پلوتو می‌دونه، یکیشون هم ماهه که با خورشید میشن یازده تا، دوازدهمی هم همون سیاره‌ی نیبیرو هست. برای همین اسم کتابش رو گذاشته بود سیاره‌ی دوازدهم.


audio: ENAncllS1z0_0013.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
حرفش اینه که سومری‌ها اونقدر تجهیزات پیشرفته‌ای نداشتن که بتونن سیارات دوری مثل نپتون و پلوتو رو از روی زمین ببینن، پس احتمالا این اطلاعاتی بوده که توسط فرازمینی‌ها بهشون داده شده. خب در مورد این ادعاها، مشکلات جدی‌ای وجود داره که جلوتر بهشون می‌رسیم. اما اگه دوست دارید جزییات بیشتری ازش بدونید کتاب‌های خود زکریا سیچین رو بخونید که خیلی مفصل در مورد این مسایل صحبت می‌کنه.


audio: ENAncllS1z0_0014.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
یه کتاب خلاصه‌تر هم هست به نام ارابه‌ی خدایان اثر اریش فون دنیکن، که قبل از زکریا، اومده از روی شواهد مختلف اینطور نتیجه‌گیری کرده که موجودات فرازمینی پیشرفته، تو زمان‌های خیلی قدیم، با سفینه‌هاشون به سیاره‌ی ما اومدن و کارهای شگفت‌انگیزی انجام دادن که توی ذهن انسان‌های اولیه تبدیل شدن به خدایانی با قدرت‌های عجیب.


audio: ENAncllS1z0_0015.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
حالا اجازه بدید در مورد اون یکی ایده صحبت کنیم، یعنی سیاره‌ی ایکس یا نهم، که این هم هنوز پیدا نشده، اما بر خلاف نیبیرو، از روی شواهد محکم‌تری دنبالش می‌گردن. توی ساده‌ترین حالت، یه نیروی گرانش بین خورشید و هرکدوم از سیاره‌ها وجود داره که باعث میشه دورش بچرخن. اما گرانش هر سیاره هم روی بقیه‌شون اثر می‌ذاره.


audio: ENAncllS1z0_0016.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
تا قبل از دهه‌ی 1840 که اورانوس آخرین سیاره بود، ستاره‌شناس‌ها متوجه شدن که مدارش یه مقدار جزیی با اون چیزی که محاسبات ریاضی نشون میداد، اختلاف داشت. انگار از طرف یه جرم ناشناخته‌ای داشت کشیده میشد. همین موضوع، در نهایت باعث کشف سیاره‌ی بعدی شد، یعنی نپتون.


audio: ENAncllS1z0_0017.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
اما بی‌نظمی‌های اورانوس، با پیدا شدن نپتون، به طور کامل حل نشد. از طرفی، توی مدار خود نپتون هم بی‌نظمی‌هایی دیده میشد که طبق تجربه‌های قبلی، ستاره‌شناس‌ها فکر می‌کردن دلیل این هم یه سیاره‌ی ناشناخته‌ی دیگه‌ست، بعد از نپتون. این یکی معروف شد به سیاره‌ی ایکس یا نهم، چون نپتون هشتمی بود.


audio: ENAncllS1z0_0018.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
تلاش برای پیدا کردنش نزدیک یه قرن ادامه داشت، تا اینکه سال 1930 پلوتو کشف شد. اولش فکر می‌کردیم این همون سیاره‌ی ایکسه، اما وقتی بیشتر شناختیمش متوجه شدیم که پلوتو خیلی کوچیکتر از چیزیه که بتونه اثری روی مدار سیاره‌های غولی مثل اورانوس و نپتون بذاره. همچین سیاره‌ای باید حداقل پنج برابر زمین جرم داشته باشه و


audio: ENAncllS1z0_0019.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
روی یه مدار بیضوی کشیده و بزرگ حرکت کنه. بنابراین پلوتو به عنوان سیاره‌ی نهم در نظر گرفته شد، اما جستجوها برای پیدا کردن سیاره‌ی دهم که عامل این بی‌نظمی‌ها بود ادامه پیدا کرد. کم‌کم تعداد زیادی اجرام یخی و سیارات کوچیکی شیبه پلوتو کشف شدن که باعث شد ستاره‌شناس‌ها تعریف خودشون از سیاره رو عوض کنن.


audio: ENAncllS1z0_0022.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
دوم اینکه باید اونقدر جرم و گرانش داشته باشه که به شکل یه کره دربیاد، سوم اینکه گرانشش باید اونقدر قوی باشه که اجرام کوچیکتری که سر راهش قرار می‌گیرن رو جذب بکنه. اصطلاحا میگن مدار خودش رو جارو بکنه. پلوتو این شرط آخری رو نداشت. بقیه‌ی اجرام شبیه پلوتو هم همینطور بودن، چون اطرافشون پر از صخره‌های یخی بود، که این ناحیه معروفه به کمربند کویپر.


audio: ENAncllS1z0_0023.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
پس پلوتو و دوستاش جزو گروه جدیدی قرار گرفتن به نام سیاره‌های کوتوله. با حذف پلوتو، تعداد سیاره‌ها دوباره از نه تا شد هشت‌تا. بررسی دقیق‌تر سیاره‌های کوتوله و صخره‌های یخی، باعث شد قضیه بازم پیچیده‌تر بشه. چون توی مدار اینا هم بی‌نظمی‌های مشخصی دیده میشد، که باز ایده‌ی وجود سیاره‌ی ایکس رو تقویت می‌کرد.


audio: ENAncllS1z0_0024.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
سال 2015 چند تا محقق از موسسه‌ی فناوری کالیفرنیا، کلتک اعلام کردن که شواهدی برای وجود سیاره‌ی ایکس پیدا کردن. این شواهد، فقط ریاضیاتی بود، یعنی محاسباتشون نشون میداد که باید یه سیاره‌ی فرضی داشته باشیم، تقریبا اندازه‌ی نپتون، که فاصله‌ش تا خورشید بیست برابر بیشتر از نپتون باشه، جرمش هم ده برابر زمین.


audio: ENAncllS1z0_0025.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
این سیاره باید روی یه مدار کشیده، دور خورشید بچرخه. مدتی که طول می‌کشه تا مدارش کامل بشه، باید یه چیزی بین ده تا بیست هزار سال زمینی باشه، که مدت خیلی زیادیه چون الان نپتون که دورترین سیاره‌ست فقط 165 سال طول می‌کشه تا یه دور، دور خورشید بچرخه. اگه طبق محاسبات دانشمندای کلتک واقعا چنین سیاره‌ای وجود داشته باشه،


audio: ENAncllS1z0_0026.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
بی‌نظمی‌های سیارات بیرونی رو می‌تونه توجیه کنه. اما خب مشکل اصلی اینه که هنوز هیچکس نتونسته توی فضا پیداش کنه. بزرگترین ستاره‌شناس‌ها، با قوی‌ترین تلسکوپ‌ها، همچنان درگیر پیدا کردن این سیاره‌ی مرموزن. یا واقعا چنین جرمی وجود داره و در آینده پیدا میشه، یا اینکه تمام این اختلالاتی که می‌بینیم، دلیل دیگه‌ای داره که کاملا متفاوته با وجود یه سیاره.


audio: ENAncllS1z0_0028.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
نانسی لیدر یه نویسنده‌ی آمریکاییه که ادعا میکنه زمانی که بچه بوده، با موجودات فرازمینی خاکستری‌رنگی ملاقات کرده، که یه ایمپلنت داخل مغزش کاشتن و از اون به بعد تونسته با این موجودات ارتباط برقرار کنه. حالا کاری نداریم با اینکه حرفش راست بوده یا دروغ، چون به نظرم با یه عکس ام‌آر‌آی ساده، خیلی راحت میشد فهمید که واقعا ایمپلنتی توی مغزش هست یا نه.


audio: ENAncllS1z0_0029.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
اما بهرحال حرفش این بود که این موجودات فرازمینی، نانسی رو انتخاب کردن تا به انسان‌ها هشدار بده در مورد خطر نزدیک شدن یه سیاره به زمین، که معتقد بود سیاره‌ی نیبیرو یا ایکسه، یعنی این دو تا رو یکی می‌دونست. طبق حرف خودش، فرازمینی‌ها بهش گفته بودن که این سیاره اوایل قرن بیست و یکم به زمین نزدیک میشه، تغییرات شدیدی توی آب و هوا ایجاد می‌کنه، زلزله‌های خیلی بزرگ، آتش‌فشان‌ها،


audio: ENAncllS1z0_0030.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
به اضافه‌ی جابجا شدن قطب‌های مغناطیسی زمین و کلی اتفاقات مخرب دیگه. اولش توی وبسایت خودش زتاتاک اعلام کرد که این اتفاق می 2003 میفته. اما خب حسابی ضایع شد. بعدش اگه یادتون باشه این موضوع خیلی داغ شد که سال 2012 آخرین سال دنیاست، چون توی تقویم مایاها آخرین ساله، که واقعا اینطور نبود.


audio: ENAncllS1z0_0031.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
نانسی لیدر که پیش‌بینیش برای 2003 اشتباه درومده بود، دوباره وارد شد و گفت که زمان نزدیک شدن نیبیرو به زمین، همین سال 2012 ست. که خب الان بیشتر از ده سال از اون ماجرا می‌گذره و هنوز ما اینجاییم. پس در واقع بین نیبیرو و سیاره‌ی ایکس تا الان هیچ ارتباط درستی پیدا نشده. فقط افرادی که دنبال فریب دادن بقیه با استفاده از شبه‌علم و


audio: ENAncllS1z0_0032.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
تئوری‌های توطئه هستن، سعی می‌کنن از نظرات ستاره‌شناس‌ها در مورد سیاره‌ی ایکس، استفاده کنن برای محکم کردن حرفاشون در مورد نیبیرو، که هیچ شواهد علمی‌ای براش نداریم.


audio: ENAncllS1z0_0033.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
مهمترین نکته اینه که ما تا حالا چنین سیاره‌ای رو رصد نکردیم. حدود دو قرن پیش که بی‌نظمی‌های مدار اورانوس وادارمون کرد دنبال یه سیاره‌ی دیگه باشیم، بعد از چند سال تلاش، با تجهیزات ساده‌ی اون زمان، تونستیم نپتون رو پیدا کنیم. اما از اون موقع تا الان، با وجود این همه پیشرفت توی تلسکوپ‌های زمینی و فضایی، هیچ خبری از سیاره‌ی نهم یا سیاره‌ی نیبیرو نیست.


audio: ENAncllS1z0_0034.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
طرفدارهای تئوری توطئه معمولا خیلی سطحی به پدیده‌ها نگاه می‌کنن. در مورد همین سیاره‌ی ایکس هم بعضیاشون معتقدن ناسا داره پنهان‌کاری می‌کنه. نمی‌خواد مردم از وجود این سیاره، و اینکه قراره روی زمین قیامت به پا کنه، باخبر بشن. در حالی که الان صدها هزار نفر ستاره‌شناس آماتور توی دنیا وجود داره که با تلسکوپ‌های معمولیشون می‌تونن حتی پلوتو رو رصد کنن.


audio: ENAncllS1z0_0035.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
به اضافه‌ی کلی ستاره‌شناس‌های حرفه‌ای و اساتید دانشگاه‌های خصوصی و مستقل که به تلسکوپ‌های پیشرفته‌تر دسترسی دارن. قضیه اصلا به این سادگی نیست که یه سازمانی مثل ناسا بتونه وجود یه سیاره رو به طور کامل از مردم پنهان کنه.


audio: ENAncllS1z0_0036.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی دوم اینه که اگه سیاره‌ی ایکس به اون شکلی وجود داشته باشه که ستاره‌شناس‌ها محاسبه کردن، حتی توی نزدیک‌ترین موقعیتش به خورشید، فاصله‌ش خیلی زیاده، بیشتر از فاصله‌ی نپتون تا خورشید. پس طبق اطلاعات فعلی ما راهی برای نزدیک شدن به زمین نداره.


audio: ENAncllS1z0_0037.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی سوم اینه که ویژگی‌هایی که افرادی مثل زکریا سیچین یا نانسی لیدر برای سیاره‌ی نهم اعلام می‌کنن، با قوانین فیزیک جور درنمیاد. مثلا چیزی که نانسی لیدر، مدعی ارتباط با فرازمینی‌ها، اعلام می‌کنه، اینه که نزدیک شدن نیبیرو به زمین باعث میشه حرکت زمین چند روز متوقف بشه، بعدش دوباره راه بیفته. که از نظر ستاره‌شناس‌ها این به معنی نقض قوانین فیزیکه.


audio: ENAncllS1z0_0038.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی چهارم مربوط میشه به اینکه زکریا سیچین زبان سومری رو به صورت رسمی یاد نگرفته، خودآموز بوده. افراد متخصصی که کتاب‌هاش رو خوندن اعلام کردن که توی درکی که از این متون داشته، ایرادات زیادی وجود داره. توی این الواح، واقعا از آنوناکی‌ها صحبت شده، از اون سیل شدیدی که خیلی از انسان‌ها رو کشته حرف زدن، آموزش‌ها و حمایت آنوناکی‌ها و اینکه زیر زمین زندگی می‌کردن هم گفته شده.


audio: ENAncllS1z0_0040.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
از طرفی هم ما نمی‌تونیم مطمئن باشیم که دایره‌های اطراف خورشید توی این لوح گلی، همون سیاراتی‌ان که زکریا میگه. تمام اینا باعث شده خیلیا بگن این آدم دچار خطای سوگیری تاییدی شده، یعنی اطلاعات قبلی که توی ذهنش داشته، روی نتیجه‌گیری‌هاش اثر گذاشته.


audio: ENAncllS1z0_0041.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
برای من شخصا این که سیاره‌ی نهم وجود داشته باشه یا نداشته باشه، خیلی چیز عجیبی نیست. چون سامانه‌ی خورشیدی یه سیستم آشوبناکه که هر اتفاقی ممکنه توش بیفته. این نکته رو قبلا هم گفتم، اما می‌خوام یه بار دیگه تکرارش کنم، چون به نظرم مهمه. خیلی از ما این سیستم خورشیدی رو می‌بینیم و فکر می‌کنیم یه نظم عجیبی داره، در حالی که مدت خیلی بیشتری دچار بی‌نظمی


audio: ENAncllS1z0_0042.opus
source: youtube
source_id: ENAncllS1z0
invalidation: VALID
text:
شدید بوده، بعد از این هم تا مدت زیادی گرفتار هرج و مرج میشه. ما به خاطر عمر خیلی کممون، فقط داریم به یه فریم از یه فیلم خیلی طولانی نگاه می‌کنیم و از روی همون یه فریم، در مورد کل فیلم نتیجه‌گیری می‌کنیم.


audio: V7UVcPJfdJ0_0001.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
معمولا تو هر برنامه‌ای در مورد یه موضوع مشخص صحبت می‌کنم اما بعضی از پیشنهادهای شما توضیحش خیلی طولانی نیست برای همین گفتم گهگاهی یه ویدیو داشته باشیم که چند تا از موضوعات کوچیکتر رو به زبان ساده توضیح بدم برنامه‌ی امروز در مورد این چهارتاست


audio: V7UVcPJfdJ0_0002.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: INVALID_CHARS
text:
شماره‌ی یک: چرا چشم بعضی از حیوونا مثل گربه‌ها، توی تاریکی می‌درخشه شماره‌ی دو: آفتاب‌پرست چطور می‌تونه رنگ پوستش رو تغییر بده شماره‌ی سه: دلیل پدیده‌ی عجیب سرشاخه‌های خجالتی که بین درخت‌ها اتفاق میفته چیه


audio: V7UVcPJfdJ0_0003.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
آخرین مورد هم اینکه تپه‌های گرانشی یا مغناطیسی که ماشین‌های خلاص رو به سمت بالای شیب می‌کشن، واقعیه یا نه اسپانسر این برنامه شرکت فیوتک از جنوب کالیفرنیاست سازنده‌ی انواع سنسورهای پیشرفته، که توی پروژه‌های زیادی استفاده میشن از ساعت‌های هوشمند گرفته، تا اندام‌های مصنوعی، ابزار پزشکی، کاوشگرهای فضایی کشاورزی، رباتیک، همه‌جا ردپای سنسورهای فیوتک دیده میشه


audio: V7UVcPJfdJ0_0004.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
برای اطلاعات بیشتر به سایت یا لینکدین این شرکت مراجعه کنید که آدرسشون زیر همین ویدیو هست گربه بین مردم مصر باستان خیلی مقدس بود طبق گفته‌ی هرودوت تاریخ‌نگار معروف یونانی، حدود دو هزار و پونصد سال پیش جنگی به نام نبرد پلوزیوم بین ایران و مصر اتفاق افتاد کمبوجیه یا کامبیز پسر کوروش، از این باور مصری‌ها استفاده کرد و یه جنگ فرسایشی طولانی رو برنده شد


audio: V7UVcPJfdJ0_0005.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
به این صورت که سربازهای ایرانی همراه خودشون گربه حمل می‌کردن و روی سپر و تجهیزاتشون عکس گربه می‌کشیدن مصری‌ها هم که به هیچ وجه حاضر نبودن به گربه‌ها آسیب بزنن، کاملا شکست خوردن


audio: V7UVcPJfdJ0_0006.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
همین مصری‌ها، در مورد درخشندگی چشم گربه‌ها تو شب معتقد بودن این موجودات موقع غروب آفتاب، نور خورشید رو تو چشماشون ذخیره می‌کنن تا وقتی که دوباره هوا روشن بشه اما دلیل واقعی این اتفاق، یه لایه‌ی آینه‌ای نازک داخل چشم گربه‌ست وقتی که نور بازتاب شده از اجسام مختلف وارد چشم ما میشه به سلول‌های گیرنده‌ی نور که داخل شبکیه قرار گرفتن برخورد می‌کنه


audio: V7UVcPJfdJ0_0007.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
تو چشم خیلی از موجودات، دقیقا پشت شبکیه یه لایه‌ی آینه‌ای وجود داره به نام پرده‌ی درخشان که نور رو بازتاب می‌کنه اون پرتوهای هدر رفته که به گیرنده‌های نور برخورد نکردن توسط این لایه‌ی آینه‌ای دوباره برمی‌گردن به سمت شبکیه اینجوری، تعداد پرتوهایی که گیرنده‌های نور رو تحریک می‌کنن، بیشتر میشه در نتیجه این موجودات، حتی توی نور خیلی کم هم بینایی خوبی دارن


audio: V7UVcPJfdJ0_0008.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
پس دلیل درخشندگی چشم این حیوونا دقیقا همینه یعنی تو تاریکی کامل هیچوقت این اتفاق نمیفته این درخشندگی چیزی نیست جز بازتاب ساده‌ی نور چراغ‌قوه‌ها و دوربین‌ها


audio: V7UVcPJfdJ0_0009.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
حتی چشم هر موجودی به یه رنگ مشخصی می‌درخشه، مثلا گربه‌ها و سگ‌ها نور چشمشون مایل به سبزه، یا پرنده‌ها و جوندگان مایل به قرمزه که این تفاوت رنگ به خاطر ساختار و جنس پرده‌ی درخشانشونه


audio: V7UVcPJfdJ0_0010.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
معمولا حیوانات شب‌رو چشمشون پرده‌ی درخشان داره ولی ما آدما همچین قابلیتی نداریم با این حال، تو چشم ما هم یه پدیده‌ی کم و بیش مشابه اتفاق میفته


audio: V7UVcPJfdJ0_0012.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
موقع عکس‌برداری، نور فلش دوربین وارد چشم ما میشه و به شبکیه برخورد می‌کنه یه مقداریش از شبکیه رد میشه ولی چون خبری از پرده‌ی درخشان نیست، برنمی‌گرده به بیرون در عوض اتفاقی که میفته اینه که یه بخش کوچیکی از این پرتوها به رگ‌های خونی داخل چشم برخورد می‌کنن و بازتاب میشن بنابراین رنگ قرمز چشم‌ها به خاطر نوریه که به خون ما برخورد کرده و منعکس شده


audio: V7UVcPJfdJ0_0013.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
فقط هم در مورد نورهای شدید اتفاق میفته چون شبکیه و بافت داخل چشم بازتاب‌کننده‌ی خیلی ضعیفیه بر خلاف پرده‌ی درخشان که کمترین نورها رو منعکس می‌کنه


audio: V7UVcPJfdJ0_0014.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
سوال بعدی اینه که آفتاب‌پرست چطور رنگ پوست خودش رو تغییر میده قبل از تغییر رنگ، اجازه بدید در مورد علت تیره و روشن شدن پوستش توضیح بدم ملانین رنگدانه‌ای به رنگ قهوه‌ای و سیاه داخل پوست و موی خیلی از موجوداته عوامل ژنتیکی، هورمون‌ها، یا حتی نور خورشید، می‌تونه مقدار ملانین داخل پوست ما رو تغییر بده، هرچقدر بیشتر باشن پوست تیره‌تری داریم


audio: V7UVcPJfdJ0_0015.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اما حیواناتی مثل آفتاب‌پرست، می‌تونن تراکم این رنگدانه‌ها رو تغییر بدن سلول‌هاشون زائده‌هایی داره که وقتی ملانین واردشون میشه اون سلول به رنگ سیاه درمیاد، ولی وقتی دوباره برمی‌گردن و تو یه نقطه متمرکز میشن، رنگ پوستش روشن‌تر میشه


audio: V7UVcPJfdJ0_0016.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
تا یه مدت طولانی فکر می‌کردیم تمام رنگ‌های دیگه مثل سبز و زرد و قرمز و نارنجی دقیقا شبیه سلول‌های حاوی ملانین ایجاد میشن اما سال 2015 معلوم شد از چیزی که فکر می‌کردیم خیلی پیچیده‌تره


audio: V7UVcPJfdJ0_0017.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
آفتاب‌پرست‌ها معمولا وقتی که آرومن به رنگ سبز دیده میشن در حالی که دانشمندا هیچ رنگدانه‌ی سبزی نتونستن داخل پوستش پیدا کنن، فقط زرد و قرمز بود پس این سوال پیش اومد که رنگ سبز آفتاب‌پرست از کجا میاد


audio: V7UVcPJfdJ0_0018.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
بررسی دقیق‌تر نشون داد پوستش لایه‌های مختلفی داره اول رنگدانه‌های زرد قرار گرفتن، بعدش قرمز، بعدش هم ملانین اما زیر اینا یه لایه‌ی دیگه‌ای هم هست حاوی نانوکریستال‌هایی از جنس گوانین، که تو یه شبکه‌ی منظم چیده شدن این نانوکریستال‌ها، نوری که وارد پوستش میشه رو شبیه منشور تجزیه می‌کنن به رنگ‌های مختلف فاصله‌ی بین نانوکریستال‌ها به اندازه‌ایه که


audio: V7UVcPJfdJ0_0019.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
طول‌موج‌های آبی بازتاب میشن ولی بقیه عبور می‌کنن بعدش این رنگ آبی، با رنگ زرد رنگدانه‌های بالایی ترکیب میشه و سبز رو تولید می‌کنه


audio: V7UVcPJfdJ0_0020.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
حالا قسمت جالبترش اینجاست که وقتی آفتاب‌پرست هیجان‌زده میشه فاصله‌ی بین نانوکریستال‌ها تغییر می‌کنه هرچقدر فاصله‌شون بیشتر میشه، طول‌موج‌های بلندتری رو بازتاب می‌کنن، یعنی زرد و نارنجی و قرمز که از ترکیب این نورهای مختلف با رنگدانه‌های بالایی انواع رنگ‌های رنگین‌کمان دیده میشه


audio: V7UVcPJfdJ0_0022.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
شگفتی پوست آفتاب‌پرست همین‌جا تموم نمیشه زیر تمام اینا یه لایه‌ی دیگه هم هست که اونم حاوی نانوکریستال‌هاییه که یه مقداربزرگ‌ترن، با فاصله‌ی بیشتر و نظم کمتر همین فاصله‌ی زیادشون باعث میشه طول‌موج‌های بلند فروسرخ رو بازتاب کنن، که این برای محیط‌های گرم و پرنور کمک بزرگی بهشون می‌کنه و خنک نگهشون میداره


audio: V7UVcPJfdJ0_0023.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
الان تلاش زیادی داره انجام میشه که از این مکانیزم‌های عجیب پوست آفتاب‌پرست استفاده بکنن برای ساخت لباس‌هایی با قابلیت تغییر رنگ، یا صفحه‌نمایش‌های پیشرفته


audio: V7UVcPJfdJ0_0024.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
برای خود من درخت‌ها همیشه یکی از جالب‌ترین موجودات زمین بودن خیلی قبل از اینکه ما به وجود بیاییم، درخت‌ها اینجا بودن حتی میلیون‌ها سال قبل از دایناسورها همیشه صبور و کم‌توقع، غذا و اکسیژن بقیه‌ی موجودات رو تامین کردن بدون اینکه کوچیکترین آسیبی به طبیعت بزنن یکی از رفتارهای جالب درخت‌ها، سرشاخه‌های خجالتیه که بهش پدیده‌ی تاج خروس یا خیمه هم گفته میشه


audio: V7UVcPJfdJ0_0025.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
درخت‌هایی که همچین رفتاری دارن سرشاخه‌هاشون از یه حدی به هم نزدیک‌تر نمیشه همیشه فاصله‌ی خودشون رو با درخت‌های همسایه حفظ می‌کنن انگار از همدیگه خجالت می‌کشن اما این شاخه‌ها چطور می‌فهمن که تا کجا باید رشد کنن


audio: V7UVcPJfdJ0_0026.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اولین دلیلی که ارائه شده، اینه که وقتی شاخ و برگ این درخت‌ها توسط باد تکون داده میشه، اون سرشاخه‌های نوزادی که تازه شروع به رشد کردن به همدیگه ساییده میشن و آسیب می‌بینن، چون نازک‌تر و حساس‌ترن پس جلوی رشدشون گرفته میشه و از یه حدی به هم نزدیک‌تر نمیشن آزمایش‌هایی انجام شده که با محدود کردن حرکت درخت‌ها از این ساییدگی‌ها جلوگیری کردن، در نتیجه سرشاخه‌ها


audio: V7UVcPJfdJ0_0028.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اما مشکل اینجاست که این دلیل، فقط می‌تونه برای جنگل‌های بادخیزی جوابگو باشه که شاخه‌های انعطاف‌پذیری دارن در حالی که توی مناطقی با هوای آروم هم سرشاخه‌های خجالتی دیده شدن


audio: V7UVcPJfdJ0_0029.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
فرضیه‌ی بعدی اینه که نور فراسرخ منتشر شده از درخت‌های همسایه باعث این اتفاق میشه اون ته ته فرکانس‌های نور قرمز، میشه فراسرخ یا قرمز دور که طول موجش حدود هفتصد تا هشتصد نانومتره در واقع یه چیزی بین نور قرمز و فروسرخه، که چشم ما به سختی می‌تونه ببیندش، مگر اینکه شدت نورش خیلی زیاد باشه


audio: V7UVcPJfdJ0_0030.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
داخل برگ‌های گیاهان، یه مولکول بزرگ وجود داره به نام کلروفیل این مولکول، از نور خورشید طول‌موج‌های آبی و قرمزش رو جذب می‌کنه ولی سبز رو بازتاب می‌کنه برای همینه که برگ درخت‌ها رو سبز می‌بینیم


audio: V7UVcPJfdJ0_0031.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اما غیر از نور سبز، فراسرخ هم وقتی به کلروفیل برخورد می‌کنه بازتاب میشه یه مولکول دیگه داخل برگ‌ها وجود داره به نام فیتوکروم که اون می‌تونه فراسرخ رو جذب کنه حالا قسمت مهمش اینجاست هر بخشی از گیاه که مولکول‌های فتوکرومش بیشتر از مقدار طبیعی نور فراسرخ دریافت بکنن، به این نتیجه می‌رسه که زیر سایه‌ی


audio: V7UVcPJfdJ0_0033.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
این باعث ایجاد فرایندی میشه به نام سایه‌گریزی یعنی اون شاخه‌ها مسیر خودشون رو تغییر میدن و درازتر و باریک‌تر میشن تا زودتر از زیر سایه فرار کنن سایه‌گریزی تو گیاهان آپارتمانی هم زیاد اتفاق میفته وقتی نور کافی بهشون نمی‌رسه نازک و دراز میشن


audio: V7UVcPJfdJ0_0034.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
در مورد پدیده‌ی سرشاخه‌های خجالتی هم گفته میشه نور فراسرخی که از درخت‌های همسایه دریافت می‌کنن باعث میشه فرایند سایه‌گریزی توی این سرشاخه‌ها اتفاق بیفته و دیگه جلوتر نرن در نتیجه بین درخت‌ها یه فضای خالی باقی می‌مونه


audio: V7UVcPJfdJ0_0035.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
غیر از ساییده شدن و سایه‌گریزی، دلایل دیگه‌ای هم برای این پدیده مطرح شده، اما بعد از گذشت یه قرن، هنوز نتونستیم به یه جمع‌بندی کلی برسیم که بتونه همه‌ی نمونه‌ها رو توضیح بده چیزی که واضحه اینه که سرشاخه‌های خجالتی، یه نفعی برای درخت‌ها داشته که همچین رفتاری رو ادامه دادن مثلا ممکنه این فاصله، جلوی انتقال آفت‌هایی مثل لارو حشرات برگ‌خوار از یه درخت به یه درخت دیگه رو بگیره


audio: V7UVcPJfdJ0_0036.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
مورد آخر حرکت ماشین‌ها بر خلاف جاذبه‌ست چند تا جاده تو نقاط مختلف دنیا وجود داره که وقتی آدما ماشین خودشون رو خلاص می‌کنن، به‌نظر میاد به‌جای اینکه به سمت پایین سراشیبی حرکت کنه، میره به سمت بالای شیب دلایل عجیب غریبی برای این اتفاق ارائه شده بعضیا که صحبت از نیروهای ماورایی و ناشناخته می‌کنن اسم این مناطق رو گذاشتن تپه‌ی روح


audio: V7UVcPJfdJ0_0037.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
بعضیای دیگه معتقدن نیروهای مغناطیسی دلیل این اتفاقه یعنی مثلا سنگ‌های آهنربایی قوی داخل این تپه‌ها وجود داره که ماشین‌ها رو به سمت خودش می‌کشه برای همین بهش میگن تپه‌های مغناطیسی بعضیا هم که فکر می‌کنن دلیلش بی‌نظمی‌هایی توی گرانش زمینه بهش میگن تپه‌های گرانشی


audio: V7UVcPJfdJ0_0038.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اما هیچکدوم از این دلایل درست نیست تنها چیزی که باعث این اتفاق میشه، خطای دیده مغز ما عادت کرده که با نگاه کردن به خط افق بتونه موقعیت مکانی خودش رو تشخیص بده، بفهمه بالای شیب قرار گرفته یا پایینش تو بعضی از شیب‌ها، چیزایی مثل درخت یا کوه یا موانع دیگه خط افق رو می‌پوشونن به فیلم‌ها و عکس‌های این تپه‌های گرانشی هم اگه دقت کنید


audio: V7UVcPJfdJ0_0039.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
اون سمتی که فکر می‌کنیم بالای شیبه، خط افق زمین قابل دیدن نیست این باعث میشه یه خطای بینایی توی مغز ما ایجاد بشه طوری که سربالایی رو سرپایینی ببینیم، یا برعکس


audio: V7UVcPJfdJ0_0040.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
بعضی جاها درخت‌های اطراف جاده هم به دلایل مختلف یه مقدار جزیی کج شدن، یا زمین کنار جاده شیبش برعکس جاده‌ست که باعث میشه خطای دید ما تقویت بشه حتی در مورد رودخونه‌ها هم این توهم بینایی رو میشه دید یعنی به نظر میاد آب رو به بالا حرکت می‌کنه، دقیقا شبیه جاده‌ها اما با انجام آزمایش‌های ساده‌ای می‌تونیم خودمون حقیقت رو پیدا کنیم مثلا اگه این تپه‌ها واقعا مغناطیسی بودن، باید فقط


audio: V7UVcPJfdJ0_0041.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
ماشین‌ها رو جذب می‌کردن که جنسشون از آهنه در حالی که هر چیز دیگه‌ای مثل توپ پلاستیکی یا بطری آب هم مثل ماشین‌ها حرکت می‌کنه


audio: V7UVcPJfdJ0_0042.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
ضمن اینکه با یه قطب‌نمای ساده میشه فهمید که هیچ نیروی مغناطیسی‌ای داخل این تپه‌ها وجود نداره حتی می‌تونید با اپلیکیشن‌های رایگان، ارتفاع بالا و پایین جاده رو مقایسه کنید تا مطمئن بشید اون سمتی که فکر می‌کنید بالاست، در واقع پایینه ساده‌ترین کاری که میشه انجام داد، استفاده از یه ترازه وقتی تو جاده‌ای که فکر می‌کنیم سربالاییه، یه تراز قرار بدیم


audio: V7UVcPJfdJ0_0044.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
مغز پیشرفته‌ی ما هنوزم تو درک خیلی چیزا مشکل داره یه نمونه‌ش همین خطای دید معروف اینجا مغز ما کاملا مطمئنه که توپ‌ها دارن برخلاف نیروی گرانش به سمت بالا حرکت می‌کنن، حسابی تعجب می‌کنه ولی وقتی که زاویه‌ی دیدش عوض میشه، به اشتباه خودش پی می‌بره این یه هشدار جدی برای ماست که زیاد به حس‌های خودمون اطمینان نداشته باشیم


audio: V7UVcPJfdJ0_0045.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
بلکه از روی آزمایش‌های دقیق در مورد هر چیزی نتیجه‌گیری کنیم تپه‌های گرانشی همه‌جا پیدا میشن، می‌تونید خودتون از نزدیک تستش کنید مثلا داخل آمریکا، یکیش اطراف لوییس‌بری تو پنسیلوانیاست که میشه گفت از همه‌شون عجیب‌تره این ماشین در واقع داره به سمت پایین حرکت می‌کنه در حالی که مغز ما این شیب رو برعکس می‌بینه


audio: V7UVcPJfdJ0_0049.opus
source: youtube
source_id: V7UVcPJfdJ0
invalidation: VALID
text:
امیدوارم که بتونیم این مسیرو باهم ادامه بدیم و روز به روز دانش‌مون بیشتر بشه چون همونطور که قبلا گفتم، علم شبیه یه واکسن عمل می‌کنه هرچی بیشتر بدونیم، در مقابل ویروس‌های ذهنی مقاوم‌تر میشیم خیلی ممنون میشم که نظر مثبت یا منفی خودتون رو در مورد اینجور ویدیوهای چندموضوعی بنویسید، تا ببینیم باید ادامه داشته باشه یا نه اگه نظرتون مثبته می‌تونید سوال و پیشنهادتون هم زیر همین ویدیوها کامنت کنید که تو برنامه‌های بعدی ساخته بشن


audio: sAN8InTpisE_0001.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
بعد از ویدیوی الکترومغناطیس، خیلی از شما در مورد این سوال داشتید که انتقال اطلاعات از طریق امواج الکترومغناطیسی دقیقا چطور انجام میشه. امروز می‌خوایم ببینیم چه اتفاقی میفته که این پرتوها می‌تونن صدا یا تصویر یا هر نوع اطلاعات دیگه‌ای رو به صورت کاملا نامریی، با سرعت نور منتقل کنن به هزاران کیلومتر اونطرف‌تر. این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش،


audio: sAN8InTpisE_0002.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست. توی ویدیوی الکترومغناطیس، دیدیم که وقتی ذرات بارداری مثل الکترون‌ها،


audio: sAN8InTpisE_0003.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
حرکت شتابدار داشته باشن، از خودشون پرتوهای الکترومغناطیسی منتشر می‌کنن. دقیقا از همین موضوع استفاده می‌کنیم برای ارسال اطلاعات از طریق این پرتوها. ساده‌ترین و پرکاربردترین آنتن، معروفه به آنتن دوقطبی که هم برای ارسال استفاده میشه، هم برای دریافت، مثل خیلی از آنتن‌های دیگه.


audio: sAN8InTpisE_0004.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
برای ارسال اطلاعات، اولین چیزی که لازم داریم اینه که این اطلاعات رو تبدیل کنیم به سیگنال‌های الکتریکی. روش انجام این کار، بستگی داره به جنس اطلاعات ما. مثلا صدا توسط میکروفون تبدیل میشه به سیگنال‌های الکتریکی. منظور از سیگنال الکتریکی هم چیزی نیست جز یه جریان الکتریکی که ولتاژش دائما بالا و پایین میشه، همین بالا و پایین شدن‌ها حاوی اطلاعاته.


audio: sAN8InTpisE_0005.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
مرحله‌ی بعدی اینه که این اطلاعات رو بفرستیم به آنتن. تغییرات ولتاژ این سیگنال، باعث میشه میدان‌های الکتریکی‌ای داخل میله‌های آنتن ایجاد بشه که دائما تغییر می‌کنن. از طرف این میدان‌های متغیر، به الکترون‌های آزاد نیرو وارد میشه و هلشون میده به چپ و راست. این حرکت الکترون‌ها، همونطور که گفتم، باعث میشه پرتوهای


audio: sAN8InTpisE_0006.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
الکترومغناطیسی منتشر کنن که متناسب با سیگنالیه که به آنتن دادیم، یعنی همون اطلاعات، داخل این پرتوهای الکترومغناطیسی هم هست.


audio: sAN8InTpisE_0007.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
همین آنتن، می‌تونه به عنوان گیرنده هم عمل بکنه. پرتوهایی که از یه فرستنده منتشر شدن، وقتی که به میله‌های این آنتن برخورد می‌کنن، الکترون‌ها رو هل میدن به چپ و راست. چون الکترون تحت‌تاثیر میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی این پرتوها قرار می‌گیره. این حرکت متناوب الکترون‌ها، که طبق قله‌ها و دره‌های اون پرتوی دریافتی اتفاق میفته، باعث تولید یه ولتاژ متناوب توی این آنتن میشه.


audio: sAN8InTpisE_0008.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
یعنی در واقع همون سیگنال الکتریکی که دادیم به آنتن فرستنده، توی آنتن گیرنده ایجاد میشه. حالا کافیه این سیگنال رو یه مقدار تقویت کنیم، بعدش بدیم به یه بلندگو یا اسپیکر تا دوباره تبدیلش کنه به صدا. البته جزییات بیشتری داره، ولی ما اینجا دنبال اطلاعات تخصصی نیستیم، بیشتر می‌خوایم از کلیت ماجرا سر در بیاریم.


audio: sAN8InTpisE_0009.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
خب این روش ساده که توضیح دادم، توی فاصله‌های کوتاه، تا حدودی جواب میده. اما اگه بخواهیم اطلاعات رو به نقاط خیلی دور ارسال کنیم چطور؟


audio: sAN8InTpisE_0010.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
بین اندازه‌ی آنتن و فرکانس یه ارتباط وارونه وجود داره. هرچی فرکانس سیگنال الکتریکی کمتر باشه، نیاز به آنتن بزرگ‌تری داریم.


audio: sAN8InTpisE_0011.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
مشکل دیگه‌ای که هست اینه که هرچقدر فرکانس یه پرتو کمتر باشه، انرژی کمتری هم داره، برای همین نمی‌تونه تا فاصله‌های دور سفر کنه.


audio: sAN8InTpisE_0012.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
سیگنالی که از صدای انسان تولید میشه یه همچین مشکلاتی داره، فرکانسش اونقدر پایینه که آنتنی که برای ارسالش نیاز داریم به حدی بزرگ میشه که دیگه عملا نمیشه ساختش. از طرفی هم انرژی پایینش باعث میشه نتونیم به فاصله‌های دور ارسالش کنیم. فقط هم صدای ما اینطوری نیست، خیلی از اطلاعات دیگه هم همین مشکل رو دارن، فرکانسشون خیلی پایینه.


audio: sAN8InTpisE_0013.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
خب این مسایل باعث میشه ارتباطات بی‌سیم کاملا محدود بشه. برای حل این مشکلات یه روش خیلی جالب پیدا کردیم، به نام ماجولیشن که توی فارسی بهش میگیم مدولاسیون. ما یه سیگنال فرکانس‌پایین داریم، حاوی اطلاعاتی مثل صدای انسان، یا هرچیز دیگه که بهش میگن سیگنال پیام.


audio: sAN8InTpisE_0014.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
یه سیگنال فرکانس‌بالا هم تولید می‌کنیم که هیچ اطلاعاتی داخلش نیست. به این میگن سیگنال حمل‌کننده. با ترکیب این دو تا، به یه سیگنال جدید می‌رسیم به نام سیگنال مدوله شده. این ترکیب باعث میشه دامنه‌ی سیگنال حمل‌کننده، طبق دامنه‌ی سیگنال پیام، کم و زیاد بشه. در نتیجه همون اطلاعاتی که داخل سیگنال پیام بود، به حمل کننده هم اضافه میشه.


audio: sAN8InTpisE_0015.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
منظور از دامنه هم فاصله‌ی هر نقطه تا اون خط افقی تعادله. حالا ما یه موج جدید داریم که هم حاوی اطلاعاته، هم فرکانسش پایین نیست. پس مشکلمون حل شده. این سیگنال جدید، توسط آنتن تبدیل میشه به پرتوهای الکترومغناطیسی و منتشر میشه. گیرنده هم وقتی که این پرتوها رو دریافت می‌کنه و دوباره تبدیلشون می‌کنه


audio: sAN8InTpisE_0016.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
به سیگنال‌های الکتریکی، عمل دمدولاسیون رو انجام میده، یعنی سیگنال پیام رو از سیگنال حمل‌کننده بیرون می‌کشه.


audio: sAN8InTpisE_0017.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
خب توی این روش، از سیگنال پیام استفاده کردیم برای تغییر دامنه‌ی سیگنال حمل‌کننده، برای همین این روش معروفه به مدولاسیون دامنه یا ای.ام، که احتمالا اسمشو توی ایستگاه‌های رادیویی زیاد شنیدید. خوبیش اینه که پیاده‌سازیش راحته، دستگاه‌های پیچیده‌ای لازم نداره، هزینه‌ش هم کمه. اما مشکلش اینه که کیفیت صدا پایین میاد، نویز زیادی می‌گیره.


audio: sAN8InTpisE_0018.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
یه روش دیگه، استفاده از مدولاسیون فرکانسه که بهش میگن اف.ام. دره‌ها و قله‌های سیگنال پیام، فرکانس سیگنال حمل‌کننده رو کم و زیاد می‌کنن. توی این روش، نویز کمتری ایجاد میشه، کیفیت صدا هم افت نمی‌کنه، برای همین شبکه‌های رادیویی مربوط به پخش موزیک، بیشتر از اف.ام استفاده می‌کنن.


audio: sAN8InTpisE_0019.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
البته خب نسبت به ای.ام یه بدی هم داره. پرتوهایی که به روش ای.ام مدولاسیون شدن، می‌تونن با برخورد به یونوسفر، برگردن به سمت زمین، که در مورد این موضوع توی ویدیوی هارپ توضیح دادم. این ویژگی کمک می‌کنه بتونیم این امواج رو به فاصله‌های خیلی دوری ارسال کنیم. اما پرتوهایی که به روش اف.ام مدولاسیون میشن، خیلی وقتا از یونوسفر عبور می‌کنن، چون طول‌موجشون نسبتا کوتاه‌تره.


audio: sAN8InTpisE_0020.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
غیر از این دو تا، چند تا روش دیگه هم هست به نام مدولاسیون فاز، پالس، دیجیتال، که هرکدومشون کاربرد خودش رو داره، دیگه واردشون نمیشم تا ویدیومون زیاد طولانی نشه. برای ارتباط با ماهواره‌ها یا فضاپیماها یا کاوشگرها هم از انواع مختلف مدولاسیون استفاده میشه تا بتونیم از فاصله‌های خیلی دور باهاشون ارتباط داشته باشیم.


audio: sAN8InTpisE_0021.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
پس این شد یه توضیح کوتاه از روش انتقال اطلاعات با پرتوهای الکترومغناطیسی. حالا بد نیست چند تا از نکاتش رو باهم بررسی کنیم. اولین نکته اینه که چرا این همه امواج مختلف رادیو و تلویزیون و موبایل و وای‌فای، با همدیگه قاطی نمیشن. یه دلیلش اینه که این پرتوها زمانی که به همدیگه می‌رسن، خیلی راحت رد میشن و به راه خودشون ادامه میدن.


audio: sAN8InTpisE_0022.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
توی اون نقطه‌ای که این دو تا موج از روی هم رد میشن، مقدار دامنه، به اندازه‌ی مجموع دامنه‌های دو تا موج میشه، که به این میگن اصل برهم‌نهی. فرقی هم نمی‌کنه که تعداد موج‌ها دو تا باشه یا خیلی بیشتر.


audio: sAN8InTpisE_0023.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
در مورد موج‌های روی سطح آب هم همین اتفاق میفته. این دایره‌ها وقتی به هم می‌رسن، توی محل برخوردشون تداخل پیش میاد، اما این تداخل متوقفشون نمی‌کنه، توی دل همدیگه به راه خودشون ادامه میدن.


audio: sAN8InTpisE_0024.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
اما دو تا موج که با هم تداخل پیدا کردن، اگه همون لحظه وارد گیرنده بشن کارش سخت میشه. باید از روش‌هایی مثل فیلتر کردن فرکانس استفاده کنه تا بتونه پرتوی اصلی رو تشخیص بده. بعضی وقتا هم موفق به انجام این کار نمیشه. خود عمل مدولاسیون هم باعث جلوگیری از تداخل پرتوها میشه، چون می‌تونیم از فرکانس‌های مختلفی به عنوان سیگنال حمل‌کننده استفاده کنیم.


audio: sAN8InTpisE_0025.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
یه مساله‌ی دیگه هم اینه که سازمان‌های بین‌المللی مثل آی‌تریپل‌ای قوانینی تنظیم کردن که هر دستگاهی، یه محدوده‌ی فرکانسی مشخصی برای استفاده داشته باشه. مثلا هدفون بی‌سیم یا مودم وای‌فای یا موس و کیبورد بی‌سیم، معمولا روشون نوشته 2.4 گیگاهرتز، یعنی این فرکانس‌ها اختصاص داده شده به اینجور ابزارها.


audio: sAN8InTpisE_0026.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی بعدی اینه که نویز دقیقا چی هست و از کجا میاد. هر پرتوی الکترومغناطیسی که به درد ما نخوره و برامون مزاحمت ایجاد کنه، میشه نویز. بعضی وقتا این نویزها با بقیه‌ی پرتوهای الکترومغناطیسی تداخل پیدا می‌کنن و باعث میشن توی ارتباطات ما مشکل پیش بیاد. منبعش هم هر چیزی می‌تونه باشه، ممکنه از فضا بیاد، یا توسط


audio: sAN8InTpisE_0027.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
وسایل خونگی ما تولید بشه، یا حتی خودمون عمدا ایجادش کنیم. مثلا با هدف سانسور اطلاعات، روی شبکه‌های تلویزیونی یا رادیویی که از طریق ماهواره پخش میشن، نویز انداخته میشه که معروفه به پارازیت یا جمینگ. به این صورت که دکل‌های زمینی، پرتوهای الکترومغناطیسی منتشر می‌کنن که از نظر فرکانسی، شبیه پرتوهاییه که


audio: sAN8InTpisE_0028.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
همون ماهواره می‌فرسته، اما خب هیچ اطلاعاتی توش نیست. تنها هدفش اینه که به دیش‌ها یا آنتن‌های مردم برخورد کنه و با پرتوهای اصلی دچار تداخل بشه.اینجوری صدا یا تصویر رو تخریب می‌کنن.


audio: sAN8InTpisE_0029.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
آخرین نکته هم اینه که عمل مدولاسیون، فقط مخصوص امواج رادیویی نیست. روی بقیه‌ی پرتوهای الکترومغناطیسی مثل مایکروویو یا حتی نور مریی هم میشه مدولاسیون کرد. اطلاعاتی که از طریق فیبرهای نوری ارسال میشه، در واقع پرتوهای نور مرییه که با استفاده از مدولاسیون، داده‌ها رو روشون سوار کردیم.


audio: sAN8InTpisE_0030.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
ما الان داریم توی یه دریایی از امواج الکترومغناطیسی زندگی می‌کنیم، که باعث شده بحث‌های زیادی وجود داشته باشه در مورد اینکه این پرتوها چه اثری روی بدن ما دارن. بعضیا نظرشون اینه که در این حدش اثر زیادی روی ما نداره، بعضیا معتقدن به شدت داره جسم و روان ما رو اذیت می‌کنه. به هر حال، الکترومغناطیس، از بین چهار تا نیروی بنیادی طبیعت،


audio: sAN8InTpisE_0031.opus
source: youtube
source_id: sAN8InTpisE
invalidation: VALID
text:
تنها نیروییه که تونستیم مهارش کنیم و ازش استفاده کنیم. این همه غرق شدن توی الکتریسیته و مغناطیس، به احتمال زیاد عواقب خودشو داره.


audio: mj7oWoQTQBU_0001.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
خب بالاخره بعد از حدود ده پونزده سال تاخیر، تلسکوپ جیمز وب پرتاب شد، امروز یه روز تاریخی بود برای علم و علاقمندان به علم. از این به بعد آماده باشید تا خیلی بیشتر اسم تلسکوپ فضایی جیمز وب رو بشنوید، آماده باشید تا هر چند وقت یه بار خبر یه کشف مهم درباره‌ی جهان هستی و ستاره‌ها و سیارات و این‌چیزا بشنوید. به خیلی از شما که چندین ساله منتظر این لحظه بودید تبریک میگم،


audio: mj7oWoQTQBU_0002.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
اون دوستانی هم که منتظر شکست این پروژه بودن امیدوارم الان زیاد ناراحت نباشن چون با موفقیت پرتاب شده و داره به سمت جایگاهش حرکت می‌کنه. تو این ویدیو مراحل پرتابش رو توضیح میدم و در مورد اتفاقاتی که تو هر مرحله افتاده صحبت می‌کنم. در مورد طرز کار این تلسکوپ یه ویدیوی کامل دارم که لینکش این بالا میاد، پیشنهاد می‌کنم اگه ندیدید، اول اونو ببینید. اونجا کامل توضیح دادم درمورد اینکه این تلسکوپ چطور کار میکنه و


audio: mj7oWoQTQBU_0005.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
یعنی دقیقا روز کریسمس، تلسکوپ جیمز وب با موشک آریان 5 پرتاب شد. در واقع آخرین تاریخی که برای پرتاب در نظر گرفته بودن 22 دسامبر بود ولی خب به خاطر شرایط بد آب و هوایی دوباره دو سه روز دیگه عقب افتاد. امروزم هوای اون منطقه کاملا ابری بود اتفاقا من خیلی ناراحت شدم چون موشک خیلی زود رفت داخل ابرها و ناپدید شد، دوربین‌ها نتونستن زیاد دنبالش کنن.


audio: mj7oWoQTQBU_0006.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
از اینجا به بعد ناسا ادامه‌ی کار رو روی شبیه‌سازی کامپیوتری نشون داد، به اضافه‌ی اطلاعاتی مثل ارتفاع موشک و سرعتش و چیزای دیگه. کلا از زمان پرتاب موشک تا لحظه‌ی رها شدن تلسکوپ تو فضا و حرکتش به سمت محل قرارگیریش، چند تا مرحله یا چند تا نقطه‌ی بحرانی وجود داشت که دونه دونه توضیح میدم. دو دقیقه و بیست ثانیه بعد از پرتاب، بوسترها جدا شدن.


audio: mj7oWoQTQBU_0007.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
اینجا موشک 70 کیلومتر از سطح زمین فاصله گرفته، سرعتشم تقریبا 2 کیلومتر بر ثانیه‌ست. بوستر کلا کارش اینه که اون لحظات اولیه‌ای که موشک می‌خواد از سطح زمین بلند بشه کمکش کنه. بعد از اینکه موشک به اندازه‌ی کافی از زمین فاصله میگیره، سوخت اینا هم تموم میشه و سقوط می‌کنن روی زمین. ولی خود موشک همچنان سوخت داره و به حرکتش ادامه میده. این اولین مرحله بود که با موفقیت انجام شد.


audio: mj7oWoQTQBU_0008.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
خب موشک همچنان ارتفاعش بیشتر میشه، همزمان در حال چرخیدن به دور زمین هم هست، یعنی در واقع از چرخش زمین استفاده می‌کنه برای اینکه سرعتش بیشتر بشه و سوخت کمتری مصرف کنه. مرحله‌ی بعدی، جدا شدن پوشش سر موشکه که تلسکوپ داخل این قرار گرفته. سه دقیقه و بیست ثانیه بعد از پرتاب، این مرحله هم با موفقیت انجام شد. اینا تصاویری هستن که از دوربینی پخش میشه که روی بخش بالایی موشک نصب شده، زیر تلسکوپ.


audio: mj7oWoQTQBU_0009.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
الان پنج دقیقه از پرتاب گذشته، همچنان سرعتش داره بیشتر میشه، ارتفاعش از سطح زمینم داره بیشتر میشه. مسیر حرکتشم اینجا نشون میده که از کجاها داره رد میشه، الان شرق آفریقاست. تقریبا 9 دقیقه بعد از پرتاب، بخش پایینی موشک جدا میشه. اما بخش بالایی همچنان وصله برای اینکه تلسکوپ رو حرکت بده به سمت اون نقطه‌ی موردنظر. بیشتر از 200 کیلومتر از سطح زمین فاصله گرفته، با سرعت 7 کیلومتر بر ثانیه داره حرکت می‌کنه به سمت شرق.


audio: mj7oWoQTQBU_0010.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
25 دقیقه بعد از پرتاب، قسمت بالایی هم خاموش میشه. اینجا یه مرحله‌ی حساس شروع میشه یعنی جدا شدن کامل تلسکوپ از موشک. تمام کارها تا الان همونطور که انتظار می‌رفت انجام شده، یعنی هم ارتفاعش مناسبه هم سرعتش. فاصله‌ش از زمین با سرعت نزدیک 10 کیلومتر بر ثانیه داره بیشتر میشه، الان چیزی حدود هزار کیلومتر از زمین فاصله گرفته، یعنی تقریبا دو برابر هابل.


audio: mj7oWoQTQBU_0011.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
حساسیت این مرحله به خاطر اینه که از این‌جا به بعد تلسکوپ باید به صورت مستقل حرکت کنه به سمت خونه‌ش. برای همین اینجا افرادی که دست‌اندرکارن بیشترین استرس رو دارن تحمل می‌کنن. بالاخره دقیقه‌ی بیست و هفتم بعد از پرتاب، تلسکوپ به طور کامل از موشک جدا شد. حساس‌ترین مرحله هم با موفقیت انجام شد و صدای جیغ و دست همه بلند شد. دوربینی که روی قسمت بالایی موشک نصب شده دور شدن تلسکوپ رو نشون میده.


audio: mj7oWoQTQBU_0012.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
که البته تصویرش یه مقداری پرش داره، نمی‌دونم چرا اینجوری میشه. به هرحال تلسکوپ فضایی جیمز وب بالاخره سفرشو شروع کرد. اولین کاری که انجام میده اینه که پنل‌های خورشیدیش رو باز می‌کنه تا انرژی‌ای که لازم داره به دست بیاره. بخش بالایی موشک هم کم‌کم دور میشه، احتمالا زاویه‌ش طوری تغییر می‌کنه که دوربینش دیگه نمی‌تونه ادامه‌ی حرکت جیمز وب رو نشون بده.


audio: mj7oWoQTQBU_0014.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: INVALID_CHARS
text:
که فکر می‌کنم تقریبا چیزی حدود دو هفته دیگه میرسه به نقطه‌ی لاگرانژی L2 . مدار حرکتش میشه دور همین نقطه، یعنی از اون به بعد دیگه دور همین نقطه‌ی L2


audio: mj7oWoQTQBU_0015.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
که فاصله‌ش از زمین تغییر نمی‌کنه، می‌چرخه، بعد، همراه با زمین دور خورشید می‌چرخه. وقتی هم که تو مدارش قرار می‌گیره تقریبا پنج شیش ماه طول می‌کشه تا ابزارهاش به طور کامل آماده بشن و اکتشافاتش رو شروع کنه. پس سفر تلسکوپ فضایی جیمز وب تازه شروع شده، هنوزم احتمالش هست که ماموریتش با مشکل مواجه بشه، هرچند میشه گفت سخت‌ترین مراحلش که


audio: mj7oWoQTQBU_0018.opus
source: youtube
source_id: mj7oWoQTQBU
invalidation: VALID
text:
این یه روز بزرگه برای سیاره‌ی زمین، از تیم این پروژه تشکر می‌کنم، شما در طول بیشتر از سه دهه این تلسکوپ رو ساختید که ما رو در زمان به عقب می‌بره، این یه ماشین زمانه، قراره ما رو ببره به زمان‌های خیلی ابتدایی جهان ما. قراره چیزهای شگفت‌انگیزی کشف کنیم که هرگز تصور نمی‌کردیم. خب مرسی که با من همراه بودید، فقط خواستم یه گزارش کوتاهی بدم


audio: vV1V5jYcf_w_0001.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
جایگاه بلندی که ما آدما برای خودمون ساختیم، بعضی وقتا تو یه چشم به هم زدن فرو می‌ریزه. امروز می‌خوام در مورد یکی از همین فروریختن‌ها صحبت کنم. همیشه طرز فکرمون اینطوری بوده که ما، یه تعدادی از حیوانات و گیاهان رو اهلی کردیم. اما بعضیا معتقدن شواهدی وجود داره که نشون میده یه وقتایی برعکسش اتفاق افتاده، اونا ما رو اهلی کردن، یا از ما به نفع خودشون استفاده کردن. همراه من باشید تا ببینیم قضیه چیه.


audio: vV1V5jYcf_w_0002.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست. گیاه گندم رو در نظر بگیرید. ما پیش خودمون فکر می‌کنیم این گیاه رو اهلی کردیم و


audio: vV1V5jYcf_w_0003.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
داریم ازش به نفع خودمون استفاده می‌کنیم. اما اگه دقیق‌تر بهش فکر کنیم، گندم خیلی بیشتر، از وجود ما استفاده کرده.


audio: vV1V5jYcf_w_0004.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
اون فقط برای ما غذا فراهم می‌کنه و کاری به چیزای دیگه نداره، ولی ما هم یه زمین نرم و بدون سنگ براش آماده می‌کنیم، هم آب و غذا، هم اینکه اجازه نمیدیم هیچ موجود مزاحمی نزدیکش بشه.


audio: vV1V5jYcf_w_0008.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
یعنی حیوانات رو شکار می‌کردن و از طرفی هم دنبال میوه‌ها یا ریشه‌های خوراکی گیاهان وحشی می‌گشتن و جمع‌آوری می‌کردن.


audio: vV1V5jYcf_w_0010.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
انسان‌ها کم‌کم شروع کردن به کاشتن اولین گیاهان اهلی، یعنی گندم و جو. البته کاشتن گیاهان، از زمان‌های قبل‌ترش هم وجود داشت، اما خیلی پراکنده و کم. گندم تا اون موقع، چیزی نبود جز یه علف معمولی بین نمونه‌های مشابه دیگه، که فقط تو یه محدوده‌ی کوچیکی از خاورمیانه رشد می‌کرد. با گندمی که امروز می‌شناسیم خیلی فرق داشت،‌ مثلا دونه‌هاش نازک‌تر و کشیده‌تر بود.


audio: vV1V5jYcf_w_0011.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
ولی خب اینکه در طول هزاران سال، آدما دونه‌های درشت‌تر رو برای کاشتن انتخاب می‌کردن، باعث شد در نهایت تبدیل بشه به چیزی که امروز می‌بینیم.


audio: vV1V5jYcf_w_0012.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
گندمی که ده هزار سال پیش فقط تو محدوده‌ی رودهای دجله و فرات پیدا میشد، الان تبدیل شده به یکی از مهمترین گیاهان روی زمین که نبودنش یه خطر خیلی بزرگه برای تمدن ما. سال 2021 گندم از نظر مقدار کاشت، تو کل دنیا رتبه‌ی اول رو داشته.‌ چیزی حدود 220 میلیون هکتار از زمین‌های کشاورزی رو اشغال کرده،


audio: vV1V5jYcf_w_0014.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
خب هیچ گیاه دیگه‌ای تا حالا نتونسته اینقدر موفق باشه. در ظاهر اینجوری به نظر میاد که این گیاه، دونه‌هاشو برای خوراک ما تقدیم کرده، در عوض از پشتیبانی قدرتمند ما برخوردار شده و تونسته همه جا رو بگیره.


audio: vV1V5jYcf_w_0016.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
ما برای اینکه محصول بیشتری از این گیاه بگیریم، مجبور بودیم نیازهای مختلفش رو برآورده کنیم. اولیش خالی کردن زمین‌ها از سنگ و شن بود، چون گندم اینجور زمین‌ها رو دوست نداشت. پس روزهای طولانی رو صرف انجام این کار سخت کردیم.


audio: vV1V5jYcf_w_0017.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
بعدش باید آب و غذای کافی بهش می‌رسوندیم. بنابراین شروع به کندن کانال‌های آب کردیم و برای حاصلخیز شدن زمینش هم کودهای حیوانی بهش دادیم.


audio: vV1V5jYcf_w_0018.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
نیاز سومش این بود که دوست نداشت هیچ گیاه دیگه‌ای نزدیکش باشه، وگرنه خوب رشد نمی‌کرد. پس دائما مشغول کندن علف‌های هرز شدیم.


audio: vV1V5jYcf_w_0019.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
غیر از تمام اینا مجبور بودیم همیشه در برابر آفت‌ها و حشرات و جوندگان ازش مراقبت کنیم تا از بین نبرنش.


audio: vV1V5jYcf_w_0021.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
زمین‌های کشاورزیمون ساکن شدیم تا خدمتگزار گندم باشیم. این تغییر سبک زندگی، معروفه به انقلاب کشاورزی، که از طریق اهلی کردن بعضی از گیاهان و حیوانات اتفاق افتاد. تا قبل از این، تنوع غذایی خیلی بیشتری داشتیم، اینطور نبود که بخش عمده‌ی غذای ما وابسته به یکی یا چندتا گیاه محدود باشه.


audio: vV1V5jYcf_w_0023.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
بعد از این انقلاب، آدما مجبور بودن روزای طولانی رو زیر آفتاب داغ صرف مراقبت از گندم بکنن تا محصول اون سالشون نابود نشه و از گرسنگی نمیرن. همین وابستگی باعث میشد تو مواقعی مثل جنگ و خشکسالی، تعداد زیادی از آدما از بین برن.


audio: vV1V5jYcf_w_0025.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
از طرفی، نشستن‌های طولانی مدت و کارهای سنگین و کمرشکن، برای بدن ما مناسب نبود. فیزیک بدنی ما در طول چند صد هزار سال، با دویدن دنبال شکار و بالا رفتن از درخت‌ها سازگار شده بود. نتیجه‌ی این تغییر ناگهانی، فشارهای شدیدی بود که به گردن و ستون فقرات و زانوها و بقیه‌ی مفاصل ما وارد میشد. برای همین بیماری‌هایی مثل جابجا شدن دیسک‌ها یا


audio: vV1V5jYcf_w_0026.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
آرتروز مفاصل یا بقیه‌ی مشکلات اسکلتی افزایش پیدا کرد. البته الان دیگه لازم نیست با دست خودمون زمین رو شخم بزنیم و زیر آفتاب کار کنیم، چون ماشین‌ها این کارها رو برامون انجام میدن. اما مساله اینه که مدت زیادی نیست که به کمک ما اومدن. گندم تا قبل از اومدن ماشین‌آلات کشاورزی، زمان کافی داشته برای آسیب‌هایی که به ما زده.


audio: vV1V5jYcf_w_0027.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
با تمام این مشکلاتی که ایجاد کرده، گندم گیاهی بوده که بیشترین تاثیر رو روی شکل گرفتن تمدن ما داشته. هرچی مقدارش بیشتر شد، جمعیت ما انسان‌ها هم افزایش پیدا کرد. کشت زمین‌های کشاورزی و محاسباتی که برای انبار کردن گندم‌ها یا تقسیمشون نیاز داشتیم، ریاضیات ما رو توسعه داد.


audio: vV1V5jYcf_w_0028.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
اولین نیروهای نظامی برای محافظت از این ذخایر حیاتی ایجاد شدن. جنگ‌های زیادی هم بین ما انسان‌ها به وجود اورد، چون یه عده ترجیح می‌دادن به جای زحمات مربوط به کشت گندم، محصولات جاهای دیگه رو غارت کنن.


audio: vV1V5jYcf_w_0029.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
بهرحال ارتباط ما و گندم یه رابطه‌ی دوطرفه بود که هر دو طرف، چیزهایی رو دادن و چیزهایی رو به دست آوردن.


audio: vV1V5jYcf_w_0031.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
شاید بشه گفت هردوش درسته. گندم غذای زیادی برای ما فراهم کرده و باعث شده بتونیم به این تمدن و پیشرفت فعلی برسیم، ما هم در عوض باعث شدیم بیشتر از هر گیاه دیگه‌ای سطح زمین رو اشغال کنه. این برای یه گیاه، موفقیت خیلی بزرگیه.


audio: vV1V5jYcf_w_0032.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
در مورد حیوانات اهلی هم همینه. ما برای اونا چیزایی فراهم می‌کنیم مثل غذا و محل زندگی و انواع مراقبت‌ها، اونا هم در عوض محصولات و خدمات مختلفی به ما میدن.


audio: vV1V5jYcf_w_0033.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
حتی حیواناتی مثل سگ و گربه هم شاید به نظر بیاد در برابر اون خدماتی که از ما دریافت می‌کنن، چیزی به ما نمیدن. اما این ارتباط، به یه شکل دیگه عمل می‌کنه. ثابت شده که نوازش این حیوانات، سطح کورتیزول بدن ما رو پایین میاره، که کورتیزول هورمون استرس و اضطرابه.


audio: vV1V5jYcf_w_0034.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
غیر از این، باعث میشه هورمون‌های شادی‌بخش مثل دوپامین و سروتونین هم تو بدن ما ترشح بشه. پس چیزی که ما از این حیوانات دریافت می‌کنیم، احساس خوبه. شاید به خاطر همینه که سگ‌ها که حدود سی‌چهل هزار سال پیش جد مشترکی با گرگ‌ها داشتن، از وقتی کنار ما زندگی کردن دائما کیوت‌تر و بامزه‌تر شدن. چون اونایی هورمون‌های شادی بیشتری برای ما فراهم می‌کردن، شانس بیشتری


audio: vV1V5jYcf_w_0036.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
اما جالبه بدونید که اهلی‌سازی اینطور نیست که همیشه یه پای ثابتش انسان باشه. موجودات دیگه هم همدیگه رو اهلی می‌کنن. یه نمونه‌ی عجیبش، مورچه‌های علف‌چین هستن. بعضیاشون آرواره‌های بزرگ‌تری دارن که ازش استفاده می‌کنن برای قطع کردن شاخ و برگ علف‌ها. بقیه‌ی مورچه‌ها، این قطعات بریده‌شده رو می‌برن داخل لونه‌هاشون و اونجا ذخیره می‌کنن.


audio: vV1V5jYcf_w_0037.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
با این حال، مورچه‌ها نمی‌تونن این علف‌ها رو بخورن، پس هدفشون از انجام این کار چیه؟ این قطعات رو توی لونه‌شون به قسمت‌های کوچیکتری تقسیم می‌کنن و یه لایه‌ای از بزاق خودشون بهش میمالن. این بزاق، آنتی‌بیوتیکی داره که باعث میشه علف‌ها در برابر تمام کپک‌ها و قارچ‌های مختلف مقاوم بشن، به غیر از یه نوع قارچ مخصوص. این همون قارچیه که غذای مورچه‌هاست.


audio: vV1V5jYcf_w_0038.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
پس مورچه‌های علف‌چین، در واقع مزرعه‌های پرورش قارچ دارن. مثل ما که مزرعه‌های پرورش گندم داریم، اینا هم این نوع قارچ رو اهلی کردن و ازش به عنوان غذا استفاده می‌کنن.


audio: vV1V5jYcf_w_0039.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
این پرورش، یه اثر جانبی هم داره، که اونم تولید کربن‌دی‌اکسیده. برای همین لونه‌هاشون رو به شکل پیچیده‌ای می‌سازن که باعث میشه هوا داخلش جریان داشته باشه و مورچه‌ها خفه نشن.


audio: vV1V5jYcf_w_0040.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
تمام این حرف‌ها برای این بود که بگم ما بر خلاف چیزی که خودمون فکر می‌کنیم، از سیستم طبیعت جدا نیستیم. مستقیم یا غیرمستقیم به موجودات دیگه وابسته‌ایم. تو تاریخ ما بارها پیش اومده که با تصمیمات احمقانه شروع کردیم به نابود کردن یه بخشی از موجودات، اما بعد از یه مدت کوتاه، خودمون رفتیم تا مرز نابودی. نمونه‌ی معروفش دستور مائو بنیانگذار جمهوری خلق چین،


audio: vV1V5jYcf_w_0042.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
اما به این دقت نکرده بودن که حشرات مزاحمی مثل ملخ هم توی منوی غذایی گنجشک‌ها هست. این شد که با کشتن این پرنده، جمعیت ملخ‌ها به طور انفجاری زیاد شد و تمام محصولات کشاورزیشون رو خوردن. در نتیجه، فقط بعد سه سال، یه قحطی خیلی بزرگ اتفاق افتاد که باعث شد چهل و پنج میلیون انسان از گرسنگی بمیرن.


audio: vV1V5jYcf_w_0043.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
جالب اینجاست که بعدش مجبور شدن از کشورهای دیگه واردات گنجشک زنده داشته باشن.طبیعت، تودهنی محکمی بهشون زد.


audio: vV1V5jYcf_w_0044.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
به عنوان آخرین نکته، باید بگم که این ایده که گندم انسان رو اهلی کرده و تغییر داده، تو کتاب معروف یووال نوح هراری به نام تاریخ مختصر انسان ارائه شده. اگه به این موضوعات علاقه دارید، خوندن این کتاب معروف می‌تونه یکی از بهترین گزینه‌ها باشه.


audio: vV1V5jYcf_w_0045.opus
source: youtube
source_id: vV1V5jYcf_w
invalidation: VALID
text:
به نظرم ما فقط وقتی می‌تونیم به خودمون لقب اشرف مخلوقات بدیم، که هیچ وابستگی‌ای به بقیه‌ی موجودات نداشته باشیم. اگه دقت کنید می‌بینید هرجایی که یه گروهی از انسان‌ها اصرار بیشتری روی خاص بودن خودشون یا طرزفکرشون دارن، همونجا جنایت‌های بیشتری اتفاق میفته. اما هرجایی که انسان‌ها خودشون رو فقط یه بخش کوچیکی از نظام طبیعت می‌دونن، رفتار خیلی صلح‌آمیزتری دارن.


audio: 4lMuIdubPlo_0001.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
تقریبا یه سال پیش که تازه شروع کرده بودم به ویدیو گذاشتن داخل یوتیوب یکی از اولین ویدیوهام درباره‌ی یه مفهومی بود به نام بازی زندگی، که خودم خیلی زیاد بهش علاقه دارم و رو طرزفکرمم خیلی تاثیرگذاشته. اون ویدیو رو به خاطر کیفیت پایینی که داشت خیلی وقت پیش حذفش کردم اما از اون موقع تا الان چون اعضای کانالمون خیلی بیشتر شدن فک کردم ارزششو داره که یه ویدیوی بهتر درباره‌ش بسازم چون هنوز خیلیا هستن که حتی اسمشم نشنیدن.


audio: 4lMuIdubPlo_0002.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
خلاصه اون دوستانی که قبلا این ویدیو رو دیدن و الان براشون تکراریه امیدوارم ببخشن، حیفه این موضوع بین ویدیوهامون نباشه. قبل از ادامه اگه به اینجور موضوعات علمی علاقه دارید ممنون میشم اون دکمه‌ی سابسکرایب پایین ویدیو رو بزنید.


audio: 4lMuIdubPlo_0003.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
خب اصل قضیه از اونجا شروع شد که یه ریاضیدان انگلیسی به نام جان کانوی  با چند تا از شاگرداش دنبال پیدا کردن یه مدل خیلی خیلی ساده از جهان بودن که نسبت به جهان واقعی قوانین خیلی کمتری داشته باشه اما رفتارای مشابهی از خودش نشون بده. بعد از یه مدت زیادی که روشای مختلف و قوانین مختلفو تست کردن در نهایت به یه مدلی رسیدن که خیلی راضی‌کننده بود.


audio: 4lMuIdubPlo_0005.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
یه صفحه‌ی گسترده شبیه صفحه‌ی شطرنج در نظر بگیرید که از همه طرف نامحدوده. به هرکدوم از مربع‌هایی که روی این صفحه وجود دارن یه سلول گفته میشه. این سلولای مربعی، هرکدومشون فقط دو تا حالت


audio: 4lMuIdubPlo_0007.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
هرکدوم از این سلولا هم هشت تا سلول همسایه دارن. این دنیای خام ماست یعنی این صفحه با سلولای مربعی داخلشو میتونیم به عنوان فضا و ماده‌ای که توی جهان واقعیمون وجود داره درنظر بگیریم. اما زمانم باید به این شبیه‌سازی اضافه کنیم. به ازای گذشت هر یک ثانیه، این سلولا منتقل میشن به نسل بعدی سلولا. یعنی هر سلول، یا میمیره، یا زنده میشه، یا همونجوری که هست بدون تغییر میمونه.


audio: 4lMuIdubPlo_0009.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: INVALID_CHARS
text:
برای اینکه تعیین کنیم هر سلول چجوری منتقل بشه به نسل بعد: قانون اول: هر سلول زنده‌ای که کمتر از دو تا همسایه‌ی زنده


audio: 4lMuIdubPlo_0010.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
داشته باشه، دچار مرگ بر اثر تنهایی میشه! یعنی سلولی که زنده‌س اما هیچ همسایه‌ی زنده‌ای نداره یا اینکه فقط یدونه همسایه‌ی زنده داره، خودشم میمیره.


audio: 4lMuIdubPlo_0012.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
داشته باشه، دچار مرگ بر اثر ازدحام جمعیت میشه! خب پس اگه کمتر از دو تا همسایه‌ی زنده داشته باشه یا بیشتر از سه تا داشته باشه، میمیره.


audio: 4lMuIdubPlo_0014.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
داشته باشه، خودشم زنده میشه! خب این شد سه تا قانون این دنیا. تو بقیه‌ی حالتام، هیچ اتفاقی نمیفته، یعنی سلول اگه زنده باشه زنده میمونه، اگه مرده باشه هم که مرده میمونه. هر تیک زمانی که توی این دنیای ما میگذره، تمام سلولاش بررسی میشن. یعنی این سه تا قانون در مورد تک‌تک سلولا چک میشه که مشخص بشه هر سلول باید زنده بمونه باید بمیره یا اینکه باید هیچ تغییری نکنه.


audio: 4lMuIdubPlo_0015.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
تا اینجا هم خود این دنیا هم قوانینش خیلی خیلی ساده‌ان ولی وقتی که روی یه کامپیوتر پیاده‌ش می‌کنیم و اجراش می‌کنیم اتفاقای خیلی عجیبی میفته. از کنار هم قرار گرفتن سلولای زنده موجودات عجیبی به وجود میان که میتونن حرکت کنن! بعضیاشون خیلی ساده‌ان بعضیاشون خیلی پیچیده‌ان. بعضیاشون فقط میتونن همون جایی که هستن یه حرکت رفت و برگشتی انجام بدن،


audio: 4lMuIdubPlo_0016.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
ولی بعضیای دیگه میتونن موجودات دیگه‌ای تولید کنن که اینا حرکت می‌کنن! من یه برنامه‌ی کامپیوتری دانلود کردم که اومده این دنیای ساده رو با زبان برنامه‌نویسی جاوا پیاده‌سازی کرده. لینک برنامه رو توی دیسکریپشن گذاشتم که از اونجا میتونید دانلود ونصب کنید. خب اینجا یسری سلول خاکستری داریم با سلولای زرد سلولای زرد زنده‌ان اینجا، سلولای خاکستری مردن


audio: 4lMuIdubPlo_0017.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
مثلا یکی از ساده‌ترین موجودات این دنیا، یه موجوداتی هستن به نام گلایدر که از پنج تا سلول زنده تشکیل شدن یعنی این و اینو اینو اینو این. وقتی که برنامه رو اجرا می‌کنیم یعنی درواقع وقتی که زمان این دنیا رو


audio: 4lMuIdubPlo_0020.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
ببینید گلایدر رو به جلو حرکت می‌کنه یعنی به صورت 45 درجه. خود این برنامه چند تا از موجودات معروفی که توی این دنیا هستنو داره به صورت پیش‌فرض اما خب تعدادشون خیلی بیشتر از ایناس.


audio: 4lMuIdubPlo_0027.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
از این سایتم میتونید استفاده کنید که باز لینک اینم تو دیسکریپشن میذارم. ببینید مثلا اینجا یه تعداد خیلی زیادی از طرح‌ها یا درواقع همون موجودات مختلفی توی این دنیا وجود داره که هر کدومشون یه شکلی هستن مثلا این.اجراش کنیم ببینیم به چه شکله


audio: 4lMuIdubPlo_0030.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
یعنی تمام سلولارو به صورت رندوم اومده مرده و زنده کرده، حالا وقتی که دنیارو اجرا می‌کنیم زمانو شروع می‌کنیم، ببینید چه اتفاقی میوفته.


audio: 4lMuIdubPlo_0031.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
خیلی جالبه بعضی وقتا بیشتر قسمتای این دنیا به یه ثباتی می‌رسه بعد یهو مثلا یه گلایدر از یه گوشه‌ای میاد میاد میخوره به اون قسمت‌هایی که ثابت شدن یهو همه چیز دوباره تغییر میکنه. هرچی بیشتر بهش دقت می‌کنی بیشتر شبیه دنیای خودمون میشه. فقط با قوانین خیلی خیلی ساده‌تر و کمتر. به نظر شما نمیتونیم دنیای خودمونو یه نمونه‌ی خیلی پیچیده‌تر از همین دنیای ساده در نظر بگیریم؟


audio: 4lMuIdubPlo_0032.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
یعنی مثلا از همون زمانی که انفجار بزرگ اتفاق افتاد، قوانین حاکم بر جهان شکل گرفتن بعد روی مواد سازنده‌ی جهان اثر گذاشتن، این اثرگذاریا باعث تغییرات مختلفی شد، قوانین نه چندان پیچیده‌ای مثل جاذبه باعث شد که اتمای هیدروژن کنار هم جمع بشن و ستاره‌های اولیه رو تشکیل بدن، بعد باز به خاطر همین گرانش این ستاره‌های اولیه تبدیل شدن به


audio: 4lMuIdubPlo_0033.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
کوره‌های اتمی که هیدروژن رو سوزوندن و تبدیل کردن به اتمای سنگین‌تر، باز همین ستاره‌ها منفجر شدن و اتمای سنگین‌ترشونو تو فضا پخش کردن این اتما دوباره جمع شدن دور هم باز به خاطر گرانش بعد سیاره‌های امروزی رو تشکیل دادن، همینطور تا آخر. یعنی ماده داده شد، قوانینم اعمال شد، بعد دیگه از اون به بعد


audio: 4lMuIdubPlo_0035.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
کانوی به خاطر همین ویژگی‌هایی که این مدل سازی داشت اسمشو گذاشته بود بازی زندگی، چون خیلی شبیه زندگی واقعیه البته خب کلمه‌ی بازی اینجا استعاره‌س، چون در واقع یه بازی نیست. چند تا حالت پیچیده‌تر از همین نوع مدلسازی که در اصل بهش گفته میشه آتاماتای سلولی، تا الان طراحی شده که دنیاهاشون یه مقداری باهم متفاوته. مثلا به‌جای مربع از چندضلعی‌های دیگه استفاده شده یا قوانین دنیاهاشون باهم فرق میکنه.


audio: 4lMuIdubPlo_0036.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
چیزی که برای خود من خیلی جالبه اینه که فقط با یه سری قواعد ساده که روی یسری سلول خیلی ساده اعمال میشه یه همچین رفتارای پیچیده‌ای از خودشون نشون میدن. درسته که این موجودات خیلی ساده‌ان، دوبعدین، اما بهرحال دارن حرکت می‌کنن حتی بعضیاشون موجودات دیگه‌ای تولید می‌کنن بدون اینکه ما دخالتی داشته باشیم! ما فقط سه تا قانون ساده براشون گذاشتیم بعد دیگه کاری بهشون نداشتیم! نظر شما راجع به این شبیه‌سازی چیه؟


audio: 4lMuIdubPlo_0037.opus
source: youtube
source_id: 4lMuIdubPlo
invalidation: VALID
text:
حتما توی کامنتا برام بنویسید، اگرم این ویدیو رو دوس داشتید لایک فراموش نشه، در آخرم مث همیشه بدون ترس سوال بپرس و دنبال جواب باش.


audio: Kh0NTcvlDZw_0001.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
موضوع ماشین وارپ تو کامنت‌های ویدیوی قبلی خیلی پیشنهاد شد، برای همین لازم شد که تو اولین فرصت ساخته بشه. تو این ویدیو با هم ایده‌ی ماشین وارپ رو بررسی کنیم ببینیم این وسیله که گفته میشه می‌تونه با سرعت بالاتر از نور حرکت کنه، چطوری عمل می‌کنه. آخر ویدیو هم سوالایی که در موردش پرسیده بودید، جواب میدم. سوالای مربوط به سرعت نور هم می‌خواستم تو همین ویدیو جواب بدم اما خب تعدادشون


audio: Kh0NTcvlDZw_0002.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اینقدر زیاد شد که خودش یه ویدیوی کامل لازم داره، که هفته‌ی آینده منتشر میشه. پس بریم ببینیم ماشین وارپ چی هست و چطوری کار می‌کنه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0003.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
ایده‌ی سفر با سرعت بالاتر از نور، از طریق خمیده کردن فضازمان، زیاد ایده‌ی جدیدی نیست. یعنی از حدود دو سه دهه بعد از اینکه اینشتین نظریه‌ی نسبیت عام خودشو منتشر کرد، یواش یواش این ایده وارد داستان‌های علمی‌تخیلی شد. سال 1957 جان کمبل نویسنده‌ی معروف داستان‌های علمی‌تخیلی، تو کتاب جزایر فضا از روشی برای برای سفر با سرعت بالاتر از نور


audio: Kh0NTcvlDZw_0005.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: INVALID_CHARS
text:
همین روش بعدا وارد سریال معروف پیشتازان فضا یا Star Trek شد که اونجا دقیقا اسمش ماشین وارپ یا Warp Drive بود، که کلمه‌ی وارپ یعنی پیچ و تاب.


audio: Kh0NTcvlDZw_0006.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اما مثل خیلی از موضوعات دیگه، وارپ هم کم‌کم از دل فیلم‌های علمی‌تخیلی بیرون اومد و ذهن دانشمندا رو درگیر کرد که آیا واقعا میشه با پیچ و تاب دادن فضازمان، محدودیت سرعت نور رو دور زد یا نه. سال 1994 یه فیزیکدان مکزیکی به نام میگل الکوبییر یه مقاله منتشر کرد که نشون میداد ماشین وارپ از نظر ریاضیاتی معتبره،


audio: Kh0NTcvlDZw_0007.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اما اینکه از نظر فیزیکی هم قابل ساخت هست یا نه، هنوز ناشناخته بود. این ایده، طبق چیزی که خود الکوبییر گفته بود، از همون سریال پیشتازان فضا وارد ذهنش شده بود. برای این که بتونیم روش کارشو درک کنیم، اول خیلی واجبه که یه یادآوری کنم از طرز کار گرانش تو نسبیت عام. خب قبل از اینکه اینشتین نظریه‌ی نسبیت عام خودشو مطرح کنه، گرانش نیوتونی رو داشتیم که به صورت یه نیرویی بود که


audio: Kh0NTcvlDZw_0008.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
از طرف یه جسم به یه جسم دیگه وارد میشد. منشا این نیرو هم جرم اون جسم بود، جرم چون پرسیده بودید باید بگم که یعنی مقدار ماده، مثلا یه توپی که جرمش یک کیلوگرمه، یعنی از یک کیلو ماده تشکیل شده. اما چیزی که اینشتین کشف کرد این بود دلیل اصلی گرانش یا جاذبه، اینه که هر چیزی که جرم داره، فضازمان اطراف خودشو تغییر میده، یا اصطلاحا خمیده می‌کنه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0009.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
فضازمان یه چیز چهاربعدیه، سه بعدش مال فضاست، یه بعدش مال زمانه، یعنی طبق نسبیت عام، فضا و زمان هردوشون در واقع یه چیزن، به نام فضازمان. اگه این خمیدگی فضازمان رو بخوایم تو دنیای خودمون که یه دنیای سه بعدیه نشون بدیم، کار راحتی نیست، برای همین اومدیم ساده‌ش کردیم، اینجوری خیلی راحت‌تر می‌تونیم خمیدگیش رو نشون بدیم. یعنی به صورت یه صفحه، که دو بعدیه، نشونش می‌دیم،


audio: Kh0NTcvlDZw_0010.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
خمیدگیش هم میشه شبیه یه تو رفتگی داخل این صفحه. این برای خیلی‌ها سوال بود که میگفتن شما از کجا می‌دونید که فضازمان بالاش کدوم‌وره پایینش کدوم‌وره! از کجا معلوم خمیدگی که مثلا یه سیاهچاله ایجاد می‌کنه اینجوری رو به پایین باشه. نه، فضازمان اصلا اینجوری به صورت یه صفحه‌ی تخت نیست، یه چیز چهاربعدیه، منتها ما برای اینکه خمیدگیشو راحت‌تر نشون بدیم ساده‌ش کردیم، خلاصه‌ش کردیم، که هیچ ایرادی هم نداره.


audio: Kh0NTcvlDZw_0011.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اتفاقی که باعث میشه مثلا زمین دور خورشید بچرخه، دقیقا شبیه همین مدل صفحه‌ایه، یعنی زمین در واقع داخل خمیدگی‌ای که خورشید با جرم زیادش تو فضازمان ایجاد کرده، گیر افتاده، اما چون سرعت چرخیدنش دور خورشید زیاده، نمی‌ذاره سقوط کنه رو خورشید. ایده‌ی اصلی پشت ماشین وارپ، همین قضیه‌ی خمیدگیه. چیزی که الکوبییر پیشنهاد داد این بود که اگه کاری بکنیم که پشت سر فضاپیمای ما


audio: Kh0NTcvlDZw_0012.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
فضازمان منبسط بشه، بعد جلوی فضاپیما فضازمان منقبض بشه، این فضاپیما می‌تونه با هر سرعتی، از جمله سرعت‌های بالاتر از نور حرکت کنه. منظور از منقبض شدن، یعنی همون بلایی که یه جرم سنگین رو فضازمان میاره، مثل همون خمیدگی که خورشید ایجاد می‌کنه. اما منبسط شدن میشه برعکس این، که جلوتر درباره‌ش توضیح میدم.


audio: Kh0NTcvlDZw_0013.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
پس جلو و عقب فضاپیما دو تا خمیدگی متفاوت ایجاد می‌کنیم اما تو محل قرار گرفتن خود فضاپیما، هیچ خمیدگی‌ای وجود نداره، اصطلاحا میگن داخل یه حباب وارپ قرار داره، که فضازمان اونجا تخته. دقت داشته باشید که هیچ حباب واقعی در کار نیست، فقط یه بخشی از فضازمان داریم که خم نشده ولی اطرافش خمیده‌ست. وقتی که یه همچنین پیچ و تابی ایجاد می‌کنیم،


audio: Kh0NTcvlDZw_0014.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
این حباب می‌تونه به صورت پیوسته رو به جلو حرکت کنه. هرچقدر این خمیدگی‌های جلو و عقبش بیشتر باشه، سرعت حرکتش بیشتره. دقیقا شبیه همون اتفاقی که برای اجرام فضایی میفته، مثلا سیاهچاله نسبت به یه ستاره‌ی معمولی جرم خیلی بیشتری داره برای همین خمیدگی بیشتری ایجاد می‌کنه. پس اتفاقی که تو ماشین وارپ میفته اینه که یه بخشی از فضازمان جدا میشه و


audio: Kh0NTcvlDZw_0015.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
با یه سرعتی بالاتر از نور حرکت می‌کنه، هر چیزی هم که داخل این حباب باشه همراه باهاش حرکت می‌کنه، سرعتش هم می‌تونه حتی چندین برابر سرعت نور باشه. اما مگه تو ویدیوی قبلی نگفتم هیچ چیزی نمی‌تونه تو دنیای ما سریع‌تر از نور حرکت کنه؟ پس چطور ممکنه فضاپیمایی که داخل حباب وارپ هست سرعتش از سرعت نور بیشتر باشه؟


audio: Kh0NTcvlDZw_0016.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
نکته‌ی جالبش اینجاست که این فضاپیما نیست که داره حرکت می‌کنه، فضازمانه. یعنی اون خمیدگی‌ها باعث میشه که این حباب، که در واقع یه بخشی از فضازمانه، با سرعت بالا رو به جلو پیش بره. به‌جای اینکه خود فضاپیما داخل فضازمان حرکت کنه، اون بخشی از فضازمان که فضاپیما رو در بر گرفته حرکت می‌کنه. فضازمان هیچ محدودیتی برای سرعت حرکتش وجود نداره،


audio: Kh0NTcvlDZw_0017.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
برای همین می‌تونه به چندین برابر سرعت نور برسه، هرچقدر خمیدگی پشت سرش و جلوش بیشتر بشه، سرعتش بیشتر میشه. پس فضاپیمای ما محدودیت سرعت نور رو نقض نکرده، قوانین فیزیک رو نقض نکرده. مثالی که معمولا براش زده میشه، موج‌سواریه. تخته‌ی موج‌سواری نسبت به دریا حرکت می‌کنه، اما اون شخصی که روی تخته‌ست،


audio: Kh0NTcvlDZw_0018.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
نسبت به تخته هیچ حرکتی نداره، یعنی اینجا تخته نقش همون حباب وارپ رو داره. اما اگه بخوایم بدونیم که سازوکار حرکت این حباب دقیقا چیه، باید ریاضیات پیچیده‌ی مقاله‌ی الکوبییر و معادلات اینشتین رو بلد باشیم که از سطح این ویدیو خیلی بالاتره. خب تا اینجا که به نظر همه‌چیز منطقیه، پس چرا تا حالا همچین ماشینی ساخته نشده؟


audio: Kh0NTcvlDZw_0019.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
همونطور که گفتم، جرم می‌تونه باعث خمیدگی فضازمان بشه. ماشین وارپ هم از همین خمیدگی استفاده میکنه. اما مشکلی که وجود داره اینه که برای اینکه فضازمان جلوی فضاپیما رو منقبض کنیم نیاز به یه مقدار خیلی زیادی جرم یا انرژی داریم.


audio: Kh0NTcvlDZw_0021.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
جرم و انرژی هردوشون صورت‌های مختلف یه چیزن، قابل تبدیل به همدیگن. مقدار جرمی که برای این کار لازم بود، طبق محاسباتی که انجام شده بود، به اندازه‌ی جرم سیاره‌ی مشتری بود. این یکی از موضوعاتی بود که باعث شده بود از ماشین وارپ زیاد استقبال نشه، چون از نظر عملی امکانش نبود که یه همچین جرم عظیمی در اختیار داشته باشیم. هرچند بعده‌ها با تغییراتی که تو مدل ماشین وارپ انجام شد،


audio: Kh0NTcvlDZw_0022.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
گفتن که با جرم خیلی کمتر از این هم امکان‌پذیره، مثلا بعضی از نظرات این بود که با چیزی حدود هفتصد تن هم میشه یه خمیدگی مناسبی ایجاد کرد برای رسیدن به سرعت نور. اما این تازه بخش راحت ماجرا بود. مشکل اصلی، که هنوزم حل نشده، اون انبساط پشت فضاپیما بود. ماده‌ی معمولی که جرم داره، فقط می‌تونه فضازمان رو دچار انقباض کنه، همون کاری که ستاره‌ها و سیارات انجام میدن.


audio: Kh0NTcvlDZw_0023.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اما برای منبسط کردن فضازمان، نیاز به یه چیزی بود که جرم منفی داشته باشه، یا انرژی منفی، که تا حالا چنین چیزی رو نه تونستیم بشناسیم نه تونستیم پیدا کنیم. جرم منفی، فضا رو بر خلاف جرم مثبت، دچار انبساط می‌کنه. ماده‌ای که جرم منفی داشته باشه، گرانش دیگه باعث جذبش نمیشه، برعکس، دفعش می‌کنه. سیبی که جرم منفی داشته باشه دیگه نمیفته رو سر نیوتون، پرت میشه هوا!


audio: Kh0NTcvlDZw_0024.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اینم در نظر داشته باشید که جرم منفی خیلی فرق داره با پادماده یا ماده‌ی تاریک. هم پادماده، هم ماده‌ی تاریک، هردوشون جرمشون مثبته. پس ماشین وارپ الکوبییر با اینکه از نظر تئوری، روی کاغذ قابل پیاده‌سازیه، اما عملا امکان ساختش نیست، چون هم از نظر جرم یا انرژی معمولی، هم از نظر جرم یا انرژی منفی، محدودیت‌های جدی سر راهش هست.


audio: Kh0NTcvlDZw_0025.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
حالا با جواب دادن سوالایی که شما درباره‌ی ماشین وارپ پرسیده بودید، یه مقداری اطلاعاتمون کامل‌تر میشه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0026.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
سوال اول اینه که ماشین وارپ انرژیشو از کجا میاره. ماشینی که الکوبییر معرفی کرده بود، برای حرکت کردن نیازی به انرژی نداشت، برای خمیده کردن فضازمان لازم بود انرژی صرف کنه، چون فضاپیما داخل یه حباب از فضازمان قرار می‌گرفت، بعدش این حباب با سرعت بالا حرکت می‌کرد. برای خمیده کردن پشت سر فضاپیما که گفتم انرژی منفی نیاز داره که هنوز مشخص نیست از کجا باید تامین بشه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0027.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
برای خم کردن جلوی فضاپیما هم نیاز به انرژی معمولیه اما خب اینم مقدارش زیاده هنوز دقیقا مشخص نیست از کجا باید تامین بشه. البته پیشنهادهای مختلفی برای حذف انرژی یا جرم منفی، یا کم کردن مقدارشون داده شده، یا بعضی از دانشمندا هم گفتن که خود فضاپیما هم با اینکه داخل حبابه نیاز به حرکت داره برای همین سوخت زیادی لازم داره. در کل مساله اینه که هنوز به یه جمع‌بندی درست و حسابی


audio: Kh0NTcvlDZw_0028.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
نرسیدیم که بدونیم دقیقا باید چطور بسازیمش. اون حلقه‌های بزرگی هم که معمولا براش نمایش میدن، طبق چیزی من متوجه شدم، کار منقبض و منبسط کردن فضازمان رو انجام میدن. هرچند مدل‌های مختلفی ازش وجود داره، همه‌شون یه شکل نیستن. سوال بعدی اینه که میشه با ماشین وارپ به گذشته یا آینده سفر کرد؟ نه امکانش نیست. اگه شما سوار یه فضاپیما بشی که با سرعت خیلی بالا داخل فضازمان حرکت می‌کنه،


audio: Kh0NTcvlDZw_0029.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
بعدش مثلا شیش ماه با این سرعت حرکت کنید، وقتی که به زمین برگردید می‌بینید خیلی بیشتر از شیش ماه گذشته، بسته به اینکه سرعتتون چقدر بوده. این همون اتساع زمانه که قبلا دربارش صحبت کردم. یعنی در واقع شما به آینده سفر کردید. چون زمان برای شما شیش ماه گذشته اما رو زمین مثلا چند سال گذشته. ولی وقتی که با استفاده از وارپ حرکت کنید، دیگه خبری از اتساع زمان نیست.


audio: Kh0NTcvlDZw_0030.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
دلیلش اینه که وقتی شما نسبت به فضازمان محلی خودتون حرکتی نداشته باشید، اتساع زمان برای شما اتفاق نمیفته. یعنی با اینکه از دید شخصی که روی زمینه، شما با سرعت نور حرکت می‌کنید، اما بین زمان شما با زمان کسی که رو زمینه اختلافی ایجاد نمیشه. پس با استفاده از وارپ نه میشه به گذشته سفر کرد نه آینده. سوال بعدی اینه که با فضاپیمایی که از این تکنولوژی استفاده می‌کنه


audio: Kh0NTcvlDZw_0031.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
چطور میشه ارتباط برقرار کرد. خب چون این فضاپیما با حباب فضازمان اطرافش دارن با سرعت بالاتر از نور حرکت می‌کنن، پس اگه بخوایم از همین روش‌های فعلی یعنی امواج رادیویی برای ارتباط برقرار کردن باهاش استفاده کنیم، امکانش نیست. چون امواج رادیویی با سرعت نور حرکت می‌کنن، در حالی که ماشین وارپ با سرعت بالاتر از نور حرکت می‌کنه. سوال بعدی اینه که اگه سوار یه ماشین وارپ باشیم و با سرعت بالاتر از


audio: Kh0NTcvlDZw_0032.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
نور حرکت کنیم، جهان اطرافمون رو چطوری می‌بینیم. چیزی که تو سریال پیشتازان فضا نشون میداد این بود که وقتی سرعتشون بالا میرفت یه سری خط‌های نورانی میدیدن، اما خب نمی‌دونم اتفاقی که تو واقعیت میفته هم همینه یا نه. اگه شما جوابشو می‌دونید لطفا تو کامنت‌ها بنویسید. یه موضوع دیگه که هیچ جوابی براش ندارم اینه که اگه یه ماشین وارپ وارد یه سیاهچاله بشه چه اتفاقی براش میفته.


audio: Kh0NTcvlDZw_0033.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
یعنی با توجه به اینکه سرعتش بالاتر از نوره آیا می‌تونه از سیاهچاله بیرون بیاد یا نه. دلیل اینکه نمیشه جواب واضحی براش پیدا کرد اینه که ما هنوز دقیقا نمی‌دونیم داخل سیاهچاله چه خبره. یعنی یه حدس‌هایی زدیم مثل نقطه‌ی تکینگی و اینا اما خب هیچکس صددرصد واقعیت رو نمی‌دونه. بعضیا معتقدن چون داخل سیاهچاله تمام مسیرها به مرکزش منتهی میشه،


audio: Kh0NTcvlDZw_0034.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
شما هیچ راهی برای خروج نداری، چه بخوای چه نخوای به سمت مرکز سیاهچاله میری. بعضیام مخالفن نظرشون اینه که میشه خارج شد اما هرچقدر بیشتر به عمق سیاهچاله رفته باشی نیاز به انرژی بیشتری برای برگشتن داری. در کل وقتی وارد جزییاتش میشی موضوع خیلی پیچیده میشه. سوال بعدی اینه که چه اتفاقی میفته اگه ماشین وارپ نزدیک زمین یا داخل اتمسفر زمین یا هر سیاره‌ی دیگه‌ای شروع به کار کنه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0035.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
چیزی که تو فیلم‌ها دیدیم اینه که هیچ اتفاقی نمیفته، اما فکر می‌کنم وقتی یه همچین پیچ و تاب شدیدی تو فضازمان ایجاد بشه، رو اون سیاره هم تاثیر میذاره. چون روشن کردن یه ماشین وارپ می‌تونه شبیه این باشه که یه جرم بزرگ با گرانش بالا نزدیک این سیاره ظاهر بشه، ممکنه تاثیرات شدیدی روی این سیاره بذاره. پس احتمالا ماشین وارپ فقط باید تو فاصله‌های خیلی زیاد از سیارات دیگه، تو فضاهای خالی روشن بشه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0036.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
سوال بعدی اینه که با این سرعت زیاد، اون کسی که داخل ماشین وارپه آسیبی نمی‌بینه؟ تو حرکت‌های عادی، شتاب، که در واقع همون تغییر سرعته، وجود داره، اما تو ماشین وارپ هیچ شتابی به مسافرا وارد نمیشه، چون اون حباب فضازمان که فضاپیما داخلشه حرکت می‌کنه، خود فضاپیما حرکتی نداره که شتابی داشته باشه. پس با وجود اینکه ماشین وارپ سرعتش چندین برابر سرعت نور میشه،


audio: Kh0NTcvlDZw_0037.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
اما مسافراش هیچ شتابی حس نمی‌کنن. سوال بعدی اینه که آیا میشه ماشین وارپ رو با استفاده از کره‌ی دایسون بسازیم؟ کره‌ی دایسون که قبلا ازش صحبت کردم، یه سازه اطراف یه ستاره‌ست که باعث میشه مقدار زیادی از انرژی ستاره رو جذب کنه. اگه مشکل ما برای ساختن ماشین وارپ فقط انرژی معمولی بود احتمالا به دردمون می‌خورد اما همونطور که گفتم مشکل اصلی انرژی منفیه


audio: Kh0NTcvlDZw_0038.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
که برای منبسط کردن فضازمان پشت فضاپیما لازمه. مساله‌ی بعدی فرق ماشین وارپ با تله‌پورته. تله‌پورت به صورت خلاصه یعنی انتقال ماده از یه نقطه به نقطه‌ی دیگه، بدون اینکه فاصله‌ی فیزیکی بین این دو تا نقطه رو طی بکنه. یعنی مثلا تک‌تک اتم‌های بدن شما اینجا تبدیل به اطلاعات بشه، بعدش با امواج الکترومغناطیسی این اطلاعات با سرعت نور منتقل بشن به یه نقطه‌ی دیگه،


audio: Kh0NTcvlDZw_0039.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
بعدش اونجا از روی این اطلاعات دوباره اتم به اتم بدن شما ساخته بشه. تله‌پورت یه همچین چیزیه، با مفهوم ماشین وارپ خیلی فرق داره. سوال بعدی تفاوت ماشین وارپ با کرم‌چاله‌ست. کرم‌چاله هم از نظر تئوری می‌تونه وجود داشته باشه اما هنوز شواهدی ازش پیدا نکردیم. خلاصه‌ش اینه که کرمچاله یه مسیری تو فضازمانه که دو تا نقطه‌ی مختلف از فضازمان رو به هم وصل می‌کنه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0040.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
این باعث میشه که وقتی شما از یه طرف وارد کرمچاله میشید، زمانی که از اون طرفش بیرون بیایید ممکنه هزاران سال نوری از اون جایی که بودید فاصله داشته باشید. یعنی یه جور میانبر که از خمیدگی فضازمان استفاده می‌کنه. اگه کرم‌چاله تو فضا زمان وجود داشته باشه دیگه نیازی به این نداریم که خودمون برای درست کردنش انرژی صرف کنیم. یه مزیت دیگه‌ش اینه که سرعت این جابجایی خیلی بیشتر از ماشین وارپه.


audio: Kh0NTcvlDZw_0043.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
که البته هنوز اثبات نشده اما بین طرفداران فیلم‌های علمی‌تخیلی خیلی محبوبه. سفر با استفاده از ابرفضا اینجوریه که شما وارد ابعاد بالاتر میشی، مثلا بعد پنجم، که گفته میشه تو این ابعاد دیگه محدودیت سرعت نور وجود نداره، برای همین می‌تونید با سرعت خیلی خیلی بیشتر از نور سفر کنید. هایپراسپیس هم خودش موضوع یه ویدیوی جداست. اینم از سوالایی که تو یوتیوب و اینستاگرم پرسیده بودید.


audio: Kh0NTcvlDZw_0045.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
خب بعد از تمام این حرفا، الان چقدر نزدیک شدیم به ماشین وارپ؟ بعضی وقتا خبرایی منتشر میشه از اینکه ناسا یا اسپیس‌ایکس ایلان ماسک دارن تحقیق می‌کنن روی ساختن ماشین وارپ، یا حتی بعضی جاها گفته میشه که نمونه‌های اولیه هم ازش ساختن. اما ساختن ماشین وارپ به اون شکلی که الکوبییر پیشنهاد داده، فعلا غیرممکنه. برای همین دانشمندا دارن سعی می‌کنن تغییراتی توش بدن که هم نیاز به جرم


audio: Kh0NTcvlDZw_0046.opus
source: youtube
source_id: Kh0NTcvlDZw
invalidation: VALID
text:
منفی حذف بشه، هم اینکه کلا انرژی کمتری لازم داشته باشه. یعنی درواقع تلاش‌هایی که انجام میشه، برای ساختن فضاپیماهایی با سرعت بالاتره، نه ماشین وارپ الکوبییر. به نظرم این تلاش‌ها بالاخره جواب میدن، اما شاید ده‌ها یا صدها سال بعد اتفاق بیفته چون مشکلاتی که سر راهش هست خیلی بزرگن. شما هم لطفا نظر خودتونو درباره‌ی این موضوع بنویسید، تا ویدیوی بعدی یادت باشه که بدون هیچ ترسی سوال بپرس.


audio: 5hijwf2Pkag_0001.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
جهان ما دائما داره به سمت بی‌نظمی بیشتر حرکت می‌کنه ستاره‌ها می‌میرن و منفجر میشن، موجودات زنده روی زمین می‌افتن و ذرات بدن‌شون طوری پراکنده میشه که انگار هیچوقت نبودن هر چیزی که به حال خودش رها بشه در نهایت اتم‌هاش تا جایی که بتونن از هم فاصله می‌گیرن مشکل اینجاست که این اتفاق برگشت‌ناپذیره یعنی اتم‌ها خودبه‌خود از هم دور میشن ولی هیچ‌وقت نمی‌بینیم که به شکل خودبه‌خودی کنار هم جمع بشن و


audio: 5hijwf2Pkag_0002.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
یه موجود زنده یا حتی یه تیکه سنگ رو بسازن انگار دنیای عجیب ما بی‌نظمی رو خیلی بیشتر از نظم دوست داره خب اگه اینطوره چرا خیلی وقت پیش نابود نشد چرا همچنان داره ساختارهایی به این منظمی تولید می‌کنه جوابش داخل مفهوم بزرگیه به نام آنتروپی امروز نمی‌خوام همون حرف‌های همیشگی رو درباره‌ی آنتروپی تکرار کنم می‌خواهیم با یه دید متفاوت‌تر و عمیق‌تر بهش نگاه کنیم تا به نتایج شگفت‌انگیزی برسیم که کمتر بهشون توجه شده


audio: 5hijwf2Pkag_0003.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
دیدن این ویدیو تا انتها، مفهوم آنتروپی رو یه بار برای همیشه توی ذهنمون جا می‌اندازه به‌اضافه‌ی اینکه دید ما نسبت به جهان هستی و موجودات زنده رو برای همیشه تغییر میده اسپانسر این برنامه شرکت فیوتک از جنوب کالیفرنیاست پیشرو در تولید انواع سنسورهای دقیق و مطمئن از مریخ‌نورد ناسا، تا ابزارهای پیشرفته‌ی پزشکی و صنعتی ردپای سنسورهای فیوتک همه‌جا دیده میشه برای مشاهده‌ی محصولات و سفارش سنسور


audio: 5hijwf2Pkag_0004.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
می‌تونید به سایت یا لینکدین این شرکت مراجعه کنید که آدرسشون زیر همین ویدیو هست وقتی بحث مهم‌ترین اختراعات تاریخ انسان پیش میاد همیشه یه پای ثابتش ماشین بخاره چون فشار بخار آب داخل پیستون‌ها، نیروی عظیمی بهمون داد که باعث و بانی انقلاب صنعتی اروپا شد نتیجه‌ی تلاش ما برای بهبود عملکرد این موتورها این شد که گرما و انرژی رو خیلی بهتر شناختیم


audio: 5hijwf2Pkag_0005.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
شاخه‌ی جدیدی از فیزیک به وجود اومد به نام ترمودینامیک ترمو به معنی گرما، داینامیکس هم به معنی حرکت یعنی دانشی که رفتارهای مختلف گرما و تبدیلش به انواع دیگه‌ای از انرژی مثل حرکت‌های مکانیکی رو توصیف می‌کنه


audio: 5hijwf2Pkag_0006.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
در نهایت سه تا قانون اصلی برای این علم ترمودینامیک پیدا کردیم قانون اولش میگه انرژی نه به وجود میاد نه از بین میره فقط از یه شکلی به یه شکل دیگه تبدیل میشه قانون سومش هم میگه وقتی به دمای صفر مطلق نزدیک میشیم یعنی 273 درجه زیر صفر، اتم‌های سازنده‌ی ماده به منظم‌ترین حالت ممکن درمیان ما امروز با قانون دوم کار داریم


audio: 5hijwf2Pkag_0008.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
برای اندازه‌گیری نظم و بی‌نظمی، یه مفهومی ابداع کردیم به نام آنتروپی هرچی یه سیستم نامنظم‌تر و آشفته‌تر باشه، یعنی آنتروپی بالاتری داره برعکس، هرچقدر که منظم‌تر باشه آنتروپی‌ش کمتره پس طبق قانون دوم ترمودینامیک، مقدار آنتروپی یا بی‌نظمی یه سیستم بسته دائما افزایش پیدا می‌کنه، هیچوقت کم نمیشه


audio: 5hijwf2Pkag_0010.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
اما دقیقا چرا جهان هستی به این شکل عجیب رفتار می‌کنه شاید باورتون نشه ولی دلیل افزایش آنتروپی، قوانین فیزیک نیست، ریاضیاته ترکیب شیر و قهوه رو در نظر بگیرید اولش که منظمن و از هم جدان، مقدار آنتروپی کمه ولی خب یواش یواش با هم قاطی میشن و آنتروپی هم افزایش پیدا می‌کنه اگه من بیام این ویدیو رو معکوس کنم و کنار ویدیوی عادی به شما نشون بدم خیلی راحت با یه نگاه می‌تونی بفهمی


audio: 5hijwf2Pkag_0012.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حالا فرض کنید می‌تونیم مولکول‌های شیر و قهوه رو ببینیم که با سرعت‌های مختلف به هم برخورد می‌کنن و منحرف میشن اینجا دیگه وقتی ویدیو رو معکوس می‌کنم می‌بینیم هیچ تفاوتی با حالت عادی نداره یعنی دقیقا به همون شکل برخورد دارن و انحراف پیدا می‌کنن دیگه نمی‌تونیم بفهمیم کدومشون داخل زمان رو به جلو حرکت می‌کنه کدومشون رو به عقب این یه مفهوم شناخته شده‌ست، بهش میگن برگشت‌پذیری یا وارون‌پذیری زمانی


audio: 5hijwf2Pkag_0013.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
تعداد زیادی از قوانین فیزیک، توی زمان معکوس هم درست کار می‌کنن از قوانین حرکت نیوتون گرفته تا الکترومغناطیس و حتی قسمت‌هایی از مکانیک کوانتوم مثلا اگه زمان برای سیاره‌ای معکوس بشه بازم دقیقا روی همون مدار قبلی حرکت می‌کنه، فقط جهت چرخشش برعکس میشه


audio: 5hijwf2Pkag_0014.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
دقت کنید که زمان معکوس، با زمان منفی خیلی فرق داره زمان منفی مال وقتیه که یه مبدا زمانی برای یه اتفاقی در نظر گرفتیم و حالا زمان‌های قبل از این مبدا، منفی محسوب میشن در حالی که زمان معکوس یعنی کلا جهت پیکان زمان وارونه شده


audio: 5hijwf2Pkag_0015.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
پس در مورد ترکیب شیر و قهوه هم دیدیم که حرکت اتم‌هاش وارون‌پذیره ولی وقتی عقب‌تر می‌ریم و به کل فنجون قهوه نگاه می‌کنیم، دیگه اینطور نیست توی زمان معکوس، کلا رفتارش یه جور دیگه‌ست نسبت به زمان عادی


audio: 5hijwf2Pkag_0016.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
این وضعیت توی کل جهان هستی برقراره یعنی در سطح میکروسکوپیک یا ریزمقیاس، پدیده‌ها وارون‌پذیرن ولی در سطح ماکروسکوپیک یا درشت‌مقیاس، وارون‌پذیر نیستن خیلی عجیبه نه چی میشه که وقتی زوم‌اوت می‌کنیم و عقب میاییم این وارون‌پذیری زمانی یهو از بین میره مثال بعدی راز این معما رو فاش می‌کنه


audio: 5hijwf2Pkag_0017.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
گازی رو در نظر بگیرید که توسط دیواره‌ای فشرده شده داخل یه محفظه با برداشتن این دیواره، گاز منبسط میشه و کل فضا رو پر می‌کنه بیایید تا جایی که می‌تونیم ساده‌ش کنیم فرض می‌کنیم کل اتم‌های گاز ده‌تاست، اندازه‌شون هم خیلی بزرگ‌تره و ظرف هم تقسیم شده به چهل‌تا خونه‌ی هم اندازه از طرفی به‌جای اینکه تمام وضعیت‌های ممکن رو بررسی کنیم


audio: 5hijwf2Pkag_0020.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
توی وضعیت اول چینش اتم‌ها فقط یه شکل می‌تونه داشته باشه چون ده تا اتم داریم و ده تا خونه توی وضعیت دوم، اتم‌ها تغییری نکردن ولی خونه‌ها بیشتر شدن تعداد حالت‌های مختلفی که این ده تا اتم می‌تونن داخل این بیست تا خونه قرار بگیرن، میشه 184756 تا وضعیت سوم هم اینجوریه که ده تا اتم داریم با چهل تا خونه


audio: 5hijwf2Pkag_0022.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
به هرکدوم از این حالت‌های چینش اتم‌ها، میگیم میکروستیت یا ریزحالت مجموعه‌ی این ریزحالت‌های مختلف هم یه ماکروستیت یا درشت‌حالت رو می‌سازن پس توی این درشت‌حالت فقط یه ریزحالت داریم، توی این یکی صدوهشتادوچهار هزار تا و توی درشت‌حالت آخری هم هشتصدوچهل‌وهفت میلیون ریزحالت مختلف وجود داره جمع هرسه‌ی این‌ها هم میشه تعداد کل ریزحالت‌ها


audio: 5hijwf2Pkag_0023.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حالا هرکدومشون رو که تقسیم کنیم به این مجموع، احتمال ظاهر شدنش به دست میاد اولی میشه یک تقسیم بر هشتصدوچهل‌وهفت‌میلیون و خرده‌ای که یه عدد خیلی کوچیکه، نزدیک به صفر احتمال تشکیل دومی یه مقدار بیشتره ولی این هم همچنان عدد کوچیکیه این هم می‌تونیم تقریبا برابر با صفر بگیریم اما سومی دیگه قضیه‌ش فرق می‌کنه احتمال ظاهر شدن همچین حالتی تقریبا یکه، یا در واقع صددرصد


audio: 5hijwf2Pkag_0024.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حالا فرض کنید الان گاز، نصف ظرف رو پر کرده اگه بخواد برگرده به عقب و دوباره فشرده بشه توی یه طرف باید بره به احتمالی که خیلی خیلی کمه در حالی که حرکت رو به جلو، احتمالش نزدیک به صددرصده یعنی شانس به عقب برگشتن گاز خیلی ناچیزه، شانس جلو رفتنش خیلی زیاد دقیقا به خاطر همینه که گاز خودبه‌خود منبسط میشه و کل ظرف رو پر می‌کنه


audio: 5hijwf2Pkag_0025.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
ولی هیچ‌وقت نمی‌بینیم خودبه‌خود برگرده به عقب و فشرده بشه توی یه طرف چون احتمال انجام همچین کاری به‌شدت کمه


audio: 5hijwf2Pkag_0026.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
این همون قانون دوم ترمودینامیکه الان دیگه درک می‌کنیم که چرا آنتروپی همیشه فقط افزایش پیدا می‌کنه چون احتمال افزایشش خیلی بیشتره نسبت به احتمال کاهشش


audio: 5hijwf2Pkag_0027.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
آنتروپی، دقیقا معیاری از تعداد ریزحالت‌هاست هرچی تعداد ریزحالت‌ها بیشتر باشه به معنای آنتروپی یا بی‌نظمی بالاتره پس این درشت‌حالت، آنتروپیش خیلی کمه، این یکی یه مقدار بیشتره ولی درشت‌حالت سومی مقدار آنتروپیش واقعا بالاست در واقع در سطح میکروسکوپیک یا ریزمقیاس، قوانین فیزیک اجازه میدن پدیده‌ها وارون‌پذیر باشن و رو به عقب هم بتونن حرکت کنن


audio: 5hijwf2Pkag_0029.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
اما اگه بخواهیم دقیق‌تر باشیم، به عقب برگشتن گاز غیرممکن نیست فقط احتمالش اونقدر ناچیزه که شاید به اندازه‌ی کل عمر جهان هستی منتظر بمونیم و هیچوقت اتفاق نیفته تازه این مثالی که زدم، فقط برای ده تا دونه اتم بود حالا تصور کنید برای کل جهان با این بزرگی وحشتناک و این همه اتم چقدر احتمال اینکه یه پدیده‌ای رو به عقب حرکت کنه کمه


audio: 5hijwf2Pkag_0030.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
همین، یکی از چالش‌های اساسی مربوط به درک زمان و سفر به گذشته‌ست آنتروپی، یکی از اون موضوعاتیه که باعث شده بعضی از فیزیکدان‌ها به این نتیجه برسن که زمان فقط یه توهمه چون توی سطوح بنیادی این دنیا، جهتی برای زمان وجود نداره پیکان زمان رو به جلو باشه یا رو به عقب، قوانین فیزیک تغییری نمی‌کنن اما وقتی که مجموعه‌ی بزرگی از اتم‌ها رو در نظر می‌گیریم


audio: 5hijwf2Pkag_0031.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
جهت پیکان زمان فقط رو به آینده‌ست، رو به وضعیتی با بیشترین آنتروپی اون هم فقط به خاطر اینکه اون وضعیت بالاترین احتمال رو داره این گروه از فیزیکدان‌ها معتقدن زمان یه ایمرجنس یا برآمدگیه که از قوانین احتمالات ناشی میشه، یه حقیقت بنیادی نیست همچین دیدگاهی ممکنه با نظریه‌های بزرگی مثل نسبیت اینشتین زیاد جور درنیاد


audio: 5hijwf2Pkag_0032.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
چون مثلا توی نسبیت عام، زمان نه‌تنها توهم نیست بلکه به عنوان بعد چهارم در نظر گرفته شده خمیدگی فضازمان اجازه میده سفر در زمان از نظر تئوری امکان‌پذیر باشه ولی آنتروپی رو باید چیکار کنیم چون از نظر آنتروپی، سفر من به گذشته، به این معنیه که باید وضعیتی از جهان رو بازسازی کنم که قبلا نظم بیشتری داشته و حالا نامنظم‌تر شده باید برم به آنتروپی کمتر


audio: 5hijwf2Pkag_0033.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
همونطور که برگشتن اون گاز به وضعیت منظم‌تر خیلی احتمال پایینی داشت برگردوندن قسمتی از جهان به وضعیت قبلی خودش هم عملا احتمالش صفره


audio: 5hijwf2Pkag_0034.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
البته خب در مورد سفر در زمان، کلی ایده‌های مختلف هست که هرکدوم یه چیزی میگن شاید واقعا امکان‌پذیر باشه و برای مشکل آنتروپی هم راه‌حل مناسبی وجود داشته باشه


audio: 5hijwf2Pkag_0035.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
فکر کردن به این موضوعات باعث شده بعضی از افراد به دنبال یه راه‌حلی برای شکست دادن قانون دوم ترمودینامیک باشن روشی که اجازه بده آنتروپی خودبه‌خود کاهش پیدا کنه اما آیا واقعا میشه همچین کاری کرد بیایید حالت‌های مختلفش رو بررسی کنیم ساده‌ترین ایده‌ای که به ذهنمون می‌رسه فشرده کردنه اگه گازی که منبسط شده رو با کمک یه پیستون فشرده‌ش کنیم تعداد ریزحالت‌هاش کمتر میشه


audio: 5hijwf2Pkag_0036.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
پس طبق چیزی که گفتم آنتروپیش کاهش پیدا کرده و قانون دوم ترمودینامیک نقض شده اما اینطور نیست، یه نکته‌ی ظریفی وجود داره که در نظر نگرفتیم فشرده کردن گاز باعث میشه دماش بالا بره این انرژی اضافی می‌تونه به شکل‌های مختلف بین اتم‌ها پخش بشه هر حالتی از این توزیع انرژی، خودش یه ریزحالت جداگانه‌ست


audio: 5hijwf2Pkag_0037.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
یعنی درسته که مکانشون محدودتر شده، ولی تعداد ریزحالت‌ها در واقع افزایش داشته خیلی بیشتر از وقتی که گاز کل ظرف رو پر کرده بود پس با انجام این کار، نه‌تنها آنتروپی کاهش پیدا نکرده، بلکه چندین برابر شده قانون دوم ترمودینامیک همچنان برقراره


audio: 5hijwf2Pkag_0038.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
کلا بین دو تا گاز با مقدار یکسان که داخل دو تا ظرف مشابه قرار گرفتن اونی که دمای بالاتری داره آنتروپیش بیشتره معمولا میگن به‌خاطر جنب و جوش شدیدتر اتم‌هاست ولی دلیل اصلیش اینه که گرمای بیشتر مساویه با روش‌های زیادتری برای توزیع این انرژی بین اتم‌ها و بنابراین افزایش تعداد ریزحالت‌ها، که این یعنی آنتروپی بالاتر


audio: 5hijwf2Pkag_0039.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
ایده‌ی دومی که به ذهنمون می‌رسه اینه که یه جوری گاز رو فشرده کنیم بدون اینکه دماش بالا بره اگه موفق به انجام همچین کاری بشیم واقعا آنتروپی رو کاهش دادیم


audio: 5hijwf2Pkag_0040.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
شاید با خودتون بگید گاز رو فشرده می‌کنیم و از اون طرف سیلندر رو مثلا قرار میدیم داخل یخ تا گرمای اضافیش گرفته بشه ولی این کار جوابگو نیست.چون قانون دوم ترمودینامیک یه شرط خیلی مهم داره میگه آنتروپی یه سیستم یا ایزوله هیچوقت کاهش پیدا نمی‌کنه یعنی نه ماده، نه انرژی، هیچکدومشون نمی‌تونن بهش وارد بشن یا ازش بیرون بیان


audio: 5hijwf2Pkag_0041.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
پس باید از یه روش دیگه‌ای استفاده کنیم که سیستم ما همچنان بسته باقی بمونه جیمز کلارک مکسول فیزیکدان اسکاتلندی سال 1871 یه آزمایش فکری ارائه داد که معروف شده به شیطانک مکسول قبلا در موردش صحبت کردم ظرفی رو در نظر بگیرید که با یه دریچه تقسیم شده به دو قسمت یه موجود فرضی هم داریم که کنترل این دریچه رو به دست گرفته


audio: 5hijwf2Pkag_0042.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
اولش یه طرف این ظرف، پر شده از گازی با یه دمای مشخص اتم‌هاش هم با سرعت‌ها و انرژی‌های مختلف دائما به اطراف حرکت می‌کنن هر بار که یه اتم پرانرژی به دریچه نزدیک میشه شیطانک بازش می‌کنه تا بره اون طرف ولی به اتم‌های کم‌انرژی اجازه‌ی عبور نمیده بنابراین بعد از مدتی، یه طرف پر میشه از گاز داغ پرانرژی، یه طرفش هم گاز سرد خب در ظاهر به نظر میاد بدون انجام هیچ کاری


audio: 5hijwf2Pkag_0043.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
آنتروپی این سیستم کاهش پیدا کرده، منظم‌تر شده تا یه مدتی این آزمایش فکری تبدیل شده بود به مثالی برای نقض قانون دوم ترمودینامیک ولی بعدا معلوم شد اشتباهه چون این موجود برای اینکه کارش رو انجام بده باید بدونه که هر اتم چه سرعتی داره کجا قرار گرفته، و به کدوم طرف می‌خواد بره تمام این اطلاعات رو باید توی ذهنش ثبت و پردازش کنه


audio: 5hijwf2Pkag_0044.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
بیایید ساده‌ش کنیم، فرض کنیم این اطلاعات به شکل صفرها و یک‌ها توی مغزش ذخیره میشن اولش که هنوز مشغول نشده، همه‌شون صفرن، یعنی فقط یه ریزحالت داریم اما بعد از پایان کار و جمع‌آوری اطلاعات، تعدادی از این‌ها یک میشن و این یک‌ها می‌تونن به شکل‌های خیلی زیادی بین صفرها توزیع بشن تعداد ریزحالت‌ها افزایش پیدا کرده، در نتیجه آنتروپی مغزش بیشتر شده


audio: 5hijwf2Pkag_0045.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
پس در واقع شیطانک هم باید جزو سیستم در نظر بگیریم، نه جدا در این صورت آنتروپی کل این سیستم نه‌تنها کاهش پیدا نکرده بلکه بیشتر هم شده


audio: 5hijwf2Pkag_0046.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
بررسی‌های دقیق‌تر این موضوع باعث شد دانشمندهایی مثل لئو زیلارد و کلود شنون مفهومی رو گسترش بدن به نام آنتروپی اطلاعات حرفش اینه که هرچقدر یه گروهی از داده‌ها منظم‌تر باشن و راحت‌تر بشه پیش‌بینی‌شون کرد آنتروپی پایین‌تری دارن و حاوی اطلاعات کمتری هستن برعکس، هرچقدر داده‌ها غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر باشن اطلاعات بیشتری دارن، یا در واقع آنتروپی‌شون بالاتره


audio: 5hijwf2Pkag_0047.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
ایده‌ی سوم برای شکست دادن قانون دوم ترمودینامیک، طرزکار یخچاله زمانی که یخچال خاموشه، دمای داخلش با دمای اتاق یکیه پس مقدار آنتروپی یا بی‌نظمی بالاست وقتی روشنش می‌کنیم گرما یا انرژی رو از داخل خودش منتقل می‌کنه به بیرون داخلش سردتر میشه، بیرون گرم‌تر پس به نظر میاد این سیستم منظم‌تر شده، آنتروپیش کاهش پیدا کرده


audio: 5hijwf2Pkag_0049.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
با این حال، این به معنی نقض قانون دوم ترمودینامیک نیست چون یخچال برای انجام این کار نیاز به یه منبع تغذیه داره این منبع، که می‌تونه باتری باشه یا برق شهری اولش دارای مقدار زیادی انرژی متمرکز و فشرده‌ست، یعنی انرژی‌ای با آنتروپی کم بنابراین کل سیستم، که شامل منبع تغذیه هم میشه، آنتروپی پایینی داره چون یه طرفش انرژی زیادی داریم، یه طرفش انرژی کم


audio: 5hijwf2Pkag_0050.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
ولی وقتی یخچال از این انرژی استفاده می‌کنه برای انتقال گرمای داخلش به بیرون این سیستم به طور کلی دچار افزایش آنتروپی میشه چون انرژی‌ای که قبلا متمرکزتر بود، حالا پخش شده توی یه محیط بزرگ‌تر، نامنظم‌تر شده پس تعداد ریزحالت‌ها، یا در واقع آنتروپی، افزایش پیدا کرده


audio: 5hijwf2Pkag_0051.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
جالب اینجاست که موجودات زنده هم از یه همچین روشی استفاده می‌کنن می‌دونیم که هر موجود زنده‌ای حاصل نظمه یعنی باید آنتروپی یه گروهی از اتم‌های این جهان کاهش پیدا کنه و منظم‌تر بشن تا یه همچین چیزی به وجود بیاد به خاطر همین بعضی‌ها فکر می‌کردن زندگی یه چیز خیلی خاصه پدیده‌ای بر خلاف قوانین طبیعت در حالی که اتفاقا زندگی، ماشین افزایش آنتروپیه


audio: 5hijwf2Pkag_0052.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
مثلا گیاهان، انرژی خورشید رو به شکلی دریافت می‌کنن که آنتروپی پایینی داره، متمرکز شده توی پرتوهای نور با جذب همین انرژی، آنتروپی محلی خودشون رو کاهش میدن چون اتم‌های پراکنده توی خاک و هوا رو جمع می‌کنن داخل میوه و برگ و چوبشون ساختارهای منظمی رو از دل بی‌نظمی به وجود میارن ولی آنتروپی جهانی رو افزایش میدن چون انرژی خورشید که قبلا توی پرتوهاش متمرکز شده بود


audio: 5hijwf2Pkag_0053.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حالا توزیع شده توی یه محیط بزرگ‌تر شبیه یخچال که از انرژی متمرکز منبع تغذیه استفاده می‌کرد برای کاهش آنتروپی خودش و افزایش آنتروپی محیط


audio: 5hijwf2Pkag_0054.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حیوانات هم دقیقا همین کار رو می‌کنن، یعنی انرژی داخل گیاهان رو جذب می‌کنن آنتروپی محلی خودشون رو کاهش میدن، و آنتروپی جهانی رو بالا می‌برن


audio: 5hijwf2Pkag_0055.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
پس در واقع هر نوعی از زندگی، یه ماشین افزایش آنتروپیه از این موضوع میشه نتیجه‌ی جالبی گرفت سیاره‌ای که حاوی موجودات زنده‌ست سازگاری بیشتری داره با قانون دوم ترمودینامیک چون آنتروپی جهان هستی رو بیشتر افزایش میده نسبت به یه سیاره‌ی خالی از حیات پس شاید بشه گفت احتمال تشکیل زندگی خیلی بیشتر از چیزیه که به نظر میاد انگار این یه ویژگی ذاتی دنیای ماست


audio: 5hijwf2Pkag_0056.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
یعنی احتمالات مجبورش می‌کنه دائما در جهت افزایش آنتروپی جلو بره و توی این مسیر، موجودات زنده به این افزایش کمک می‌کنن به نفع جهان هستیه که این‌ها وجود داشته باشن


audio: 5hijwf2Pkag_0057.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
حتی قضیه وقتی جالب‌تر میشه که می‌بینیم موجودات هوشمند نقش پررنگ‌تری توی افزایش آنتروپی جهان دارن خیلی بیشتر محیط اطرافشون رو دستکاری می‌کنن و بی‌نظمی رو افزایش میدن گرما و انرژی زیادی پخش می‌کنن بنابراین از نظر آنتروپی، جهان ما نه‌تنها علاقمند به ایجاد زندگیه بلکه ترجیح میده این زندگی هوشمند بشه


audio: 5hijwf2Pkag_0058.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
فکر می‌کنم مهم‌ترین قسمت این بحث، همین بود که دیدیم افزایش آنتروپی کاملا بر اساس احتمالاته نه قوانین فیزیک یعنی یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های دنیای ما پشتش یه قانون فیزیکی محکمی وجود نداره، ریاضیات داره کنترلش می‌کنه از اون طرف می‌بینیم خود ما موجودات زنده هم بر اساس همین افزایش آنتروپی وجود داریم اینطور نیست که ساز مخالف بزنیم و یه پدیده‌ی خیلی نادر و کمیابی توی این دنیا باشیم


audio: 5hijwf2Pkag_0060.opus
source: youtube
source_id: 5hijwf2Pkag
invalidation: VALID
text:
احتمال تشکیل زندگی خیلی‌خیلی بیشتره نسبت به احتمال تشکیل نشدنش پس بهتره از این توهم خاص بودن بیرون بیاییم چون خیلی از مشکلاتی که ایجاد کردیم به خاطر همین بوده


audio: NcM77Pj5Fkw_0001.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
ربات‌های مهربون و گوگولی که قراره تو زمینه‌های مختلف کمکمون کنن، یا رباتای بی‌رحم و ترسناک که تو فیلمای آخرالزمانی زیاد دیدیم و تمام هدفشون اینه که زمینو از وجود ما انسانا پاک کنن؟


audio: NcM77Pj5Fkw_0002.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
کدومشون واقعا قراره اتفاق بیفته؟ تا الان چیزی که اتفاق افتاده حالت اول بوده. یعنی هوش مصنوعی الان داره خیلی از کارهای ما رو با دقت بالا بدون اینکه انتظار خیلی زیادی داشته باشه انجام میده. اما مساله اینه که هنوز خیلی باهوش نشده! چطور می‌تونیم مطمئن باشیم وقتی رباتی که خودمون ساختیم خیلی باهوش‌تر از الان شد و کنترل قسمتای حساسی از زندگی ما رو


audio: NcM77Pj5Fkw_0003.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
به عهده گرفت، با ما مثل یه عامل مزاحم برخورد نکنه؟ تو این ویدیو قبلا درباره‌ی آینده‌ی هوش مصنوعی یه مقدار صحبت کردم، اما امروز میخوام یه کار متفاوت انجام بدم. میخوام بریم اصلا از پایه ببینیم که هوش مصنوعی دقیقا چیه؟ چه زیر شاخه‌هایی داره؟ چجوری ساخته میشه؟ چون فکر می‌کنم هنوز بعضی‌هامون شناخت درستی از این موضوع خیلی مهم نداریم. برای همین آخر این ویدیو خودمون یه هوش مصنوعی خیلی کوچیک


audio: NcM77Pj5Fkw_0004.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
اما جالب می‌نویسیم تا یه شناخت کلی ازش بدست بیاریم. پس اگه از علاقمندای این بحث هستی تا آخر ویدیو با من باش. اگرم هنوز عضو کانال نشدی کافیه اون دکمه‌ی سابسکرایب پایین ویدیو رو بزنی.


audio: NcM77Pj5Fkw_0005.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
از ماشینی که سوار میشیم تا یخچال آشپزخونه‌مون تا گوشی‌های هوشمندمون، زندگیمون جوری با هوش مصنوعی قاطی شده که دیگه فکر نمی‌کنم به راحتی بتونیم کنار بذاریمش. اما این هوش مصنوعی هنوز خیلی محدودتر از خودمونه. شاید به خاطر همینه که در برابر ما تن به اسارت داده و برده‌ی ما شده. از کجا معلوم وقتی به هوشمندی خود ما شد بازم تن به بردگی بده؟


audio: NcM77Pj5Fkw_0006.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
از کجا معلوم که به خاطر اون منطق دقیق و خالی از احساسی که داره، گونه‌ی انسانو به عنوان خطرناک‌ترین گونه‌ی این سیاره شناسایی نکنه و کمر به نابودی ما نبنده؟ مگه غیر از اینه که ما انسانا الان خیلی از موجودات سیاره‌ی زمینو اسیر می‌کنیم، تو بهترین سالای جوونیشون به بدترین شکل میکشیمشون، خونه‌هاشونو از بین می‌بریم یا هزارجور بلای دیگه سرشون میاریم؟ مگه غیر از اینه که داریم تعادلی که بعد از میلیون‌ها سال


audio: NcM77Pj5Fkw_0007.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
روی سیاره‌مون بوجود اومده رو از بین میبریم و به سمت نابودی میکشیمش؟ پس من شخصا فکر می‌کنم وقتی یه هوش برتر روی سیاره‌ی زمین ظهور کنه حتما با ما انسانا مبارزه می‌کنه چون فقط داریم خراب‌کاری می‌کنیم. مگه اینکه تا اون موقع، که شاید خیلی هم دور نباشه، خودمونو اصلاح کنیم. یکی دیگه از چیزایی که خیلی میتونه کمکمون کنه اینه که یه شناخت درستی از ماهیت هوش مصنوعی و زیرشاخه‌هاش داشته باشیم.


audio: NcM77Pj5Fkw_0008.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
سال 1950 آلن تورینگ ریاضیدان نابغه‌ی انگلیسی، که به عنوان پدر علوم کامپیوتر و پدر هوش مصنوعی شناخته میشه، یه مقاله منتشر کرد به نام ماشین محاسبه و هوش  که میشه گفت نقطه‌ی شروع جدی هوش مصنوعی بود. تو این مقاله، تورینگ یه آزمایش جالب معرفی کرد که بعدا معروف شد به آزمون تورینگ.


audio: NcM77Pj5Fkw_0010.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
که تو یکیشون یه آدم واقعی نشسته، تو اون یکی یه کامپیوتره. یه داورم داریم که کارش اینه که از طریق پیامای متنی با این دو تا ارتباط برقرار کنه. داور هیچ راهی نداره برای اینکه بفهمه تو کدوم اتاق آدمه تو کدوم اتاق کامپیوتر، فقط باید از طریق جوابایی که بهش میدن، حدس بزنه این موضوع رو. اگه این داور نتونه کامپیوتر رو از آدم تشخیص بده،


audio: NcM77Pj5Fkw_0011.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
اونوقت می‌تونیم نتیجه بگیریم که این کامپیوتر واقعا هوشمنده. در واقع هوش مصنوعی، در مقابل هوش طبیعی که مال ما آدماس، به اون هوشمندی‌ای گفته میشه که ماشین‌ها وقتی که توی شرایط مشابه آدما قرار میگیرن از خودشون نشون میدن. مثل یاد گرفتن، اطلاعات جمع کردن، استنتاج کردن. منظور از ماشینم یعنی هر چیزی که ساخته‌ی دست ماست.


audio: NcM77Pj5Fkw_0012.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
هوش مصنوعی الان یه شاخه‌ی علمی بزرگه که فقط با کامپیوترا سروکار نداره. ریاضیات، فلسفه، روانشناسی، زبان‌شناسی، حتی زیست‌شناسی و عصب‌شناسی هم نقش خیلی پررنگی توش دارن. همین گوشی هوشمندی که دستتونه مقدار زیادی هوش مصنوعی توش به کار رفته. همین یوتیوبی که الان توش هستید هوش مصنوعی پیشرفته‌ای داره که بر اساس


audio: NcM77Pj5Fkw_0013.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
اون ویدیوهایی که معمولا شما می‌بینید ویدیوهای بعدی رو بهتون پیشنهاد میده. پس هوش مصنوعی، الان، در حال حاضر، میشه گفت که برنامه‌های کامپیوتری هستن که روی ابزارای دیجیتال مثل کامپیوتر یا گوشی یا چیزای دیگه اجرا میشن و یه وظیفه‌ی خاصی به عهده دارن.


audio: NcM77Pj5Fkw_0014.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: INVALID_CHARS
text:
به صورت کلی هوش مصنوعی یا Artificial Intelligence یا به صورت خلاصه A.I.به دو تا دسته‌ی کلی تقسیم میشه: هوش مصنوعی محدود یا Narrow AI ، هوش مصنوعی عمومی یا General AI .


audio: NcM77Pj5Fkw_0015.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
هوش مصنوعی محدود یا ضعیف، همون چیزیه که الان وجود داره. یعنی همین هوش مصنوعی که توی کامپیوترا و گوشیای ماست یا همین دستیارای مجازی مثل الکسا و سیری، یا ماشین‌های هوشمند مثل تسلا که خودشون بدون راننده حرکت می‌کنن، یا همین ربات سوفیا که اول ویدیو دیدید با آنتونی رابینز حرف می‌زد، اینا همه جزو هوش مصنوعی محدود حساب میشن.


audio: NcM77Pj5Fkw_0016.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
دلیل اینکه بهش میگن محدود اینه که برخلاف ما انسانا، توانایی‌های محدودی دارن، یعنی وظایف مشخصی رو می‌تونن یاد بگیرن و انجام بدن. پس درواقع تمام نمونه‌های هوش مصنوعی که تا الان ساخته شده، همه‌شون از نوع محدود‌ن. هوش مصنوعی عمومی یا قوی، فرقش با هوش ضعیف اینه که دیگه اون محدودیتا رو نداره. یعنی می‌تونه چندین وظیفه‌ی مختلفو یاد بگیره و انجام بده، مثل ما انسانا. اون هوشای مصنوعی که توی فیلمایی مثل


audio: NcM77Pj5Fkw_0017.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
ترمیناتور یا ماتریکس دیدیم از همین نوع به حساب میان. البته ما هنوز نتونستیم چنین هوشی بسازیم، مشخصم نیست کی موفق میشیم ولی خب احتمالا خیلی ازش دور نیستیم.


audio: NcM77Pj5Fkw_0019.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
فرض کنید من می‌خوام یه برنامه‌ی کامپیوتری بنویسم که وقتی که عکس یه سیبو بهش نشون میدم بتونه تشخیص بده که این سیبه. خب یه ایده اینه که من بیام ویژگی‌های سیبو دونه دونه تو برنامم تعریف کنم، یعنی مثلا بگم که سیب شکلش اینه، اندازش اینه رنگش میتونه سبز یا قرمز یا زرد باشه، یا هر ویژگی دیگه‌ای که از سیب میشناسم.


audio: NcM77Pj5Fkw_0020.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
من تمام این ویژگی‌های سیبو توی برنامه‌م تعریف می‌کنم بعد هربار که عکس جدیدی بهش نشون میدم میره توی اون ویژگی‌ها که قبلا براش تعریف کردم نگاه می‌کنه، اگه این عکس تمام اون ویژگی‌ها رو داشت نتیجه می‌گیره که اینم سیبه. خب این روش چند تا ایراد داره. یکیش اینکه من هرچقدر ویژگی سیب‌های مختلفو به برنامه اضافه کنم باز ممکنه یه سیبی پیدا بشه که یه ویژگی داشته باشه که من قبلا تعریف نکردم


audio: NcM77Pj5Fkw_0021.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
در نتیجه برنامم تو شناختش دچار مشکل بشه. یکی دیگه اینکه نوشتن تمام این جزییات توی برنامه‌م کار خیلی سخت و زمان‌بریه. اونم برای یه همچین برنامه‌ی ساده‌ای. اینجاست که بحث یادگیری ماشین پیش میاد، یا درست‌تر بگم یادگیری ماشینی. تو این روش من میام یه تعداد خیلی زیادی عکس سیبای مختلفو به برنامه‌م نشون میدم و بهش میگم که اینا همه سیبن!


audio: NcM77Pj5Fkw_0022.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
حالا برنامه‌ی من با استفاده از الگوریتم‌هایی که برای یادگیری وجود داره، میاد تمام این سیبا رو بررسی می‌کنه و ویژگیاشونو یاد میگیره. حالا هر عکس جدیدی که بهش نشون بدم میتونه با یه درصد خیلی خوبی تشخیص بده که این ایا سیبه یا نه. آخر همین ویدیو یه برنامه‌ی ساده‌ی یادگیری ماشین باهم می‌نویسیم که اونجا بهتر متوجه میشید که منظورم چیه. یادگیری ماشینی میشه گفت اصلی‌ترین بخش هوش مصنوعیه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0023.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
ماشینی که میتونه از داده‌هایی که بهش میدیم چیز یاد بگیره، در واقع میشه گفت که اولین قدمو به سمت هوشمند شدن برداشته. مثلا اون برنامه‌ای که توی گوشی شما برای تشخیص اثر انگشت نوشته شده از یادگیری ماشین استفاده می‌کنه، یا سیستم سرچ گوگل از همین یادگیری ماشین استفاده می‌کنه برای اینکه نتایج درست‌تر و دقیق‌تری به شما نشون بده.


audio: NcM77Pj5Fkw_0025.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
وقتی که پای داده‌های خیلی بزرگ و پیچیده میاد وسط، یادگیری ماشینی تبدیل میشه به یادگیری عمیق. اینجا از روش خاصی به نام شبکه‌های عصبی استفاده میشه برای اینکه ماشین بتونه از داده‌های پیچیده‌ای که بهش دادیم چیز یاد بگیره. شبکه‌های عصبی خودش یه بحث بزرگ و تخصصیه که اینجا نیازی نیست از جزییاتش چیزی بدونیم، فقط در همین حد بگم که به الگوریتم‌ها و روش‌هایی


audio: NcM77Pj5Fkw_0026.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
میشه که از طرز کار نورونای مغز الهام گرفته شدن. یعنی کدهای کامپیوتری که طرز کارشون مشابه یه نورونه، اینا به همدیگه وصل میشن و شبکه‌ای از این نورونای مصنوعی بوجود میاد که مثل مغز ما توانایی یادگیری داره. یکی از کاربردای عجیب یادگیری عمیق، فناوری دیپ‌فیک یا جعل عمیقه که سروصدای زیادی به پا کرد. با استفاده از این فناوری میشه عکسا و فیلمای جعلی


audio: NcM77Pj5Fkw_0027.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
از آدما ساخت که خیلی واقعی به نظر میان. اینقدر واقعی که از نظر خیلیا جلوی این فناوری باید گرفته بشه چون حریم شخصی آدما رو نقض میکنه. پس اگه یه روز یه ویدیو از خودتون دیدید که مشغول زدن حرفایی بودید که اصلا روحتونم از اون حرفا خبر نداشت، تعجب نکنید، کار هوش مصنوعیه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0029.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
یعنی این شخص وجود نداره دات کام، که هربار صفحه رو ریفرش می‌کنید میاد عکس یه شخص جدیدو به شما نشون میده. این سایت یه تعداد خیلی زیادی عکس آدمای مختلف داره که میاد با هوش مصنوعی و یادگیری عمیق اینا رو خیلی تمیز و دقیق با هم ترکیب میکنه بعد هربار یه چهره‌ی کاملا جدید میسازه. این عکسی که به شما میده میتونید مطمئن باشید که عکس


audio: NcM77Pj5Fkw_0030.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
هیچ انسان واقعی روی کره‌ی زمین نیست، کاملا جعلیه. شاید به درد اونایی بخوره که دوست ندارن عکس اکانتشون عکس واقعی خودشون باشه. از طرفی هم نمیخوان از عکس آدمای دیگه استفاده کنن.


audio: NcM77Pj5Fkw_0032.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
سیستم‌های خبره یا سیستم‌های متخصص، در واقع برنامه‌های کامپیوتری هستن که نقش یه انسانی که تو یه زمینه تخصص داره رو برای ما بازی می‌کنن. احتمالا براتون پیش اومده که اینترنت خونه از کار افتاده، بعد تماس گرفتید با پشتیبانی اون شرکتی که ازش اینترنت تهیه می‌کنید. پشتیبان قدم به قدم از شما سوال میپرسه و بر اساس اون اطلاعاتی که از شما میگیره میتونه تشخیص بده که مشکل از کجاست.


audio: NcM77Pj5Fkw_0033.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
مثلا میگه چراغ اینترنتو نگاه کن ببین روشنه یا نه. اگه روشن نیست پس سیم تلفن قطعه، اگه روشنه پس ایراد از جای دیگه‌س.


audio: NcM77Pj5Fkw_0035.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
این اتفاق بیفته، در غیر این صورت، اون یکی اتفاق بیفته. حالا فرض کنید تمام دانش اون شخص پشتیبان اینترنتو بیاییم به صورت یه برنامه‌ی کامپیوتری بنویسیم. این برنامه میتونه با پرسیدن سوالات مختلف از کاربر، بعد، تصمیم‌گیری بر اساس جواب‌های کاربر، تشخیص بده که مشکل از کجاست. الان ما تونستیم یه سیستم خبره بسازیم، یعنی یه برنامه‌ی کامپیوتری


audio: NcM77Pj5Fkw_0038.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
یعنی کامپیوتر یا ربات میتونه با استفاده از این ابزار، زبان طبیعی ما آدما رو متوجه بشه. الان تا یه حد خیلی خوبی پیشرفته کرده اما خب هنوز یه ایراداتی داره. یعنی مثلا همین ربات سوفیا بعضی وقتا تو فهمیدن حرفای آنتونی رابینز گیر میزنه، با اینکه سیستم پردازش زبان خیلی پیشرفته‌ای داره. یا مثلا همین دستیارای مجازی مثل سیری و الکسا با اینکه خیلی از حرفای ما رو متوجه میشن اما هنوز نمی‌تونن صددرصد صحبتای یه انسانو درک کنن،


audio: NcM77Pj5Fkw_0041.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
درسته رباتیک خودش یه زیرمجموعه از هوش مصنوعیه. تو ذهن خیلی از ما، رباتا به عنوان نمونه‌های اصلی هوش مصنوعی نقش بستن. وقتی صحبت از هوشمندی و هوش مصنوعی میشه، بیشتر از اینکه بیشتر از اینکه به یه برنامه‌ی کامپیوتری با کدای عجیب غریب فکر کنیم، یه ربات انسان‌نمای هوشمند میاد تو ذهنمون. یه ربات می‌تونه تعداد زیادی از شاخه‌های هوش مصنوعی رو تو خودش جا داده باشه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0042.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
از یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی گرفته تا بینایی ماشین و چیزای دیگه. کنار اینا از ابزارهای مکانیکی هم استفاده میکنه برای حرکت و جابجایی و انجام دادن کارایی که بهش محول میشه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0043.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
حالا بیایید خودمون یه برنامه‌ی ساده‌ی هوش مصنوعی بنویسیم که از اطلاعاتی که ما بهش میدیم یاد بگیره، بعد وقتی که اطلاعات جدید بهش دادیم بر اساس اون چیزایی که یاد گرفته بیاد جواب درست به ما بده. اینجا هدفم، آموزش برنامه‌نویسی یادگیری ماشین نیست، فقط می‌خوایم ببینیم که یه برنامه‌ی خیلی ساده که یادگیری انجام میده، چجوری اینکارو می‌کنه. خب برنامه رو به زبان پایتون می‌نویسم.


audio: NcM77Pj5Fkw_0044.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
یادگیری ماشین، همونطور که گفتم، با استفاده از داده‌های زیاد انجام میشه. که این داده‌ها هم هر چیزی می‌تونن باشن مث عکس، فیلم، متن. سایتای زیادی وجود دارن که داده‌های رایگان در اختیار شما میذارن.


audio: NcM77Pj5Fkw_0046.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
این سایت یه مجموعه داده داره درباره‌ی ماشینا. یعنی یه نفر یا چند نفر اومدن از روی ماشینای واقعی، یه سری اطلاعات جمع‌آوری کردن و داخلش ذخیره کردن.


audio: NcM77Pj5Fkw_0054.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
هرکدوم از این سطرا مربوط به یه ماشینه که چندتا اطلاعات درمورد این ماشینا داره. اما الان مشخص نیست که هرکدوم مال چی هستن، برای همین تو خط اول تعریف میکنم که هرکدوم از این ستونا مربوط به چی ویژگی هستن. پس این خطو اضافه میکنم به.اولین خط این فایل. خب ستون اول ارزش خرید یه ماشینو نشون میده که میتونه


audio: NcM77Pj5Fkw_0055.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
خیلی بالا، بالا، متوسط یا پایین باشه، ستون دوم هزینه‌ی نگهداریه که اونم باز به همین شکل، ستون سوم تعداد درها، بعدی ظرفیت ماشین تعداد اشخاصی که توش جا میشن، بعدی ظرفیت صندوق، بعدی مقدار امنیت ماشین


audio: NcM77Pj5Fkw_0056.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: INVALID_CHARS
text:
بعدیم که آخریه، کلاس اون ماشینه که چهار حالت مختلف میتونه داشته باشه: un acceptable غیر قابل قبول، acceptable قابل قبول good، very good یعنی خوب و خیلی خوب.


audio: NcM77Pj5Fkw_0057.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
یعنی با توجه به این ویژگی‌هایی که هر ماشین داره، حالا آیا این ماشین قابل قبول هست که بخریمش یا نه. مثلا ماشین اول ارزش خریدش خیلی بالاس، هزینه‌ی نگهداریش خیلی بالاس، تعداد دراش دوتاس، ظرفیتش دوتاست، صندوقش کوچیکه، امنیتش پایینه،


audio: NcM77Pj5Fkw_0059.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
حالا ما می‌خوایم یه برنامه بنویسیم که بیاد ویژگیای یه تعدادی از این ماشینا رو ببینه بعد کلاسشونم نگاه بکنه، بعد یاد بگیره که مثلا ماشینی که فلان ویژگی‌ها رو داره تو کدوم کلاس قرار میگیره. بعدش ویژگیای ماشینای جدیدی که تا حالا ندیده رو بدیم بهش، ببینیم با استفاده از چیزایی که تا حالا یاد گرفته چقدر میتونه کلاس ماشینا رو درست حدس بزنه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0064.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
حالا از تمام اطلاعاتی که دارم، دو تا لیست جدا می‌سازم. یه لیست فقط حاوی اون فیلدی هست که می‌خوام برنامه‌م بتونه پیش‌بینی کنه، یعنی کلاس ماشین‌ها. یه لیست هم حاوی بقیه‌ی فیلدهاست یعنی ارزش خرید،


audio: NcM77Pj5Fkw_0066.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
تو این مرحله دو تا لیست قبلی رو دوباره هرکدوموشونو تقسیم می‌کنم به دو تا لیست دیگه. دلیل این کار اینه که میخوام یه قسمت از اطلاعاتو بدم به برنامه تا ازشون استفاده کنه برای یاد گرفتن، بعد یه قسمت دیگه از اطلاعاتم کنار نگه دارم که برای برنامم کاملا جدید باشه و بعدا ازش


audio: NcM77Pj5Fkw_0068.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
حالا میام از یکی از الگوریتمای یادگیری که برای این داده‌ها مناسبه استفاده می‌کنم. الگوریتمای مختلفی برای استفاده تو بحث یادگیری ماشین وجود داره. اینکه از کدومشون استفاده کنیم بستگی به نوع داده‌ها داره چون برای هر نوع داده، یکی از این الگوریتما بهتر جواب میده.


audio: NcM77Pj5Fkw_0071.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
ماشینا که بهش دادم، تونسته یاد بگیره که هر ماشینی که فلان ویژگی‌ها رو داشته باشه، توی کدوم کلاس قرار میگیره.


audio: NcM77Pj5Fkw_0073.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
تو آخرین مرحله، میام اون داده‌هایی که قبلا کنار گذاشته بودم به برنامه‌م میدم تا ببینم که با استفاده از چیزایی که تا الان یاد گرفته،


audio: NcM77Pj5Fkw_0076.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
اینجا این بالا دقت یادگیریمو می‌بینید که 93 صدمه، یعنی با یه دقت نسبتا خوبی تونسته یادگیری رو انجام بده برنامه‌ی من. اینجا کلاسه برای هر کدوم از ماشینا که بهش دادیم


audio: NcM77Pj5Fkw_0077.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: INVALID_CHARS
text:
کلاس پیش‌بینی، کلاسی که برنامه‌ی من تونسته پیش‌بینی کنه اینه: کلاس واقعی اون ماشین که تو داده‌ها بوده اینه:


audio: NcM77Pj5Fkw_0078.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
میبینید که اکثر جاها برنامه‌ی من تونسته درست پیش‌بینی بکنه. پس به صورت خلاصه، کاری که کردیم این بود که یه برنامه نوشتیم که از روی یه بخشی از اطلاعات ماشینا تونست یاد بگیره که مثلا هر ماشینی که دو تا در داره، صندوقش بزرگه، امنیتش بالاست و این چیزا، یه ماشین قابل قبوله.


audio: NcM77Pj5Fkw_0079.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
بعدش اومدیم اطلاعات یه سری ماشین جدیدو بهش دادیم تا با استفاده از اون چیزایی که تا حالا یاد گرفته بتونه تشخیص بده که هرکدوم از این ماشینا مناسب خرید هستن یا نه. این یه نمونه‌ی خیلی خیلی ساده از یادگیری ماشین یا به صورت کامل‌تر، هوش مصنوعی بود که خودمون ساختیمش. هرچی اطلاعاتی که برنامه باهاش کار می‌کنه پیچیده‌تر و بزرگ‌تر باشه،


audio: NcM77Pj5Fkw_0081.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
کنار تمام نظرات مثبت و منفی که در مورد هوش مصنوعی وجود داره، یه سوال همیشه ذهن منو مشغول میکنه. اینکه شاید جهان هستی داره وارد یه فاز جدیدی از آگاهی میشه. منظورم اینه که ما انسانا الان باهوش‌ترین موجود این سیاره‌ایم ولی خب ایراداتی داریم مثل عمر کوتاه، بیماریای لاعلاج، پرمصرف بودن، مشکلات روانی و احساسی، یا خیلی محدودیتای دیگه.


audio: NcM77Pj5Fkw_0082.opus
source: youtube
source_id: NcM77Pj5Fkw
invalidation: VALID
text:
هوش مصنوعی حتی اگه فقط بتونه به اندازه‌ی ما باهوش بشه، نه بیشتر، بازم خیلی از این محدودیتای ما رو نداره. شاید طبیعت داره وارد یه مرحله‌ی بهتری از آگاهی میشه و این کارم داره از طریق ما انسانا انجام میده. ما ابزار دست طبیعت شدیم برای ساختن یه هوش برتر، بعدشم دیگه نیازی به وجود ما نیست و حذف میشیم. شما هم حتما نظر خودتونو توی کامنتا بنویسید تا منم از اطلاعات شما یاد بگیرم. اگه این ویدیو رو دوست داشتی یه لایک برام بزن و


audio: iZT7CAi7TpY_0001.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
تا اینجا هرچقدر که از دانش کوانتوم صحبت کردیم، مسائل تئوری بود، اما امروز می‌خوایم یه مقدار وارد بحث عملیش بشیم. یکی از کاربردهای فیزیک کوانتوم، رادارهای کوانتومی هستن که از ویژگی درهم‌تنیدگی ذرات کوانتومی برای ردیابی استفاده می‌کنن. توی این ویدیو، مونا هم همراه ماست تا اطلاعات خوبشو درباره‌ی رادار، با ما به اشتراک بذاره. مونا صاحب کانال اسپارمیان هست که ویدیوهای علمی مفیدی توی کانالش


audio: iZT7CAi7TpY_0003.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
خب قبل از اینکه بریم ببینیم که رادار کوانتومی چیه، بریم ببینیم اصلا خود رادار چیه؟ چطوری کار می‌کنه؟ و ایراداتش چی بود که ما به فکر ساختن نوع کوانتومیش افتادیم. رادار اولین بار توی جنگ دوم جهانی ساخته شد برای تشخیص تجهیزات جنگی مثل هواپیماها و و کشتی‌ها مثلا، که بعد مثل خیلی از فناوری‌هایی که دلیل ساختشون جنگ بود


audio: iZT7CAi7TpY_0005.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
حالا بهتون بگم که رادار چطوری کار می‌کنه. رادار کارش خیلی ساده‌ست اینطوریه که یه فرستنده‌ایه که یسری امواج رادیویی رو به یه محدوده‌ی مشخصی می‌فرسته. این امواج میرن و به یسری اجسام خاص مثلا مثل هواپیما برخورد می‌کنن. وقتی که برخورد میکنن یه مقدارشون بازتاب میشه و برمیگرده، به سمت چی؟ به سمت جایی که ازش اومدن. تو سمت گیرنده یه آنتنی هست که آنتن گیرنده‌ست.


audio: iZT7CAi7TpY_0006.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
توش یه پردازنده‌ایه که این پردازنده می‌تونه تشخیص بده براساس این فاصله‌ای که این امواج رفتن، برخورد کردن و برگشتن این جسمه تا رادار چقدر فاصله داره. به جز اون می‌تونن مثلا جهت حرکت و حتی سرعتش رو هم تشخیص بدن و نکته‌ی جالبش اینه که شرایط جوی روی این اصلا تاثیری نداره


audio: iZT7CAi7TpY_0007.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
یعنی توی باد، بارون، مه غلیظ هم می‌تونن کار خودشون رو انجام بدن. چرا، چونکه از امواجی استفاده می‌کنن که طول موج بلندتری داره مثل امواج رادیویی، الکترومغناطیس و فروسرخ.


audio: iZT7CAi7TpY_0008.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
اما این نوع رادارها به جز تمام خوبی‌هایی که دارن، یسری اشکالاتی داره که باعث شده که استفاده از اون‌ها خیلی بهینه نباشه. ایراد اولش اینه که خیلی دقیق نیستن، یعنی یه جسم بزرگی مثل هواپیما رو در این حد تشخیص میده که یه نقطه‌ی متحرکه که داره حرکت می‌کنه، حالا می‌تونه با استفاده از یسری پارامترها مثل سرعت، قدرت سیگنال بتونه تا حدودی تشخیص بده


audio: iZT7CAi7TpY_0009.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
اما اون هم خیلی دقیق نیست و دچار اشتباه می‌تونه باشه. مورد دوم، یعنی ایراد دومش اینه که مثل یه چاقوی دو لبه‌ست وقتی که یه رادار میاد یه کشتی رو تشخیص میده و می‌بینتش اون کشتی هم می‌تونه رادار رو ببینه و خوب می‌تونه بزنه و نابودش بکنه. چرا؟ چونکه امواج رادار خیلی امواج قابل شناسایی هستن مثل اینه که


audio: iZT7CAi7TpY_0010.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
شما با یه چراغ‌قوه توی محیط تاریک دنبال یه نفر بگردید و وقتی اون آدمو پیدا می‌کنید و نور چراغ‌قوه روی اون آدم میوفته، اون آدمه رو شما می‌بینید و اون آدمه هم شما رو می‌بینه که این خیلی ایراد بزرگیه.اما ایراد سومش چیه؟ درمورد هواپیماهای رادارگریزه که رادارها نمی‌تونن تشخیص‌شون بدن. دلیلش هم اینه که توی اونها سیستمی وجود داره که می‌تونه از دید رادار مخفی بشه.


audio: iZT7CAi7TpY_0011.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
چطوری؟ این طوری که اون پرتوهایی که از رادار میاد به سمت این‌ها، این‌ها یه مقدار خیلی زیادیش رو جذب می‌کنن و پراکنده می‌کنن، حالا اون یه مقدار خیلی کمی که برمیگرده به سمت اون آنتن گیرنده انقدر ناچیزه که نمی‌تونه اندازه‌ی دقیق این‌هارو تشخیص بده و ببینه که چیه. این ایرادات باعث شد در کنار تمام خوبی‌هایی که رادارها داشتن به این نتیجه برسیم


audio: iZT7CAi7TpY_0013.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
ایده‌ی اصلی رادار کوانتومی از مفهوم درهم‌تنیدگی کوانتومی استفاده می‌کنه که توی ویدیوهای قبلی درباره‌ش صحبت کردم. دو تا ذره‌ی کوانتومی مثل فوتون یا اتم یا ذرات داخل اتم، می‌تونن طوری به هم وابسته بشن که حتی با وجود فاصله‌های خیلی زیاد، روی همدیگه اثر بذارن.


audio: iZT7CAi7TpY_0015.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
یه جفت دستکش داریم، میذاریمشون داخل دو تا جعبه‌ی جدا، یکیشو مثلا می‌فرستیمش استرالیا، یکیشو می‌فرستیم آلمان. وقتی جعبه‌ای که داخل آلمانه باز بشه و ببینن دستکش دست راست توشه، بلافاصله مشخص میشه که اونی که استرالیاست مال دست چپه. یعنی یه ارتباطی بین این دوتا هست که وقتی ویژگی‌های یکیشون رو می‌فهمیم ویژگی‌های اون یکی هم بلافاصله مشخص میشه. حالا رادار کوانتومی چه جوری از این خاصیت استفاده می‌کنه؟


audio: iZT7CAi7TpY_0016.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
اول بگم که کلیاتشو می‌دونم ولی اینکه دقیقا توی هر مرحله چه اتفاقی میفته رو نمی‌دونم، چون هم خیلی جدیده، یعنی هنوز یه نمونه‌ی کاملی ازش ساخته نشده که تایید شده باشه، هم اینکه چون یه موضوعیه که خیلی از نظر امنیتی و نظامی مهمه، اون دولت‌هایی هم که ممکنه فناوری‌شو داشته باشن زیاد مایل نیستن ازش صحبت کنن یا جزییاتش رو منتشر کنن. کلیت کار اینه که یه منبعی داریم که پرتوهای مایکروویوی تولید می‌کنه که


audio: iZT7CAi7TpY_0017.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
ذراتش یا همون فوتون‌هاش درهم‌تنیده شدن، یعنی دو دسته امواج الکترومغناطیس تولید می‌کنه که درهم‌تنیده شدن. پرتوهای دسته‌ی اول که بهشون میگن پرتوهای بیکار ، همونجا توی یه حلقه حبس میشن، اما پرتوهای دسته‌ی دوم که بهشون میگن پرتوهای سیگنال ، مثل رادارهای معمولی، از طریق یه فرستنده منتشر میشن. این پرتوهای سیگنال وقتی که به یه جسمی توی هوا برخورد می‌کنن،


audio: iZT7CAi7TpY_0018.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
درهم‌تنیدگیشون با اون پرتوهای بیکار از بین میره و یه مقدار تغییر می‌کنن. وقتی که این پرتوها از سطح جسم بازتاب میشن و از طریق آنتن گیرنده دریافت میشن، با پرتوهای بیکار مقایسه‌شون می‌کنن. از طریق همین مقایسه‌ها و اندازه‌گیری‌ها تصاویری به دست میاد که نسبت به رادارهای معمولی خیلی جزییات بیشتری داره. یعنی حتی مدل هواپیماها رو میشه از روی شکلش تشخیص داد


audio: iZT7CAi7TpY_0019.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
که این باعث میشه اشتباهاتش خیلی کمتر بشه. مزیت دیگه‌ش اینه که نسبت به رادارهای معمولی، انرژی خیلی کمتری از خودش منتشر می‌کنه. یعنی شناسایی محل رادار برای طرف مقابل سخت‌تر میشه. باز همین دقت بالا و ویژگی‌های دیگه‌ای که داره باعث میشه هواپیماهای رادارگریز شانس کمتری برای مخفی موندن داشته باشن. اگه این رادارها به طور کامل ساخته بشن و اونطور که ادعا میشه، بتونن هواپیماهای رادارگریز رو پیدا کنن،


audio: iZT7CAi7TpY_0020.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
احتمالا برتری این پرنده‌های مخفی‌کار دیگه از بین میره. برای همینه که این موضوع از نظر امنیتی و نظامی اهمیت خیلی بالایی داره. هنوز هیچ نمونه‌ی کاملی از رادار کوانتومی ساخته نشده، اما نمونه‌های آزمایشگاهی تا حدود زیادی تونستن موفق باشن. البته چین اعلام کرده که این فناوری رو به دست آورده اما بعضی از افرادی که تو این زمینه تخصص دارن معتقدن که چینی‌ها بلوف زدن


audio: iZT7CAi7TpY_0021.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
چون ساختنش چالش‌های خیلی بزرگی داره که بعیده به این زودی‌ها بشه حلشون کرد. یه عده‌ی دیگه هم نظرشون اینه که رادار کوانتومی در مقابل هواپیماهای رادارگریز همچنان کار زیادی نمی‌تونه بکنه، مزیت اصلیش همون دقت بالاشه. به هر حال باید منتظر باشیم ببینیم که کی ساخته میشه، چه‌جوری ساخته میشه، چه تاثیری روی معادلات نظامی و سیاسی دنیا میذاره. چون وقتی که شما یه همچین ابزار قدرتمندی در اختیار داشته باشی،


audio: iZT7CAi7TpY_0023.opus
source: youtube
source_id: iZT7CAi7TpY
invalidation: VALID
text:
کار با ذرات تو مقیاس کوانتومی، یعنی اندازه‌های خیلی ریز، سختی‌های خیلی زیادی داره، اما در عوض قدرت زیادی هم به ما میده، مثل همین رادارهای کوانتومی، یا کامپیوترهای کوانتومی. هر روز هم داره استفاده‌های بیشتری پیدا میشه برای خواص عجیب و غریب دنیای کوانتوم، یعنی وارد یه عصر ابزارهای کوانتومی میشیم که می‌تونه دنیای ما رو جوری تغییر بده که دیگه هیچوقت مثل قبل نشه. شما هم لطفا نظر خودتونو توی کامنت‌ها بنویسید،


audio: GL4vNuEVlVg_0001.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
تو دنیای علم، زیاد پیش اومده که دنبال جواب یه سوال خاصی بودیم، اما تو مسیرمون به کشفیات بزرگی رسیدیم که انتظارشو نداشتیم. وقتی دانشمندا دنبال فهمیدن دلیل یکی از چالش‌های ستاره‌شناسی به نام جاذب بزرگ بودن، همین اتفاق افتاد. چیزایی پیدا کردن که دید ما به جهان هستی رو برای همیشه تغییر داد. امروز می‌خوام از کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی و ابرخوشه‌ها صحبت کنم. اسپانسر این برنامه، شرکت فیوتک هست که


audio: GL4vNuEVlVg_0002.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
توسط آقای جواد مخبری تو جنوب کالیفرنیا تاسیس شده. زمینه‌ی فعالیتش ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سنسورهای پیشرفته و رباتیک و اینجور موارده. این شرکت تو پروژه‌های بزرگ ناسا، مثل شاتل فضایی دیسکاوری، مریخ‌نورد کیوریاسیتی، و پروژه‌های پیچیده‌ی مهندسی پزشکی مشارکت داشته. برای اطلاعات بیشتر می‌تونید به سایتشون سر بزنید، و لینکدین فیوتک رو دنبال کنید، که تو بخش توضیحات همین ویدیو گذاشتم.


audio: GL4vNuEVlVg_0003.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
بعد از اینکه به انبساط دائمی جهان هستی پی برده بودیم، تصویری که ازش داشتیم یه جهان همگن بود. یعنی فکر می‌کردیم تمام کهکشان‌ها با سرعت‌های مختلف و رندوم در حال دور شدن از همدیگه هستن. با نقشه‌های دقیقی که از حرکت کهکشان‌های مختلف تهیه شد، ستاره‌شناسا به این نتیجه رسیدن که جهت حرکت بعضیاشون یه مقدار متفاوته.


audio: GL4vNuEVlVg_0004.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
این با یه جهان همگنی که از همه طرف در حال انبساط باشه جور درنمیومد. قضیه وقتی جالبتر شد که فهمیدن کهکشان خودمون با یه سرعت خیلی زیادی، حدود ششصد کیلومتر بر ثانیه، به سمت یه نقطه‌ی نامعملومی حرکت می‌کنه. این نقطه، جایی قرار گرفته بود که برای ما قابل دیدن نبود. چون موقعیت ما نسبت به این نقطه طوری بود که


audio: GL4vNuEVlVg_0005.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
مرکز کهکشانمون این وسط قرار می‌گرفت. یعنی یه منطقه‌ی خیلی شلوغ، پر از گاز و غبار و ستاره، جلوی دید ما رو می‌گرفت. این قسمت از آسمون، معروفه به منطقه‌ی اجتناب یا منطقه‌ی توقف. رصد کهکشان‌های دوردستی که تو این ناحیه قرار می‌گیرن کار خیلی سختیه، حتی بعضی وقتا نشدنیه. مگه اینکه میلیون‌ها سال صبر کنیم تا چرخش منظومه‌ی شمسی


audio: GL4vNuEVlVg_0006.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
دور کهکشان باعث بشه موقعیت ما تغییر کنه. پس کهکشان ما با یه سرعت خیلی زیادی به یه سمتی حرکت می‌کرد، ولی با قوی‌ترین تلسکوپ هم نمی‌تونستیم ببینیم چی اونجاست که داره مارو به سمت خودش می‌کشه. بررسی‌های بیشتر باعث شد این مساله بازم عجیب‌تر بشه. فقط ما نبودیم، بقیه‌ی کهکشان‌های همسایه‌مون هم داشتن به همون سمت حرکت می‌کردن.


audio: GL4vNuEVlVg_0007.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
این نقطه‌ی مرموز، یه چیزی بین 150 تا 250 میلیون سال نوری از ما فاصله داشت، از رو زمین داخل صورت فلکی گونیا قرار می‌گرفت. بعدش به این نتیجه رسیدیم که تنها نیرویی که می‌تونه تو این فاصله‌های عظیم یه همچین کششی ایجاد کنه، گرانش یا جاذبه‌ست. برای همین دانشمندا فکر کردن یه جرم خیلی خیلی بزرگ و سنگین تو این نقطه


audio: GL4vNuEVlVg_0008.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
قرار گرفته که میلیون‌ها برابر بزرگتر از کهکشان ماست. یه هیولای بزرگ، که نیروی گرانشش داره تمام این کهکشان‌ها رو به سمت خودش می‌کشه. اسمشو گذاشتن جاذب بزرگ، جذب‌کننده‌ی بزرگ. اما منشا این نیروی عظیم، واقعا چی بود؟ اگه این قسمت از جهان که کهکشان ما توش قرار گرفته رو بهتر بشناسیم، سرنخ‌های خوبی به دست میاد.


audio: GL4vNuEVlVg_0009.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
هرچند این کار یه مقداری باعث سرگیجه هم میشه که به خاطر بزرگی وحشتناک این دنیاست. کهکشان ما همراه با سی چهل تا کهکشان دیگه، یه گروه تشکیل میدن به نام گروه محلی که یه چیزی حدود ده میلیون سال نوری وسعت داره. بزرگترین کهکشان این گروه، آندرومداست، بعد از اون، راه شیری. این دو تا، همونطور که می‌دونید، دارن با سرعت زیادی به سمت هم جذب میشن.


audio: GL4vNuEVlVg_0010.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
با اینکه نزدیک‌ترین کهکشان‌ها به همدیگه هستن، اما پنج میلیارد سال دیگه طول میکشه تا ترکیب بشن. بقیه‌ی کهکشان‌های این گروه هم به همین سمت دارن کشیده میشن. یعنی این گروه دائما داره فشرده‌تر میشه، تمام کهکشان‌هاش دارن به سمت همدیگه جذب میشن. شصت و پنج میلیون سال نوری اون‌طرف‌تر، یه خوشه از کهکشان‌ها وجود داره به نام خوشه‌ی سنبله.


audio: GL4vNuEVlVg_0011.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
بیشتر از هزار و سیصد تا کهکشان تو این ناحیه جمع شدن که تراکم نسبتا بالایی داره. برای همین، گرانش زیادش داره گروه محلی ما رو به سمت خودش می‌کشه. پس کهکشان‌های گروه ما، غیر از اینکه خودشون دارن به سمت خودشون حرکت می‌کنن، همه‌شون با هم دارن میرن به سمت خوشه‌ی سنبله. گروه محلی ما، با خوشه‌ی سنبله و چند تا گروه و خوشه‌ی دیگه، ابرخوشه‌ی


audio: GL4vNuEVlVg_0012.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
محلی رو تشکیل میدن، که بهش ابرخوشه‌ی سنبله هم گفته میشه. اینجا جاذب بزرگ هم وارد داستان میشه. ابرخوشه‌ی سنبله با تمام چیزایی که داخلشه، از جمله کهکشان ما، داره به سمت جاذب بزرگ حرکت می‌کنه. سال 1996 ستاره‌شناسا یه ابرخوشه‌ی دیگه کشف کردن که از رو زمین داخل صورت فلکی گونیا قرار می‌گرفت.


audio: GL4vNuEVlVg_0013.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
برای همین اسمشو گذاشتن ابرخوشه‌ی گونیا یا نورما. یه ابرخوشه‌ی بزرگه که حدود دویست و بیست میلیون سال نوری از ما فاصله داره. موقعیت مکانیش جوری بود که به نظر میومد این همون جاذب بزرگه. اما وقتی جرمشو تخمین زدن به این نتیجه رسیدن که این مقدار جرم نمی‌تونه عامل اون کشش‌های قدرتمند باشه.


audio: GL4vNuEVlVg_0014.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
پس با اینکه خیلی نزدیک به محدوده‌ی جاذب بزرگ بود، اما اون نبود. همین گونیا، با ابرخوشه‌ی سنبله و چندتای دیگه، یه ابرخوشه‌ی خیلی بزرگ تشکیل میدن به نام لانیاکیا، که حدود پونصد میلیون سال نوری وسعت داره و صدهزار تا کهکشان توش هست. بعد از چند سال تحقیق و بررسی به این نتیجه رسیدیم که جاذب بزرگ در واقع نقطه‌ی کانون گرانشی این ابرخوشه‌ی لانیاکیاست.


audio: GL4vNuEVlVg_0015.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
یعنی جاذب بزرگ، یه جرم مشخص نیست، یه ابرخوشه‌ی خیلی بزرگ یا یه جرم ناشناخته نیست، بلکه یه مکانه. برایند تمام نیروهای گرانشی که تمام کهکشان‌های داخل این ابرخوشه ایجاد می‌کنن، در نهایت تو این محدوده متمرکز میشه. برای همین تمام خوشه‌ها و کهکشان‌ها به این سمت کشیده میشن.


audio: GL4vNuEVlVg_0016.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
پس راز جاذب بزرگ تقریبا حل شد. اینکه میگم تقریبا، به خاطر اینه که قضیه پیچیده‌تر از این حرفا بود. ستاره‌شناسا متوجه شدن که خود این جاذب بزرگ هم به همراه خوشه‌های کهکشانی و گروه محلی ما، دارن به سمت ابرخوشه‌ی شپلی حرکت می‌کنن که ششصد و پنجاه میلیون سال نوری از ما فاصله داره. یه ابرخوشه‌ی خیلی بزرگ و سنگینه با حدود هشت هزار تا کهکشان.


audio: GL4vNuEVlVg_0017.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
پس در واقع ما و تمام کهکشان‌های اطرافمون داریم به سمت ابرخوشه‌ی شپلی حرکت می‌کنیم. جاذب بزرگ هم یه نقطه‌ی مشخصی نیست، بستگی به این داره که چه محدوده‌ای رو در نظر بگیریم. اگه علاوه بر ابرخوشه‌ی لانیاکیا، ابرخوشه‌ی شپلی هم در نظر بگیریم، محل جاذب بزرگ میشه یه جایی نزدیک شپلی. پس اگه همینطور ابرخوشه‌های همسایه رو اضافه کنیم


audio: GL4vNuEVlVg_0018.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
به این محدوده، نقطه‌ای که کانون گرانشی تمام اینا میشه، یعنی همون جاذب بزرگ، محلش فرق می‌کنه. سال 2016 هم یه تیم بین‌المللی از ستاره‌شناسا، یه ابرخوشه‌ی جدید داخل صورت فلکی بادبان کشف کردن که اسمشو گذاشتن ابرخوشه‌ی بادبان. یه منطقه‌ی خیلی متراکم از کهکشان‌ها نزدیک ابرخوشه‌ی شپلی بود که به نظر می‌رسید جاذب بزرگ اونجا قرار گرفته.


audio: GL4vNuEVlVg_0019.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
هنوزم تلاش ستاره‌شناسا ادامه داره تا شناخت ما از این موضوع کاملتر بشه. دو تا نکته‌ی تکمیلی هم میگم و بحث رو تموم می‌کنم. نکته‌ی اول اینکه اگه کهکشان‌ها و خوشه‌ها اینجوری به سمت همدیگه جذب میشن، پس تکلیف انبساط جهان چی میشه؟ اتفاقی که میفته اینه که جهان ما به طور کلی در حال انبساطه، اما تو بخش‌های کوچیکترش بعضی وقتا گرانش غالب میشه.


audio: GL4vNuEVlVg_0020.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
این باعث میشه یه جاهایی کهکشان‌ها تو گرانش همدیگه گیر بیفتن. کشیده شدن اینا به سمت همدیگه باعث میشه بعضی جاها خوشه‌ها و ابرخوشه‌ها تشکیل بشن، بعضی جاها فضاهای خالی‌تر ایجاد بشه. اما انبساط جهان هم بیکار ننشسته، انرژی تاریک هم داره کار خودشو می‌کنه. برای همین ابرخوشه‌ها دائما تغییر می‌کنن.


audio: GL4vNuEVlVg_0021.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
چون تو رقابت بین انبساط و انقباض، در نهایت این انبساطه که برنده میشه. انبساط باعث میشه این ساختارهایی که گرانش به وجود آورده کم‌کم تغییر کنن یا از بین برن. پس جاذب بزرگ هم همیشه تو همون نقطه باقی نمی‌مونه، میلیاردها سال بعد به خاطر تغییر خوشه‌ها و ابرخوشه‌ها، این نقطه هم جاش عوض میشه. نکته‌ی دوم اینکه گفتم جاذب بزرگ تو محدوده‌ای


audio: GL4vNuEVlVg_0022.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
قرار می‌گیره که کهکشان ما جلوی دید ما رو می‌گیره. پس چطور تونستیم این خوشه‌ها و ابرخوشه‌هایی که گفتم رو پیدا کنیم؟ چطور تونستیم سرعت و جهت حرکتشون رو متوجه بشیم؟ خب ما کهکشان‌هایی که دقیقا داخل منطقه‌ی اجتناب هستن نمی‌بینیم، ولی اونایی که بالا یا پایین این منطقه هستن قابل دیدن هستن. بررسی حرکات این کهکشان‌ها اطلاعات خوبی به ما میده.


audio: GL4vNuEVlVg_0023.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
اما برای رصد کهکشان‌هایی که کاملا تو منطقه‌ی اجتناب قرار می‌گیرن، از امواج رادیویی استفاده می‌کنیم. نور مریی تو این ناحیه‌ی شلوغ وسط کهکشان خیلی پراکنده میشه، اما امواج رادیویی که طول موج بلندتری دارن خیلی بهتر می‌تونن از این قسمت عبور کنن. پس ما این منطقه رو با تلسکوپ‌های رادیویی رصد کردیم نه با تلسکوپ‌های معمولی.


audio: GL4vNuEVlVg_0024.opus
source: youtube
source_id: GL4vNuEVlVg
invalidation: VALID
text:
به نظرم دونستن محل دقیق جاذب بزرگ، شاید زیاد اهمیت نداشته باشه، چیزی که مهمتره اینه که همین کنجکاوی که برای پیدا کردن دلیل کشیده شدن کهکشان‌ها به سمت یه نقطه‌ی مشخص داشتیم، چقدر باعث شد درکمون از جهان هستی بیشتر بشه. پس هیچ مساله‌ای بی‌اهمیت نیست، هر سوالی ممکنه حقایقی رو برامون آشکار کنه که تصورش هم نمیشه کرد.


audio: sDakg1puO6c_0001.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
هنوز اونقدر پیشرفت نکردیم که بتونیم خودمون بریم به سیارات دیگه، اما غلام‌های حلقه به گوشی ساختیم که حاضرن به جای ما این کار خطرناک رو انجام بدن. می‌فرستیمشون به محیط خشن این سیارات، بعدش میشن چشم و گوش و دست ما تو این دنیاهای ناشناخته. امروز می‌خوایم به مناسبت دهمین سالگرد فرود کاوشگر کیوریاسیتی یا کنجکاوی رو سطح مریخ، ببینیم چه قابلیت‌هایی داره، چطور از زمین


audio: sDakg1puO6c_0002.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
رفته به مریخ، اونجا داره دنبال چی می‌گرده، و اینکه تا حالا چی تونسته پیدا کنه. اسپانسر این برنامه، شرکت فیوتک هست که توسط آقای جواد مخبری تو جنوب کالیفرنیا تاسیس شده. زمینه‌ی فعالیتش ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سنسورهای پیشرفته و رباتیک و اینجور موارده. این شرکت تو پروژه‌های بزرگ ناسا، مثل شاتل فضایی دیسکاوری، مریخ‌نورد کیوریاسیتی، و پروژه‌های پیچیده‌ی مهندسی پزشکی مشارکت داشته.


audio: sDakg1puO6c_0003.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
برای اطلاعات بیشتر می‌تونید به سایتشون سر بزنید، و لینکدین فیوتک رو دنبال کنید، که تو بخش توضیحات همین ویدیو گذاشتم.


audio: sDakg1puO6c_0007.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
در کل، ابزارهایی که برای اکتشاف می‌فرستیم به مریخ، سه تا نوع مختلفن. بعضیاشون فقط دور سیاره می‌چرخن و عکس‌برداری می‌کنن و با زمین در ارتباطن. به اینا میگن اربیتر یا مدارگرد. بعضیای دیگه می‌تونن رو سطح مریخ فرود بیان. به اینا میگن لندر، که تو مدت فرودشون اتمسفر مریخ رو آزمایش می‌کنن، وقتی هم که به سطح می‌رسن، خاک و سنگ و اینا رو بررسی می‌کنن.


audio: sDakg1puO6c_0010.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
قبلا هم کاوشگرهای دیگه‌ای هم به مریخ فرستاده شدن. آپورچونیتی و اسپیریت دو تا کاوشگر شبیه هم بودن که سال 2004 رفتن به مریخ. کنجکاوی، آخرین کاوشگر هم نبوده، چون سال 2020 پرسویرنس یا استقامت به سمت مریخ پرتاب شد، که شباهت زیادی به کنجکاوی داره.


audio: sDakg1puO6c_0011.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
اما این کاوشگر چطور تونست از زمین برسه به مریخ؟ وسیله‌ی پرتابش راکت اطلس 5 بود که 26 نوامبر 2011 از فلوریدا پرتاب شد. 5 آگوست 2012 یعنی بیشتر از هشت ماه بعد، رو سطح مریخ فرود اومد. تقریبا به اندازه‌ی یه اتوموبیله، وزنش هم حدود نهصد کیلوئه. انرژی موردنیازش هم از یه جور باتری هسته‌ای به دست میاد.


audio: sDakg1puO6c_0012.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
برای فرودش حدود شصت تا محل مختلف رو سطح مریخ انتخاب کردن، که بعد از پنج سال بررسی، یکی از گودال‌ها به نام گودال گیل برای فرودش انتخاب شد. دلیل انتخابش این بود که بررسی‌های قبلی نشون میداد داخل این گودال، خاک و رسوباتی وجود داره که به احتمال زیاد در حضور آب شکل گرفتن. پس شانس پیدا کردن نشونه‌هایی از زندگی میکروبی، تو این ناحیه بالاتر بود.


audio: sDakg1puO6c_0015.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
اولیش این بود که بفهمه تو زمان‌های گذشته، زندگی رو مریخ وجود داشته یا نه. کاوشگرهای قبلی، شواهد خوبی پیدا کرده بودن که نشون میداد رو سطح مریخ، یه زمانی آب مایع جریان داشته. اما آب فقط یکی از شرایط لازم برای زندگیه. کنجکاوی دنبال این بود که شرایط دیگه هم بررسی کنه. بعضی از عناصر، تقریبا تو بدن تمام موجودات زنده‌ی رو زمین وجود دارن،


audio: sDakg1puO6c_0016.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
مثل کربن، هیدروژن، نیتروژن، اکسیژن، فسفر، گوگرد. وقتی که تو یه بخشی از محیط، مقدار این عناصر خیلی شدید و ناگهانی بالا میره، احتمال اینکه قبلا تو اون قسمت‌ها موجودات زنده وجود داشتن خیلی بیشتر میشه. این کاوشگر با ابزارهای مختلفش که جلوتر توضیح میدم، سعی می‌کنه هم اتمسفر مریخ رو آزمایش کنه، هم خاکش رو.


audio: sDakg1puO6c_0017.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
هدف دومش این بود که ویژگی‌های آب‌و‌هوایی مریخ رو بررسی کنه. اگه مشخص بشه که اتمسفر مریخ قبلا ضخیم‌تر و مرطوب‌تر بوده، شاید بشه گفت زندگی میکروبی هم رو سطحش وجود داشته. یکی از بهترین کارهایی که کنجکاوی می‌تونه برای فهمیدن آب‌وهوای گذشته‌ی مریخ انجام بده، اینه که لایه‌های مختلف سنگ و خاک رو بررسی کنه. با تجزیه تحلیل این لایه‌ها می‌تونیم متوجه بشیم که


audio: sDakg1puO6c_0018.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
تو زمان‌های گذشته چی به سر این سیاره اومده. هدف سومش، بررسی ویژگی‌های ژئولوژی یا زمین‌شناسی مریخ بود. این کار هم با آزمایش لایه‌های سنگ و خاک انجام میشد، چون تاریخچه‌ی مریخ داخل این لایه‌ها ثبت شده. مخصوصا تمرکزش رو سنگ‌هاییه که در حضور آب شکل گرفتن. آخرین هدفش هم بررسی شرایط برای حضور انسان رو سطح این سیاره بود.


audio: sDakg1puO6c_0019.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
هرچقدر پرتوهای خطرناکی که رو مریخ وجود داره رو بهتر بشناسیم، بهتر می‌تونیم از بدن خودمون در مقابل این پرتوها محافظت کنیم. از طرفی هم فرود آوردن تجهیزات سنگین و بزرگ کاوشگر کنجکاوی، یه تمرین موفقیت‌آمیز بود برای ماموریت‌های آینده. ماموریت‌هایی که قراره باعث فرود انسان رو سطح این سیاره بشن.


audio: sDakg1puO6c_0020.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
خب اهدافش رو فهمیدم، حالا ببینیم برای انجام‌دهنده‌ی این ماموریت، یعنی کاوشگر کنجکاوی، چه امکاناتی در نظر گرفته بودن. با دوربین‌ها شروع می‌کنم. کنجکاوی کلا هفده تا دوربین مختلف داره برای کارای مختلف. اینجا رو دکلش، دو تا دوربین داره به نام دوربین‌های دکل، که عکس‌ها و فیلم‌های رنگی از سطح مریخ ضبط می‌کنه.


audio: sDakg1puO6c_0021.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
بعدش با کامپیوتر این عکس‌ها رو به هم می‌چسبونن تا تصاویر بزرگتری به دست بیاد. رو همین دکل، چهار تا دوربین سیاه و سفید هم داریم به نام دوربین‌های هدایت که برای کنترل حرکت کاوشگر استفاده میشن. رو بازوی رباتیکش، یه دوربین مخصوص تصویربرداری از فاصله‌ی نزدیک وجود داره، که نقش ذره‌بین زمین‌شناسا رو بازی می‌کنه.


audio: sDakg1puO6c_0022.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
با زوم کردن رو سنگ‌های مریخی، عکس‌ها و فیلم‌هایی تهیه می‌کنه که برای تشخیص بافت و مواد سازنده‌ی این سنگ‌ها خیلی مفیدن. بعدش دوربین‌های اجتناب از خطر رو داریم، چهار تا جلو، چهار تا عقب. اینا وظیفه‌شون اینه که اطراف کاوشگر و محل حرکت چرخ‌ها رو بررسی کنن که خطری وجود نداشته باشه، مثلا با صخره‌ای برخورد نکنه. یه دوربین هم زیرش گذاشتن به نام تصویربردار


audio: sDakg1puO6c_0023.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
فرود مریخ که موقع فرود کاوشگر، از منطقه‌ی زیرش فیلم‌برداری کرده. آخرین دوربینش هم تو یه مجموعه‌ی جالب از ابزارها قرار گرفته به نام شیمی و دوربین که کارش اینه که اول با لیزر یه قسمتی از سنگی که می‌خواد بررسی کنه رو تبخیر می‌کنه، بعدش با همین دوربین و یه دونه طیف‌سنج، این بخار رو بررسی می‌کنه تا مواد سازنده‌ش رو پیدا کنه.


audio: sDakg1puO6c_0024.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
پس این شد کل دوربین‌های این کاوشگر. اما یه سوالی که احتمالا برای خیلی از شما پیش اومده، اینه که این عکس‌های سلفی رو چطور از خودش گرفته. بین تمام دوربین‌هایی که توضیح دادم، فقط یکیشون رو بازوش نصب شده، که تمام عکس‌های سلفی با استفاده از همین بوده. اما این دوربین مخصوص عکس‌برداری از فاصله‌ی نزدیکه. برای همین وقتی می‌چرخوندش سمت خودش، فقط یه محدوده‌ی خیلی کوچیکی رو عکس می‌گیره.


audio: sDakg1puO6c_0025.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
برای حل این مشکل، یه تعداد خیلی زیادی عکس از زاویه‌های مختلف از خودش می‌گیره، بعد اینا رو با کامپیوتر می‌چسبونن به هم، که در نهایت تبدیل میشه به یه تصویر کامل. به خاطر همینه که تو این سلفی‌ها، بازویی که باهاش عکس گرفته دیده نمیشه. چون ترکیبی از یه تعداد زیادی عکس‌های کوچیکترن. حتی بعضی وقتا تصاویر سلفی رو با عکسای دوربین دکلش ترکیب می‌کنن،


audio: sDakg1puO6c_0026.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
که باعث میشه علاوه بر خود کاوشگر، یه بخش بزرگی از محیط اطرافش هم تو عکس دیده بشه. ابزارهای بعدی که خیلی هم مهمن، سنسورها یا حسگرها هستن. یه مجموعه از سنسورها رو دکلش نصب شده که کارش اندازه‌گیری ویژگی‌های محیطیه. مثل دمای سطحش، رطوبت و فشار و دمای هواش، یا پرتوهای فرابنفشی که از خورشید میان.


audio: sDakg1puO6c_0027.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
اینا باعث میشه که گزارش‌های روزانه و فصلی از آب و هوای مریخ به دست بیاریم. دو تا از سنسورهاش هم توسط اسپانسر خوبمون شرکت فیوتک ساخته شدن. اولیش یه سنسور چندمحوره‌ی برودتی هست که داخل بازو قرار گرفته. وظیفه‌ش اینه که وقتی این بازو داره حرکت می‌کنه، مقدار پیچ‌خوردگی و نیرویی که بهش اعمال میشه رو اندازه‌گیری کنه.


audio: sDakg1puO6c_0028.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
دومیش، یه سنسور برودتی برای سلول بار هست که انتهای بازوی کنجکاوی نصب شده. اینجا یه مته برای سوراخ کردن سنگ‌های مریخی وجود داره، که پودر سنگی که به دست میاد رو برمیداره به عنوان نمونه‌ی آزمایش. ساختن سنسورهای بادوام برای شرایط محیطی خیلی سخت، یکی از توانایی‌های اصلی فیوتک محسوب میشه. همین قابلیت اطمینان بالا باعث شده که شرکت‌هایی مثل ناسا،


audio: sDakg1puO6c_0030.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
چند نوع طیف‌سنج مختلف هم رو این کاوشگر سوار شده. یکیش همونه که تو مجموعه‌ی کم‌کم قرار گرفته، که همراه با لیزر کار می‌کنه. یکی دیگه‌ش طیف‌سنج پرتوی ایکسه که نوک بازوش نصب شده. این ابزار، پرتوهای ایکس و ذرات آلفا رو می‌تابونه به یه سنگ، بعدش بازتاب این پرتوها رو بررسی می‌کنه تا مواد سازنده‌ی اون سنگ مشخص بشه.


audio: sDakg1puO6c_0033.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: INVALID_CHARS
text:
به نام RAD که پرتوهای پرانرژی مثل گاما رو اندازه‌گیری می‌کنه. یکی دیگه‌ش هم ابزار DAN که پالس‌هایی از


audio: sDakg1puO6c_0037.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
با ماموریت‌های فضایی مختلف استفاده می کنه. این شبکه از سه تا گروه تشکیل شده که یکیش کالیفرنیاست، یکیش اسپانیا، سومی هم استرالیا. کنجکاوی هم خودش سه تا آنتن مختلف داره که از امواج رادیویی با فرکانس‌های مختلف استفاده می‌کنن. یعنی عکس، فیلم، اطلاعات حسگرها، یا تمام چیزای دیگه، اول تبدیل میشن به امواج رادیویی، بعد ارسال میشن به زمین،


audio: sDakg1puO6c_0038.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
بعدش اونجا دوباره تبدیل میشن به عکس و فیلم و چیزای دیگه. دستوراتی هم که از زمین ارسال میشن به مریخ، از طریق همین امواج رادیوییه. یعنی دانشمندا از رو زمین کنترل می‌کنن که این کاوشگر کجا بره و چیکار بکنه.


audio: sDakg1puO6c_0040.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
اول امواج رو می‌فرسته به مدارگردهایی که دور مریخ می‌چرخن، بعد اونا تقویتش می‌کنن و می‌فرستن به سمت زمین. دومی یه آنتن پرقدرت هست که هم می‌تونه اطلاعات رو مستقیما به زمین ارسال کنه، هم دریافت کنه. سومی هم یه آنتن کم‌قدرت هست که اینم می‌تونه برای ارسال یا دریافت اطلاعات استفاده بشه.


audio: sDakg1puO6c_0041.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
به عنوان آخرین بخش ویدیو، می‌خوایم ببینیم نتیجه‌ی کار این کاوشگر چی بوده. همون زمان‌های ابتدایی بعد از فرودش، سنگ‌های گرد و صافی پیدا کرد که شباهت زیادی با سنگریزه‌های کف رودخونه داشتن. یه مدت بعد، اطلاعاتی که از آزمایش سنگ و خاک اون ناحیه به دست آورده بود، به زمین ارسال کرد. وقتی دانشمندا رو این داده‌ها کار کردن، مشخص شد که تا عمق سیصد متری،


audio: sDakg1puO6c_0042.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
چیزی که الان به صورت سنگ درومده قبلا گل کف دریاچه بوده. یعنی یه سری دریاچه‌های کم‌عمق، برای میلیون‌ها سال تو این گودال وجود داشتن. پس شواهد وجود آب رو سطح مریخ تو زمان‌های خیلی قدیم، باز هم تقویت شد. با سوراخ کردن سنگ‌ها و بررسی پودرشون معلوم شد خیلی از عناصر


audio: sDakg1puO6c_0043.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
ضروری برای حیات داخلشون هست، یعنی گوگرد، نیتروژن، اکسیژن، فسفر، کربن. اما نمک زیادی وجود نداشت، که این نشون میداد آبی که قبلا اینجا بوده آب شوری نبوده. پودر یکی از سنگ‌ها رو که بررسی کردن یه اثراتی از مولکلول‌های ارگانیک هم پیدا شد، مولکول‌هایی که از ترکیب کربن و هیدروژن و عناصر دیگه ساخته میشن. این مولکول‌ها با اینکه تو بدن موجودات زنده زیادن،


audio: sDakg1puO6c_0044.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
اما نمی‌تونن یه دلیل صددرصدی برای وجود زندگی رو مریخ باشن. چون ممکنه به صورت طبیعی ایجاد شده باشن، یا حتی از طریق شهاب‌سنگ‌ها وارد این سیاره شده باشن. تو ماه‌های بعدی هم مقدار زیادی متان داخل هوای مریخ پیدا شد، که یه مدت افزایش پیدا کرد بعدش دوباره برگشت به حالت قبل. اما معلوم نشد که این تغییر ناگهانی نتیجه‌ی فعالیت موجودات زنده‌ی


audio: sDakg1puO6c_0045.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
میکروبی بوده، یا اینکه بر اثر واکنش‌های طبیعی به وجود اومده. مورد دیگه‌ای که کنجکاوی پیدا کرد، تابش‌هایی بود که برای سلامتی انسان خطر جدی دارن. یکیش پرتوهای کیهانی کهکشانی بود، که ذراتی هستن که بر اثر انفجارهای سوپرنوا منتشر میشن، یکیش هم ذرات پرانرژی خورشید بود. برای همین اگه انسان بخواد در آینده به مریخ سفر کنه،


audio: sDakg1puO6c_0046.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
حتما باید یه فکری به حال این دو تا پرتوی خطرناک بکنه. یه مورد دیگه هم که پیدا کرد، این بود که مریخ قبلا اتمسفر خیلی ضخیم‌تری داشته که عناصری مثل هیدروژن و کربن و آرگون توش زیاد بوده. اما به دلایلی که هنوز خیلی مشخص نیست، بیشتر آب و بیشتر اتمسفرش رو از دست داده، تو فضا پراکنده شده.


audio: sDakg1puO6c_0047.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
الان بعد از زمین خودمون، بیشترین اطلاعات رو از مریخ داریم. اما گذشته‌ی این سیاره‌ی سرخ، خیلی مرموزه. وقتی به این عکس‌ها و فیلم‌ها نگاه می‌کنیم یه سیاره‌ی مرده می‌بینیم. چیزی که کاوشگرهای مختلف، از جمله کنجکاوی، متوجه شدن این بوده که مریخ قبلا اینجوری نبوده. یعنی چه بلایی سرش اومده که این شکلی شده؟ خورشید عامل مرگ این سیاره بوده؟ یا خودش از درون مرده؟


audio: sDakg1puO6c_0048.opus
source: youtube
source_id: sDakg1puO6c
invalidation: VALID
text:
یا اونجوری که بعضیا میگن، مریخی‌ها درگیر یه جنگ هسته‌ای وحشتناک شدن که در نهایت باعث نابودی سیاره‌شون شده؟ حتما نظرتونو برام بنویسید.


audio: OT-RVw9Fl5M_0003.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
چه مسیری رو طی کرده تا رسیده به مغز انسان؟ آینده‌ی مغز ما چی میشه؟ بزرگ‌تر میشه یا کوچیک‌تر؟ امروز می‌خواهیم سفری داشته باشیم از موجوداتی با ساده‌ترین سیستم عصبی، تا پیچیده‌ترین ساختار شناخته شده توی جهان هستی، یعنی مغز انسان. این برنامه با حمایت مالی فیوتک ساخته شده، شرکتی که تخصص اصلیش، طراحی و تولید انواع سنسورها یا حسگرهای پیشرفته‌ست. محصولات فیوتک تو پروژه‌های زیادی از سراسر دنیا


audio: OT-RVw9Fl5M_0004.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
استفاده میشن، از جمله پروژه‌های بزرگ ناسا. برای اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنم به سایت یا لینکدین فیوتک مراجعه کنید، که لینک هردوشون تو بخش توضیحات ویدیو هست. سفرمون رو به دو بخش تقسیم می‌کنم. تو بخش اول، از ساده‌ترین موجودات شروع می‌کنیم تا برسیم به انسان‌تباران. تو بخش دوم هم از اولین انسان‌تباران شروع می‌کنیم تا برسیم به مغز خودمون. مثل چیزی که در مورد چشم دیدیم، از مراحل تکامل مغز هم


audio: OT-RVw9Fl5M_0005.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
به خاطر نرم بودن بافتش، فسیلی وجود نداره، ولی می‌تونیم از بررسی فضای داخل جمجمه‌های فسیل‌شده، شواهد ژنتیکی، مراحل رشد جنین، یا مطالعه‌ی موجوداتی که همین الان ساده‌ترین مغزها رو دارن، برای درک این مسیر استفاده کنیم. با تک‌سلولی‌ها شروع می‌کنم که ساده‌ترین موجوداتن. بعضی از تک‌سلولی‌ها کنار همدیگه جمع میشن و یه ساختار بزرگ‌تر ایجاد می‌کنن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0006.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
برای انجام این کار باید بتونن به یه جوری با همدیگه ارتباط برقرار کنن. یه راهش استفاده از سیگنال‌های الکتریکیه. تقریبا تمام سلول‌های زنده می‌تونن با رد و بدل کردن یون‌ها از داخل به بیرون سلول، یا برعکس، روی پوسته یا غشای خودشون یه پتانسیل الکتریکی ایجاد کنن. این پتانسیل، روی سلول‌های همسایه اثر میذاره و اونا هم همین کار رو


audio: OT-RVw9Fl5M_0008.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
انواع مختلفی از باکتری‌ها، از همین روش برای برقراری ارتباط با همدیگه استفاده می‌کنن، از جمله باکتری سودوموناس.


audio: OT-RVw9Fl5M_0009.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یه راه دیگه هم استفاده از مواد شیمیاییه. یعنی هر سلول، مولکول‌هایی آزاد می‌کنه که وقتی به سلول‌های همسایه می‌رسه باعث میشه یه واکنشی نشون بدن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0010.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
همین فرایند رو توی موجودات چندسلولی هم می‌تونیم ببینیم. از ساده‌ترین چندسلولی‌ها میشه به اسفنج دریایی اشاره کرد، که نه دستگاه گوارش داره، نه چشم، نه مغز. آب دریا از طریق سوراخ‌های روی بدنش وارد میشه، بعدش سلول‌های تاژک‌دار اکسیژن و مواد مغذی رو جذب می‌کنن و بقیه‌ی آب از سوراخ‌های بزرگ‌تر خارج میشه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0011.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
این منافذ، به طور پیوسته باز و بسته میشن، اما هیچ تصمیمی پشت این اتفاق نیست. روش کارش به این صورته که بعضی از سلول‌ها، موادی مثل گابا یا گلوتامیت آزاد می‌کنن، که وقتی این پیام‌رسان‌های شیمیایی به بقیه‌شون می‌رسه، باعث میشه با همکاری این سلول‌ها، منافذ اسفنج باز و بسته بشه. نکته‌ی جالبش اینه که این دوتا ماده‌ی گابا و گلوتامیت، توی مغز خود ما هم


audio: OT-RVw9Fl5M_0013.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یه گونه‌ی دیگه هم هست به نام اسفنج شیشه‌ای که به‌جای پیام‌رسان‌های شیمیایی، پالس‌های الکتریکی ارسال می‌کنه، یه روش سریع‌تر. بین سلول‌های این موجود، دیواره‌ای وجود نداره، پالس‌های الکتریکی داخل این سلول‌های ترکیب‌شده حرکت می‌کنن. پس خبری از نورون یا سلول عصبی نیست.


audio: OT-RVw9Fl5M_0014.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
گام مهم بعدی این بود که توی همین موجودات چندسلولی که توانایی انتقال پیام‌های شیمیایی و الکتریکی رو داشتن، کم‌کم سلول‌هایی شکل بگیرن مخصوص انتقال این پیام‌ها. یعنی کار تخصصی‌شون همین باشه، شبیه وقتی که یه سلول به مرور زمان ویژگی‌هایی پیدا می‌کنه که شغل اصلیش مثلا میشه جذب غذا. بنابراین نورون‌ها یا سلول‌های عصبی ایجاد شدن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0015.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
ساختار کلیشون توی تمام موجودات، از حشرات گرفته تا ماهی و پرنده و انسان، تقریبا شبیه همه، فقط جزییاتشون فرق می‌کنه. هر نورون یه بدنه‌ی اصلی داره، حاوی هسته، که تعداد زیادی زائده به نام دندریت ازش بیرون زده. یه دم بلند هم داره به نام آکسون که انتهاش دوباره یه تعداد زیادی زائده داره، معروف به ترمینال‌های آکسون.


audio: OT-RVw9Fl5M_0016.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
این ترمینال‌ها، یا با دندریت‌های بقیه‌ی سلول‌های عصبی ارتباط برقرار می‌کنن، یا با ماهیچه و غده و قسمت‌های مختلف بدن. سیگنال‌های الکتریکی از طریق آکسون‌ها حرکت می‌کنه به سمت ترمینال‌ها. این سیگنال‌ها، در واقع ولتاژ یا پتانسیل الکتریکی هستن که توسط یون‌های سدیم و پتاسیم ایجاد میشن. نسبت یون‌های داخل سلول به یون‌های بیرون از سلول، این پتانسیل رو


audio: OT-RVw9Fl5M_0017.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
ایجاد می‌کنه، که روی پوسته‌ی آکسون حرکت می‌کنه و جلو می‌ره. وقتی می‌رسه به ترمینال‌ها، باعث آزاد شدن مولکول‌هایی میشه به نام انتقال‌دهنده‌های عصبی. تعداد این مولکول‌ها خیلی زیاده، دو نمونه‌ش همون گابا و گلوتامیته که دیدیم توی اسفنج دریایی هم وجود داشتن. این مولکول‌های انتقال‌دهنده، از طریق یه فاصله‌ی کوچیک به نام سیناپس حرکت می‌کنن به سمت دندریت‌های نورون بعدی.


audio: OT-RVw9Fl5M_0018.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
وقتی به اونجا میرسن، باعث میشن توی پوسته‌ی این دندریت‌ها هم پتانسیل الکتریکی ایجاد بشه. که این پتانسیل، دوباره از طریق آکسون نورون بعدی منتقل میشه. پس داخل نورون‌، اطلاعات از طریق سیگنال‌های الکتریکی منتشر میشه، اما وقتی به مرز بین دو تا نورون می‌رسه، توسط پیام‌رسان‌های شیمیایی انتقال پیدا می‌کنه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0019.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
خب برگردیم به مسیر تکامل. الان به این مرحله رسیدیم که موجوداتی ظاهر شدن با سلول‌هایی مخصوص انتقال پیام‌های عصبی. اما هنوز خبری از مغز نبود، این نورون‌ها به همدیگه وصل میشدن و شبکه‌ای ایجاد می‌کردن که توی بدن اون موجود پراکنده بود. نمونه‌ی امروزیش، عروس دریاییه، که یه سیستم عصبی داره بدون هیچ مغزی. با این حال با استفاده از همین شبکه‌ی نورون‌ها تونسته تا الان دوام بیاره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0020.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
گام بعدی این بود که کم‌کم تراکم نورون‌ها توی یه بخشی از بدن افزایش پیدا کرد، یه سیستم عصبی مرکزی تشکیل شد. این مغز اولیه که احتمالا یه چیزی حدود پونصد میلیون سال پیش ایجاد شده، نزدیک به دهن و چشم‌ها بود تا سرعت انتقال اطلاعاتش به این اعضای حیاتی بیشتر باشه. نورون‌های این قسمت، غیر از ارسال اطلاعات، یه مقداری پردازش هم انجام میدادن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0021.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
در نتیجه صاحب این مغز می‌تونست حرکات پیچیده‌تری داشته باشه و نسبت به محیطش هم سریع‌تر واکنش نشون بده. با اینکه اطلاعات ناچیزی از این مرحله داریم، اما خیلی از زیست‌شناس‌ها معتقدن این مغز ابتدایی، توی موجودی به نام اوربای‌لترین اتفاق افتاده، جد تمام موجودات فعلی که دو طرف بدنشون شبیه همه، مثل مهره‌داران و نرم‌تنان و حشرات.


audio: OT-RVw9Fl5M_0022.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
مرحله‌ی بعدی این بود که بعضی از قسمت‌های این مغز، تخصصی شدن، یه وظیفه‌ی مشخصی رو به عهده گرفتن. نمونه‌ی امروزیش، نیزه‌ماهیه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0023.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
مغز این ماهی اونقدر کوچیک و ساده‌ست که به سختی میشه از نخاع تشخیصش داد. ولی با این حال، تحقیقات نشون داده که قسمت‌های تخصصی داره، مثلا بخش عقبی مغزش حرکات مربوط به شنا کردنش رو کنترل می‌کنه، قسمت جلوییش هم مخصوص بیناییه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0024.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
همینطور که اولین موجودات مغزدار برای پیدا کردن غذا و برنده شدن توی رقابت‌ها تلاش می‌کردن، بخش‌های پیشرفته‌تری ایجاد شد. قسمت عقبی، مسئولیت تعادل و هماهنگ کردن حرکات رو به عهده گرفت، که هنوزم وجود داره و بهش میگیم مخچه. بخش جلویی هم که مسئول پردازش اطلاعات حسی بود معروفه به مخ. این دو تا قسمت اصلی، از طریق ساقه‌ی مغز وصل میشن به


audio: OT-RVw9Fl5M_0025.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
طناب نخاعی، که دستورات مغز رو می‌بره به اندام‌های بدن. خود ساقه هم از بخش‌های مختلفی تشکیل شده، از جمله بصل‌النخاع، که رفتارهای حیاتی و غیرارادی بدن رو کنترل می‌کنه، مثل نفس کشیدن، ضربان قلب، بلعیدن غذا، یا بقیه‌ی رفتارهای قدیمی که مربوط به اولین موجودات بودن. ماهی‌ها و دوزیستان و خزندگان، همین مغز نسبتا ساده رو داشتن، هنوز هم دارن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0026.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما از حدود دویست میلیون سال پیش که پستانداران ظاهر شدن، رفتارهای پیچیده‌تری داشتن که باعث شد اهمیت بخش مخ بیشتر بشه. پیشرفت این قسمت، تبدیلش کرد به چیزی به نام سیستم لیمبیک یا مغز لیمبیک، که احساسات و حافظه‌ی بلندمدت و خیلی رفتارهای پیچیده‌ی دیگه رو به این موجودات اضافه کرد.


audio: OT-RVw9Fl5M_0030.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
نحوه‌ی چیده شدن نورون‌ها به این صورته که بدنه‌ی سلول که مسئول پردازش اطلاعاته، بیشتر توی لایه‌های سطحی قرار می‌گیره، اما آکسون‌ها به سمت مرکزن، که طولشون می‌تونه از یک میلیمتر باشه تا یک متر. بنابراین پوسته‌ی سطح مخ و مخچه که از بدنه‌ی اصلی نورون‌ها تشکیل شده، به رنگ خاکستریه. اما قسمت‌های داخلی که بیشتر حاوی آکسون‌هاست، سفیده،


audio: OT-RVw9Fl5M_0031.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
چون دور این آکسون‌ها غلاف‌هایی از چربی قرار می‌گیره برای محافظت بیشتر. پس به طور خلاصه، ماده‌ی خاکستری مسئول پردازش اطلاعاته، ماده‌ی سفید مسئول برقراری ارتباط بین قسمت‌های مختلف مغز.


audio: OT-RVw9Fl5M_0032.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یه موضوع دیگه هم اینه که به اون لایه‌های سطحی مخ و مخچه که از ماده‌ی خاکستری تشکیل شده، میگن قشر یا پوسته‌ی مغز، یا کورتکس. مخ و مخچه ساختار کورتکسی دارن، بیشتر پردازش‌هاشون توی کورتکس اتفاق میفته. اما اون دو تا قسمت دیگه، یعنی سیستم لیمبیک و ساقه‌ی مغز، ساختار هسته‌مانند دارن. گلوله‌هایی از نورون‌های فشرده داخلشون وجود داره، به‌اضافه‌ی


audio: OT-RVw9Fl5M_0034.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
آخرین مرحله‌ای که در نهایت باعث ایجاد ابرقدرتی مثل مغز انسان شد، کورتکس جدید یا نئوکورتکس بود. این قسمت، از حدود صد میلیون سال پیش، توی پستانداران شروع به رشد کرد. یعنی اون لایه‌ی بیرونی مخ یا کورتکس، بزرگ و بزرگ‌تر شد و اتصالات بین نورون‌هاش هم افزایش پیدا کرد. در مورد دلیل قطعی این اتفاق، هنوز مطمئن نیستیم،


audio: OT-RVw9Fl5M_0035.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما خیلی از دانشمندا معتقدن پیچیده‌تر شدن روابط اجتماعی پستانداران، یکی از دلایل اصلی رشد کورتکس قدیمی و تبدیل شدنش به نئوکورتکس بوده. این قسمت، غیر از اینکه توانایی‌های شناختی پستانداران رو افزایش داد، باعث شد یادگیری و حافظه‌ی بلندمدتشون هم بهتر بشه و حرکات ارادی پیچیده‌تری انجام بدن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0036.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
با رشد شدید نئوکورتکس، مغز کم‌کم فضای داخل جمجمه رو پر کرد. از اینجا به بعد، دانش ما از مراحل تکامل مغز یه مقدار بیشتر میشه. چون از روی حفره‌های داخل جمجمه‌های فسیل‌شده، می‌تونیم بفهمیم اندازه‌ی هر بخشی از مغز چقدر بوده. فسیل‌هایی که پیدا می‌کنیم، یا خودشون به صورت طبیعی پر از رسوب شدن،


audio: OT-RVw9Fl5M_0037.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یا اینکه ما خودمون دستی پرشون می‌کنیم و بعدش این قالب رو از جمجمه بیرون میاریم. به این قالب میگن اندوکاست، که کمک می‌کنه حفره‌ها و برآمدگی‌های داخل جمجمه رو بهتر ببینیم. وقتی که اندوکاست گونه‌های مختلف پستانداران رو بررسی می‌کنیم اطلاعاتی به دست میاد از اینکه هر بخشی از مغز، در طول زمان چطور تغییر کرده، بزرگ‌تر شده یا کوچیکتر. اما خب این روش محدودیت‌هایی هم داره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0038.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یکیش اینه که از قسمت‌های عمیق‌تر و داخلی‌تر مغز نمی‌تونیم چیز زیادی بفهمیم. یکی دیگه‌ش هم اینه که برای موجوداتی که مغزشون حفره‌ی جمجمه رو پر نمی‌کنه، زیاد جوابگو نیست. یه روش جدیدتر هم استفاده از سی‌تی‌اسکن برای تصویربرداری از داخل جمجمه‌ست. تمام این بررسی‌ها نشون میده که وقتی از فسیل پستانداران میریم


audio: OT-RVw9Fl5M_0039.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
به سمت فسیل اولین انسان‌تباران، اندازه‌ی مغز دائما بزرگ‌تر میشه. دلایل مختلفی براش ارائه دادن، که یکیش همون پیچیده‌تر شدن روابط اجتماعیه. یه دلیل دیگه‌ش تغذیه‌ست. شکار گروهی و دسترسی به منابع غذایی مقوی، باعث شد اندازه‌ی مغز انسان‌تباران با سرعت زیادی بیشتر بشه. تو بخش بعدی، وضعیت مغز انسان‌تباران مختلف رو بررسی می‌کنیم و


audio: OT-RVw9Fl5M_0041.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
حجم مغز ما به طور متوسط هزار و سیصد و پنجاه سانتی‌متر مکعبه، با هشتاد و شیش میلیارد نورون. حجم مغز نزدیک‌ترین موجود به ما، یعنی شامپانزه، ششصد سانتی‌متر مکعبه با بیست و هشت میلیارد نورون. بیشتر از دو برابر از مغز ما کوچیکتره. اما این تفاوت بزرگ، از کجا شروع شد؟ اجداد اولیه‌ی انسان و شامپانزه، حدود هفت میلیون سال پیش جدا شدن و شاخه‌ی هومینین‌ها یا انسان‌تباران ایجاد شد.


audio: OT-RVw9Fl5M_0042.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
انسان‌تباران هم مثل بقیه‌ی پستانداران، نئوکورتکس مغزشون خیلی بزرگ‌تر بود، ولی اندازه‌ش دائما بزرگ‌تر شد تا اینکه توی انسان هوشمند، به اوج خودش رسید.


audio: OT-RVw9Fl5M_0043.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یکی از قدیمی‌ترین اعضای انسان‌تباران، استرالوپیت بود که سه چهار میلیون سال پیش زندگی می‌کرد. حجم مغزش بین سیصد تا پونصد سانتی‌متر مکعب بود، تعداد نورون‌هاش هم تخمین زده میشه بین سی تا سی و پنج میلیارد. بعد از اون، بزرگ‌ترین مغز مربوط به هوموهابیلیس بود که دو میلیون سال پیش زندگی می‌کرد با مغزی به حجم ششصد سانتی‌متر مکعب و چهل میلیارد نورون.


audio: OT-RVw9Fl5M_0044.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
هرچقدر این انسان‌تباران توی مناطق مختلف پخش شدن و با محیط‌های جدیدی روبرو شدن، هم اندازه‌ی بدنشون افزایش پیدا کرد هم اندازه‌ی مغزشون. یه کم جلوتر می‌رسیم به انسان هایدلبرگی از هفتصد هزار سال پیش، با هزار و دویست و نود سانتی‌متر مکعب مغز و هفتاد و شیش میلیارد نورون.


audio: OT-RVw9Fl5M_0045.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
تغییرات آب و هوایی شدید باعث شد با چالش‌های بزرگ‌تری رو برو بشن که مغز بزرگ‌تر کمک می‌کرد توی این شرایط غیر قابل پیش‌بینی بیشتر زنده بمونن. یکی دیگه از عوامل رشد مغزشون کشف آتیش بود. چون همونطور که قبلا گفتم، پختن غذا، انرژی بیشتری به بدن می‌رسوند. مغز هم که پرمصرف‌ترین عضو بدنه، هرچقدر انرژی بیشتری در اختیارش قرار می‌گرفت فرصت بیشتری داشت برای رشد.


audio: OT-RVw9Fl5M_0046.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
وقتی به نئاندرتال‌ها می‌رسیم قضیه جالب‌تر هم میشه. این اقوام نزدیک ما که تا چهل هزار سال پیش هم روی زمین حضور داشتن، حجم مغزشون بین هزار و چهارصد تا هزار و پونصد سانتی‌متر مکعب بوده، با حدود هشتاد و پنج میلیارد نورون. یعنی تو بعضی از موارد حتی از مغز ما هم بزرگ‌تر بوده. پس رکورد اندازه‌ی مغز بین انسان‌تباران، مربوط به نئاندرتاله.


audio: OT-RVw9Fl5M_0047.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما اندازه‌ی بزرگ‌تر، همیشه هم بهتر نیست. مثلا فیل، پنج کیلو مغز داره، با دویست و پنجاه میلیارد نورون. نهنگ عنبر حتی از این هم جلوتر رفته، یه مغز هشت کیلویی داره. اگه فقط اندازه اهمیت داشت، الان نهنگ عنبر باید پنج شیش برابر از ما باهوش‌تر می‌بود. نکته‌ای که وجود داره اینه که برای مقایسه‌ی درست، باید اندازه‌ی مغز رو نسبت به اندازه‌ی بدن بسنجیم.


audio: OT-RVw9Fl5M_0048.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
مغز انسان تقریبا دو درصد وزن بدنش رو تشکیل میده، که این بالاترین نسبت مغز به بدن بین موجوداته. نهنگ عنبر اگه یه مغز هشت کیلویی داره، وزن خودش هم حدود چهل تنه، که وقتی این نسبت رو حساب می‌کنیم میشه فقط دوصدم درصد.


audio: OT-RVw9Fl5M_0049.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
موجودی که بدن بزرگ‌تری داره، خود به خود نیاز به این داره که مناطق حسی توی مغزش بزرگ‌تر باشه تا تمام بدنش رو پوشش بده. پس نورون‌های بیشتری برای این کار لازم داره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0050.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
غیر از این، تفاوت رشد قسمت‌های مختلف مغز هم روی رفتار موجودات اثر داره. مثلا مغز ما هشتاد درصد وزنش فقط مال نئوکورتکسه، که از این نظر، رتبه‌ی اول رو داریم. این حجم عظیم باعث ایجاد قدرت‌هایی شده مثل زبان، تفکر و تخیل، آگاهی، خلاصه هر چیزی که ما رو به عنوان انسان، از بقیه جدا می‌کنه. در حالی که مغز فیل، همونطور که می‌بینید، اندازه‌ی


audio: OT-RVw9Fl5M_0052.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یه دلیل دیگه که باعث شده مغز ما با وجود اندازه‌ی کوچیکتر، کارایی بیشتری داشته باشه، اتصالات بین نورون‌ها و قسمت‌های مختلف مغزه. وقتی که ساختار مغز انسان رو با شامپانزه مقایسه می‌کنیم، تفاوت‌هایی می‌بینیم که ثابت می‌کنه مغز ما اتفاقات تکاملی متفاوتی رو تجربه کرده. انگار نورون‌ها و اتصالات بینشون، از نو مرتب شدن، که این سازماندهی


audio: OT-RVw9Fl5M_0053.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
مجدد، از زمان پیدایش اولین هومینین‌ها شروع شده تا همین الان. مغز انسان و شامپانزه هردوشون قبل از تولد، رشد سریعی دارن. اما سرعت رشد مغز شامپانزه، بعد از تولد، خیلی زود پایین میاد. در حالی که مغز انسان با سرعت خیلی بیشتری ادامه میده. پس الگوهای رشد این دو تا مغز، که الان نزدیک‌ترین مغزها به همدیگه هستن، خیلی فرق داره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0054.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
همین تفاوت رو بین انسان و نئاندرتال هم پیدا کردن. وقتی که جمجمه‌ی یه بچه‌ی نئاندرتال رو بررسی کردن، به این نتیجه رسیدن که الگوهای رشد مغزش بیشتر شبیه شامپانزه‌ست تا انسان. پس دلیل موفقیت مغز ما فقط بزرگ‌تر شدنش نبوده، طرز کارش هم نسبت به موجودات دیگه بهینه‌تر شده. نئاندرتال‌ها با اینکه مغز بزرگ‌تری داشتن، اما جوری سیم‌کشی نشده بود


audio: OT-RVw9Fl5M_0055.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
که برای مهارت‌های ارتباطی و زندگی توی گروه‌های بزرگ، کارآمد باشه. قسمت عقبی مغزشون که مسئول پردازش اطلاعات دیداریه، از ما بزرگتره، که این نشون میده بیشتر از مهارت‌های ارتباطی، توانایی‌های دیداری خودشون رو افزایش داده بودن. این احتمالا کمک بیشتری می‌کرده که توی محیط کم‌نور اروپا بهتر بتونن شکار کنن و زنده بمونن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0056.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
یکی دیگه از مواردی که مغز ما رو متفاوت کرده، سلول‌های گلیال هستن. این سلول‌ها که بهشون نوروگلیا هم گفته میشه، انواع مختلفی دارن و کارهای متفاوتی هم انجام میدن، مثل فراهم کردن اکسیژن و غذا برای نورون‌ها، یا پشتیبانی و نگهداری نورون‌ها توی محل مناسب. تعدادشون هم با نورون‌ها برابره. تحقیقات نشون داده که تعداد سلول‌های گلیال توی قسمت‌های جلویی


audio: OT-RVw9Fl5M_0057.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
نئوکورتکس مغز ما، نسبت به بقیه‌ی پستانداران خیلی بیشتره. که این به معنی حمایت بیشتر از نورون‌هاست تا بتونن اتصالات بیشتر و طولانی‌تری بسازن.


audio: OT-RVw9Fl5M_0058.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
عامل دیگه‌ای که باعث شد مغز ما به اینجا برسه، زبانه، یکی از اصلی‌ترین مواردی که ما رو از بقیه‌ی حیوانات متمایز می‌کنه. زبان اونقدر پیچیده‌ست که خودمون هم هنوز خیلی از جزییاتش رو درک نکردیم. صحبت کردن، غیر از یه حافظه‌ی خوب، نیاز به این داره که زبون و دهن و حنجره‌ی ما هم حرکات پیچیده‌ای داشته باشن که این خودش پردازش‌های مغزی سنگینی لازم داره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0059.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
تو بحث زبان، هیچ موجود دیگه‌ای حتی به ما نزدیک هم نمیشه. شامپانزه‌ها می‌تونن خیلی از کلمات ما رو یاد بگیرن، اما تمایلی به استفاده از زبان ما برای برقراری ارتباط ندارن. یعنی درواقع مغزشون بهشون اجازه‌ی این کار رو نمیده. طوطی‌ها یا بقیه‌ی پرنده‌های مقلد هم که کارشون فقط تقلید صداست، نمیشه باهاشون گفتگو کرد. پس این یه ویژگیه مخصوص خود ما، که از مغز پیچیده‌مون سرچشمه می‌گیره.


audio: OT-RVw9Fl5M_0060.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
به عنوان آخرین بخش این برنامه، می‌خوایم یه مقدار در مورد آینده‌ی مغزمون فکر کنیم. اولین سوال اینه که آیا ممکنه مغز ما در آینده بزرگ‌تر بشه؟ خب قبلا در مورد این صحبت کردم که سر بزرگ‌تر باعث میشه زایمان برای انسان سخت‌تر بشه. هرچقدر مغز و جمجمه بزرگ‌تر باشه احتمال مرگ مادر یا بچه یا هردو بیشتر میشه. بررسی فسیل‌ها نشون میده که رشد مغز انسان،


audio: OT-RVw9Fl5M_0061.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
حدود دویست هزار سال پیش متوقف شده. شاید یکی از دلایلش همین بحث تولد باشه. فرگشت، برای جبران این مشکل دو تا راه‌حل ارائه کرده، که فقط مخصوص ما نیست، توی بقیه‌ی موجودات هم تا حدودی هستن. اولیش اینه که زمان تولد، استخون جمجمه انعطاف‌پذیره و مقدار زیادی از رشد مغز، بعد از تولد اتفاق میفته.


audio: OT-RVw9Fl5M_0062.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
دومیش اینه که به جای حجیم‌تر شدن مغز، سطحش چین و چروک پیدا کرده. اگه یادتون باشه گفتم که بیشتر پردازش‌ها توی لایه‌های سطحی یا کورتکس مغز انجام میشه. پس هرچقدر مساحت کورتکس یا درواقع نئوکورتکس بیشتر باشه، تعداد نورون‌هاش افزایش پیدا می‌کنه و پردازش‌های بیشتری می‌تونه انجام بده.


audio: OT-RVw9Fl5M_0063.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما فضای داخل جمجمه محدوده، برای همین کورتکس دچار چین و چروک‌های زیادی شده. اینجوری تونسته توی همون فضای محدود، مساحت خودشو افزایش بده. شبیه وقتی که یه دستمال بزرگ رو داخل یه لیوان کوچیک مچاله می‌کنیم.


audio: OT-RVw9Fl5M_0064.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما اگه فضای جمجمه بیشتر بود و خطرات تولد با سر بزرگ هم وجود نداشت، بازم یه مغز کوچیک با چین و چروک زیاد، احتمالا بهتر از مغزی کار می‌کنه که بزرگ باشه اما چروک نداشته باشه. چون در اون صورت، فاصله‌ی بین قسمت‌های مختلفش افزایش پیدا می‌کرد. شاید سرعت عملکردش دیگه خیلی بهینه نبود. در کل، همین چین و چروک‌هایی که ایجاد شد،


audio: OT-RVw9Fl5M_0066.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
ولی چیزی که به ذهنم می‌رسه اینه که اگه سیستم تولد انسان در آینده طوری تغییر کنه که به جای شکم مادر، از دستگاه‌ها برای رشد جنین استفاده بشه، بعد از صدها یا هزاران سال انجام این کار، دیگه احتمالا مرگ بچه‌هایی که بر اثر جهش‌های تصادفی سر بزرگی پیدا کردن از بین می‌ره. اینجوری ممکنه توی یه فرایند تکاملی، مغز و جمجمه‌ی انسان دائما بزرگ‌تر بشه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0067.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
مگر اینکه یه عامل دیگه جلوی این اتفاق رو بگیره. مثلا الان مغز ما با اینکه فقط دو درصد از بدن ماست، ولی حدود بیست درصد از انرژی و اکسیژن ما رو مصرف می‌کنه. هرچقدر رشد مغز ما بیشتر بشه، مصرفش هم بالاتر میره. حالا باید دید آیا بدن ما تواناییشو داره که این حجم از غذا و اکسیژن رو برای این مغز فراهم کنه یا نه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0068.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
این شاید یکی دیگه از دلایلی باشه که باعث شده مغز ما از این بزرگ‌تر نشه. در عوض، با همین اندازه، دائما سعی کرده بهینه‌تر و سریع‌تر بشه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0069.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
حتی تحقیقاتی انجام شده که نشون میده مغز ما توی ده پونزده هزار سال گذشته، نسبت به اندازه‌ی بدنمون حدود سه چهار درصد کوچیکتر شده. بعضی از تحقیقات هم ادعا می‌کنن این موضوع توی سه هزار سال گذشته اتفاق افتاده.


audio: OT-RVw9Fl5M_0070.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
این باعث شده دو تا نظر متفاوت پیش بیاد. یه عده معتقدن لازم نیست نگران باشیم، چون مطالعات ژنتیکی نشون میده سیم‌کشی مغز ما، الان بهتر از گذشته کار می‌کنه. همونطور که گفتم، اندازه، همه‌چیز نیست.


audio: OT-RVw9Fl5M_0071.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
ولی بعضیا نظرشون اینه که این کاهش اندازه، به معنی کاهش توانایی‌های ذهنی ماست. چون وقتی که جامعه‌ی انسان‌ها پیچیده‌تر شد، افرادی که هوش کمتری داشتن تونستن با کمک افراد باهوش‌تر زنده بمونن. در حالی که قبلا یا می‌مردن یا نمی‌تونستن جفت پیدا کنن و ژن‌های ضعیف خودشون رو انتقال بدن به نسل‌های بعدی. برای همین افرادی با مغزهای کوچیکتر و کم‌هوش‌تر


audio: OT-RVw9Fl5M_0072.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
دائما بیشتر شدن و این اتفاق هنوزم داره میفته. برای این حرفشون هم به آزمایش‌هایی استناد می‌کنن که نشون میده مقدار آی‌کیو یا ضریب هوشی مردم کشورهای مختلف، توی چند دهه‌ی گذشته دائما داره کمتر میشه.


audio: OT-RVw9Fl5M_0073.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
حالا باید دید پیشرفت تکنولوژی و هوش مصنوعی در نهایت چه اثری روی این موضوع داره. چیزی مثل ایمپلنت مغزی، چه تغییراتی توی مغز ما ایجاد می‌کنه. جواب دادن به این سوال اصلا کار ساده‌ای نیست.


audio: OT-RVw9Fl5M_0074.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
سال 2011 یه پروژه‌ی جالبی شروع شد به نام اوپن‌ورم که ساختار تمام نورون‌های مغز کرم الگانس رو بعد از چند سال تلاش نقشه‌برداری کردن. این کرم ریز یک‌میلیمتری، مغزش 302 تا نورون داره که با هفت هزار تا اتصال به همدیگه وصل شدن. بعدش این نقشه رو توی یه برنامه‌ی کامپیوتری شبیه‌سازی کردن و انتقالش دادن به یه ربات، که این ربات تونست تقریبا شبیه همون کرم به محیط اطرافش واکنش نشون بده.


audio: OT-RVw9Fl5M_0075.opus
source: youtube
source_id: OT-RVw9Fl5M
invalidation: VALID
text:
اما با تمام این کارها، هنوز به طور کامل نمی‌دونیم که این نورون‌ها و اتصالاتشون دقیقا چه جوری با هم کار می‌کنن که نتیجه‌ش میشه رفتار این کرم، در حالی که فقط 302 تا نورون داره. حالا اینو مقایسه کنید با مغز خودمون که 86 میلیارد نورون داره با صد تریلیون اتصال. برای درک موجودات پیچیده‌ای مثل خودمون، چاره‌ای نداریم جز اینکه اول موجودات ساده‌تر رو بفهمیم.


