# audio_chunks

audio: lrs_ZKFis7k_0059.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یک آدم در طول عمرش ممکن بود خداهای مختلف بپرسته برای کارای مختلف ممکن بود سراغ خداهای مختلف برن موقع‌های مختلف روز حتی ممکن بود شاید سراغ خداهای مختلفی برن معبدهای متفاوتی برن معبدای مختلف داشتن ولی وسط شهر همه بود که یه طوری همه بهش راحت بتونن برسن معبد ونوس بود خدای عشق و قشنگی و اینا آیسیس بود که احتمالا از اثرات تمدن مصر بود اونجا


audio: lrs_ZKFis7k_0061.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و اصل کاری هم خدای خدایان برای رومی‌ها ژوپیتر بود خدای رسمی امپراتوری روم بود می‌بینی دیگه هر کدوم این خدایانی که معبدشون اونجا هست اینا نشون می‌ده چه رفت‌وآمد فرهنگی داشتن با فرهنگ‌های نزدیک جغرافیایی‌شون و حالا اینا هم از معابدی که داشتن و اینا می‌شه فهمید هم از چیزای دیگه شما الان اگه بری پمپئی هر وقتی بری یه جاهایی بسته‌ست و دارن حفاری می‌کنن دارن کاوش می‌کنن


audio: lrs_ZKFis7k_0062.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
باستان‌شناس می‌بینی همونجا دارن درمی‌آرن یه چیزایی رو مطالعه می‌کنن بررسی می‌کنن و از جمله چیزایی که درآوردن از بقایایی که از قربانیان آتشفشان پیدا کردن


audio: lrs_ZKFis7k_0064.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
دیدن که این آدما ریشه دارن در انواع شهرها و تمدن‌های اطراف خاورمیانه که اگه بهش فکر کنیم شهر بندری کنار دریای به این مهمی و این همه تمدن‌های باستانی دورش و اینا چیز عجیبی نباید باشه همینطوریه هم از نشانه‌های فرهنگی هم از نشانه‌های انسانی می‌بینیم که شهر متنوعی بوده یه چیز دیگه‌ای که توی پمپئی معمولا برای بازدیدکننده‌ها جالبه حمام‌هاست


audio: lrs_ZKFis7k_0065.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
چند تا مجموعه حمام هست در پمپئی حمام هم که می‌گیم نه که فقط یه جایی حمامه حمام‌هاش مراسمی داشته حمام‌ها هر کدوم چند تا اتاق داشته حالا رختکنی داره بعد رختکنه خیلی تاثیرگذار بود رختکنه کمد تو دیوار داره که وسایل شخصی‌شون رو مثلا بذارن اونجا بعد سالن‌های مختلف داره با دماهای متفاوت و کارکردهای مختلف سالن دمای معمولی داره استخر آب سرد داره سالن ماساژ داره که ماساژشون بدن


audio: lrs_ZKFis7k_0066.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
با هر کسی روغن خودش رو داره و تشکیلات خودش رو داره و برده‌هایی هستن که ماساژ می‌دن داستان زندگی برده‌ها هم در پمپئی می‌شه دنبالش کرد که برده‌ها در روم باستان چه زندگی‌ای داشتن


audio: lrs_ZKFis7k_0067.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
کارشون مشخصه خیلی از کارا در واقع کار رو دارن برده‌ها انجام می‌دن از جمله کار تو این حمام‌ها رو هر اتاق حمام یه جور معماری داره با توجه به کارکردش بعدش اتاق داغه اتاق سوناست در واقع یه سالنیه که پشت دیوارش زیرش مشعل می‌ذارن هوا رو گرم می‌کنه پخش می‌کنه توی اتاق از زیر اون دیواره رو فکر کنم گرم می‌کرد و اون مشعل رو کی آتیشش رو درست می‌کنه؟ کی آتیشش رو نگه می‌داره؟


audio: lrs_ZKFis7k_0068.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
برده‌ها نگه می‌دارن بعد از اینکه از سونا اومدن بیرون واسه اینکه ماهیچه‌ها ول نکنه حمام سرد اتاق سرد استخر سرد خلاصه حمومیه که وقتی این همه اتاق داره و این همه کار داره معلومه دیگه حموم نیست دیگه یه جور کلابه با این همه تشریفاتش یه جاییه که می‌رن آدما اونجا با هم یه معاشرتی می‌کنن همونطوری که احتمالا در گذشته ایران هم بوده دیگه یه جور معاشرتی توی حموم مردونه بوده یه جور معاشرتی توی حموم زنونه بوده


audio: lrs_ZKFis7k_0069.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اینجا هم به نظر می‌رسه حمومه یه جاییه نه فقط برای حمام کردن برای معاشرت و صفا و اینا هم هست و بعد دور شهر هم طبعا دیواره دیواراییه که هم نقش دفاعی داره برای شهر هم دروازه‌هاش یه جاییه که رفت‌وآمد رو کنترل می‌کنن آدم کی بیاد کی بره جنس و کالا کی بیاد چی بره چطوری عوارض بگیرن یا نگیرن در مورد روم چون تقریبا همه‌ش دیگه منطقه آزاد تجاریه اصطلاحا دیگه


audio: lrs_ZKFis7k_0070.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
با همه اطراف مدیترانه دارن تجارت می‌کنن و یکی دو بار گفتم فروم اون وسط یه خرده درباره فروم صحبت کنم تو همه شهرای رومی فروم هست معروف‌ترین‌شون دیگه فروم رمه دیگه در وسط شهر رم فروم معمولا مرکز شهره ولی میدون گرد نیست یک مستطیل بزرگه یک پلازای بزرگه بدون سقف وسط شهر یعنی سقفش آسمونه در پمپئی دورش حالا ستوناش رو می‌بینیم


audio: lrs_ZKFis7k_0071.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اطرافش یه ساختمون معبده ساختمون اداری شهره بازاره این طرفش یک گوشه‌ش مغازه‌هاییه که توش آدم‌ها چیزمیز داشتن می‌فروختن یعنی جای مغازه‌هاست مرکز تجاری و فرهنگی و مذهبی شهره وسط وسط شهره الان هم رو سایت‌های اینترنتی می گفتیم فروم سایت‌هایی که گفت‌وگو می‌کنیم و سوال جواب می‌دیم و سوال می‌پرسیم و اینا این فروم از همون اسم می‌آد فکر می‌کنم


audio: lrs_ZKFis7k_0072.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
کنار فروم پمپئی ساختمان باسیلیکا می‌بینیم یعنی بقایای ساختمون باسیلیکا می‌بینیم باسیلیکا یه چیزیه که من فکر می‌کردم باسیلیکا همون کلیساست برای همین وقتی تو پمپئی باسیلیکا دیدم تعجب کردم گفتم اینجا که مسیحی نشده بودن هنوز که چطوری باسیلیکا بود اونجا؟ معماش چیه؟ باسیلیکا رو امروز می‌گیم تقریبا منظورمون همون کلیسا ممکنه باشه ولی در روم باستان قبل از مسیحیت باسیلیکاها با همین معماری کم‌وبیش که الان کلیساها دارن


audio: lrs_ZKFis7k_0073.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یعنی بعدا کلیساها پیدا کردن سالن‌های دراز مستطیلی و ستون‌های بلند و ته‌شون هم حتی یه محراب‌مانندی و اینا چندتاشون رو ببینی واقعا به نظر می‌آد کلیساست دیگه چه فرقی با کلیسا داره؟ کلیسا با الهام از همین ساخته شده نه که حالا همون کلیساست ولی کلیسا با همین الهام از همین معماری طراحی و ساخته شده در روم اون موقع ولی اینا کارکرد مذهبی نداشتن کارکرد دینی نداشتن


audio: lrs_ZKFis7k_0075.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
کارای اداری شهری و دادگاه شهری و امور قانونی و اینا برگزار می‌شده مثل فروم که مستطیل بود باسیلیکا هم یه جور مستطیل دراز مثل فروم که ته‌ش یه نقطه‌ای کانونی هست که معمولا معبده معبد اصلیه ته باسیلیکا هم یک نقطه کانونیه که یک تریبونیه مثلا جایگاه قاضیه اون طرف فروم پمپئی یه بازاره بازار میوه سبزیجات بود بعد این برای من باز جالب بود


audio: lrs_ZKFis7k_0076.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
طراحیش یه خرده شبیه بازارای مرکزی میوه و تره‌باره که تو ایران دیدم یه محوطه بزرگ مستطیلی که دور تا دورش غرفه غرفه‌ست بارفروش‌ها هستن اون چیزی که اونجا تعریف می‌کنن و نشون می‌دن و عکساش رو می‌بینی و بازسازی‌هاش رو می‌بینی خیلی شبیه اون تصویر من بود حالا تو اون پمپئی وسطش یه حوضیه که احتمالا برای فروش ماهی بوده چیز دیگری که خیلی جالب بود در پمپئی یه جور رستوران فست‌فود بود مغازه‌های مختلف داشتن مغازه بقالی مانندی داشتن


audio: lrs_ZKFis7k_0077.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
که مثلا هر چیزی می‌شد خرید احتمالا یه سری نونوایی داشتن که مشخصه که مثلا توش نون درست می‌کردن و تنور داشت و نون می‌فروختن و اینا


audio: lrs_ZKFis7k_0078.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یه سری هم رستوران‌هایی بود که بیان غذای گرم بگیرن و بخورن همون‌جا یه خیابونایی هست دو طرفش از این مغازه‌هاست


audio: lrs_ZKFis7k_0079.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
که می‌شه تصور کرد چه فضایی داشته احتمالا دو سال پیش بقالی بوده اینجا اونجا نونوایی بوده اینجا رستوران فست‌فودی بوده و حالا اینا همه فضای عمومی شهره که داریم می‌گیم اینا توی خیابونای نزدیک‌تر به فرومه خونه هم هست طبیعتا کلی دیگه باز دو جور ویلاها هست که خونه‌هاییه که مال پولدارترهاست یه خرده نزدیک‌ترن به مرکز شهر به فروم


audio: lrs_ZKFis7k_0081.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
مال مردم عادیه ویلاها از دیدنی‌های پمپئیه بعضی از این ویلاها معروف هم هست توریست‌ها زیادم می‌رن می‌بینن اسمی در کرده به‌خاطر اینکه دیگه زندگی آدم خیلی برخوردار و زندگی لاکچری پولدارهای پمپئی رو می‌شه اونجا دیدش که چطوری بوده معماری این خونه‌ها هم حرف می‌زنه با آدم درباره اینکه اینا اینجا چطوری زندگی می‌کردن خونه‌ها خب رو به خیابونن ولی خب ورودی‌شون تنگه هر چقدر خونه خودش ممکنه بزرگ باشه


audio: lrs_ZKFis7k_0082.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و مثل خونه ایرانی اینجا هم از کوچه که می‌آی تو داری از فضای عمومی مرحله‌به‌مرحله وارد فضای خصوصی‌تر می‌شی یه ورودی باریکه خیلی وقتا دو تا مغازه گوشواره‌شن بعد وارد سرسرای اصلی می‌شی خونه‌های اینطوری بعضیا نگهبان داشتن معمولا یه برده‌ای نگهبان‌شون بوده سگی ممکنه داشته باشن ممکنه موزاییکی داشته باشن که کار شده مثلا روش عکس سگه روش هم نوشته بعضی وقتا که حواس‌تون باشه ما سگ داریم


audio: lrs_ZKFis7k_0083.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
2000 سال پیش هم این کار رو می‌کردن بعد می‌آی جلوتر یه آتریومی یه وسطش یه جایی که سقفش باز باز دوباره زیرش ممکنه یه حوضی که آب بارون رو جمع کنه نورگیر باشه جای قشنگ و باصفا باشه ولی جای عمومی خونه‌ست اینجا ورودی خونه‌ست که مثلا مهمون رو تحت تاثیر قرار بدی و از این صحبت‌ها گوشه همین‌جا ممکنه یه حجله که نه، چی؟ یه معبدی معبد عبادتگاه کوچیکی واسه خدای خانوادگی خودشون و درگذشتگان و اموات‌شون و این‌ها


audio: lrs_ZKFis7k_0084.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
دور همین ورودیه ممکنه اتاق‌های خیلی ساده‌ی خیلی کوچیک چون حواس‌مون باشه پنجره که در کار نیست اتاق اتاق الان ما به اون می‌گیم سلول سلول زندان به اون می‌گیم فقط از این طرفش بازه مثلا به همون وسط احتمالا اونایی که دم دره و خیلی دیگه کوچیک و تنگ و ترشه اینا مال برده‌ها بوده بعد می‌آی جلوتر وسطش ممکنه برسی به یه حیاطی و موزاییک‌کاری و باغچه‌کاری و باغی و اطرافش اتاق‌ها


audio: lrs_ZKFis7k_0085.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اتاق‌ها نقاشی دارن هرچه حالا می‌ری توتر بیشتر وارد می‌شی به فضای خصوصی تا می‌رسی به ناهارخوری ناهارخوری‌شون جاییه که غذا می‌خوردن و اینا صندلی، میز صندلی که خب نداشتن ولی شکل غذا خوردن‌شون جالبه تو نقاشی‌هایی که از اون موقع هست و تعریف که می‌کنن و اینا اینا دراز می‌کشیدن غذا می‌خوردن لم می‌دادن می‌خواستن خیلی خوش بگذره و نشون بدن که ما راحتیم و نگران نیستیم و اینا می‌تونیم اینطوری دراز بکشیم غذا بخوریم


audio: lrs_ZKFis7k_0086.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یه سری از اتاق‌ها و خونه‌ها هست معمولا اینا رو می‌شه روی دیوارش دید یه سری چیزا هم هست تذکر می‌دن که مثلا بچه‌ها رو نبرین یا اینکه بدونین کجا دارین می‌رین و این حرفا چون حالا یا ساختمون‌ها و اتاق‌هایی که توی روسپی‌خانه‌ای چیزیه توی حمامی بوده مثلا نقاشی‌های آنچنانی داره رو دیوارش یا بعضی وقتا تو پذیرایی رو دیوار نقاشی‌های اونطوری می‌کشن تو وسط پذیرایی زدن به دیوار که خب سوال پیش می‌آد برای آدم که


audio: lrs_ZKFis7k_0087.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اینا اساسا تو یه سیستم اخلاقی دیگری فکر می‌کردن چون نقاشی‌های خیلی پورنوگرافیکی می‌کشیدن بعضی وقتا تو همه جور خونه‌ای در هر طبقه‌ای از جامعه ممکنه که اینو ببینی خیلی اولش که می‌گن که این رو درآورده بودن اینا رو می‌دیدن کاوشگرا خودشون خیلی سرخ و سفید می‌شدن که وای اینا رو رفتن قایم کردن این چیزا رو تو موزه اصلا بعضی از اینا می‌گن تا سال 2000 در ناپل یه موزه سری بود به روی عموم هم بازش نمی‌کردن مثلا هر کسی نمی‌تونست بره ببینه


audio: lrs_ZKFis7k_0088.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
ولی در روم باستان یا حداقل در پمپئی و احتمالا در شهرای دیگری از روم باستان به نظر می‌رسه که این روال بوده و رو دیوار پذیرایی هم بوده و توی مهمونی‌ها هم می‌دیدن اینا البته خب حالا چیزایی که گفتیم همه‌ش مال خونه‌های آدم‌های پولدارها و آدمایی که مثلا موقعیتی چیزی دارن بیشتر آدما تو خونه‌های اینطوری زندگی نمی‌کردن بیشتر آدما آپارتمان ساده‌ای داشتن و تو آپارتمان زندگی می‌کردن خیلی کاربردی‌تر و خیلی هم ساده‌تر یه خرده شهر رو تعریف کردیم


audio: lrs_ZKFis7k_0091.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
حالا دوباره برگردیم سر قصه اون روز پاییزی سال 79 و آتشفشان آتشفشانی که یهویی بود ولی یهویی یهویی هم نبود سال 79 که شد


audio: lrs_ZKFis7k_0093.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
15 سال پیشش یک زمین‌لرزه‌ای آمده بود که توی گزارش‌ها هست که تخریب کرده بود اینطوری نبود که حالا شهر رو تعطیل کنن بعدش مثلا تخلیه کنن برن یا همه بگن اینجا جای خطرناکیه


audio: lrs_ZKFis7k_0094.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
ولی خیلی چیزا خراب شده بود و اون موقعی که این آتشفشان آمد در حال تعمیر بود در دست تعمیرات بود بعضی از این معبدها و اینا ولی خب زندگی در جریان بود تمام این 15 سال ادامه داشت اون موقع هم ادامه داشت اون روز حادثه هم گفتیم پلینی جوان خونه عموش بود تو نامه‌ش توضیح می‌ده که می‌گه ساعت یک بعد از ظهر بود می‌گم ساعتش رو هم می‌دونیم می‌گه یک بعد از ظهر بود من خوابیده بودم که کوه غرید حالا خوابیده بودم هم در واقع خوابیده بوده کتاب می‌خونده


audio: lrs_ZKFis7k_0095.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
مطالعه خیلی اهل مطالعه و اینا بود مطالعه می‌کرد بعد می‌گه کوه غرش کرد و خواهرم اومد گفت کوه غرید و من اول جدی نگرفتم و خودشون اینا تو پمپئی نیستن یه جایی‌ان که می‌تونن ببینن اون طرف خلیج ناپل می‌گه دیگه خیلی سروصدا زیاد شد و اینا پاشدم نگاه کردم چیزی که توضیح می‌ده خیلی توصیف تاریخی‌ایه


audio: lrs_ZKFis7k_0096.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اولین بار یک نفری داره برای ما پدیده ابر قارچی رو توضیح می‌ده ما همه تقریبا عکسش رو احتمالا توی انفجار بمب‌هایی که آمریکا روی هیروشیما و ناکازاکی انداخت دیدیم دیگه انفجار اتمی دیگه


audio: lrs_ZKFis7k_0097.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یعنی تصویرش رو از اون داستان داریم این چیزی که تعریف می‌کنه خب نمی‌گه بمب قارچی می‌گه من یک ابر سیاهی می‌بینم مثل نخله یک بدنه‌ای داره ستونی داره وسطش دراز می‌ره تا بالا بعد از بالا یه چیزایی پخش می‌شه می‌آد پایین انگار شاخه‌هاشه چیزی که تعریف می‌کنه اینه و می‌گه این سیاهه می‌گه همه‌ش سیاهه می‌گه گاهی سفیده یه چیزایی توش سیاهه ولی بیشتر سیاهه ارتفاع این ستونی که داره تعریف می‌کنه


audio: lrs_ZKFis7k_0098.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
فکر می‌کنید چقدر می‌ره بالا؟ 30 کیلومتر برآوردشه 30 کیلومتر چیزی که از بیرون این می‌بینه اینه که یه چیزی داره 30 کیلومتر پرتاب می‌شه به بالا و بعد اینطوری می‌باره پایین اونایی که در پمپئی نشستن زیر این نخله نشستن اونا چی تجربه می‌کنن؟


audio: lrs_ZKFis7k_0099.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اونا می‌بینن که از دهنه کوه یه همچین چیزی داره می‌زنه بیرون با سرعت پرت می‌شه به سمت آسمون این فاز اوله آتشفشان وسوویو در سه فاز اتفاق می‌افته این فاز اولشه همین پرتاب شدن سنگ و خاکستر به هوا و تشکیل این ابر سیاه همزمان زیر پاشون هم زمین داره می‌لرزه پشت هم داره زمین‌لرزه می‌آد بعد خب اینی که رفته بالا حالا باید بیاد پایین دیگه این می‌شه فاز دوم


audio: lrs_ZKFis7k_0100.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
این سنگ و خاکستری که اینطوری پرت شده رفته بالا ابر سیاهی درست کرده وسط روز شب شده تاریک شده حالا می‌خواد بباره باران خاکستر و سنگه که می‌آد پایین بیشتر خاکستره اولش بعضیا می‌خوان فرار کنن ولی سنگ زیاد می‌شه سنگ می‌آد راه‌ها رو می‌بنده می‌بینن خب امن نیست اول اونایی که درشکه‌ای دارن سعی می‌کنن با درشکه دربرن اونایی که برده‌ای دارن


audio: lrs_ZKFis7k_0101.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
سعی می‌کنن سریع براشون بار بزنه بتونن برن ولی می‌بینن نه راه بسته‌ست جایی نمی‌شه رفت بعضیا خودشون رو می‌رسونن به اسکله بعضیا می‌گن بمونیم تو خونه پناه بگیریم امنیم امن‌تریم پناه می‌گیریم این رد می‌شه بالاخره می‌آیم بیرون دیگه چون تو این بارش‌ها سنگ هم داره می‌آد دیگه خیلی داره خطرناک می‌شه بعضی از ساختمون‌ها هم دارن آسیب می‌بینن کم‌کم


audio: lrs_ZKFis7k_0102.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
این می‌شه که خلاصه بعضیا تصمیم می‌گیرن بمونن تو خونه و اونایی که می‌مونن تو خونه دیگه می‌مونن تو خونه که می‌مونن تو خونه اونایی که خودشون رو به لب آب رسوندن سوار قایق هم شدن زدن به آب منتها کی می‌تونه تو این باد و خاکستر و تاریکی و دید محدود قایق برونه؟ ضمن اینکه شواهدی هست که انگار دریا هم به‌خاطر یک سونامی‌طوری کشیده عقب بعد هم این پوکه‌های آتشفشانی و این سنگ و خاکستر و اینا هم


audio: lrs_ZKFis7k_0106.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
فاز سوم شروع می‌شه فاز سوم از چشم باز پلینی بگیم از چشم کسایی که از بیرون دارن نگاه می‌کنن اینا از اونجایی که می‌بینن شعله‌های آتیش می‌بینن فاز اول گفتیم پرتاب ابر خاکستری بود به آسمون فاز دوم بارش خاکستر و سنگ بود روی زمین فاز سوم جریان‌های سریع و سنگین گاز داغ، خاکستر رگبار با سرعت صد کیلومتر بر ساعت


audio: lrs_ZKFis7k_0107.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
رگبار داغی که هرکولانیوم رو کاملا دفنش می‌کنه به پمپئی که می‌رسه اول یه کم می‌زنه بعد آروم می‌شه بعد می‌زنه شدیدتر دوباره وایمیسته بعد شدیدتر بعدی رو می‌زنه یک رگباری از گاز داغ و خاکستر سوزان و دماش برآورد می‌کنن تا چند صد درجه سلسیوس رسیده


audio: lrs_ZKFis7k_0109.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
هر چیزی رو که قابل اشتعال باشه می‌سوزونه و اینطوری این باد داغ سریع هر جنبنده‌ای رو که سر راهشه جادرجا می‌کشه انگاری که تو یه کوره داغی باشی بدون راه فراری کوره‌ای که داره فنش هم تازه داره می‌زنه


audio: lrs_ZKFis7k_0111.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و تو کتابش این رو تکان‌دهنده توضیح می‌ده می‌گه اینجا مردم می‌گفتن غول‌ها فرار کردن اون دیوهایی که هرکوله زنجیرشون کرده بود اینا خودشون رو رها کردن و اومدن کسی که تو خیابون بود در لحظه‌ای همه ریه‌ش پر از گاز داغ و خاکستر می‌شد جادرجا خفه می‌شد انقدر این فاز قوی و طولانی بود البته دیگه سرنوشت مشترک همه همین شد دیگه آخرین بارشش کار پمپئی رو و هر کسی رو که توش زنده مونده بود یکسره کرد


audio: lrs_ZKFis7k_0112.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
آخرین بارشش هم مثل چندتای قبلی یه خرده اول آروم شد یه مقدار حتی هوا روشن شد فکر کردن که رسیده بود بلایی ولی به خیر گذشت ولی نمی‌دونستن که ویران‌کننده‌ترین بارش هنوز مونده و این سری که سنگ و خاکستر ریخت دیگه همه مردن هر چیزی که بود چه مرد خونواده‌ای که جلوی بقیه داشت می‌رفت چه برده‌ای که بارشون رو داشت می‌برد چه بچه‌هایی که دست هم رو گرفته بودن چه اون زنی که مجسمه خدای شانس رو بغلش گرفته بود


audio: lrs_ZKFis7k_0113.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
چه دکتری که کیف وسایل دکتریش دستش بود چه سگی که دم در بسته بودن چه خری که داشت چرخ آسیاب رو می‌چرخوند که نون بده دست مردم آخرش همه همون جایی که بودن و در همون حالی که بودن مردن در بهمنی از خاکستر و گاز آتشین دیگه مهم نبود واقعا کی رفته دم اسکله کی دم در مونده کی پناه گرفته کی تو زیرزمینه کی پولداره کی برده‌ست کی فقیره


audio: lrs_ZKFis7k_0114.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
کی آدمه کی حیوونه همه در هم در برابری و هم‌سرنوشت با هم مردن این آتشفشانی هم نیست که ازش مذاب و لاوا بیرون بیاد


audio: lrs_ZKFis7k_0116.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
به نام همون پلینی جوان که توضیحش داد دو روز تمام دود بود و خاکستر بود که آمد بیرون و بارید روی شهر و بعد دفنش کرد زیر خودش شش متر 6 متر دفنش کرد زیر خودش دفنش کرد و خفه کرد شهر رو خفه کرد رودخونه‌ای رو که اونجا بود از بین برد پمپئی دیگه برای همیشه از دریا دور شد یا حالا برای از اون موقع تا حالا دیگه از دریا دور شد و دیگه بعد از یه مدتی کسی اصلا یادش نمی‌اومد که این شهره دقیقا کجا بوده


audio: lrs_ZKFis7k_0117.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یادشون بود که سر کوه یه شهری بود ولی دقیقا کجا بود دیگه نمی‌دونستن بعد اینایی که زیر 6 متر خاک و سنگ مدفون شدن جنازه‌هاشون موند تو یه قالبی از خاکستر و خاک و موند موند موند اینجا تا سال‌ها و قرن‌ها بعد اون جنازه‌ها از بین رفت باستان‌شناسا قرن 17 و 18 شروع کردن کندن کاوش کردن بعد رسیدن به این جنازه‌ها به جای جنازه‌ها که دیگه جنازه‌ای توش نبود


audio: lrs_ZKFis7k_0118.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
ولی قالب دورش مونده بود قالبه مونده بود ولی اون وسطش خالی بود جایی که جنازه بود جنازه از بین رفته بود و اینجا یه کار جالبی کردن پلاستیک مایع تزریق کردن تو اون قالب‌ها و یک مدل‌هایی از این جنازه‌ها درست کردن از آدم‌هایی که ما الان می‌تونیم آخرین حالت بدن‌شون و بعضی وقتا چهره‌شون رو قبل از مرگ ببینیم حالتی رو که توش مردن داشته باشیم


audio: lrs_ZKFis7k_0119.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
از روی مدل پلاستیکی که درست شده مدلی که از روی دیگه دقیقا جای خودشون توی خاک و خاکستر درست شده این مدل‌ها الان هست و می‌ریم پمپئی می‌تونیم ببینیم بعضیا به اشتباه خیال می‌کنن اینا همون جنازه‌هاست همون جنازه‌ها طبیعتا نیست ولی خیلی خیلی خیلی واقعیه تصویر واقعیه از لحظه تصویر سه بعدی واقعیه از لحظه‌های آخر زندگی مردم از دو نفری که همدیگه رو بغل کردن بغل ابدی


audio: lrs_ZKFis7k_0120.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اول هم فکر می‌کردن که دو تا زنن بعد آمدن گفتن نه اینا دو تا مردن دو تا مردن یکی 40 ساله یکی 18 ساله که ارتباط ژنتیکی هم با همدیگه ندارن آدما در موقعیت‌های عجیبی پیدا شدن موقعیت‌هایی که توش بودن در واقع ابدی شدن توش برده‌ای که در زنجیر مرد و سرش روی زمین مونده آدمایی که عموما به نظر می‌رسه دندون‌های خیلی خوب و سالمی دارن آدمایی که ته ذهن‌شون احتمالا می‌دونستن که زیر وسوویو یه غوغایی هست


audio: lrs_ZKFis7k_0121.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یه غولایی اونجا هستن شاید حتی دودی دیده بودن شاید دیده بودن یه مدتی آب چشمه قطع شده شاید زمین‌لرزه 15 سال پیش رو خبرش رو شنیده بودن شاید خودش رو


audio: lrs_ZKFis7k_0122.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
احتمالا خودشون ممکنه خودشون خودش رو دیده باشن شنیده باشن از کسی ولی تا جایی که الان ما می‌دونیم زندگی عادی‌شون رو ادامه دادن تا لحظه آخر گندم داره آسیاب می‌شه شراب داره درست می‌شه مردم دارن می‌خرن می‌فروشن زندگی در جریانه تا لحظه‌ای که دیگه از جریان می‌افته و همه چیز برای همیشه تا جایی که اینا در جریانن حداقل و می‌دونن و براشون مهمه عوض می‌شه پلینی چی شد؟ گفتیم اون آقای پلینی بزرگ فرمانده نیروی دریایی بود و


audio: lrs_ZKFis7k_0123.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
خیلی هم آدمی بود که وقتی که دید اینطوریه اول اومد نگاه کنه ببینه آتشفشان به عنوان یک موضوع طبیعی که خیلی بهش علاقه داشت بررسیش بکنه ببینه این چه اتفاقی افتاد بتونه ثبتش کنه و کنجکاوی علمی کنه بعد دید که نه این یه جاییه که بیشتر از کنجکاوی علمی لازمه باید بره کمک اومدن و قایق برداشتن و زدن به آب که برن تخلیه کنن شهر رو کمک کنن که اینا بیان بیرون که نتونستن برن نزدیک بشن نتونستن برن نزدیک بشن رفت شهر بغلی پمپئی


audio: lrs_ZKFis7k_0124.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
شهر نزدیک پمپئی خونه دوستش حالا زیر اون بارون خاکستر و اینا خودش رو رسوند اونجا خیلی هم از روحیه‌ش چیز عجیبی تعریف می‌کنه این برادرزاده‌ش می‌گه رسید اونجا و رفت حمام و اومد بیرون یه شامی خورد و بعد هم همه نگران و اینا بودن این رفت خوابید رفت خوابید منتها انقدر بارش زیاد شد که بیدارش کردن از اتاق خواب آوردنش بیرون چون اگه اونجا می‌موند همون جا مدفون می‌شد می‌مرد در اتاق خواب دیگه داشت بسته می‌شد بعد می‌گن آمد بیرون و تصمیم گرفتن برن همه فرار کنن از اونجا


audio: lrs_ZKFis7k_0126.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و زیر بارون خاکستر و آتیش این آقای پلینی بزرگ از دنیا رفت خفه شد و مرد برادرزاده‌ش البته اونجا باهاش نبود یه جای امن‌تری بود شهر امن‌تری بود ولی تعریف کرده داستانش و نوشته و اونجایی هم که اینا بودن برادرزاده بود اونجا هم حالا اثر بادش می‌رسید چون فقط اونجا نبود دیگه این یه چیز تو منطقه پخش می‌شه اگر اشتباه نکنم مثلا تو ناپل هم حسش می‌کنن بارشش می‌آد اثرش می‌آد


audio: lrs_ZKFis7k_0127.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
اونجایی هم که این هست از دور می‌تونه ببینه بارش رو و نهایتا این مدفون شدن رو هم گزارش می‌کنه گزارش می‌کنه که این بهمن سیاه چطوری داره جلو می‌آد و مردم جیغ می‌زنن و فرار می‌کنن و از بزرگ و کوچیک همه دارن گریه می‌کنن فکر می‌کن می‌گه فکر می‌کنن دنیا تموم شد بعضی‌ها دست دعا به سمت خداها بلند کردن به درگاه خدا بلند کردن بعضیا هم فکر می‌کنن خداها دیگه تموم شدن تموم شد دنیا تمام شد این دیگه از اینجا به بعد دیگه سرنوشت دنیا تاریکیه


audio: lrs_ZKFis7k_0128.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
این ته‌شه تا اینکه دیگه بهمن به خودشون هم می‌رسه می‌رسه می‌گه من ریه‌هام به زحمت افتاد و به سرفه افتادم و بعد تاریکی شد ابر سیاه و خاکستر کم‌کم شروع کرد به ریختن و بعد کم‌کم نشست اون موقع من تونستم بلند شم نگاه کنم دیدم که بله این ناپل بالاخره سر جاشه شهر ما هنوز سر جاشه ولی دیگه خبری از هرکولانیوم و و پمپئی نیست اون منظره دیگه برای همیشه عوض شد


audio: lrs_ZKFis7k_0129.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و خب طبیعیه که یک همچین چیزی اینکه تو ببینی سر یه کوهی شکل کوه عوض بشه و شهرایی هستن امروز و فردا دیگه نیستن این اثر ذهنی خیلی بزرگی داره برای اونایی که می‌بیننش و برای همه اونایی که گزارشش رو می‌خونن و خبردار می‌شن خیلی‌ها فکر کردن این یک نشانه‌ایه که خدایان از ما راضی نیستن در خود روم یهودی‌ها گفتن که می‌دونید چرا اینطوری شد؟ می‌دونید چرا این بلا سر روم آمد؟


audio: lrs_ZKFis7k_0130.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر اینکه شما معبد اورشلیم رو خراب کردید همون کسی هم که امپراتوره همون سرداریه که اورشلیم رو گرفته بود معبد رو خراب کرده بود اونم خیلی اتفاق اثرگذاری بود اتفاقی بود که باعث شده بود یهودی‌ها آواره بشن همون یهودی‌هایی که آواره شدن پناه آوردن از امپراتوری روم به ایران اشکانی و بعد از اون بود که میان‌رودان، بین‌النهرین اشکانی شد مرکز مهمی برای گسترش سنت و فرهنگ یهودی از همون موقع این اتفاق اثر داشت در رومی‌ها اثر داشت در یهودی‌ها اثر داشت


audio: lrs_ZKFis7k_0131.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
در دیگران اثر داشت تا قرن‌ها بعد تا دوران روشنگری ولتر وقتی می‌خواست دیدگاه‌های فلسفی خیلی خوش‌بینانه رو مثلا نقد کنه اینا رو نقد کنه که می‌گفتن هر اتفاقی در این جهان یه خیریتی توش هست و این جهان بهترین چیزای ممکنه و اینا می‌گفتش که نه آتشفشان وسوویو رو یادتون بیاد تخریب اون رو به عنوان یک مثالی استفاده می‌کرد که بگه اینطوری نیست که همه چیز خیر و خوبی باشد در این جهان نواقص هست و اتفاق‌های اینطوری هست و


audio: lrs_ZKFis7k_0132.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یه مقداری ایده خداوند نیک‌خواه و اینا رو در مقابلش بحث می‌کنه اینجا کلا خیلی می‌گم اثر مهمی داشت روی ذهنیت رومی‌ها اثر مهمی داشت به‌خاطر اینکه اینا خدا براشون یه جور بیمه بود


audio: lrs_ZKFis7k_0134.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
می‌گفتن عبادتش می‌کنیم که بلایی سرمون نیاد بعد حالا که بلا سرشون اومده بود می‌گفتن که خب این بیمه کار نکرد لابد کم‌کاری کردیم لابد از دست ما راضی نیستن حق بیمه رو باید بیشتر کنیم امپراتوری‌های روم یه کارایی می‌کردن که به نظر می‌رسه واسه این این کارا رو می‌کردن که دل خدایان رو به دست بیارن البته برای پمپئی که خب اینا دیگه فایده‌ای نداشت پمپئی همونجا مدفون شد زیر چندین متر خاک و خاکستر رو کسی هم دیگه سراغش نرفت و


audio: lrs_ZKFis7k_0136.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
1600 می‌شه کی؟ می‌شه زمان شاه‌عباس یعنی ما از زمان اشکانیان آمدیم به زمان شاه‌عباس 16 قرن بعدش زمان شکسپیر اون موقع دوباره کشف شد فهمیدن که اونجاست کاری البته باهاش نکردن فهمیدن که اونجاست از قرن 18 شروع کردن به حفاری خیلی آروم، کم‌کم متوقف شد دوباره اولش هم حالا فقط واسه اینکه کاسه کوزه و اینا دربیارن


audio: lrs_ZKFis7k_0137.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
بعد کم‌کم با مراقبت بیشتر با ملاحظه بیشتر ارزش بیشتر دقت بیشتر و تا امروز هم ادامه داره و کامل نشده یک پروژه حفاری عظیم و طولانی طبیعتا خب اهمیت سیاسی هم پیدا می‌کنه یعنی بار سیاسی هم پیدا می‌کنه توی همه این دوره‌هایی که دارن حفاری می‌کنن از زمان بربن‌ها که بر ناپل حکومت می‌کردن ناپل و سیسیلی تا زمان ناپلئون تا زمان اتحاد ایتالیا


audio: lrs_ZKFis7k_0138.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
تا زمان موسولینی هر کدوم اینا با این حفاری پمپئی یه جوری برخورد می‌کردن خواهر ناپلئون همسر پادشاه ناپل بود در زمانی که حفاری سیستماتیک رو شروع کردن خیلی هم علاقه‌مند بود خیلی هم اون موقع هزینه کردن اول داستان حفاری اوایل شکل‌گیری رشته باستان‌شناسی هم بود اصلا پروژه خیلی مهمی بود


audio: lrs_ZKFis7k_0139.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
برای خود ناپلئون و رژیمش هم می‌دونیم که دوره کلاسیک منبع الهام و ایدئولوژی بود و باهاش مشروعیت بگیره و به روم باستان وصل بشه و شکوه امپراتوری اینا رو هم شخصا دوست داشت هم اینکه برای رژیم برای حکومتش واقعا مهم بود بعد هنرمندا و روشنفکرا و شاعرا و اینا هم توجه‌شون بهش جلب شد هم به عنوان یک پنجره‌ای به گذشته


audio: lrs_ZKFis7k_0140.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
هم به عنوان اینکه بالاخره یک اتفاقیه که داره در اون روز می‌افته دارن حفاری می‌کنن و می‌رن دربیارن ببینن اون زیر چی بوده اون خودش اتفاق بزرگیه یه سوالی هم ممکنه پیش بیاد که آیا وسوویو دیگه فوران نکرد؟ دیگه بعد از اون تمام شد؟ و جوابش اینه که چرا فوران کرد این فهرست سال‌هاییه که دوباره از این آتشفشان چیزهایی بیرون آمده همین اوایل قرن بیستم یعنی 110 سال، 120 سال پیش


audio: lrs_ZKFis7k_0141.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
سال انقلاب مشروطه ما 1906 یک بار فوران کرد صدتا هم کشته داد بعدتر هم داشت زمان جنگ جهانی دوم هم وقتی که آمریکایی‌ها اونجا بودن و نیرو داشتن و پایگاه داشتن و اینا فوران کرد البته تخلیه کردن منطقه و تخریبش هم کم بود ولی بالاخره تخریب داشت رو تانک‌های آمریکایی خیلی می‌گن چیکار کرد و چیکار کرد و اینا ولی خلاصه بازم فوران کرد یعنی با اینکه می‌دونیم که در چند هزار سال گذشته همچین سابقه‌ای داره


audio: lrs_ZKFis7k_0142.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
و هنوز هم فعال بوده و هست ولی همچنان نه تنها در منطقه خلیج ناپل بلکه اصلا در دامنه همون کوه همین الان بری یه روستاهایی ساخته شده آدمایی دارن زندگی می‌کنن که در نگاه اول ممکنه ما فکر کنیم عجب آدمای بی‌فکری چون بالاخره هر چقدر هم مزایا داشته باشه به این ریسکش که نمی‌ارزه و اینا ولی اینا فکر می‌کنن می‌ارزه بالاخره داره همه‌ش پایش می‌شه و کنترل می‌شه و این‌ها بعدش هم آدمیزاد به شرایطی که توش داره عادت می‌کنه دیگه


audio: lrs_ZKFis7k_0143.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
خب این مردمی که توی ناپل زندگی می‌کنن این کوه هر روز جلوی چشم‌شونه می‌بیننش بهش فکر می‌کنن و البته که این یک ردی هم روی روحیه و فرهنگ شهر و منطقه‌شون هم می‌گذاره ما تو این حفاری‌ها فهمیدیم که اون آتشفشان اولی نبوده زیر همون آوار رو کندن و کندن دیدن عه اینجا یه چیزایی هست مال 2000 سال پیش نیست اینا دیگه مال پیشاتاریخه مال 2000 قبل از اونه یعنی ما الان داریم یاد می‌گیریم که


audio: lrs_ZKFis7k_0144.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
نه قربانیان این کشنده‌ترین و معروف‌ترین آتشفشان اروپا در 2000 سال بلکه 1800 سال قبل از اون 4000 سال پیش تقریبا اینا چطوری زندگی می‌کردن


audio: lrs_ZKFis7k_0145.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
زندگی در یک روستای 4000 سال پیش چه شکلی بوده اینم دارن از حفاری پمپئی درمی‌آرن خیلی برای من جالبه این داستان چون ما تاریخ که می‌خوایم بخونیم معمولا راه‌مون اینه که بریم ببینیم قبلی‌ها چی گفتن چی نوشتن تاریخ قرن 19 رو یکی در قرن 19 نوشته بعد در قرن بیستم یکی از روی اون نوشته یا اونو تحلیل کرده حرفای دیگران رو اضافه کرده تکمیل کرده توضیح داده ما از تعریف کردناست که روایت تاریخی رو به دست می‌آریم


audio: lrs_ZKFis7k_0147.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
یا با نقاشی یا حالا جلوتر با عکس با فیلم با این چیزا می‌فهمیم ولی از روم باستان که این چیزا رو نداریم که و برای اینکه بفهمیم روم باستان چطوری بوده هیچ جایی هیچ چیزی مثل پمپئی نیست داستان این مردم و زندگی و خونه و شهر و خیابون‌شون رو ما احتمالا توی تاریخ امکان نداشت بریم سراغش اگر این بلا سرشون نیامده بود


audio: lrs_ZKFis7k_0149.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
که حالا از قضای روزگار به‌خاطر فاجعه‌ای که سرشون آمده ما اینطوری داریم بهشون توجه می‌کنیم شهرشون و خونه‌شون و اینا رو مثل یه جور کپسول زمان بهش نگاه می‌کنیم که نه فقط 2000 سال پیش و تاریخ اونجا و اون منطقه و اون فرهنگ رو تا اون لحظه داره می‌آره جلو چشم‌مون چون لحظه مردن اینا فقط مال اون موقع نیست هرچی تا قبل از اون بوده جمع شده توی اون داره به ما نشون می‌ده دیگه و مهمه برای ما به‌خاطر اینکه خب انقدر خوب مونده


audio: lrs_ZKFis7k_0150.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
که یه خرده هم خنده داره داریم می‌گیم اون شهری که از همه شهرای روم زودتر خراب شد و فاجعه‌بارتر خراب شد و بدتر خراب شد داریم می‌گیم اونیه که از همه بهتر مونده و چون بهتر مونده ما داریم به همین خاطر می‌ریم و می‌بینیمش به عنوان یه شهر رومی و البته به عنوان یک شهر چند فرهنگی مدیترانه‌ای که امروز توی فیلم و سریال ممکنه ببینیمش


audio: lrs_ZKFis7k_0151.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
از همه معروف‌تر احتمالا فیلم اجرای پینک فلوید رو در پمپئی شاید دیده باشین کنسرت با تماشاچی البته اینا نداشتن ولی دیوید گیلمور بعدا کنسرت با تماشاچی داشت اونجا تو آمفی‌تئاتر پمپئی


audio: lrs_ZKFis7k_0152.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
التون جان اینجا هم کنسرت داشت در کولوسئوم هم گفتیم کنسرت داشت قبلا و واقعا خوش به حال کسایی که تونستن توی آمفی‌تئاتر اینطوری چنین اجرایی رو ببینن


audio: lrs_ZKFis7k_0153.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
واقعا اینم اینم یک جور جاودانه کردنه پمپئی در آثار هنری هم جاودانه شده ازش تصویرش هست یک نقاشی قدیمی هست که اینطوری با قله نشون می‌ده نقاشی‌های قرن‌های اخیر رو هم داریم که بالاخره نشون می‌دن که بعد از آتشفشان چه شکلی شده دیگه


audio: lrs_ZKFis7k_0155.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
هنرمندا می‌گشتن در اروپا و در ایتالیا که حالا دیدشون وسیع بشه از پمپئی هم نقاشی‌های جالبی از وسوویو هم در واقع نقاشی‌های جالبی کشیدن


audio: lrs_ZKFis7k_0156.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
بعضی‌هاشون صحنه‌های دراماتیک فوران و آشوب و اینا نشون می‌دن بعضیا هم نه نقاشی‌هایی از خلیج ناپله که آتشفشان در پس‌زمینه‌شه توی دوره مدرن هم دیگه معروف‌ترین کار شاید نقاشی اندی وارهوله که حالا این فازای مختلف آتشفشان رو داره انگار کنار هم هر کدوم به یک رنگی نشون می‌ده تا امروزش هم سالانه صدها هزار نفر می‌رن بقایای این شهر باستانی رو می‌بینن


audio: lrs_ZKFis7k_0157.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
بعضیا می‌رن فقط چون معروفه چون اسمش رو شنیدن بعضیا تحت تاثیر عظمت طبیعت و قدرت تخریب‌گر طبیعت قرار می‌گیرن برای اون می‌رن بعضیا می‌رن دنبال ردپای روم و تمدن 20 قرن پیش بعضیا هم دنبال چیزای دیگه و هیچ‌کدوم هم دست خالی انگار برنمی‌گردن برای من جالب‌ترین نکته اینه که مردم 2000 سال پیش اینجا شهری ساختن در شهری زندگی می‌کردن در حالی که می‌دونستن اینجا گرفتاری‌هایی داره


audio: lrs_ZKFis7k_0158.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
می‌دونستن دیوان زیرش به زنجیرن و زمینش می‌غره و یه گیری می‌دونستن داره ولی ساختن و زندگی کردن تا شد آنچه شد و خودشون و شهرشون همه با هم دفن شدن


audio: lrs_ZKFis7k_0159.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
همونطور که 2000 سال قبل از اونا دفن شده بودن و امروز 2000 سال بعد از اونا ما نه تنها می‌ریم بر خرابه‌ها و مدفن محل کشته شدن اون فاجعه‌دیدگان و اون بی‌محابامردگان قدم می‌زنیم بستنی می‌خوریم و عکس عروسی می‌گیریم و این‌ها بلکه اصلا قدم‌زنان تا لبه دهنه آتشفشانه می‌ریم


audio: lrs_ZKFis7k_0160.opus
source: youtube
source_id: lrs_ZKFis7k
invalidation: VALID
text:
چشم‌درچشم این دیوهای خفته زیر کوه می‌شیم در دامنه وسوویو ویلا می‌بینی خونه می‌بینی این طرف‌ترش در خلیج ناپل همه جا شهر می‌بینی زندگی می‌بینی و این تکرار واقعا این قصه‌ست این نقاشی واضحیه از علاقه تمام نشدنی انسان به حفظ این هیجان به رقصیدن بر لبه آتشفشان


audio: 8d3GeV5b73Y_0005.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
منتها تنهایی شروع کردم روال کارمم این‌طوری بود که یه سنگ کوچیک حالا نگیم ولی یه سنگ متوسطی برداشته‌بودیم که خیلی کار پیچیده‌ای نباشه واسه‌مون


audio: 8d3GeV5b73Y_0008.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
اصلا ایده‌ی ترویج کتاب و مردمو بکشیم به سمت کتاب و از این برنامه‌ها نداشتیم و هنوزم نداریم اصلا هیچ‌وقت شعار ما این نیست که می‌خوایم کتاب‌خوانی رو ترویج کنیم نه کتاب خیلی چیز خوبیه و یک دست‌وپاگیری‌هایی هم داره


audio: 8d3GeV5b73Y_0009.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
این‌طوری نگاه کنین به قصه که مثلا تو ذهن آقای نسیم طالب تو ذهن آقای باراباشی تو ذهن اینا یه ایده‌ای هست یه فکری هست باراباشی یه فکری داره.باراباشی نویسنده‌ی کتاب فرمولا.موفقیت


audio: 8d3GeV5b73Y_0010.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
یه فکری داره می‌گه که آقا من مثلن در زندگیم با بیگ‌دیتا کار کردم با سیستم‌های پیچیده کار کرده‌م حالا می‌خوام ببینم می‌شه با این دانشی که من دارم با این مهارتی که من دارم نگاه کرد و دید آدما چه‌طوری موفق می‌شن؟ اونایی که موفق می‌شن فرقشون با اونایی که موفق نمی‌شن چیه؟ می‌شه من مثلا این کارو بکنم؟ برای این‌که این ایده رو بازی کنه بسطش بده جواب براش پیدا کنه باراباشی اومده کتاب نوشته


audio: 8d3GeV5b73Y_0011.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
به‌خاطر این‌که راه دیگه‌ای دم دستش نبوده باراباشی می‌خواد این ایده رو که تو ذهنشه به گوش علی بندری برسونه


audio: 8d3GeV5b73Y_0012.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ولی ما می‌دونیم که کتاب خیلی خوبه ولی یه سری محدودیت‌هایی داره کتاب یه چیزیه که.در بیش‌تر مواقع پولیه باید پول بابتش داد ولی ایده‌ای که تو سر باراباشی بوده که پولی نبوده من اگه باراباشی رو تو یه مهمونی می‌دیدم می‌تونست اینو برای من توضیح بده تا یه حدی ولی این کتابی که واسطه شده بین اون و من


audio: 8d3GeV5b73Y_0013.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
خیلی چیزا رو راحت کرده من هیچ وقت باراباشی رو تو یه مهمونی نمی‌بینم ولی کتاب کاری کرده که بازم ایده‌ش به من برسه


audio: 8d3GeV5b73Y_0014.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
خب احتمال این‌که من برسم به یه کتابی که درباره‌ی سیستم‌های پیچیده ست و از اون طریق اومده مثلا راه رسیدن به موفقیت رو تحلیل کرده کمه


audio: 8d3GeV5b73Y_0015.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
این کتاب می‌ره اولویت سوم و چهارم منه من دستم بهش نمی‌رسه برسه هم باید برم.مثلن پنجاه هزار تومن پول بدم


audio: 8d3GeV5b73Y_0016.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
دوازده دلار پونزده دلار پول بدم بعد باید دوهفته وقت بذارم سه هفته وقت بذارم خیلیم اگه بخوام تند تند بخونم


audio: 8d3GeV5b73Y_0017.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
بعد کتاب سنگینه همه‌جا نمی‌تونم ببرم با خودم یه سری موانعی داره من می‌خواستم با بی‌پلاس یه کاری کنم بگم که آقا اون.کتابو بذار کنار اون ایده اول اولیه که تو سر باراباشی بوده ببینم می‌شه اونو درآورد


audio: 8d3GeV5b73Y_0019.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
اصلا همه‌ی کتاب و اینا رو دور بزنیم ببینیم می‌شه این کارو کرد؟ من به هرکدوم از دوستای کتاب‌خون خودم که این ایده رو دادم


audio: 8d3GeV5b73Y_0023.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ولی من می‌خواستم کار کنم دیگه من نمی‌خواستم ببینم چه‌طوری می‌شه یه کار شاهکاری درست کرد که بی‌نقص باشه من می‌خواستم یه کاری بکنم


audio: 8d3GeV5b73Y_0024.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
من می‌خواستم یه کاری بکنم بگم حالا این ایده.چی می‌گن این دانش و این اینسایت و چیزی که تو کله‌ی باراباشی هست رو این دست به دست داده دیگه این گرفته داده بغلی بغلی بگیر بده بغلی این‌طوری رسیده تا یه جایی من می‌خواستم برم ته صف واستم ایده رو که گرفتم منم دست به دست بدم بره


audio: 8d3GeV5b73Y_0026.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
بعد این کاری که واسه یه نفر دو نفر پنج نفر می‌کنم یه جوری بگم که صد هزار نفر بشنون چه‌قدر قشنگ می‌شه


audio: 8d3GeV5b73Y_0033.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
بد توضیح دادیم دو هفته پیش عباس سیدین به من یه پیغام داد گفتش که من پوست در بازی رو راستش.بعد از مثلا پادکست معمولا یه صحبتی با هم می‌کنیم


audio: 8d3GeV5b73Y_0038.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
همون شبی که اومد کم کم سه روز قبلش گوش داده‌بودم ولی بعدم با فاصله گوش کردم احساس کردم که نتونستم.حق مطلب ادا نشده


audio: 8d3GeV5b73Y_0039.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
با این‌که خلاصه‌ای که از عباس گرفته‌بودم خلاصه‌ی خیلی خوبی بود من اون چیزی که تحویل گرفته‌بودم یه خورده مثلا سطحشو آورده‌بودم پایین‌تر تحویل داده‌بودم می‌شه.دفعه‌ی اول هم نیست اپیزودای دیگه هم می‌دونم که این‌طوری شده


audio: 8d3GeV5b73Y_0040.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
بعدنم این‌طوری می‌شه می‌دونم می‌شه نه این‌که من کم‌کاری کنم نه این‌که ما کم‌کاری کنیم کار همینه آدمیزاده دیگه اشتباه می‌کنه خطا می‌کنه همینه همینه سعی می‌کنیم دفعه‌ی دیگه بهتر بکنیم


audio: 8d3GeV5b73Y_0043.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
یعنی کتاب نسیم طالب خودش که اصلا فحش می‌ده یعنی تو توییتر شما ببین هرکی مثلن بگه فلان‌جا کتابتو خلاصه کردن دوتا می‌ذاره کلفت بار یارو می‌کنه که خلاصه کرده و هرکسی که فکر می‌کنه کتابشو می‌شه خلاصه کرد


audio: 8d3GeV5b73Y_0046.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
از خود طالب یاد گرفتیم پوستمون کلفت باشه از خود نسیم طالب یاد گرفتیم پوستمون کلفت باشه و.کاری رو که فکر می‌کنیم از دست ما برمیاد می‌کنیم کاش یکی باشه بهتر از ما هم بتونه بکنه


audio: 8d3GeV5b73Y_0047.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ولی پرت نشم از حرف.من یه خورده‌ای می‌رم یعنی.ممکنه که کنترل از دستم خارج بشه برم.از موضوع پرت بشم ولی سعی می‌کنم این طوری نشه بعد اومدم جلوتر توی همین فصل دوی بی‌پلاس رسیدم به کتاب لینچپین.لینچپین کتاب ست گودین اینو.خیلی کتاب خوبی بود.خیلی کتاب خوبی بود


audio: 8d3GeV5b73Y_0048.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
برای من از اون آدمای مرجع بود یعنی مشکل پیدا می‌کنم واقعا کتابش دم دستمه خیلی وقتا کتابش دم دستمه مشکل پیدا می‌کنم می‌رم سراغش


audio: 8d3GeV5b73Y_0049.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
قشنگ آدمو ریست می‌کنه قشنگ سیستمتو می‌چینه برای اول سال میاره بالا می‌گه آقا من این‌طوری می‌خوام کار کنم این کارایی ئه که من می‌خوام بکنم این‌طوری باید کار کرد.مهم‌تر از همه.بهت


audio: 8d3GeV5b73Y_0050.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
می‌گه چشمتو باید به چی ببندی به چی باید بی‌اعتنایی کنی چون اگه این کارو بلد نباشی له می‌شی توی دنیای امروز که هرکسی به راحتی می‌تونه خودشو به شما برسونه و هرچی از دهنش درمیاد به شما بگه واقعا هیچ هزینه‌ای برای کسی نداره یه اکانتی درست می‌کنه نه اسمی نه عکسی نه سابقه‌ای نه هیچی


audio: 8d3GeV5b73Y_0053.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
توی اینا واقعا گنج حکمته ست گودین برای من حالا مثلا خیلیا ممکنه بگن طرف کارش مارکتینگه بازاریابیه تو چه‌طوری می‌گی گنج حکمته؟ ولی واقعا برای من هست


audio: 8d3GeV5b73Y_0057.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
به نظرم این پل خوبیه که بریم سراغ این که ما کتاب چه‌طور انتخاب می‌کنیم چون سوال هم چند جا شده‌بود که آقا شما چه‌طوری کتاب انتخاب می‌کنین مخصوصا از وقتی با ناشرها شروع کردیم به کار کردن بعضیا گفته‌بودن که ناشرا میان به شما پول می‌دن شما کتاب انتخاب می‌کنین.این‌طوری که طبیعتا نیست


audio: 8d3GeV5b73Y_0062.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ما دو نفریم.با هم فکر می‌کنیم با هم فکر می‌کنیم یه سری سوالایی داریم و در جست‌وجوی جواب این سوالاست که می‌ریم کتاب می‌خونیم عمدتا حالا کتاب پراکنده هم ممکنه بخونیم ولی عمدتا برای من مثلن این‌که آقا چه‌طوری بعضی از آدما تونستن


audio: 8d3GeV5b73Y_0065.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
من می‌دونم درباره‌ی این موضوع ادبیات سطحی خیلی زیاد تولید شده کتاب سطحی و مجله و سخن‌رانی دوزاری راجع به موفقیت زیاده


audio: 8d3GeV5b73Y_0070.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
می‌خوای فردات از امروزت بهتر باشه یا نمی‌خوای؟ این‌که سوال خیلی پیچیده‌ای نیست که یا اینم سوال سطح پایینیه؟ آقا می‌خوای فردا یه قدم از امروز جلوتر باشی یا نه؟ من می‌خوام خب چی‌کار کنم؟ این اسمش می‌شه من باید برم ببینم چی می‌گن دیگه برم چهار نفر که این کارو کرده‌ن هر روزشون از دیروزشون بهتره یه طوری این کد رو شکوندن


audio: 8d3GeV5b73Y_0073.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ولی دوست دارم من که دارم کشتیمو می‌گیرم راهمو می‌رم هرازگاهی اینام بیان بگن که ما این کارو کردیما ما تکنیک‌مون اینه ها اتفاقا قصه‌ی اضافه شدن عباس هم از همین‌جاست عباس


audio: 8d3GeV5b73Y_0075.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
یه دوست مشترکی ما رو به هم معرفی کرد و ای.میل بازی کردیم یه خورده و من اون موقع کتابا رو انتخاب کرده‌بودم برای فصل یک گفتم باشه بعدا صحبت می‌کنیم ما شروع کردیم صحبت کردن بعد صحبت کتابای فصل دو شد


audio: 8d3GeV5b73Y_0079.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
اینو که گفت.دیگه برای من واضح شد که ما با هم کار می‌کنیم اصلا مشخصه ما با هم کار می‌کنیم.بقیه‌ی مسائل حل‌شده ست از بین این همه کتاب من تو بی‌پلاس شونزده تا کتاب گفته‌م هیچ‌کدوم رنگ و بوی گولاک آرکپلاگو نداره این‌که تو ذهن من اینه تو ذهن اونم اینه یعنی ما یه تقاطعاتی یه جایی داریم


audio: 8d3GeV5b73Y_0083.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
چه‌قدر آدم از این پادکست این مطلبو یاد گرفتن چیزی که من بلد نبودم این دانش من نبود.اینو من نمی‌دونستم که من این کتابو خوندم به‌نظرم از اون کتابایی رسید که من باید بگیرم و بدم بره بغلی


audio: 8d3GeV5b73Y_0084.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
باید دست به دست کنم برسه به آدمای زیادی چون این گره از کار خیلیا باز می‌کنه با نشر نی کار کردیم نی خب نشر خیلی باسابقه و معتبر و اومدن برای همکاری ما هم خیلی خوش‌حال شدیم


audio: 8d3GeV5b73Y_0087.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
و خب یه خورده هم نشر سنتی و قدیمی و اینا بودن مطمئن نبودن که شما چی کار می‌خوای بکنی؟ پادکست چیه اصلا؟


audio: 8d3GeV5b73Y_0092.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
گفتیم آقا این کتاب برای شما چه‌طور کار کرده؟ عمل‌کردش چه‌طور بوده؟ گفتن که این کتابو ما ازش سال 86 چاپ کردیم دو تا چاپ ازش زدیم یه چاپش رفته اون یکی چاپش نصفه رفته


audio: 8d3GeV5b73Y_0093.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
گفتیم شما امیدی دارین از این کتاب بازم بفروشین؟ گفتن نه آقا ما از این کتاب اصلا قطع امید کردیم اصلا اشتباه کردیم این کتابو چاپ کردیم این.بن‌بست بود گفتیم خیله‌خب ما این کتابو کار می‌کنیم


audio: 8d3GeV5b73Y_0094.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ما فکر می‌کنیم که بتونیم حداقل اینو یه هل بدیم حداقل اینایی که رو دست‌تون مونده بره ما فکر می‌کنیم این کتابو یک مقدار کمک کنیم به فروشش به خاطر این که


audio: 8d3GeV5b73Y_0095.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
بیش‌تر از این کتاب باید خونده بشه این کتاب ساده ایه برای مخاطب عادی هم نوشته شده و کتاب جذابی هم هست حیفه.بذارین ما یک حرکتی بکنیم


audio: 8d3GeV5b73Y_0096.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
هشتاد و شیش منتشر شده‌بود تا سال 98 دو تا چاپ فروخته‌بودن امروز که ما با شما صحبت می‌کنم چاپ ششمش تو بازاره


audio: 8d3GeV5b73Y_0101.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
کلی آدم هستن که اصلن کتاب نخوندن به‌خاطر این‌که کتاب یه چیزیه که عرض کردم اولش کتاب یه چیزیه که باید پول بدی کتاب یه چیزیه که باید خودشو به من ثابت کنه که به درد من می‌خوره یه چیزی ازش یاد می‌گیرم سرگرمم می‌کنه هرچی وقتی که هندونه‌ی دربسته ست سخته.نمی‌شه


audio: 8d3GeV5b73Y_0103.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
شما هل داده می‌شی یه خورده جلوتر دیگه به اون کتابه هم نزدیک‌تر می‌شی خیلیا به ما می‌گن که ما تو زندگی‌مون کتاب نخونده‌بودیم تو زندگیمون می‌گن کتاب نخونده بودیم بعد از این‌که تو پادکست شما شنیدیم رفتیم کار عمیق خریدیم رفتیم فریکانامیکس خریدیم کوه دوم خریدیم رفتیم صلحی که همه‌ی صلح‌ها را بر باد داد این‌قدر کتابه


audio: 8d3GeV5b73Y_0104.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
چند نفر به من گفتن اولین کتابی که ما تو زندگیمون خوندیم این کتاب صلحی که همه‌ی صلح‌ها را بر باد داد بود


audio: 8d3GeV5b73Y_0106.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
در فصل سه هم این همکاری رو ادامه خواهیم داد دوستم داریم که گسترشش بدیم هم به ناشرهای بیش‌تری الان البته بستیم برنامه‌ی فصل سه رو


audio: 8d3GeV5b73Y_0107.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
ولی در آینده هم دوست داریم ادامه بدیم هم با ناشرهای بیش‌تر ی هم این‌که یک مقدار گسترده‌تر بکنیم هم با ناشرها کار می‌کنیم هم با کتاب‌فروشی‌ها با کتاب‌فروشی‌ها هم داریم هم‌کاری می‌کنیم در تهران.در مشهد.در اصفهان


audio: 8d3GeV5b73Y_0109.opus
source: youtube
source_id: 8d3GeV5b73Y
invalidation: VALID
text:
اینا می‌دونم کتاب‌فروشی‌هایی هستن که قفسه‌ای دارن به نام قفسه‌ی کتاب‌های بی‌پلاس اینا اسماشون عکسشون هم تو اینستاگراممون هست هایلایت کردیم هم توی سایتمون تو صفحه‌ی از کجا بخریم هست


audio: QounkbW12EE_0001.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
قرن 18 ایران عملا فاصله‌ی بین دوتا پادشاهی بزرگ و طولانی‌مدت صفویه و قاجاریه‌ست چند بار تو این قرن 18 اینطوری شد که از یه گوشه‌ای، یه کسی یه پرچمی بلند کرد خیلیاشون هم یا خودشون یه شازده صفوی بودن یا خودشون رو می‌بستن به یه شازده واقعی یا قلابی صفوی که شانس‌شون رو بیشتر کنن و بعضیاشون موفق هم می‌شدن نادرشاه رو توی این ویدیو گفتیم که همینطوری آمد بالا اول در رکاب یه شاهزاده صفوی


audio: QounkbW12EE_0002.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و پادشاهش هم کرد ولی بعد که دید طرف این کاره نیست و اسباب زحمت هم هست زدش کنار و خودش شد پادشاه حکومت نادرشاه بعدا شد افشاریان ولی خیلی دوام و ثباتی نداشت مخصوصا در اون سیطره بزرگ دوام و ثباتی نداشت بعد از نادر اون امپراتوری‌ای که یک سرش مرو و هرات بود یه سرش خلیج فارس و بحرین بود یه سرش داغستان و گرجستان بود افتاد وسط و یک بازی تاج‌وتختی دوباره شروع شد


audio: QounkbW12EE_0003.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و ایران دوباره درگیر جنگ داخلی 10 ساله‌ای شد تا اینکه که در 1751 از دل این گردوخاک یک چهره‌ای کم‌کم آمد بالا و مسلط شد یه چهره‌ای که از یه نظرایی شبیه بقیه اینایی بود که داشتن می‌اومدن بالا و بعضیاشون بعضی دیگه رو شکست می‌دادن ولی از یه نظرایی هم فرق‌های بزرگی باهاشون داشت نه فقط با نادرشاه نه فقط با مبارزین هم‌عصر خودش


audio: QounkbW12EE_0004.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
بلکه با همه حاکمین قبلش و حاکمین بعد از خودش که آمدن در تاریخ ایران با همه اینا فرق می‌کرد کریم‌خان زند از یه نظرهایی پادشاهی شد که نخواست بهش بگن پادشاه و امروز هم ما بهش می‌گیم کریم‌خان نمی‌گیم پادشاه نمی‌گیم کریم‌شاه و این به نظرم جالبه درباره این صحبت می‌کنیم و درباره چیزهای دیگری که از کریم‌خان می‌شه گفت و از دوران زندیه


audio: QounkbW12EE_0005.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
کریم‌خان از قرار لک بود لک بود اصالتا و البته بزرگ شده شمال خراسان چون طایفه اینارو نادر تبعید کرده بود اونجا نزدیک مرز با ازبک‌ها بعد نادر که مرد کریم‌خان یه سری از مردانش رو برداشت برگشتن رفتن ملایر و لرستان و کم‌کم همه فارس رو گرفتن شدن یک حکومتی با مرکزیت شیراز ایشون هم اولش مثل خیلی از دیگرانی که داشتن می‌جنگیدن مثل همون نادر که گفتم دنبال برگردوندن صفویه بود


audio: QounkbW12EE_0006.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
یعنی حداقل در ظاهر داشت برای یه شازده صفوی می‌جنگید که اون شاه بشه و واقعا پادشاهش هم کرد و حتی بعد از مرگ اونم که قدرت دیگه در ظاهر و باطن دست کریم‌خان بود گفت به من نگید شاه من وکیل‌الرعایا هستم تا امروز هم یه بخشی از احترامی که در تاریخ ما براش هست احتمالا به همین خاطره یه بخشیش حداقل به نظر من فکر کردن به این جالبه چون خب ما الان فکر می‌کنیم هر کی حکومت می‌کنه باید هم وکیل مردم باشه دیگه


audio: QounkbW12EE_0007.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
باید هم به نمایندگی و وکالت از مردم حکومت کنه منتها خب سابقه‌ش در تاریخ ما زیاد نیست واقعا چه قبل از کریم‌خان، چه بعد از کریم‌خان تا همین حالا این ذهنیت حاکمان ایران نبوده و نیست در خارج از ایران، در غرب ما می‌دونیم اینا فکراییه که اتفاقا همزمان با همین کریم‌خان خیلی جالبه همزمان با کریم‌خان داشت در آمریکای مستعمره‌ی انگلیس باعث انقلاب می‌شد


audio: QounkbW12EE_0008.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
که شد همونطوری که تعریف کردیم توی این ویدیوها ما الان ویدیوهای تاریخ آمریکامون دیگه یک سریه ویدیوها یک پلی‌لیست داره می‌شه اونجا تعریف کردیم اینارو منتها خب در تاریخ ما خیلی نادره که یه کسی، یک حاکمی بیاد بگه من وکیل مردمم و حالا هم بگه هم واقعا رفتار و عملکردش یه طوری باشه که خوش‌نام بمونه حتی بعد از مرگش هم کمابیش خوش‌نام بمونه کم‌وبیش و کریم‌خان زند اینطوری بود


audio: QounkbW12EE_0009.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
البته کریم‌خان بر همه امپراتوری که نادر ساخت حکومت نمی‌کرد افشاریان خودشون هنوز در خراسان بودن یه بخشی دست اون‌ها بود منتها خب در شیراز مستقر بود و بخش زیادی از اون چیزی که به اسم ایران می‌شناسیم در حکومت کریم‌خان بود همین استقرارش در فارس و در شیراز هم نکته مهمی داره عباس امانت آقای دکتر عباس امانت می‌گه که این مستقر بودن کریم‌خان در شیراز


audio: QounkbW12EE_0010.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
در فارس، در گهواره فرهنگ فارسی این مهمه همونطوری که می‌گه اینکه مثلا توی اسناد اون موقع ما می‌بینیم از کلمه ایران بیشتر استفاده می‌شه به جای مثلا ممالک محروسه ایران این مهمه می‌گه اینا نشانه‌هایی هستن از اینکه موقعیت کریم‌خان در شیراز یه نقشی داره در احیای هویت ایرانی هم در احیای هویت ایرانی و هم در انتقال قدرت به جنوب ایران یعنی مرکزیت دادن به شیراز


audio: QounkbW12EE_0011.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
بعد از مدت‌ها که قدرت در نیمه شمالی بوده و در نتیجه اهمیت بیشتر دادن به خلیج فارس این خیلی برای من نکته جالبی بود و اصلا باعث شد یه مقداری به این فکر کنم که خب آره در ایران مدرن، در ایران معاصر در 500 سال اخیری که ما الان داریم تاریخش رو بیشتر نگاه می‌کنیم مرکز قدرت تقریبا همیشه در نیمه شمالی بوده از تبریز تا قزوین مشهد، تهران، اصفهان


audio: QounkbW12EE_0014.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
از این اگر بازی‌هایی که خیلی فایده‌ای نداره ولی لذت‌بخشه و نرمش ذهنی هم هست اگر قدرت به جای اینکه نیمه شمالی بود مدت‌های طولانی در نیمه جنوبی ایران بود ایران فکر می‌کنیم چه تفاوت‌هایی می‌کرد؟


audio: QounkbW12EE_0016.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
جالبه دیگه، فکر کردن بهش برای من جالبه چه نظامی، چه تجاری دسترسی به آب‌های آزاد و از اونور واقعا قدرتی که نزدیک دریاست و این رو می‌بینه و اهمیتش رو متوجه می‌شه و توانش رو هم داره واقعا ممکن بود تاریخ ما شکل دیگری رقم بخوره بگذریم این برای نرمش ذهنیه برای کار این ویدیو نیست تو این ویدیو می‌خوایم دوره کریم‌خان رو واقعیت‌ها رو بررسی کنیم وقتی که مقایسه بکنیم دوره کریم‌خان رو با دوره مثلا نادرشاه یک تصویر جالبی می‌بینیم این مقاله همین کارو کرده


audio: QounkbW12EE_0017.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
این مقایسه رو کرده و می‌گه که کریم‌خان مثل نادر یک فاتح، یک رهبر نظامی بزرگ نبود منتها تصویری که ازش هست فرمانروایی عادل بود، فروتن بود لایق بود آدمی بود که در سال‌های قحطی به مردم مواد غذایی می‌رسوند حاکمی بود که تجارت رو رونق داد بازرگانی، تولید کشاورزی صناعت، هنر اینا رو تشویق می‌کرد خودش واقعا مشوق هنر بود


audio: QounkbW12EE_0018.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
رونق گرفت در دوره‌ش همه اینا رونق گرفت سر مالیات فشار نمی‌آورد و البته آرامشی به وجود آمد در زمانش که از جمله برای جوامع ارامنه برای یهودی‌هایی که آمدن شیراز ساکن شدن در زمانش اینا معنی‌دار بود چون ما اثرش رو می‌بینیم به نظر می‌آد مثل نادر ایشون خودش هم آدم مذهبی نبود آدم منصفی بود روایت‌هایی که هست آدم با اخلاقی بود و چیزایی هم که ازش به جا مونده رو ببینیم جالبه


audio: QounkbW12EE_0019.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
از تهران و ارگ تهران ردپای کریم‌خان هست تا شیرازی که در زمان ایشون بازسازی شد از حمام و کاروانسرا و بازار و بازسازی آرامگاه سعدی و حافظ و از همه شاید جالب‌تر و مهم‌تر همون ارگ و مسجد وکیل که هنوزم هستن و می‌شه دید آرامش دوران کریم‌خان در بقیه این قرن 18 واقعا نایابه و خیلی خیلی برجسته‌ش می‌کنه این دوره رو خیلی برجسته‌ش می‌کنه


audio: QounkbW12EE_0020.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
اوضاع اقتصادی مردم هم به نظر می‌آد از مدارکی که داریم و می‌بینیم اوضاع اقتصادی مردم هم به نظر می‌آد خوبه تا جایی که می‌شه حدس زد درآمدها کفاف زندگی معمول رو می‌ده نشانه‌ها می‌گه که امنیت هست در شیراز حداقل هست و انگار حتی به مردم داره خوش می‌گذره صحبت از موسیقی هست یه زن‌های خواننده‌ای اسم‌شون ثبته که سر بازار برنامه اجرا می‌کردن در شیراز کریم‌خانی اواخر قرن 18 و می‌دونیم دوره‌ای هم هست که


audio: QounkbW12EE_0021.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
اروپایی‌های بیشتری آمدن ایران برای تجارت مثلا هلندی‌ها البته کمپانی هند شرقی هم کمپانی هند شرقی هلند، هم کمپانی هند شرقی بریتانیا اینا از زمان صفویه اصفهان دفتر داشتن کار می‌کردن افتان و خیزان همه این قرن 18 رو با همون شرایط آشوب و جنگ داخلی و جاده‌های ناامن و این‌ها بودن ولی خب در دوره کریم‌خان رونق بیشتری گرفت کارشون وقتی قدرتش مستقر شد و به ثبات و آرامش رسید


audio: QounkbW12EE_0022.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
دنبال توسعه روابط و تجارت با این‌ها بود راه هم اومد باهاشون تا حدی با معافیت گمرکی با دادن انحصار واردات پارچه پشمی و امتیاز تجارتخانه در بوشهر و این‌ها به انگلیسی‌ها راه اومد باهاشون اونا هم اومدن یه مدتی کار کردن بوشهر کار کردن، بندرعباس کار کردن منتها همکاری بادوام نبود و اینا برگشتن دوباره رفتن بصره بصره در جنوب شرقی عثمانی


audio: QounkbW12EE_0023.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
رفتن اونجا و بعد هم مسقط عمان که دیگه شد مرکز تجارت‌شون و همین رفتن این‌ها از جنوب ایران ضربه بزرگی شد برای اقتصاد ایران اون دوره و شاید اینم یه مقدار برگرده به همین قصه که به همون مشکل که ایران از قبلش داشت بعدش هم داشت دیگه نداشتن نیروی دریایی نه نیروی دریایی داشت که امنیت خلیج فارس رو تامین کنه و نه کشتیرانی تجاری داشت ایران برای همین ناامنی بود هم از طرف دزد‌های دریایی ناامنی بود


audio: QounkbW12EE_0024.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
هم مثلا از طرف فرانسه‌ای که با انگلیس در جنگه پا می‌شد می‌اومد اینجا هم جنگ‌شون کشیده می‌شد می‌اومد خلیج فارس هم می‌زد انگلیس‌ها رو می‌اومد بندرعباس هم فرانسوی‌ها، انگلیسی‌ها رو می‌زدن توی ویدیوی نادرشاه گفتیم نادر هم خیلی سعی کرد نیروی دریایی راه بندازه برای ایران نشد بعد از نادر هم دیگه نشد و این دیگه کار افتاد دست دیگران و از جمله عمانی‌ها اینم نکته‌ایه که در کنار اون تمرکز قدرت در شمال ایران به نظرم نکته جالبیه من ذهنم بهش یه مدتیه که مشغول شده


audio: QounkbW12EE_0025.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
البته زمان کریم‌خان یه مدت رفتن بصره رو گرفتن منتها خب موقت بود و دوامی نداشت چند تا جنگ و درگیری اونجا داشت کریم‌خان با عثمانی‌ها ولی کلا دوران پرجنگی نبود دوران کریم‌خان واقعا بیشتر دوران ثبات بود هم برای مردم ایران، هم برای اطرافیان مثل زمان نادر واقعا نبود که هم مردم ایران از لشکرکشی‌ها بالاخره در فشار بودن گفتیم از فشار مالیاتی گفتیم هم بالاخره ستمی که به دیگران آمد با لشکرکشی‌های نادر دوره کریم‌خان اینطوری نبود


audio: QounkbW12EE_0026.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
فقط هم البته نادر نیست که، آخرای دوره صفویه هم بود اون سال‌های جنگ داخلی هم همه‌ش سال‌های پردرگیری و خونینیه چه قبل از نادر، چه بعد از نادر قبل از کریم‌خان، چه بعد از کریم‌خان بگذریم این موضوع حضور اروپاییا رو فقط یه نکته دیگه ازش بگیم این مقاله توضیح می‌ده که اروپاییا اینجا به عنوان قدرت نظامی نیستن هیچ‌کدوم‌شون اینم نکته مهمیه اینا اینجا هستن برای تجارت به استثنای روسیه البته روس‌ها حساب‌شون جدا بود اون موقع بقیه اروپایی‌ها آمدن برای تجارت


audio: QounkbW12EE_0027.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
تجارت هم یعنی چی؟ یعنی از ایران ابریشم ببرن، تریاک ببرن، پشم ببرن و در مقابلش کالاهای مصرفی رو وارد کنن هلندیا و بریتانیاییا و فرانسوی‌ها و یه مقداری هم حالا روس‌ها اینکه ما بعدا در قرن 19 می‌بینیم که ایران می‌شه صحنه مچ انداختن روسیه و انگلیس بازی بزرگ یه ریشه‌ش هم در همین قرن هیجدهه و در روابطی که در قرن 18 شکل گرفت


audio: QounkbW12EE_0028.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و حضوری که اینا محکم کردن جای پایی که اینا محکم کردن در همون قرن 18 در ایران کریم‌خان حکومت کرد حکومت کرد تا نزدیک هشتاد سالگی که این خودش هم باز یه دستاورد بزرگیه به نظرم و وقتی که مرد ایران دوباره یا در واقع برای سومین بار بعد از صفویه رفت تو جنگ داخلی 13 سال طول کشید 13 سال طول کشید تا اینکه قاجارها بیان و شیراز رو بگیرن


audio: QounkbW12EE_0029.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و کاملا و رسما دیگه زندیه تمام بشه در واقع ولی کار زندیه با کریم‌خان تمام شده بود چیز زیادی ازش نمونده بود ولی حالا می‌گیم، آخر ویدیو ادامه‌ش هم می‌گیم چون بالاخره بودن آدمای مخصوصا لطفعلی‌خان زند و این‌ها ولی دیگه عملا پادشاهی در ایران نداشتن اون طوری یه چیزی هم به نقل از عباس اقبال آشتیانی من خوندم جالب بود داستان جالبیه یه خرده‌ای هم رابطه قاجار و کریم‌خان رو می‌گه می‌گه که وقتی که آقامحمدخان به سلطنت رسید


audio: QounkbW12EE_0030.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
کریم‌خان در شیراز دفن بود داد استخونای کریم‌خان رو درآوردن نبش قبر کردن استخوناش رو درآوردن از شیراز آوردن تهران توی کاخ گلستان پای یه پله‌ای چال کردن که یه پله‌ای بود که هر روز مثلا از روش رد می‌شد که این صبح به صبح که می‌آد پایین آقامحمدخان با نوک شمشیر بزنه روی این سنگا که به اصطلاح زند در گور بلرزد یه همچین کینه‌ای داشت از کریم‌خان انگار بعد البته می‌گن که فتحعلی‌شاه که شاه شد


audio: QounkbW12EE_0031.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
داد این استخون‌ها رو درآوردن بردن نجف با احترام دوباره دفن کردن همین داستان رو البته جاهای دیگه و از جمله ویکی‌پدیا یه طور دیگری نوشتن نوشتن که زمان رضاشاه بود که خب دیگه بدگویی از قاجار سکه رایج شده بود رضاشاه بود که دستور داد که استخون‌ها رو درآوردن عکسش هم هست گذاشتن تو سینی، دست تیمورتاشه که بده ببرن با احترام در قم دفن کنن حالا هرچی که بود به نظر می‌رسه که توافقی هست


audio: QounkbW12EE_0032.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
سر اینکه استخون‌ها رو اونجا تو کاخ گلستان دفن کرده بودن بعد درآوردن بردن یک جای مذهبی دیگری با احترام بیشتری دوباره دفن کردن جایگاه کریم‌خان ولی فارغ از این حرف‌ها در تاریخ ایران گفتم جایگاه مثبتیه به عدل و انصاف و گشاده‌دستی و مردم‌داری و این‌ها معروفه صادقانه حاکمیه که می‌گن به فکر مردمه اهل تشریفات و بریزوبپاش درباری و لشکرگشایی و حتی تخت‌نشینی و اینا نیست


audio: QounkbW12EE_0033.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و این تضاد مخصوصا مثلا با نادرشاه و آقامحمدخان که پادشاهان قبلی و بعدیش هستن خیلی بیشتر هم به چشم می‌آد یه نکته دیگه‌ای هم درباره‌اش هست ما بعدا که داستان شکل‌گیری طبقه‌ای به نام علما یا آخوندها رو در واقع در ایران بخوایم تعریف کنیم یا اونو بهش نگاه کنیم اونجا هم احتمالا به این برمی‌گردیم که در این دوره زندیه در دوره کریم‌خان خیلی توجه‌ای به این‌ها نمی‌شد یعنی برخلاف اون سنتی که در صفویه بود


audio: QounkbW12EE_0034.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و بعدا در قاجاریه هم مخصوصا از زمان فتحعلی‌شاه خیلی جدی‌تر شد کریم‌خان دنبال تایید علما و آخوندها و اینا نبود علما که می‌گیم منظور دانشمندا نیست دیگه منظور اهل عمامه‌ست، منظور آخونداست تحویل نمی‌گرفت اینارو می‌گفت من گوشم از قصه‌های این‌ها پره توی رستم‌التواریخ یه تیکه جالبی داره ازش می‌گه که به منقول غیرمعقول اعتنایی نمی‌کرد حرفایی که آخوندا می‌زدن براش اینا رو می‌گفت به عقل جور درنمی‌آد و من عقل دارم، من عاقلم اگه عاقل نبودم می‌گفت من شاه نبودم


audio: QounkbW12EE_0035.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
من عاقل‌تر از شمائم که من شاهم افهم از شمائم مثلا فهیم‌تر از شمائم که من شاهم یه همچین چیزی یا مثلا ایران اون موقع خیلی درگیر خرافات و این‌هاست می‌گن منجم داشت در سپاه همون‌طوری که جامعه خرافاتی اون روز ایران انتظار داشت و مرسوم بود اما از قبل به منجمه می‌گفتن چی بگو و اونم می‌گفته آدم جالبیه واقعا از این نظرا یه چیزاییش رو که می‌خونی جالبه کریم‌خان می‌گفت من بی‌سوادم ولی عقل دارم عقل دارم و اگه نداشتم، اگر عاقل‌تر از شما نبودم


audio: QounkbW12EE_0036.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
فهیم‌تر از شما نبودم الان حاکم شما نبودم بگذریم کریم‌خان در 1779 مرد 1779 دقیقا می‌شه 200 سال قبل از انقلاب ایران انقلاب 57 ایران، انقلاب اسلامی 1779 مرد بعد از کریم‌خان در ده سال 5 تا پادشاه عوض شد در همون زندیه البته کریم‌خان که مرد آقامحمدخان شروع کرده بود تلاشش رو برای گرفتن تاج‌وتخت درگیر شده بود با جانشینان کریم‌خان و بعد دیگه بعد ده سال کار رسید به


audio: QounkbW12EE_0037.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
لطفعلی‌خان، برادرزاده کریم‌خان ایشون شاه شد و موفق هم شد نسبتا قدرتش رو در شیراز تثبیت کنه و تلاش کرد که قاجارها رو و آقامحمدخان رو که از شمال ایران داشت قدرت می‌گرفت می‌اومد پایین شکست بده ولی موفق نشد زورش نرسید و عملا دیگه ایران از 1794 وارد دوران قاجاریه شد انتقال قدرت هم اون فاز آخرش خیلی خشونت‌آمیز بود خیلی از فصل‌های خشن تاریخ ایرانه


audio: QounkbW12EE_0038.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
لطفعلی‌خان که نبردهای قابلی کرده بود انگار و این‌ها بهش سپاهش خیانت می‌کنن، تنهاش می‌ذارن از اون طرف هم واقعا خب قاجارها دیگه با فتوحاتی که داشتن قدرت‌شون و زورشون، منابع‌شون بیشتر شده بود زورش نمی‌رسید دیگه زورش نمی‌رسید نتونست بیشتر مقاومت کنه و معروفه که در کرمان جنگیدند آقامحمدخان و لطفعلی‌خان بعد کرمان چون خیلی مقاومت کرده بود 4 ماه در محاصره بود بعدا که موفق شدن موفق شد سپاه آقامحمدخان بره تو


audio: QounkbW12EE_0039.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
داد آقامحمدخان شهر رو غارت کردن 20 هزار نفر رو کور کردن خیلی روایت‌های دردناکی هست از خشونت‌های اون موقع خود لطفعلی‌خان فرار کرده بود رفته بود بم گرفتنش اونجا کورش کردن، شکنجه‌ش کردن و کشتنش حالا یا اونجا کشتن یا آوردن تهران ولی دیگه این موقعیتی بود که قاجارها عملا پادشاهی‌شون رو در ایران شروع کردن تهران رو پایتخت کردن که دیگه پایتخت موند که موند قاجاریه‌ای که ما می‌دونیم دیگه 140 سال قاجاریه حکومت کرد


audio: QounkbW12EE_0040.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
از اواخر قرن 18 تا یه خرده توی قرن 20 معروف اینطوریه که قرن 19 ایران قرن قاجاریه‌ست ما درباره قرن 16 از سال 1500 تا 1600 1600 تا 1700 حالا 1700 تا 1800 حرف زدیم 1800 تا 1900، قرن 19 قرن قاجاریه رو هم از زاویه‌های مختلف حرف زدیم و می‌زنیم اینا کم‌کم یک پلی‌لیست کامل می‌شه


audio: QounkbW12EE_0041.opus
source: youtube
source_id: QounkbW12EE
invalidation: VALID
text:
و اینطوری کم‌کم داریم آماده می‌شیم برای اینکه برسیم به تاریخ معاصرتر ایران خیلی ممنون که این ویدیو رو دیدید من علی بندری هستم و این ویدیو در یوتیوب بی‌پلاس منتشر می‌شه


audio: 4KjAVCAQde0_0001.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دور دریای مدیترانه 21 کشور هست الان 12 تا اروپایی 5 تا آسیایی 5 تا آفریقایی تازه دو تا از جزیره‌های وسطش هم هر کدوم‌شون کشوری هستن


audio: 4KjAVCAQde0_0002.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
ترکیه دومین ارتش بزرگ ناتو یه طرفشه فرانسه قدرت حالا اتمی و البته همیشه بزرگ اروپا اون طرفشه و خودش این مدیترانه یه جاییه که در تمام طول تاریخ تمدن بشر مهم بوده از زمان گهواره تمدن تا همین امروز 2024 همیشه اهمیت داشته اهمیت استراتژیک داشته یک تعدادی از بزرگ‌ترین دین‌های دنیا و تمدن‌ها و فرهنگ‌های اصلی دنیا


audio: 4KjAVCAQde0_0003.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اصلا دور همین دریای مدیترانه درست شدن رشد کردن و از نظر سیاسی هم همچنان داغه همیشه در اخباره حالا منبع آب آشامیدنی هست منبع غذا هست منبع ماهی هست اما مهم‌تر از همه اینا به دو دلیل اساسی برای دنیا خیلی مهمه یکی انرژی یکی تجارت


audio: 4KjAVCAQde0_0004.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
از نظر انرژی منبع جدیدیه الان خب برآورد می‌کنن که مدیترانه نفت و گاز قابل توجه‌ای داره و این خب خیلی مهمش می‌کنه مخصوصا برای اروپا و برای ترکیه‌ای که می‌خوان کمتر به روسیه وابسته باشن اما خیلی قبل از اینکه این منابع اصلا کشف بشن هم خاورمیانه به‌خاطر موقعیتش مهم بود امروز 12 درصد حجم تجارت دنیا ازش رد می‌شه که حالا یا کالاییه که عموما از آسیا داره می‌آد به سمت اروپا یا نفت و گازیه که داره از خاورمیانه می‌آد اون سمتی


audio: 4KjAVCAQde0_0005.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و خب معلومه یک همچین جایی وقتی یه همچین مسیر مهمی باشه گلوگاه‌هاش خیلی جاهای مهمی می‌شن از همون بالای کانال سوئز تا تنگه سیسیلی تا این طرف تنگه جبل‌الطارق هر کدوم این‌ها اگر بسته بشن یک اتفاق بزرگی برای اقتصاد دنیا می‌افته اینطوری که نگاه کنی خب بی‌خود نیست که آمریکا از فرانسه و ایتالیا و ترکیه و هر جایی که بتونه نزدیک این گلوگاه‌ها پایگاه نظامی داره


audio: 4KjAVCAQde0_0006.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
لیبی که اونطوری ناتو بهش حمله کرد و اینطوری دو قسمتی شد الان این وضع آشفته رو داره کنار همین دریاست بندر طرطوس در سوریه که تنها پایگاه نیروی دریایی روسیه‌ست خارج از شوروی سابق پای روسیه رو باز می‌کنه به مدیترانه اینجاست اینطوریه که سوریه انقدر برای روسیه مهم می‌شه و وقتی که این همه قرن بوده و مهم بوده طبعا پر از ماجرا هست پر از قصه‌های جالب هم هست


audio: 4KjAVCAQde0_0007.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه چیزیش رو آخر این ویدیو می‌گیم یه مهندس آلمانی یه بار طرح داده بود که روی مدیترانه سد بزنن اروپا رو به آفریقا وصل بکنن این قاره‌ها یکی بشه خیلی داستان داره مدیترانه می‌ارزه به نظرم که یک ساعتی بریم یک نگاهی بکنیم به موقعیتش و به شرایطش کجاست؟ چرا مهمه؟ از کی مهم شده؟ برای کی مهم شده؟ و کی باهاش چه کرده؟


audio: 4KjAVCAQde0_0008.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
مدیترانه دریاییه که سه تا قاره رو به هم وصل می‌کنه شرقش آسیاست شمالش اروپاست جنوبش هم آفریقاست قبل از اینکه ویدیو رو ادامه بدیم اگه دارین فایل صوتی این رو می‌شنوید خیلی پیشنهاد می‌کنم که ویدیوش رو ببینید تو یوتیوب هم اگر به این ویدیو هرجور رسیدید و کانال رو سابسکرایب نکردید سابسکرایب بکنید حتما ما معمولا خیلی تلاش می‌کنیم که ویدیو هم کمک کنه چیزایی رو که داریم می‌گیم خیلی واضح‌تر بکنه و جذاب‌تر بکنه هم اطلاعات اضافه‌ای بده


audio: 4KjAVCAQde0_0009.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
برای همین حیفه به نظرم حیفه که ویدیو رو نبینین فایل صوتیش هم هست ولی اگر ویدیو رو بتونید ببینید تجربه خیلی بهتری هم خواهد بود


audio: 4KjAVCAQde0_0010.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
ما هم خوشحال‌تر می‌شیم مخصوصا برای یه همچین ویدیوهایی که دیگه خیلی نقشه و موقعیت‌ها اینا روش مهمه اصلا یه تجربه متفاوتیه دیدن ویدیو خلاصه اندازه مدیترانه چقدره؟ جاش گفتیم اینطوری بین سه تا قاره‌ست اندازه‌ش هم یه قدریه که 6 تا دریای کاسپین توش جا می‌شه دریایی که حالا کم‌سن و سال هم هست نسبت به بسترهای آبی دیگه همین اواخر همین اخیرا یعنی می‌گم اخیرا منظورم تو این مقیاسه دیگه 5 میلیون سال پیش درست شده مثل اقیانوس اطلس و آرام نیست


audio: 4KjAVCAQde0_0012.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و از وقتی هم که انسان‌های اولیه آمدن بالا این منطقه‌ی مهمی بوده به خاطر اقلیمش کشاورزیش خیلی خوب بوده اونجا حیوون خوب اهلی می‌کردن و از همون اول تمدن‌ساز بوده مدیترانه از تمدن مینوسی که یکی از پیش‌زمینه‌های اصلی تمدن یونانی می‌شن در معماری و در باورها و در اساطیر و اینا اینا همین‌جا بودن که قایق‌رانی می‌کردن در مدیترانه تجارت دریایی می‌کردن


audio: 4KjAVCAQde0_0014.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اینایی که همین‌قدری با میلاد مسیح فاصله داشتن از اونور که ما باهاش فاصله داریم از اینور یعنی اینا همون‌قدری قبل از میلاد مسیح بودن که ما بعدشیم چهار هزار سال پیش شما فکر کن از اون موقع کنار مدیترانه برنامه‌ست داستان مدیترانه رو که نگاه می‌کنیم ولی یک اسم خیلی مهم و غریبه آشنایی هست که بهش همون اوایل برمی‌خوریم فنیقی‌ها فنیقی‌ها خیلی خوب سوار مدیترانه می‌شن هم کشتی‌سازی بلدن


audio: 4KjAVCAQde0_0016.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
هم تجارت‌شون خوبه اینا یه دوره‌هایی همزمانی دارن با هخامنشیان اگه می‌خوایم ببینیم مال کی‌ان اصلا تمدنی هستن در راستای مدیترانه دور مدیترانه درست شده و کاملا وابسته به دریای مدیترانه یک امپراتوری دریایی حالا اگه بشه گفت امپراتوری


audio: 4KjAVCAQde0_0017.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
چون حالا می‌گم چطوریه هسته مرکزی هویت‌شون دریای مدیترانه‌ست اصلا نگاه کنیم روی نقشه بهتر معلوم می‌شه وابستگی‌شون به دریا چون اینا مثل تمدن مصر باستان نیستن مثل یونان نیستن مثل چین نیستن مثل ایران نیستن یه سری زمین‌های به هم پیوسته‌ای باشن مثلا یه حکومت مرکزی باشه یه سیستم دولت‌شهری باشه نه اینا اصلا یه سری شهرن لب ساحل مدیترانه که به هم وصل نیستن به جز از راه دریا


audio: 4KjAVCAQde0_0018.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
برای همین هم می‌گن اصلا اولین استعمارگرای تاریخ فنقیه‌ای‌ها بودن از لبنان امروز شروع کردن و بعد هم انداختن از همین دریا رفتن دونه‌دونه بندر درست کردن 40 قرن قبل از اینکه بریتانیا مشغول استعمار باشه در آمریکا فنیقیه‌ای‌ها داشتن در مدیترانه استعمار می‌کردن چهل قرن


audio: 4KjAVCAQde0_0019.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
با یک سیستم غیرمتمرکز اصلا بیشتر از اینکه یک جغرافیای مشخصی باشه یک کانسپت بود یک ایده یک مفهوم بود فنیقیه‌ به اسم کنعان بعضی وقتا ما شنیدیم درباره‌شون کنعانیان که دقیقا همونا نیستن ولی خب یه هم‌پوشانی داره تو کتاب مقدس به این اسم درباره‌شون صحبت می‌شه شاید تو ادبیات برای ما اینطوری آشنا باشه تو کتاب تاریخ مدرسه به این اسم درباره‌شون شنیدیم که اینا الفبای جدیدی رو اختراع کردن و اهمیت‌شون برای داستان ما


audio: 4KjAVCAQde0_0020.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
وقتی داریم قصه مدیترانه رو می‌گیم اینه که اینا دریایی بودن دیگه اصلا همه قصه‌شون تجارت در مدیترانه‌ست الفباشون هم سر همین درست شد و محبوب شد و پرکاربرد شد که ساده بود می‌شد مثلا باری رو که داری می‌زنی رو کشتی ببری اون طرف بنویسی که این چقدر شرابه اونم اون طرف بتونه بفهمه بتونه بخونه که چی خریده چی فروخته یعنی چون خیلی کاربردی بود جا افتاد در تجارت از شمال تا جنوب از غرب تا شرق مدیترانه این‌ها تجارت می‌کردن


audio: 4KjAVCAQde0_0021.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اصلا اینکه تمدن بشری از خط میخی اصطلاحا هیروگلیف پیچیده بره به سمت الفبایی که مثلا 30 تا حرف داره اونطوری که بعدا بیشتر زبان‌های این سمت دنیا توشون معمول شد این ساده‌سازی بزرگ مال این بزرگوارهاست الفبای ایناست که بعدا رفت یونان و از اونجا شد مادر بسیاری از زبون‌های زنده امروز دنیا حاکم دریای مدیترانه بودن اینا تا وقتی که امپراتوری‌های خشکی قدرت‌شون و نفوذشون بیشتر شد


audio: 4KjAVCAQde0_0022.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
امپراتوری‌های خشکی یعنی حکومت‌هایی که راه‌های تجاری زمینی براشون اولویت داشت مثل آشوری‌ها مثل بابلی‌ها مثل ایران هخامنشی که اینا آمدن و دیگه کم‌کم دولت‌شهرای فنیقی تابع قدرت‌های خشکی شدن به جای اینکه قدرت حاکم بر دریا باشن شهرهای فنیقیه آمد زیر فرمان کوروش بزرگ اولش یه مقدار خودمختاری دادن به فنیقیه‌ای‌ها


audio: 4KjAVCAQde0_0023.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
بیشتر دولت‌شهرهای فنیقی اینطوری رفتن در دل بخشی از نظام اداری گسترده پارسی بیشترشون البته همه‌شون نه و کم‌کم این حیاط مستقل‌شون کم شد رفت دست هخامنشیان و بود تا زمان حمله اسکندر مقدونی در قرن چهارم قبل از میلاد


audio: 4KjAVCAQde0_0024.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اسکندری که داستان هخامنشیان رو تمام کرد از اینجا قصه‌ش شروع شد دیگه تقریبا از یونان امروز در شمال غربی مدیترانه از اینجا شروع کرد و بعد راه افتاد به فتح و کشورگشایی به سمت شرق اسکندر به سمت شرق رفت از تنگه داردانل رد شد آمد سمت آسیا آسیای صغیر آناتولی ترکیه‌ی امروز غرب ایران هخامنشی بعد هم اینطوری دور مدیترانه اومد رفت پایین مصر رو گرفت


audio: 4KjAVCAQde0_0025.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
بعد اومد رفت سمت بین‌النهرین کل امپراتوری پارسی رو گرفت و رفت تا هند و شبه‌قاره رو هم اضافه کرد به قلمروش و برگشت دوباره سمت غرب تو قصه اسکندر نریم چیزی که برامون مهمه اینه که اسکندر واقعا جزو کسایی نبود که مدیترانه براش مهم باشه حکومت بر دریا جزو اولویت‌هاش نبود اما شهری رو درست کرد که مهم شد در تاریخ مدیترانه امروز هم شهر مهمیه اسکندریه یعنی مصر رو گرفت


audio: 4KjAVCAQde0_0026.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
همونطوری که هر کسی که قدرتمند می‌شد می‌رفت مصر رو می‌گرفت از بس که جای حاصلخیزی بود مصر جلگه رود نیل بسیار حاصلخیز بود گندم و غلات زیادی می‌تونستن بکارن برا همه مهم بود برای اسکندر هم مهم بود رفت مصر رو گرفت بعد دید اینجا موقعیت خیلی استراتژیکی داره در دهانه رود نیل شمالش هم مدیترانه‌ست می‌شه اینجا یک شهر جدیدی بنا کرد شهر اسکندریه رو بنا کرد اسکندر خیلی شهر درست کرد از ماندگارترین‌هاشون اسکندریه‌ست


audio: 4KjAVCAQde0_0028.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
الان هم اسکندر می‌گن که همون‌جا دفنه در اسکندریه بعدا هم که ناپلئون رفت اسکندریه دنبال قبر اسکندر رفت می‌گن عمروعاص هم رفت می‌گن ژولیوس سزار هم رفت حالا خلاصه داستان اسکندریه هم داستانیه


audio: 4KjAVCAQde0_0029.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
بعد از اسکندر هم شهر بسیار مهمیه الکساندریا، اسکندریه در دوره هلنیستی زبان و فرهنگ بیشتر شرق شرق مدیترانه که یونانی می‌شه یکدست می‌شه بعد از اسکندر اسکندریه هم می‌شه پایتختی برای یه گروهی از جانشینان اسکندر در مصر و شمال آفریقا شهر بزرگیه شهر مهمیه شهر پررونقیه شهر ثروتمندیه فانوس دریایی می‌سازن که از عجایب هفتگانه‌ست


audio: 4KjAVCAQde0_0030.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
توش کتابخانه‌ای می‌سازن که دیگه معروفه که هرچی علم اون موقع تو دنیا بوده اونجا بوده اقلیدس اونجا زندگی می‌کنه کار می‌کنه ارشمیدس اونجا کار می‌کنه هرون که آسیاب بادی رو اختراع کرده اونجا کار می‌کنه چون شهر پررونق و ثروتمندیه و رونق و ثروتش از کجا می‌آد؟ از تجارت می‌آد یادمون هست دیگه گفتیم مصری که جلگه نیل غلات زیاد اینجا می‌کارن و می‌فروشن به دیگران داریم درباره کی صحبت می‌کنیم؟


audio: 4KjAVCAQde0_0031.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
رسیدیم به قرن‌های سوم تا یکم قبل از میلاد و اینم وضعیت شرق مدیترانه‌ست اینطوری که تعریف کردیم غرب مدیترانه چه خبره اون موقع؟ غرب مدیترانه اون موقع داره اتفاقای تازه‌ای می‌افته برای اتفاقایی که واقعا برای چندین قرن و بلکه بیشتر دنیا رو تحت تاثیر قرار خواهد داد تا همین امروز اون دوره‌ایه که جمهوری روم داره قدرت می‌گیره روم باستان روم داره نفوذ سیاسی و فرهنگیش رو زیاد می‌کنه هم روم البته و هم کارتاژها


audio: 4KjAVCAQde0_0032.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
ما امروز اسم روم رو بیشتر می‌شنویم به‌خاطر اینکه اینا نهایتا در واقع کارتاژ‌ها به رومی‌ها باختن رقابت رو ولی کارتاژها هم غولی بودن غریبه هم نیستن برامون تا همین‌جای داستان رو اگه خوب آمده باشیم با ایده اینا در واقع یک گروهی از همین فنیقیه‌ای‌ها بودن گفتیم فنیقیه‌ای‌ها چند تا دولت‌شهر جدا جدا بودن یکی‌شون کارتاژ بود در تونس امروز و وقتی خیلی از فنیقیه‌ای‌ها رفتن تو امپراتوری پارسی هخامنشی اینا نرفتن


audio: 4KjAVCAQde0_0033.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یعنی کارتاژ‌ها فنیقیه‌ای‌هایی بودن که نه ایرانی شدن نه بعدش یونانی شدن و در غرب مدیترانه موندن و تقریبا بی‌رقیب بودن و می‌تازوندن و کم‌وبیش با همون سیستم فنیقیه‌ای هم اداره می‌کردن خودشون رو قدرت دست یک گروهی از نخبه‌های ثروتمند بود مدیترانه هم براشون مهم بود زندگی‌شون از تجارت دریایی می‌گذشت خودشون رو با راه‌های تجاری وصل می‌کردن شمال و جنوب مدیترانه رو به هم


audio: 4KjAVCAQde0_0034.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
آفریقا رو وصل می‌کردن به ایبریا به پرتغال و اسپانیا نیروی دریایی قوی داشتن که ستون تجارت‌شون بود در جنگ هم طبعا به کارشون می‌اومد وقتی بفهمیم که یکی مثل هانیبال ژنرال کارتاژ‌ها بوده معلومه که اینا فقط قدرت تجاری نیستن هرچند در تجارت هم واقعا هرچی در دنیای اون روز مهم بود اینا تجارت می‌کردن نمک و شراب و برده سه تا نمونه‌شه خودشون معادن نمک داشتن مزارع گندم داشتن


audio: 4KjAVCAQde0_0035.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و فقط هم حالا جنس کالای خام تجارت نمی‌کردن دیگه مواد خام معدنی رو تجارت می‌کردن تولیدکننده هم بودن سلاح هم می‌ساختن یا یه رنگ بنفش سلطنتی درست کرده بودن رنگ‌های دیگه‌ای می‌ساختن پارچه رو باهاش رنگ‌آمیزی می‌کردن و می‌فروختن یعنی بندرهاشون فقط جای عبور کشتی تجاری نبود مثلا یه کالایی رو از شرق بیاره ببره به غرب یه چیزی اضافه می‌کردن به کالاها


audio: 4KjAVCAQde0_0037.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و خیلی قوی بودن قلمرو کارتاژ رو ما روی نقشه ببینیم می‌فهمیم که سه قرن قبل از میلاد شرایط دور مدیترانه چطوری بود و هر کدوم این‌ها چقدر داشتن سیسیلی حتی دست کارتاژ‌ها بود سیسیلی باز مهمه دیگه وقتی نقشه مدیترانه رو نگاه می‌کنیم سیسیلی وسطشه


audio: 4KjAVCAQde0_0038.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و اگه دقت کنیم که مدیترانه مرکز دنیای اون موقع بوده سیسیلی مرکز مدیترانه بوده مرکز مرکز دنیا بوده بعدا که روم می‌آد سیسیلی رو می‌گیره از کارتاژ‌ها می‌شه اولین جایی که رومی‌ها خارج از شبه‌جزیره تونستن بگیرن خارج از شبه‌جزیره ایتالیا تونستن بگیرن و می‌شه آغاز برنامه‌های بزرگ شدن روم روم از رم شروع شد از شهر رم شروع شد کم‌کم بزرگ شد


audio: 4KjAVCAQde0_0039.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دیگه وقتی سیسیلی رو گرفتن از خود شبه‌جزیره هم زد بیرون تا قبلش سیسیلی مال کارتاژ‌ها بود ساردینیا هم مال کارتاژ‌ها بود کورسیکا هم که بعدا شد محل تولد ناپلئون اون هم مال کارتاژها بود کارتاژ‌های بازمانده فنیقی‌ها که در تونس مستقر بودن و از همون سیسیلی این دو تا قدرت بزرگ کارتاژ و روم با هم سرشاخ شدن


audio: 4KjAVCAQde0_0040.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
در یک قرن سه جنگ عظیم و پرهزینه و ویرانگر کردن تا نهایتش روم کارتاژ رو شکست داد که خود این شکست از عجایب تاریخه واقعا که روم قدرت زمینی چطوری این قدرت بزرگ دریایی رو در دریا شکست داد و البته ازش در خشکی شکست خورد خیلی خیلی داستان جالبیه وقتی می‌گیم اینا دولت‌شهر فنیقی بودن حواس‌مون هم باشه داریم می‌گیم که 1200 سال


audio: 4KjAVCAQde0_0041.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
فینقیه‌ای‌ها مسلط بودن بر این دریا دیگه بیش از 12 قرن کارتاژی‌ها یه زمانی به عنوان بخشی از فنیقی‌ها یه زمانی هم خودشون خودشون برا خودشون اینا در مدیترانه بودن و 500 سالش حداقل قدرت مسلط دریا بودن خیلی دوران طولانی‌ایه و بعد رومی‌ها توی همین دریا زدن و نیست و نابودشون کردن که می‌گم چرا و چطورش بمونه برای بعد


audio: 4KjAVCAQde0_0042.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
نتیجه‌ش اینکه دریا یک بخش بزرگیش دیگه کم‌کم افتاد دست روم رومی که البته تمدنی نبود که هویتش رو از دریا گرفته باشه حداقل اولش اینطوری نبود امپراتوری خشکی بود اینم برا همینم تو نبرد دریایی یه مقدار ضعیف بود دریای مدیترانه هم براش عنصر هویت‌بخش نبود دریایی بود و بالاخره توش هم شکست داده بودن و ولی به مرور شرایط عوض شد اصلا اسم مدیترانه رو عوض کردن


audio: 4KjAVCAQde0_0046.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دریای ما و بعد هم هر چی روم بزرگ‌تر شد مدیترانه براش مهم‌تر شد و برای مدیترانه هم مهم‌تر شد هم جمهوری روم و هم بعدا دیگه از قرن اول میلادی امپراتوری روم یعنی اینطوریه که مدیترانه بعد از 13 قرن از فنیقیه‌ای‌ها و بعد کارتاژ‌ها می‌رسه به رومی‌ها و رومی‌ها هم هفت قرن قدرت مسلط هستن در مدیترانه حالا قرن یک میلادی


audio: 4KjAVCAQde0_0047.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
رومی‌ها تازه شدن قدرت مسلط مدیترانه یعنی مرکز قدرت از جنوب دریا که شمال آفریقا باشه رفته شمال دریا که جنوب اروپا باشه دریایی که قبلا بیشتر اهمیتش تجاری بود حالا در این جنگ‌های پونیک


audio: 4KjAVCAQde0_0049.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
در این‌ها اهمیتش نظامیش هم زیاد شده رومی‌ها هم یه حکومتی هستن و جامعه‌ای هستن کلا نظامی اصلا ساختارشون دور ارتش چیده شده کارتاژی‌ها نبودن جنگ خیلی شایانی کردن با اینا ولی قدرت تجاری بودن هنر اصلی‌شون در دریانوردی و تجارت بود نیروی دریایی هم داشتن که مسیرهای تجاری‌شون رو امن نگه داره اگر هم می‌رفتن در کلونی مستعمره‌ها چیزی می‌ساختن در محدوده بندر و کنار خط ساحلی می‌ساختن


audio: 4KjAVCAQde0_0050.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
نمی‌رفتن قلمروشون رو گسترش بدن برن تو شاید بشه گفت امپراتوری دریایی بودن واقعا ولی روم اینطوری نبود روم دنبال توسعه سرزمین بود اصلا جنوب مدیترانه رو می‌خواست که بره تو چون سرزمین‌های بیشتر می‌خواست می‌خواست بره توی شمال آفریقا یعنی حرفی که داریم می‌زنیم اینه برای کارتاژ‌ها فنیقیه‌ای‌ها خود دریا مهم بود و شهرها مهم می‌شدن چون کنار دریا بودن برای روم نه اون طرف دریا مهم بود


audio: 4KjAVCAQde0_0051.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دریا مسیری بود که باهاش برسن به خشکی‌های اون طرف دریا مسیر دسترسی بود دسترسی به سرزمین‌های بیشتر و به ثروت بیشتر برای همین هم هست تمام بندرهای اطرافش رو می‌خواستن دست خودشون باشه و اصلا این دست خودشون باشه‌شون فرق داشت با مدل فنیقی فنیقیه‌ای‌ها وقتی شروع کردن مستعمره ساختن چه جنوب اسپانیا چه شمال آفریقا اینا رو دولت‌شهرهای مجزا می‌دیدن اصلا شیوه‌های حکمرانی‌شون متمرکز نبود


audio: 4KjAVCAQde0_0052.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
مثل سنت فنیقیه‌ای اختیار این دولت‌شهرها خیلی زیاد بود بده‌بستون فرهنگی بین‌شون خیلی زیاد بود ولی وقتی مدیترانه شد دریای ما برای رومی‌ها دیگه خبری از این استقلال و خودمختاری و این‌ها نبود همه رومی بودن و همه تابع قدرت مرکزی رم


audio: 4KjAVCAQde0_0053.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه راهی که بفهمیم چرا مدیترانه انقدر مهم بود اینه که خودمون رو بذاریم جای آدمایی که اون موقع بودن ببینیم اصلا درک اینا از دنیا اون موقع چی بود وقتی رومی‌ها نقشه جغرافیایی می‌کشیدن دنیا رو چه شکلی می‌دیدن؟ چون اینا هنوز تصوری از آمریکا و استرالیا و اینا که ندارن که دنیا براشون همین‌قدره برای همین هم مدیترانه می‌شه اون دریایی که بین همه زمین‌های دنیاست بقیه دنیا که اصلا نیست


audio: 4KjAVCAQde0_0054.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دریایی که بین زمین‌ها بین سرزمین‌های مهمه همینه بین خشکی‌ها بین سرزمین‌ها و سیسیلی می‌شه جزیره بزرگی در مرکزش وسط وسط دنیا


audio: 4KjAVCAQde0_0055.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و رومی‌ها تقریبا کارتاژ‌ها رو همون وقتی شکست می‌دن که مقدونیه‌ای‌ها رو هم شکست می‌دن و اون طرف بالکان رو هم می‌گیرن و دیگه در مدت دو قرن بعد پیشروی‌های ژولیوس سزار در فرانسه و بلژیک و این طرف تا دریای سیاه قلمرو امپراتوری روم رو می‌کنه یک همچین چیزی امپراتوری که دیگه حالا همه توش هم یک زبان واحد و یک فرهنگ واحد رومی و


audio: 4KjAVCAQde0_0058.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
از اینجا دیگه مهم بود که کی کدوم سمت ساحل قدرت داره به‌خاطر اینکه تجارت رو همین بود که ممکن می‌کرد توجه به خشکی در کنار یکپارچه شدن قدرت در دریا باعث شد که راه‌های تجاری که در دریا بود و کارتاژی‌ها فنیقیه‌ای‌ها تو اون راه‌های تجاری کار می‌کردن حالا کش بیاد حالا ادامه پیدا کنه توی خشکی هم ادامه پیدا کنه بره جلو یعنی الان مسیرای تجاری می‌تونست درست بشه


audio: 4KjAVCAQde0_0059.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
که دریا دیگه فقط یک بخششه اینجا یعنی تو این شبکه تجاری بزرگی که درست شده بود این یکپارچگی خیلی مهم بود این خطوط تجاری بین مردمی هم بود که همه داشتن رومی می‌شدن


audio: 4KjAVCAQde0_0060.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
همه داشتن به یک زبان واحد حرف می‌زدن واحد پول یکی داشتن و کمی‌جلوتر دیگه مذهب‌شون دین‌شون هم یکی بود و اینا همه کمک می‌کرد به یکپارچگی و به ثبات دریای مدیترانه برای یک دوره‌ای دریا زنجیر شد وصل شد به خشکی حیاط مستقلش رو یه مقدار از دست داد


audio: 4KjAVCAQde0_0061.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
قرن اول جمهوری روم تموم شد امپراتوری روم شروع شد امپراتوری روم برای اینکه گسترش پیدا کنه جلو بره بزرگ بشه پیشرفت کنه نگاهش به سمت کجا بود؟ به سمت شرق بود یه طوری به سمت شرق نگاه می‌کرد که بعد از سه قرن روم اصلا دو تیکه شد بعد از خود رم یک مرکز دیگری پیدا کرد در بیزانتیوم در قسطنطنیه، استانبول امروز


audio: 4KjAVCAQde0_0062.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
دیگه فقط رم نبود بیزانس هم مهم شده بود روم دوپاره شد شرق مدیترانه بیزانسی شد غرب مدیترانه که مرکزش رم بود در دست روم امپراتوری روم بود سقوط کرد امپراتوری روم سقوط کرد افتاد دست قبایل جرمانیک ولی شرق مدیترانه رو رومی‌های بیزانسی نگه داشتن قسطنطنیه شد مرکز بزرگ سیاسی مرکز بزرگ اقتصادی مرکز فرهنگی


audio: 4KjAVCAQde0_0063.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
مسیرهای تجاری و فعالیت‌های دریایی حداقل شرق مدیترانه دست این‌ها بود امنیتش رو هم زیاد می‌کردن چون قدرت یکپارچه بودن اون‌ور قدرت یکپارچه نبود


audio: 4KjAVCAQde0_0064.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
امنیت که بهتر شد فعالیت اقتصادی هم توش رونق گرفت شرق مدیترانه و شامات در این دوره از نظر اقتصادی مهم‌تر شدن از غرب مدیترانه منتها یه فرقی با دوره باستان الان داشت اونم اینکه که قسطنطنیه‌ای که مرکزش شده بود اهمیت استراتژیکش دیگه فقط به‌خاطر مدیترانه نبود


audio: 4KjAVCAQde0_0065.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
استانبول می‌دونیم امروز در تقاطع اروپا و آسیا هست هم به دریای سیاه راه داره دریای اژه راه داره هم به دریای مدیترانه


audio: 4KjAVCAQde0_0066.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
کنترلی که بیزانس روی این تنگه بسفر داشت باعث می‌شد که روی مسیرهای تجاری مدیترانه هم کنترلش بیشتر شده باشه یعنی توی این مدیترانه دوتیکه شده حالا وضع‌شون می‌تونست بهتر هم بشه چون یه جایی خیلی مهم‌تری نشسته بودن هیچ‌کی قبلا از اینجا کنترل نکرده بود مدیترانه رو هر چقدر بخش شرقی مدیترانه حالا داشت آبادتر می‌شد غربش هرج‌ومرج بود قبایل جرمنیک اومدن امپراتوری روم رو انداختن


audio: 4KjAVCAQde0_0067.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اول تیکه‌تیکه جدا شدن جنوب اسپانیا و پرتغال جدا شد شمال آفریقا جدا شد بعد خب جنوب مدیترانه که داشت می‌رفت منبع مواد غذایی روم بود که داشت از دست می‌رفت دیگه گندمی که از تونس و مراکش داشت می‌اومد دیگه نمی‌تونست بیاد حالا اینا مستقل می‌شدن اگر یه کالایی ازشون می‌خواستی باید در قبالش یه چیزی بهشون می‌دادی بعد دریا دیگه امن نبود وقتی افول روم شروع شد سروکله‌ی دزدای دریایی پیدا شد دریازنی می‌کردن اونجا


audio: 4KjAVCAQde0_0068.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
راه‌های ارتباطی رو قطع می‌کردن اون یکپارچگی و تجارت به هم وصل و این حرفا دیگه هوا شده بود و اینطوریه که مدیترانه برای دو قرنی قدرت مسلط نداره شرقش دست بیزانس هست ولی انقدری سر کنترل راه ابریشم بیزانسی‌ها با ایران ساسانی در جنگن و فشار داره بهشون می‌آد که نمی‌تونن تمرکز نیرو رو بیارن روی مدیترانه


audio: 4KjAVCAQde0_0069.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
در نتیجه فضا ساخته می‌شه برای قدرت‌های کوچک‌تر قبایل جرمنیکی که در ایتالیا قدرت می‌گیرن در شمال آفریقا کسایی که قدرت می‌گیرن اینا همه شروع می‌کنن در دریا خودی نشون دادن بیزانس در شرق هست اینا هم هستن و این دوره‌ایه که بین قرن 5 و قرن 7 داریم صحبت می‌کنیم دیگه که بیزانس و ایران امپراتوری روم و امپراتوری ایران ساسانی انقدر با همدیگه می‌جنگن


audio: 4KjAVCAQde0_0070.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و به هم ضربه می‌زنن و همدیگه رو ضعیف می‌کنن از وسط این جنگ اسلام ظاهر می‌شه و از وسط قرن هفتم مسلمون‌ها دیگه کم‌کم اعراب مسلمان از شبه‌جزیره عربستان هم می‌آن بیرون و اونا هم راه می‌افتن دنبال همون چیزی که ایران و روم داشتن باهاش سرش با همدیگه می‌جنگیدن که کنترل مسیر تجاری بود کنترل شهرهای مهم راه ابریشم بود ایران روم یکی از مهم‌ترین چیزایی که سرش می‌جنگیدن همین بود


audio: 4KjAVCAQde0_0071.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و وقتی هم اعراب مسلمان آمد رفتن پریدن سر همین شامات رو گرفتن زمان عمر از بیزانس شامات رو گرفتن و اومدن رسیدن به لب مدیترانه در جنگ‌های بعدی پیش رفتن رفتن مصر رو گرفتن چون همونطور که گفتیم همه می‌رن هرکی به قدرت می‌رسید و می‌دید می‌تونه می‌رفت مصر رو می‌گرفت به فرماندهی عمروعاص رفتن مصر رو گرفتن اسکندریه رو گرفتن و بعد همینطوری در ابتدای قرن هشتم میلادی در شمال آفریقا پیش رفتن و پیش رفتن


audio: 4KjAVCAQde0_0073.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یعنی اینطوری یک بار دیگه توازن قوای دریای مدیترانه عوض شد وقتی اعراب مسلمان اضافه شدن به قدرت‌های مدیترانه دیگه شهرای مهم هم عوض شد قاهره و اسکندریه در شمال آفریقا شدن شهرهای مهم چون بیزانس هنوز استانبول رو داره دیگه قسطنطنیه رو داره قسطنطنیه رو مسلمون‌ها نتونستن بگیرن ولی شمال آفریقا رو گرفتن دمشق رو گرفتن دمشق که پایتخت امپراتوری اموی بود اموی‌ها مثلا یک قرن تقریبا حکومت کردن


audio: 4KjAVCAQde0_0075.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
شامات دست این‌ها بود بعد از اینکه امویان هم در شامات سقوط کردن کوردوبا در اسپانیا پایتخت امویان اندلس بود


audio: 4KjAVCAQde0_0076.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و باز دست اینا بود برا مسلمون‌ها مهم بود که مسیرهای تجاری سرزمین‌هاشون رو به همدیگه متصل نگه دارن داریم درباره دوره بعد از سقوط روم رم روم حرف می‌زنیم


audio: 4KjAVCAQde0_0077.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
ما تو فارسی می‌گیم امپراتوری روم و شهر رم تو انگلیسی یکیه در واقع یکی نوشته می‌شه و یکی هم خونده می‌شه ولی توی فارسی ما متفاوت می‌گیم می‌گیم امپراتوری روم از شهر رم شروع شد و بعد گسترش پیدا کرد بعد از اینکه روم سقوط کرد در قرن 5 در قرن هفتم حالا با یک بخش بزرگی از ساحل‌های اطراف مدیترانه رسید دست یک امپراتوری جدیدی


audio: 4KjAVCAQde0_0078.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
امپراتوری عرب مسلمانی به نام امپراتوری اموی که البته نتونستن مثل رومی‌ها یک امپراتوری یکپارچه‌ای در مدیترانه برقرار بکنن


audio: 4KjAVCAQde0_0079.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و در دوره‌ای که حالا امویان هستن بعدش عباسیان می‌آن حکومت رو ازشون می‌گیرن دومین حکومت دومین امپراتوری عربی اسلامی می‌شن هم این‌ها امویان و عباسیان و هم بیزانسی که اینا باهاش یه مقدار درگیر هستن هر دو باز نگاه‌شون بیشتر به خشکی‌ست تا به دریا و هیچ‌کدوم اونطوری سوار بر مدیترانه نمی‌شن بیزانس شمال شرقیش رو داره تقریبا در تمام دوره قرون وسطی


audio: 4KjAVCAQde0_0080.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
آسیای صغیر و بخشایی از ترکیه امروز رو داره یونان رو داره اینا همه در شمال دریا هستن سیسیلی و جنوب ایتالیا رو داره از این طرف ساحل شرقی و جنوبی و جنوب غربی دست حکومت‌های مختلف اسلامیه بیشترش عباسیان یه جاهاییش هم امویان از شام، فلسطین، لبنان سوریه، اسرائیل، مصر، لیبی الجزایر، تونس، مراکش


audio: 4KjAVCAQde0_0081.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اون طرف اسپانیا رو نقشه امروز دنیا که نگاه کنی همه اینا تو این منطقه‌ای هستن که گفتیم ولی هر چی جلوتر می‌آیم این حکومت‌های مرکزی هر دوشون ضعیف‌تر می‌شن و سرزمین از دست می‌دن در شمال آفریقا حکومت‌های اسلامی محلی می‌آن سر کار


audio: 4KjAVCAQde0_0082.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
در آسیای صغیر و در شامات صلیبی‌ها می‌آن و حالا از همه اینا مهم‌تر برا داستان مدیترانه در شبه‌جزیره ایتالیا سروکله قدرت‌های کوچیکی پیدا می‌شه که دریا دیگه براشون خیلی حیاتیه اینا مثل این امپراتوری‌های خشکی نیستن که حالا دریا هم داشته باشن یه کاری باهاش می‌کنن یه جمهوری‌های دریایی می‌آن


audio: 4KjAVCAQde0_0084.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
که اینا قدرت مسلمون‌ها رو در مدیترانه محدود می‌کنن قدرت امپراتوری‌های عربی اسلامی رو جمهوری‌های دریایی می‌شن ونیز، جنوا، پیتزا، آمالفی اینا دولت‌شهرهایی‌ان که امروز دیگه همه‌شون در ایتالیا هستن از وقتی اینا شروع کردن به شکل گرفتن که می‌شه تقریبا همون وقتی که امپراتوری روم از هم پاشیده بود بیزانس داره سعی می‌کنه از شرق هل بده بیاد به سمت غرب از جنوب مدیترانه مسلمونا دارن سعی می‌کنن بیان به سمت شمال


audio: 4KjAVCAQde0_0085.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و رسیدن به مدیترانه اسکندریه و کارتاژ اینا رو گرفتن و دارن پیش می‌رن به سمت جبل‌الطارق و در بخشی از شمال مدیترانه این دولت‌شهرای مستقلی درست می‌شن که بهشون می‌گن جمهوری‌های دریایی حالا همه با هم درست نشدن طول هم کشیده ولی مثلا ونیز همون موقع سر و شکل یک دولت‌شهر پیدا می‌کنه تا حالا بعدا در نیمه قرن پونزدهه که خیلی مهم می‌شه و خیلی قدرتش بیشتر می‌شه و


audio: 4KjAVCAQde0_0086.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
انقدری که دیگه می‌آد می‌ره قسطنطنیه رو می‌گیره در کنار بقیه قدرت‌های مسیحی این‌ها ولی حضورشون در دریا خیلی موثره بعد این کاره هم بودن این‌ها کاملا از همون جا آمده بودن گفتم قسطنطنیه رو رفتن اینا گرفتن امروز هم وقتی استانبول می‌ریم رد پای این ایتالیایی‌ها هست دیگه استانبول می‌ری می‌ری مثلا گالاتا رو می‌بینی گالاتا منطقه‌ایه که این جنوایی‌ها درست کردن توی استانبول جاهایی هست که دست ونیزی‌ها بوده اینا انقدر قدرت داشتن


audio: 4KjAVCAQde0_0087.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
می‌تونستن عملا یک بخشی از شهر رو برای خودشون داشته باشن دست خودشون باشه برج گالاتا ساختنش اصلا مال همون زمانه داستان استانبول رو اگه یه روزی مفصل بتونیم تعریف کنیم درباره این‌ها صحبت خواهیم کرد و در تمام این مدت یعنی در تمام این قرن‌های 11 و 12 و 13 و جنگ‌های صلیبی و بعد حضور مغول‌ها و آشفتگی‌های مدیترانه و اینا این جمهوری‌های دریایی با نیروی دریایی قوی که دارن


audio: 4KjAVCAQde0_0088.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
قدرت مسلط مدیترانه هستن به‌خاطر اینکه در دریای مدیترانه قدرت دست کسیه که تجارت دستش باشه و تجارت دست ایناست یا شاید حالا برعکسش درست‌تره که تجارت دست کسیه که قدرت دستش باشه و اینان که تجارتش رو می‌خوان و تونستن انقدری قدرت داشته باشن که بتونن بگیرنش و اینطوریه تا می‌رسیم به 1453


audio: 4KjAVCAQde0_0089.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
شاید مهم‌ترین سال در کل تاریخ دنیای جدید باشه چون سالیه که تاریخ دنیا واقعا عوض می‌شه سالیه که قسطنطنیه می‌افته دست مسلمون‌ها مسلمون‌های امپراتوری عثمانی از اول اسلام مسلمون‌ها می‌خواستن قسطنطنیه رو بگیرن از زمان خلفای اموی امپراتوری اموی بعد عباسیان نمی‌شه نمی‌شه نمی‌شه تا عثمانی‌ها می‌تونن در 1453 بگیرنش


audio: 4KjAVCAQde0_0091.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
نه چون مسلمون‌ها استانبول رو می‌گیرن فقط بلکه به‌خاطر تبعاتش چون امپراتوری بیزانس حالا جمع می‌شه بعد از هزار سال بعد از اینکه روم غربی افتاده بود روم افتاده بود دیگه روم شرقی هم می‌افته تمام می‌شه و حالا اروپایی‌ها باید یه راه جدیدی پیدا کنن که بتونن با هند تجارت کنن چون راه‌های قبلی افتاده دست عثمانی و عثمانی بسته تا قبل از اینکه استانبول بیفته دست‌شون هنوز یه امیدهایی داشتن که شاید بشه دورشون زد


audio: 4KjAVCAQde0_0092.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه تلاش‌هایی می‌کردن ونیزی‌ها که از سد عثمانی رد بشن نامه می‌دن به شاه طهماسب صفوی متحد بشن با هم ولی وقتی استانبول می‌افته دست عثمانی دیگه اینا فایده‌ای نداره و در نتیجه‌ی اینه که اروپایی‌ها می‌رن دنبال مسیرهای جدیدتر به سمت هند چون تجارت به سمت هند و به سمت چینه از این طرفه که رونق داره اون طرف دنیایی وجود نداره و اینطوریه که عصر اکتشاف شروع می‌شه و حالا بقیه داستان


audio: 4KjAVCAQde0_0093.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
نقشه‌ی مدیترانه رو ببینیم در قرن 16 و 17 قسطنطنیه دیگه دست عثمانیه هابسبورگ خودش رو یواشکی رسونده به اون گوشه مدیترانه و تو این شرایط عثمانی حالا می‌آد از نیروی دزدان دریایی این دریازن‌ها استفاده می‌کنه برای اینکه نذاره بقیه از مدیترانه استفاده تجاری بکنن دزدی دریایی در مدیترانه جدید نیست از زمان باستان بوده ولی قرن 16 و 17 اوج می‌گیره


audio: 4KjAVCAQde0_0095.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
البته اینجا یه خرده‌ای مهمه که ببینیم کی داره تاریخ رو تعریف می‌کنه دیگه از شرق که بخونیم تاریخ رو معمولا روایت این می‌شه که این عصر تسلط عثمانیه بر دریای مدیترانه و پیشروی دریاسالاران عثمانی یا دریاسالاران در استخدام عثمانی همون زمانی هم هست که الجزیره می‌شه یه پایگاهی برای دزدان دریایی که معمولا هم پرچم عثمانی روی کشتی‌شون هست بعد تونس و بعد طرابلس و اینا هم اضافه می‌شه به قلمرو اینا


audio: 4KjAVCAQde0_0096.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
می‌شه ایالت بربری در روزگار اوج اقتدار عثمانی این ایالت‌ها یه واحدهای نیمه خودمختاری‌ان و دریازن‌ها هم از همین شهرها حمله می‌کنن به کشتی‌های تجاری اروپایی که تو مدیترانه هستن یا باج می‌گیرن یا کالا می‌گیرن یا عوارض می‌گیرن به عنوان تامین امنیت سر این گردنه‌های مهم هستن و کم‌کم انقدری دیگه زیاد می‌شه این که برای اروپایی‌ها نمی‌صرفه که از مدیترانه تجارت کنن اصلا


audio: 4KjAVCAQde0_0098.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
ایناست که می‌گیم افتادن استانبول به دست عثمانی باعث شد که اصلا این طرف دنیا باز بشه عصر اکتشاف از اواخر قرن 15 شروع می‌شه یعنی چی؟ یعنی قدرت‌های اروپایی اول همه اسپانیا و پرتغال که همین ته هستن دم آب هستن اینا کشتی می‌ندازن توی مسیر اقیانوس که برن راه جدید پیدا کنن به هند و اینطوری مدیترانه که عملا بن‌بست هم هست کم‌کم از رونق می‌افته


audio: 4KjAVCAQde0_0099.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
چون دیگه انقدر امنیتش آمده پایین دزدی دریایی و باج بگیر و عوارض و این‌ها زیاد شده دیگه نمی‌شه توش تجارت کرد اینا می‌خوان برن دریاهای بزرگ‌تر پس کشتی‌های اقیانوس‌پیما می‌خوان کشتی‌هایی که درست می‌کنن دیگه واسه مدیترانه مناسب نیست مدیترانه پره دزد و گردنه‌گیر هم که شده ته‌ش هم که بن‌بسته خلاصه مدیترانه می‌ره در یک دوره انزوایی دوره انزوایی که خیلی طولانی هم هست قدرت‌های سیاسی البته دورش هستن


audio: 4KjAVCAQde0_0100.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
عثمانی هست که چند قرن قدرت اول دنیاست ونیز هست جنوا هست در شمالش کم‌کم اسپانیا قدرت بزرگی می‌شه در ساحل غربی از قرن 17 سروکله قدرت‌های جدید پیدا می‌شه یکی فرانسه که حالا می‌خواد بیاد تو بازی یکی بریتانیا فرانسه حالا قابل پیش‌بینیه بالاخره همیشه کنار دریا بوده ولی خب تمرکزش روی خود قاره بوده و این حرف‌ها توی مدیترانه هم دعوا به اندازه کافی بین قدرت‌های بزرگ


audio: 4KjAVCAQde0_0101.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
همون عثمانی و جمهوری‌های دریایی و اسپانیایی و این‌ها بوده توی فرانسه هم انقدر جنگ و دعوای مذهبی و اینا هست به مدیترانه نمی‌رسیده ولی از قرن 17 مخصوصا از زمان لویی چهاردهم که طولانی‌ترین پادشاه تاریخ اروپاست با 72 سال سلطنت که فرانسه کم‌کم قدرت استعماری می‌شه در اروپا شروع می‌کنه خودی نشون دادن در مدیترانه هم حضورش جدی‌تر می‌شه و همین قوی شدن فرانسه


audio: 4KjAVCAQde0_0102.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و درگیر شدنش در جنگ‌های قدرت‌های دیگه در اروپا مثل مثلا جنگ‌های جانشینی اسپانیا باعث می‌شه پای یه قدرت دیگه هم باز بشه به مدیترانه بریتانیا از اون موقع‌ست که با نیروی دریایی که دیگه خیلی هم اون موقع قوی شده می‌آد به جنگ فرانسه و تو همین جنگ تنگه جبل‌الطارق رو می‌گیره در 1704 بریتانیا این تنگه رو می‌گیره و دیگه نمی‌ده از 320 سال پیش تا حالا


audio: 4KjAVCAQde0_0103.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
نه با جنگ نه با زور نه با راه‌حل‌های دیپلماتیک به هیچ‌وجه حاضر نشده کنترلش رو حتی به اسپانیایی بده که در واقع خب اونجا کنار اسپانیاست دیگه برای اینکه متوجه اهمیتش بشیم یه خرده باید رو نقشه نگاه بکنیم جبل‌الطارق اینجاست انگلیس اینجاست و تا همین امروز بعد از برگزیت هم سر اینکه اینا چطوری از انگلیس بگیرنش حرف دارن می‌زنن و یک مسئله اختلافه که حالا آخر ویدیو بهش می‌رسیم این ولی تقریبا شروع وارد شدن بریتانیاست به مدیترانه


audio: 4KjAVCAQde0_0104.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
به صورت نظامی البته تجاری قبلش اومده بودن داستان کمپانی هند شرقی رو می‌گفتیم گفتیم یه سری اصلا سهام‌دارهای اولیه این کمپانی هند شرقی کسایی بودن که از شرکت لاوانت اومده بودن چون با شام تجارت می‌کردن ادویه‌جات از اینجا می‌بردن و می‌آوردن و پارچه و شراب می‌آوردن برای عثمانی و از اواخر قرن 16 مراودات تجاری رو بریتانیا در مدیترانه داشت بعدا به حضور نظامی هم رسید


audio: 4KjAVCAQde0_0105.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
آمریکا رو هم تجارت کشوند به مدیترانه یعنی اولش اونطوری آمد مدیترانه مسیر تجارت بود براشون با جنوب اروپا و با عثمانی برای تجارت هم باید امنیت برقرار می‌شد اما اواخر قرن 17 عصر طلایی دزدان دریایی بود در مدیترانه هرچی هم عثمانی ضعیف‌تر می‌شد یا حواسش درگیرتر می‌شد به مسائل داخل خودش و روی خشکی خودمختاری این ایالت‌های بربری بیشتر می‌شد


audio: 4KjAVCAQde0_0106.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و دیگه مهارشدنی نبودن تا اینکه یک حادثه‌ای پیش آمد یک ناوچه آمریکایی در ساحل طرابلس به گل نشست زمان توماس جفرسونه آمریکا رفت مذاکره کنه با اینا اینا هم گفتن ما پول بیشتر می‌خوایم آمریکا گفت نه و رفتن تو درگیری نظامی‌ بعد از چند بار که درگیر شدن در سال‌های مختلف نهایتا اوایل قرن 19 بین ایالات متحده و الجزیره به عنوان یکی از این ایالت‌های بربری یک پیمان صلحی بسته شد و


audio: 4KjAVCAQde0_0107.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و تو این جنگ‌ها نیروی دریایی آمریکا قوی شد در مناسبات دریایی و قوانین دریایی هم یک تغییراتی ایجاد شد و دیگه بساط این خراج و عوارض رو کلا جمع کردن دزدان دریایی و قدرت بربرها و این‌ها هم کم شد این کنارش به ما نشون هم می‌ده که دنیا هرچی بزرگ‌تر شد دریای مدیترانه برای قدرت‌های بیشتری مهم شد توی همین سال‌هاست که ناپلئون هم پاش باز می‌شه به مدیترانه بریتانیا در این سال‌ها پایگاه‌هایی هم برای خودش تو مدیترانه درست کرده بود


audio: 4KjAVCAQde0_0108.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
هر چی نیروی دریاییش قوی‌تر می‌شد پایگاه‌ها رو و در مستعمره‌های بیشتری درست می‌کرد پایگاه‌های بیشتری درست می‌کرد به جز جبل‌الطارق در مالت بود در قبرس بود در مصر بود و یه سری جاها هم دست خودش نبود کامل ولی قدرت‌های دیگه مخصوصا عثمانی ضعیف شده بودن باعث شده بود که امتیازهای تجاری و بازرگانی بگیره مثلا شامات هنوز جزو قلمرو عثمانی بود اما بریتانیا برای اینکه از بندرهای اونجا بتونه تجارت بکنه تونسته بود امتیازهایی بگیره از عثمانی


audio: 4KjAVCAQde0_0109.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و اینطوری قدرتش در مدیترانه زیاد شده بود برای همین هم وقتی ناپلئون می‌خواست به بریتانیا ضربه بزنه تمرکزش رو گذاشت اول روی مدیترانه و رفت که مصر رو بگیره که حالا از طریق مصر به هند هم بره ولی بعد طرح‌هاش دیگه طبق اون جاه‌طلبی که داشت پیش نرفت و جلوتر نتونست بره حریف نیروی دریایی انگلیس نشد بقیه‌ی قرن 19 هم تا زمان افتتاح کانال سوئز مدیترانه صحنه جنگه جنگ استقلال یونان از عثمانی


audio: 4KjAVCAQde0_0110.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
جنگ کریمه که از دریای سیاه شروع می‌شه ولی به مدیترانه هم می‌رسه جنگ‌هایی که بعدا منجر می‌شه به تاسیس پادشاهی ایتالیا اینکه جزایر سیسیلی و ساردینی و اینا وصل بشن متحد بشن با ایتالیا ایتالیا درست بشه با شبه‌جزیره وصل بشن از نظر سیاسی ولی وقتی کانال سوئز باز می‌شه فضای مدیترانه عوض می‌شه مخصوصا بعد از جنگ جهانی اول چون کانال سوئز یک فرصت‌های جدیدی باز می‌کنه برای دریا وصلش می‌کنه مدیترانه رو حالا دیگه به آسیا


audio: 4KjAVCAQde0_0111.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
به شرق آسیا و دنیای تجاری مدیترانه بزرگ می‌شه امروز نقشه ترافیک کشتی‌ها رو ببینیم تو دنیا معلومه دیگه مدیترانه معلومه چقدر مهمه و خب اصلش هم به‌خاطر کانال سوئزه جنگ جهانی اول ولی اثراتش روی مدیترانه بیش از این حرف‌ها بود جنگ جهانی اول اون جنگیه که بساط عثمانی رو جمع کرد


audio: 4KjAVCAQde0_0113.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
کشورای جدیدی درست کرد اونجا در دهه 20 اصلا در حاشیه شرقی مدیترانه قبل از جنگ 7 تا کشور بودن همون‌جایی که الان 21 کشور ما می‌شمریم از اون طرف یه بخشایی از شمال آفریقا هنوز یا تحت‌الحمایه یا زیر نفوذ کشورای اروپایی بودن مثل فرانسه مثل ایتالیا مثل بریتانیا این شد وضعیت تقسیم‌بندی سیاسیش ولی مسئله دیگه مسئله انرژی بود دنیا داره اول قرن بیستم از دنیای زغال‌سنگ منتقل می‌شه می‌ره به سمت دنیای نفت


audio: 4KjAVCAQde0_0114.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اونایی که چشم‌شون به آینده‌ست می‌دونن که نفت مهمه منبع انرژی‌شون نفته می‌خوان منابع نفت رو و مسیرهای نفت رو برای خودشون امن بکنن گارانتی بکنن که ما نفت داریم اونقدری که لازم داریم و رقبامون ندارن اونقدری که لازم دارن اینایی که صنایع بزرگ دارن یا به سمت صنایع بزرگ دارن حرکت می‌کنن قدرت‌های اروپا آلمان بریتانیا حالا درباره آلمان بعد از جنگ داریم صحبت می‌کنیم ولی به هر حال اینا حواس‌شون باید به این باشه و اونی که قدرت هست


audio: 4KjAVCAQde0_0115.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و حواسش هست و امکانش رو همون اول هم داره بریتانیاست حالا امروز ما می‌دونیم خود مدیترانه منابع انرژی داره ولی اون موقع این منابع هنوز کشف نشدن نقش مدیترانه مسیر حمل‌ونقل انرژیه دسترسی می‌ده به غرب آسیا و به شمال آفریقا که بتونه نفت بیاد اینجا اول ویدیو گفتیم یه طرحی آلمان‌ها داده بودن که وصل بکنیم آفریقا رو به اروپا اونم مال همین دوره‌ست یک مهندس آلمانی گفت سد بزنیم روی جبل‌الطارق و چند جای دیگه هم برق تولید کنیم


audio: 4KjAVCAQde0_0116.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یک بخش بزرگی از اروپا و شمال آفریقا نیازش با برقی که این درست می‌کنه برآورده می‌شه بعدش هم اینکه می‌گفت مدیترانه هی داره بزرگ می‌شه چون ورودی آبی که داره از اطلس بهش می‌ریزه هی بیشتر می‌شه ما سد بزنیم جلوی این پیشروی رو بگیریم پیشروی نکنه به سمت خشکی‌های توی آفریقا و اروپا خشکی‌های جدید درست بشه خشکی رو بزرگ کنیم که قابل سکونت هم هست زمین‌های کشاورزی رو زیاد بکنیم که باعث بشه تجارت و همکاری بین شمال آفریقا و جنوب اروپا هم بیشتر بشه


audio: 4KjAVCAQde0_0117.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
همکاری که بیشتر بشه حیات و بقای این‌ها بیشتر به هم وابسته می‌شه ثبات سیاسی می‌آره دسترسی مشترک به منابع و زیرساخت‌ها باعث می‌شه که احتمال درگیری کم بشه خلاصه از این طرح‌های اینطوری بود فقط هم روی جبل‌الطارق نه چند تا سد می‌خواستن بزنن جریان آبی رو منتقل کنن به دل آفریقا اونجا دریاچه درست بشه یه ایده‌هایی برای شرق مدیترانه داشتن ولی مقدار بتنی که این طرحه لازم داشت این سدها لازم داشت از بتنی که دنیا تولید می‌کرد بیشتر بود


audio: 4KjAVCAQde0_0118.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
بعدش هم موافقان طرح هم قدرت‌شون هم تعدادشون کمتر از مخالفانش بود یک مدتی بعد هم که دیگه اصلا جنگ دوم شروع شد و یعنی اصلا آلمان رفت تو فضای آماده شدن برای جنگ دوم و عملا این طرحه از مرحله ایده بیشتر نرفت ولی طرح‌های اینطوری می‌دونیم دیگه مال دوره‌ایه که کلا آدمیزاد فکر می‌کرده هر کاری بخواد باید بکنه با زمین و طبیعت و اینا زورش برسه باید بکنه بتنش رو داشته باشیم تکنولوژیش رو داشته باشیم باید بسازیم یه سری خشکی جدید اینجا درست کنیم


audio: 4KjAVCAQde0_0119.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه سری دریاچه جدید اونجا درست می‌کنیم با نگاه امروز که نگاه بکنیم خب اثرات مخرب احتمالیش رو خیلی واضح‌تر می‌بینیم روی جریان‌های آب‌وهوایی حالا در سطح جهانی اثر می‌ذاشت یه همچین چیزی زمین‌هایی که به دست می‌اومد اصلا به‌خاطر نمک زیادی که بود احتمالا قابل کشت نبود ضمن اینکه دیدیم که وابستگی کشورها به هم هم نتونست خیلی مانعی باشه برای اینکه درگیر بشن در جنگ و البته از اینجور ایده‌ها و طرح و تلاش‌ها هنوز هست که آفریقا رو به اروپا وصل بکنن


audio: 4KjAVCAQde0_0120.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و منتها دیگه ایده‌هاش اینطوری نیست که دستکاری‌های اینطوری در طبیعت داشته باشه الان مثلا می‌گن بین اسپانیا و مراکش پل بزنیم یا بین جبل‌الطارق و مراکش پل بزنیم یا زیر آب تونل بزنیم یا اینجا ورودی غربی مدیترانه یه سری جزیره‌های کوچیک اضافه کنیم که حالا اینا هیچ‌کدوم‌شون هم از یک حدی جلوتر نرفتن و جدی‌تر نشدن از اوایل قرن بیستم و مخصوصا نیمه دوم یعنی از بعد جنگ جهانی دوم


audio: 4KjAVCAQde0_0121.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یک نگاه جدیدی هم به مدیترانه شکل گرفت مدیترانه شد منبع انرژی اوایل برای نفت و گاز در دهه‌های اخیر برای انرژی‌های تجدیدپذیر مثل باد که خب این جدیده دیگه مدیترانه گفتیم همیشه مسیری جای مهمی بود چه زمانی که منبع کالایی که مهم بود و منبع گندم و غلات و اینا بود چه بعدا که نفت پیدا شد اهمیت نظامیش هم به‌خاطر این بود که کنار منابع مهم بود حالا منابع خودش هم مهم شده بود نفت و گاز و باد و خورشید و موج


audio: 4KjAVCAQde0_0122.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
و اهمیتش دیگه فقط برای کشورهای حاشیه دریا هم نیست هر کشوری که لازم داره انرژی وارد کنه به مدیترانه نگاه می‌کنه


audio: 4KjAVCAQde0_0124.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
الان تقریبا اینطوریه که بخش شرقی و جنوبی مدیترانه بیشتر رقابت سر منابع نفت و گازه بخش غربی و شمالیش بیشتر دنبال انرژی‌های تجدید‌پذیرن ولی شرق مدیترانه رقابت خیلی شدیدتره جایی که حالا زیرساخت‌های توسعه هم ضعیف‌تره نسبت به مثلا دریای شمال خب بی‌ثباتی سیاسی و مشکلات امنیتی و اینا هم هست هرچی به سمت جنوب و شرق می‌ریم ریسک پروژه‌های بزرگ بالاتر هم می‌ره ولی خب کشف و استخراج سوخت‌های فسیلی رو


audio: 4KjAVCAQde0_0125.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
با قدرت ادامه می‌دن اونجا از مصر تا اسرائیل تا ترکیه تا قبرس حالا ما تو این ویدیو تمرکزمون رو روی اهمیت تجاری مدیترانه گذاشتیم داستان انرژیش رو می‌ذاریم یه جای دیگری اگر که جالب بود و لازم شد چون داستان انرژیش هم واقعا مهمه برای اینکه وضعیت سیاسی و جغرافیایی اطراف مدیترانه رو در امروز بفهمیم چون ترکیه مثلا داره یه جایی کار می‌کنه که یونان و قبرس می‌گن این بیرون از حوزه خودشه


audio: 4KjAVCAQde0_0126.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
اونم ترکیه‌ایه که الان تقریبا همه انرژیش رو داره وارد می‌کنه می‌خواد این معادله رو یه خرده عوضش بکنه که امنیت انرژیش رو بهتر بکنه رشد اقتصادیش رو تقویت بکنه این ممکنه که نقش ترکیه رو در بازارهای جهانی انرژی بعدا عوض بکنه یا چینی که در شمال آفریقا اومده از اونجا اومده در مدیترانه نقش مهم پیدا کرده به‌خاطر اینکه هر کسی در طول تاریخ هر کسی در جهان قدرت داشته در مدیترانه هم حضور داشته


audio: 4KjAVCAQde0_0128.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
چین به عنوان منبع تامین انرژی هم بهش نگاه می‌کنه سرمایه‌گذاری می‌کنه روی پروژه‌های استخراج انرژیش چینی که تازه فقط هم حضورش اونجا مال الان‌ها نیست دیگه از زمان جنگ سرد رابطه چین با شمال آفریقا و جنبش‌های آزادی‌بخش و این‌ها خوب بوده اون موقع روابط ایدئولوژیک و سیاسی بعد روابط تجاری حالا اگه جایی پروژه یک جاده و کمربند رو درباره‌ش صحبت کردیم می‌بینیم که با همه این کشورای شمال آفریقا تفاهم‌نامه همکاری امضا کرده


audio: 4KjAVCAQde0_0129.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
که بیاد و تو پروژه‌های توسعه‌ای‌شون مشارکت بکنه پرقدرت شدن چین در شمال آفریقا یه معنیش اینه که ضعیف شدن و محدودیت منافع قدرت‌های غربی و ایتالیا و فرانسه‌ای که سال‌ها شمال آفریقا رو داشتن رو باید انتظار داشت اونجا دیگه حالا قصه استعمار و اشغال و اینا رو واقعا واردش نشدیم ولی لیبی، الجزایر، مراکش هر سه اینا بعد از اون دوره ایالت بربری یک دوره مستعمرگی یا تحت‌الحمایگی


audio: 4KjAVCAQde0_0130.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یا در اشغال ایتالیا و فرانسه بودن رو داشتن چین هم حضور امروزش فقط در شمال آفریقا نیست هر جایی که مجالی فرصتی برای سرمایه‌گذاری بوده در مدیترانه جای پای چین هم هست در اسپانیا در ایتالیا در یونان در 2008 یک اسکله‌ای ساختن در یونان برای 35 سال هم حق امتیاز بهره‌برداریش رو گرفتن یا در حیفا داشتن یک امتیاز بهره‌برداری یک بندر کانتینری رو از اسرائیل می‌گرفتن


audio: 4KjAVCAQde0_0131.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
که آمریکا اومد وسط و قرارداد به هند رسید یعنی به یک شرکت هندی رسید حالا می‌گیم چینی‌ها منظور شرکت چینی شرکت هندی یعنی دولت که طبیعتا نمی‌آد مشخصا و طبیعتا این همه مسیر انرژی این همه حالا منابع انرژی طبیعتا حضور نظامی آمریکا، روسیه، ترکیه فرانسه، انگلیس، یونان، ایتالیا همه تو مدیترانه پایگاه نظامی دارن آمریکا ناوگان مستقر داره در ناپل در ایتالیا


audio: 4KjAVCAQde0_0132.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
روسیه در بندر طرطوس سوریه‌ست بریتانیا به جز جبل‌طارق تاسیسات دریایی در قبرس داره همه هم یه وضعیت آماده باشی انگار دارن مخصوصا تو مسیرهای دسترسی به منابع انرژی ما اینجا همه‌ش درباره مسیرهای روی آب حرف زدیم که کشتی‌ها می‌رن و می‌آن زیر آب هم لوله‌ست وقتی درباره انتقال انرژی صحبت می‌کنیم


audio: 4KjAVCAQde0_0133.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
در شرق مدیترانه از شمال آفریقا تا جنوب اروپا در جنوب و شرق مدیترانه لوله‌هایی هست که داره نفت می‌آره به سیسیلی به ایتالیا اون طرف به اسپانیا به پرتغال و حالا خطوط دیگه‌ای که دارن منابع انرژی رو از جاهای دیگه می‌آرن از مدیترانه هم رد می‌شن اینا رو هم نگاه کنیم روی نقشه خطوط لوله‌ای که کف دریا هستن نشون می‌ده که چرا واقعا یه زاویه دیگه‌ست به اینکه چرا انقدر جای مهمیه


audio: 4KjAVCAQde0_0134.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
این همه حضور نظامی و اهمیت تجاری و انرژی و اینا سیستم سیاسی پیچیده‌ای لازم داره برای تعادلش و این سیستم پیچیده واقعا سرراست نیست تو اخبار راحت نمی‌شه دنبالش کرد به بلوک‌های سیاسی که دور این دریا شکل گرفته نگاه می‌کنیم یه خرده ممکنه که بتونیم بهتر متوجه‌ش بشیم با داشتن این پیش‌زمینه لیبی بعد از قذافی رو نگاه کنیم که الان 12 ساله در یک وضعیت بی‌ثبات سیاسیه گروه‌های مختلفی توش هستن


audio: 4KjAVCAQde0_0135.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
این دو گروه هر کدوم با یک سری از قدرت‌های اطراف مدیترانه نزدیکن بحران‌های مدیترانه هم بحران‌های بزرگیه مسئله تغییرات اقلیم هست مسئله بحران پناهنده‌ها که قبلا هم بود به‌خاطر اینکه کیفیت زندگی در جنوب و شمال مدیترانه با هم فرق می‌کرد در این سال‌ها بعد از جنگ سوریه و جنگ لیبی و سودان و سومالی و اینا خب خیلی بدتر هم شده این خیلی وضعی عجیبی هم در دریا درست کرده


audio: 4KjAVCAQde0_0136.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
سالی 2000 نفر فقط از اینایی که می‌خوان از لیبی بیان اروپا در دریای مدیترانه می‌میرن غرق می‌شن از گرسنگی می‌میرن از کم‌آبی می‌میرن یک سیاهی و تباهی انسانی درست شده در این دریا در همون حالی که تو همون دریا کروزهای تفریحی هستن که آدما دارن توش با کشتی توی دریا می‌چرخن از رم می‌رن بارسلون از یونان می‌رن مراکش رو می‌بینن و لذت می‌برن واقعیتش هم اینه که اطراف مدیترانه خیلی جای دیدنی داره


audio: 4KjAVCAQde0_0137.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه مقدار تاریخیش رو گفتیم فرهنگیش رو گفتیم مدیترانه دریاییه که تمدن‌های بزرگ دورش درست شدن از مصر، فنیقیه، یونان روم که تنها قدرتی شد که عملا همه دور مدیترانه رو داشت روم حالا شرقی امپراتوری‌های بزرگ اسلامی امویان، عباسیان بعد ترکان عثمانی اینا همه‌شون از دریا تاثیر گرفتن و روش تاثیر گذاشتن هر قسمتی از شمالش جنوبش شرقش غربش رو نگاه کنی


audio: 4KjAVCAQde0_0138.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
بقایای شهرای باستانی و بناهای تاریخی و اینا هست میراث نرم هم داره سبک زندگی مدیترانه‌ای اعتدال خوش بودن خیلی وقتا اینا تو سبک زندگی مدیترانه‌ای از زندگی یه خرده‌ای آروم و کند و تمرکز بیشتر روی معاشرت و زندگی اجتماعی و اینطوری هم می‌شه واقعا به مدیترانه نگاه کرد به اطراف مدیترانه نگاه کرد غذاها چیه؟ رژیم غذایی اطراف مدیترانه چیه که حالا معروف هم هست که می‌گن سالم هم هست


audio: 4KjAVCAQde0_0139.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
چه خلق‌وخو و رفتارای مشترکی بین مردمان اطراف این دریای بزرگ هست که حالا قرن‌ها هم با هم در جنگ بودن کشمکش بودن رابطه داشتن مثل همه جای دنیا پر از تناقضه پر از مشکلاته و پر از داستان‌های آموزنده‌ست ولی موضوع این ویدیو اینا نبود موضوع این ویدیو این مسیرهای تجاری بود به‌خاطر اینکه من راستش فکر می‌کنم ما وقتی به سیاست دنیا فکر می‌کنیم که خب زیاد هم بهش فکر می‌کنیم


audio: 4KjAVCAQde0_0140.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
یه مقداری زیادی درگیر ایده‌ها و باورها و اینا می‌شیم یعنی خودم هم اینطوری هستم ها که فکر می‌کنیم که مثلا همه چی بر اساس باورها و اعتقادات کشورهاست یا اعتقادات تصمیم‌گیران کشورهاست کمتر حواسم به جغرافیا هست به تجارت هست


audio: 4KjAVCAQde0_0141.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
به چیزایی که قرن‌هاست که ایناست عامل مهمی بوده حداقل یک عامل خیلی مهم برای تصمیم‌گیری اینا بوده خیلی از تصمیم‌گیران اطراف مدیترانه تصمیم‌گیری‌شون وقتی که دین‌شون یا سیستم‌شون ایدئولوژی‌شون عوض شد منطق تصمیم‌گیری‌شون خیلی عوض نشد حتی قبل از اینکه دین بیاد و مهم بشه ایدئولوژیک بشه جنگ‌ها جنگ سر منابع بود منابع کافی برای خودمون منابع بیشتر برای خودمون منابع کمتر برای دشمنان‌مون


audio: 4KjAVCAQde0_0142.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
منابع امن‌تر برای خودمون و اینا چیزاییه که برای منی که مثلا سال‌ها اخبار و سیاست دنیا رو پیگیری کردم کم بهشون فکر کردم و این به نظرم اشکال بزرگیه دارم سعی می‌کنم که اینطوری برطرفش بکنم تو این کارایی که داریم تو یوتیوب با هم می‌کنیم با هم یاد می‌گیریم فکر می‌کنم اینطوری دنیا رو دیدن یا حداقل اینطوری هم دنیا رو دیدن خیلی تصویر درست‌تر و کامل‌تری بهمون می‌ده دیدمون رو پخته‌تر می‌کنه نگاه‌مون رو به مسائل سیاسی هم دقیق‌تر می‌کنه و به نظرم واقعی‌تر


audio: 4KjAVCAQde0_0143.opus
source: youtube
source_id: 4KjAVCAQde0
invalidation: VALID
text:
برای اینه که برام مهمه درباره دریاهای مهم درباره گذرگاه‌های مهم از دریای مدیترانه تا کانال سوئز که ویدیوش رو قبلا ساختیم و پیشنهاد می‌کنم همین الان بعد از این ویدیو ببینید یه مقداری بیشتر بدونم دم شما گرم


audio: Gz0zg81vbAk_0002.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یک مسیر آبی صاف، دست‌ساز 200 کیلومتری تقریبا که مدیترانه رو وصل می‌کنه به دریای سرخ مسیر کشتیرانی خیلی مهمیه بین آسیا و اروپا


audio: Gz0zg81vbAk_0003.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
از این بالا در پورت سعید از تو دل صحرای سینا می‌آد و می‌ره و می‌ره ته‌ش هم در پورت سوئز در کنار شهر سوئز می‌رسه به دریای سرخ اسمش زیاد تو اخبار می‌آد پارسال یه کشتی توش گیر کرده بود


audio: Gz0zg81vbAk_0004.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
کانال بسته شده بود می‌گفتن روزی 400 میلیون دلار ضررشه گاهی خبر می‌آد که مثلا ایران و روسیه و چین دارن یه جایگزین براش درست می‌کنن


audio: Gz0zg81vbAk_0005.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یا می‌گن اسرائیل داره موازیش یه کانال دیگه می‌زنه آمریکا یه زمانی می‌خواست با بمب اتم یه کانالی بکنه اون کنار به جای کانال سوئز


audio: Gz0zg81vbAk_0009.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
درباره همه این سوال‌ها کمتر بیشتر تو این ویدیو صحبت می‌کنیم من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه و موضوعش هست کانال سوئز


audio: Gz0zg81vbAk_0010.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
کانال سوئز مرز آسیا و آفریقاست در واقع سه‌راهیه بین اروپا، آفریقا و آسیا دریای سرخ رو وصل می‌کنه به دریای مدیترانه اینا با اینکه به همدیگه نزدیکن تقریبا قبلا به هم وصل نبودن بین‌شون خشکیه


audio: Gz0zg81vbAk_0011.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اما خب این ایده بوده که اینا رو به هم وصل کنیم از دوره باستان هم بوده از وقتی فرعون‌ها در مصر بودن این ایده بوده از این موقع صحبت این هست که یه کانالی یه جوری این دوتا رو به هم وصل کنیم کشتی‌ها بتونن برن بیان


audio: Gz0zg81vbAk_0012.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
هم طرح بوده در واقع هم بعضی‌ها شروع کردن ولی به جایی نرسیدن اینطوری که بعضی از اسناد و شواهد تاریخی به ما می‌گن تا زمان هخامنشیان وقتی که داریوش مصر رو گرفت


audio: Gz0zg81vbAk_0013.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
این پروژه ساخت کانال هم دوباره جدی شد و شروعش هم شد انگار کانال سوئز یا کانال فراعنه البته اون مسیرش دقیقا همینی نیست که امروز هست منتها هدفش همینه وصل کردن این دو تا دریا به هم از این مسیر نه از این مسیر مثلا


audio: Gz0zg81vbAk_0015.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
حالا اسناد رو که نگاه کنیم درباره اینکه عمقش چقدر بود عرضش چقدر بود اینا اختلاف نظر زیاده ولی به احتمال زیاد کانالی ساختن و توش کشتی جنگی هم رد می‌کردن پنج تا کتیبه هم داده بوده نوشته بودن اونجا در مسیر رفت‌وآمد کشتی‌ها که کشتی‌ها بتونن بخونن که آره من پارسی‌ام مصر را تسخیر کردم دستور دادم این کانال رو از رودخانه‌ای به نام نیل که در مصره به دریایی که تا پارس امتداد پیدا می‌کنه بکنن


audio: Gz0zg81vbAk_0016.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
و بعد هم همونطوری که دستور دادم این کانال رو کندن کشتی‌ها از مصر می‌آن به پارس همونطور که من می‌خواستم


audio: Gz0zg81vbAk_0017.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در واقع داره می‌گه که هدف چی بوده چرا این کاناله رو ساختن دیگه یه مسیر آبی باشه برای اینکه شرق و غرب قلمرو پادشاهی رو به هم وصل کنه و موفق هم شده و وصل کرده برای افتتاحش هم خود داریوش می‌گن با خدم و حشم درباری‌ها راه افتاده از شوش آمده مصر کانال رو افتتاح کردن یکی از اولین کشتی‌هایی هم که این مسیر رو می‌آد از مصر می‌آد تا خلیج فارس کشتی‌ایه که اصلا بارش خراجیه که


audio: Gz0zg81vbAk_0018.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
مصری‌ها دارن می‌دن به داریوش هخامنشی حالا بیایم جلوتر ولی این مال تاریخ دیگه خیلی باستانه ما تمرکزمون اونجا نیست می‌آیم جلوتر وقتی که مصر دوباره افتاد دست فرعون‌ها می‌بینیم یه دوره‌هایی از این کانال استفاده می‌شده حالا بسته به سطح آب نیل بسته به اینکه مثلا بتونن به موقع لایروبیش بکنن یا نه با امکانات اون موقع ولی در مصر باستان حتی بعدها بعدها خیلی بعدها در دوره اسلامی هم


audio: Gz0zg81vbAk_0019.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
گاهی این کانال باز بوده گاهی بسته بوده هنوز داریم درباره کانال قدیمیه سوئز صحبت می‌کنیم این کانال فعلی نه حتی مثلا می‌گن که قرن 8 میلادی یک شورشی بوده در مدینه خلیفه این کانال رو بسته که مواد غذایی مثلا به مدینه نرسه و بعد دیگه اون موقع بسته مونده مونده مونده تا 11 قرن بعد در سال‌های 1800 و خرده‌ای زمانی که در واقع ناپلئون می‌آد و مصر رو می‌گیره


audio: Gz0zg81vbAk_0020.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
ناپلئون که می‌آد مصر رو می‌گیره یک هیئتی از مهندسین رو هم می‌فرستن که اون کانال باستانیه رو پیدا کنن ببینن می‌شه دوباره ازش استفاده کرد یا نه؟ و اگه نمی‌شه یه کانال جدید بخوان بکشن این چطوریاست قضیه هم مهمه به خاطر اینکه از اروپا می‌خوان برن به هند می‌خوان بیان به آسیا از کجا باید بیان برن؟ باید بیان برن از جنوب آفریقا برن از این دماغه امید نیک


audio: Gz0zg81vbAk_0021.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
که دست کیه؟ دست انگلیس‌هاست فرانسه وقتی می‌خواد قدرت رو دست خودش بگیره یعنی می‌خواد که برای اون مسیری که دست انگلیس‌هاست یک جایگزین پیدا بکنه


audio: Gz0zg81vbAk_0022.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
وقتی ناپلئون حمله می‌کنه به مصر مصر در واقع جزو قلمرو عثمانیه منتها بین حاکم محلی مصر و سلطان عثمانی درگیری مدتیه که زیاد شده اوضاع یه مقدار آشفته‌ست منتها خب ناپلئون می‌دونیم در مصر نمی‌مونه در نبرد نیل نیروی دریایی فرانسه از بریتانیا شکست می‌خوره و مجبور می‌شه عقب‌نشینی کنه از اینجا یه دوره‌ای در مصر شروع می‌شه دوره حکومت خدیوی کانال سوئز ولی قصه‌ش از کی شروع می‌شه؟


audio: Gz0zg81vbAk_0023.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
از همون زمان اولین خدیو مصر محمدعلی پاشا زمان ایشون یک آقایی به نام فردینان دولسپس که دیپلماتیه که در کنسول فرانسه در مصر کار می‌کنه ایشون می‌آد این ایده وصل کردن دریای مدیترانه به دریای سرخ رو دوباره جدی‌تر می‌گیره خیلی تحت تاثیر قرار گرفته بود خیلی روش وقت گذاشته بود خیلی کار کرده بود طرح رو برد پیش محمدعلی پاشا که آقا این کاناله رو به همدیگه وصل کنیم در چه دنیایی؟


audio: Gz0zg81vbAk_0025.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
امپراتوری بریتانیا شده ابرقدرت دنیا در آسیا کمپانی هند شرقی بریتانیا در اوج قدرته هند کاملا دست بریتانیاست الان امپراتوری عثمانی هم که قرن‌ها اونجا داشته می‌تازونده در سراشیبیه


audio: Gz0zg81vbAk_0026.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
زمانی هم هست که یک اتحادی بین بریتانیا و عثمانی هست انگلیس هم خیلی خوشش نمی‌آمد اینا اینجا کانال بزنن بالاخره اون دماغه امید نیک رو داره مسیر دست خودشه اینکه اینجا مسیر جدید دربیاد و اروپایی‌ها بتونن راحت‌تر خودشون رو برسونن به هند خیلی باب میل انگلیس‌ها نیست برای همین اینا هم می‌رن به عثمانی می‌گن که شما با این موافقت نکن در نتیجه طرح هوا می‌شه چند تا حاکم می‌آن و رد می‌شن و اینا


audio: Gz0zg81vbAk_0027.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
تا قدرت در مصر می‌رسه به یه کس جدیدی به نام سعید پاشا سعید پاشا از اسمش معلومه که همونیه که در زمانش طرح اجرایی می‌شه چون ما پورت سعید رو اون بالا می‌شناسیم ایشون یه داستان بامزه‌ای هم هست از قبل رابطه‌ش با این دولسپس خوبه وقتی بچه بوده می‌گن خیلی شیرینی دوست داشته بابابزرگش بهش نمی‌داده مثلا شیرینی‌ها رو اصلا از دربار گفته بوده همه رو جمع کنن و این حرفا این دولسپس یواشکی بهش شکلات مکلات می‌داده بزرگتر که می‌شه این سعید پاشا البته می‌ره فرانسه


audio: Gz0zg81vbAk_0028.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اونجا تحصیل می‌کنه رابطه‌شون با این هم خوب می‌شه این که می‌شه نایب‌السلطنه مصر این آقای دولسپس می‌ره این طرح کانال سوئز رو که قبلا بابابزرگه مخالفت کرده بود دوباره می‌بره پیش ایشون و ایشون قبول می‌کنه و قبول می‌کنه که اجراش رو بدن دست فرانسوی‌ها در حالی که سلطان عثمانی همچنان مخالفه و بریتانیا هم همچنان مخالفه طرحه خب طرح خوبی هست ولی پول زیادی هم لازم داره پول از کجا بیاریم؟


audio: Gz0zg81vbAk_0031.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
شروع می‌کنن سهام فروختن در فرانسه آدمای معمولی می‌رن خیلی‌ها سهامش رو می‌خرن 50 درصد سهامش رو شهروندان فرانسوی می‌خرن 6 درصدش رو مصری‌ها می‌خرن یه بخشیش هم می‌مونه که خریدار پیدا نمی‌کنه طبق قرارداد خود خدیو مصر باید می‌خرید که خرید یعنی هزینه‌ش رو خود این آقای سعید پاشا داد


audio: Gz0zg81vbAk_0032.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
از اول دریای مدیترانه از اون بالا شروع کردن و کلنگ اول رو زدن و اسم اون بندره رو هم گذاشتن پورت سعید شروع کردن و مشغول کندن شدن 10 سال داشتن می‌کندن بعضیا می‌گن که روزی 40 هزار نفر یه وقتایی توش کار می‌کردن بیشترشون هم کشاورزهای مصری بودن قبلش داشتن پنبه می‌کاشتن این حرفا حالا به زور آورده بودن‌شون اینجا کار اجباری بود اصلا انقدر کشاورزای پنبه رو آوردن سر این کار که صادرات پنبه در مصر افت کرد


audio: Gz0zg81vbAk_0033.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اصلا یه بحرانی اونجا درست کرد شرایط سخت سه سال اول اصلا با بیل و کلنگ و اینا داشتن می‌کندن می‌رفتن جلو بعد گفتن نیروی کار اجباری دیگه نمی‌شه استفاده کرد برین ماشین‌آلات بیارین برای خاک‌برداری و همچنان اینا در شرایطی که بریتانیا مخالفه عثمانی یه خرده نرم شده یه خرده همدل شده آمده تو کار سه سال قبل از اینکه پروژه تموم بشه اصلا آمده امضا کرده موافقت‌نامه رو ولی انگلیس هنوز پایه نیست قرار هم چیه؟


audio: Gz0zg81vbAk_0034.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
قرار اینه که این که راه افتاد تا 99 سال بهره‌برداریش دست فرانسوی‌ها باشه بعد برسه به مصر می‌کنن و می‌کنن تا 10 سال بعد 1869 در زمان ناصرالدین‌شاه ایران کانال کارش تمام می‌شه و آماده افتتاح می‌شن


audio: Gz0zg81vbAk_0035.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یک مراسم بزرگ و مجللی هم می‌گیرن شصت تا کشتی از پورت سعید راه می‌افتن می‌رن به سمت جنوب ته مسیر هم جشن و رقص با خرس و آتیش‌بازی و از اینجور کارها خیلی هم مهمانان بلندپایه‌ای هم می‌رن شاهزادگان فرانسه و پروس شاهزاده هلند سفیر انگلستان، سفیر روسیه یه اپرای آیدا می‌نویسه جوزپه وردی به سفارش خدیو مصر به همین مناسبت که اپرای معروفیه


audio: Gz0zg81vbAk_0036.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یه اجرای خیلی خوبش رو تو یوتیوب الان می‌شه دید یه مجسمه سفارش می‌دن برای افتتاح کانال به مجسمه‌ساز معروف فرانسوی بارتولدی که یک زنی باشه پوشیده در ردایی بلند 15 متر ارتفاع مجسمه‌ست یه مشعل دستشه همون پورت سعید اینو بذاریم دهانه ورودی کانال سوئز نمادی از اینه که مصر داره نور می‌آره به آسیا پیشرفت و روشنایی داره می‌آره به آسیا با باز کردن این کانال منتها مجسمه گرون درمی‌آد مصری‌ها موافقت نمی‌کنن


audio: Gz0zg81vbAk_0038.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بگذریم کانال به هر حال افتتاح می‌شه کانال افتتاح می‌شه منتها خدیو مصر برای بقیه کارهای عمرانی پول کم می‌آره حتی هزینه‌های جشن افتتاحیه رو هم وام گرفته بود بابتش برا همین مجبور می‌شه سهامش رو بفروشه سهام رو که می‌خواد بفروشه حالا هم فرانسوی‌ها خریدارن هم بریتانیا می‌بینه که خب حالا که دیگه شما اینو زدین یک آبراه مهمی این‌ها درست شده اینجا


audio: Gz0zg81vbAk_0039.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
ما هم توش سهم می‌خوایم سهام هم که هست بریتانیا می‌آد سهام رو می‌خره 1875 سهام کانال سوئز رو بریتانیا از مصری‌ها می‌خره


audio: Gz0zg81vbAk_0040.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در واقع اینطوری هم می‌تونه بیاد وسط که از این مسیر آبی که به هند دسترسی داره محافظت بکنه هم برای کشتی‌های خودش به مسیر بهتر دسترسی پیدا بکنه این وضعیت همینطوری بود انقدر کانال سوئز اهمیت پیدا کرد


audio: Gz0zg81vbAk_0041.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
که به‌خاطر کانال مصر مهم شد قدرت‌های بزرگ به‌خاطر کانال حواس‌شون جمع مصر شد حالا به بهانه حفظ امنیت کانال بریتانیا و فرانسه اینا شروع کردن در سیاست داخلی مصر بیشتر و بیشتر دخالت کردن اون‌وقت اون خدیو مصر رو که عثمانی‌ها باید انتخاب بکنن انگلیس‌ها روی اون حرف دارن، دست دارن اثرگذار هستن روی تصمیم‌ها


audio: Gz0zg81vbAk_0042.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اون خدیوی می‌آد سر کار که انگلیس‌ها می‌پسندن در واقع تاییدش می‌کنن یه طوری شده بود که در کابینه مصر بریتانیا وزیر داشت فرانسه وزیر داشت یکی وزیر دارایی داشت یکی وزیر امور عام‌المنفعه داشت خیلی تاثیرشون نقش‌شون تو سیاست داخلی مصر هم زیاد شد تغییرات سیاسی در مصر یه طوری شد اصلا نتیجه‌ش اینه که عملا بریتانیا مصر رو اشغال کرد یه زمانی اشغال کردن گفتن یه اشغال موقته


audio: Gz0zg81vbAk_0043.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
برای اینکه ما بتونیم ثبات اینجا رو تامین کنیم و البته موقت نبود این واقعا همینطوری موند دست بریتانیا موند تا 1923 که مصر مستقل شد یه کشوری موند در قیمومیت بریتانیا و حتی بعد از اینکه مستقل هم شد نفوذ بریتانیا کم نشد تا 30 سال بعدش بریتانیا نفوذ داشت به چه بهانه‌ای بریتانیا اونجا بود؟ به بهانه حفظ امنیت کانال سوئز همون کانالی که باهاش کلا مخالف بودن از اول الان می‌گفتن نه نه


audio: Gz0zg81vbAk_0044.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
این کاناله هست ما اصلا اینجا هستیم که اینو مدیریت کنیم ما اینجا هستیم که حواس‌مون باشه که این کانال دچار مشکل نشه


audio: Gz0zg81vbAk_0045.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در واقع حالا بهش اینطوری فکر کنین که وقتی شما یه همچین کریدور مهمی داری وقتی شما یه همچین آبراهه مهمی داری در دنیا


audio: Gz0zg81vbAk_0046.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اون کسی که قدرت اصلی دنیاست اون کسانی که قدرت اصلی دنیا هستن امکان نداره بذارن این خارج از کنترل‌شون باشه تمام تلاش‌شون رو می‌کنن که بیشتر و بیشتر اثر داشته باشن روی کنترل این و روی اداره این حالا درسته مالکیتش ممکنه دست دیگری باشه ولی باید ما باشیم که اونجا حرفش رو می‌زنیم اصلا نشونه اینکه شما قدرت بزرگ دنیا هستی همینه دیگه


audio: Gz0zg81vbAk_0048.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بیشتر کشورای اروپایی کشتی‌هاشون داره از توی کانال می‌ره و می‌آد و خیلی هم راضی نیستن که بریتانیا اونجا مالک این کاناله 1888


audio: Gz0zg81vbAk_0051.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
فرانسه هست، ایتالیا هست هلند هست، روسیه هست خود عثمانی هم هست اسم کشورها رو دقت کردین دیگه مصری توش نیست اصلا مصر نماینده‌ای هم ازش دعوت نشده اینجا امضایی از مصری‌ها پایین این قصه نیست معاهده قسطنطنیه معاهده معروفیه ولی مصر توش نیست


audio: Gz0zg81vbAk_0052.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یک توافق‌نامه‌ای می‌ذارن وسط و امضا می‌کنن به عنوان ضمانت عبور و مرور همه کشتی‌ها از کانال چه در جنگ، چه در صلح امضا هم می‌کنن ولی عملا کانال همچنان دست انگلیس می‌مونه تا دنیا وارد چی می‌شه؟ وارد جنگ جهانی اول می‌شه


audio: Gz0zg81vbAk_0053.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در طول جنگ خب یه همچین کانالی خیلی مهم‌تر هم می‌شه عثمانی حالا متحد آلمانه چند بار خیز ورمی‌داره که کانال رو از بریتانیا بگیره اینا رو هل بده عقب نمی‌تونه نه تنها نمی‌تونه بگیره بلکه هر بار شکست می‌خوره مجبور می‌شه بیشتر عقب‌نشینی کنه انقدر می‌ره عقب کم‌کم از صحرای سینا هم مجبور می‌شه عقب‌تر بره اورشلیم هم بده بره غزه رو هم بده بره حمص رو هم بده بره حلب رو هم بده بره بره بره بره


audio: Gz0zg81vbAk_0054.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
تا دیگه آخر جنگ عملا چیزی از عثمانی باقی نمی‌مونه که بخواد مثلا ادعایی داشته باشه روی این مناطق دیگه عثمانی در کل این مناطق پر


audio: Gz0zg81vbAk_0055.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در واقع یعنی اون معاهده هم کمکی نمی‌کنه اینایی که می‌خواستن کانال در طول جنگ دست انگلیس نباشه جنگ که شروع شد خدیو مصر گفتش که ما بی‌طرفیم هر کسی می‌تونه از این کانال کشتی‌ها ببره اینا بریتانیایی‌ها سریع ورش داشتن یه خدیو دیگه اونجا گذاشتن گفتن مصر فعلا تحت‌الحمایه بریتانیاست یعنی ما این رو تو تاریخ خودمون هم دیدیم کشوری که ضعیفه کسی بی‌طرفیش رو هم جدی نمی‌گیره شما بی‌طرف هم اگر بخوای تو جنگ باشی باید یه قدرتی داشته باشی که بتونه این رو تضمین کنه


audio: Gz0zg81vbAk_0057.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بعد از جنگ اول مصر با هر ضرب و زوری بود بالاخره استقلالش رو تونست تا یه حدی به‌دست بیاره یه حکومت پادشاهی مشروطه‌ای برقرار شد در مصر ولی کانال سوئز همچنان طبق اون قرارداد و امتیازنامه‌ای که داشتن با اون اجاره‌نامه 99 ساله دست شرکت کانال سوئز بود که این شرکته الان دیگه 44 درصد سهامش مال بریتانیا بود و تقریبا بقیه سهامش هم مال فرانسه بود منتها فرانسه و انگلیس با همدیگه فرق می‌کردن


audio: Gz0zg81vbAk_0062.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
رفت‌وآمدهای دریایی مهم‌تر شده بود کانال سوئز اهمیتش از قبل هم بیشتر شد هم کانال سوئز هم کلا شمال آفریقا اروپایی‌هایی که درگیر جنگ بودن اینا در آفریقا خب مستعمره هم داشتن برای همین مستعمره‌ها هم عملا شد سرزمین‌هایی درگیر جنگ مثلا اتیوپی دست ایتالیا بود سومالی تحت حاکمیت بریتانیا بود از اتیوپی حمله می‌کرد به سومالی مثلا این‌ها رو می‌گرفت


audio: Gz0zg81vbAk_0063.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بعدشم اینایی که اونجا مستعمره داشتن یه بخش قابل توجهی از نیروی نظامی‌شون هم از همون مستعمرات می‌آوردن برای همین خیلی از مصری‌ها داشتن در ارتش انگلیس می‌جنگیدن در جنگ جهانی دوم هم بریتانیا سخت جنگید که کانال دست آلمان و ایتالیا نیفته و موفق هم شد تا آخر جنگ کانال رو نگه داشت ولی بعد از جنگ شرایط عوض شد بعد از جنگ بریتانیا درسته پیروز جنگ شده بود ولی دیگه قدرت قبل رو نداشت استعمارگر ضعیف شده


audio: Gz0zg81vbAk_0067.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یا این پایگاه‌های نظامی که بریتانیایی‌ها زمان جنگ درست کردن این بیفته دست مصری‌ها یه حرکت‌های اینطوری امتیازهای اولیه‌ای بود که مصری‌ها شروع کردن گرفتن


audio: Gz0zg81vbAk_0069.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در شرایطی که حرکت‌های ناسیونالیستی و اینا هم در خاورمیانه یه مقدار شروع شده یه بخش بزرگیش هم در تقابل با بریتانیا


audio: Gz0zg81vbAk_0070.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اینو باز ما توی ایران هم نمونه‌ش رو داریم یه بخشیش هم توی کشورای عربی در جهت تقویت هویت عربیه اینکه یک کشور جدیدی به نام اسرائیل اونجا درست شد بین کشورای عربی اینم خیلی کمک کرد به تقویت اون جنبش‌های هویت‌بخش عربی و در تقابل با بریتانیا کلا هم رفتار بریتانیا رو در قرن 19 نگاه کنیم این واکنشه چیز عجیبی نیست


audio: Gz0zg81vbAk_0071.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
چه در جامعه ایران و مثلا نمونه‌ش در جنبش ملی شدن نفت و چه در بقیه خاورمیانه و مثلا در جهان عرب تو یک همچین اوضاعی در نیمه قرن بیستم ارتشی‌های مصر کودتا می‌کنن و از 1953 نهایتا جمال عبدالناصر قدرت رو می‌گیره دستش و بعدتر کانال سوئز رو هم ملی می‌کنه یعنی چی ملی می‌کنه؟ یعنی می گه آقا بسه دیگه انگلیس بره بیرون


audio: Gz0zg81vbAk_0077.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در هر دو مورد یک سیاستمداری که محبوبیت گسترده‌ای داره روی موج ضداستعماری دنیای بعد از جنگ دوم می‌آد منابع ملی کشورش رو از کنترل دولت‌های غربی می‌خواد دربیاره و ملی کنه شباهت‌های خیلی جالبی هست و البته تفاوت‌های مهمی هست و سرنوشت‌هاشونم خب خیلی متفاوته که این موضوع دیگریه به هر حال ولی ناصر از جمله برای اینکه


audio: Gz0zg81vbAk_0080.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
از جمله برای این می‌آد این کانال رو ملی می‌کنه می‌گه ما پولش رو لازم داریم سخنرانی می‌کنه و الهام‌بخش می‌شه این به حرکت‌های مشابه دیگه در بقیه دنیا و مخصوصا بقیه آفریقا ملی شدن کانال سوئز


audio: Gz0zg81vbAk_0081.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
پس کانال سوئز اینجا ملی شد بریتانیا و فرانسه شاکی شدن که نه آقا اینطوری نمی‌شه که حالا مصری‌ها گفتن ما می‌آیم ضرر شما رو می‌دیم اون چیزی که از این قرارداد مونده اینا گفتن نه اینطوری نمی‌شه شروع کردن پول‌های مصری‌ها رو در بانک‌های اروپایی بلوکه کردن


audio: Gz0zg81vbAk_0082.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
و بعد کنفرانس گذاشتن برای اینکه بحران سوئز رو باید حل کنیم مثلا یه شرکت بین‌المللی باید درست کنیم کنترل کانال دست اونا باشه


audio: Gz0zg81vbAk_0083.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
ولی ناصر زیر بار نرفت قبول نکرد مصر کنفرانس‌ها نتیجه نداد انگلیس موضوع رو برد شورای امنیت شورای امنیتی که شوروی هم توشه هر طرحی علیه مصر می‌آوردن شوروی وتو می‌کرد البته آمریکا هم خیلی استقبال نمی‌کرد که مثلا اینطوری تحت فشار بذارن مصر رو آمریکای آیزنهاور ولی اون مثلا ایده شرکت بین‌المللی و اینا یه چیزی بود که آمریکایی‌ها حاضر بودن پشتش بیان ولی خب مصر قبول نمی‌کرد یه چیزایی می‌گم توش هست


audio: Gz0zg81vbAk_0084.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
واقعا حتی تو جزئیاتش یادآور ماجرای ملی شدن نفت ایرانه واقعا شاید اصلا یک بار اینا رو مقایسه کردیم اصلا


audio: Gz0zg81vbAk_0091.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
نه انگلیس بود، نه فرانسه بود اسرائیل بود برای اینکه ببینیم چرا اسرائیل باید دوباره برگردیم به نقشه چون بعد جنگ جهانی دوم نقشه منطقه دوباره عوض شده دیگه حالا یه اسرائیل اومده اونجا همسایه مصر شده اون طرف صحرای سینا و عرب‌ها و دنیای اسلام باهاش مشکل دارن اصلا اون موقع حضورش رو حاضر نیستن بپذیرن


audio: Gz0zg81vbAk_0092.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
و جو منطقه هم همینطوری متشنجه این نوار غزه که الان درباره‌ش صحبته نوار غزه اون موقع اصلا مال مصره و از اونجا با اسرائیل درگیرن فلسطینی‌ها


audio: Gz0zg81vbAk_0094.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
آمریکا نمی‌فروشه، انگلیس نمی‌فروشه فرانسه نمی‌فروشه و این می‌شه که مصر متمایل می‌شه به سمت شوروی رابطه‌ش هم با فرانسه و انگلیس جالب نیست حالا مسئله فقط مسئله کانال سوئز نیست مسئله‌های دیگه هم هست


audio: Gz0zg81vbAk_0097.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بحران سوئز کار رو به یه جایی می‌رسونه که این سه تا کشور حمله می‌کنن اسرائیل زمینی حمله می‌کنه از صحرای سینا بعد با چند روز فاصله فرانسه و انگلیس هم می‌آن از هوا و از دریا در واقع نیرو پیاده می‌کنن توی مصر


audio: Gz0zg81vbAk_0098.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یه سری حتی از مصریا می‌گن فشار خیلی زیاده بریم کانال رو بدیم ناصر ولی می‌گه نه می‌خوام مقاومت بکنه ولی زورش واقعا کمه توان نظامی اینکه با ارتش فرانسه و انگلیس و اسرائیل و اینا رو بخواد مقابله بکنه نداره


audio: Gz0zg81vbAk_0099.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
کار بالا می‌گیره اسکندریه رو بمباران می‌کنن قاهره رو، پورت سعید و اینا رو می‌زنن آمریکا خیلی شاکی می‌شه


audio: Gz0zg81vbAk_0100.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
اتفاق خیلی نادری می‌افته اینجا در طول جنگ سرد که آمریکا و شوروی در مقابل هم هستن صف‌آرایی دنیا اینطوریه که بلوک شرق داری بلوک غرب داری


audio: Gz0zg81vbAk_0101.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
بحران سوئز یه جاییه که شوروی و آمریکا هر دو در یه طرف قرار می‌گیرن و اون طرف در طرف مقابلش بریتانیا هست فرانسه هست


audio: Gz0zg81vbAk_0102.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
یه طوری شد که خروشچف شوروی گفتش که اگر فرانسه و انگلیس فوری نیروهاشون رو از مصر بیرون نبرن موشک می‌زنم به پاریس و به لندن


audio: Gz0zg81vbAk_0103.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
این تهدید مهمی بود اگر این تهدید رو می‌کرد در حالی که آمریکا رو در کنار خودشون داشتن شاید خیلی جدی نبود ولی برای انگلیس و فرانسه‌ای که آمریکا پشت‌شون نباشه تهدید تهدید جدی بود


audio: Gz0zg81vbAk_0107.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
امتیازهایی گرفت که اون موقع ناصر اعلام نکرد تا یه مدتی از مصری‌ها در واقع مخفی بود ولی بعدا فهمیدن همه که امتیاز کشتیرانی در کانال سوئز رو بعد از این جنگ اسرائیل گرفت


audio: Gz0zg81vbAk_0108.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
این بحران سوئز به جز برای مصر برای دنیا هم مهم بود دیگه چون دیگه معلوم شد انگلیس بدون آمریکا کاری رو نمی‌تونه پیش ببره


audio: Gz0zg81vbAk_0109.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
فرانسه دستاوردی که براش داشت دستاورد منفی که براش داشت این بود که مردم مصر که تا اون موقع خیلی ضد فرانسه نبودن فقط از انگلیسی‌ها متنفر بودن الان براشون فرانسه هم شد یکی مثل انگلیس


audio: Gz0zg81vbAk_0110.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
و این بعدا برای مثلا الجزایر که فرانسه توش برنامه داشت در اونجا براش مشکل‌ساز شد ولی اسرائیل واقعا اینجا برد کرد هم امتیاز کشتیرانی در خلیج عقبه رو گرفت از مصر هم نوار غزه‌ای رو که گرفته بود از مصر دیگه به مصر پس نداد با شرایطی پسش داد به سازمان ملل


audio: Gz0zg81vbAk_0112.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
کانال سوئز پس ملی شد درآمد مصر از این کانال بیشتر شد اما هنوز اونقدری نبود که بشه باهاش مثلا طرح‌های توسعه‌ای رو که مصر داره بتونه اجرا بکنه هزینه‌های اون رو بده


audio: Gz0zg81vbAk_0113.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
خود این جنگ هم بالاخره هزینه‌هایی داشت تلفاتی داشت اومد روی هزینه‌های قبلی اون طرح‌های قبلی هم بود طرح سد اسوان هم بود که برای مصر خیلی مهم بود و پول لازم داشت اینطوری مصر بیشتر دوباره نزدیک شد به شوروی نفوذ شوروی در مصر زیاد شد اینجا آمریکا بود دید که خب این کانال که خیلی مهمه


audio: Gz0zg81vbAk_0120.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
طرحه البته طرح سری بود تا چند دهه بعد خبری ازش بیرون نیامد و خب طبیعتا اجرایی هم نشد ولی این ایده که یا یه کانالی موازی سوئز یا خود سوئز بیفته دست اسرائیل


audio: Gz0zg81vbAk_0121.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
هم اون موقع بود هم بعدا بارها دوباره مطرح شد بعدا در جنگ‌های 6 روزه هم اسرائیل اومد همه صحرا رو گرفت تا کناره کانال آمد یعنی یه طرفش شد اسرائیل، یه طرفش شد مصر


audio: Gz0zg81vbAk_0122.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
تو این جنگ‌ها خب کانال هم می‌دونیم بسته شد دیگه کل کانال سوئز بسته شد یه سری کشتی اون وسط گیر افتادن اینا اون وسط بودن که دور طرف کانال رو بستن داستان جالبی هم داره واقعا هم اثری که روی بحران انرژی گذاشت در دنیا بسته شدن کانال سوئز


audio: Gz0zg81vbAk_0123.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
هم قصه‌ای که سر اینایی اومد که چند سال تو اون کانال بودن این کشتی‌هایی که اونجا گیر کرده بودن و حالا اصلا چیکار می‌کردن اونجا؟ مسابقات المپیک برگزار کردن اینا شاید اینا رو حالا قصه‌ش رو یه جایی گفتیم


audio: Gz0zg81vbAk_0126.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
گذرگاه مهم بود یه نشونه‌ش چند وقت پیش بود دیگه این کشتی بزرگ گیر کرده بود اون وسط این یک ابعادی بهمون می‌ده از اینکه اهمیت کاناله چقدره کانال سوئز یه کانالیه که از وقتی که درست شده تا امروز مهم بوده


audio: Gz0zg81vbAk_0128.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
تا امروز که 12 درصد از حجم تجارت جهانی از طریق این کانال انجام می‌شه سالی بیش از 20 هزار کشتی از اینجا رد می‌شه 700 میلیون تن کالا از این مسیر جابه‌جا می‌شه و خود مصر هم مثلا نزدیک 7 میلیارد دلار در سال ازش درآمد داره انقدر وقتی جای مهمیه معلومه که آمریکایی که خودش رو ابر قدرت دنیا می‌دونه ولش نخواهد کرد آمریکا سالی یک میلیارد و چهارصد میلیون دلار کمک نظامی می‌کنه به مصر


audio: Gz0zg81vbAk_0129.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
در واقع به خاطر اینکه کانال سوئز دست مصره همونطوری که در دنیایی که قدرت‌های اولش انگلیس و فرانسه بودن اونا بودن که پاشون در مصر و سوئز محکم بود در دنیای امروز هم که آمریکا خودش رو ابرقدرت می‌بینه اینطوریه برای همینم یه چیزی که تقریبا همیشه حرفش رو می‌بینیم طرحای جایگزین کانال سوئزه از این طرح جایگزین


audio: Gz0zg81vbAk_0132.opus
source: youtube
source_id: Gz0zg81vbAk
invalidation: VALID
text:
که بعضی وقتا از مقامات ایران می‌شنویم ازش صحبت می‌کنن که مثلا کانال سوئز رو جایگزین کنه که هند اینطوری مثلا وصل بشه به روسیه یا روسیه اینطوری وصل بشه به هند این یک مروری بود روی اینکه کانال سوئز چیه و چرا مهمه حالا شما بگید که ویدیو چطور بود به نظرتون؟


audio: GAQVf0Norms_0001.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
ثروت از کجا میاد و چطوری رشد می‌کنه؟ یعنی ثروت چطوری تولید می‌شه؟ و چطوری توزیع می‌شه؟ اینا سوالای اصلی اقتصاد هستن دیگه و نکته اینکه از اونیکه به نظر می‌رسن هم سوالای جالب‌تری‌ان هم سوالای مهم‌تری‌ان هم سوالای کاربردی‌تری حتی برای ما که نه اقتصاددان هستیم نه کارمون با اقتصاده اینکه ثروت چطوری تولید می‌شه؟ و چطوری توزیع می‌شه؟ این ثروتی که تو دنیا هست از کجا اومده؟ با چه الگویی داره زیاد می‌شه؟


audio: GAQVf0Norms_0004.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
بسیار کتاب جالبی بود و چیز تازه‌ای به من یاد داد چون یک نگاه تازه‌ای بود کتاب اقتصادی اینطوری چند تا دیگه خونده بودم من کارم اقتصاد نیست درس اقتصاد هم نخوندم ولی چند تا کتاب اقتصادی دیگه هم تو بی‌پلاس کارکرده بودیم ولی این کتاب نگاهش نگاه خیلی نویی بود برام اینکه ثروت چطوری درست شد و و چطوری رشد کرد و توزیع شد و اینا رو یه داستانی، یه روایتی براش بلدیم یه مرور سریع رو اون روایت بکنیم که ما، پیشینیان انسان ابزار درست کردن


audio: GAQVf0Norms_0005.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
و اینا شروع کردن با همدیگه تبادل کردن بعد آدم شکارچی گردآورنده بود بعدا یکجانشین شد انقلاب کشاورزی و مبادله بیشتر و اقتصاد شکل گرفت و رشد کرد و بزرگ شد و بعد انقلاب صنعتی شد و دیگه مثلا حالا خیلی بزرگتر شد این جواب ولی کافی نیست چون من می‌خوام بدونم دقیقا چطوری این اتفاق افتاد با معیارای مختلف میاد رشد اقتصاد رو این کتاب اندازه‌گیری می‌کنه بعد می‌گه وقتی دقیق می‌شیم توش می‌بینیم که این رشد با اونی که ما ممکنه فکر کنیم فرق می‌کنه


audio: GAQVf0Norms_0006.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
اینطوری نیست که همینطوری اقتصاد رشد کرده، رشد کرده، رشد کرده مثلا با یه شیب خطی یا حالا شما بگو با یه شیب تندی رشد کرده اینطوری نیست حتی اینطوری نیست که بگی نمایی رشد کرده خیلی رشدش انفجاری‌تر از اینه اینطوریه که در طول تاریخ انگار خبری نبوده اقتصادی نیست، ثروتی نیست نیست نیست نیست نیست نیست نیست نیست نیست تا اینکه یهو انفجاری رشد می‌کنه هم اقتصاد انفجاری متنوع می‌شه


audio: GAQVf0Norms_0007.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
همینکه ثروت یهو انفجاری زیاد می‌شه این بسیار پدیده جالبیه و وقتی که اینو می‌بینیم سوال برامون این می‌شه که چرا؟ مکانیزم رشد، الگوی رشد، الگوریتم رشد چیه؟ که یه همچین شکلی پیدا کرده جواب این سوال رو نویسنده برای اینکه بده می‌ره سراغ یه جای عجیبی می‌ره سراغ الگوریتم تکامل از زیست‌شناسی الگوریتم تکامل رو قرض می‌گیره بعد میاد باهاش تولید ثروت و رشد ثروت و اقتصاد رو توضیح می‌ده برامون ممکنه کار عجیبی باشه


audio: GAQVf0Norms_0008.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
ولی وقتی که توضیحش رو متوجه می‌شیم هم دلیلش رو می‌بینیم هم شواهدش برای اینکه چرا این روش روش درستیه واقعا آموزنده‌ست اول ولی سه تا مفهوم رو باید باهاشون آشنا بشیم رشد اقتصادی می‌گه حاصل دو جور رشد تکنولوژی متفاوته یکی تکنولوژی فیزیکی یکی هم تکنولوژی اجتماعی تکنولوژی فیزیکی یعنی مثلا اینکه یکی موتور بخار رو می‌سازه یکی موتور احتراق داخلی رو می‌سازه این تکنولوژی فیزیکیه تکنولوژی اجتماعی هم یعنی اینکه


audio: GAQVf0Norms_0009.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
یک شبکه‌ای از تعامل آدم‌ها با هم این ایده‌ها رو می‌تونن منتقل کنن و توسعه بدن که مثلا برسه به هدف نهایی یعنی ساخته شدن موتور بخار خود ساختن موتور بخار اختراعش یه قصه‌ست اون شبکه تعاملی نهادها و آدم‌ها که دست‌به‌دست می‌کنه تکنولوژی رو، علم رو، ایده‌ها رو و می‌رسونه به ساخته شدن موتور یک تکنولوژی دیگه‌ست که بهش می‌گیم تکنولوژی اجتماعی ولی حالا ما این تکنولوژی فیزیکی رو داشته باشیم تکنولوژی اجتماعی رو هم داشته باشیم


audio: GAQVf0Norms_0010.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
این اختراع جدید به دست من و شمای مصرف‌کننده نمی‌رسه ما که تولیدکننده این تکنولوژی‌ها نیستیم اختراع‌کننده‌اش نیستیم یه عامل سومی لازمه که اسمش هست بیزینس اسمش هست کسب‌وکار اینه که میاد اونو می‌رسونه به دست ما یعنی این دوتا رشد تکنولوژی رو یه چیزی به نام بیزینس به هم وصل می‌کنه در نتیجه‌اش از اون تکنولوژی جدید کالا درست می‌شه خدمات درست می‌شه و اینطوریه که اون رشد فنی


audio: GAQVf0Norms_0011.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
اثرش به من و شما و بقیه جامعه هم می‌رسه اگه بیزینس نباشه این پیشرفت‌ها می‌مونن تو همون آزمایشگاه حالا ثروت از کجا ساخته می‌شه؟ ثروت با رشد کردن این سه تا تکنولوژی فیزیکی، تکنولوژی اجتماعی و بیزینس با رشد کردن این سه تا ساخته می‌شه یعنی وقتی تکنولوژی فیزیکی پیشرفت می‌کنه در بستر تکنولوژی اجتماعی توسعه پیدا می‌کنه و با کمک بیزینس تبدیل می‌شه به یک کالایی و یه خدماتی که ما می‌ریم و مبادله‌اش می‌کنیم و


audio: GAQVf0Norms_0012.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
مثلا براش پول می‌دیم خلق ثروت یعنی رشد این سه تا چیز این سه تا چیز طبق چه الگویی رشد می‌کنن؟ حرف آقای اریک باین‌هاکر


audio: GAQVf0Norms_0014.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
اینه که این سه تا طبق الگوی تکامل طبق الگوریتم تکاملی رشد می‌کنن ادعای بزرگ و حرف قشنگ این کتاب اینه می‌گه اون الگوریتی، اون فرمولی که بهتر از بقیه به ما نشون می‌ده ثروت چطوری به وجود میاد الگوریتم آشنای تکامله الگوریتم تکامل چیه؟ تولید نمونه‌های متنوع آزمایش کردن تکثیر کردن و بعد تکرار همین مراحل تمایز و تنوع انتخاب و بعد تکثیر


audio: GAQVf0Norms_0017.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
تکامل، الگوریتم تکامل چندتاشون رو انتخاب می‌کنه ببینه کدوم جواب می‌ده، کدوم نمی‌ده اونی که نمی‌ده رو می‌ذاره کنار اونی که جواب می‌ده رو تکرار می‌کنه بعد این فرآیند و هی تکرار می‌کنه، هی تکرار می‌کنه و هی تکرار می‌کنه نه برنامه مرکزی و بزرگی وجود داره نه طراحی آگاهانه‌ای پشتش هست الگوریتم داره پیوسته کار می‌کنه و خودش رو تکرار می‌کنه از زیست‌شناسی بیاریم بیرون تکامل رو اینطوری بهش نگاه کنین که تکامل یه الگوریتم یادگیریه


audio: GAQVf0Norms_0018.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
وقتی شرایطش فراهم باشه می‌تونه کار کنه ثروت هم با همین الگوریتم به وجود اومده و رشد می‌کنه چون هر سه تا عاملی که گفتیم تکنولوژی فیزیکی و تکنولوژی اجتماعی و بیزینس هر سه‌تای اینا با الگوریتم تکامل رشد می‌کنن تکنولوژی فیزیکی، طراحی چیزای فیزیکی چطوریه؟ اینطوری نیست که یهو یکی از اتاق بیاد بیرون بگه که دوچرخه اختراع کردم، اینطوری که نیست که یک ایده‌ای میاد از بین ایده‌های خیلی مختلف ساخته می‌شه اینا بعد میاد بیرون آزمایش می‌شه یه چیزاییش جواب نمی‌ده حذف می‌شه


audio: GAQVf0Norms_0019.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
یه چیزاییش جواب می‌ده می‌مونه جای بهتر شدن داره بهتر می‌شه فرایند طراحی و مهندسی اینطوریه دیگه یه چیزی اول طرح می‌زنی بعد روی اون هی کار می‌کنی، کار می‌کنی تا می‌رسونی به یه جایی که فیت باشه، مناسب باشه یه پروسه‌ی صدساله‌ای مثلا طی می‌شه تا اینکه ما می‌رسیم به یه چیزی به اسم دوچرخه که بعد اینطوری کار می‌کنه و خیلی هم مناسبه شبیه همین در تکنولوژی اجتماعی هم اتفاق میوفته تکنولوژی اجتماعی گفتیم رابطه آدماست با هم


audio: GAQVf0Norms_0020.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
سازمان‌ها، نهادها، گروه‌ها اینا همشو به شکل یه تکنولوژی ببینیم که اینم با همین الگوریتم تکامل پیدا می‌کنه تکنولوژی فیزیکی می‌شه روش ساخت، دانش ساخت تکنولوژی اجتماعی می‌شه راه‌هایی که برای طراحی هست برای سازماندهی آدما هست برای اینکه اون هدف یا اون هدفای نهایی رو دنبال کنن یک جنبه‌ی این سازماندهی یک جنبه این تکنولوژی اجتماعی موضوع همکاریه دیگه مثلا آدما چطوری با هم همکاری کنن؟ چه استراتژی برای معامله کردن


audio: GAQVf0Norms_0021.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
تعامل با دیگران بهتر جواب می‌ده؟ همکاری صادقانه بهتره؟ تقلب بهتره؟ خیانت بهتره؟ کلاهبرداری بهتره؟ اینم با الگوریتم تکامله که تغییر می‌کنه و رشد می‌کنه اون عامل سوم هم، بیزینس هم اونم با همین الگوریتم کار می‌کنه، چرا؟ شما می‌خوای دنبال یه بیزینس پلنی بگردی که مناسب‌ترین بیزینس پلنه خب


audio: GAQVf0Norms_0024.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
انواع بیزینس پلن‌ها فرض کن توش می‌تونه به وجود بیاد بعد از بین اینا ایده‌هایی شکل می‌گیره یه بیزینس پلنایی انتخاب می‌شه اجرا می‌شه فیدبک می‌گیره از بازار چکش می‌خوره، تغییر می‌کنه بدهاش حذف می‌شن نامناسب‌هاش حذف می‌شن اونایی که فیت هستن مناسب هستن ادامه پیدا می‌کنن و همینطوری ریز ریز بهتر می‌شن متوجه حرف می‌شیم دیگه هر سه‌تا عاملی که شناسایی کردیم که نقش دارن در اقتصاد


audio: GAQVf0Norms_0025.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
هر سه‌تای اینا دارن با همین الگوریتم تکاملی رشد می‌کنن اینجا حرف نویسنده خوش‌فکر کتاب برامون شفاف‌تر می‌شه که می‌گه ثروت در یه فرآیند سه مرحله‌ای تولید می‌شه


audio: GAQVf0Norms_0027.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
تمایز، انتخاب و تکثیر یا تشدید ما شبیه این حرف رو حداقل دو بار دیگه هم شنیدیم در پادکست بی‌پلاس یه بارش در کتاب ایده خطرناک داروین بود از دنیل دنت دنت اصلا همینو داشت می‌گفت می‌گفتش که الگوریتم تکامل ایده‌ی داروین فقط واسه زیست‌شناسی نیست اینو شما می‌تونی بگیری بعد ببینی که این الگوریتم چه جاهای دیگری داره کار می‌کنه و می‌شه ازش کمک گرفت در توضیح دادن پدیده‌ها خب یه بار دیگه‌ای هم که تو پلاس بوده من نمی‌گم اینجا


audio: GAQVf0Norms_0028.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
چون مستقیم مربوط نیست ولی اگه یادتونه کامنت بذارید تو کامنتا درباره‌اش می‌تونیم صحبت کنیم ولی از قول دنت در کتاب ایده خطرناک داروین گفتیم تکامل یا فرگشت رو می‌تونیم به عنوان یک الگوی طراحی ببینیم که ردش جاهای دیگه هم هست اینجا نویسنده داره ردش رو در اقتصاد می‌گیره و با کمک گرفتن ازش داستان تولید ثروت رو می‌گه اسم کتابش رو هم با همون نگاه به کتاب گفته


audio: GAQVf0Norms_0030.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
منشا ثروت که یادآور منشاء انواع داروینه پس حرف مهم نویسنده یه حرف مهم نویسنده این شد که این اقتصاد پیچیده امروز یه مدلی که ما برای توضیح پیچیدگیش داریم الگوریتم تکامله همون الگوریتمی که موتور محرکه تنوع و پیچیدگی زیستیه در زیست کره این همونیه که ما می‌تونیم باهاش اقتصاد رو توضیح بدیم چون تکامل یه جور فرآیندیه که با اطلاعات اتفاق میوفته


audio: GAQVf0Norms_0031.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
یه فرموله، یه مکانیزم یادگیریه و فقط هم این الگوریتم در مکانیزم‌های زنده نیست جاهای دیگه‌ای هم که اطلاعات توش پردازش بشن و ذخیره بشن این فرمولا رو می‌شه دید چیه؟ دوباره بگیم فرمول سه مرحله‌ای


audio: GAQVf0Norms_0033.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
با چند تا تعریف مهم و با قرض گرفتن یه مفاهیمی از زمینه‌های دیگه علمی‌ مثل زیست‌شناسی و فیزیک و اینا که حالا مفصل‌ترش رو توی اپیزود و طبعا مفصل‌ترترش رو توی کتاب می‌شه پیدا کرد نویسنده اومد و حرف جالبی زد مفاهیمی که قرض گرفت الگوریتم تکامل بود و سیستم‌های پیچیده و مشاهده‌اش هم این بود که اقتصاد رو نگاه کنیم این سیستم پیچیده‌ایه که خودبه‌خود به وجود آمده و رشد کرده از پایین به بالا


audio: GAQVf0Norms_0034.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
یکی ننشسته از بالا طراحیش کنه بعد بر اساس اون طراحی اجراش کنه مغزهای ساده‌اندیش ما گاهی اصلا نمی‌تونن چنین چیزی رو تصور کنن فکر می‌کنن نه، حتما حتما اقتصاد رو یک گروهی نشستن و اینطوری طراحی کردن که مثلا اینطوری اجرا بشه و همین مانع بزرگی می‌شه در راه یادگیری ما چون مقاومت می‌کنیم دیگه ولی به این دقت کنیم سیستم پیچیده‌ی اقتصاد رو کسی از بالا طراحی نکرده


audio: GAQVf0Norms_0036.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
از پایین به بالا و هر چی هم اومدیم جلو اقتصاد هم پیچیده‌تر شد هم متنوع‌تر شد و هم همزمان با پیچیده‌تر شدنش ثروت بیشتر شد یعنی ثروت بیشتری ساخته شد و این روند روند خطی هم نبود این روند خطی حتی با شیب بالا نبود من عمدا دارم تکرار می‌کنم که آخر مطلب رو دوباره بتونیم وصل کنیم به اول مطلب نمودار رشد اقتصاد رو گفتیم حتی نمایی هم بهش نمی‌شه گفت یه بار دیگه نگاه کنین انفجاریه


audio: GAQVf0Norms_0037.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
و این انفجاری بودن خیلی به ما چیز می‌گه به جز این ایده‌ی تازه و نگاه تازه درسش واسه ما چیه؟ درسش اینه که کنترلی روی اقتصاد نمی‌تونی داشته باشی به این معنی که بهش دستور بدی و مطمئن بشی این اونطوری کار می‌کنه فرمون نمی‌بره از کسی چیکار می‌تونی باهاش بکنی؟ می‌تونی سیستمت رو وقتی متوجه بشی و بفهمی که این داره با چه الگوریتمی کار می‌کنه می‌تونی سیستمت رو، خودت رو، نهادهات رو یک طوری بسازی و تقویت کنی


audio: GAQVf0Norms_0038.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
که توی این الگوریتم خوب کار کنن یعنی تکامل که اتفاق میوفته که شما می‌تونی براش خودت و نهادت و گروهت و سیستمت می‌تونه براش مناسب باشه آماده باشه می‌تونه نباشه


audio: GAQVf0Norms_0040.opus
source: youtube
source_id: GAQVf0Norms
invalidation: VALID
text:
اینه که انتخاب شماست و اینجاست که باهوش‌ترا داینامیک‌تر هستن آماده‌تر هستن برای تغییر این کتاب کتاب معروفی نیست کتاب تازه‌ای هم نیست خیلی تو آمازون هم نگاه کنی اصلا خیلی ریویو نداره ولی خیلی کتاب روشنگری بود برای من و امیدوارم واقعا برای شما هم فکرها و نگاه‌های جدید و کنجکاوی‌های تازه درست کرده باشه این خیلی خیلی کوتاه یکی از ایده‌هاش بود مفصل‌ترش در پادکست بی‌پلاس


audio: beSkETZ4cKE_0003.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یه آدمی در یک زمان خیلی مناسبی در جای خیلی مناسبی قرار گرفته آدمی که یه مهارت‌هایی داره که شاید در شرایط دیگه اونقدری هم خواهان نداشتن ولی در اون شرایط خاص در اون مکان و زمان خاص خیلی به این مهارت‌ها نیاز بوده یکی از مشهورترین کسایی که این بهش می‌خوره این قصه ناپلئون بناپارته کسی که در بحبوحه انقلاب فرانسه رشد کرد انقلاب فرانسه رو تصاحب کرد به یک معنی


audio: beSkETZ4cKE_0004.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعضی از مهم‌ترین آرمان‌هاش رو عملی کرد یا برای همیشه تثبیت کرد اصلا و بعضی از دستاوردهای انقلاب رو هم کلا از بین برد تبدیل شد به اولین امپراتور فرانسه جنگ‌های بسیاری کرد سرزمین‌های خیلی زیادی رو برای فرانسه تصاحب کرد فرانسه رو خیلی بزرگ کرد و در آخر هم بدون اینکه هیچ‌کدوم از اون سرزمین‌ها در اختیار فرانسه بمونه در اسارت دشمنانش در جزیره‌ای دورافتاده از دنیا رفت


audio: beSkETZ4cKE_0005.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
تو این ویدیو می‌خوایم یه سرکی بکشیم به زندگی ناپلئون بناپارت تا جایی که امپراتور فرانسه شد ناپلئون معروف‌ترین فرانسوی تاریخ که به یک معنی خیلی سختگیرانه فرانسوی هم نبود اصلا متولد فرانسه هم نبود ناپلئون اینجا به دنیا آمد در کرس در کرسیکا جزیره‌ای در مدیترانه که اون موقعی که ناپلئون توش به دنیا آمد در جنوا بود یکی از حکومت‌های ایتالیایی قبل از اتحاد ایتالیا و اصلا می‌خواست از اونا هم جدا بشه


audio: beSkETZ4cKE_0006.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
می‌خواستن مستقل بشن خانواده ناپلئون هم اتفاقا جزو استقلال‌طلبان بودن جزو مبارزان استقلال بودن یا حالا تجزیه‌طلبان اگر همدل باشیم معمولا می‌گیم استقلال‌طلبان اگر نباشیم می‌گیم تجزیه‌طلب‌ها بودن اینا نتیجه‌ش ولی عملا دور از هم نبود خیلی اینا می‌خواستن جدا بشن حتی یه جمهوری خودخوانده‌ای هم اونجا اعلام کرده بودن ولی فرانسه آمد و اینجا رو گرفت و دیگه شد مال فرانسه در همون سال تولد ناپلئون این اتفاق افتاد


audio: beSkETZ4cKE_0007.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یعنی ناپلئون در این جزیره‌ای که به دنیا آمد اون موقع اینجا فرانسه نبود خانواده‌ش هم اون فاز مبارزه استقلال‌شون رو نگه داشتن قبلا جلوی جمهوری جنوا داشتن این قصه رو الان جلوی فرانسه مادر ناپلئون معروفه که در حالی که حامله بود پابه‌پای بقیه چریک‌ها در کوه‌ها و دره‌ها داشت تعقیب و گریز می‌کرد با نیروهای فرانسوی اینا داشتن با نیروهای فرانسوی می‌جنگیدن ناپلئون هم می‌گیم من در این ویدیوها ناپلئون می‌گم


audio: beSkETZ4cKE_0008.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
اونطوری که در فارسی معمول‌تره درستش ناپلیونه تازه اونم ناپلیون بناپارته بوده مثلا ولی اون چیزی که ضبط معموله ناپلیون بناپارته همونطوری که دایی‌جان ناپلئون می‌گفت توی سریال دایی‌جان ناپلئون و ما بهش می‌خندیدیم


audio: beSkETZ4cKE_0010.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
هی من می‌خندیدم که البته از سر نادانی بود مثل خیلی چیزای دیگه‌ای که بهش می‌خندیم بعدا می‌فهمیم که چون نمی‌فهمیدیم می‌خندیدیم درستش همون ناپلیون بود ولی خلاصه چون همیشه به فارسی ناپلئون می‌گیم ما هم اینجا ناپلئون می‌گیم ته قصه هم اینه که استقلال‌خواه‌ها موفق نمی‌شن دیگه موفق نمی‌شن این جزیره می‌شه جزو فرانسه و این آدمایی که حتی فرانسه نمی‌تونن صحبت کنن خیلی‌هاشون می‌شن اون موقع فرانسوی فرانسه نمی‌تونن صحبت کنن چی صحبت می‌کنن؟


audio: beSkETZ4cKE_0011.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناپلئون خودش مثلا از بچگی زبون خودشون رو یاد گرفته بود به زبون خودشون صحبت می‌کرد کتاب هم که زیاد می‌خوند به ایتالیایی می‌خوند دو تا چیز می‌گن خیلی دوست داشت یکی بردن رو خیلی دوست داشت یکی کتاب خوندن رو دوست داشت بردن و برنده شدن انقدری براش مهم بود که تو همون بچگی کارش خیلی وقتا به دعوا و جرزنی و این چیزا می‌رسید همین مثلا میل شدید به بردن هم شاید در بزرگسالی حالا جهتش رو یه جای دیگه‌ای پیدا کرد


audio: beSkETZ4cKE_0012.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که مهارت‌هاش رو اراده و انگیزه و سختکوشی و ایناش همه رفت یه جایی که اونطوری براش اون همه پیروزی آورد ولی این میل به بردن از اول توش بود چیز دیگری که خیلی دوست داشت خوندن بود کتاب تاریخ تاریخ روم باستان شکوه فاتحان بزرگ جولیوس سزار اسکندر خانواده اینا هم بعد از اینکه اینا دیگه فرانسه شدن دیگه تغییر مسیر داد


audio: beSkETZ4cKE_0013.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
باباش آمد اصلا رفت خودش رو یه طوری رسوند داخل سیستم کرد که اینا برن جزو طبقه اعیان فرانسوی حالا اعیان خیلی بالایی نه ولی به هر حال اینا تو اون جزیره خودشون که بودن وضع‌شون بد نبود از نظر طبقاتی ولی خب فرانسه حالا یه دنیای دیگری بود دیگه اینا نسبت به اعیان فرانسه زیرزمین بودن ولی در مقایسه با بیشتر مردم اون موقع چه حالا زمان جزیره خودشون، کرسیکا


audio: beSkETZ4cKE_0014.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
چه مردم دیگر در فرانسه بالاتر بودن و وضع بهتری داشتن بعد هم می‌خواستن که این ناپلئون رو بفرستن فرانسه درس بخونه درس خوندن به فرانسه هم خب طبعا به زبان فرانسه بود اول باید می‌رفت زبان یاد می‌گرفت فرستادنش یک مدرسه مذهبی و اونجا زبانش رو یاد گرفت و بعدا هم رفت مدرسه نظام یعنی تا 9 سالگی که رفت فرانسه به زبان یاد گرفتن فرانسوی رو بلد نبود


audio: beSkETZ4cKE_0016.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
منتها می‌گن مثلا تا آخر عمر لهجه‌ش رو داشت که باعث می‌شد که حالا مسخره‌ش هم بکنن و اینا چند تا چیز هست که ناپلئون رو بهش مسخره می‌کردن تخفیفش می‌کردن یه مدت زیادی یکیش همینه


audio: beSkETZ4cKE_0017.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
حتی بعضی‌ها می‌گن نه زبان فرانسه رو خوب یاد گرفت نه خیلی شیفته فرهنگ فرانسوی شد تا آخر در جوانی اصلا همچنان طرفدار این بود که کرسیکا از فرانسه مستقل بشه


audio: beSkETZ4cKE_0018.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یعنی خیلی جالبه مشهورترین داریم درباره مشهورترین فرانسوی تاریخ صحبت می‌کنیم درباره کسی صحبت می‌کنیم که سال‌ها برای فرانسه جنگید امپراتوری فرانسه رو به بزرگ‌ترین اندازه تاریخش رسوند نماد فرانسه‌ست الان برای خیلی‌ها حداقل از نظر قدرت سیاسی و اینا و داریم می‌گیم که این آدم نه تنها متولد فرانسه نبود اولش بلکه در زبان و فرهنگ و لهجه هم اونطوری که شاید ما انتظار داریم فرانسوی نبود


audio: beSkETZ4cKE_0019.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
در ده سالگی نه سالگی ولی رفت فرانسه ولی مهم‌تر از فرانسه رفتنش این بود که رفت مدرسه نظام ناپلئون نظامی‌دوست بلندپرواز و جاه‌طلب حالا رفت وارد کالج نظامی شد جایی که حالا با پیشینه خانوادگیش هم خیلی مرتبط بود با روحیه‌ش هم خیلی سازگار بود و تند و تند شروع کرد بالا رفتن در 15 سالگی از اون مدرسه فارغ‌التحصیل شد یک سال بعد هم رفت واحد توپخانه ارتش فرانسه شد افسر جز


audio: beSkETZ4cKE_0020.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
در چه دوره‌ای؟ دوروبر سال‌های انقلاب فرانسه انقلاب فرانسه شاید مهم‌ترین انقلاب تاریخ باشه اصلا از مهم‌ترین انقلاب‌های تاریخ قطعا هست شروعش هم معمولا می‌گن با شورش زندان باستیله با سقوط زندانه در 1789 وقتی که این شلوغی شروع می‌شه یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های تاریخ اروپا ناپلئون افسر 19 ساله‌ایه که 4 ساله که آمده در ارتش


audio: beSkETZ4cKE_0022.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بالاخره همه آدما در فرانسه انقلابی‌ان یا جزو سلطنت‌طلبان و طرفداران حفظ رژیم قبلی‌ان و اینا ناپلئون چیکار می‌کنه؟ این‌وریه یا اون‌وری؟ طرف انقلابیونه یا طرف سلطنت‌طلب‌هاست؟ اولش طرف هیچ‌کدوم نیست حواس‌مون هم باشه تا اینجا هنوز مسئله ناپلئون اصلا فرانسه نیست مسئله ناپلئون کرسه همون جزیره خودشونه اونجا دعوا سه طرف داره استقلال‌طلبان کرسیکا هستن انقلابیون فرانسوی هم هستن سلطنت‌طلب‌های فرانسوی هم هستن


audio: beSkETZ4cKE_0023.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناپلئون یه مدتی موضع محکمی نداره بین این استقلال‌طلبان و تندروترین انقلابی‌ها در نوسانه دلش البته با آرمان‌های انقلاب فرانسه هست و نهایتا هم می‌ره به این‌ها ملحق می‌شه برمی‌گرده به فرانسه می‌ره دل این انقلابیون رو به دست می‌آره می‌برنش توی همون واحد توپخانه ارتش حالا دولت انقلابی فرانسه رژیم انقلابی فرانسه و اونجا اتفاقی می‌افته که


audio: beSkETZ4cKE_0024.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
دیگه ستاره اقبال ناپلئون شروع می‌کنه به درخشیدن در نبرد بسیار معروف و سرنوشت‌سازی به نام نبرد تولون داستان چیه؟ انقلاب فرانسه پیروز شده یعنی سر پادشاه دیگه رفته زیر گیوتین ولی انقلابیون هنوز تسلط‌شون کامل نیست ضمن اینکه سلطنت‌طلب‌هایی که می‌خوان برگردن سلطنت‌طلب‌های فرانسوی که می‌خوان قدرت رو برگردونن دوباره به خودشون


audio: beSkETZ4cKE_0025.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
الان پشتیبانی خیلی از دولت‌های دیگه‌ی اروپایی رو هم دارن از جمله مثلا انگلیسی‌ها رو از ترس اینکه این انقلاب سرایت نکنه به جزیره انگلیسی‌ها هم اومدن همون انگلیسی‌هایی که سال‌ها و قرن‌ها با فرانسوی‌ها قبلا اصلا جنگیده بودن و اینا حالا آمدن دارن کمک‌شون می‌کنن یه طوری آمدن کمک کنن که رفتن اینا یک شهری رو گرفتن سلطنت‌طلب‌های فرانسوی به پشتیبانی نظامی‌های انگلیسی رفتن و یک شهری رو گرفتن و حالا ارتش فرانسه


audio: beSkETZ4cKE_0026.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ارتش فرانسه انقلابی می‌خواد بره این شهر رو از دست این‌ها دربیاره می‌رن اونجا و اونجا ناپلئون می‌درخشه با چند تا تصمیم درست با موضعش رو خالی نکردن بعد از عقب‌نشینی اولیه دشمن با جمع بودن حواسش اینا نیروی انگلیس رو که می‌آد غافلگیر می‌کنه و غافلگیرش می‌کنه همه ناوگان مهاجم انگلیس رو می‌زنه و نابود می‌کنه و


audio: beSkETZ4cKE_0027.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعد هم در حالی که مثلا بقیه واحدهای ارتش انقلابی هرکی رفته این شهر رو بگیره شکست خورده ناپلئون با یه ستونی از نظامی‌های ذخیره می‌ره حمله می‌کنه شهر رو می‌گیره و یه زخمی هم حالا تو این نبرد برمی‌داره که بیشتر از اینکه درد و ناراحتی براش بیاره سرمایه سیاسی براش می‌شه خیلی این نبرد تولون مهمه در مطرح شدن اسم ناپلئون شهرتش از همین‌جا به گوش روبسپیر می‌رسه که از رهبران انقلابه


audio: beSkETZ4cKE_0028.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
آدم خیلی مهمیه در این سال‌ها سیاست فرانسه و بعد از این نبرده که ناپلئون می‌شه ژنرال و بعد هم می‌شه فرمانده توپخانه و اصلا در یکی از مهم‌ترین لشکرهای ارتش فرانسه معروف به ارتش ایتالیا


audio: beSkETZ4cKE_0030.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که اینجا بوده از قرن شونزدهم در این مرزهای جنوب شرقی فرانسه مرزها و سرزمین ایتالیا بوده این می‌ره اونجا و مستقر می‌شه بعد از اینجا به بعد دیگه دوره رشد ناپلئونه ناپلئون هنوز خیلی جوونه ولی دوباره می‌ره توی نبردهای دیگری توی داستان تاریخ فرانسه گفتیم دیگه وقتی که انقلاب می‌شه مدام این حکومت جدید فرانسه همچنان که در داخل درگیری‌های انقلابی هست در مرزها هم همه‌ش جنگ داره جنگ‌های حالا دفاعی هست


audio: beSkETZ4cKE_0031.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
جنگ‌های حمله‌ای هم هست چون واقعا هم اروپا یه مقداری آشوب شده نگرانی هست در این خاندان‌هایی که قرن‌ها دارن در اروپا سلطنت می‌کنن که این وضعیت انقلابی سرایت نکنه به جاهای دیگه و از این طرف هم انقلابیون هم می‌خوان که این وضعیت سرایت بکنه به جاهای دیگه اتفاق بعدی که خیلی مهمه در شهرت ناپلئون نبرد روز سیزدهمه واندمیره یک سری تاریخ‌های مربوط به دوره انقلاب فرانسه هست من تلفظم هم احتمالا تو همه اینا خیلی اشتباهه اینا اسمای عجیبی دارن


audio: beSkETZ4cKE_0032.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
اسماییه دارن که به گوش ما خیلی عجیبه به‌خاطر اینکه اون موقعی که اینا انقلاب کردن در فرانسه گفتن انقلابه دیگه همه چی باید عوض بشه تقویم هم باید عوض کنیم تقویم گریگوری مسیحی رو مثل بقیه چیزهای دیگه مسیحی گفتن باید بره کنار تقویم انقلابی باید بیاد جاش هفته دیگه نداریم هفته‌ها مثلا می‌شه دهه


audio: beSkETZ4cKE_0033.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
هر سال نمی‌دونم 10 ماهه اینا بعد حالا خلاصه اینا برگشت بعدا اینا خود ناپلئون که آمد اینا رو برگردوند ولی خلاصه یه سری این اسم سختایی که یه سری اسم‌های معروف تاریخ فرانسه مال اون دوره به‌خاطر این می‌آد که اسم تاریخ‌ها به اون تقویمه از جمله این برومر یا واندمیر اینا از اون ماه‌های اون موقع هستن


audio: beSkETZ4cKE_0035.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
خلاصه این روز سیزدهم واندمیر این واندمیر این تاریخ مهمی می‌شد برای فرانسه و تاریخ مهمی می‌شد برای ناپلئون روز مهمی شد برای ناپلئون به‌خاطر اینکه این روزی بود که در پاریس سلطنت‌طلب‌ها شورش کردن و خیلی تلاش جدی کردن که رژیم انقلابی رو بربیندازن و یه مقدار اولش موفق هم شدن نیرو جمع کردن حمله کردن پارلمان


audio: beSkETZ4cKE_0036.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
خیلی نزدیک بود که اوضاع از دست انقلابیون خارج بشه ناپلئونی که تازه از جنگ برگشته بود اینجا آمد در نقش ناجی انقلابیون ظاهر شد آمد و قیام سلطنت‌طلب‌ها رو طرفداران سلطنت رو سرکوب کرد سرکوب هم نه با سلاح سبک و شهری و این‌ها با توپ توپ جنگی آورد وسط پاریس به کشتار طرفداران بازگشت سلطنت همین ناپلئونی که 6 سال پیش


audio: beSkETZ4cKE_0037.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
این اصلا تو جریانات انقلاب غیب شده بود هیچ مشارکت خاصی در جریان انقلاب نداشت خیلی هم البته جوون بود تو زدوبند و بازی‌های سیاسی هم نبود منتها الان با یک ترکیبی از هوش و جاه‌طلبی و بی‌رحمی‌ شد یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی فرانسه و ناجی انقلاب یک نقطه خیلی مهمیه این در زندگی سیاسی ناپلئون و در تاریخ فرانسه و مثلا اینجاست که می‌گیم


audio: beSkETZ4cKE_0038.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناپلئون آدم مناسب بود در زمان درست در جای درست همه چی به دردش خورد و اینم به درد اون شرایط خورد و تونست که بیشترین بهره رو ازش ببره و اینجا دیگه می‌شه گفت دوران پرآشوب انقلاب تمام شد و فرانسه شروع کرد کم‌کم رفتن به سمت ثبات چون تا اینجا تا اینجای انقلاب فرانسه خیلی از همه نظر آشفته بود سیاسی اجتماعی اقتصادی مشکل با سلطنت‌طلب‌ها


audio: beSkETZ4cKE_0039.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یا اونطوری که اون موقع می‌گفتن ضد انقلاب یه مشکل بود که حالا اینا پشتیبانی انگلیس رو هم داشتن حمایت انگلیس رو هم داشتن این مشکل بزرگی هم بود ولی تنها مشکل نبود حتی شاید بزرگ‌ترین مشکل هم این نبود انقلابی‌ها خودشون چند دسته بودن تندروها میانه‌روها رو زدن کنار عصر وحشت شروع شد و هر کسی رو که باهاشون مخالف بود می‌کردنش ضد انقلاب و می‌بردن زیر گیوتین خیلی از رهبران انقلاب فرانسه اینطوری گردن زده شدن


audio: beSkETZ4cKE_0040.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
همون‌جا بود که می‌گفتن انقلاب فرزندان خودش رو می‌خوره از همین‌جا آمد از یه طرف خشونت انقلابی بود از یه طرف میل این انقلابی‌ها بود برای اینکه همه چیز رو عوض کنن از اون تقویم که گفتیم که تلاش ناموفق بود یعنی ناموفق بود که بعدا برگردونده شد تا مثلا سیستم اندازه‌گیری که اتفاقا در تغییر دادنش خیلی موفق هم بودن سیستم متریک جا افتاد دنیای جدیدی واقعا می‌خواستن بسازن بعد از انقلاب فرانسه و حالا اینا یه داستان دیگریه که مثلا حالا نگاه کنیم بعد از 200 سال


audio: beSkETZ4cKE_0041.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ببینیم که چقدر دنیای دیگری ساخته شد چقدر نشد چه تغییراتی کرد چقدر نکرد و تغییراتی که می‌خواستن بدن بعضیاش خوب بود تصمیم درست بود بعضیاش هم اشتباه بود اشتباه هم حالا یه وقت در یه کاری به اندازه مثلا تغییر تقویمه که برگردوندنش نسبتا کم هزینه‌ست در مقیاس تاریخی یه وقتایی نه ابعاد نتایجش دیگه ابعاد فاجعه داره اینو بگیم یه خرده‌ای که متوجه بشیم بعدا که ناپلئون می‌آد بالا تو چه فرانسه‌ای می‌آد بالا


audio: beSkETZ4cKE_0042.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
سرمست بودن انقلابیون از این ایده‌هایی که داشتن و دیگه الان مانعی هم برای اجراش نمی‌دیدن افتادن به تولید پول پول در دنیای اون موقع اون موقع مبادلات عمدتا با طلا بود و با نقره بود اواخر قرن 18 هستیم طلا و نقره خب از یه مقداری بیشتر نبود تو دنیا برای همین از یه مقداری حجمش بیشتر نمی‌شد این‌ها آمدن پول کاغذی چاپ کردن گفتن هر فرانک کاغذی یک فرانک طلاست


audio: beSkETZ4cKE_0043.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعد هم برای اینکه رونق بدن به اقتصاد شروع کردن پول ریختن در بازار پول چاپ کردن و ریختن در بازار و رونق هم آمد سریع پول آمد دست مردم و مردم هم خرید می‌کردن تولیدکننده‌ها دیدن خب بازار کشش بیشتر داره بیشتر تولید کردن تولیدکننده راضی بود مصرف‌کننده راضی بود جامعه راضی بود بازار راضی بود صنعت راضی بود و همه خوشحال بودن تا اینکه اقتصاد شروع کرد روی سفت واقعی خودش رو نشون دادن


audio: beSkETZ4cKE_0044.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که شما اگه عرضه رو از یه حدی بیشتر بکنی ارزشش می‌آد پایین و این همه‌جا صادقه از جمله درباره خود پول فرانک طلا و نقره رو نمی‌شد هر چقدر که دلت می‌خواد بریزی تو بازار چون طلا و نقره محدود بود ولی پول کاغذی خرجش خرج چاپ کردنش بود دیگه انقلابیون هم می‌گفتن که این اشراف و لویی شانزدهم و پادشاهی و اینا فاسد بودن ما که فاسد نیستیم که پول الکی بیاد حیف‌ومیل بشه ما پول چاپ می‌کنیم برای رونق اقتصاد نه برای دزدی خودمون پول چاپ کردن و رونق دادن و


audio: beSkETZ4cKE_0045.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعد هم به فنا رفتن پول چنان بی‌ارزش شد که می‌گفتن که باید با فرغون فرانک بار بزنی ببری بتونی مثلا چند تا نون آشغالی بخری وضع اقتصادی که در سال‌های آخر دوره لویی شانزدهم خیلی بد بود فاجعه شد تا جایی که همون مردمی که چند سال قبل انقلاب کرده بودن که به جای اشراف دولت مردمی بیارن خوشحال بودن که دولت مردمی و انقلابی آمده سر کار


audio: beSkETZ4cKE_0046.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ریختن چاپخونه پول کاغذی دولت انقلابی مردمی رو آتیش زدن بعد وضع اقتصاد اینه وضع جامعه اینه سیاسی‌ها چیکار می‌کنن؟ می‌زنن تو سروکله هم که تو انقلاب واقعی نیستی تو ضد انقلابی نه تو ضد انقلابی مردم از اون‌ور خشمگین که ما اون لویی شونزدهم رو گردن زدیم گرسنگی و بدبختی‌مون بهتر بشه بهتر که نشد هیچی بدتر هم شده حالا به این دوره برمی‌گردیم ولی این تصویره رو داشته باشید اوضاع جامعه فرانسه اینه و اون‌وقت ناپلئون کجاست؟


audio: beSkETZ4cKE_0048.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعد از اینکه در سیزدهم واندمیر سلطنت‌طلب‌ها رو سرکوب کرده و پارلمان رو نجات داده حالا شده فرمانده ارتش شده فرمانده ارتش بعد هم رفته به سمت شمال ایتالیا چون اتریش هابسبورگ که دیده فرانسه شلوغ‌پلوغه رفته اونجاها رو که قبلا در تسلط فرانسه بود گرفته واسه خودش شمال ایتالیا هم از همون موقع جای ثروتمندتر این سرزمین‌های ایتالیا شمالش بود می‌ره ناپلئون به سمت ایتالیا


audio: beSkETZ4cKE_0049.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
می‌ره ساردینیا که متحد اتریشه بعد شروع می‌کنه حمله به اتریش می‌ره لومباردی رو می‌گیره می‌ره جنوب‌تر می‌ره ونیزی رو می‌گیره که 11 قرن بود مستقل بود کسی نتونسته بود فتحش کنه و تو این پیروزی‌ها هم غنیمت می‌گیرن هم غارت می‌کنن هم روحیه می‌گیرن هم اهمیت سیاسی پیدا می‌کنن کم‌کم ناپلئون و نیروهاش وقتی که درباره نبوغ نظامی ناپلئون صحبت می‌کنیم یا می‌شنویم می‌خونیم که خیلی در تاریخ معروفه


audio: beSkETZ4cKE_0050.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یا درباره توانایی‌های رهبریش می‌بینیم که صحبت می‌کنن از همین جنگ‌های اول نمونه می‌آرن بسیار بسیار زیاد از همین جنگ‌های اول حرف برای گفتن داره وقتی از این جنگ‌ها برمی‌گرده پاریس انقدر دستش پره از همین جنگ‌های با هابسبورگ و اتریش و گرفتن ایتالیا و اینا انقدر دستش پره که دیگه ناپلئون قهرمانه محبوبه می‌ره سطح اول قدرت و شروع می‌کنه با یک آدم بسیار مهمی به نام تالیرند


audio: beSkETZ4cKE_0051.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که اون موقع وزیر خارجه فرانسه‌ست نقشه کشیدن برای اینکه خب ما که اینا رو زدیم هابسبورگ که داشت اونجا چیکار می‌کرد و اینا رو گرفتیم و ایتالیا رو گرفتیم و اینا بریم سر وقت دشمن اصلی که دشمن اصلی کیه؟ دشمن اصلی بریتانیاست این تالیرند هم داشته باشین این هم عجیب آدمیه قبل از ناپلئون وزیر خارجه بود در دوره ناپلئون وزیر خارجه بود بعدا هم رفت همکاری کرد با کشورای اروپایی که متحد شده بودن علیه ناپلئون


audio: beSkETZ4cKE_0052.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعدا در فرانسه بعد از ناپلئون هم رفت تو کنفرانس وین شرکت کرد خیلی شخصیت عجیب و جالبیه این هم امیدوارم یک روزی درباره‌ش صحبت بکنیم خلاصه ناپلئون می‌آد با این تالیرند شروع می‌کنن فکر کردن برای حمله به انگلیس یه مدتی برنامه‌ریزی هم می‌کنن ولی می‌بینن که نه از پس نیروی دریایی بریتانیا نمی‌تونن بربیان پس بی‌خیال حمله مستقیم می‌شن به جاش می‌گن ما قلب تجارت بریتانیا رو باید هدف بگیریم شکی نبود که دشمن اصلی بریتانیاست


audio: beSkETZ4cKE_0054.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
در هند بود کمپانی هند شرقی تاریخ هند اون موقع گفتیم که چه اهمیتی داشت اون موقع هندوستان برای انگلیس اینا هم گفتن اگه ما بخوایم ضربه به انگلیس بزنیم راه راحت‌تر اینه که بریم در هند هدف‌شون بگیریم هم بریم مثلا با اون تیپوسلطان که در هند با اینا داره می‌جنگه نزدیک بشیم متحد بشیم هم بریم از این طرف مصر رو مثلا بگیریم که تجارت با هند رو برای انگلیسی‌ها سخت‌تر کنیم حالا می‌گیم مصر ذهن‌مون نره کانال سوئز هنوز کانال سوئزی نیست


audio: beSkETZ4cKE_0055.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی اسکندریه بالاخره هست و اونجا پایگاه تجاری مهمیه و اگه مثلا فرانسه بره اونجا رو بگیره می‌تونه یه پایگاه تجاری خیلی خوبی داشته باشه در مدیترانه لشکر می‌کشه ناپلئون به شمال آفریقا مناطقی که دست عثمانیه عثمانی رو شکست می‌ده مصر رو فتح می‌کنه اینطوری نیست که البته مثلا هرجا رو دست بذاره راحت بگیره مصر رو اولش فتح می‌کنه ولی بعد شکست‌های مقطعی داره در همون نیل یک شکست بدی می‌خوره از نیروی دریایی انگلستان


audio: beSkETZ4cKE_0056.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
انگلیسی‌ها هم نمی‌خوان مصر کامل بیفته دست دشمن‌شون می‌فهمن که اینجا جای مهمیه از دست بدن هند در خطر می‌افته با تمام قوای دریایی‌شون برمی‌گردن ناپلئون رو در دریا همون‌جا شکست می‌دن یعنی ناپلئون همه‌ش پیروز نمی‌شه پیروز می‌شه و شکست می‌خوره اما اون چیزی که باقی می‌مونه در ذهن‌ها از حمله ناپلئون به مصر فتح قاهره‌ست فتح اسکندریه‌ست از جالب‌تر از قاهره برای من مثلا فتح اسکندریه‌ست چون اسکندریه خیلی جالبه دیگه


audio: beSkETZ4cKE_0057.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
شهریه که اسکندر مقدونی ساختش از فاتحان بزرگ تاریخ اسمش اسکندریه‌ست دیگه از جمله شهرهایی که به اسم اسکندره بعد جولیوس سزار که رفت اونجا بعد از فتحش رفت ادای احترام کرد به اسکندر بعد از 20 قرن 21 قرن ناپلئون هم که فاتح جدید اروپا بود رفت همون شهری رو گرفت و از قرار دنبال قبر اسکندر هم رفت این کمپین مصر هم برای فرانسه و برای ناپلئون خیلی مهم شد


audio: beSkETZ4cKE_0058.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
همین که به شامات و به خاورمیانه نزدیک کرد ناپلئون رو فرانسه رو موقعیت تجاری فرانسه رو قوی‌تر کرد و همین که برای خود ناپلئون در حالی که یک آشفتگی سیاسی دوباره در پاریس هست ناپلئون داره یه جای خارج از دعوای سیاسی برای خودش سرمایه سیاسی جمع می‌کنه و این باعث می‌شه که هر وقت برمی‌گرده فرانسه برمی‌گرده پاریس دستش پرتر باشه با دست قوی‌تری برگرده بشینه سر میز


audio: beSkETZ4cKE_0059.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
در این حمله به مصر که حالا ما الان قصه نظامیش رو گفتیم ولی یه گروه بزرگی دانشمند و باستان‌شناس و هنرمند و اینا با ناپلئون رفتن به کشف مصر در جست‌وجوی تمدن باستانی از پی همین سفر و اکتشافات همین سفر


audio: beSkETZ4cKE_0061.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعدا خط هیروگلیف رمزگشایی شد اصلا رفتن ناپلئون به مصر در تاریخ علم و باستان‌شناسی و اصلا علم تاریخ و اینا هم لحظه مهمیه خلاصه کمپین مصر مصر رو فرانسوی نمی‌کنه ولی ناپلئون رو قهرمان فرانسوی‌ها می‌کنه فرانسوی‌هایی که انقلاب کردن اعلامیه حقوق بشر نوشتن همه دنیا هم توجه‌ش به اونا جلب شده


audio: beSkETZ4cKE_0062.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی الان نشستن وسط یک اقتصادی ورشکسته و درگیرن با فقر، بدبختی، بی‌ثباتی و امورشون هم افتاده دست یه سری سیاستمداری که اصلا چنان به جون هم افتادن که امنیت جانی هم ندارن خودشون دانتون رو داشتن گردن می‌زنن می‌گفت سه ماه دیگه همین گردن‌زن من رو می‌گیرن گردنش رو می‌کنن زیر همین گیوتین و همینطور هم شد جلوی چشم مردمی که از این عصر وحشت خسته بودن گردن روبسپیر هم رفت زیر همون گیوتین و بعد از اون بود که دیگه


audio: beSkETZ4cKE_0063.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
میانه‌روها این تندروها رو سرکوب کردن و سیاست رو کم‌کم گرفتن دست‌شون در اون تقویم جمهوری فرانسه این ماه ترمیدوره


audio: beSkETZ4cKE_0064.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
پایان دوره وحشت در انقلاب فرانسه‌ست دوره ترمیدور بهش می‌گن تا امروز هم اصطلاحیه که بعضی وقتا می‌شنویم دولت‌هایی تندروی انقلابی وقتی یه چرخشی به سمت میانه‌روی می‌کنن می‌گن ترمیدور داره اتفاق می‌افته خروشچف سخنرانی استالین‌زدایی که می‌کرد بعضیا می‌گفتن که این ترمیدور انقلاب روسیه‌ست مثلا خلاصه عصر وحشت تمام می‌شه تندروها می‌رن میانه‌روها می‌آن میانه‌روهایی که میانه‌رو هستن که خب خوبه به نسبت


audio: beSkETZ4cKE_0065.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی بی‌عرضه هم هستن کاری ازشون نمی‌آد یه قانون اساسی می‌ذارن یک سیستم پیچیده دیرکتوری درست می‌کنن برای اداره کشور پنج‌تا یا ده‌تا اداره‌کننده داره واقعا پیچیده‌ست یعنی اعدام کم شده کشتار کم شده اینا ولی عملا کشور اداره هم نمی‌تونه بشه شرایط آدم رو یاد چی می‌ندازه وقتی اینطوری می‌شه؟ شرایطیه که کاری از پیش نمی‌ره یا آدم رو یاد این می‌ندازه که


audio: beSkETZ4cKE_0066.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یه کسی الان با یه دست قدرتمندی می‌آد و مردم هم دنبال یه کسی هستن که بتونه کاری رو از پیش ببره دیگه همین اتفاق می‌افته همین اتفاق می‌افته ناپلئونی که از مصر برگشته و محبوب هم هست و قهرمان هم هست کودتا می‌کنه یا دقیق‌ترش اینه می‌پیونده به کودتایی که یک عده‌ای دارن می‌کنن کودتای هجدهم برومر دو تا از این دیرکتورا فکر می‌کنن که دارن استفاده می‌کنن از ناپلئون


audio: beSkETZ4cKE_0067.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
اون محبوبه از محبوبیت اون استفاده می‌کنن خودشون قدرت بگیرن ولی ناپلئون نه تنها ابزار دست اینا نمی‌شه کلا می‌آد بساط رژیم این‌ها رو جمع می‌کنه یعنی ناپلئون کودتاگر کودتا در کودتا می‌کنه به کمک خیلی موثر برادرش البته و یک دولت موقتی درست می‌کنه که می‌گه که از این به بعد سیستم اینه توش سه تا کنسول داریم که خودم هم یکی‌شونم و فرانسه رو با سه تا کنسول اداره می‌کنن یک قانون اساسی جدید می‌آرن


audio: beSkETZ4cKE_0068.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
قدرت رو متمرکز می‌کنن کم‌کم بیشتر حالا دست کنسول اول که کنسول اول هم کسی نیست به جز خود کودتاگرش یک رای‌گیری هم می‌کنن یک مشروعیت مردمی هم پیدا می‌کنه رژیم جدید اعلام می‌کنن 99 درصد رای‌دهنده‌ها با این قانون اساسی موافقن ایناش مهم نیست عدد زیر سواله از همون موقع هم زیر سوال بود اعتبارش تعداد شرکت‌کننده‌هاش همه‌ش سوال‌برانگیزه و احتمالا هم بخش قابل توجهیش احتمال خیلی زیاد ساختگیه


audio: beSkETZ4cKE_0069.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی به هر حال موفق می‌شن قانون اساسی رو عوض بکنه از اون سیستم 5 تا دیرکتوری بشه سه تا کنسول کنسول اول هم خودش سال 1802 به عنوان کنسول مادام‌العمر در واقع به طور خیلی غیرمستقیم خودش رو منصوب می‌کنه و دو سال به عنوان کنسول اول بر فرانسه حکومت می‌کنه همه اینایی که داریم می‌گیم مال قبل از اینه که ناپلئون امپراتور فرانسه بشه ها اون دو سال بعدش می‌آد ولی تو این دو سال


audio: beSkETZ4cKE_0070.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
تا برسه به جایی که تعارف رو بذاره کنار بشه امپراتور کارهای بسیار مهمی می‌کنه کارای خیلی مهمی می‌کنه چند تا از این کارها رو هم بریم ببینیم چون با ایناست که ناپلئون ناپلئون می‌شه تا اینجا داشت سرمایه سیاسی جمع می‌کرد که باهاش آمد قدرت رو گرفت حالا که قدرت رو گرفت ببینیم چکار کرد قبلش ولی یک نگاهی بکنیم به دنیای زمان ناپلئون زوم‌اوت کردن همیشه مهمه به نظرم همیشه جالبه وقتی درباره یکی مثل ناپلئون حرف می‌زنیم


audio: beSkETZ4cKE_0071.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که برای دنیا نقشه داشت و برنامه داشت خیلی ضروری‌تر هم هست در چه دنیایی هستیم؟ ظهور ناپلئون آخر قرن هجدهه سال‌های 1700 یعنی دارن تموم می‌شن قرن 18 سرعت تحولاتش مثل قرن 19 و قرن 20 نیست از نظر سیاسی البته در دنیای اندیشه انقلابی اتفاق افتاده اندیشه‌های جدید آمدن عصر روشنگری شده


audio: beSkETZ4cKE_0073.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
دوره ما آدما می‌تونیم خودمون فکر کنیم با عقل‌مون می‌تونیم برای دنیا یک توضیحی پیدا کنیم لازم نیست نگاه‌مون همه‌ش به یه جای دیگه باشه عصر خرد، پرسش، پیشرفت اینا همه در اون سال‌ها برجسته‌ست از نظر سیاسی چی؟ از نظر سیاسی در اروپایی هستیم که دولت‌های پادشاهی با قدرت مرکزی قوی داره یعنی حتی اونایی‌شون که دل دادن به ایده‌های روشنگری


audio: beSkETZ4cKE_0074.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
یه قدرتی می‌خوان که اون ایده‌ها رو پیاده کنن در نظام‌های فئودالی که حالا کلی اشراف و اعیان قدرتمند هستن و این حرفا اینا می‌خوان قدرت مرکزی خودشون قدرت دولت خودشون رو قوی‌تر کنن قدرتش رو بیشتر کنن که بتونن اون ایده‌های روشنگری رو پیاده کنن حتی اونایی‌شون رو که می‌خوان پیاده بکنن و حواس‌مون هم باشه وقتی می‌گیم عصر روشنگری نه اینکه همه مردم دنبال اینا بودن یه گروه کوچکی از روشنفکرا هستن


audio: beSkETZ4cKE_0075.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که روشنفکرا هم خودشون یه گروه کوچکی از باسوادا هستن که باسوادا خودشون یه گروه خیلی کوچیکی از جمعیت اروپا هستن یک جنبش فکری نیست که همه مردم درگیرش باشن مردم از نظر فکری خیلی جاشون فرقی با قرن‌های قبل و همون سیستم هزارساله فئودالی و این‌ها نکرده ولی خلاصه در سطح قدرت اثر داشته اتفاق مهم دیگه انقلاب آمریکاست یه کمی قبل از انقلاب فرانسه انقلاب آمریکا هم پیروز شده


audio: beSkETZ4cKE_0076.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
انقلابیون آمریکا رو همین فرانسوی‌ها خیلی هم بهش کمک کردن پشتیبانی مالی کردن پشتیبانی نظامی کردن یعنی با کمک فرانسوی‌ها آمریکایی‌ها تونستن کشور بشن و حالا فرانسه با همون بریتانیایی در جنگه که آمریکایی‌ها هم داشتن باهاش می‌جنگیدن و بریتانیا حتی برای اینکه پیچیده‌تر بشه رفته کنار اون پادشاهی فرانسه ایستاده که انقلاب فرانسه پیروز نشه در نتیجه دولت جدید آمریکا یه موقعیت سختی داره وقتی انقلاب فرانسه شروع می‌شه


audio: beSkETZ4cKE_0077.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
جرج واشنگتن رئیس‌جمهور آمریکاست از اون موقع تا وقتی که ناپلئون می‌شه امپراتور دوره‌ایه که آمریکا داره خودش رو پیدا می‌کنه که ما چه جور حکومتی می‌خوایم داشته باشیم چه جور اقتصادی رابطه‌مون با اروپا چه شکلی می‌خواد باشه ما حالا جامون رو در این دنیا می‌خوایم پیدا کنیم با نگاه به گذشته تنظیم کنیم؟ ببینیم کی کمک‌مون کرده یا به نگاه به آینده تنظیم کنیم؟ ببینیم بعدا با کی می‌خوایم باشیم اینا هر کدوم یه مسیری داشت اینا اگه می‌خواستن به گذشته نگاه کنن


audio: beSkETZ4cKE_0078.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
خیلی ساده و سطحیش رو بگم اونطوری که مثلا من خیلی راحت می‌فهمم به گذشته می‌خواستن نگاه کنن باید وایمیستادن کنار فرانسه ولی یه گروهی توشون بحث می‌کردن که نه ما باید نگاه کنیم ما می‌خوایم کشور تجاری بسازیم صنعتی بشیم و در تجارت می‌خوایم با انگلیس رابطه داشته باشیم مدل‌مون می‌خواد اون مدل باشه پس اون چی که قبلا بوده و قبلا کی به ما کمک کرده و اینا داستان گذشته‌ست ما برای فردا باید بریم کنار انگلیس


audio: beSkETZ4cKE_0079.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
توی ویدیوهای پلی‌لیست آمریکا تاریخ آمریکا یه خرده بیشتر درباره اینا صحبت کردیم تو این دوره هم واشنگتن که در قدرته هم دوره‌ای که آدامز در قدرته اینا بیشتر متمایل به انگلیس هستن هم دوره‌ای که توماس جفرسون که خیلی نزدیک و همدله با انقلاب فرانسه در قدرته این معادله هی جابه‌جا می‌شه این بحثا هی مطرح می‌شه در آمریکا فرانسوی‌ها اعلامیه حقوق بشر و شهروندی‌ای که می‌نویسن و پایه همین اعلامیه جهانی حقوق بشره


audio: beSkETZ4cKE_0080.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که امروز سند سازمان ملله این خیلی تحت تاثیر اون اعلامیه استقلال آمریکاست رد فکرهای جفرسون در هر دوی این‌ها خیلی برجسته‌ست و برای همین هم این بحث خیلی داغیه موقع جنگ‌های انقلابی فرانسه در آمریکا که ما این همه اهداف‌مون و آرمان‌هامون نزدیکه به انقلابیون فرانسه بریم در برابر انگلستان استعمارگر کمک‌شون بکنیم یا نکنیم؟ بی‌طرف بمونیم خیلی جالبه که زور طرفداران بی‌طرفی


audio: beSkETZ4cKE_0081.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
می‌چربه به امثال جفرسون و طرفداران ایده‌های اتحاد به فرانسه و آمریکا بی‌طرف می‌مونه که عملا بی‌طرف موندنش یعنی اینکه در کنار انقلابیون فرانسه نمی‌ره یعنی در کنار انگلیسی‌ها می‌مونه و باز جالب‌تر اینکه این وضعیت بعدا در زمان خود جفرسون هم که رئیس‌جمهور می‌شه ادامه پیدا می‌کنه این ولی خلاصه وضعیت آمریکاست توی اروپا چی؟ در انگلستان جرج سوم پادشاهه مستعمراتی رو از دست داده


audio: beSkETZ4cKE_0082.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
از جمله آمریکا مهم‌ترینش از اون‌ور ولی مثلا ایرلند جزو امپراتوریش شده ناپلئون هم بیشتر از همه در واقع جلوی همین انگلیس درآمده دشمن اصلیش اونه که البته خب دستش هم بهش نمی‌رسه دیگه در قاره مستقیم فعلا درگیر نشده با انگلیس گفتیم یه تلاشی می‌خواست بکنه بعد دید که زورش به نیروی دریای انگلیس نمی‌رسه که خیلی قویه سعی داره می‌کنه که جاهای دیگه دنیا ببینه چطوری می‌تونه بهش ضربه بزنه


audio: beSkETZ4cKE_0083.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
چون امپراتوری انگلستان خیلی هم اون موقع گسترده‌ست دیگه اطراف فرانسه دیگه چه خبره؟ اسپانیاست که از روزهای اوج قدرتش فاصله داره این طرف ایتالیاست که ایتالیا هنوز متحد نیست با یک سری پادشاهی‌هایی طرفیم یا حکومت‌های محلی طرفیم


audio: beSkETZ4cKE_0084.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
پادشاهی‌ها حالا بعضیاش هم جمهوریه اینا ولی حکومت‌های محلی طرفیم که در شمال ثروتمندترن در جنوب فقیرترن پاپ‌ها اون وسط حکومت دارن می‌کنن دونه‌دونه اینا رو حالا ناپلئون باهاشون کار داره ‌بهشون بعدا برمی‌گردیم بالاشون اتریش هست اتریش هابسبورگه اینا هم از روزای اوج‌شون فاصله دارن اینا بعد از 500 سال حکومت کردن سرپا هستن ولی دیگه اون پرشور گذشته رو ندارن


audio: beSkETZ4cKE_0085.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
مخصوصا اینا یه دیپلمات اعجوبه‌ای دارن به نام مترنیخ یک کمی تو ویدیو کنفرانس وین درباره‌ش گفتیم اینم از سیاستمدارهای بسیار موثر قرن نوزدهم اروپاست بدنام و بین بعضی‌ها هم خب خیلی خوش‌نام نه ولی خیلی مهم اینطوری حداقل اونجا البته امپراتوری مقدس روم هم هست می‌دونیم دیگه هابسبورگی‌ها تو اونم بودن ولی خب اونم امپراتوری حساب نمی‌شد خیلی


audio: beSkETZ4cKE_0087.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
و حکومت یکپارچه مرکزی نبودن همچنان ولی خب آلمان و بخش‌هایی از ایتالیا و غرب و مرکز اروپا و اینا یه جورایی در حکومت این‌ها بود منتها دیگه این قرن‌های آخر اینا نه امپراتوری بودن نه مقدس بودن نه ربطی به روم داشتن همونطوری که بارها از قول ولتر گفتیم ولی خلاصه اونا هم بودن بساط اونا رو هم بعدا می‌بینیم که ناپلئون برچید این خلاصه وضعیت اروپاست این طرف دنیا سمت ما چه خبره؟


audio: beSkETZ4cKE_0088.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
مسلمون‌ها یه خرده رابطه‌شون با ناپلئون رابطه پیچیده‌ست پیچیده‌ایه هم سلطان سلیم سوم عثمانی هم بعدا ایران قاجاری سلطان سلیم عثمانی که گفتیم تو مصر مجبور می‌شه با ناپلئون بجنگه منتها ناپلئون خب جنگش واقعا خیلی با عثمانی نیست که مسئله‌ش تو مصر بیشتر از عثمانی‌ها محدود کردن دسترسی انگلستانه به شرق ولی از اون طرف چون عثمانی با روسیه هم جنگ داره


audio: beSkETZ4cKE_0089.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعدش سعی می‌کنه که ناپلئون با عثمانی علیه روسیه متحد بشه که این متحد هم می‌شن منتها اقدام نظامی مشترک قابل ملاحظه‌ای با هم نمی‌کنن علیه روسیه ولی خلاصه رابطه‌شون یه خرده رابطه پیچیده‌ایه در ایران هم زمان انقلاب فرانسه کریم‌خان زند حاکمه


audio: beSkETZ4cKE_0090.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناآرامی‌های بعد از انقلاب و عصر وحشت و اینا در فرانسه که هست تو ایران هم می‌خوره به جنگ داخلی و که از نهایتا هم از توش قاجاریه درمی‌آد بیرون آقامحمدخان می‌آد و شاه می‌شه و ایران وارد دوره قاجاری می‌شه قرن نوزدهم ایران در واقع قرن قاجاریه ایران اینطوری شروع می‌شه حالا به داستان ایران قاجاری و ناپلئون هم بعدا برمی‌گردیم زمان امپراتور شدن ناپلئون زمان فتحعلی‌شاهه دیگه


audio: beSkETZ4cKE_0091.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
حالا این چیزایی که تا اینجا گفتیم درباره این بود که ناپلئون در چه جنگ‌هایی شرکت کرده و اینا بدون اینکه حالا تو هیچ‌کدوم از جزئیاتش بریم ولی ناپلئون فقط ژنرال نبود


audio: beSkETZ4cKE_0092.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
دوره ناپلئون فقط به فتوحات و جنگ و این‌ها نگذشت اصلا یکی از دلایلی که انقدر درباره‌ش حرف زده می‌شه همینه احتمالا که اثرش خیلی بیش از فتوحات سرزمینی و تغییر نقشه‌ای بود که خیلی‌هاش هم بعد از شکست خوردن نهاییش برگشتن سر جای قبل‌شون چون ناپلئون خیلی نقشه اروپا رو عوض کرد نقشه فرانسه از این تبدیل شد به این منتها بعد که شکست خورد نشستن توافق کردن که


audio: beSkETZ4cKE_0094.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
و همین کار رو هم کردن رو نقشه انگار اصلا نه ناپلئونی آمده نه ناپلئونی رفته ولی داستان ناپلئون فقط این نیست ناپلئون وقتی به قدرت رسید به عنوان کنسول اول و سیستم جدیدی رو در اروپا تثبیت کرد سرش گرم کارهای داخلی شد کارهایی کرد اتفاقاتی افتاد در فرانسه که اتفاقا عمدتا براش خوش‌نامی آورد از جمله یک سری اصلاحات مهمی در نظام مالیاتی و نظام بانکی


audio: beSkETZ4cKE_0095.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناپلئون همون اول که به قدرت رسید بلافاصله بانک مرکزی درست کرد در فرانسه در 1800 وضع اقتصادی فرانسه رو یادمونه در سال‌های بعد از انقلاب گفتیم چی بود دیگه وقتی ناپلئون به قدرت رسید فراتر از داغون بود یکی از اولین ابرتورم‌های ثبت شده تاریخه یکی از اون تجربه‌های بشر مدرنه که باعث شد که دیگه سیاستگذار عاقل تا همیشه مثل چی بترسه از تورم به‌خاطر همون وضعیتی که اون موقع اتفاق افتاده بود


audio: beSkETZ4cKE_0096.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
چنان بلایی سر جامعه آمده بود که اصلا دیگه مسئله مسئله اقتصادی نبود تورم به عنوان مسئله اقتصادی شروع شده بود ولی شده بود مسئله اجتماعی مسئله اخلاقی و واقعا هم همین شد که سیاستگذارها و سیاستمدارهای عاقل ترسیدن واقعا از تورم بعدش دیدن چه می‌کنه با جامعه برآوردها از تورم اون موقع فرانسه چند هزار درصدیه قیمت‌ها چند هزار برابر شده بودن


audio: beSkETZ4cKE_0097.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
پول بسیار بسیار کم ارزش شده بود قیمت‌ها وحشتناک شده بود برای همین هم تورم شده بود مشکل اخلاقی بنیان جامعه رو داشت تهدید می‌کرد داستان عجیب و واقعا ترسناکیه من تو این اپیزود پادکست دغدغه ایران شنیدمش حتما پیشنهاد می‌کنم که گوشش بدید یعنی حداقل این اپیزوده رو گوش بدید یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اقتصادی تاریخه و شاید همه اشکلات و گرفتاری‌هایی که


audio: beSkETZ4cKE_0098.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
با ناپلئون برای فرانسه و برای اروپا و اینا پیش آمد هزینه‌ای بود که برای حل چنین بحرانی دادن چون از اون وضعیت درآوردن کشور کار کس دیگری نبود و کسی که اون قدرت رو داشته باشه خب خیلی قدرت داره دیگه خیلی خیلی می‌تونه که تبعات داشته باشه اون همه قدرت دست یک همچین دست یک آدمی جمع شدن خلاصه اصلاحات اقتصادی ناپلئون و اصلاحات نظام مالیش


audio: beSkETZ4cKE_0099.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
از کارای بسیار مهمی بود که وقتی به قدرت رسید کرد سال 1801 در پلیس و در دادگستری و سیستم حقوقی اصلاحات اساسی کرد یه توافقی کرد با پاپ‌ها در واتیکان که اون یه نقطه مهمی می‌شد حالا به جز توافقات سرزمینی و تقسیمات ارضی و این‌ها درباره آزادی مذهبی در فرانسه یعنی پذیرفتن که اکثریت فرانسوی‌ها کاتولیکن حالا آزادی‌های مذهبی باید باشه ولی مدارای مذهبی باید باشه


audio: beSkETZ4cKE_0100.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی چون بعد از انقلاب فرانسه به‌خاطر تاثیر فیلسوف‌های ضدمذهبی عصر روشنگری و به‌خاطر خشم انقلابیون از اینکه کلیسای کاتولیک همراه بود با رژیم سلطنتی و لویی شانزدهم و این‌ها خیلی سخت با مذهب برخورد می‌کردن کلیسا رو حمله کردن


audio: beSkETZ4cKE_0101.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
خیلی خراب کردن تزیینات توی کلیسا رو صدمه زدن اموالش رو به سرقت بردن یه دوره‌ای شروع شد معروفه به دوره مسیحیت‌زدایی


audio: beSkETZ4cKE_0103.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
راهبه‌ها رو کشیش‌ها رو اسقف‌ها رو اینا رو آزار و اذیت می‌کردن کشته می‌شدن حتی 30 هزار کشیش بعد از انقلاب در 10 سال بعد از انقلاب می‌گن مجبور شدن از فرانسه برن چندصدتاشون اعدام شدن ناپلئون خودش در یک خانواده کاتولیکی به دنیا آمده بود غسل تعمید داده شده بود و این‌ها وقتی کنسول اول فرانسه شد حالا یا اون میراث کاتولیک خانوادگی که داشت باعث شد جلوی این عدم مدارا رو بگیره


audio: beSkETZ4cKE_0104.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
چون برعکس قرون وسطی شاید برعکس بیشتر تاریخ عدم مدارای بی‌دین‌ها بود در مقابل دین‌دارها یا به‌خاطر اون پیشینه خانوادگیش بود شاید هم به‌خاطر این بود که این نهاد مذهب بخش زیادی از قدرتش رو از دست داده بود در جامعه درسته ولی جامعه همچنان مذهب داشت مذهبی بود به‌خاطر اینکه وقتی مجلس شورای ملی تصویب کرد که مثلا زمین‌های کشیش‌ها رو بگیرن مردم یه شورشی کردن مخالفت کردن


audio: beSkETZ4cKE_0105.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
برای همین هم شاید می‌گن که رفت ناپلئون و توافق کرد با پاپ‌ها نهاد کلیسا خلاصه برگشت به فرانسه با قدرتی محدودتر تحت نظارت قدرت سیاسی ولی دیگه اون برخورد افراطی که انقلابیون کرده بودن یه خرده‌ای عقب‌گرد شد ازش تقویم جمهوری رو گفتیم انقلابیون اختراع کرده بودن


audio: beSkETZ4cKE_0106.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
به جای هفته دهه داشت و مبداش تاریخ پیروزی انقلاب فرانسه بود و اینا رو گذاشت کنار تقویم رو برگردوند به همون تقویم مسیحی گریگوری دیگه چه کارایی می‌کنه تو این دوره ناپلئون؟ قبل از اینکه بریم به فتوحات نظامیش برسیم سیستم آموزشی رو استاندارد می‌کنن سیستم آموزشی یکپارچه مرکزی می‌آرن با طرح درس استاندارد که برا اون موقع تازه‌ست مقام کنسولی خودش رو مادام‌العمر می‌کنه تثبیت می‌کنه قدرت سیاسیش رو حالا باز با یک رفراندومی که چندان معتبر هم نیست قوانین تجاری می‌ذارن


audio: beSkETZ4cKE_0109.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
لوئیزیانا رو می‌فروشن به آمریکای جفرسون لوئیزیانا مستعمره‌ی فرانسه بود در آمریکا ولی نگاه می‌کنه ببینه عملا حاکمیت موثری روش نمی‌تونن بکنن بیشتر هزینه‌ست تا اینکه درآمد و قدرتی باشه می‌گه که ما اصل کارمون اینجا با انگلیسه باید تا می‌تونیم خودمون رو برای رویارویی با انگلیس قوی نگه داریم پولش رو اینجا لازم داریم آمریکا هم حاضره 15 میلیون دلار بابتش بده پول رو بگیریم لوئیزیانا رو بدیم بره یه کار بسیار مهم و ماندگار دیگری می‌کنه


audio: beSkETZ4cKE_0111.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
وقتی می‌گیم ناپلئون آمد بعضی از ایده‌های انقلاب رو عملی کرد از جمله داریم درباره همین صحبت می‌کنیم انقلاب فرانسه یکی از شعارهای مهمش آزادی بود و آزادی سرنوشت جالبی نداره در دوره ناپلئون ولی برابری هم از شعاراش بود و برابری واقعا وضعش خیلی بد نبود جدا از اون نظام اقتصادی که باعث شده بود حالا فقیرترین‌ها یه مقدار وضع زندگی‌شون بهتر بشه به لحاظ حقوقی هم ناپلئون تغییر مهمی درست کرد


audio: beSkETZ4cKE_0112.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
قبل از انقلاب که اساسا برابری به رسمیت شناخته نمی‌شد کسی هم انتظار نداشت اشراف بیان حقوق‌شون رو با مردم عادی بخوان مساوی ببینن انقلاب آمده بود که این حقوق اشرافی از بین بره و مثلا همه حداقل در برابر قانون با هم مساوی باشن منتها خب اتفاقی که افتاده بود این بود که طبق یک قانون اجباری انگار همه مثلا باید به همدیگه می‌گفتن همشهری ولی اصول و قوانین فراگیری نبود که همه بدونن که مثلا


audio: beSkETZ4cKE_0113.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بر مبنای چه قانونی می‌خواد درباره‌شون قضاوت بشه هر دادگاهی واسه خودش یه قوانینی داشت این قوانین خیلی وقت‌ها با هم در تضاد بودن 42 تا مجموعه قانونی جدا جدا تو فرانسه بود و بعد از طرف دیگه هم وقتی یه مجموعه قضایی انقدر غیرمنسجمه حکم دادن و قضاوت کردن و اینا می‌شه تابع ترجیحات فردی و عقاید سیاسی قاضی‌ها و حالا یا قانون‌گذارهای محلی


audio: beSkETZ4cKE_0115.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
به اشاره روبسپیر گردن دانتون رو می‌زنن فردا که مخالفان ژاکوبن‌ها قدرت رو می‌گرفتن گردن همون روبسپیر رو با حکم دادگاه دوباره می‌زنن با همون قانون می‌زدن برای همینم هرکی به قدرت می‌رسید می‌تونست گردن اون یکی رو بزنه ناپلئون که آمد خب خیلی از مقامات انتخابی رو از بین برد دادگاه‌ها رو کنترل کرد قدرت رو تو پاریس جمع کرد اختیارات مقامای محلی رو گرفت اجازه مخالفت سیاسی نداد و خیلی از آزادی‌ها رو از بین برد


audio: beSkETZ4cKE_0116.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ولی یه کار خیلی مهم و ماندگاری کرد برای تثبیت حقوق عمومی‌ که هنوز به اسمش مونده مجموعه قوانین ناپلئون


audio: beSkETZ4cKE_0118.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
پایه مجموعه قوانین مدنی فرانسه و خیلی از قانون‌های مدنی مکتوب در دنیا همین همین قوانین ناپلئونه مبناش هم قوانین حقوقی رومی ژرمنی بود


audio: beSkETZ4cKE_0119.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
نسبت به رویه‌های قضایی که اون موقع در فرانسه بود یا جاهای دیگر اروپا بود خیلی پیشرو بود در بعضی از جنبه‌ها خیلی خیلی پیشرو بود انقدری که حتی امروز هم فرانسوی‌ها تغییرات زیادی انگار توش ندادن یعنی در قرن بیست‌ویکم هنوز دادگاه عالی فرانسه برای موضوع جدیدی که پیش می‌آد فقط تفسیر جدید می‌کنن ازش یکی از مهم‌ترین اصولش این بود که مثلا هیچ قانونی رو نمی‌شه علیه هیچ شهروندی استفاده کرد


audio: beSkETZ4cKE_0120.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
مگر اینکه قبلا تصویب شده باشه و منتشر شده باشه قانون عطف به ماسبق نمی‌شه کسی رو به جرمی که قبلا در قانون مشخص نشده نمی‌شه محاکمه کرد برای اولین بار در این قوانین مدنی همه مردان سفیدپوست با هم قانونا برابر شدن حالا سیاه‌ها نبودن توش زن‌ها شامل این برابری نمی‌شدن ولی اصل برابری از آرمان‌های انقلاب فرانسه بود


audio: beSkETZ4cKE_0121.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
از اینجا شروع شد در قوانین مدنی یه بازتاب نصفه‌نیمه‌ای پیدا کردن خیلی اتفاق مهمی هم هست یا اتفاق مهم دیگه اینکه ازدواج یک موضوع مدنی شد ازدواج تا اون موقع موضوع مذهبی بود کلیسا بود که حقوق و مسئولیت‌های زن و شوهر رو نسبت به هم تعیین می‌کرد منتها وقتی موضوع مدنی شد حالا حق طلاق هم که در مذهب کاتولیک اصلا وجود نداشت دیگه راحت به آدما داده می‌شد


audio: beSkETZ4cKE_0122.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
اینم مثلا رد پاش رو الان می‌بینیم دیگه اینکه یک زوجی با همدیگه ازدواج کرده باشن یا نکرده باشن در خیلی از جاهای دنیا اینا به خودشون مربوطه ولی از نظر حقوق قانونی که از ازدواج ناشی می‌شه این برای اینکه اون حقوق رو داشته باشن باید ثبت مدنی شده باشه خلاصه قوانینش پیشرفت بزرگی بود رو به جلو ولی خب کمبودهایی هم داشت از نگاه امروز یکیش اینکه اساسا مردونه بود و دو اینکه


audio: beSkETZ4cKE_0123.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
که اونم خیلی مهمه اینه که نهاد بردگی رو پذیرفت نه تنها پذیرفت در واقع ناپلئون در 1802 بردگی رو که بعد از انقلاب برچیده شده بود دوباره برقرار کرد اونم باز داستان داره که چرا این کارو کرد نیروی کار احتیاج داشت ولی به هر حال این کار رو کرد و با این مجموعه قوانین تثبیتش هم کرد ولی چون مبنا رو گذاشته بودن که با شهروندها باید برخورد قانونی برابر بشه


audio: beSkETZ4cKE_0124.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعدا که پذیرفته شد که زن‌ها هم نژادهای دیگه هم با مردهای سفید پوست برابرن این وضعیت شامل حال اون‌ها هم شد بعد در حالی که حالا این برنامه‌های مهم اصلاحات اقتصادی و حقوقی و سیاسی و مالی و این‌ها در جریانه قدرتش هم حالا تثبیت شده مادام‌العمر هم هست ناپلئون در 1804 اعلام امپراتوری کرد


audio: beSkETZ4cKE_0125.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
اینا خیلی کارهای تاریخی و مهم و عمدتا مثبتی هستن که ناپلئون تو این دوره تا قبل از امپراتور شدن انجام داد ولی ما از ناپلئون معمولا اینا رو نمی‌شنویم تصویر ما از ناپلئون بیشتر تصویر ناپلئون در میدان جنگه و درست هم هست اصلا یک اهمیت همه این دستاوردهای داخلی اینه که خیلی‌هاش مال زمانیه که ناپلئون اساسا در حال جنگه


audio: beSkETZ4cKE_0126.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
واقعا واقعا یه خرده‌ای فکر کردن به اینکه همه این حرفا ظرف این چند سالی اتفاق افتاده که حکومت این آدمی که داره این کارا رو می‌کنه در حال جنگ هم هست اونم نه هر جنگی جنگ‌های ناپلئونی که حالا الان می‌بینیم توش چه کار داره می‌کنه واقعا حیرت‌انگیزه بریم درباره این جنگ‌ها هم صحبت کنیم مجموعه جنگ‌های ناپلئونی اینا واقعا یک دوره خیلی مهمی‌ان از تاریخ فرانسه و تاریخ اروپا برگردیم رو تایم‌لاین دوباره ببینیم


audio: beSkETZ4cKE_0127.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
1799 ناپلئون از مصر برگشت کودتای هجدهم برومر ناپلئون خودش رو کرد کنسول اول فرانسه و اولین کار خارجی که کرد این بود که دوباره لشکر کشید به ایتالیا چون وقتی برگشته بود پاریس مشغول سیاست داخلی شده بود اتریشی‌ها دوباره رفته بودن تو کارهای نظامی که ناپلئون در این دوره می‌کنه در چشم بسیاری تبدیلش می‌کنه به نابغه نظامی همین حمله‌ش به ایتالیا بسیار حمله تاریخی‌ایه


audio: beSkETZ4cKE_0128.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
برای اینکه اتریشی‌ها رو می‌خواست غافلگیر بکنه خودش و یک بخش بزرگی از سپاهش از وسط آلپ برف‌گرفته رد شدن که از کوتاه‌ترین مسیر خودشون رو برسونن به شمال ایتالیا


audio: beSkETZ4cKE_0129.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
از آلپی که کسی فکرش رو نمی‌کرد که اینطوری بشه حمله کرد مسیر مهم و تاریخیه الان بین سوئیس و ایتالیا و خیلی هم اتفاق مهمیه ناپلئون با پیاده‌روی بدون توپخانه سنگین ناپلئون تخصصش نقطه قوتش همون توپخانه‌ش بود ولی اینجا توپخانه‌ش رو همراهش نداره با پیاده‌روی یعنی با خر و قاطر و


audio: beSkETZ4cKE_0130.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
از گذرگاه‌های تنگ و کوهستانی آلپ 5 روز تو راه 22 هزار بطری شراب خوردن تو اون سرما و خودشون رو رسوندن اتریشی‌ها رو این طرف غافلگیر کردن در جنگ بسیار سختی شکست دادن و این افسانه قابلیت‌های نظامی خودش رو ناپلئون اینجا هم اسرارآمیزتر می‌کنه در این نبرد در این جنگ و هم ترسناک‌تر حرکتش شاهکاره


audio: beSkETZ4cKE_0132.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
نقاشی هم ازش می‌کشن جالب هم هست اون موقعی که دوران اوج محبوبیت قدرت ناپلئون بود اینطوری می‌کشیدن تصویرش رو در حال عبور از آلپ سوار بر اسب با شکوه تنها در اوج


audio: beSkETZ4cKE_0133.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعد پنجاه سال بعدش که ورق برگشت که ناپلئون شکست خورد در تبعید تنها مرد همون صحنه رو اینطوری نقاشی کشیدن


audio: beSkETZ4cKE_0134.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
دیگه نه خبری از اسب هست نه خبری از شکوه هست نه خبری از اوج هست هیچی سوار قاطری خموده و خسته داره می‌ره احتمالا هم این از واقعیت این دومی به واقعیت نزدیک‌تره خلاصه ولی اتریش رو شکست می‌ده از ایتالیا می‌فرسته بیرون هم آوازه نبوغ و شکست‌ناپذیریش بلند می‌شه هم خودش روحیه می‌گیره و مردمش و سپاهش و بعد پا می‌شن می‌افتن می‌رن سراغ پروس


audio: beSkETZ4cKE_0135.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
پروس قدرت تازه آلمانی اروپاست اتریش قدرت آلمانی قدیمی اروپاست پروس قدرت آلمانی جدید اروپاست می‌ره اونا رو هم شکست می‌ده با اینکه نفراتش هم از اون‌ها کمتره می‌ره برلین رو هم می‌گیره کلی از پروس رو می‌گیره یعنی فرانسه رو در اروپای مرکزی حالا بزرگ‌تر هم می‌کنه بعد می‌ره سراغ روسیه می‌ره تو منطقه‌ای که اون موقع شرق پروس بود الان در روسیه حساب می‌شه می‌ره با روس‌ها درگیر می‌شه می‌ره اونا رو هم هل می‌ده عقب


audio: beSkETZ4cKE_0136.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
با تلفات سنگینی روس‌ها رو هم هل می‌ده عقب می‌شوندشون پای میز مذاکره و دیگه اینجا یه جاییه که روسیه و پروس اینا همه قدرت ناپلئون رو در اروپا می‌پذیرن سیستم قاره‌ای ناپلئون رو می‌پذیرن یعنی چی؟ یعنی می‌پیوندن به فرانسه در مبارزه‌ش با انگلیس که مبارزه‌ش الان مبارزه نظامی نیست مبارزه اقتصادیه تحریم کالاهای انگلیسیه


audio: beSkETZ4cKE_0137.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
می‌خواد قدرت فرانسه رو در اروپا اینطوری تثبیت کنه که کالای انگلیسی نتونه بیاد توی اروپا به جاش کالای فرانسوی بیاد در واقع ناپلئون داره اینطوری صحنه سیاسی اروپا رو عوض می‌کنه واسه همین هم خودش رو جانشین لویی شونزدهم نمی‌بینه خودش رو جانشین شارلمانی می‌بینه جانشین کارل بزرگ می‌بینه حاکم همه اروپا می‌بینه در 1802 با انگلستان هم یک پیمان صلحی امضا می‌کنه که دیگه جنگ بسه


audio: beSkETZ4cKE_0138.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
این دیگه پایان جنگ‌های انقلاب فرانسه‌ست انگلیس هم آمده دیگه جمهوری فرانسه رو رسما پذیرفته اون تحریم‌های سخت هم در مقابل برداشته می‌شه دوباره می‌تونن انگلیسی‌ها با اروپا تجارت بکنن البته توافقات همه‌ی گوشه‌های دنیا رو واقعا در بر می‌گیره از آفریقای جنوبی تا آمریکا تا ترینیداد تا ناپل تا واتیکان تا جبل‌الطارق همه اینا تو این توافق هست تکلیف دنیا رو داره روشن می‌کنه


audio: beSkETZ4cKE_0139.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
ناپلئون و انگلیس دارن تکلیف دنیا رو بین خودشون روشن می‌کنن و جنگ‌های انقلاب اینطوری تموم می‌شه یک در واقع چند سری جنگه


audio: beSkETZ4cKE_0141.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
و یه صلحی می‌آره که البته صلح کوتاه‌مدتیه بعد از این جنگ‌های ناپلئونی شروع می‌شه و یک بار دیگه ناپلئون در برابر قدرت‌های اروپایی قرار می‌گیره ولی تا اینجاش دیدیم چه اتفاقی افتاد دیگه خیلی داستان جالبیه ناپلئون رو دیدیم که وسط قرن هجدهم وسط دریای مدیترانه به دنیا اومد در جایی که فرانسه نبود نه سالش بود رفت فرانسه بعد مدرسه نظام 1785 مدرسه‌ش تمام شد رفت ارتش پادشاه فرانسه


audio: beSkETZ4cKE_0142.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
چهار سال بعد انقلاب شد در فرانسه تا چهار سال بعد از انقلاب در حاشیه بود بعد در بازپس‌گیری تولون برای انقلابیون نقش کلیدی بازی کرد اومد تو بازی از سال 95 آدم مهمی شد در سطح ملی قیام سلطنت‌طلب‌ها رو در پاریس سرکوب کرد ستاره بختش دیگه خیلی درخشان شد فرمانده ارتش شد و از یک سال بعد جنگ‌هایی شروع کرد در مرزهای جنوب شرقی فرانسه با ایتالیایی‌ها و اتریشی‌ها و


audio: beSkETZ4cKE_0143.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
بعدا به سمت مصر و این‌ها و دیگه افتاد تو مسیر شهرت و اهمیت و قدرت و محبوبیت و دیگه برو بالا که رفتیم 1799 هم پیوست به گروهی که داشتن علیه دولت انقلابی توطئه می‌کردن کودتا می‌کردن علیه دولتی که 4 سال پیش خودش نجاتش داده بود از سرنگونی اون دولت رو انداختن و بعدش ناپلئون 30 ساله در میان تعجب همین هم‌دستانش در کودتا


audio: beSkETZ4cKE_0144.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
قدرت محبوبیت اجتماعی و قدرت نظامی خودش رو تبدیل کرد به قدرت سیاسی و خودش رو کرد کنسول اول فرانسه و در واقع و در عمل دیکتاتور فرانسه بعد از یک دوره حکومت‌های انقلابی فرانسه داره برمی‌گرده به حکومت اقتدارگرا این بار با ناپلئون 5 سالی تقریبا در این مقام بود تو این 5 سال در داخل ثبات آورد اصطلاحات مهم و ماندگاری انجام داد در اقتصاد


audio: beSkETZ4cKE_0145.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
در نظام آموزشی در سیستم حقوقی مسائل اجتماعی، مذهبی پروژه‌های زیرساختی بسیار مهم اینو خیلی نگفتیم راه‌سازی، پل کانال، آبراه‌های جدید توسعه بندرها، اسکله‌ها پروژه‌های زیادی که واقعا هم در قوی‌تر شدن فرانسه نقش داشتن هم در چسبندگی ملی فرانسوی‌ها در شکل‌گیری دولت مدرن فرانسه ملت‌سازی فرانسوی هم مهم بودن و از نظر عملی هم واقعا فرانسه رو زیباتر کردن


audio: beSkETZ4cKE_0146.opus
source: youtube
source_id: beSkETZ4cKE
invalidation: VALID
text:
مخصوصا پاریس رو خیلی قشنگ‌تر کردن این کارها رو در داخل کرد در خارج از مرزها هم پیروزی نظامی پشت هم قلمرو فرانسه رو بزرگ کرد و در نهایتش با بریتانیا هم صلح کرد هم در قاره هم در مستعمرات و یک تغییراتی داد باز به نفع پایدار کردن شرایط سیاسی و اقتصادی فرانسه اینطوری بود که ناپلئون شرایط رو کم‌کم کم‌کم آماده دید


audio: c6lmgu1LNxg_0001.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
چرا بیشتر اختراع‌ها رو وقتی نگاه کنیم اینا ریشه جغرافیایی‌شون در اوراسیاست؟ در این منطقه اروپا و آسیاست


audio: c6lmgu1LNxg_0002.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
آیا اینطوریه که تو ژن آدمای این منطقه یه چیزی بوده که باعث شده ازشون ادیسون دربیاد و ارشمیدس دربیاد و جیمز وات دربیاد و اینا دربیاد آیا واقعا یه چیزی تو خون اینا هست که رنگین‌ترش می‌کنه؟ یا اینکه قصه یه قصه دیگریه؟


audio: c6lmgu1LNxg_0003.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
چرا یکی مثل ادیسون در پاپوآ گینه‌نو مثلا به دنیا نمی‌آد؟ اصلا چی می‌شه که یک اختراعی تبدیل می‌شه به یک چیزی که ماندگار می‌شه؟


audio: c6lmgu1LNxg_0004.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
ماجرای این تفاوت جغرافیایی چیه؟ من علی بندری هستم و در این ویدیوی کانال یوتیوب بی‌پلاس می‌خوام جواب این سوال رو از قول آقای جرد دایموند بدم نویسنده کتاب اسلحه، میکروب و فولاد که خلاصه‌ش رو در اپیزود 28 پادکست بی‌پلاس شنیدیم


audio: c6lmgu1LNxg_0005.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
یه چیزی ما شنیدیم می‌گن احتیاج مادر اختراعه این حرف آقای جرد دایموند می‌گه حرف درستی نیست درسته که یه چیزایی هست که به‌خاطر احتیاج اختراع می‌شن درسته که مثلا آمریکایی‌ها بمب اتم رو که ساختن سه ساله ساختن به‌خاطر اینکه تحت فشار بودن تو جنگ جهانی دوم یعنی ضرورت شرایط جنگی باعث این اختراع شد منتها همه اختراع‌ها اینطوری نیستن مثلا گرامافون رو نگاه کنین مثلا لامپ روشنایی رو نگاه کنین


audio: c6lmgu1LNxg_0006.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
هواپیما رو نگاه کنین اتومبیل رو نگاه کنین کدوم یکی از اینا اینطوریه که مثلا اول یه نیازی بوده بعد یه مخترع رفته در جواب به این نیاز آستیناش رو زده بالا یه چیزی اختراع کرده؟ هیچ‌کدوم بعضیاشون که نه تنها نیازی بهشون نبوده بلکه اصلا اونی که اختراعش کرده واسه یه کار دیگه درستش کرده گرامافون رو ادیسون می‌گن درست کرد به‌خاطر اینکه می‌خواست آدم‌هایی که در حال مرگ بودن بتونه مثلا صدای این‌ها رو ضبط کنه


audio: c6lmgu1LNxg_0008.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
نه تنها گرامافون رو اختراع نکرده بود برای شنیدن موسیقی بلکه حتی وقتی دید دارن واسه این ازش استفاده می‌کنن گفت اوه این اختراع من از دست رفت از مسیر منحرف شد ما ولی الان که نگاه می‌کنیم حواس‌مون به این نیست ما نگاه می‌کنیم به یه چیزایی مثل اختراع نوشتن اختراع چرخ ماشین بخار هواپیما روشنایی می‌گیم البته نیازش وجود داشته این‌ها هم آمده منتها آیا واقعا اینطوریه؟


audio: c6lmgu1LNxg_0009.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
اینایی که دهه‌ها و سده‌ها قبل از ما زندگی می‌کردن واقعا احساس نیاز می‌کردن به این‌ها یا نمی‌کردن؟ اگه واقعا نمونه‌هایی هست که نشون می‌ده یه چیزایی اختراع شدن بدون اینکه نیازی بهشون وجود داشته باشه پس اصلا برای چیه که بشر مخترع می‌شه؟ اختراع کردن از کجا می‌آد؟ آقای جرد دایموند خیلی واضح و رسا می‌گه که از فراغ بال می‌آد


audio: c6lmgu1LNxg_0010.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
می‌گه از حدود 13 هزار سال پیش بشر به صورت نسبی یه آسایش خاطری پیدا کرد و این باعث شد که بره سراغ اختراع و کشف بیشتر این آسایش هم از کجا آمد؟ از اینکه جوامعی که شکارچی‌گردآورنده بودن و کوچ‌نشینی زندگی می‌کردن حالا مدل زندگی‌شون داشت عوض می‌شد وقتی که اینطوری زندگی می‌کردن


audio: c6lmgu1LNxg_0011.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
فرصتی و امکانی نبود که برن مثلا یه کنجکاوی کنن با محیط‌شون با وسایلی سروکله بزنن هر روز باید غذای اون روز رو درمی‌آوردن می‌خوردن حالا اگه نه دیگه غذای فرداش رو باید درمی‌آوردن می‌خوردن منتها وقتی بشر یک‌جانشین شد شروع کرد انبار کردن خوراک یعنی تولید دیگه بیشتر از مصرف بود وقتی که مازاد داری اون وقت این امکان رو پیدا می‌کنی که یه گروهی هستن اینا دیگه هر روز دنبال این نیستن که


audio: c6lmgu1LNxg_0012.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
یه چیزی بخورن که نمیرن می‌دونن که تا دو روز غذا دارن تا سه روز غذا دارن هرچی منطقه‌ای که توش ساکن شده بودن یه جماتی حاصلخیزتر بود جماعت بیشتر فرصت پیدا می‌کردن که حالا وقت بگذرونن به کارایی که ضروری هم نیست واسه سیر کردن شکم‌شون و از جمله نوآوری کنن و اختراع کنن هم با این ابزارهایی که دارن سروکله بزنن هم اینا رو به هم وصل کنن یا از هم جدا کنن


audio: c6lmgu1LNxg_0013.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
کم‌کم چیزهای جدید بسازن البته اینجا یه نکته‌ای هست اینکه یک فناوری جدیدی یه چیز تازه‌ای ساخته بشه این تنها نکته مهم نیست یه چیزی که مهمه اینه که این چیزی که ساخته می‌شه باید به کار جامعه بیاد یعنی یک استفاده‌ای باید براش پیدا بشه مهم هم نیست که این استفاده همونی باشه که اون مخترعه می‌خواسته منتها جامعه یه دلیلی پیدا کنه که از این استفاده کنه


audio: c6lmgu1LNxg_0014.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
آقای جرد دایموند هم می‌گه که از خود اختراع مهم‌تر گسترششه یعنی کلی چیز اختراع می‌شن منتها بین این‌ها اون چیزی موندگار می‌شه که یه فایده‌ای به آدما برسونه یه کاری رو از پیش ببره و البته استفاده ازش هم ساده باشه یا حداقل کمتر پیچیده باشه مثلا یه مثال داره می‌گه یه لوحی هست یه لوح دو طرفه‌ایه یه لوح دو طرفه فایستوس این اولین سند چاپی جهانه


audio: c6lmgu1LNxg_0015.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
17 هزار سال پیش از میلاد این نشون می‌ده که یک فرایند چاپ‌مانندی درست شده با کلی مهره دستی و اینا اینا روی گل حروفی رو دارن چاپ می‌کنن منتها وقتی مقایسه می‌کنی این سخت‌تر از نوشتن و حکاکی روی لوح‌های سنگی بوده برا همین هم از این مهره‌های چاپ استفاده نشد نشد نشد تا وقتی که ماشین چاپ اختراع شد یعنی استفاده ازش سخت بود


audio: c6lmgu1LNxg_0016.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
یه مثاله البته ها منتها مثالیه که باهاش دو تا نکته رو می‌شه توضیح داد یکی اینکه وقتی استفاده از یه تکنولوژی سخت و پیچیده‌ست این ممکنه که اختراعه نگیره اصطلاحا یکی دیگه هم اینکه اصلا تعداد کسایی که سواد نوشتن داشته باشن خیلی اون موقع کم بود یعنی کل جامعه‌ای که باید این تکنولوژی قانع‌شون می‌کرد کلا مگه چند نفر بودن که حالا بخوان بعضیاشون هم یه انگیزه‌ای داشته باشن


audio: c6lmgu1LNxg_0018.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
کسی ارزش و اعتباری به این اختراع جدید نداد یا مثلا چرخ رو مثال می‌زنه می‌گه من الان مثلا می‌گیم اختراع چرخ همه می‌گن که این خیلی اختراع مهمی بوده بله بوده ولی نه برای همه اون جایی خیلی مهم و اثرگذار و جذاب بوده که حیوون اهلی داشتن چرخ‌ها رو می‌بستن به گاوآهن مثلا کلی زمین شخم می‌زدن منتها مثلا یه جایی مثل مکزیک اصلا چرخ اختراع مهمی نبوده گره‌ای از مشکلات اینا باز نمی‌کرده


audio: c6lmgu1LNxg_0019.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
حیوون اهلی نبوده که بخوان باهاش زمین شخم بزنن که واسه همین چرخ رو اختراع کردن منتها چرخ رو می‌نداختن سر یه وسیله‌هایی یا مثلا می‌شده اسباب‌بازی‌شون بعد تازه به جز همه اینا وقتی که یه چیزی اختراع شد و تولید شد مسئله گسترشش هم هست که داریم می‌گیم که خیلی مهم‌تره دیگه یعنی برای اینکه یه چیزی فراگیر بشه باید کلی به موانع جغرافیایی غلبه کنه از کوه و دشت و صحرا و اینا بگذره از سرزمینی بره به سرزمین دیگری


audio: c6lmgu1LNxg_0020.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
تا مثلا خیلی رشد کنه حواس‌مون هست داریم اینا رو برای چی می‌گیم دیگه می‌خوایم ببینیم چرا یه کسی مثل توماس ادیسون مثلا توی پاپوآ گینه‌نو به دنیا نمی‌آد چرا بیشتر مخترعین و مبدعین اینا توی این اوراسیاست ریشه جغرافیایی‌شون جواب جرد دایموند به این اینه که آره شرایطی رو باید محیط بسازه و در طول زمان این شرایط باید تقویت بشه که بشه بستر ظهور یه همچین مخترعینی


audio: c6lmgu1LNxg_0021.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
در واقع کتاب می‌گه که هیچ‌کدوم از فناوری‌هایی که ما ازشون استفاده می‌کنیم اینا نتیجه دانش و ذکاوت و هوش مثلا یه ابرقهرمان نیستن یک بستر آماده‌ای یک جامعه آماده‌ای هست توش انباشت دانش اتفاق می‌افته بعد یه ادیسون‌مانندی سوار بر این دانش می‌رسه به یه اختراعی بعد تازه کار جامعه اینجا هم تموم نمی‌شه این جامعه‌ست که باید واسه اون اختراع یه کارکرد پیدا کنه


audio: c6lmgu1LNxg_0022.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
حتی اگه کارکرد از ذهن خود ادیسون در نیاد جامعه باید براش اینو پیدا کنه اینو به عنوان فناوری جدید تعریف کنه و بعد به اسم ادیسون ثبتش کنه در واقع حرف جرد دایموند اینه که چیزی که باعث می‌شه اوراسیا از نظر تعداد اختراع از بقیه قاره‌ها جلوتر بیفته این نیست که اینا تو ژن‌شون یه چیز خاصی هست یه شعور ویژه‌ای مردم اینجا دارن نه، می‌گه در بین مردم گینه‌نو


audio: c6lmgu1LNxg_0023.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
ممکنه ادیسون‌های بالقوه‌ای وجود داشته باشن اما اینا باید نبوغ‌شون رو متوجه چه کنن؟ حفظ بقا کنن شرایط‌شون طوریه که اینا همه نبوغ‌شون رو باید جمع کنن زنده بمونن دیگه اصلا فرصتی واسه اینکه بخوان گرامافون اختراع کنن نمی‌مونه نگاه جرد دایموند در واقع اینطوریه که پشت اختراع‌ها و ابداعات بزرگ تاریخ قهرمان و ابرقهرمان و این‌ها نمی‌بینه


audio: c6lmgu1LNxg_0024.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
شرایطی رو می‌بینه که در طولانی‌مدت انباشت دانش درست کردن فرصت فراغت درست کردن و جامعه‌ای درست کردن که می‌تونه این ایده رو بگیره براش کارکرد تولید کنه حتی و بعدا هم به رشدش کمک کنه واسه همین یه نفر یه جایی دربیاد دلیل نمی‌شه که مثلا شما اونجا بتونی یه ادیسون داشته باشی اصلا ادیسون یه نفر نیست قصه قصه یک جامعه و یک بستر مناسبه


audio: c6lmgu1LNxg_0025.opus
source: youtube
source_id: c6lmgu1LNxg
invalidation: VALID
text:
من علی بندری هستم این کانال یوتیوب بی‌پلاسه اگر دوست دارید تو اینجور کنجکاوی‌ها همراه من باشید حتما کانال رو سابسکرایب کنید


audio: H0NRo9v6l_k_0001.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
می‌گن که بخاطر میخی، نعلی افتاد به خاطر نعلی، اسبی افتاد به خاطر اسبی، سواری افتاد به خاطر سواری، جنگی شکست خورد به خاطر شکستی، کشوری نابود شد یعنی یه کشوری نابود شد به خاطر اینکه یه کسی اول اولش میخ رو خوب نکوبیده بود اینو احتمالا شنیدیم قبلا حرف خیلی ساده‌ایه حرف خیلی عامه‌پسندی هم هست و اینو معمولا می‌ذارنش به عنوان یک تفسیری از اثر پروانه‌ای


audio: H0NRo9v6l_k_0002.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
ولی اثر پروانه‌ای این نیست یعنی واقعا به این سادگی نمی‌تونی شما بری عقب ریشه و علت یک واقعیت رو پیدا کنی تو این ویدیو یه خرده‌ای درباره‌ی همین می‌خوایم صحبت کنیم دیگه بفهمیم که ما چیو اشتباه فهمیدیم در اثر پروانه‌ای و اگه این نیست، چی هست؟


audio: H0NRo9v6l_k_0003.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
اثر پروانه‌ای و نظریه‌ی آشوب احتمالا جاهای دیگه هم اسم‌شون رو شنیدیم توی بی‌پلاس ما توی اپیزود خلاصه‌ی کتاب نسیم طالب، قوی سیاه اونجا درباره‌اش صحبت کردیم اونجا نسیم طالب تعریف می‌کنه که آقای ادوارد لورنز که ریاضیدان و هواشناس بود ایشون داشت در ام‌آی‌تی تحقیق می‌کرد در دهه‌ی 1960 روی یه مدل کامپیوتری برای پیش‌بینی وضع هوا یه سامانه‌ای می‌ساختن مثلا یه سری عدد متغیری رو بگیره بعد با یه فرمولی


audio: H0NRo9v6l_k_0004.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
یه تغییراتی رو شبیه‌سازی کنه و نتیجه رو تحویل بده کجا؟ ام‌آی‌تی کی؟ 1960 کی؟ آقای لورنز داریم ریشه‌ی قصه‌ی اثر پروانه‌ای رو می‌گیم بعد این آقای لورنز دید که بعضی از این عددها رو یه تغییر خیلی کوچولو که می‌ده خیلی جزئی مثلا در حد اینکه گردش می‌کنه به بالا رقم سوم اعشارش رو نتیجه عوض می‌شه


audio: H0NRo9v6l_k_0006.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
پیش‌بینی هوا مثلا بارونی می‌شه یا یه خرده تغییر دیگه می‌دید نیمه ابری می‌شه اولش گفتن این خطای محاسبه‌ست و خطای نرم‌افزاره و اینا حواس‌مون هم هست داریم درباره‌ی کامپیوتر 1961 صحبت می‌کنیم نه این چیزایی که مثلا امروز من و شما داریم یا اون چیزایی که هواشناس‌ها امروز باهاش کار می‌کنن ولی بیشتر که بررسی کردن دیدن نه این خطا نیست یک تغییرات خیلی کوچیکی می‌تونه روی فرایند و روی نتیجه اثر بزرگ بگذاره


audio: H0NRo9v6l_k_0007.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
این یافته‌ها رو آقای لورنز آورد سال 1972 یعنی 10 سال بعد تقریبا کرد یک مقاله‌ای با عنوان اینکه آیا بال زدن پروانه‌ای در برزیل می‌تونه باعث ایجاد طوفانی در تگزاس بشه؟ حرفش رو هم بیشتر اومد با تاکید روی نظریه‌ی آشوب توضیح داد نظریه آشوب یک شاخه‌ای از ریاضیات میاد رفتار سیستم‌های دینامیکی رو بررسی می‌کنه که خیلی به شرایط اولیه حساس‌ان یه تغییر کوچیک در حرکت‌شون


audio: H0NRo9v6l_k_0008.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
کل مسیر و نتیجه رو می‌تونه تغییر بده در مقابل مثلا نظریه نیوتنی چطوریه؟ اینطوریه که همه‌ی دنیا نظمی داره و قابل پیش‌بینیه این یه خرده‌ای داره حرف خلاف اون رو می‌زنه ایشون می‌گفت در واقع آقای لورنز می‌گفت نه تنها آب و هوا رو نمی‌شه در بلندمدت پیش‌بینی کرد چون خیلی متغیر داره که همه هم پویا هستن تحت تاثیر متغیرای دیگه هستن و اینا بلکه اصلا خیلی پدیده‌های کوچکتری که متغیرای کمی دارن هم غیر قابل پیش‌بینی‌ان اصلا حرفش این بود


audio: H0NRo9v6l_k_0009.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
وقتی چیز کوچیکی مثل این بال زدن یه پروانه می‌تونه یه جایی طوفانی بپا کنه ما خیلی چیزای دیگه‌ای هستن که کوچیک هستن و اثر دارن روی نتیجه نهایی‌مون ولی اصلا نمی‌تونیم ببینیم‌شون برای همینه که ما طوفان رو نمی‌تونیم پیش‌بینی کنیم چون این همه متغیرای کوچیک هستن که ما اصلا حواس‌مون بهشون نیست نسیم طالب هم داره توی  درباره‌ی همین حرف می‌زنه دیگه داره می‌گه که ما حواس‌مون به خیلی چیزا نیست خیلی چیزا رو نمی‌دونیم و نمی‌دونیم که نمی‌دونیم


audio: H0NRo9v6l_k_0010.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
میایم بر اساس اون چیزی که می‌دونیم و گذشته‌ای که بلدیم آینده رو پیش‌بینی می‌کنیم حواس‌مون به این نیست که قو همیشه سفید نیست ممکنه قو هم سیاه باشه و نسیم طالب اونجا می‌گفت اصلا توی فرایندهای پیچیده انقدر عوامل و متغیرهای زیادی هست که شما نمی‌تونی بگی تغییر در این عامل نتیجه رو چه سمتی می‌بره چون این عوامل با همدیگه ارتباط زنجیره‌ای دارن رو همدیگه اثر می‌ذارن ولی نکته چیه؟ نکته‌ی این ویدیو چیه؟ نکته‌ی این ویدیو اینه که این اثر پروانه‌ای رو


audio: H0NRo9v6l_k_0011.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
ما اشتباه فهمیدیم شما ممکنه اشتباه نفهمیده باشی ولی خیلی‌ها اشتباه فهمیدن من هم اشتباه فهمیده بودم و شاید یه مقداری هم تقصیر این فیلم‌ها و صنعت سرگرمی و تولیدکننده‌های محتوا و اینها باشه یا آدمایی مثل خود من که مثلا می‌خوایم بیایم مطلب علمی رو برای مخاطب عامی ‌مثل خودمون تعریف کنیم بعضی وقت‌ها ما یه اشتباهایی می‌کنیم این باعث بدفهمی می‌شه یه مطلبی زیادی ساده می‌شه این اثر پروانه‌ای رو هم باهاش اومدن خیلی فیلم و داستان درست کردن، جذاب هم بود


audio: H0NRo9v6l_k_0012.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
توی این فیلم‌های سفر زمان دیدین مثلا یه نفری توی فیلم تخیلی سفر زمان می‌ره به گذشته می‌ره به دوران کوچکیش، بچگیش یه چیزی رو عوض می‌کنه که زندگی الانش بهتر بشه اثر پروانه‌ای داره دیگه یا یه سریای دیگه اومدن خیلی ساده‌سازی کردن گفتن بیاین توجه کنیم به هم بیاین به کارها و به رفتارهای کوچیک و ظاهرا بی‌اهمیت‌مون در زندگی توجه کنیم اینا می‌تونه اثر بزرگ به جا بذاره اثر پروانه‌ای اینه


audio: H0NRo9v6l_k_0013.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
یه لبخندیه که من الان به شما می‌زنم این بتونه کار یه کسی رو عوض کنه حال یه کسی رو عوض کنه روزش رو عوض کنه، مودش رو عوض کنه اصلا زندگیش متحول بشه مثل همونی که اول ویدیو گفتیم میخ رو یکی کج زد مثلا کشوری نابود شد این خب خیلی پرته دیگه این واقعا حرف اثر پروانه‌ای نیست خیلی قشنگه که حواس‌مون به رفتارهای ریزمون باشه و لبخند بزنیم و اینا آره، چیزای کوچیک می‌تونه در یک فرآیندهای بزرگی موثر باشه ولی از این تعمیم‌های بزرگ باید پرهیز کنیم این لبخند من و شما


audio: H0NRo9v6l_k_0014.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
یک متغیریه کنار صدها متغیر دیگه اثر داره، کارکرد داره ولی به اندازه‌ی خودش ما ولی این اشتباه در فهم رو می‌کنیم چون ما علم رو اصلا یه خرده اشتباه می‌فهمیم راستش ما گاهی فکر می‌کنیم دانشمندها، علم جواب قطعی دارن برای همه چیز و فقط نکته اینه که این جواب و بهش دسترسی پیدا کنیم در حالی که علم مدرن اصلا عرصه‌ی عدم قطعیته اتفاقا حرفی که این آقای لورنز هم می‌زد همین بود مفهوم اثر پروانه‌ای برعکس تصور اولیه‌ی ما


audio: H0NRo9v6l_k_0015.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
اینه که علم نمی‌تونه همه‌ی عوامل یه پدیده رو بشناسه جهان اصلا جای غیرقابل پیش‌بینیه ایشون می‌گفت حتی مدل‌های ساده‌تری که متغیرهای کمتری دارن رو هم نمی‌شه این طوری پیش‌بینی کرد این حرف توی بلاگ بی‌پلاس، توی پستی منتشر شده خیلی هم برای من حرف جذابیه چون من فکر می‌کنم ما دنیا رو گاهی زیادی ساده می‌گیریم فکر می‌کنیم به راحتی می‌شه گفت که این پدیده باعث اون شده


audio: H0NRo9v6l_k_0017.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
کتابایی هم هست که من زیاد می‌خونم یک پدیده بزرگی رو می‌گیرن بعد هی عقب می‌رن، هی عقب می‌رن این زنجیره‌ی علت و معلولی رو قدم به قدم عقب می‌رن تا برسن به یه چیز کوچیکی مثل بال زدن پروانه در هند


audio: H0NRo9v6l_k_0018.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گن آهان این بود که باعث شده بود برزیل طوفان بشه آقای لورنز دانشمند خوش‌شانسی بود از دانشمندای خوش‌شانسی بود که نتیجه‌ی کارش راه پیدا کرد به مردم عامه‌ی جامعه تیتر روزنامه شد فیلم درباره‌اش ساختن خیلی‌ها از اثر پروانه‌ای گفتن و نوشتن ولی متاسفانه بیشترشون نه تنها درست نفهمید‌ن که اصلا برعکس فهمیدن حرف ایشون این بود که ما آدم‌ها نمی‌تونیم همه چیز رو درست تخمین بزنیم جهان اساسا غیرقابل پیش‌بینیه


audio: H0NRo9v6l_k_0019.opus
source: youtube
source_id: H0NRo9v6l_k
invalidation: VALID
text:
حالا این چرا مهمه؟ کجاش وصل می‌شه به نسیم طالب و قوی سیاه؟ اینجاش که ما باید بدونیم که خیلی چیزا رو نمی‌دونیم وقتی داریم برای آینده‌مون فکر می‌کنیم و برنامه‌ریزی می‌کنیم باید حواس‌مون به این نکته‌ی خیلی خیلی مهم هم باشه


audio: _-iLfLpxijI_0005.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این موبایلی که جلوی منه اینو من احتمالا اینطوری خریدم که رفتم تو یه سایتی سفارش دادم چند روز بعد مثلا اومده پشت در خونه دیگه یا رفتم مغازه خریدم


audio: _-iLfLpxijI_0006.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این تلفنیه که یه تیکه‌ش احتمالا ژاپن ساخته شده یه تیکه‌ش کره جنوبی یه تیکه‌ش تایوان یه قطعه‌ش ویتنام یه قطعه‌ش هند یه سیستمش فیلیپین یه چیزش آلمان یه چیزش آمریکا


audio: _-iLfLpxijI_0009.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
فقط هم حالا قطعات موبایل و الکترونیکی نیست دوروبرتون واقعا هرچی رو نگاه کنید احتمالش خیلی زیاده که از آب گذشته باشه از قهوه، میوه خیلی از خوردنی‌ها تا ابزار کار وسایل خونه، زندگی، ماشین همه چی پر از قطعاتیه اینا


audio: _-iLfLpxijI_0013.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
و این یعنی چی؟ این یعنی این جهانی شدنی که می‌گن این تجارت جهانی که این همه فرایند تودرتو داره بین آدم‌ها و شرکت‌های اطراف دنیا این روی یک شبکه‌ایه که بخش بزرگیش حمل‌ونقل دریایه


audio: _-iLfLpxijI_0014.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
روی یه نقشه‌هایی شبیه این نقشه که مثلا می‌ری مسیر کشتی‌ها رو می‌تونی ببینی ببینید در هر لحظه چه خبره در دریاهای دنیا مخصوصا تو یه سری از گذرگاه‌های آبی مهم و خیلی شلوغ


audio: _-iLfLpxijI_0015.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این یه بخشی از تغییریه که دنیا تو همین چند دهه اخیر تجربه کرده البته با کشتی بار بردن کار تازه‌ای نیست قرن‌هاست آدما دارن با کشتی کالا جابه‌جا می‌کنن آدم جابه‌جا می‌کنن به نسبت هم ارزون بوده به نسبت هم امن بوده اصلا یه وقتایی عملا تنها راه ممکن بوده


audio: _-iLfLpxijI_0016.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
دنیای قبل از ماشین دنیای قبل از راه دنیای قبل از راه‌آهن اینو تصورش بکنین دنیایی که اینا توش نیست راه‌آهن هم حتی توش نیست


audio: _-iLfLpxijI_0018.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
راهی نیست برای همین با قایق و از آب جنس بردن چیز جدیدی نیست ولی در این چند دهه‌ی گذشته یک انقلابی شده اصلا در این صنعت و انقلابی هم هست که شروعش خیلی کوچیکه و شروع‌کننده‌ش هم نسبتا ناشناسه از مهم‌ترین آدمایی که اسم‌شون رو هم احتمالا نشنیدین


audio: _-iLfLpxijI_0019.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
نزدیک هفتاد سال پیش یک راننده کامیونی یک ابتکاری زد یک ایده‌ای آورد که کلا عوض کرد نه تنها دنیای حمل‌ونقل بار رو


audio: _-iLfLpxijI_0024.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یه آمریکاییه که نه بانکدار بود نه سیاستمدار بود که مثلا تو خبرها تو سخنرانی‌ها اسمش بیاد نه از این اقتصاددان‌های معروفی بود که نظریه‌های مفصلی می‌دن که مثلا دنیا اینطوری کار می‌کنه اونطوری کار می‌کنه هیچ‌کدوم اینا نبود اما آدمی بود که ایده‌هاش واقعا دنیا رو عوض کرد یه طوری که هفتاد سال بعد از زندگیش ما اینجا نشستیم درباره‌ش کنجکاویم درباره‌ش کتاب می‌خونیم حرف می‌زنیم ویدیو می‌بینیم ویدیو می‌سازیم


audio: _-iLfLpxijI_0025.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
چون همه‌ی ما امروز داریم در دنیایی زندگی می‌کنیم که این آقا ساخت در واقع یکی از آجرهای مهمش رو این آقا گذاشت نه که دنیا رو همه رو ساخت


audio: _-iLfLpxijI_0034.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
کی بود این آقا؟ این آقا یه باربری داشت در ده 1930 در آمریکا یه شرکتی درست کرده بود یعنی اول اصلا خودش راننده ماشین سنگین بود


audio: _-iLfLpxijI_0035.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
بعد چند تا راننده دیگه رو هم آورده بود ماشین هم آورده بود و الان دیگه یه شرکتی داشت برای کارخونه‌ها و کارگاه‌ها و اینا بار جابه‌جا می‌کرد فکر بیزینسیش خوب بود بلد بود که مثلا هزینه رو چطوری کم نگه داره از رقبا بتونه بزنه جلو کارش رو رشد داده بود و الان دیگه سرتاسر آمریکا بار می‌بردن نمونه خیلی بارزی بود برای رویای آمریکایی یه آدمی که از یه جای خیلی ساده‌ای شروع کرده تلاش کرده زحمت کشیده شانس آورده همه چی و اینا


audio: _-iLfLpxijI_0037.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
چیزی که داستان ایشون رو خاص کرد این بود که وقتی که رشد کرد باربریش در آمریکا و اینا تصمیم گرفت بره توی صنعت باربری دریایی تصمیم گرفت بره اونجا یک امتحانی بکنه شانسش رو اونجا هم یه امتحانی بکنه از اول تو کار حمل‌ونقل بود گفت حالا من فقط می‌خوام تو حمل‌ونقل جاده‌ای بودم می‌خوام برم مثلا دریایی هم انجام بدم


audio: _-iLfLpxijI_0038.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
ولی یه چیزی بود قبل از اینکه وارد بشه گفت می‌خوام یه نوآوری توش باشه گفتش که من از همون موقعی خودم راننده کامیون بودم می‌رفتم برای بارگیری در اسکله یه چیزی همیشه اذیتم می‌کرد این علافی دم اسکله که باید وایستی کارگرا بار بزنن یا بارت رو خالی کنن این خیلی رو اعصابش بود


audio: _-iLfLpxijI_0040.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
می‌ره مثلا دم اسکله می‌خوان بارش رو خالی کنن این هر باری تو یه جور بسته‌بندی‌ایه یه باری رو اصلا بالک فله آوردن مثلا در بارانداز اینو می‌خوان بالک بار بزنن یا یک سری چیزای دیگه رو باید بریزن تو بشکه بشکه قل بدن ببرن بالا یه چیزایی رو باید تو گونی سرش رو بگیرن ببرن بالا یه سری چیزایی توی پالت‌هاییه باید ببرن بالا تو جعبه‌ست باید ببرن بالا هر باری یک طوری و بعدش هم همه هم دستی


audio: _-iLfLpxijI_0041.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
همه هم قسمت اصلی و عمده کار هم با نیروی فیزیکی یه سری کارگره باید بارها رو از تو ماشین این مثلا بذارن پایین


audio: _-iLfLpxijI_0043.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
بذارن رو چرخ رو دوش ببرن دم کشتی اونجا مثلا دوباره بار بزنن ببرن بالا رو عرشه‌ی کشتی کلی کارگر هست اینا باید بیان بارها رو جابه‌جا کنن بشکه‌ها رو اینطوری بگیرن گونی‌ها رو اونطوری بگیرن جعبه‌ها رو اینطوری بگیرن بسته‌های بزرگ رو این‌ور بذارن کوچیک‌ها رو این‌ور جا بدن


audio: _-iLfLpxijI_0045.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
و یه کشتی ممکن بود چند روز بارگیریش یا تخلیه‌ش طول بکشه و وقتی چند روز طول بکشه یعنی هزینه‌ش خیلی زیاد می‌شه انقدری که اصلا یک بخش اصلی از هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی کالا برمی‌گشت به همین توقف طولانی کشتی‌ها کشتی همینطوری بی‌کار مونده در اسکله برای همین تجارت از یه حدی بیشتر نمی‌تونست رشد کنه یعنی بیزینس نمی‌تونست اقتصاد نمی‌تونست از یه حدی بزرگ‌تر بشه


audio: _-iLfLpxijI_0047.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
چرا نمی‌تونستن جابه‌جا کنن؟ دیگه چون تو بندر جا نبود کارگر کار کنه ظرفیت بندرا تکمیل بود نه می‌تونستن بار دیگه بیشتر از این بگیرن نه می‌تونستن ببرن از اسکله‌ها کشتی‌ها یه طوری شده بود که بیشتر از اینکه تو مسیر باشن تو اسکله بودن


audio: _-iLfLpxijI_0048.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
برای همین هم اگه تو یه ماه مثلا می‌تونست چهار بار بره و بیاد چهار راه بره چهارتا کرایه بگیره الان تو همون یه ماه یه دونه می‌تونست بره یه دونه پس کرایه می‌تونست بگیره یک کرایه می‌گرفت ولی باید به اندازه همون موقعی که چهارتا کرایه می‌گیره حقوق می‌داد به کارگرا در نتیجه کرایه بار می‌رفت بالا حالا روی یک کیلو بار باید کرایه بیشتری می‌گرفت از مشتریاش


audio: _-iLfLpxijI_0050.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
و این از همه نظر مشکل بود برای همه مشکل‌ساز بود و این مشکلی بود که ایده آقای مک‌لین می‌خواست حل بکنه و حل کرد این دردی بود درد بزرگی بود که آمد دوا کرد


audio: _-iLfLpxijI_0051.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
که با این ایده که بارها رو به جای اینکه تو بسته‌های مختلف بذارن بعد هر باری رو دونه‌دونه پالت‌پالت گونی‌گونی بشکه‌بشکه بذارن از کامیون پایین بعد دوباره ببرن دم کشتی دوباره ببرن از کامیون بالا


audio: _-iLfLpxijI_0052.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یک جعبه‌طوری‌هایی باشه پشت هر کامیونی بعد همون جعبه رو از پشت کامیون همونطوری ورداره این بذاره تو کشتی


audio: _-iLfLpxijI_0054.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
همه این بارها تو همین جعبه باشه همینطوری که با قطار اصلا می‌آد همینطوری از رو قطار بتونه برداره بذاره تو کشتی همینطوری بتونه اون‌ور هم از تو کشتی بذاره توی کامیون دوباره بفرسته بره


audio: _-iLfLpxijI_0055.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یه استاندارد کردن اینطوری این استاندارد کردن توی صنایع دیگه هم اومده بود تو همین صنعت هم ایده‌های شبیه‌ش قبلا آمده بود امتحان شده بود ولی هیچ‌وقت پا نگرفته بود هم خود صنعت حمل‌ونقل دریایی یه خرده‌ای محافظه‌کار بود مقاومت کرده بود در مقابل تغییر هم اینکه ایده‌ها به اندازه کافی جذاب نبودن یا هرچی تلاش‌ها نصفه‌نیمه مونده بود


audio: _-iLfLpxijI_0060.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یعنی چیزی رو ساخت که همون مشکلی رو حل می‌کرد که خودش تجربه کرده بود می‌خواست کار بار زدن رو که خیلی طول می کشید و خیلی گرون درمی‌اومد یه کاری کنه که کوتاه بشه و در نتیجه ارزون بشه که به جای اینکه دویست هزار تا آیتم از قطار یا کامیون بخوان دونه‌دونه بذارن پایین ببرن بذارن بالا چند ده تاش رو بذارن بالا همه اینا توش جا شده باشه


audio: _-iLfLpxijI_0061.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
برای اینکه نشان بده که این ایده‌ش کار می کنه رفت خودش دو تا تانکر قدیمی زمان جنگ جهانی دومی خرید حالا جنگ جهانی دوم اون موقع خیلی قدیمی نبود دیگه منظور تانکر کارکرده و یه خرده‌ای داد که اینا رو دستکاریش کردن که بشه رو عرشه‌ش کانتینر هم چید


audio: _-iLfLpxijI_0062.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
که حالا مثلا تانکر هم هست اگر تونست کانتینر بزنه ایده جدیده گرفت گرفت اگر نه بالاخره تانکره می‌تونه نفت هم جابه‌جا کنه ضرر نکنه


audio: _-iLfLpxijI_0063.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
ایده رو اجرا کرد برای اولین بار در تاریخ 58 تا کانتینر بار زدن از نیوجرسی رفتن هیوستن تگزاس بارگیری هم عالی پیش رفت زیر 7 دقیقه هر کانتینر رو بار می‌زدن کل بارگیری هشت ساعت شد یک طوری بهتر کرده بودن که هزینه حمل یک تن بار از 6 دلار شده بود 16 سنت و در نتیجه همین سفر با 58 تا کانتینر شد شروع یک انقلاب عظیمی که چهره دنیا رو عوض کرد


audio: _-iLfLpxijI_0066.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
کشتی بسازی شما یا بخری شما این آقا رفت شیش تا کشتی باری خرید و داد که اینا رو تغییرش بدن یه طوری تغییر بدن که حالا فقط رو عرشه هم لازم نباشه جا بزنن تو بدنه هم بتونن کانتینر جا بزنن حالا هی ابداعات دیگه می‌آد کمک کنه این بهتر هم بشه دیگه یه گاردریل درست می‌کنن که مثلا کانتینرها جای مشخص داشته باشن رو کشتی


audio: _-iLfLpxijI_0068.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
موثرتر از فضا و زمان استفاده کنن گوشه‌های کانتینرها رو یه طوری می‌آن دیزاین می‌کنن که قفل بشن توی همدیگه دیگه دیگه حالا کم‌کم کشتی‌هاش 200 تا 226 تا کانتینر بار می‌زنن می‌برن و بعد چند تا قصه جالب موفقیت داره چند تا داستان داره که اینا نقطه‌های مهمی‌ان دوتاش مال اینه که با ارتش کار کرد با ارتش آمریکا کار کرد خیلی از کسب‌وکارها یا فناوری‌ها رو وقتی که یه کارفرمای اینطوری براشون پیدا می‌شه عوض می‌شن یا خیلی فراگیر می‌شن


audio: _-iLfLpxijI_0069.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
ارتش آمریکا اولش در آلمان بود یه پروژه‌های باربری‌هایی اونجا داشت که همه‌ش مناقصه باید می‌داد شرکت‌های خصوصی بیان کار بگیرن و این حرفا و رقابت قیمتی داشت


audio: _-iLfLpxijI_0070.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این انقدر قیمت‌هاش خوب بود که بعد از یه مدتی خب همه‌ی بارها به این رسید اونجا خیلی برای هم ایده خوب بود هم برای خودش خیلی خوب بود بعد همین‌جا رسید به یه مشکل دومی که خب بار همه‌ش برای ارتش می‌برد آلمان منتها خالی باید برمی‌گشت می‌خواست ببینه این خالی برگشتنه رو چطوری می‌تونه حلش کنه چطوری بار بزنه که سود خالص داشته باشه چون دیگه حالا هزینه رفتنش و برگشتن رو که قبلا گرفته بود و نتونسته بود به اندازه کافی مشتریای دیگه رو راضی بکنه


audio: _-iLfLpxijI_0071.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
به اینکه با کانتینر بار بفرستن که یهو مسیرش خورد به یه کسان دیگری که اونا هم خیلی وقت بود با یه مشکلی دست‌وپنجه نرم می کردن که راه‌حلش دست این بود اسکاتلندی‌ها ویسکی صادر می‌کردن پرتی کارشون خیلی زیاد بود کلیش تا برسه به مقصد باطل می‌شد کارگرا می‌زدن موقعی که مثلا بار می‌زدن و جابه‌جایی می‌کردن و تخلیه می‌کردن هرجا دست‌شون می‌رسید یه لبی کارگرها تر می‌کردن


audio: _-iLfLpxijI_0072.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
سرکارگرا اصلا غیررسمی سهمیه داشتن خلاصه کلیش می‌رفت تا برسه به مقصد کالایی که مثلا خواهان زیادی داره باید اصلا آماده می‌بودی که یه مقداریش هاپولی می‌شه این وسطش تا برسه


audio: _-iLfLpxijI_0074.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
اینا که ایده کانتینر رو شنیدن خیلی حال کردن گفتن که اصلا ارزونیش به کنار حالا ارزونه نیست اونقدری بر ما مهم نیست این جلوی پرتی ما رو بگیره ما کلی جلوییم


audio: _-iLfLpxijI_0076.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این یکی از داستان‌های مهمیه که نشون می‌ده که چطور یه مشکلی یه جایی در یه صنعتی وجود داشت یکی از یه جای دیگه آمد و حلش کرد و از نقاط مهم داستان توسعه این کانتینره یه بار دیگه باز دوباره برای کار نظامی وارد شد زمانی که آمریکا حمله کرده بود به ویتنام با ویتنام در جنگ بود


audio: _-iLfLpxijI_0077.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
ارتش آمریکا نیاز داشت به باز دوباره پیمانکارهایی که بیان بار، تجهیزات، مهمات اینا ببرن درباره ویتنام یک ویدیو مفصل‌تری ما تقریبا داریم توضیح می‌دیم منتها یه مسئله‌شون این بود که بندرهای ویتنام سنتی بودن قدیمی بودن زیرساخت کافی نبود دیگه اونجا مثلا اسکله‌هایی نبودن که انقدری عمق داشته باشن این کشتی‌های بزرگی که آمریکایی‌ها می‌برن اونجا بتونن برن پهلو بگیرن


audio: _-iLfLpxijI_0078.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
برا همین کشتی‌ها باید می‌رفتن دور از ساحل وایمیستادن اونجا یه کشتی‌های کوچک‌تری می‌اومدن با کارگر از اونجا با کارگر بار می‌زدن رو کشتی کوچیک‌ها دوباره این طرف می‌رسیدن باز دوباره دونه‌دونه با کارگر با اون حجم باری که ارتش آمریکا می‌خواست ببره خلاصه این خیلی گرفتاری بود خیلی گرفتاری بود و این باز دوباره یه جایی بود که خیلی مشهود بود که این سیستمی که این داره چقدر می‌تونه هزینه رو بیاره پایین


audio: _-iLfLpxijI_0080.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
نتیجه کارش هم دیدن دیدن که حجم باری که می‌تونه ببره ده برابر بقیه‌ست در واقع در همون زمان ثابت شروع کردن بیشتر و بیشتر بهش کار دادن بعد باز دوباره اینجا تو مسیر برگشت به‌خاطر تغییرات دنیا یه باری بهش می‌خورد که خیلی مناسبش بود چون دورانی هست اون موقع که محصولات الکترونیکی کالاهای ظریف آسیب‌پذیری که سالم رسیدن‌شون خیلی مهمه


audio: _-iLfLpxijI_0081.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
می‌خواد از شرق آسیا بیاد به آمریکا از ژاپن مثلا خیلی می‌خواد بیاد به آمریکا این باز دوباره یه جاییه که کانتینر خیلی به دردش می‌خوره مثل همون ویسکی تو این مسیر استانداردسازی هم کردن


audio: _-iLfLpxijI_0082.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
چون اولش حالا هر شرکتی داشت یه سایزی واسه خودش می زد یا اصلا یه شرکتی سایزهای مختلف می‌زد خیلی متفاوت بود مقاومت هم یه خرده داشتن در برابرش نمی خواستن استاندارد بکنن چون هر کی می‌خواست مناسب بار خودش بزنه یکی مناسب لیفتراک می‌زد یکی مناسب جرثقیل می‌زد یکی واسه بار کوچیک مناسب‌تر می زد یکی واسه بار بزرگ مناسب‌تر می‌زد ولی خلاصه آمریکایی‌ها آمدن و یک استانداردی خودشون گذاشتن بعد استاندارد کردن کانتینر


audio: _-iLfLpxijI_0084.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
قطارها و کامیون‌ها و خیلی چیزای دیگه هم اثر می‌ذاشت خیلیا درگیرش بودن همون کانتینری که می‌خوان بچینن تو کشتی همین رو بعدا می‌خوان ببندنش پشت اسب تریلی همون تو بزرگراه هم باید بره باید گیر نکنه زیر پل واسه همین اصلا یه باری آمدن ارتفاع مجاز کانتینر رو


audio: _-iLfLpxijI_0086.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
که از ارتفاع مجاز باری که از زیر پل داره تو بعضی از بزرگراه‌های ایالت‌های شرقی آمریکا رد می‌شه بیشتر نشه استاندارد کانتینر در آمریکا تدوین شد بعد کم‌کم به جاهای دیگه دنیا هم رفت بعد تغییرش از این هم دامنه‌دارتر بود به‌خاطر اینکه کانتینرها اگه بخوان جا بیفتن یعنی اسکله‌ها باید بتونن کانتینر بارگیری بکنن یه سرمایه‌گذاری بزرگی لازمه


audio: _-iLfLpxijI_0090.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
این روشی که مک‌لین آورده بود که بارا مثل تیکه‌های لگو می‌چید از رو کشتی رو قطار از رو قطار رو کامیون نرم همچین می‌اومد می‌رفت واقعا انقدری روون بود که نمی‌شد در برابرش مقاومت کرد تغییرات بعدی هر چه قدر بزرگ بود اتفاق می‌افتاد شرکت‌های بیشتری داشتن می‌رفتن با کانتینر بار بیارن کانتینر حجم بار بیشتری می‌تونست بیاره کم‌کم کل حجم باری که داشت می‌اومد زیاد شد انقدر زیاد شد که دیگه اسکله‌های آمریکا نمی‌تونستن هندلش بکنن


audio: _-iLfLpxijI_0091.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یعنی دیگه وابستگی بندرها و کشتی‌ها به حمل به کانتینر از نقطه بی‌بازگشت رد شده بود دیگه و اسکله‌ها هم دیگه الان فقط مسئله‌شون برای اینکه مثلا این کار رو بکنن نکنن هزینه مالی و هزینه ساخت‌وساز و اینا نبود


audio: _-iLfLpxijI_0094.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
با آدما با کارگرا درگیر می‌شدن لشکر عظیمی از کارگرا بودن که تو باراندازها کار می‌کردن اینا اتحادیه‌های کارگری داشتن و درسته که کانتینر آمده بود کار این‌ها ایمن‌تر می‌شد ولی خیلیاشون کارشون رو می‌ترسیدن که از دست بدن یک جاهایی این اتحادیه‌ها خیلی سفت مخالف بودن که تجهیزات جدیدی نصب بشه می‌گفتن ماشین‌ها می‌آن ما از کار بیکار می‌شیم در نتیجه حتی اگر سرمایه‌ش رو داشتن


audio: _-iLfLpxijI_0096.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
اون اسکله‌هایی که تونستن سریع‌تر خودشون رو با سیستم جدید تطبیق بدن سریع‌تر رشد کردن و اونایی که عقب موندن دیگه هیچ‌وقت به رونق سابق‌شون نرسیدن چون دیگه مسیرها و برنامه‌ها دور اون بندرهای موفق‌تر شکل گرفته بود


audio: _-iLfLpxijI_0097.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
مثلا سان‌فرانسیسکو تقریبا همه ترافیکش رو از دست داد چون اتحادیه کارگرانی که اونجا داشتن مانع شدن که سیستم باربری جدید راه بیفته اوکلند آمد جاش رو گرفت


audio: _-iLfLpxijI_0098.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
در نیویورک بروکلین و منهتن نتونستن اون تغییر رو سریع انجام بدن نیوجرسی آمد جاشون رو گرفت رئیس اتحادیه کارگری در نیویورک گفتش که


audio: _-iLfLpxijI_0103.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
در حالی که حجم بار خیلی زیاد شدن در بریتانیا هم اتفاقی که افتاد جالب بود مثال بریتانیا یه خرده متفاوته جالب‌تر هم هست اتحادیه‌های کارگری تو بندرا اونجا هم خیلی شدید مخالف بودن که روش کار عوض بشه و اینا رفت این مک‌لین سراغ یه بندری به نام بندر فلکستیو این بندر اون موقع اصلا خراب شد اسکله‌هاش چند سال پیش طوفان زده بود خراب شده بود کارگرای اسکله کاری نداشتن که اتحادیه‌شون بخواد بیاد بگه این کارا از دست می‌ره اصلا اگه رونق دوباره می‌خواست بگیره


audio: _-iLfLpxijI_0104.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یه گزینه‌ای که جلوش بود این بود که بیان این سیستم جدیده رو بگیرن و تجهیزاتی رو که واسه‌ی کانتینر لازمه نصب بکنن


audio: _-iLfLpxijI_0106.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
از اینجا و طی دهه بعدش دیگه شرکت‌های کشتیرانی رقابت می‌کنن با همدیگه کشتی‌های باربری هی بزرگ و بزرگ‌تر می‌شن حجم باری که جابه‌جا می‌کن و کلا حجم تجارت دریایی هی بیشتر و بیشتر می‌شه هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی هی کمتر می‌شه و کلا اصلا این سیستم یک گلوگاه مهمی ازش ورداشته شده که ظرفیتش رو محدود نگه می‌داشت


audio: _-iLfLpxijI_0108.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
در نتیجه یه گلوگاهی یک محدودیتی از تجارت بین‌الملل ورداشته شده اگر کانتینر یا یه چیزی شبیه کانتینر نبود تجارت بین‌المللی از یه حدی بزرگ‌تر نمی‌تونست باز بشه و این ایده این گلوگاهه رو باز کرد برا همین بعضیا اینطوری می‌گن می‌گن این مفهوم جهانی شدن به این معنی که این جنس اونجای دنیا که ارزون‌تر می‌تونه درست بشه درست بشه


audio: _-iLfLpxijI_0109.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
بعد از اونجا بره بقیه جاهای دنیا خریده بشه و مصرف بشه این اصلا ایده‌ایه که فقط با همین کانتینرا می‌تونست عملی بشه انقدر هزینه حمل‌ونقل کم شد که اصلا دیده نمی‌شه دیگه در قیمت خیلی در قیمت واحد خیلی از چیزا یه آیپدی که از شانگهای می‌آد مثلا هامبورگ فک می‌کنین هزینه حملش چقدره؟ یک آیپد هزار دلاری از شانگهای می‌آد هامبورگ 5 سنت هزینه حملشه


audio: _-iLfLpxijI_0111.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
واسه خیلی از کالاها هزینه حمل‌ونقل عملا قابل چشم‌پوشی می‌شه برا همینم یه چیزهایی در چین ساخته می‌شه تایوان، ویتنام، اندونزی، هند یا هر جای دیگه دنیا و شما هرجای دیگه دنیا می‌تونی پیداش بکنی چون جارو اگه پنج دلار ساختنش درمی‌آد حملش از اون‌ور تا این‌ور دنیا ممکنه چند سنت بیشتر به قیمتش اضافه نکنه


audio: _-iLfLpxijI_0117.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
لازم نیست کلی هزینه انبارداری بکنی چون قطعه‌ها باید از جاهای دیگه بیان برای شما دیگه ولی قطعه با این سیستم می‌تونه اون لحظه‌ای که لازمش داری


audio: _-iLfLpxijI_0119.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
نه دیرتر برسه که کار تولیدت به مشکل بخوره نه زود برسه که بخوای هزینه انبار بدی در دو دهه آخر قرن بیستم هزینه انبارداری در آمریکا یک تریلیون دلار کم شد یعنی سرمایه که صرف انبار می‌شد حالا آزاد شده بود باهاش می شد کارای دیگه کرد یه نکته جالبش اینه که اون ابداع اولیه چون کار کرد چون یه ایده‌ای بود ایده عملی انجام دادن این کار چون درست کار کرد بعد راه باز شد که


audio: _-iLfLpxijI_0120.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
همه ابداعات بعدی هم بتونن بیان و موثر باشن حالا چه از ابداع‌های مهندسی که توش بود چه بعدا تو فرآیندهایی که اومد چه بعدا تو مسائل حقوقیش و مسائل مالیش و مسائل سیاسیش و و بعد اصلا این ساختاری که توش یه همچین سیستمایی می‌تونه کار بکنه این بندر اسکله‌های عجیبی که امروز هست تو چین یه اسکله‌هایی هست همه‌ش اتوماتیکه تمام جرثقیل‌ها همه خودکارن


audio: _-iLfLpxijI_0122.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
کانتینرشیپ‌های امروز روی دریا هستن تا 24 هزار تا کانتینر روشه بیست‌وچهار هزارتا کانتینر اینطوری که من حساب کردم اگه بذاری رو قطار سر قطار میدون آزادی باشه ته‌ش قمه تازه خط صاف اگه بره قطاری که سرش میدون آزادیه ته‌ش قمه روش همه‌ش کانتینره همه این کانتینرا رو می‌ذاره رو یه کشتی می‌بره و تازه به نظر هم نمی‌رسه که محدودیتی که الان رو اندازه کشتی هست خیلی از کشتی‌سازها بیاد


audio: _-iLfLpxijI_0123.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
اینا می‌تونن کشتی‌های بزرگ‌تر بسازن الان محدودیت انگار بیشتر از اسکله‌ها می‌آد و از کانال‌ها و از این آبراهه‌هایی که این کشتی‌ها باید توشون رد شن این کشتی پارسال پیرارسال گیر کرده بود تو کانال سوئز یادتونه دیگه واسه همینم کاناله رو دارن سعی می‌کنن پهن‌ترشون بکنن یه کشتی با این عظمت می‌آد بیست‌تا سی‌تا مثلا خدمه هم بیشتر نداره انقدر هم سریع بارگیری می‌کنن 24 ساعته نه نهایتا 48 ساعته خیلی از اسکله‌ها نوشتن که کار تمومه


audio: _-iLfLpxijI_0125.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
اینطوری قیمت خیلی از کالاها یا در واقع هزینه حمل در قیمت خیلی از کالاها خیلی خیلی آمده پایین و یه چیزایی که عمرا نمی‌تونست به جاهای دیگه برسه داره می‌رسه حالا اصلا هم قصه هزینه به کنار انواع میوه گلای تازه کلی حالا قطعه‌ها و کالا و همه چی و در نتیجه یک جاهایی که کارخونه تولیدی نمی‌تونست باشه درست شد و کلی آدم بهشون کمک شد که از فقر بیان بیرون


audio: _-iLfLpxijI_0126.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
و البته چقدر نقش داشت همین فراوانی کالا در عادت کردن ما به بی‌حساب خریدن و به بی‌حساب مصرف کردن که اونم نهایتا دودش به چشم خودمون و آیندگان‌مون و اقلیم و محیط زندگی‌مون رفته و می‌ره یک شهرهایی وقتی که این کانتینرشیپ‌ها رشد کردن


audio: _-iLfLpxijI_0128.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
یه شهرایی مثل روتردام مثل سنگاپور مثل شانگهای خیلی رونق گرفتن اگه مقایسه کنیم مثلا با هامبورگ که داستانش رو قبلا تعریف کردیم هامبورگ نتونست اونطوری پابه‌پای تغییر نیازها اسکله رو بزرگ کنه توی این دوره دیگه


audio: _-iLfLpxijI_0129.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
وسط شهر چون اسکله‌ها وسط شهر هم هست ولی شانگهای و سنگاپور کردن یا یه شهر بندری دیگری که نتونست پابه‌پای نیازهای کشتی‌های کانتینری بزرگ‌تر توسعه پیدا بکنه ناپله که شاید یه روزگاری مهم‌ترین بندر کنار مدیترانه بود ولی الان اصلا اون رونق رو نداره درباره ناپل هم ویدیوی جدا داریم تو کانال درباره دریای مدیترانه هم داریم اگر نیومده حالا به زودی می‌آد اگه این ویدیو رو دارین خیلی زود می‌بینین داستان لیورپول هم همینه داستان نیویورک هم همینه


audio: _-iLfLpxijI_0130.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
سان‌فرانسیسکو هم همینه که گفتیم و خب اینا البته بعدا رونق‌شون رو از جای دیگری گرفتن سرنوشت خود بزرگوار چی شد؟ ایشون مدت زیادی در بیزینس موند و خرید و توسعه داد و ریسک کرد و تنها آدمی بود فکر کنم تو ویکی‌پدیاش نوشته بود که سه تا شرکتی که بنا کرد رفتن توی بورس بورس نیویورک دوتاشون رفتن تو نزدک


audio: _-iLfLpxijI_0131.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
سال 1982 رفت تو لیست چهارصد نفر ثروتمند آمریکا و منتها خلاصه یه جایی هم اشتباه کرد و سر دو تا پیش‌بینی اشتباه قیمت نفت باخت سنگینی کرد و ورشکست شد ولی زنده بود تا 2001 زنده بود آدمی که انقلابی درست کرد در صنعت حمل‌ونقل دریایی هفتاد سال پیش قبل از اینکه کانتینر اختراع بشه بار زدن کشتی قایق کمابیش با همون روشی داشت انجام می‌شد


audio: _-iLfLpxijI_0132.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
که 3000 سال قبلش فنیقیه‌ای‌ها بار می‌زدن کشتی‌هاشون رو پیشرفت معنی‌داری نکرده بود از این نظر تکنولوژی


audio: _-iLfLpxijI_0133.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
پرخطر بود ایمنیش پایین بود کار کردن در اسکله از کار کردن در کارخونه و ساختمون‌سازی و اینا خیلی کار خطرناک‌تری بود دهه 50 در نیویورک روزی چند تا حادثه داشتن در بارانداز سانحه جدی داشتن و تازه اینجا احتمالا از ایمن‌ترین جاها بوده که اصلا یه سیستمی داشتن که می‌نوشتن که حادثه رو ثبت می‌کردن آماری ازش هست کاری بود خیلی وقت‌گیر پرهزینه تا پدر کانتینرها آمد و


audio: _-iLfLpxijI_0134.opus
source: youtube
source_id: _-iLfLpxijI
invalidation: VALID
text:
شد یکی از کم‌تعداد کسانی که به قول فوربز دنیا رو واقعا عوض کردن وقتی هم که 2001 مرد روز تدفینش همه کشتی‌های باربری در همه دنیا به احترامش یه بوقی زدن آدمی که دنیا رو کوچیک کرد و به خیلی از آدم‌ها در سرتاسر دنیا انتخاب‌های بیشتری داد و کیفیت زندگی خیلی‌ها رو واقعا بهتر کرد


audio: tlGHZvNei8M_0003.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
در دوره فعلی زمان ما با روسیه قبل‌تر در بیشتر قرن بیستم با اتحاد جماهیر شوروی و قبل از اون هم با امپراتوری روسیه تزاری تصویر ما از تاریخ ایران حتما ناقص می‌شه اگر حواس‌مون به همسایه قدرتمند شمالی‌مون نباشه توی خوندن تاریخ انقلاب مشروطه رو درست متوجه نمی‌شیم


audio: tlGHZvNei8M_0004.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اگر به این دقت نکنیم که این اتفاقات در اون دوره‌ای افتاد که روسیه موقتا کاری به کار ایران نداشت نبود واقعا


audio: tlGHZvNei8M_0005.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعدش هم همینه قبلش هم همینه حداقل و واضحش دیگه اینه که از اول قرن 19 هیچ اتفاق مهمی رو در ایران نباید بررسی کرد بدون اینکه یک نگاهی همزمان داشته باشیم به اینکه روسیه کجا بوده؟ وضعش چی بوده؟ موضعش درباره اون اتفاق چی بوده؟ خوب بد نداره واقعا واقعیتش اینه اینطوری بوده و از این به بعد هم احتمالا اینطوری خواهد بود و یه نقطه عطف مهم در این رابطه همون اول قرن نوزدهمه


audio: tlGHZvNei8M_0006.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اول سال‌های 1600 که توش جنگ‌های ایران و روس رو داریم عهدنامه گلستان، عهدنامه ترکمانچای خیلی درباره‌ش شنیدیم منتها من اولا خیلی درباره جزئیات نه خود عهدنامه، نه جنگ‌ها خیلی نمی‌دونستم و بعدشم از اون مهم‌تر قبلش اصلا چی؟ یعنی سابقه این دو تا کشور رابطه چی بوده که اونجا به این نقطه رسیده؟ اصلا چی شده که اینا برای همدیگه مهم شدن؟ چی از همدیگه می‌خواستن؟


audio: tlGHZvNei8M_0007.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
چرا اونجا درگیر شدن؟ و خلاصه یک همچین چیزایی زمینه اونو می‌خوایم بچینیم داستان این ویدیو رابطه ایرانه با روسیه از دوره صفوی تا زمان فتحعلی‌شاه


audio: tlGHZvNei8M_0008.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یه کشورایی هستن که اینا در مدرن شدن، در تجدد پیشتاز بودن اصلا اندیشه تجدد از اونجاها اومده همونا هم رفتن دنبال‌شون اول مثل فرانسه، مثل انگلستان یه کشورهایی ولی مثل روسیه با تاخیر و پشت سر اون‌ها شروع کردن اون مسیر رو رفتن یا به سمت اون مسیر رفتن روسیه از اینجور کشوراست بعضیا هم حالا با تاخیر بیشتر رفتن مثل ژاپن بعضی‌ها هم مثل ما هنوز من بکش تو بکش هستن که چیکار کنیم چیکار نکنیم


audio: tlGHZvNei8M_0009.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعضیاشون می‌خوان اون مسیرو برن بعضیا هم نمی‌خوان برن ولی روسیه با تاخیر رفت یعنی چی با تاخیر رفت؟ روسیه از زمان پتر کبیر افتاد در این مسیر برای ایده گرفتن، برای تعیین مسیر غرب رو نگاه می‌کرد برای استفاده از منابع، برای امکانات رو زیاد کردن برای گسترش قلمرو شرق رو نگاه می‌کرد حواس‌مون باشه دیگه روسیه دوره پتر کبیر که می‌گیم نقشه‌ش اینی که ما امروز می‌شناسیم نیست نقشه روسیه امروز این شکلیه انقدر بزرگه


audio: tlGHZvNei8M_0010.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ولی روسیه پتر کبیر که این نیست روسیه زمان پتر کبیر، اول پتر کبیر اینه نقشه‌ش وقتی هم که افتاد توی مسیر مدرن شدن دو تا مسئله ژئوپلیتیک داشت روسیه دو تا مسئله داشت که می‌خواست حل کنه مسئله‌ای که تقریبا هر کسی حاکم روسیه می‌شه هم کم‌وبیش با یک ورژن‌هایی از همین مسئله‌ها باید کشتی بگیره


audio: tlGHZvNei8M_0011.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یکیش مسئله دسترسی به آب بود یکیش مسئله زمین بود یعنی چی؟ یه خرده‌ای درباره این صحبت کنیم یه گرفتاری بزرگ جغرافیایی روسیه اینه که مرز جغرافیایی طبیعی نداشت از غرب و جنوب غربی باز بود در معرض تهدید بود این یه گرفتاری بزرگش بود گرفتاری دومش هم این بود که به آب‌های آزاد، آب‌های گرم هم دسترسی نداشت در طول تاریخ روسیه می‌بینیم حکومت‌های مختلف روسیه تلاش می‌کنن که این دو تا مسئله رو حل کنن


audio: tlGHZvNei8M_0012.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
به روش خودشون حل کنن پتر کبیر هم یه سری از کارهاش برای حل همین مسئله‌ها بود با سوئد جنگید که برسه به بالتیک با عثمانی جنگید که برسه به دریای آزوف که رسید در قفقاز هم آمد با ایران صفوی با اون خانات خیوه، با حاکمان محلی که اونجا بودن بجنگه که برسه به دریای خزر، دریای کاسپین هم برای اینکه کشتیرانی بکنه هم برای اینکه مرزهای جنوب شرقیش رو اونجا سفت کنه


audio: tlGHZvNei8M_0013.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
مرز جنوب شرقی روسیه پتر کبیر می‌شه همون منطقه قفقاز می‌دونیم درگیری ایران و روسیه هم در منطقه قفقاز بود دیگه اصلش اونی که در اول قرن 19 بود به این منطقه می‌گن قفقاز اینجا بین دریای سیاه و دریای خزر منطقه کوهستانی بین اروپا و آسیا از همین جا هم ایران برای روسیه مهم می‌شه هم به‌خاطر قفقاز و هم به‌خاطر اینکه ایران همسایه هنده


audio: tlGHZvNei8M_0014.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
حالا از قرن 17 هند داره کم‌کم می‌افته دست بریتانیا داستان هند رو می‌دونیم گفتیم یه جای دیگه هرکی وارد هند می‌شده به صورت تاریخی از شمال غربی هند وارد می‌شده یعنی پل ورود به هند از سمت ایران بوده


audio: tlGHZvNei8M_0015.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
تا قبل از اینکه اروپایی‌ها از دریا بیان و برن سراغ هند برا همین روسیه هم از این نظر نگاه می‌کرده به‌خاطر اینکه به هند می‌خواسته برسه یه چیزی هم بگم یه ویدیوی دیگه هم من این رو گفتم یه داستانی رو زیاد شنیدیم پتر کبیر وصیت کرده بوده که یعنی اینطوری که می‌گن که روس‌ها باید به آب‌های آزاد دسترسی پیدا کنن و هدف‌شون هم این بوده که بیان برسن به خلیج فارس من اینو خیلی شنیدم ولی راستش در هیچ منبع جدی‌ای ندیدم که تایید بشه یه نقلی هست که یه نماینده فرانسوی گفته


audio: tlGHZvNei8M_0016.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
من اینو خودم از زبان پتر شنیدم منتها از اون قصه‌هاییه که خیلی طرفدار پیدا کرده در فرهنگ ما احمد اشرف توی مقاله توهم توطئه توضیح می‌ده که این داستان اصلا چرا پذیرفته شد و چرا پذیرفتنش در فکر عمومی جامعه ایرانی چه اشکال‌هایی رو ایجاد کرد منتها حالا از این قصه گذشته می‌دونیم که روسیه دنبال گسترش قلمرو بود می‌دونیم که دوره‌هایی هم می‌خواست به جنوب ایران برسه اما هدفش به نظر می‌رسه که بیشتر هند بود


audio: tlGHZvNei8M_0017.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و هند بریتانیا بود ایران براش مسیری بود برای رسیدن به هند و مسیری برای سرشاخ شدن با بریتانیا ولی خلاصه همجواری با بریتانیا و تسلط بر قفقاز باعث شد که ایران برای روسیه مهم بشه و بیاد سراغ ایران و کار نهایتا بکشه به جنگ‌های ایران و روس در ابتدای قرن 19 ولی این داریم می‌گیم ابتدای قرن نوزدهه رابطه ایران و روسیه تا قبل از اون همه‌ش جنگ و درگیری نبود


audio: tlGHZvNei8M_0018.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
جنگ هم بود توش ولی دوره‌های دیگری هم داشت یه خرده بریم اینو نگاه کنیم که قبل از اینکه به اول قرن 19 و زمان فتحعلی‌شاه برسیم داستان چی بود بین ایران و روسیه دوره فتحعلی‌شاه ایران چه خبره؟ دوره فتحعلی‌شاه یادمون باشه که قبلش چند دهه بی‌ثباتی و جنگ داخلی بوده یعنی اینطوری اگه نگاه کنی رو تایم‌لاین از آخرای صفویه که اوضاع توی ایران دیگه خوب نیست پایدار نیست با اون پادشاهان صفوی و مخصوصا شاه‌سلطان‌حسین و


audio: tlGHZvNei8M_0019.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعد هم جنگ داخلی تا نادر و بعد دوباره لشکرکشی‌های نادر بعد دوباره جنگ داخلی تا کریم‌خان و بعد دوباره کریم‌خان افتادن و جنگ داخلی تا دوباره قاجارها آمدن و کم‌کم سوار شدن بر اوضاع یک پادشاهی جدید و فراگیری در ایران درست شد که در زمان فتحعلی‌شاه حالا به یه ثبات نسبی هم رسیده کشور نسبتا قوی‌ای هم هست یه قدرت منطقه‌ای داره می‌شه دوباره در منطقه


audio: tlGHZvNei8M_0020.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منتها یه اتفاق‌های تازه‌ای افتاده دنیا دیگه دنیای زمان صفویه نیست قاجارها اومدن تو این فکرن که ما هم مثل صفویا یه همچین حکومتی داریم دیگه بر همه پهنه ایران داریم حکومت می‌کنیم ولی دنیا عوض شده برای ایران وضع عوض شده یه طوری که برای هر کسی که از اون به بعد بر ایران حکومت می‌کنه دنیا دنیای جدیدیه باید بتونه این وضع جدید رو مدیریت کنه ایران تا اون موقع می‌تونست بگی نگی خودش رو برکنار نگه داره از اتفاقاتی که داشت در اینور دنیا در اروپا می‌افتاد


audio: tlGHZvNei8M_0021.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منتها یهو اون موقع چشمش رو باز کرد فتحعلی‌شاه یا ایران قاجاری دید دو تا امپراتوری بزرگ اروپایی اومدن پشت در


audio: tlGHZvNei8M_0022.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یعنی آمدن دوباره همسایه ایران شدن قدرت‌های بزرگ اروپایی روسیه در شمال و انگلستان در جنوب این تازه بود یعنی برای ایران مدرن برای این قرن‌های اخیر ایران این اتفاق تازه‌ای بوده انگلیسش تازه بود


audio: tlGHZvNei8M_0023.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
روسیه‌ش تازه نبود منتها خب واکنشی که روسیه داشت به حضور انگلیس باعث شد که خود حضور روسیه هم اصلا متفاوت بشه اون بکش‌واکشی که بین این دو تا شروع شد این یک موقعیت جدیدی برای حکومت ایران درست کرد که از اون موقع اصلا یه کار مهمش این بود که یاد بگیره این معادله رو چطوری حل کنه چطوری بازی کنه در این بازی بزرگ این دوتا که دارن بازی می‌کنن سر ایران و افغانستان و کجا و کجا


audio: tlGHZvNei8M_0024.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
چطوری ایران بتونه این وسط ثباتی برای خودش درست بکنه و فرصت‌هایی درست کنه و از فرصت‌ها استفاده بکنه مثل هر چیزی اینم خیلی تهدید داره و اگه درست بازیش بکنی خیلی هم فرصت توش به وجود می‌آد دیگه نقطه مهمیه در تاریخ ایران اون دوره ایران دوباره رو نقشه دنیا اهمیت پیدا می‌کنه به‌خاطر این همسایگی با روسیه و با انگلستان البته خب ایران و روسیه تازه به هم نرسیدن اینا اینجا بودن از قرن‌های پیش با هم همسایه بودن


audio: tlGHZvNei8M_0025.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منتها خب اون موقع روسیه این قدرتی که الان هست نبود نه از نظر نظامی و اقتصادی بود و نه توان سیاسیش انقدری بود روسیه‌ای که الان ایران باهاش مواجه شده روسیه بعد از کاترین کبیره خیلی قدرتمند شده بعد فاصله هم کلا در دنیا بین پیش‌رفته و پیش‌نرفته خیلی بیشتر از قبل شده برای همینم شکل رابطه ایران و روسیه نسبت به قبل قرن‌های گذشته‌ش عوض شده چطوری عوض شده؟


audio: tlGHZvNei8M_0026.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بریم عقب بریم از این 1800 ای که هستیم بریم عقب‌تر ببینیم زمان صفویه چیکار می‌کردن؟ داستان ایران و روسیه زمان صفویه چی بود؟ زمان صفویه رابطه ایران و روسیه بیشتر اتحاد بود برای مقابله با دشمن مشترک این مثلث قدرتی بود در منطقه ایران صفوی، امپراتوری عثمانی و روسیه، امپراتوری روسیه و بین اینا عثمانی خیلی قدرتمنده عثمانی خب نه فقط برای ایران و روسیه


audio: tlGHZvNei8M_0027.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
برای اروپا هم قدرتش ترسناکه روس‌ها اون موقع می‌خوان بیان با صفوی ببندن که صفوی با عثمانی نبنده اصطلاحا کی؟ از زمان ایوان مخوف شروع شده این قصه هم‌دوره شاه‌اسماعیل دوم صفویه یعنی هنوز دو تا مونده شاه‌عباس بیاد تو اون دوره دوره‌ایه که روسیه آمده پایین تا آستراخان آمده پایین نزدیک شده به مرزهای ایران صفوی اروپایی‌ها نگران عثمانی‌ان انقدری اروپاییا نگران عثمانی‌ان


audio: tlGHZvNei8M_0028.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
که پاپ با هزار سختی و دشواری یک اتحاد مقدسی درست کرده از اسپانیا تا ایتالیا کاتولیک‌ها رو همه رو جمع کرده که بزنن به دل مسلمون‌های عثمانی و حالا می‌خواد عثمانی درگیر مرز شرقیش باشه خیالش از مرز شرقیش با ایران راحت نباشه که بتونه با تمام قوا بیاد سر وقت اونا هم به روسیه فشار می‌آرن اروپاییا و هم به ایران فشار می‌آرن که بیاین به ما کمک کنین


audio: tlGHZvNei8M_0029.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
علیه عثمانی با ما متحد بشید نامه می‌نویسه پاپ برای شاه‌طهماسب صفوی خیلی هم حرفه دیگه پاپ رهبر جنگ مذهبی داره می‌شه و نامه می‌نویسه برای شاه‌طهماسب مسلمون که از نظر اون کافره


audio: tlGHZvNei8M_0030.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و ازش کمک می‌خواد البته این به جایی نمی‌رسه ایران اون موقع صلح آماسیه رو بسته با عثمانی قفقاز شرقی رو گرفته قفقاز شرقی یعنی همین آذربایجان و ارمنستان و گرجستان و داغستان و اینا رو گرفته صفویه و با عثمانی در شرایط پایداریه، صلح مانندیه ولی خلاصه همچین خواستی هست که اروپا و حتی روسیه از اینور به ایران نزدیک بشه اینطوری هم نیست که تمایل نداشته باشن ایران می‌خواد که با روسیه این قرار رو بذاره


audio: tlGHZvNei8M_0031.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یه بارم حتی پیشنهاد می‌دن که ما عثمانی‌ها رو از قفقاز بیرون کنیم دربند و باکو رو بعدش می‌دیم به شما و روسیه هم باز اینطوری نیست که نخواد ولی انقدر درگیر جنگ در مرزهای اون طرفه واقعا نمی‌تونن کاری بکنن و می‌مونه اونجاها دست عثمانی تا می‌رسیم به دوره شاه‌عباس دوره شاه‌عباس خوب ایران اقتدار داره امنیت داره، ثبات داره راه‌ها امنه، تجارت رونق داره خودش هم مایله به اینکه با فرنگی‌ها رابطه داشته باشه


audio: tlGHZvNei8M_0033.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و خلاصه‌ش اینه که مسئله ایران و روسیه الان دیگه مسئله قفقاز نیست و خلاصه دارن استفاده می‌کنن یعنی رابطه خوب با روسیه اونجا داشتن مخصوصا در قفقاز برای این برای ایران اونجا مهم شده که اونجا دروازه تجاری مهمیه برای ایران دیگه فقط قصه قصه جنگ و لشکر بکشیم و اینا نیست


audio: tlGHZvNei8M_0034.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
آستاراخان از هرمز مهم‌تره در هرمز دارن با پرتغالی‌ها تجارت می‌کنن این دو تا دروازه رو ایران داره آستاراخان مسیریه که ایران بدون اینکه به عثمانی نیاز داشته باشه داره از مسیر روسیه خودش رو می‌رسونه به اروپا ابریشمش رو صادر می‌کنه به اروپا درآمد ایران اصلش از این راهه دیگه ابریشم رو می‌ده به روسیه از کانال روسیه می‌ره به اروپا از همون کانال روسیه هم مواد خام وارد می‌شه پس نقطه مهمی می‌شه در همون دوره ثبات و آبادانی شاه‌عباس


audio: tlGHZvNei8M_0036.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
البته حالا درباره سیاست‌های شاه‌عباس در قفقاز و اینا ما جای دیگه هم صحبت کردیم تصویر رو ولی گرفتیم دیگه سه تا قدرت منطقه ایران صفوی، روسیه تزاری و گاهی هم ترکیه عثمانی دارن در قفقاز با هم سروکله می‌زنن در منطقه‌ای که در دوران مدرن در پادشاهی‌های ایران بوده


audio: tlGHZvNei8M_0039.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
حکمرانان محلی خود منطقه قفقاز هم تو این بازی هستن و توی رابطه ایران و روسیه تعیین‌کننده هستن اینکه اینا طرف کی غش کنن اثر می‌ذاره روی این رابطه سه جانبه مثلا یه حاکمی داشتن این شمخال‌های داغستان این می‌گفت من مهرم اصلا دوتا طرف داره یه طرفش نوشته تبعه شاه صفوی اون طرفش نوشته تبعه تزار مسکو من نگاه می‌کنم ببینم احوالا چیه شرایط چیه


audio: tlGHZvNei8M_0040.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اون مهر رو می‌زنم پایین نامه‌م یعنی اینکه هر دوی این‌ها یا حالا در یه نفر یا در گروه‌های مختلفی قدرتمندان یا جامعه اینا رو می‌خواستن گروهی هم اونا رو می‌خواستن تو این خانات محلی ارمنی بود مسیحی بود، ارتدکس بود، مسلمون بود گروه‌هایی بودن که اصلا می‌گم فرهنگی دلبسته ایران بودن گروه‌ها و قدرت‌هایی بودن که دلبستگی فرهنگی بیشتری به روس‌ها داشتن از هر دو واقعا اون موقع بودن و تو هر کدوم از این دو تا کشور هم یعنی در روسیه و ایران


audio: tlGHZvNei8M_0041.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
هر وقت یه شاهی می‌آمد که می‌تونست با عثمانی صلح بکنه از طرف دیگه فاصله می‌گرفت یعنی شاه‌طهماسب صلح آماسیه رو که بست با عثمانی دیگه همچین خیلی دلش نبود با روسیه ببنده مشکلی نداشت ولی خیلی تمایلی هم نداشت انگیزه‌ای هم نداشت خیالش راحت بود یا روسیه باغچه‌ساری رو بست با عثمانی دیگه دنبال اینکه بیاد با ایران توافقی بکنه نمی‌آمد منتها این پیمان‌ها هیچ‌کدوم پیمان‌های پایداری نشدن


audio: tlGHZvNei8M_0042.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یعنی صلح بادوامی بر این منطقه حاکم نشد شاید به‌خاطر اینکه واقعا حکومت شیعه ایران می‌خواست با روسیه ارتدکس علیه عثمانی سنی مثلا اتحاد تشکیل بده و این جور درنمی‌اومد یا حالا برعکسش شاید به‌خاطر این‌ها و برای همین اتحادشون مقطعی می‌شد برای یک موقعیت کوتاهی می‌شد و بعد پایدار نمی‌موند این ماجرا تقریبا بود این روابط تقریبا همینطوری بگیر نگیر بود تا پایان دوره شاه‌عباس


audio: tlGHZvNei8M_0043.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعد از شاه‌عباس می‌دونیم امپراتوری صفوی افتاد توی سراشیبی و هرچی بیشتر پیش می‌رفت حالش وخیم‌تر می‌شد و هر چی که این ضعیف‌تر می‌شد اون دو تا قدرت دیگه اونجایی که این سه تا با همدیگه درگیر بودن یا سه تا با همدیگه بازی می‌کردن اون دوتای دیگه پیش‌تر می‌آمدن یعنی ایران افتاده بود تو مسیر ضعیف و ضعیف‌تر شدن در حالی که روسیه داشت قوی‌تر و قوی‌تر هم می‌شد یعنی این همزمانی هم بود بعد از شاه‌عباس دو سه تا شاه ناکاربلد و کم‌توان در ایران آمدن


audio: tlGHZvNei8M_0045.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
از ضعف و بی‌عرضگی و پرتی و تزار روسیه اون موقع پتر کبیره به قول جمالزاده می‌گه که پتر کبیر در آن واحد به جهانگیری نادر بود به جهانداری شاه‌عباس دو تا از پادشاه‌های خیلی موفق تاریخ ایران پتر کبیر بر تخت نشست از 1689 و مشغول شد به فتوحات و کشورگشایی اول رفت سراغ سوئد و بعد اومد به جنوب سراغ قفقاز قبل از اینکه برنامه لشکرکشی به قفقاز بچینه


audio: tlGHZvNei8M_0046.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یکیو فرستاده بود بیاد ببینه اوضاع چطوره مثلا مذاکره، روابط دوستانه فلان این آمد یه نامه نوشت برای پتر که آقا اینجا شرایط استثناییه موقعیت مثل این کم گیرمون می‌آد اومده بود شاه‌سلطان‌حسین رو دیده بود نوشته بود کم پیش می‌آد یه کسی انقدر ساده‌لوح بیاد بشه پادشاه دیده بودن که این فرصته دیگه ما داستان حالا سقوط اصفهان و داستان سقوط صفویان و اینا رو گفتیم مملکت آشفته بی‌ثبات آخرش هم محمود هوتکی خودشو رسوند به اصفهان و شاه‌سلطان‌حسین تاج خودش گذاشت سرش و


audio: tlGHZvNei8M_0047.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
گوشه کنار ایران هم هر جایی هر قوم و قبیله‌ای داره تلاش می‌کنه قدرت خودش رو بگیره اینجا هم در شمال گرجی‌ها و ارمنی‌ها و آذری‌ها و اینا یه شورش‌هایی رو شروع کردن اینجاست که پتر کبیر لشکر می‌کشه از کنار دربند و دریای خزر می‌آد پایین


audio: tlGHZvNei8M_0048.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
پایین می‌آد پایین می‌آد تا رشت، تا پیربازار می‌آن جلو و واقعا مقاومت خاصی هم در کار نیست دولت مرکزی مستقری که خیلی نیست جلوی اینا رو بگیره حاکمان محلی هم بین روس و عثمانی انگار ترجیح‌شون این بود که روس‌ها بیان کمک بکنن که عثمانی نیاد بگیره عثمانی که دید اینطوریه ولی خب بالاخره زمین خالیه و روس‌ها دارن می‌آن جلو اونا هم حمله کردن خلاصه از هر دو طرف شروع کردن به تازوندن ببینن هر کسی چقدر می‌تونه از ایران ضعیف اون موقع بکنه


audio: tlGHZvNei8M_0049.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منطقه‌ای که سه تا قدرت داشتن کشتی می‌گرفتن اونی که حاکم بر این مناطق بوده خورده زمین و دوتای دیگه می‌خوان از فرصت استفاده کنن خلاصه کشتی‌هاشونو اینا گرفتن و نهایتا یه جایی نشستن با هم صلح کنن عثمانی و روسیه سر تقسیم مناطق ایران با هم توافق کردن این رودخونه‌ها رو کردن مرز ارس رو و کورا رو گفتن شرقش مال روسیه غربش مال عثمانی


audio: tlGHZvNei8M_0050.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
وقتی هم که می‌گیم مناطق رو تقسیم کردن فکر نکنیم فقط همون جاهایی که الان در ایران نیست داغستان و باکو و دربند و اینا هست تو این مناطقی که روسیه گرفته گیلان هم هست مازندران هم هست تا استرآباد هم هست یعنی تا اینجا آمده بودن جلو از اونور اونی که عثمانی گرفته آذربایجان توش هست همدان هم هست، کرمانشاه هم هست اینطوری آمدن جلو عهدنامه استانبول در دوران ضعف ایران بین دو تا همسایه قوی که دارن از فرصت استفاده می‌کنن


audio: tlGHZvNei8M_0051.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اینطوری بسته شد ایران نیست عثمانی و روسیه دارن بخشی از ممالک محروسه ایران رو تقسیم می‌کنن بین خودشون


audio: tlGHZvNei8M_0052.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعد هم گفتن اگه ایران آمد خواست یه حرکتی بکنه ما با هم متحد می‌شیم جلوش وایمیسیم گرجستان مسیحی‌نشین رو هم همینجا دادن به عثمانی ایالت‌های مسلمان‌نشین قفقاز رو دادن به روسیه عثمانیا البته حالا بعدا پیشتر هم آمدن تا اردبیل آمدن تا لرستان آمدن گرفتن این‌ها رو و این مناطق دست‌شون بود بود تا نادرشاه آمد و همه رو ازش پس گرفت در عهدنامه رشت هرچه جنوب کورا بود رو پس گرفت


audio: tlGHZvNei8M_0055.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و بعد هم رفت سراغ عثمانی و دیگه حالا اینا داستانش رو جای دیگه توی قصه خود نادر تعریف کردیم ولی اینطوری شد که زمان نادر این مناطق به ایران برگشت منتها بعد خب دوباره نادرشاه مرد نادرشاه کشته شد شرایط از کنترل خارج شد رفت ایران دوباره به سمت آشفتگی و جنگ داخلی دیگه وقتی کریم‌خان هم آمد این سرزمین‌های منطقه قفقاز دست ایران نبود یعنی دست زندیه نبود


audio: tlGHZvNei8M_0056.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
نه اینکه جزو خاک ایران نبود بود ولی اینا به حاکمان محلی که داشتن خیلی صلاح نمی‌دیدن گاهی که مثلا مالیاتی بدن به حاکم زندیه، به پادشاه زندیه


audio: tlGHZvNei8M_0057.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و پادشاه ایران هم خیلی نقشی نداشت در انتخاب حاکم محلی مثلا در گرجستان یه حالت نیمه استقلالی این‌ها پیدا کرده بودن زندیه هم پادشاهان زندیه هم خیلی تلاشی نکردن که اینا رو مثلا بخوان کاملا تابع ایران کنن کریم‌خان دو سه باری لشکر کشید یه قسمت‌هایی از آذربایجان رو برگردوند ولی کلا مثل اینکه بیشتر از جنگیدن راهش این بود فازش این بود که برای مثلا تابع کردن این‌ها


audio: tlGHZvNei8M_0058.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بره باهاشون یه وصلت‌های خویشاوندی درست بکنه با خانواده زندیه اینا رو وصلت بده مثلا یه گرهی بزنن اینا به حکومت که حالا خیلی هم موفق نبود این یکی از راه‌هاش بود برای کنترل داشتن روی این‌ها یه راه دیگه‌ش هم این بود که بره شازده‌ها و بچه‌ها و اقوام این حاکمای محلی رو گروگان بگیره که می‌گرفتن اینا رو می‌فرستادن شیراز مثل همون کاری که با آقامحمدخان کردن که اونم نهایتا دیدیم که موفق نبود


audio: tlGHZvNei8M_0059.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ولی خلاصه‌ش اینکه این قدرت‌های محلی قفقاز قدرت‌شون هی بیشتر و بیشتر شد بعد از مرگ کریم‌خان هم اینا دیدن خب شرایط ایران آشفته‌تر شد بین ایران و روس اینا انتخاب کردن تحت‌الحمایه روسیه باشن چون باید تحت‌الحمایه می‌بودن در مقابل دشمن خارجی که عمدتا عثمانی بود باید تحت‌الحمایه می‌کردن خودشون رو دیدشون این بود حالا یه چیزی ما داریم درباره منطقه قفقاز صحبت می‌کنیم


audio: tlGHZvNei8M_0060.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یه کاری هم بکنیم برای اینکه بفهمیم چرا اصلا این جذاب بود شاید خوب باشه رو نقشه همین الان یه نگاهی بهش بکنیم رو گوگل‌مپ اصلا نگاه بکنیم شاید دست‌مون بیاد


audio: tlGHZvNei8M_0061.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
همین الان نگاه کنیم می‌بینیم چقدر سبزه دیگه در مقایسه با بقیه ایران در مقایسه با خیلی از جاهای مرکزی عثمانی یا بقیه عثمانی همین ترکیه و عراق و سوریه و اینای امروز جای سبزیه یعنی یه جاییه که شرایطش یه جاهایی از این منطقه حداقل شرایطش برای کشاورزی بهترینه در کل اوراسیا یعنی جذابیتش فقط موقعیت جغرافیاییش و دسترسی به دریا و این‌ها نیست اونا هست یه جذابیت‌های داخلی خودش داره


audio: tlGHZvNei8M_0062.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
حتما کلی چیزای دیگه هم هست این ولی کلا یه تصویر خوبیه که فکر کنم لازمه داشته باشیم قبل از اینکه بخوایم اصلا جنگ‌های ایران و روس رو بگیم جنگ‌های ایران و روس معمولا اینطوری شنیدیم قدم اولش رو یا حداقل قدم صفرش رو که آقامحمدشاه حمله کرد به گرجستان و غلط هم نیست حمله کرد و حالا درباره جزئیاتشم می‌گیم حمله خیلی وحشیانه‌ای هم هست


audio: tlGHZvNei8M_0064.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اون طرفش رو گفتیم که از اواخر صفویه حاکمین قفقاز یه حالت خودمختاری و استقلال نسبی دارن ایران حکومت ضعیف می‌شه یا شاه می‌میره یا یه خرده می‌رن سمت تحت‌الحمایگی روسیه یا مثلا سمت استقلال زمینه این طرفش رو هم می‌گیم زمینه ایرانش هم می‌گیم یه کم جلوتر


audio: tlGHZvNei8M_0065.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ولی قبلش یه خرده به اینم فکر کنیم درباره اینم حرف بزنیم که اصلا ایران و روسیه چطوری به این منطقه نگاه می‌کردن اینا هر کدوم اینجا رو برا چی می‌خواستن؟ به یه دلیل ثابت می‌خواستن دلیل‌شون مشترک بود؟


audio: tlGHZvNei8M_0068.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
چون بالاخره می‌خواستن جزو قلمروشون باشه یا اینکه براش یه ویژنی داشتن یه افق دیدی داشتن یه برنامه‌ای داشتن


audio: tlGHZvNei8M_0069.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
واقعیت اینه که نگاه‌شون فرق می‌کرد به این منطقه به خان‌نشین‌های این منطقه از تالش تا شیروان و قره‌باغ و گرجستان و گنجه و اینا شاهان ایران، حاکمان ممالک محروسه ایران قفقاز براشون مهم بود چون با گرفتن قفقاز می‌تونستن جا بندازن خودشون رو


audio: tlGHZvNei8M_0070.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یعنی اینطوری که نگاه کنی شاه‌عباس هم که می‌بینی خیلی فشاری نمی‌آره اونجا اختیاراتی می‌ده به حاکمان محلی شاید به‌خاطر اینه که نیازی نداره اینطوری خودش رو جا بندازه جا افتاده و خیالش راحته از جایگاهش و از اقتدارش برای همین حتی جلوی روس‌ها رو نمی‌گیره وقتی می‌خوان برن در دربند برج و بارو بسازن دربند نمی‌دونم چقدر می‌شناسیمش دیگه دربند شهر خیلی مهمی بود دربند رو بهش می‌گفتن باب‌الابواب یک دوره‌ای


audio: tlGHZvNei8M_0071.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
از قدیمی‌ترین شهرهای دنیاست که هنوز شهرن روی نوار باریکیه بین کوه‌های قفقاز و دریای خزر با موقعیت استراتژیک همیشه مهم بوده برای عرب‌ها مهم بود برای مغول‌ها مهم بود برای ایرانی‌ها مهم بود و برای روس‌ها مهم بود


audio: tlGHZvNei8M_0072.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اما انگار روس‌ها یا حالا بیشتر متوجه مزایاش بودن یا برای اینکه از مزایاش استفاده کنن مجهزتر و آماده‌تر بودن کلا نگاه روسیه به این منطقه استراتژیک‌تر بود برنامه داشت براش ایده داشت براش تو اون دوره باز رو نقشه اینو ببینیم شاید ملموس‌تر باشه روس‌ها می‌خواستن حد فاصل دریای سیاه و دریای خزر رو داشته باشن


audio: tlGHZvNei8M_0073.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
رود کورا براشون برای همین مهم بود اون کورایی که بین عثمانی و صفوی دست‌به‌دست می‌شد براشون مهم بود همه رودهای این منطقه براشون مهم بود بندرها براشون مهم بود چه بندرهای کنار دریای سیاه و چه بندرهای کنار دریای کاسپین، دریای خزر


audio: tlGHZvNei8M_0074.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و وقتی بازتر نگاه کنیم و حواس‌مون به تاریخ روسیه باشه و به جنگ‌های پتر کبیر در سوئد باشه می‌بینیم روسیه از زمان پتر کبیر دسترسی به دریای بالتیک رو داشت با عثمانی هم درگیر بود که دسترسی پیدا کنه به دریای سیاه یا دسترسیش رو بیشتر کنه به دریای سیاه و بالاخره تونست دریای آزوف رو بگیره


audio: tlGHZvNei8M_0076.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعد هم بالاخره گرفتن قفقاز روسیه رو می‌رسوند به مرزهای جغرافیایی نسبتا محکمی محفوظی کوه‌های قفقاز بالاخره یه جایی بود که خیالش رو راحت می‌کرد شاید در واقع این حرفی که دارم می‌زنم اینه که شاید روسیه دسترسی به دریای خزر براش مهم‌تر بود چون ابزار استفاده و تجارت رو در آب‌هاش داشت از زمان پتر کبیر دیگه روسیه پروژه مدرن شدنش رو شروع کرده بود


audio: tlGHZvNei8M_0077.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
داشت می‌شد قدرتی همپای یا دنبال قدرت‌های اول اروپا یعنی فرانسه بعدترش یعنی انگلیس نیروی دریاییش رو برای همین قوی کرده بود در تجارت و بازرگانی ناوگانی داشت که داشت روش حساب می‌کرد و روی بزرگ شدنش حساب می‌کرد اما ایران که نیروی دریایی قابل عرضی نداشت که برای اون منطقه هم برنامه خاصی نداشت واقعا شاید نگاه ایران به اون منطقه متفاوت بود و قفقاز رو می‌خواست


audio: tlGHZvNei8M_0078.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
چون می‌خواست باهاش نشون بده که سوار کار شده نمایش قدرت بود تا یه حد زیادی شاید بهره‌برداری تجاری چندانی یا حداقل به اندازه روسیه نمی‌تونست ازش بکنه قاجار هم می‌خواد بگه من یه پادشاهی بزرگ و جدی و قدرتمندم در ایران همونطوری که صفوی بود برای همین لازم داره قفقاز رو بگیره


audio: tlGHZvNei8M_0079.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
این به نظرم یه چیزیه که خوبه بهش فکر کنیم ما ممکنه الان نگاه‌مون این باشه که مثلا حیف شد قفقاز از ایران جدا شد یا حالا جلوتر ممکنه بیایم بگیم که بحرین حیف شد جدا شد هرات مثلا حیف شد رفت روزگاری ایران بزرگ بود و این‌ها من گاهی اینطوری فکر می‌کنم که درسته ایران این‌ها رو از دست داد حالا به هر دلیلی یا خودشون خواستن یا نتونست نگه داره یا قدرت‌های دیگه آمدن گرفتن رفت از دست ایران رفت


audio: tlGHZvNei8M_0081.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اگر نگه‌شون می‌داشت چه کار می‌خواست باهاشون بکنه مالیات‌شون رو می‌خواست بگیره؟ یا مثلا یه جزئی از برنامه وسیع‌تر توسعه‌ای بودن؟ یا اهمیت استراتژیک داشتن؟


audio: tlGHZvNei8M_0082.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اینا به نظرم سوال‌های خوبیه که می‌شه باهاشون نرمش ذهنی کرد که مثلا برنامه حکومت قاجار برای این سرزمین‌ها چی بود؟ بر فرض که از دست‌شون نمی‌داد چیکار می‌خواست باهاشون بکنه؟ اون‌وقت تو این فکر کردن یه کاری هم که باید بکنیم اینه که از چشم اون جامعه و از چشم قدرت‌های سیاسی اونجا هم قصه رو ببینیم در مردم قفقاز حتما عده‌ای بودن که ترجیح می‌دادن در حکومت ایران باشن عده‌ای هم بودن که ترجیح می‌دادن در حکومت روس‌ها باشن طبیعتا


audio: tlGHZvNei8M_0083.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و متاثر از این جامعه‌ها جدا از نگاهی که هر کدوم از حالا سه تا قدرت ایران و عثمانی و روس به این محدوده داشتن حاکمان محلی هم یه بازی‌هایی داشتن که حالا اشاره کردیم دیگه هم برای استقلال‌شون هم برای متحد شدن‌شون با قدرت دیگر مهم بود تا قبلا موازنه قدرت یه طوری بود که اینا ترجیح می‌دادن در اتحاد با دولت صفوی باشن تا یه حدی ولی صفوی که رفت رو به افول اینا در دعوای عثمانی و روسیه بیشتر سمت روسیه بودن


audio: tlGHZvNei8M_0084.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
رو کاغذ جزئی از ممالک محروسه ایران بودن ولی وضع ایران یه طوری شد که اینجا مثل گرجستان شرقی حاکمش ادعای استقلال کرد و بعد هم رفت سریع با روسیه تفاهم‌نامه بست حاکمی که اصلا نادرشاه گذاشته بودش سر کار


audio: tlGHZvNei8M_0085.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
حاکمی که کنار کریم‌خان شمشیر زده بود تا وقتی که در ایران قدرت مرکزی نسبتا مستحکم و متمرکزی بود ایشون هم مالیاتی می‌داد اصراری هم بر استقلال نداشت ولی وقتی دید اوضاع ایران شله اینم با کاترین کبیر، تزار وقت روسیه رفت پیمان بست و شد تحت‌الحمایه روسیه که اگر عثمانی یا ایران خواستن بیان سراغ ما شما از ما دفاع کنین در طول قرن 18 این حاکمان محلی قفقاز از این برنامه‌ها داشتن


audio: tlGHZvNei8M_0087.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
آقامحمد‌خان کریم‌خان و اینا نبود آمده بود که امپراتوری ایران رو دوباره احیا کنه بکشه مرزها رو تا زمان اقتدار صفویه


audio: tlGHZvNei8M_0088.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و اینم شد که رفت قفقاز یک نامه نوشت به حاکم گرجستان که بیا اون عهدنامه رو باطل کن برگرد به سمت ایران جواب نداد 1795 لشکر رو کشید به سمت گرجستان لشکرکشیدنی رفتن از رودخانه کورا رد شدن کشتار بزرگی کردن در تفلیس


audio: tlGHZvNei8M_0089.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
روسیه هم که قرار بود حمایت بکنه از گرجستان طبق اون عهدنامه نیامد حمایت نکرد که حالا این برمی‌گرده به پولیتیک روس‌ها و و گرجی‌ها و خلاصه اینا روسیه نیامد کاری نداشت، اجازه داد آقامحمدخان بره و اون کشتار فجیع رو در گرجستان راه بندازه


audio: tlGHZvNei8M_0090.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و گرجستان عملا برگرده به حکومت قاجار منتها پیمان سر جاش بود پیمان اتحاد روسیه و گرجستان سر جاش بود ولی آقامحمدخان رفت و این کار رو کرد و در برگشت از گرجستان هم رفت دشت مغان همون جایی که نادر 60 سال پیشش شاه شده بود تاج‌گذاری کرد و شد آقامحمدشاه سه سال هم پادشاهی کرد کمتر از سه سال


audio: tlGHZvNei8M_0091.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعد ترور شد برادرزاده‌ش شاه شد و دو سال بعد در 1800 زمان فتحعلی‌شاه تزار روسیه، تزار الکساندر گفتش که این گرجستان تحت‌الحمایه ما بود بریم قاجارها رو از اونجا بیرون کنیم اصلا اینا ارتدکسن مسلمونا باهاشون بدرفتاری می‌کنن بهانه‌ای شد برای حمله روسیه به قفقاز و اشغال گرجستان و داغستان و حالا دیگه شروع جنگ با ایران


audio: tlGHZvNei8M_0093.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منتها یه نگاهی هم بکنیم ببینیم که دنیا در چه وضعیه هم اطراف ایران در چه وضعیه هم کمی دورتر در فرنگ اوضاع چیه ما همیشه این کار رو در بی‌پلاس می‌کنیم اگه ویدیوهای دیگه رو دیده باشید


audio: tlGHZvNei8M_0094.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اگه ندیدید لطفا حتما سابسکرایب کنید ویدیوهای دیگه رو هم ببینید عادت‌مون هم هست من اصلا همینطوری دوست دارم تاریخ رو بخونم که اینجا رو که دیدم حالا زوم اوت کنم برم جاهای دیگه رو هم ببینم در اون زمان ولی راستش الان دیگه داریم وارد یک دوره‌هایی از تاریخ می‌شیم که اینطوری دیدن دیگه ضروریه اصلا بی‌معنی می‌شه مثلا تاریخ خوندن اگه شما فقط زوم کنی فقط ببینی تو ایران چه خبره اصلا نمی‌تونی سر از این جنگ دربیاری


audio: tlGHZvNei8M_0096.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و اصلا یه مشکل دربار فتحعلی‌شاه هم انگار همین بود که لنزشون خیلی بسته بود بی‌خبر نبودن از اروپا و دنیا ولی واقعا از پیچیدگی سیاست در اروپا خبر نداشتن به موقع خبر نمی‌شدن و آماده نبودن که در این دنیایی که شرایط تغییر می‌کنه بتونن تصمیم درست رو به موقع بگیرن و به موقع واکنش نشون بدن تقریبا یهو چشم‌شون رو وا کرده بودن دیده بودن یه همچین طوری شده


audio: tlGHZvNei8M_0097.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
دو تا قدرت بزرگ دم مرزها هستن و واقعا براش آماده نبودن فتحعلی‌شاه اولین شاه ایران بود که دو تا قدرت اروپایی رو بیخ گوشش دید چالش تازه‌ای بود عادت نداشت سیاستمدار ایرانی، دیوان ایرانی، حکومت ایرانی اینا واقعا عادت نداشتن، بلد نبودن که در این سطح بازی کنن جامعه هم نبود حالا فتحعلی‌شاه ما تصویری که الان ازش داریم تصویر اون پادشاه بدنامیه که قراردادهای گلستان و ترکمانچای رو امضا کرد که گرجستان رو داد


audio: tlGHZvNei8M_0099.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اما کامل نیست قطعا کامل نیست شما نمی‌تونی هیچ پادشاهی رو هیچ کسی رو نمی‌تونی محدود بکنی به این دو تا چیز اگر تصویر ذهنی ما از یه پادشاهی اینه قطعا باید بریم دنبال اینکه تصویرمون رو یه خرده کامل‌تر بکنیم


audio: tlGHZvNei8M_0100.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
پادشاهیش که با این شروع نشده و با این هم تموم نشده قبل از این چیکار کرده بود؟ اصلا پروژه‌هاش چی بود؟ دنبال چی بود؟ چیکار می‌خواست بکنه؟ یه کم به این فکر کنین فتحعلی‌شاه جانشین عموش شده بود آقامحمدشاه که خودش بچه نداشت


audio: tlGHZvNei8M_0101.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
کلی هم اولش حکومتش مدعی داشت از کاظم‌خان شقاقی که تاج و جواهرات آقامحمدشاه رو برداشته بود رفته بود رفته بود سمت آذربایجان که فتحعلی‌شاه رفت گرفتش انداختش تو یه سلولی در و پنجره‌ها رو گل گرفتن که اون تو مرد تا فرزندان نادر در خراسان و تا ایلات دیگه و حتی قاجارهای دیگه‌ای که مدعی تاج و تخت بودن یه کار مهمی که داشت و تونست به خوبی بکنه این بود که تثبیت کنه قدرت خودش رو مدعی‌ها رو بخوابونه یکی یکی


audio: tlGHZvNei8M_0102.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و کار مهم بعدیش این بود که دولت و دیوان جدید بسازه آقا‌محمدشاه جنگاور بود خشن بود شخصیت عجیبی بود واقعا عقیمش کرده بودن در بچگی که جلوی اینو بگیرن که بره پادشاهی درست بکنه و رفت همون کاری رو کرد که می‌خواستن نکنه بسیار شخصیت استثناییه آدمیه که واقعا ایرانی که ما امروز می‌شناسیم و روی نقشه هست رو او احیا کرده معلوم نیست که ایران به این شکل وجود می‌داشت اگر آقامحمدخان نبود به قول آقای مازیار بهروز


audio: tlGHZvNei8M_0103.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
که خیلی از نوشته‌هاش منبع ما بود برای این موضوع تنها آدمیه که در طول تاریخ چنین نقص عضوی داشته که از صورتش و هیکلش و صداش و این‌ها همه مشخص بوده و باز تونسته چنین کاری بکنه من اصلا جا خوردم که چقدر نگاهم بهش ناقصه و عجیبه و اصلا حواسم به اهمیتش در تاریخ ایران نیست حتما باید بهش برگردیم یک جایی


audio: tlGHZvNei8M_0104.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بگذریم حالا پادشاهی خاصی نکرد آقامحمدشاه کلا سه سال پادشاهی کرد و رفت بچه هم که نداشت تو اون پادشاهیش هم که خیلیش در حال جنگ بود فتحعلی‌شاه می‌خواست حالا سر و شکلی بده هیبت پادشاهی درست بکنه از تاج کیانی تا کاخ پادشاهی تا مراسم سلام مراسم بزم، رقص، آواز


audio: tlGHZvNei8M_0105.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
لباس‌های ابریشمی جواهردوز خودش ریش آنچنانی نقاش بیا پرتره منو بکش تصویرش اون موقع تصویر پادشاه رنگارنگ مقتدری بود که نوید عصر تازه‌ای رو می‌داد برای ایران نشسته بر تخت طاووس، تاج کیانی به سر رو بازوی راستش الماس 112 قیراطی تاج‌ماه بازوی چپش دریای نور شمشیر چنان تو دستش گرز چنین اینجا


audio: tlGHZvNei8M_0107.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
به قول عباس امانت این داره به قدرت‌های اروپایی به همسایه‌ها پیغام می‌ده که ببین من کنترل دارم من همه جواهرات دست منه همه قدرت زیر همین تاج کیانیه


audio: tlGHZvNei8M_0108.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
حتی زنده کردن نمادها و یادهایی از ایران باستان از شاهنامه از هخامنشیان، از ساسانیان و البته در ادامه سنت صفوی و مثل شاهان صفوی پادشاه شیعه بودن اینا کم‌کم شروع کرد اون تصویر قاجاریه رو ساختن این تصویر رو در رسانه‌هاشون هم می‌دادن رسانه حالا اون موقع رسانه 200 سال پیش ایران چی بوده؟ همین نقاشی همین سنگ‌نگاره‌ها این‌ها بوده همونجا هم ازین کارا می‌کردن


audio: tlGHZvNei8M_0109.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
این سنگ‌نگاره‌ای که تو ری داشتن فتحعلی‌شاه در حال شکار شیره شهنشاه‌نامه سرودن در وزن شاهنامه و سبک شاهنامه و در سطح خیلی خیلی خیلی خیلی پایین‌تری شهنشاه‌نامه سرودن برای فتحعلی‌شاه پس تصویر حکومت ایران رو وقتی می‌خوایم قبل از جنگ با روسیه ببینیم کامل‌تر ببینیم اینا حالا یه مقدار ظواهر کار بود از نظر ساختار نظام هم باز در بازگشت به سنت صفوی فتحعلی‌شاه خودش برای ولایات فرماندار تعیین می‌کنه


audio: tlGHZvNei8M_0111.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
کوشش بسیار کرد در تولید مثل اینم اصلا موضوع حرمسرا و چند تا زن داشت و چقدر بچه درست کرد و اینا موضوع جوک بوده برای ما همیشه و خب طبیعتا ویژگی شخصی خودش بوده و خانواده‌ش هم بوده این وضعیت


audio: tlGHZvNei8M_0112.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
منتها پشت این هم می‌شه اون پروژه تقویت پادشاهیش رو دید دیگه که طوری کرد که 30 سال از مرگش نمی‌گذشت 10 هزار تا شازده قاجار داشتن ممالک محروسه ایران هر کدومش دست یه شازده قاجاری بود که اصلا برای همین کار آمده بود تبریز، اصفهان، مشهد، کرمانشاه، شیراز اینا دست شازده‌های مهم‌تر


audio: tlGHZvNei8M_0113.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بقیه هم بقیه جاها و مهم‌تر از همه هم تبریز مهم‌ترین ولایت تبریز دست ممتازترین شازده دست ولیعهد ولیعهد بر تبریز حکومت می‌کرد حکومت می‌کرد واقعا گاهی بهش شاه می‌گفتن فتحعلی‌شاه شهنشاه بود در تهران در دارالخلافه عباس‌میرزا نایب‌السلطنه بعدا ولیعهد در تبریز دارالسلطنه داشت هرات رو هم می‌خواستن بکنن دارالسلطنه شرقی که هیچ‌وقت نتونستن


audio: tlGHZvNei8M_0114.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
که اونطوری که در زمان صفویه بود بیارن مثلا پایتخت شرقی خودشون بکنن می‌دونیم که هرات بود شاه‌عباس برای همینم هرات به دنیا اومد هرات بزرگ شد ولی اینا نتونستن هرات رو اونطوری داشته باشن و آخرش هم که دیگه در همین دوره قاجار هرات رفت که رفت ولی تبریز بود تبریز بود بسیار هم شهر مهمی بود یکی از حسرت‌های زندگی من اینه که تبریز رو ندیدم تا حالا تبریز رو ندیدم


audio: tlGHZvNei8M_0116.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
تبریز دروازه تجارت با اروپا شد کم‌کم در همین ربع اول قرن 19 نشانه‌های تجدد از تبریز آمدن به ایران از آموزش‌های نظامی تا سلاح‌های جدید تا یونیفرم نظامی تا چاپ روزنامه خارجی تا پارچه‌های تولید کارخونه‌ای حتی در امور نظامی و دیپلماتیک دارالسلطنه تبریز اختیار عمل زیادی داشت برای همین هم هست که می‌گیم


audio: tlGHZvNei8M_0117.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ایران در دوره فتحعلی‌شاه مواجه شد با قدرت‌های اروپایی با روس، با انگلیس در واقع داریم درباره عباس‌میرزا صحبت می‌کنیم خیلی وقت‌ها عباس‌میرزا بود، دارالسلطنه تبریز بود که با این‌ها روبه‌رو شد صدراعظم‌هایی مثل میرزا عیسی فراهانی و پسرش قائم‌مقام میرزای بزرگ و قائم‌مقام فراهانی اینا بودن که درگیر این کار بودن این کارهای فتحعلی‌شاه جواب خوبی هم داده بود حکومت تثبیت شده بود هم در مرکز، هم در ولایات


audio: tlGHZvNei8M_0120.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
بعدش هم با گذاشتن این شازده‌ها تا مدت‌ها ولیعهد تعیین نمی‌کردن مشخصا بین این‌ها به قول آقای امانت یه رقابتی بود که باعث می‌شد بین اینا باز یه تعادلی برقرار بشه با این شرایط ایران وارد قرن 19 شد در دنیایی که بریتانیا می‌خواد جاش رو تثبیت کنه به عنوان قدرت اول اروپا به جای فرانسه و روسیه هم سهم بیشتری می‌خواد از دنیا این سهم رو هم مثل بقیه نیست که بخواد بره جاهای دیگه


audio: tlGHZvNei8M_0122.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
نزدیک خاک خودش نزدیک مرزهای خودش می‌خواد سهمش رو زیاد کنه بریتانیا نصف نیمه هند رو گرفته روسیه در ادامه برنامه توسعه قلمرو رسیده به محدوده خانات خیوه داره پیش می‌ره جلو


audio: tlGHZvNei8M_0128.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
همون جاسوس‌بازی‌ها، همون فضای وهم‌گونه و پر سوء‌ظن و این‌ها ولی در یه دنیای دیگه دنیایی که توش تلفن هنوز نیست


audio: tlGHZvNei8M_0129.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
هنوز 80 سال مونده در ایران و افغانستان بخوان سیم‌کشی تلفن بکنن 60 سال مونده تلگراف‌خونه بخواد بیاد یعنی دنیا دنیای دیگریه که اینا دارن توش این بازی‌های پیچیده رو می‌کنن و حالا دربار ایران که تونسته بود یک تعادل داخلی اینطوری برقرار کنه مواجه شد با یه مسئله خیلی بزرگتر و متفاوت حالا باید معادله قدرت‌های خارجی رو برای خودش حل بکنه واقعا هم برای این بازی می‌گم آماده نیست اصلا بازی این‌ها نیست بازی قدرت‌های بزرگه


audio: tlGHZvNei8M_0130.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ایران یکی از زمین‌های اصلی بازیه اصل بازی در شمال شرقی ایرانه در تبت و افغانستان و ایران و هیچ‌کدوم از طرفین بازی هم تصویر درستی از ایران ندارن نقشه‌ای حتی از زمین بازی ندارن مسیرها رو نمی‌شناسن اصلا نقشه‌ای در کار نیست نه اینکه نقشه‌ای باشه اونا نداشته باشن اصلا نقشه‌ای در کار نیست ولی تو همین زمین باید کار بکنن و شروع می‌کنن کار کردن روسیه کنار مرزهای خودش انگلیس یک قاره دورتر از مرزهای خودش


audio: tlGHZvNei8M_0131.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
در منطقه‌ای که هیچ‌کدوم‌شون هم برای مردم اون منطقه عاملیتی نمی‌بینن در این بازی و البته اینا تنها بازیگرای بازی هم نیستن فرانسه هم هنوز ناپلئون داره پیشروی می‌کنه و فرانسه هم هنوز نفس داره، نقش داره بعد داستان این آدمای درگیر بازی رو هم وقتی می‌خونیم که چطوری خودشون رو مثلا به ایران می‌رسوندن چطوری راه رو پیدا می‌کردن؟ چطوری اطلاعات جمع می‌کردن؟ چطوری خودشون رو به اطرافیان شاه نزدیک می‌کردن؟ کیفیت جاسوس بازی‌شون


audio: tlGHZvNei8M_0132.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اصلا حجم این عملیات ضد‌اطلاعات و اطلاعات جمع کردن و این‌هاشون واقعا دست‌مون می‌آد رقابت هم تجاریه هم منطقه‌ایه، هم رقابت استراتژیکه هم اصلا دیر یا زود می‌شه طبیعتا دخالت در امور داخلی ایران


audio: tlGHZvNei8M_0133.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
با اون وضع توازن قوایی که مخصوصا هست استراتژی امپراتوری بریتانیا در قبال ایران تقریبا در کل دوره قاجار یعنی قرن 19 اساسش همین چیزاست


audio: tlGHZvNei8M_0134.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
که روس‌ها یا حالا فرانسوی‌ها با احتمال کمتر اینا نتونن خودشون رو برسونن به هند سال 1800 نماینده کمپانی هند شرقی می‌آد دیدن فتحعلی‌شاه خیلی هم دیدار مهمیه اولین دیدار سیاسی مهم زمان قاجاره فکر کنم آمد ایشون که ایران رو قانع کنه که جلوی حاکم کابل رو بگیره ایرانی‌ها از زمان زندیه حواس‌شون به انگلیس هست می‌بینن چطوری داره قدرتمندتر می‌شه پیشروی می‌کنه حالا نماینده فرستاده اینجا با فتحعلی‌شاه دیدار کنه


audio: tlGHZvNei8M_0135.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
هم متعجبن از قدرت انگلستان که اینطوری مثلا هند رو داره می‌گیره می‌ره جلو هم یه خرده‌ای نگران هستن و می‌خوان حالا نشون هم بدن که ما هم بالاخره درباری داریم پادشاهی‌ای هستیم پروتکلی داریم یک ماجرایی بود واقعا از زمان صفویه هم بود که نماینده خارجی می‌آد پیش شاه باید کفششو دربیاره


audio: tlGHZvNei8M_0137.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
با این هیئت هم اینا کلی سر این تشریفات چونه زدن داستان مشابه‌ش رو درباره مواجهه اروپایی‌ها با دربار چین و ژاپن و هند و همه این‌ها من دیدم واقعا نماینده انگلیس هم می‌آد ملکلم می‌آد درباره ایل قاجار صحبت می‌کنه که نشون بده مسلطه به مسائل فتحعلی‌شاه در مقابل از انقلاب آمریکا می‌گه که توش انگلستان مستعمره از دست داده که بالاخره اونم بفهمه که شاه ایران بی‌خبر نیست از اوضاع دنیا


audio: tlGHZvNei8M_0138.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و خلاصه تاثیری که می‌ذاره روی پادشاه ایران مثبته هم با رفتارش، هم با هدایا و احترام و این‌ها سال‌ها بود انگلیسی‌ها داشتن این طرف دنیا از این کارها می‌کردن تمرین کرده بودن، بلد بودن از قبل کلی تحقیق کرده بودن آشنا بودن که چه بکنن، چه نکنن


audio: tlGHZvNei8M_0139.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و مهم‌تر از همه شاید برخلاف روس‌ها در برابر ایران حداقل اولش حالت حمله‌ای نداشتن این آقای ملکلم که آمده بود یک کتابی نوشته بود درباره تاریخ ایران خیلی هم کتاب اثرگذار و مهمی شد شما فکر کن دیپلمات بود، استراتژیست بود، محقق بود فکر داشت فکرش اصلا شد بنای سیاست انگلستان در قبال ایران در قرن 19 حداقل دو جلد کتاب نوشته بود نگاهش نگاه استعماریه، دنبال سلطه‌ست


audio: tlGHZvNei8M_0140.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ولی موضوع حرف من این نیست موضوع اینه که 200 سال پیش دیپلمات و سیاستمدار انگلیسی که آمده درباره ایران چقدر می‌دونه و خیلی بیشتر درباره هند، درباره مصر تحقیقات خیلی مهمی کرده و تحقیقاتش اثرگذاره می‌شه بررسی کرد باز به عنوان یک نرمش جانبی می‌شه بررسی کرد که اون موقع ایرانی‌ها چقدر می‌دونستن از بریتانیا که حالا قدرت انقدر بزرگی هم هست


audio: tlGHZvNei8M_0142.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یا اصلا چند نفر هستن؟ که بتونن درباره تاریخ و جغرافیا و جامعه و سیاست ملت‌های بزرگ قدرت‌های بزرگ دنیا یا اصلا همسایه‌های تاریخی ایران مثلا دو جلد کتاب بنویسن درباره هند انگلیسی‌ها اینطوری نبودن توجه قاجار رو همین چیزا هم جلب کرد قاجارهایی که نگران نقش روسیه هستن که از شمال غربی بخواد بیاد سراغ ایران روسیه می‌دونن که یه طرحایی داره و این‌ها


audio: tlGHZvNei8M_0143.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ولی خب حالا بریتانیایی رو می‌بینن که اونطوری تهاجمی نیست می‌خواد از ایران کمک بگیره و با ایران یه طوری بازی کنه که جلوی هم روسیه رو بگیره که نیاد سمت هند هم جلوی ناپلئونو بگیره الان قرن نوزدهه دیگه ناپلئون هم تا مصر آمده برنامه‌هایی داره که بیاد هند رو بگیره یک ایده‌هایی هم بین تزار و ناپلئون رد و بدل شده که چطوری خودشون رو برسونن به هند برای همین ایران مهمه از نظر بریتانیا که چه نقشی اینجا بازی کنه


audio: tlGHZvNei8M_0144.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
ایران هم خب سایه تهدید روسیه تزاری رو بالا سرش می‌بینه وضع نظامیش رو هم می‌دونه چطوریه در مقابل روسیه دنبال متحد می‌گرده


audio: tlGHZvNei8M_0145.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
یا حداقل حالا اگر هم دنبال متحد نمی‌گرده وقتی بریتانیا می‌آد بهش پیشنهاد اتحاد می‌ده فکر می‌کنه که پیشنهاد خوبیه یک توافقی می‌کنن که ایران نذاره روس‌ها بیان تو که به هند حمله کنن انگلیس می‌گفت ما سالی 200 هزار تومن می‌دیم شما اینجا روس‌ها رو مشغول نگه دارید اگر هم روس‌ها حمله کردن به شما، ما می‌آیم کمک


audio: tlGHZvNei8M_0150.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
چون این پیمانی که با ایران بسته بودن در دنیایی بسته شده بود که فرانسه و روسیه با هم متحد بودن علیه بریتانیا اما وقتی روسیه به ایران حمله کرد دنیا عوض شده بود


audio: tlGHZvNei8M_0151.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
الان روسیه و انگلیس با هم هم‌پیمان شده بودن علیه فرانسه یعنی توافق ایران توافق خوبی بود برای دیروز ولی امروز که خرس بزرگ بیدار شده و آمده سراغش یهو ایران می‌بینه که هم‌پیمان قوی و محکمی نداره که امروز به دردش بیاد دست تنهاست که به دادش برسه مقابل روسیه‌ای که آره قدرت اول دنیا نیست ولی در برابر نیروی نظامی ایران به مراتب آماده‌تره و پرتوان‌تره برای همینه که می‌گم


audio: tlGHZvNei8M_0152.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
سرعت اتفاق‌ها و جابه‌جایی هم‌پیمان‌ها و اینا توی اروپا خیلی از سرعت تصمیم‌گیری شاه ایران بیشتر بود یا شاید اصلا امکان و توانی نداشت برای اینکه بتونه تیم عوض بکنه شاید در جریان قرار نمی‌گرفت اینا حالا اتفاقاتیه که در جریان جنگ ایران و روسیه می‌افته و یک ویدیوی دیگری این‌ها رو دقیق‌تر نگاه می‌کنیم بهش اینجا سعی کردیم برای اینکه زمینه جنگ رو بفهمیم


audio: tlGHZvNei8M_0153.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
و بدونیم بازی بزرگ چطوری تاثیر داشت روی ایران یه کم بریم عقب‌تر تاریخچه رابطه روسیه و ایران رو ببینیم از زمان صفویه و فکر می‌کنم که حالا یه مقدار آماده‌تر باشیم برای اینکه ببینیم داستان جنگ‌های ایران و روس خودش چی بود


audio: tlGHZvNei8M_0154.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
مثل همیشه امیدوارم که چیز اشتباهی اینجا نگفته باشیم تخصص من نیست این‌ها تحقیق زیادی کردیم براش ولی احتمال اشتباه هست


audio: tlGHZvNei8M_0155.opus
source: youtube
source_id: tlGHZvNei8M
invalidation: VALID
text:
اگر شما تخصص دارید می‌دونید مطالعه دیگری دارید توی کامنت اشکالی به ذهن‌تون رسیده بگید حتما ما هم می‌خونیم و ازش یاد می‌گیریم


audio: rhX5KztVPtI_0001.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
وقتی می‌گیم یه جایی آزادی هست یعنی جامعه توش قویه و وقتی جامعه قویه مردم قدرت دارن لابد دولت ضعیفه دیگه انگار جمع‌شون باید همیشه صفر باشه یکی از چیزایی که من از این کتاب یاد گرفتم اصلاح همین نگاه بود حرف آخر رو بخوایم اول بزنیم بگیم این کتاب تو یه خط چی می‌گه می‌گه اون آزادی که به توسعه منتهی می‌شه آزادی نیست که از همچین وضعیتی بیاد که جامعه قوی باشه دولت قوی نباشه دولت ضعیف باشه


audio: rhX5KztVPtI_0004.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اینا برای اینکه هر دو برقرار باشن ما هم جامعه قدرتمند می‌خوایم هم دولت قوی می‌خوایم پس این کتاب درباره آزادی هست و درباره اون چیزی که بعد از آزادی می‌آد درباره کامیابی یا ناکامی جامعه‌های مختلفه ملت‌های مختلفه در رسیدن به آزادی و در حفظ آزادی ولی کتابیه که حواس‌مون باشه دو تا اقتصاددان نوشتن


audio: rhX5KztVPtI_0005.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
دو تا اقتصاددان خوش‌فکر، معروف و بسیار مهم زمان ما نوشتنش یعنی درباره آزادی هم که صحبت می‌کنه در واقع ته‌ش حواسش به جای دیگه‌ست و در نهایت این کتاب هم مثل کتاب دیگرشون که خیلی معروف شد چرا ملت‌ها شکست می‌خورند


audio: rhX5KztVPtI_0006.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ته ته‌ش درباره توسعه‌ست و درباره پیشرفته اینطوری هم می‌بینن آزادی رو که آزاد کسیه که بتونه برای خودش و برای دارایی‌هاش تصمیم بگیره نه نیاز به اجازه کسی داشته باشه نه هیچی هم این آزادی رو داره و هم می‌تونه ازش استفاده کنه یعنی من هم می‌دونم که شما نمی‌تونی واسه من تصمیمی بگیری هیچ سیستمی هیچ گروهی هیچ کسی نمی‌تونه با زور با فشار با تهدید من رو وادار بکنه به کاری‌ پایان سلطه‌ست این آزادی


audio: rhX5KztVPtI_0007.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
هم سلطه قدرت سلطه قدرت دولت هم سلطه هنجارها هم سلطه رسوم‌وآیین و سنت‌ها و این‌ها چیزای دیگه‌ای که می‌تونن فشار اجتماعی بیارن


audio: rhX5KztVPtI_0008.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
آزادی همه‌ش آزادی هم خوب نیست یعنی آزادی بی‌قید خوب نیست برای توسعه خوب نیست به‌خاطر اینکه جامعه یه کسایی رو لازم داره که اداره‌ش کنن و این اداره کردن یعنی اینکه اینا یه مقدار از آزادی ما رو بگیرن حکومت لازم داریم برای اینکه قانون اجرا بشه برای اینکه اختلافات حل بشه از یه جایی معلوم‌مون شده که حکومت لازمه و مفیده و برای همین هم درستش کردیم منتها حکومت‌هایی که درست شدن استبدادی بودن همه اولش


audio: rhX5KztVPtI_0009.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اینطوری بوده که اونایی که قدرتمندتر بودن اونایی که پولدارتر بودن یک طوری کردن حکومت رو که از منافع خودشون محافظت بکنه و مواظبت بکنه برن ثروت و قدرت خودشون رو بیشتر بکنن برن بجنگن برای بیشتر کردنش


audio: rhX5KztVPtI_0010.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
فکر نکنی که حالا که جامعه تونسته آزادی رو از حکومت بگیره پس حکومت ضعیفه یعنی حکومت باید ضعیف باشه که بشه ازش آزادی رو گرفت حرف کتاب اینجاست که مهم می‌شه که می‌گه نه اتفاقا حکومت هم باید قوی باشه اگه حکومت ضعیف باشه بازم اون چیزی که می‌خوایم از توی این در نمی‌آد


audio: rhX5KztVPtI_0012.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
جامعه باید قوی باشه که بتونه حکومت رو کنترل بکنه اگر نتونه مهارش بکنه اون قیدهای قانونی هر چقدر هم شما قید قانونی بذاری و مشروطه‌ش بکنی و تفکیک قوا بکنی و اینا اینا جواب نمی‌دن حرف کتاب اینه که یعنی اصلا کتاب درباره اونجور قید گذاشتن بر قدرت صحبت نمی‌کنه می‌گه این مکانیزم‌های کنترلی می‌تونن جواب ندن شما می‌تونی همه اینا رو تو قانون داشته باشی ولی بازم حکومتت انقدری قدرت داشته باشه انگار هیچ قیدی به دست‌وپاش نیست


audio: rhX5KztVPtI_0013.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
برگردیم دوباره به اسم کتاب که این تصویرش تو ذهن‌مون یه خرده کامل بشه فعلا یه برداشت خیلی سطحی و ساده از کتاب می‌گه راه باریک آزادی یعنی آزادی یه دروازه نیست یک در نیست که ازش رد بشی بگی از اینجا که رد شدم دیگه جامعه ما آزاد شد


audio: rhX5KztVPtI_0014.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
به آزادی رسیدیم آزاد و رها هستیم نه آزاده یک راه باریکیه که دو طرفش دره‌ست اگر قدرت دولت زیاد بشه این ممکنه هل بده بندازه جامعه رو توی دره استبداد اگر قدرت جامعه زیاد بشه می‌تونه هل بده جامعه رو بندازه توی دره هرج‌ومرج و آشوب و آنارشی باید جامعه بتونه روی این راه باریک روی این مسیر باریک راه بره مسیری که دو طرفش پر از خطره


audio: rhX5KztVPtI_0015.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
روی این راه باریک آزادی راه بره و هر دو رو قدرتمند داشته باشه با قدرت این دوتا نیرو بگیره که بره جلو و قدرت یکی‌شون هم از دیگری بیشتر نشه که پرتش کنه توی دره


audio: rhX5KztVPtI_0016.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و یه تفاوت دیگر راه با در و دروازه هم اینه که راه یک مسیر دیگه یعنی وقتی که می‌افتی توی راه کار تمام نمی‌شه مدام باید مراقب باشی که از این راه بیرون نیفتی یک تلاش هر روزه‌ست روی یک راه باریک تلاش مداوم روی یک مسیر باریک برای رسیدن به آزادی


audio: rhX5KztVPtI_0017.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یک سوال ولی چرا دولت اصلا باید قوی باشه؟ ما می‌گیم دولت باید یک هیولای قدرتمندی باشه که مهارش کنیم خب چرا اصلا قویش کنیم که بعد بخوایم بزنیم تو سر خودمون که مهارش کنیم؟ اگه نباشه چی می‌شه؟ اگر آزادتر باشیم چی می‌شه؟ بریم چند قدم عقب ببینیم اصلا حکومت رو برای چی درست کردیم؟ بریم از آقای توماس هابز بپرسیم از متفکرین عصر روشنگری ایشون می‌گفتش که طبیعت بشر یه طوریه که اگر قدرت مرکزی قوی نباشه


audio: rhX5KztVPtI_0019.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا نمی‌گفت می‌خورن می‌گفت زندگی خشن می‌شه زندگی کوتاه می‌شه و زندگی فقیرانه می‌شه همون‌طوری که در بیشتر تاریخ بوده


audio: rhX5KztVPtI_0020.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یه کتابی داشت به نام لویاتان و اینجا می‌گفتش که مثلا حکومت‌ها اینطوری می‌شه که شکل می‌گیرن و این‌ها و می‌گفت در شرایطی که حکومت نیست هرج‌ومرج حاکم می‌شه بر رفتارها و تعاملات انسانی تا اینکه آدما یه جایی با هم توافق کنن آزادی خودشون رو به دست خودشون و با تصمیم خودشون بدن به حکومت و یه حکومتی درست بکنن یا اینکه از دل این آشوب و هرج‌ومرج و جنگ‌های اینا یه گروهی یک نفری بیاد و بر بقیه غلبه کنه و


audio: rhX5KztVPtI_0022.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اسمش رو هم گذاشتم لویاتان از قول ایوب در کتاب مقدس آمده که یک هیولای دریایی عظیم‌الجثه‌ای هست به نام لویاتان همه ازش می‌ترسن هابز می‌گفت بهتره یک همچین هیولایی داشته باشیم و ازش بترسیم تا اینکه نداشته باشیم و بخوایم از هم بترسیم


audio: rhX5KztVPtI_0023.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا متفکرین امروز مثل هابز فکر نمی‌کنن این کتاب هم می‌گه که این تصویر و روندی که هابز توصیف کرده بود همه جا این شکلی نیست یعنی ما هم یه جاهایی داریم که حکومت هست و هیولا هم هست و جلوی آشوب رو هم نگرفته آشوب و هرج‌ومرج و ناامنی هم هست یعنی اینطوری نیست که هیولا داشتن مسئله‌ت رو حل کنه و هم یه جاهایی رو داریم که حکومت نبوده هیولایی نبوده و اتفاقا هرج‌ومرج و آشوب خاصی هم نشده


audio: rhX5KztVPtI_0025.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا ولی این ایده هابز رو قبول ندارن ولی این رو قبول دارن که ما دولت قوی و هیولا رو لازم داریم لازمش داریم ولی کافی نیست در کنارش ما جامعه قوی رو هم می‌خوایم جامعه قوی رو می‌خوایم که به این هیولایی که داریم پابند بزنه بکشدش در زنجیر دولت قوی رو می‌خوای که قانون رو اعمال کنه که رفع اختلاف کنه که جلوی خشونت رو بگیره زورش خیلی زیاد باشه


audio: rhX5KztVPtI_0026.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ولی جامعه قوی رو می‌خوای که پاش رو ببنده در زنجیرش بکشه در کنترل جامعه باشه هیولا رو مهار کنه وقتی می‌بینه این دولت داره از حد خودش خارج می‌شه جامعه‌هه بکشدش اعتراض کنه با قدرت اجتماعی با نهادهای مستقلش اگه لازم شد راهپیمایی کنه، بیاد خیابون خیزش کنه اگر لازم شد یعنی از قدرت جامعه هم که صحبت می‌کنیم نهادها هستن نهادهای محلی و نهادهای صنفی و نهادهای مدنی و اینا


audio: rhX5KztVPtI_0027.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که کتاب روش خیلی تاکید می‌کنه این هستن ولی اینا بخشیش هستن قدرت بخش‌های دیگه جامعه هم هست که اعتراضه که راهپیمایی کردنه که فشار رسانه‌ای آوردنه اصلا یه کار رسانه هم همینه که صدای جامعه باشه وقتی جامعه اعتراضی داره به چیزی که بتونه قدرت جامعه رو اعمال کنه فشار بیاره روی نخبگان و روی گردانندگان حکومت هم قدرت‌های نهادی پس هم قدرت‌های بی‌نهاد و هر دوی این‌ها هم لازمه


audio: rhX5KztVPtI_0028.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
هیولای در زنجیر هیولای در زنجیر هیولای باپابند این چیزیه که جامعه تقریبا جامعه بشری تازه بهش رسیده پدیده نادر و کمیابیه و هرجا هم که آمده با تلاش و تقلای خیلی زیادی آمده مشخصه دیگه همه هیولای در زنجیر ندارن بعضی‌ها که کلا ندارن یعنی اصلا وارد اینکه دولت قوی بتونن بسازن نشدن بعضی‌ها دارن ولی انگار ندارن


audio: rhX5KztVPtI_0034.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌تونه مقوایی باشه قدرت سرکوب داشته باشه ولی از انجام کارهای پایه‌ایش ناتوان باشه یا می‌تونه قوی باشه و اگه قوی باشه می‌تونه هیچ مهاری هیچ پابندی هیچ کنترلی نداشته باشه که بشه سیستم استبدادی


audio: rhX5KztVPtI_0035.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و می‌تونه هم قوی باشه و در زنجیر باشه حالا یه خرده‌ای به این دوتا نگاه بکنیم با مثال بریم ببینیم دولت قدرتمندی که جامعه‌ش هم قویه مثال‌های مطلوب و محبوب کتاب درباره‌ش چیه و دولت قدرتمندی که جامعه‌ش ضعیفه چی شده که همچین شده چرا کتاب فکر می‌کنه که توسعه در این کشورها پایدار نمی‌تونه باشه


audio: rhX5KztVPtI_0036.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اگر حرف کتاب رو بپذیریم که اون چیزی که مهمه اینه که قرار بگیریم در دالان باریک آزادی یک سوال اینه که کیا تونستن این کار رو بکنن؟ وقتی نگاه می‌کنی کتاب مثال‌هایی داره حالا از یونان باستان تا آمریکا و بیشتر مثال‌هاش از اروپا هستن خودش البته توضیح می‌ده کتاب که این فقط پدیده اروپایی نیست از جاهای دیگه هم مثال می‌زنه ولی بیشترشون از اروپا هستن و خب یه سوالی که پیش می‌آد طبعا اینه که چرا؟


audio: rhX5KztVPtI_0037.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
برای اینم کتاب یک توضیح خیلی جالبی داره برمی‌گرده به تاریخ اروپا تاریخ اروپای بعد از سقوط امپراتوری روم


audio: rhX5KztVPtI_0038.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یه خرده ولی نگاه کنیم به تاریخ اروپا می‌گه اینکه اروپا مخصوصا اروپای غربی و اروپای شمالی آمد توی این دالان باریک این فرایند کندی بود و خیلی هم پردرد و هزینه بود اینطوری نبود که مثلا


audio: rhX5KztVPtI_0039.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اولا اینطوری نبود که وقتی شروع شد بگن که خب افتادیم توی دالان و مثلا افتادیم تو مسیر پیشرفت الان بعد از قرن‌هاست که ما نگاه می‌کنیم می‌گیم که نقطه شروع احتمالا اونجا بوده و برامون سوال می‌شه که چرا اروپا بوده؟ چه اتفاق خاصی در اروپا افتاد؟ اروپا نه در ابداع کشاورزی پیشتاز بود نه تاریخش رو که نگاه کنید در ابداع شهر و شهرنشینی پیشتاز بود حتی روم رو که نگاه بکنی قدرتی بود اطراف مدیترانه


audio: rhX5KztVPtI_0042.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که بهشون می‌گفتن اینا بربرن و بی‌تمدنن و این‌ها پس چی شد که این قصه از اروپای غربی و شمالی شروع شد؟ جواب کتاب به این سوال خیلی برای من تازه بود جوابش برمی‌گرده به اروپای بعد از سقوط امپراتوری روم


audio: rhX5KztVPtI_0043.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که توش قدرت می‌افته در اروپای غربی دست قبایل جرمنیک قبایل جرمنیکی که توشون نهادهای قدرتمندی بوده که دولت نبودن یعنی یک سنتی اونجا وجود داشته که سنتش شبیه سنت پادشاهی رومی نیست که یک قدرت متمرکز قوی دست یه کسی باشه نه گروه‌های جامعه هستن که یه خرده قدرت بین اینا توزیع شده


audio: rhX5KztVPtI_0044.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حتی ممکنه فرمانده‌شون یا پادشاه‌شون انتخابی باشه یا ممکنه در بعضی موارد در شرایط غیرجنگی اصلا پادشاه نداشته باشن فقط وقتی می‌خوان برن به جنگ فرمانده داشته باشن و این خیلی متفاوته با وضعیتی که رومی‌ها داشتن کتاب می‌گه علت اینکه اروپای غربی و شمالی تونستن بیفتن توی دالان باریک اون هیولای در زنجیر رو درست بکنن این بود که


audio: rhX5KztVPtI_0045.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
هیولاشون قدرت هیولاشون میراث امپراتوری روم بود و در ادامه‌ش کلیسای کاتولیک بود قدرت مرکزی قوی از اونجا اومد سنتش و از این طرف وقتی امپراتوری روم افتاد قبایل جرمنیک بودن که اومدن قدرت گرفتن در اروپا و اینا این سنت مشارکت سیاسی رو داشتن سنت اینکه به جز قدرت در راس قدرت می‌تونه از جاهای دیگه هم بیاد می‌تونن گروه‌های دیگه هم در جامعه قدرت داشته باشن


audio: rhX5KztVPtI_0046.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
این از این‌ها اومد و می‌گه اینا هر کدوم شدن یک لبه‌ی قیچی هیچ‌کدوم اینا به تنهایی کافی نبودن هیچ‌کدوم یه لبه قیچی نمی‌بره ولی در کنار هم این‌ها صحنه رو برای ظهور هیولای در زنجیر فراهم کردن قدرت مرکزی قوی سنتش از روم باستان می‌آمد در کلیسای کاتولیک بود جمع شد با قدرت از پایین به بالا و توزیع شده‌ای که سنتش در قبایل جرمنیک بود و نتیجه از حاصل جمع این دو تا بیشتر بود


audio: rhX5KztVPtI_0047.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
نتیجه شکل جدیدی از قدرت بود که هم اون قدرت هیولاییه رو داشت هم اون وقت یه بندی بهش می‌زد یه پابندی بهش می‌زد


audio: rhX5KztVPtI_0048.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
تاریخ فرانسه رو که نگاه کنیم مروونژی‌هایی که فرانک‌هایی که حاکم شدن بر فرانسه فرانسه رو پادشاهی فرانسه رو بعدا درست کردن اینا اینطوری شد که رسیدن به دالان باریک آزادی اصلا اولین نشانه‌های قدرتمند رو این کتاب در اروپای قرن 8 و 9 می‌بینه اروپایی که شارلمانی در سال 800 توش تاج‌گذاری کرده یک قدرت گسترده متحدی درست کرده که توزیع قدرت توش یه چیزای جدید جالبی هست


audio: rhX5KztVPtI_0050.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
گروهی از مردان قدرتمند جامعه جمع می‌شن درباره امور با شاه صحبت می‌کنن سوال می‌کنن جواب می‌گیرن نظر می‌دن


audio: rhX5KztVPtI_0051.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌گه این سنتیه که از قبایل جرمنیک آمد بعد در همین قبایل جرمنیک ادامه پیدا کرد که حکومت یه ورودی می‌گرفت از جامعه حالا از یه گروهی از جامعه می‌گرفت از اشراف می‌گرفت از نظامی‌ها می‌گرفت از نخبگان جامعه از یک گروه معدودی از مردها فقط می‌گرفت ولی اینطوری بود که برای یک سری از تصمیمات مهمش نظر مساعد این‌ها رو لازم داشت هر چی تصمیمه مهم‌تر


audio: rhX5KztVPtI_0052.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
تعداد آدمایی که باید هم‌رای می‌شدن بیشتر حکم اعدام اگر می‌خواستن بدن مهم بود توی همین اسمبلی‌ها بررسی می‌شد


audio: rhX5KztVPtI_0053.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
این سنتی بود که رومی‌ها نداشتن توی کتاب‌هایی که رومی‌ها درباره جرمن‌ها نوشتن می‌بینیم که چقدر متعجب بودن از اینکه اینا اینطوری دارن اداره می‌کنن شاه‌شون رو انتخاب می‌کنن یه جاهایی اینا تفاوت‌های مهمی بود بین روم و این قبایل ادعای کتاب اینه که ترکیب این دو تا شد نسخه پیشرفت اروپا خیلی به نظرم داستان جالبی داره درباره اروپا می‌گه جالب‌تر می‌شه وقتی مقایسه‌ش می‌کنی با بقیه دنیا مثلا با چین مقایسه‌ش می‌کنی


audio: rhX5KztVPtI_0054.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
چون ادعای کتاب اینه که چین در دالان نیست دیگه می‌گه چین هیولا داره دولت خیلی قدرتمند داره ولی جامعه قدرتمند نداره بندی پابندی به این هیولا نزده برای همین هم تجربه چینی به لیبرتی به آزادی منجر نمی‌شه دولتی به قدرتمندی دولت چین یه کارایی رو نمی‌تونه بکنه


audio: rhX5KztVPtI_0055.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
چون جامعه قوی نیست نمی‌تونن جلوی فساد رو بگیرن به‌خاطر اینکه مبارزه با فساد فقط کار دولت نیست نیازمند اینه که دولت با جامعه همکاری کنه و نیازمند اینه که جامعه قوی باشه یعنی دولت اجازه داده باشه که جامعه قوی بشه اگر جامعه و دولت بازی بین‌شون بازی جمع صفری باشه یعنی دولت ببینه که جامعه قوی شدنش یعنی من باید ضعیف بشم بازی جمع صفر بین این‌ها باشه


audio: rhX5KztVPtI_0056.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
وضعیت خطرناک می‌شه نهایتا می‌گه هر دوی این‌ها ضعیف می‌شن اولش جامعه ضعیف خواهد شد دولت نمی‌ذاره جامعه قوی بشه ولی در نهایت چون جامعه ضعیفه در نهایت دولت هم ضعیف خواهد شد داستان رو هم فقط در امروز چین نمی‌بینه می‌ره در تاریخ چین حالا در تاریخ چین خیلی می‌ره عقب واقعا اونقدر نمی‌خوایم توی جزئیاتش بریم اینجا ولی می‌گه که اگه تو تاریخ چین نگاه بکنی اینطوری نیست که مثلا همه‌ش اینا


audio: rhX5KztVPtI_0057.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
در حال سرکوب جامعه بوده باشه حکومت‌شون ولی اینطوریه که حکومت چین در خیلی از دوره‌ها کلا از جامعه ورودی خاصی نمی‌گیره سیستمی وجود نداره که جامعه بتونه به دولت ورودی بده رابطه دولت و جامعه اینطوری نیست که دولت گوشی داشته باشه برای شنیدن صدای جامعه این رابطه قطعه یه طرفه‌ست دولت حرف می‌زنه جامعه باید گوش بده تاریخ چین رو که نگاه کنی دولت‌های مرکزی قوی داشتن


audio: rhX5KztVPtI_0058.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که تونستن یک نظمی برقرار کنن که تونستن یک پروژه عظیمی مثل مثلا دیوار بزرگ چین رو اجرا بکنن اما آزادی نداشتن اصلا اون دولت قوی رو داشتن به قیمت گرفتن آزادی به قیمت خارج نگه داشتن جامعه از بازی به قیمت ضعیف نگه داشتن جامعه می‌گه اصلا چین همینه که توی اون دالان باریک نمی‌افته تو یه مصاحبه‌ای حرف خیلی جالبی شنیدم از آقای عجم اوغلو نویسنده کتاب یکی از نویسنده‌های کتاب


audio: rhX5KztVPtI_0059.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌گفت ما در چین هم در چین شورش‌های مالیاتی داشتیم هم در اروپا شورش‌های مالیاتی داشتیم شورش، خیزش اینا در چین کم نبوده واقعا منتها نتایج‌شون متفاوته


audio: rhX5KztVPtI_0060.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌گفت در چین نارضایتی‌ها هیچ راهی هیچ کانالی پیدا نمی‌کردن که یه طوری برن تبدیل بشن به یک جور تغییری در سیاست‌ها یعنی اصلا وقتی می‌گه دولت سیستمی نداره که از جامعه ورودی بگیره همینو داره می‌گه دیگه وقتی جامعه به سیاست‌های مالیاتی اعتراض داره نمی‌تونه به سیاست‌های مالیاتی اعتراض کنه چون اصلا راهی برای اینکه جامعه به سیاست‌های مالیاتی اعتراض کنه وجود نداره جامعه باید بزنه زیر همه چی


audio: rhX5KztVPtI_0061.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
باید به همه چی با هم اعتراض بکنه در نتیجه می‌گه ناآرامی‌ها در چین نتیجه نمی‌دادن تا وقتی که می‌زدن کل سیستم رو می‌نداختن یه سیستم جدید می‌آمد سر کار


audio: rhX5KztVPtI_0062.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
در اروپا ولی از قرون وسطی می‌بینی که یه کانال‌هایی داره درست می‌شه توی تاریخ فرانسه این رو دیدیم در رژیم‌های پادشاهی دیگه اروپایی هم می‌بینیم یه نهادهایی درست می‌شه اینا دموکراتیک نیستن اینا حتی شبه‌دموکراتیک هم نیستن


audio: rhX5KztVPtI_0063.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ولی یه مجلس‌هایی یک اسمبلی‌هایی جمع می‌شن یک مجمع‌هایی جمع می‌شن ممکنه اعضاش هم اصلا شاه تعیین کنه ممکنه هر وقت هم شاه بگه اینا جمع بشن ولی جمع می‌شن نظر مشورتی می‌دن یعنی سیستم یه ورودی داره از جاهای دیگه برای همین اعتراض و خواست جامعه یک راهی داشت یک کانالی داشت که راهش رو پیدا بکنه به دولت و به جای اینکه فریادی بشه در تاریکی اصلا با این هدف اعتراض انجام بشه که


audio: rhX5KztVPtI_0064.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
بره توی سیاست‌گذاری‌ها یه تغییری بده اینو اشتباه نگیریم با دموکراسی تا قرن‌ها بعد خبری از دموکراسی نیست حتی وقتی رای دادن هم شروع می‌شه رای دادن مدت‌ها فقط برای یک گروه کوچیکی از جامعه‌ست یک گروه کوچیکی از مردهای زمین‌دار سفید می‌تونن رای بدن اما قدرت جامعه فقط دست اینا نیست گروه‌های مختلفی هستن که می‌تونن صداشون رو بلند بکنن خیزش وقتی می‌شه خیزش یه بمبی نیست برای اینکه سیستم رو هوا بکنه


audio: rhX5KztVPtI_0065.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یه اعتراضیه که می‌ره تو همون کانال‌هایی که از قبل هست برای ارتباط جامعه و دولت و اثری که می‌ذاره روی تغییر سیاست‌هاست روی تغییر قانونه اونجاهایی که موفق می‌شه و حالا البته نه که همه جا موفق می‌شه ولی این سیستم به این شکل وجود داره رابطه به این شکل دو طرفه تعریف شده یه طرف ورودیش خیلی کمتر از طرف دیگه‌ست ولی یه راهی براش هست


audio: rhX5KztVPtI_0066.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا هند برعکس چین یک سنت قوی داره که جامعه توش فعاله و مشارکت داره در قدرت ولی در هند هم می‌دونیم آزادی سرنوشت خوبی نداشته کتاب می‌گه این یه نمونه از اون جاهاییه که قفس هنجارها چطوری می‌تونه محدودیت بیاره برای یک جامعه‌ای


audio: rhX5KztVPtI_0068.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
گفتیم هند جایی که سیستم کاستی داره سیستم طبقاتی داره جامعه تیکه‌تیکه داره نمی‌ذاره جامعه اونطوری که باید باشه قوی بشه یعنی نذاشته تا حالا حالا درباره وضعیت فعلی و آینده‌ش یه مقدار حرف متفاوته دیگه توی اون صحبت‌ها نمی‌ریم یا درباره خاورمیانه که باز یه منطقه‌ایه که قفس هنجارها توش هم حضورش واضحه هم خیلی زیاده هنجارهای دست‌وپاگیر و محدودکننده توش خیلی زیاد هستن


audio: rhX5KztVPtI_0069.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
درباره اینم صحبت می‌کنه و اینکه دولت‌های استبدادی اینجا چطوری شروع می‌کنن با این قفس‌ها کار کردن چه عواقبی برای جامعه داره این هم باز بررسی جالبیه


audio: rhX5KztVPtI_0070.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ادامه اون سنت رو یه شکل دیگری در آمریکا هم می‌شه دید اتفاقا تجربه آمریکا چون تجربه نزدیک‌تر و اخیر‌تری هم هست و از صفر هم ساختن جامعه آمریکای مدرن رو بررسی دقیق‌تری هم می‌شه روش کرد آمریکا لویاتان در زنجیر درست کرد در دالان نگه داشت خودش رو و روی همون دالان هم کار کرد خیلی هم جالب هم هست وقتی برگردیم تاریخ آمریکا رو نگاه کنیم تاریخ بنا شدن آمریکا رو نگاه کنیم


audio: rhX5KztVPtI_0071.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
دعوای اصلی پدران بنیان‌گذار سر چی بود؟ سر همین بود که هیولا چقدر باید قوی باشه سر این بود که دولت فدرال چقدر باید قدرت داشته باشه دعوای خیر و شر هم نبینیم اینو دعوای آدم بدا و آدم خوبا نبینیم که یه آدم بدایی می‌خواستن دولت رو بزرگ کنن آدم خوبایی می‌خواستن جامعه رو قوی کنن اینطوری نیست واقعا این دعوا همون‌طور که سر قدرت مردم بود سر مثلا برده‌داری هم بود چون اتفاقا


audio: rhX5KztVPtI_0072.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یا نه اتفاقا در واقع اونایی که قدرت رو برای مردم می‌خواستن ضد فدرالیست‌ها، آنتی‌فدرالیست‌ها این‌ها می‌خواستن که مردم جنوب بتونن کاری رو که خودشون دوست دارن بکنن کاری که خودشون دوست داشتن بکنن برده‌داری بود اون فدرالیست‌هایی هم که می‌خواستن ارتشی درست بکنن ارتشی یکپارچه درست کنن دولت قوی هیولای بزرگ درست کنن اونا هم همه هدف‌هاشون اونا هم یه هدف‌شون این بود که بتونن خیزش‌های مردمی رو سرکوب بکنن


audio: rhX5KztVPtI_0073.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
همون‌طور که از اولین کارهایی که جورج واشنگتن کرد این بود که رفت با ارتشی که درست شده بود اون خیزش ویسکی رو سرکوب کرد


audio: rhX5KztVPtI_0074.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
سوال اگه پیش می‌آد مثلا دولت آمریکا که انقدر قویه چرا نتونسته خشونت رو کامل کنترل بکنه؟ چرا نمی‌تونه نابرابری اقتصادی رو کم بکنه؟ چی لازم داره؟ این کارا رو کردن چی لازم داره که این دولت نداره؟


audio: rhX5KztVPtI_0075.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
این سوال‌ها رو هم اتفاقا با نگاه کردن به این مدل و این تاریخچه می‌شه جواب داد چطوری؟ اینطوری که ببینیم آمریکا چطوری درست شد


audio: rhX5KztVPtI_0076.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
آمریکا از به هم پیوستن 13 تا مستعمره‌نشین درست شد اینا متحد شدن انقلاب کردن جنگیدن با دولت بریتانیا نهایتا تونستن مستقل بشن یعنی تا قبلش اینا جزو بریتانیا بودن بعد که مستقل شدن هنوز نشده بودن ایالات متحده آمریکا می‌تونستن بشن می‌تونستن نشن اینا تازه مستقل شده بودن یه ایده این بود که ما هر کدوم بریم برای خودمون بشیم یه کشوری کشور ویرجینیا، کشور فیلادلفیا اول هر کدوم کنگره هم داشتن قانون اساسی خودشون رو هم نوشتن


audio: rhX5KztVPtI_0077.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
بعد ایده‌ها رفت سمت اینکه نه ما باید یک دولت مرکزی داشته باشیم این قرضی که بالا آوردیم موقع انقلاب و جنگ رو باید یه دولت مرکزی بیاد بپذیره و پرداختش بکنه چون وام گرفته بودن از فرانسه و این‌ها دیگه یا باید یه دولت مرکزی داشته باشیم که یه ارتش داشته باشه و کنترل ارتش دست اون باشه نه اینکه هر ایالتی ارتش داشته باشه باید یه پول واحدی داشته باشیم اینو بعضیا قبول نداشتن این یک اختلافی بود بین فدرالیست‌ها و ضدفدرالیست‌ها


audio: rhX5KztVPtI_0078.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
بین کسایی مثل همیلتون و جفرسون یا جورج میسون فدرالیست‌ها قدرت زیادی برای دولت می‌خواستن هیولای قوی می‌خواستن لویاتان قدرتمند می‌خواستن ضدفدرالیست‌ها قدرت بیشتری برای جامعه می‌خواستن و اینکه می‌گم اینا دعوای آدم بدا و آدم خوبا نبینیم به‌خاطر اینه که مثلا دقت کنیم اونی که قدرت مرکزی رو زیاد می‌خواد


audio: rhX5KztVPtI_0079.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌گه من بدون قدرت مرکزی که بتونه مالیات جمع بکنه و بانک داشته باشه و پروژه بزرگ اجرا بکنه نمی‌تونم زیرساخت‌ها رو توسعه بدم نمی‌تونم سیاست‌های مالی و تجاری یکپارچه فراهم کنم آمریکا رو بندازم تو مسیر رشد یعنی آدم بدی نیست که هیولا می‌خواد اونی هم که قدرت رو برای مردم می‌خواد اونم اتفاقا از سر لطف و محبت و صفا به مردم نیست اونم اتفاقا می‌گه باید بذاریم استقلال ایالت‌ها حفظ بشه


audio: rhX5KztVPtI_0080.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که از جمله ما ایالت‌های جنوبی بتونیم به کار خودمون ادامه بدیم همون‌طوری که درست می‌دونیم کارمون رو پیش ببریم و اونطوری که درست می‌دونیم برده‌داریه قدرت رو برای جامعه می‌خوایم از جمله برای اینکه بتونیم برده‌داری خودمون رو ادامه بدیم


audio: rhX5KztVPtI_0081.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
راه‌حلی که اون موقع پایه‌ش رو گذاشتن و در دهه‌های بعد کم‌کم شکل داد به سیاست آمریکا این بود که هم قدرت مرکزی قوی داشته باشن هم جامعه قوی داشته باشن نهادهای اجتماعی قوی داشته باشن چون این دید توشون بود که جامعه باید قوی باشه توماس جفرسون یکی از موثرترین پدران بنیان‌گذار آمریکا سومین رئیس‌جمهور آمریکا می‌گفت جامعه باید هرازگاهی یه شورشی بکنه که نشون بده که زنده‌ست


audio: rhX5KztVPtI_0082.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
می‌گفت خدا نکنه 20 سال بگذره ما شورشی نبینیم در آمریکا اگر هرازگاهی جامعه یه ویشگونی از حاکمانش نگیره که مردم روحیه مقاومت‌شون رو حفظ کردن نمی‌تونه آزادیش رو حفظ بکنه این یعنی دولت جامعه رو قوی بخواد بدنه جامعه بیاد درگیر سیاست بشه مهار بزنه افسار بزنه به لویاتان پاش رو ببنده و اینم اینجا اختراع نشد سنت جامعه قوی چیزی بود که


audio: rhX5KztVPtI_0083.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
در آمریکا حتی قبل از انقلاب و جنگ‌های استقلال وجود داشت اصلا همین بود که تونسته بودن انقلاب کنن جامعه قوی بود که تونسته بود از بریتانیای قدرتمند خودش رو مستقل بکنه همین هم بود همین قدرت جامعه بود که چند دهه بعد الهام‌بخش انقلاب فرانسه شد و همین روحیه و همین جامعه بود که جلوی بی‌مهار شدن هیولای به اون بزرگی و قدرتمندی رو گرفت


audio: rhX5KztVPtI_0084.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
هرچی جامعه هنجارهاش روشن‌تر و محکم‌تر توانایی کار جمعی و پیگیری دسته‌جمعی خواسته‌هاش بیشتر شانسش و امکانش برای اینکه بتونه لویاتان رو مهار کنه هم بیشتر یعنی اینجا مهم می‌شه وقتی درباره قدرت جامعه صحبت می‌کنیم مهم می‌شه که چقدر مردم این جامعه می‌تونن جمع بشن با هم کار کنن و نهاد بسازن


audio: rhX5KztVPtI_0087.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
مکانیزم‌های کنترلی سیستم نیست نمی‌شه طراحی کرد نمی‌شه مهندسی کرد آزادی رو برای جامعه بشینیم بهترین سیستم رو هم طراحی کنیم بهترین قانون اساسی رو هم بیاریم این تضمین نمی‌کنه که در دالان باریک آزادی قرار بگیریم جامعه باید خودش در سیاست درگیر بشه و قوی باشه که بتونه این کار رو بکنه اون وقت وقتی که درگیر بشه یه مسابقه‌ای انگار بین حکومت و مردم شکل می‌گیره


audio: rhX5KztVPtI_0088.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که هیولا قوی‌تر می‌شه که از این زنجیر بیاد بیرون چون هیولا می‌خواد که خودش رو رها کنه و بیاد و استبداد کنه و جامعه برای اینکه اون نتونه بیاد بیرون این زنجیرش رو قوی‌تر می‌کنه و ان دوباره خودش رو قوی‌تر می‌کنه و این خودش رو قوی‌تر می‌کنه و هر دو تواناتر می‌شن اینم باز دوباره تو تاریخ آمریکا می‌شه دیدش حکومت آمریکا در زمان نوشتن قانون اساسی قدرتی نداره اصلا یه بروکراسی کوچیکی داره خدماتی که داره می‌ده خیلی ساده خیلی اولیه


audio: rhX5KztVPtI_0089.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
از اون دولت ضعیف تا دولت بزرگ و قوی امروز آمریکا که نقشش در کنترل و منازعات خیلی گسترده و خیلی بزرگه و همین‌طوری در مقررات گذاشتن در قفس‌های هنجارها رو شکستن در خدمات اولیه اجتماعی فراهم کردن محافظت کردن از حقوق و آزادی‌های اولیه آدم‌های اجتماع


audio: rhX5KztVPtI_0090.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
این از اون دولت تا این دولت خیلی راهه قوی شدن این هم‌ارز بوده و پابه‌پا بوده با قوی شدن جامعه جامعه آمریکا هم نه اون موقع نه امروز اعتماد نکرد به سیاست‌مدارها اون موقع هم نکرد امروز هم نمی‌کنه اون وقتی که فدرالیست‌ها تلاش می‌کردن یه سیستم فدرال مرکزی قدرتمند درست بکنن جامعه می‌اومد در قالب سیستم‌های قانون‌گذاری ایالت‌ها در قالب اصناف و تشکل‌ها و اینا جلوی این رو می‌گرفت


audio: rhX5KztVPtI_0091.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
تاریخ قرن 19 و 20 آمریکا رو هم که نگاه می‌کنیم می‌بینیم خط صاف نیست یک انبوهی از آشفتگی و بکش‌واکش و اینجا شکست و اونجا پیروزی اینجا مصالحه و اونجا درگیری و دموکراسی همینه دموکراسی همین فرایند شلخته و ظاهرا بی‌نظمه که باعث می‌شه هیولا مهار بشه باعث می‌شه هیولا هم قوی باشه هم مهار باشه برای هر قدمی که می‌خواد برداره


audio: rhX5KztVPtI_0092.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
لازم داشته باشه که با بدنه اجتماع تعامل بکنه ورودی بگیره ازش و باهاش صحبت بکنه ارتباط دو طرفه‌ست رسانه‌ش رسانه این نیست که بتونه دستاوردهای حکومت رو مثلا توضیح بده فقط مسئله‌ش این نیست رسانه مسئله‌ش اینه که حرف جامعه رو به حکومت بزنه حرف حکومت رو به جامعه بزنه قشنگ با این نگاه می‌شه تاریخ آمریکا رو اینطوری نگاه کرد که از بکش‌واکش بین این‌هاست که سیستم آمریکا اینطوری درست شد یه قانون اساسی داره


audio: rhX5KztVPtI_0095.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که ما الان متمم‌های قانون اساسی رو توش می‌شناسیم امروز دعواهای فرهنگی سیاسی آمریکا رو که نگاه می‌کنی


audio: rhX5KztVPtI_0099.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
سر متمم دوم آزادی حمل اسلحه‌ست سر بقیه متمم‌های قانون اساسیه این ادامه همون کشمکش بین دولت و جامعه‌ست که نقطه مصالحه امروز کجاست برای من اگه مسئله خیلی ساده‌ست که چرا این آمریکایی‌ها نمی‌تونن حل کنن مسئله اسلحه رو بالاخره مثل همه جای دنیا که محدود کردن اینا هم محدود کنن که انقدر آدم‌کشی اتفاق نیفته ریشه این دعوا اینجاست که جامعه نمی‌خواد معادله قدرت رو به نفع دولت به هم بزنه


audio: rhX5KztVPtI_0100.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا ده‌ها مسئله ریز و درشت دیگه هم توش هستا ولی اینطوری که من می‌فهمم اینم هست که اگه ما بگیم فقط دولته که تفنگ داره این یهو این هیولا رو خیلی قدرتمند می‌کنه


audio: rhX5KztVPtI_0102.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
با اون چیزی که ستون و پایه سیستم آمریکاست با اون هیولای مهارزده‌ای که ما باید همیشه داشته باشیم نمی‌خونه این یعنی در شکل گرفتن آمریکا به عنوان یک تجربه‌ی عمدتا و نسبتا موفق فقط این نبود که نهادهای سیاسی رو درست و خوب بنا بکنن اینم بود که اساسا جامعه از اول با نهادهای مستقل قوی وارد بازی شد یا اصلا وارد بازی بود


audio: rhX5KztVPtI_0103.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و همین‌طور تو این 250 سال توی بازی موند و قوی‌تر هم کرد خودش رو وگرنه این متمم‌ها چیزی نبود که پدران بنیان‌گذار خیلی بهش کاری داشته باشن اینا بعدا به قانون اساسی اضافه شد


audio: rhX5KztVPtI_0104.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
اینکه تو فیلم می‌بینیم مثلا پلیس برای اینکه بره تو خونه یکی رو بگرده باید بره حکم از قاضی بگیره یه فرایند حقوقی باید طی بشه باید معلوم باشه کجا رو داره می‌گرده برای چی داره می‌گرده اینکه دادگاه باید علنی باشه اینکه هیات منصفه باید باشن حق وکیل باید باشه اینا چیزایی نبود که پدران بنیان‌گذار بهش فکر کرده باشن تو نهادهای قانونی دیده باشن نه دولتی که فدرالیست‌ها می‌خواستن بسازن اتفاقا خیلی شبیه بود به هیولایی که هابز تجویز کرده بود


audio: rhX5KztVPtI_0106.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
لبنان جاییه که ملتش اصلا نمی‌تونن دولت قوی داشته باشن یا نمی‌خوان یه زمانی حداقل نمی‌خواستن الان هم سیستم‌شون اینطوری مونده لبنان خب یه کشوریه که می‌دونیم خیلی متنوعه مسیحی داره مسلمون شیعه داره سنی داره، ارمنی داره دروزی داره اقلیت‌های خیلی زیادی داره بعد سیستم قدرت توش اینطوری چیده شده که گفتن که رئیس‌جمهور باید همیشه مسیحی باشه


audio: rhX5KztVPtI_0107.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
نخست‌وزیر باید همیشه مسلمون سنی باشه رئیس مجلس باید همیشه شیعه باشه معاون رئیس مجلس و معاون نخست‌وزیر باید مسیحی ارتدوکس باشن رئیس ستاد مشترک باید مسلمان دروزی باشه و همین‌طوری ته‌ش رو بگیر تا ته نماینده‌های مجلس نسبت‌شون بین مسلمون و مسیحی باید اینطوری باشه طوایف خلاصه باید اینطوری سهم داشته باشن از قدرت حالا سهم اینا از کجا اومده؟ یه سرشماری کردن زمان استعمار 60 سال 70 سال پیش


audio: rhX5KztVPtI_0108.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و دیگه رو همون بستن سیستم‌شون رو دیگه مسئله از نظر این کتاب اینه که با این سیستم دولت اصلا نمی‌تونه قوی بشه نه اینکه یه اشکالی داره که نمی‌تونه اصلا طراحی شده که قوی نشه قوی نشدنش باگش نیست فیچرشه قدرت اصلا در حکومت نیست قدرت در لبنان توی همین طایفه‌ها و توی اقوام و توی ادیان و مذهباست دولت مرکزی طبیعتا ضعیفه


audio: rhX5KztVPtI_0109.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
سیستمی هم که درست کردن موفق بوده هیچ‌کس توش دست بالا رو نداره هرکی واسه خودشه هر کی واسه خودش تلویزیون داره هر کی واسه خودش تیم فوتبال داره ولی خب در نتیجه کسی کار هم نمی‌تونه پیش ببره پارلمانش بودجه رو تصویب نمی‌کنه دولت خودش می‌نویسه خودش بررسی می‌کنه خودش اجرا می‌کنه می‌گه سال 2013 مجلس دو بار تشکیل جلسه داد دو تا قانون تصویب کرد یکی از قانون‌ها این بود که مدت نمایندگی خودشون رو تمدیدش کردن انقدر این جامعه بی‌اعتمادی توش زیاده که هیچ کار نمی‌شه کرد


audio: rhX5KztVPtI_0110.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یعنی هر حرکتی که درست بشه بقیه گروه‌ها سریع متهمش می‌کنن قدرت اجتماعی نمی‌تونه درست بشه شکل بگیره حتی درباره موضوعی مثل اینکه آشغالا رو چرا دولت نمی‌تونه از تو خیابون جمع بکنه که چند سال پیش مسئله بزرگ لبنان بود همه جای اخبار بود یه گروهی که درست بشه که بگه آقا ما می‌خوایم دولت بتونه آشغالا رو جمع بکنه اینا می‌گن این وابسته به اونه اونا می‌گن این وابسته به اینه اینا می‌گن این خیانت به این کرد اینا می‌گن این از اون پول گرفت تموم شد و رفت این مسئله رو هم جامعه نمی‌تونه انقدر قدرت داشته باشه


audio: rhX5KztVPtI_0111.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
که بگه زباله‌ها رو از کف خیابون جمع کن شهر بو گرفت نمی‌تونه انقدر جامعه پاره پاره شده انقدر علیه خودش هست جامعه که هیچ تلاشی نمی‌تونه بکنه که بخواد رو سیاست رو قدرت تاثیر بذاره خودش خودش رو سرکوب می‌کنه


audio: rhX5KztVPtI_0112.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
لبنانی که جامعه بی‌سوادی نیست یکی از تحصیل‌کرده‌ترین جامعه‌های منطقه‌ست سیستم دانشگاهی خودش مدرنه کلی دانشجو در دانشگاه‌های خوب دنیا داشته و داره اینطوری نیست که ندونن دولت قوی چیه می‌دونن نمی‌خوان می‌ترسن ازش می‌ترسن اگر دولت پرظرفیتی درست بشه بیفته توی استبداد یکی از گروه‌ها دست بالا رو پیدا کنه وضع رو برای همه به جز خودش بدتر بکنه برای همینه که پارلمانش کاری نمی‌کنه نه کاری می‌کنه


audio: rhX5KztVPtI_0113.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
نه کسی واقعا دیگه ازش انتظاری داره که کاری بکنه اونا هم دیدن خب کسی از ما کاری نمی‌خواد اصلا جلسه نمی‌ذارن کسی هم واقعا براش مهم نیست بعد اینطوری نیست که مثلا بگی که اوه کشور بی‌دولته نه کشوریه که دولت داره عضو سازمان ملله از بیرون نگاه می‌کنی سفیر داره وزیر داره ولی وضعیتش اینطوریه هیولایی اصلا نساختن چون نمی‌خواستن بسازن اصلا در لبنان لویاتانی وجود نداره یه وقتاییش اسیر جنگ داخلی بود همون آشوبی بود که هابز می‌گفت


audio: rhX5KztVPtI_0114.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یه وقتاییش هم تو جنگ نبود ولی باز انقدر بی‌اعتمادی و انقدر شک و اینا بود که هیچ امکانی برای اینکه تجارت رشد کنه کسب‌وکار رونق بگیره این‌ها وجود نداشت توی مقیاس خانوادگی و توی قوم و قبیله خودمون و اینا می‌تونن آدما به هم اعتماد کنن ولی خارج از اون نه دیگه


audio: rhX5KztVPtI_0115.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا با این دیدی که یعنی از این کتاب گرفتیم می‌بینیم که مسئله لبنان اینه که به‌خاطر نگرانی‌هایی که داشتن اساسا یه سیستمی درست کردن که توش دولت نتونه قوی بشه برای همین اصلا وارد دالان باریک آزادی هم نشدن


audio: rhX5KztVPtI_0116.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
حالا یه سری سوال جذاب ولی هست که مال مرحله بعده دیگه ما فهمیدیم که بعضی از این‌هایی رفتن توی دالان چطوری رفتن ولی می‌دونیم که خیلی‌ها هم نرفتن تکلیف اونا چیه؟ چطوری می‌شه که یک ملتی حرکت بکنه به سمت دالان؟ اصلا نمونه‌هایی داریم از ملت‌هایی که در زمانه ما تونسته باشن خودشون رو برسونن به دالان و اونجا بمونن؟ کتاب از چندتا نمونه صحبت می‌کنه و بعد از هر کدوم اینا یه چیزایی در می‌آره که بگه که


audio: rhX5KztVPtI_0117.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
برای رفتن به دالان حرکت به سمت دالان چی لازمه مثلا می‌گه یه چیزی که مهمه اهمیت اینه که اهمیت ائتلاف درست کردنه اینکه می‌شه ائتلاف‌هایی درست کرد که بیان کمک کنن در این گذار یا نمی‌شه؟ با کیا می‌شه ائتلاف درست کرد؟ مثلا وقتی داستان آفریقای جنوبی رو تعریف می‌کنه می‌گه مبارزین ضداستعمار در آفریقای جنوبی متحد شدن با انگلیسی‌ها ولی قصه این بود که


audio: rhX5KztVPtI_0118.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ضرر آپارتاید دیگه داشت به انگلیسی هم می‌رسید دیگه فقط سیاه‌ها نبودن صنعت‌گران سفید بریتانیایی هم گیر کرده بودن چون دیگه برای کارخانه‌هاشون کارگر نمی‌تونستن گیر بیارن یا باید کارگر سیاه می‌گرفتن که بی‌مهارت بود و ارزون بود یا اگه کارگر ماهر می‌خواستن بگیرن کارگر سفید خیلی خیلی گرون بود اینا یه گروهی شده بودن که اینا هم داشتن از آپارتاید ضرر می‌کردن


audio: rhX5KztVPtI_0119.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
فقط آپارتاید دیگه واسه سفیدایی خوب بود که در کار کشاورزی بودن یا اونایی که در کار معدن بودن و کارگرهای سفیدپوست برای همین اتحادی درست شد بین سیاه‌ها و سفیدها گروهی از سفیدها اتحادی که بعضی از سیاه‌پوست‌ها می‌گفتن این اتحاد نامقدسه ولی همین اتحاد یکی از عواملی بود که کمک کرد آفریقای جنوبی بره به سمت دالان باریک یعنی جامعه رو قدرتمندتر بکنه


audio: rhX5KztVPtI_0121.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
یه چیز دیگری که خیلی مهمه اینه که می‌گه اول اصلا باید ببینی جامعه‌هه کجا هست که می‌خواد بره به سمت دالان فرض کن که ما می‌دونیم جایی رو که می‌خوایم بهش برسیم ولی کافی نیست ما باید بدونیم که از کجا داریم شروع می‌کنیم اگر در جامعه‌ای هستیم که لویاتان مستبد داره یعنی دولت خیلی قوی داره اون چیزی که لازم هست قدرت گرفتن جامعه‌ست قدرت بسیج و هماهنگی در جامعه باید زیاد بشه توانایی محدود کردن قدرت حکومت باید زیاد بشه


audio: rhX5KztVPtI_0122.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
ولی همه اونجا نیستن بعضیا یه جایی هستن که لویاتان غایبه یعنی جامعه حالا هر چی هم قوی‌تر بشه فایده‌ای نداره قوی‌تر شدنش اتفاقا جلوی شکل‌گیری حکومت قوی رو می‌گیره پس اینجا شما می‌خوای که اتفاقا توانایی‌ها و امکان‌های حکومت رشد بکنه و وضعیت سخت‌تر و پیچیده‌تر احتمالا وضعیت لویاتان مقواییه جایی که حکومتش ضعیفه در همه کار به جز در اعمال زور و جامعه هم ضعیفه


audio: rhX5KztVPtI_0124.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و یه پیام کلی هم داره که هیچ مسیر تضمین‌شده‌ای وجود نداره هیچ نقطه پایانی هم نیست یعنی نه مسیرش تضمین‌شده‌ست نه نقطه پایانش مشخصه که بگی که یه کشوری وارد دالان باریک آزادی شد و کار تمام شد هر لحظه تلاش و تقلای پیوسته لازمه که این تعادل ظریف و پیچیده و شکننده حفظ بشه و این چالش حتی برای کشورایی که توی دالان هستن هم چالش ادامه‌دار و سختیه چون دنیا عوض می‌شه


audio: rhX5KztVPtI_0125.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
تعارضات جدید می‌آد نیازهای جدید می‌آد در نتیجه نهادهای حکومت هم مدام دارن تغییر می‌کنن چون حکومت برای اینکه کارش رو بکنه باید حالا خودش رو قوی‌تر بکنه به‌روز کنه اگر می‌خواد در دنیای جدید از حقوق من محافظت بکنه منازعات ما رو حل کنه باید قدرتمندتر بشه وقتی قدرتمندتر می‌شه اون پابندی که من قبلا برای این هیولا داشتم دیگه ضعیفه کافی نیست پس جامعه هم باید پابه‌پای دولت قوی بشه


audio: rhX5KztVPtI_0126.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
و خودش رو قدرتمندتر بکنه که بتونه ازش حساب بکشه قوی شدن هر دوی اینا لازمه ولی وقتی هم که تو دالان هستی قوی شدن هر کدوم این‌ها می‌بره کشور رو به لبه دالان می‌بره نزدیک پرت شدن به بیرون وقتی قدرت دولت زیاد می‌شه نزدیک می‌شه که بلغزه بیفته توی استبداد برای همین هم این آزادیه شکننده‌ست برای همین هم یکی از دو طرف این الاکلنگ یه خرده زیادی اگر قوی بشه آزادی به قول کتاب از دست خواهد رفت


audio: rhX5KztVPtI_0127.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
دوام آزادی هم جامعه سرپنجه می‌خواد هم دولت قوی و کارآمد می‌خواد برای اینه که توی کریدور موندن کار سختیه چون مدام باید مصالحه پیدا کرد در جستجوی مصالحه بود و مدام باید نقطه جدیدی پیدا کرد برای تعادل تعادل بین قدرت جامعه و قدرت دولت زور هیولا و قدرت پابندی که جامعه به هیولا می‌زنه


audio: rhX5KztVPtI_0128.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
این سفر سفریه که ملت‌های مختلف دارن به روش‌های متفاوت انجام می‌دن از مسیرهای گوناگون دارن خودشون رو می‌رسونن به پیشرفت بعضیا با پیشینه‌ی تاریخی که دارن این کار براشون خیلی سخت‌تره و یه چیز دیگری که نگاه کردن به اینکه کشورای مختلف کجا هستن و چیکار دارن می‌کنن روشن می‌کنه برای ما اینه که نشون‌مون می‌ده تاریخ چرا مهمه چون تاریخ هر کشوری داره مسیر خودش رو می‌ره دیگه


audio: rhX5KztVPtI_0129.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
هر کشوری داره مسیر خودش رو می‌ره که مسیرش ایده گرفته از پیشینه تاریخیش و برای بعضیا این پیشینه تاریخی وزنه سنگینی هست باعث می‌شه که حرکت کردن‌شون سخت‌تر بشه اگر می‌خوان از مسیری خودشون رو به مسیر دیگه بندازن کار سنگین‌تری جلوشون داشته باشن


audio: rhX5KztVPtI_0130.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
بدون دونستن این تاریخ صحبت کردن درباره آینده یه مقداری کار کم‌معنی‌ایه به نظر من و کار پرریسکی هم هست


audio: rhX5KztVPtI_0131.opus
source: youtube
source_id: rhX5KztVPtI
invalidation: VALID
text:
تاریخ بسیار مهمه دونستنش هم ضروریه ولی تاریخ سرنوشت نیست تاریخ ما سرنوشت ما نیست این رو وقتی که داریم تاریخ می‌خونیم باید حواس‌مون باشه که تاریخ رو می‌خونیم که بتونیم آینده رو بهتر تصور کنیم مسیر آینده رو بهتر خیال کنیم ولی به این معنی نیست که تاریخ ما به ما می‌گه که آینده ما چیه گوی پیش‌بینی نیست ولی اگر چشم‌مون رو بهش ببندیم


audio: nEwhHy57ZVw_0001.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
درباره‌ی نیروی اراده می‌خوایم یه خرده صحبت کنیم چی خوندیم تا حالا درباره‌اش؟ درباره اینکه مثلا اراده ما محدوده ما یه مقدار محدودی نیروی اراده داریم و هر وقت با اراده کاری رو می‌کنیم یا یه کاری رو با اراده نمی‌کنیم در واقع داریم از این چیز محدودی که داریم استفاده می‌کنیم و این می‌تونه تموم بشه این یه چیزیه که تو کتابای روان‌شناسی زیادی اینطوری صحبت می‌شه و توی این پیجای روان‌شناسی اینستاگرام و روان‌شناسی زرد و اینا هم غیر زرد هم این حرف زده می‌شه


audio: nEwhHy57ZVw_0002.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
ولی دیگه تو زردها خیلی زیاده که نیروی اراده ما مثل یه سیبه مثل سوخت ماشینه اصلا بذار اینطوری بگم مثل سوخت ماشینه که تا یه جایی که باهاش می‌رید تموم می‌شه و باید شارژش کنی باید دوباره بنزین بزنی و بنزینش هم گلوکزه یه تئوری خیلی خیلی قوی سالیان سال بود که نه تنها این محدوده بلکه وقتی تموم می‌شه با چی باید پرش کنیم؟ با گلوکز باید پرش کنیم این ایده رو ما الان می‌دونیم درست نیست ولی این تئوری مسلط بود سالیانه خیلی زیادی


audio: nEwhHy57ZVw_0003.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
بر اساسش خیلی چیز، دستورالعمل و کتاب و اینا تولید شد و هست و آدما هنوز دارن این رو توصیه می‌کنن به همدیگه نشونه‌ی یک بدفهمی هم هست هم اشتباه توی آزمایش‌ها بوده هم نشونه‌ی بدفهمی هست و هم اینکه این بدفهمی یه خرده‌ای خطرناکه یعنی ما رو منحرف می‌کنه اگر بخوایم یه مسئله مثلا حواس‌جمع کار کردن رو در خودمون حل کنیم یه دردی داشته باشیم بخوایم درستش کنیم کار عمیق نمی‌تونم بکنم حواسم پرت می‌شه اینا این ممکنه ما رو بفرسته جای غلطی


audio: nEwhHy57ZVw_0004.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
برای همین به نظرم مهمه که چند دقیقه وقت بذاریم هم بفهمیم این تئوری از کجا اومده بود این تئوری مسلطی که الان می‌دونیم اشتباهه چرا اشتباهه؟ و خطرات اشتباه فهمیدنش چیه؟ و حالا توضیحات جایگزین براش چیه؟ اینکه سیستم اراده ما چطوری کار می‌کنه؟


audio: nEwhHy57ZVw_0005.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
این تئوری محدود بودن نیروی اراده و گلوکز مصرف کردن برای تقویت کردنش رو اینو آقای روی بامایستر مطرح کرد در دهه 90 آدم شناخته شده‌ای هم هست تئوریش حرف بی‌راهی هم به نظر نمیاد دیگه اصل حرفش این بود که ما وقتی از قدرت اراده استفاده می‌کنیم داریم از یه منبع محدودی استفاده می‌کنیم سوخت که تموم می‌شه ما دچار فرسودگی اراده می‌شیم


audio: nEwhHy57ZVw_0007.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
بعد برای اینکه بخوایم تقویتش کنیم باید دوباره بهش سوخت برسونیم سوختش هم گلوکزه یه سری آزمایش هم کرده بود به این نتیجه رسیده بود تصویری که به ما می‌ده گفتم سیب به این خاطره تصویری که به ما می‌ده از نیروی اراده مثل اینه که شما صبح که بیدار می‌شی نیروی اراده‌ات یه سیب گنده‌ست اینو از تو یخچال برش می‌داری کلا چند تا گاز می‌شه به یه سیب زد دیگه شما تصمیم می‌گیری مثلا صبح داری فکر می‌کنی که برم سر کار یا بخوابم یه خرده حال ندارم مثلا مرخصی بگیرم


audio: nEwhHy57ZVw_0008.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
اگه یه گاز به سیبت بزنی یه مقدار اراده مصرف کنی می‌ری سر کار ولی یه گاز زدی می‌رسی سر کار یه خرده کار می‌کنی می‌بینی حوصله کار کردن نداری ولی می‌گی بذار با این حال کسالتی که دارم مبارزه می‌کنم واقعا کار می‌کنم یه گاز دیگه به سیبت می‌زنی ناهار می‌خوری بعد ناهار میای می‌خوای چایی بخوری همکارت میاد مثلا یک کیک میاره بخورم نخورم یه گاز دیگه به سیب اراده می‌زنی یه مقدار دیگه از اراده محدودت مصرف می‌کنی کیک رو هم نمی‌خوری دیگه یه گاز بیشتر از سیب نمونده


audio: nEwhHy57ZVw_0009.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
بعدازظهر می‌شه رفیقت زنگ می‌زنه که بعدازظهر بیا بریم فلان جا شما مثلا باید بری بچه رو از مدرسه برداری و اینا یه گاز دیگه از سیبت میزنی می‌گی نه نوبت منه برم بچه رو بردارم نمی‌تونم بیام این اراده‌ات رو هم مصرف می‌کنی می‌ری ولی دیگه وقتی می‌رسی خونه چیزی از اراده شما باقی نمونده دچار فرسودگی اراده شدی می‌رسی خونه میوفتی رو مبل دستور کارت می‌شه لش و موبایل و تلویزیون و دیگر اراده‌ای برات نمونده که


audio: nEwhHy57ZVw_0010.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
بخوای باهاش تصمیم دیگری بگیری اینو چطوری فهمیده بودن؟ با یه آزمایشی به نام آزمایش ترب و بیسکویت جلوی آدما یه بشقاب ترب گذاشتن بودن جلوشون یه بشقاب بیسکویت گرم مثلا خیلی خوشمزه گذاشته بودن جلوشون بعد می‌گفتن فقط از یکی از اینا می‌تونین بخورید بعد اینا یه مدتی که با این بشقاب‌ها بودن و اینا بهشون یه مسئله می‌دادن بهشون یه مسئله می‌دادن مسئله‌ای که خیلی راه‌حلی هم نداشت تلاش کنین این مسئله رو حل کنین


audio: nEwhHy57ZVw_0011.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
ببینن کی بیشتر اراده داره برای حل کردن مسئله کی بیشتر وقت می‌ذاره بعد نتیجه‌ای که گرفتن این بود که اونایی که بیسکویت خوردن اراده کمتری رو مصرف کردن چون تصمیم سخت رو نگرفتن دیگه نرفتن ترب بخورن اراده‌شون رو مصرف نکردن برای همین اراده بیشتری براشون مونده که کشتی بگیرن با یه مسئله سخت غیرقابل حلی وقت بیشتری گذروندن با مسئله


audio: nEwhHy57ZVw_0012.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
اونایی که به جاش ترب خوردن اراده‌شون رو یه مقدار خیلی زیادیش رو مصرف کردن مسئله رو یه خرده سروکله زدن ول کردن رفته نکته دیگه‌ای هم که از این نتیجه گرفتن چون آزمایش رو بعدا هی تکرار کردن گروه‌های داوطلبی مختلف، بزرگ‌تر،فلان این بود که اون گروهی که کوکی خوردن نه تنها اراده‌شون رو مصرف نکردن بلکه با خوردن گلوکز نیروی اراده‌شون رو تقویت کردن یعنی سوخت‌گیری کردن یه ماشینیه که داره می‌ره اونایی که ترب خوردن هی از بنزین‌شون مصرف کردن تموم شده


audio: nEwhHy57ZVw_0013.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
به مسئله که رسیدن دیگه بنزینی نداشتن اینایی که کوکی خوردن، بیسکویت خوردن نه تنها بنزین مصرف نکردن چون اراده‌ای مصرف نکردن بلکه گلوکز خوردن هی بنزین زدن تو راه برا همین وقتی رسیدن به مسئله خیلی اراده داشتن خیلی بنزین داشتن که بخوان با مسئله سروکله بزنن این جواب خیلی سوال‌ها رو می‌داد چرا تنبلی می‌کنم؟ چرا به هدفم نمی‌رسم؟ چرا انگیزه‌ام شل می‌شه؟ بر اساس این تئوری آقای بامایستر یه کتاب پرفروشی نوشت، نیروی اراده


audio: nEwhHy57ZVw_0014.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
بعد نویسنده‌های دیگه کتاب نوشتن خیلی کتاب درباره‌ی قدرت اراده و نیروی اراده و رژیم غذایی مناسب برای تقویت اراده و اینا خیلی نوشته شد و نوشته می‌شه و بازاری درست کرد خلاصه


audio: nEwhHy57ZVw_0015.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
و روزبه‌روز هم پرمخاطب‌تر شد تا سال 2010 تا 2010 در واقع این کم‌وبیش اصلا پذیرفته شده بود بین روان‌شناس‌ها بعد ولی کم‌کم معلوم شد تو این آزمایش اشتباهاتی بوده داده‌ها رو جمع کردن نگاه کردن دیدن که این داده‌ها با سوگیری انتخاب شدن تکرار که می‌کنی آزمایش رو به همون داده‌ها هم که نگاه می‌کنی نتیجه اون نیست تکرار که می‌کنی آزمایش رو اصلا نتیجه اون نیست و یه خرده‌ای شل شد


audio: nEwhHy57ZVw_0016.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
پایه‌های این تئوری شل شد بعد اصلا دیدن این قصه‌ی فرسودگی اراده به نظر می‌رسه وجود نداره احتمال وجود نداشتنش چهار برابر احتمال وجود داشتنشه بعد این قصه قند به عنوان منبع نیروی اراده اینم هوا شد چون آزمایش کردن دیدن که خیلی فرق نمی‌کنه شما مثلا داری محاسبات دیفرانسیل حل می‌کنی یا اینکه رو مبل افتادی مثلا داری ملق زدن گربه رو تو اینستاگرام نگاه می‌کنی قندی که خونت داره می‌گیره


audio: nEwhHy57ZVw_0017.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
مصرف قندت عوض نمی‌شه واسه مغز فرقی نداره شما چیکار داری می‌کنی عضله نیست که انرژی اضافه‌تری مصرف کنه وقتی داری کار سخت می‌کنی بعد اشکالات دیگه پیش اومد هم اشکالات تو تفسیر اون آزمایش اصلا طراحی اون آزمایش بیسکویت و ترب گفتن خب بعضیا اصلا ممکنه ترب دوست داشته باشن بیسکوییت دوست نداشته باشن و اشکالات دیگه اینکه دیدن اثر دارونما اینجا وجود داره یعنی اینکه آدما اگه بدونن که تئوری فرسودگی اراده هست و بهش اعتقاد داشته باشن


audio: nEwhHy57ZVw_0018.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
این باعث می‌شه که اراده‌شون مثلا ضعیف می‌شه و اینها و حالا اشکالات دیگری کاری به این قصه‌هاش نداریم نکته این بود که این تئوری هوا شد دنیای تحقیقات علمی و مخصوصا روزنامه‌نگاری علمی پره از اینجور اشتباها که توش یا نتیجه‌گیری درست انجام نشده یا درست گزارش نمی‌شه خیلی وقتا یا گزارش می‌شه ولی مایی که می‌خونیم‌شون عادت به خوندن این گزارش‌ها درست نداریم کلمه‌ها رو درست نمی‌فهمیم و تفسیر نمی‌کنیم یه چیز دیگه فکر می‌کنیم


audio: nEwhHy57ZVw_0019.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
علم ثابت کرده که فلان فلان در حالی که مثلا یه تئوری مطرح شده خلاصه ولی از این داستانا زیاده از جمله هم مشکلاتی هم که هست اینه که یک نظریه‌ای داره محققی و می‌ره دیتا رو، اطلاعات رو برای اثبات اون نظریه انتخاب می‌کنه و از عددها اونی رو که می‌خواد در میاره این یه بحرانیه منتها یه جاهایی اثرات این کارا خطرناک‌تر می‌شن آقای نیر ایال توی کتاب ذهن حواس‌جمع که ما این قصه رو از اون کتاب خوندیم اونجا خوندیم و یاد گرفتیم


audio: nEwhHy57ZVw_0020.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
توی کتاب ذهن حواس‌جمع توضیح می‌ده که وقتی ما یه همچین تئوری داشته باشیم هرجا بی‌انگیزه بشیم هرجا نتونیم به هدف‌مون برسیم با این تئوری وضع‌مون رو توجیه می‌کنیم اصلا ممکنه منصرف بشیم از مسیر منصرف بشیم فکر می‌کنیم ما اراده امروزمون رو مصرف کردیم الان دیگه انرژی کافی نداریم وقت بذاریم تلاش کنیم این یکی خطرناکه یعنی باور داشتن به این شما رو باز می‌داره از کار کردن اگر فکر کنی یک همچین محدودیتی وجود داره


audio: nEwhHy57ZVw_0021.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
پیشنهادش چیه؟ پیشنهادش می‌گه اینه که ما بپذیریم که شکننده هستیم و بپذیریم که نیروی اراده هم شبیه احساسات کار می‌کنه مثل لذت مثل احساس خشم احساسات تموم نمی‌شن هیچ‌وقت یه سیبی نیست که تموم بشه کم می‌شه زیاد می‌شه و شما می‌تونی روش کنترل داشته باشی روی اراده هم می‌گه می‌تونیم کنترل داشته باشیم باید بپذیریم که این تحت تاثیر عوامل بیرونی یا عوامل درونی بالا می‌ره یا پایین میاد


audio: nEwhHy57ZVw_0022.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
اما اینطوری نیست که مثلا شما بخوای درستش کنی گلوکز باید بگیری یا اگه مصرفش کنی تموم بشه بالا و پایین رفتنش دلیل دیگه داره مثلا، مثالی که خودش می‌زنه می‌گه من وقتی بخوام بشینم مثلا یه کتابی بنویسم می‌خوام بشینم یه کار عمیقی بکنم 4 ساعت، 5 ساعت، 6 ساعت بعد می‌بینم که هی وود وود دارم که مثلا برم توییتر رو باز کنم هی می‌رم تلگرام هی می‌رم اینور اونور می‌کنم حواس خودم رو پرت می‌کنم نمی‌رم تو اون کار


audio: nEwhHy57ZVw_0023.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
یعنی چی؟ یعنی یه محرک‌های بیرونی یا محرک‌های درونی دارن جلوی من رو می‌گیرن که کار کنم مسئله گلوکز نیست مسئله داره از یه درد دیگری میاد از یه جای دیگری داره میاد همونطوری که وقتی مثلا عصبانی هستی وقتی پرخاشگر می‌شی می‌ری دنبال دلیلش می‌گردی اینجا هم باید بری دنبال دلیل اون بگردی شما ممکنه بتونی فشار بیاری بری حالا یه ساعت کار کنی نیم ساعت کار کنی، دو ساعت کار کنی


audio: nEwhHy57ZVw_0024.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
ولی این مسیری نیست که شما در زندگی بتونی انتخاب کنی و ازش جواب بگیری فصل هشتم کتاب ذهن حواس‌جمع خیلی مفصل درباره‌ی این تئوری آقای بامایستر و دلایل درست نبودنش صحبت می‌کنه پیشنهاد می‌کنم واقعا این فصل رو بخونین جدا از همه این حرفا یه چیز دیگه‌ای تو تئوری بامایستر هست و خب تئوری هم هست که می‌گم سالیان سال تئوری پذیرفته‌ای بوده یه چیزی هم توش هست که اینو همه‌گیرش کرده و محبوبش کرده اونم اینه که ما واقعا وقتی داریم تلاش می‌کنیم برای یه کاری


audio: nEwhHy57ZVw_0025.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
از یه جایی انگیزه‌مون ممکنه کم بشه توان‌مون رو از دست بدیم یه کاری رو می‌دونیم باید بکنیم ولی دیگه انگار توانش رو نداریم و اینو به نظر می‌رسه آدمای زیادی دارن تجربه می‌کنن ضعیف‌تر، یکی قوی‌تر یکی زودتر، یکی دیرتر ولی آدما دارن اینو تجربه می‌کنن و دنبال جوابشن و همین نیاز جمعی باعث شد که اون ایده‌ای که بامایستر مطرح کرد خیلی هواخواه پیدا کنه و آدما از همون شروع کنن راهنمایی گرفتن الان می‌دونیم اون جواب جواب درستی نیست


audio: nEwhHy57ZVw_0026.opus
source: youtube
source_id: nEwhHy57ZVw
invalidation: VALID
text:
توضیحاتی که نیر ایال می‌ده به نظر من کمک می‌کنه برای اینکه به جواب درست برسیم یا حداقل به یه راه‌حل‌هایی برای خودمون برسیم مهم برای من این بود که این تصور اشتباه که نیروی اراده یه سیب محدوده بستگی داره چند تا گاز زده باشی که ببینی چقدر دیگه ازش برات در طول روزت داری این درست نیست همچین قصه‌ای وجود نداره و نیروی اراده محدود نیست و چیزی به اسم خستگی، فرسودگی اراده ما نداریم مفصل‌تر این رو واقعا پیشنهاد می‌کنم


audio: PAe4REVDmJA_0001.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
بیشتر از 50 سال پیش یه فستیوال سه روزه موزیک یه جایی وسط بیابون تو آمریکا برگزار شد که صحنه فرهنگی هنری آمریکا رو تکون داد یه نقطه عطفی شد اصلا در تاریخ موزیک جهان من علی بندری هستم و در این ویدیوی کانال یوتیوب بی‌پلاس می‌خوام قصه وودستاک رو تعریف کنم و بگم که چی شد 400 هزار نفر چی شد که یه جایی جمع شدن وسط بیابون و چیکار کردن که ما بعد از 50 سال همچنان اسم‌شون رو می‌شنویم


audio: PAe4REVDmJA_0002.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
توی موزیک‌ها توی فیلم‌ها توی گزارش‌ها توی سریال‌ها و می‌بینیم بهش ارجاع می‌دن این داستان خیلی خیلی کوتاه وودستاکه


audio: PAe4REVDmJA_0003.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
وودستاک چیه؟ وودستاک یک فستیوال موزیک بود کی؟ 1969 اول باید ببینیم 1969 چه خبره تو آمریکا چه خبره؟ تو آمریکا نیکسون رئیس‌جمهوره نیکسون رئیس‌جمهوره تازه رئیس‌جمهور شده یه درگیری بزرگ خارجی آمریکا داره جنگ ویتنام که سال‌هاست تو باتلاقش گیر کرده ادامه‌دار هم هست اعتراض هم بهش هست تو جامعه یه مسئله داخلی هم هست فرهنگی در آمریکا و در بقیه دنیای غرب اروپای غربی


audio: PAe4REVDmJA_0004.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
به نام جنبش‌های دهه 60 بهش می‌گن 1968 بهش می‌گن انقلاب فرهنگی دگرگونی فرهنگی بهش می‌گن اینو یه کوچولو باید ببینیم چه خبره چون وودستاک در بستر فرهنگی این ماجرا اتفاق می‌افته این دهه 60 رو زیاد ازش صحبت می‌کنن دهه 60 میلادی رو هم توی موضوعای فرهنگی هم سیاسی معمولا هم منظور نیمه دوم دهه شصته و نیمه اول دهه هفتاد از نظر سیاسی می‌شه بعد از ترور کندی


audio: PAe4REVDmJA_0005.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
کندی سال 63 ترور شد و انتهاش هم می‌شه استعفای نیکسون که می‌شه 1974 اون موقعی که آمریکا شروع کرد از ویتنام خارج شدن پس وقتی درباره اتفاقات دهه 60 صحبت می‌کنیم منظورمون دقیقا تقویمی نیست 1963 تا 1974 ترور کندی تا استعفای نیکسون جفتش هم اتفاقات خیلی تاریخی‌ان دیگه رئیس‌جمهوری در حال کار ترور شده اتفاق نادریه و رئیس‌جمهوری استعفا داده


audio: PAe4REVDmJA_0006.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
اینم اتفاق بسیار نادریه در آمریکا فاصله بین این دوتا اتفاقات فرهنگی اجتماعی خیلی مهمی هم افتاد چه خبره از نظر فرهنگی اجتماعی؟ دهه دهه‌ی طغیانه از عرف اجتماع، لباس، موزیک دراگ، مواد روانگردان، سکس نگاه به مدرسه، مسائل نژادی حقوق مدنی، حقوق زنان، حقوق رنگین‌پوست‌ها حقوق دگرجنس‌گراها جنبش‌های ضد جنگ


audio: PAe4REVDmJA_0007.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
قشنگ به یه معنایی همه چهارچوب‌های فرهنگی اجتماعی دنیای غرب آمد پایین بعد دوباره همه رو از اول ساختن و شد اون چیزی که ما بعدا دیدیم الان فکر می‌کنیم غرب اینطوریه غرب اونطوریه اینا همه مال بعد از دهه شصته تا قبل از این قصه این نبود هم در آمریکا و هم در اروپا اروپا هم اروپای بعد از جنگ و بازسازی و در حال رشد اقتصادی و حالا دیگه همه رادیودار شده و تلویزیون‌دار شده و کلا وضع اقتصادی توش خوبه جاهای دیگه دنیا چه خبره؟


audio: PAe4REVDmJA_0008.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
جاهای دیگه دنیا خیلی از کشورای آفریقایی الان دارن مستقل می‌شن دارن از استعمار می‌آن بیرون منتها جامعه مخصوصا جامعه جوون توقعش بیش از اینه می‌خواد که دنیا بیش از این‌ها تغییر کنه می‌گه که جنگ بسه دیگه جنگ تمام شد دوران صلح باید بشه پیام صلح و آرامش مخصوصا مخصوصا جوون‌های غربی جوون‌های آمریکایی با این سیاست خارجی که آمریکا داره و ادامه جنگ ویتنام خیلی مشکل دارن


audio: PAe4REVDmJA_0011.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
و هدفش هم یکی از هدف‌های اصلیش هم این نهادهای سنتی‌ان نهادهای خانوادگی، نهادهای مذهبی نهادهای اجتماعی، نهادهای آموزشی اینا خیلی توی سیبلن وودستاک تو یک چنین دنیایی اتفاق افتاد داستانش هم اینطوری شروع شد که چهار تا مرد جوون آمریکایی که اینا توی کار فستیوال و موزیک و برنامه‌گذاری و اینا بودن اینا گفتن یه فستیوال موزیکی بذاریم یه پولی دربیاریم چند تا خواننده و بند و اینا رو هم راضی کردن


audio: PAe4REVDmJA_0012.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
برنامه‌شون هم واسه 20 هزار نفر تا 50 هزار نفر بود یه خرده این در اون در زدن جا پیدا کنن خوردن به مشکل مجوز هم نمی‌تونستن بگیرن هم دولت خیلی خوشش نمی‌اومد هم مقامات محلی خیلی دل‌شون با این کارا نبود که مثلا یکی بیاد وسط مزرعه‌های اینا وسط روستای اینا برنامه بذاره مردم هم خوش‌شون نمی‌اومد نهایتا یه بابایی دامداری داشت گفت بیاید تو زمین من بذارین بزرگ هم هست کسی به کسی نیست یه دره‌ای اون وسط بود اینجا گفتش که سن می‌ذارین و اینا اصلا خوراک فستیواله


audio: PAe4REVDmJA_0013.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
باز اونایی که نزدیک اونجا زندگی می‌کردن گفتن نه این هیپی‌بازی‌ها رو نیارین اینجا فساد می‌کنین ما اصلا می‌آیم این مزرعه رو تحریم می‌کنیم این بابایی که گفته به شما اجاره می‌دم زمین رو ما شیر این رو دیگه نمی‌خریم و این حرفا ولی بالاخره بعد از کلی بکش واکش قرار شد برنامه رو همون‌جا بذارن منتها همین هماهنگی و جواز و راضی کردن اینا و اینا باعث شد که دیر بشه همه چی دیر شد سه روز مونده به شروع فستیوالی که اینا واسه‌ش کلی بلیط هم فروخته بودن حالا ساخت‌وسازشون هم تموم نشده


audio: PAe4REVDmJA_0014.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
بالاخره شما این همه آدم می‌خوای بیاری باجه بلیط‌فروشی می‌خوای بذاری توالت باید بذاری فنس باید بکشی کسی بلیط نداشته باشه نتونه بیاد تو جای خواب می‌خوان این همه آدم کار داره دیگه منتها دو سه روز مونده به مراسم این کارا هنوز تمام نشده اینا وقتی که دیدن که وقت کمه و به همه کارا نمی‌رسن گفتن باید اولویت‌بندی کنیم می‌تونیم فنس نداشته باشیم می‌تونی باجه بلیط‌فروشی نداشته باشیم می‌تونیم اصلا بلیط نگاه نکنیم ولی فستیوال بدون سن نمی‌تونیم پس سن رو باید بزنیم


audio: PAe4REVDmJA_0015.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
سن رو بزنیم تا برسیم به کارای دیگه دیگه به کارای دیگه نرسیدن بعد جمعیت هم از اون برآورد اولیه‌ی 20 هزار نفر تا 50 هزار نفر خیلی بیشتر شد 400 هزار نفر اون آخر هفته سرازیر شدن به سمت وودستاک 400 هزار نفر بیشترشون هم بلیط نخریدن اصلا مجانی آمدن و چنان ترافیکی درست شد که اصلا جاده بند اومد ماشین‌ها رو دیگه همون‌جا می‌ذاشتن کنار جاده و پیاده راه می‌افتادن به سمت محل و تازه خیلی‌ها گزارش رادیو رو شنیدن


audio: PAe4REVDmJA_0016.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
که وضع اینطوریه و اینا نرفتن اگر این گزارش‌ها نبود شاید بیشتر از این هم می‌رفتن بعد هوا هم باهاشون یاری نکرد وسط بیابون که بود بارون هم اومد گل و شل و حالا نه توالت هست واسه همه نه غذا کافیه این همه آدم جمع شدن اونجا بدون اینکه امکانات باشه منتها با همه جمعیت اضافه و با همه امکانات کم و اینا کلا در صلح و صفا برگزار شد فستیوال کلا دو نفر کشته شدن


audio: PAe4REVDmJA_0017.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
که هرچند ناراحت‌کننده‌ست ولی خب آمار نسبتا موفقیه یکی از اینا هم اوردوز کرده بود یکی تراکتور زیرش کرده بود البته تعداد اوردوزها بیشتر بود بیش از 700 تا مورد اوردوز داشتن ولی خب یه نفرشون از دنیا رفت دو نفر زایمان کردن اونجا یکی‌شون تو همون ترافیک ورودی جاده بچه‌ش به دنیا آمد یکی‌شون بعدتر این در صلح و صفا برگزار شدن و کم‌تلفات بودنش خیلی نکته برجسته‌ای بود این همه آدم جوون


audio: PAe4REVDmJA_0020.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
آدمایی بودن که اینا واقعا همدلی براشون مهم بود اعتقادشون این بود که آره ما در کنار هم هر کاری می‌تونیم بکنیم و این حرفا منتها خب اینا حرفه شعره و حرفه و شعاره و نشونه عملی بعضی از همون شعر و شعار و حرفا توی همین وودستاک بود که معلوم شد به‌خاطر اینکه کسی نمی‌دونست اینا چیکار می‌خوان بکنن اف‌بی‌آی خیلی می‌ترسید اف‌بی‌آی ماموراش رو پوشش لباس شخصی فرستاده بود اون سه روز اوضاع رو تحت نظر داشته باشن می‌گفت سه روز آدمایی با یه همچین روحیه‌ای می‌خوان یه جا جمع بشن


audio: PAe4REVDmJA_0021.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
معلومه چه اتفاقی می‌خواد بیفته این همه مواد و روابط جنسی آزاد و فساد فساد فساد اینا چیزاییه که خیلی حساسیت برانگیزه هم برای دولت حساسیت برانگیزه هم گروه‌های زیادی از مردم اصلا موافق نیستن باهاش منتها برگزار شد واقعا هم مجموعا خوب برگزار شد منتها اصل قضیه چی؟ اصل قضیه که این چیزا نبود که اینا حاشیه‌ست اینا تم قضیه‌ست اصل قضیه کنسرت‌ها بود برنامه‌های موزیک بود اونا چطوری بود؟ برگزارکننده‌ها خب دنبال خیلی‌ها رفتن


audio: PAe4REVDmJA_0022.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
دنبال خیلیا رفتن و خیلی از معروف‌ها هم آمدن جیمی هندریکس آمد جنیس جاپلین آمد وبهو آمده بود خیلی‌های دیگه هم آمده بودن بعضیایی هم بودن که دعوت شدن و نیامدن مثل بیتلز مثل باب دیلان بعضیا هم گفتن که ما همین بی‌بندوباری و این حرفاست ما به‌خاطر اینا نمی‌آیم فساد بالاست منتها اونایی که نیومدن خودشون ضرر کردن احتمالا واقعا ضررشون ضرر جبران‌ناپذیری هم بود مخصوصا اونایی که کمتر معروف بودن


audio: PAe4REVDmJA_0023.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
چون وودستاک عجیب پله‌ای شد برای محبوبیت و برای گنده شدن با اینکه شرایط برای اجرای موزیک واقعا شرایط ایده‌آلی نبود بیشتر اینا هم اجراهای وودستاک‌شون اجراهای خیلی خفنی نیست منتها اونجا بودن بود که خفن بود بارون و گل و شل و یه سنی که مثلا مطمئن نیست و حتی می‌گن این سیم‌ها و کابل‌ها رو نگران بودن آتیش نگیره یه وقت وضع وضع ایده‌آلی برای اجرای برنامه نبود گزارش‌های رسانه‌ها هم اون موقع اولش مثبت نبود


audio: PAe4REVDmJA_0026.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
منتها حتی اون گزارش منفی‌ها هم نتونستن این رو قایم کنن که فستیوال خیلی آروم و خیلی در صلح برگزار شده این همه جمعیت بدون کنترل سازمانی حتی نیویورک‌تایمز یه خبرنگارش رو فرستاده بود که آره تو برو اونجا از این فساد و کثافت‌کاری و بی‌بندوباری‌های اینا گزارش تهیه کن که ما به همه توضیح بدیم چه خبر بود رفت یارو برگشت گفتش که من این چیزایی رو که شما گفتین ندیدم و اون چیزی رو که ندیدم نمی‌نویسم


audio: PAe4REVDmJA_0027.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
یعنی اون روایتی که مد نظر رسانه‌هه بود نیویورک‌تایمز بود که حالا رسانه تازه خوش‌نامی هم هست ولی روایتی که داشت از قبل داشت می‌خواست یه چیزی پیدا کنه که به اون روایت بخوره خبرنگاره گفت من ندیدم اینا رو واقعا اونی که شما می‌گی اونجا اتفاق نیفتاد اینم یک اتفاق تاریخی مهمه که نتونست رسانه غالب کنه اون روایتی رو که داره به خبرنگاری که رفته بود از صحنه گزارش بدن از نظر مالی هم فستیواله اگر فقط همین برنامه‌هه بود


audio: PAe4REVDmJA_0028.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
اینایی که برنامه رو گذاشته بودن ضرر کرده بودن به‌خاطر اینکه خب بلیط‌ها رو که نتونستن بفروشن خیلی بیشتر از اون تعدادی که بلیط خریدن بدون بلیط آمدن تو برای همین فستیوال عملا از نظر مالی ضرر کرد اما بعد یه مستندی ساخته شده ازش که اینا از روی اون مستنده تونستن که پول خوبی دربیارن مستنده هم ترکوند هم اسکار گرفت هم خیلی در فروش موفق شد و بعدا هم در دهمین سالگرد وودستاک و بیستمین سالگرد و


audio: PAe4REVDmJA_0029.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
تا همین پنجاهمین سالگردش در 2019 هی برنامه می‌ذارن هی نسخه‌های جدیدی از اون فیلمه و کتاب و گزارش و مصاحبه و آلبوم‌های موزیک و امروز هم یادمان فستیواله در محل هست موزه وودستاک هست اون شهرستان همین الان اون آدمایی که اون موقع مخالف بودن که نه نه اینجا فساد نکنین اینجا برنامه نکنین همین الان 172 نفر اونجا مشغولن توش که اگر وودستاک نبود اینا این شغل رو نداشتن کلی هم درآمد داشته و هنوز داره برای شهر


audio: PAe4REVDmJA_0030.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
سال 2018 می‌گه 200 هزار نفر بازدید کردن مثلا از این موزه‌هه کلا خیلی مثبت بوده واسه اون محل در طول زمان برای بقیه دنیا هم وودستاک شد یکی از بزرگترین و مهم‌ترین فستیوال‌های موزیک در تمام تاریخ نسل وودستاک اصلا شد یه اصطلاح شناخته شده هنوز هم آرتیست‌ها براش شعر می‌گن براش موزیک می‌سازن یه خاطره جمعی خوشیه در ذهن یه گروه بزرگی از آدم‌های دنیا


audio: PAe4REVDmJA_0031.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
که خیلی‌هاشون اصلا اون روزگار رو ندیدن و مثل من اصلا نبودن و بعدها درباره‌ش خوندن و شنیدن یکی از هنرمندایی که توی وودستاک برنامه اجرا کرد یه حرفی بعدها زد این حرفش برای من خیلی الهام‌بخش بود تو حرفش گفت ترس سریع‌ترین راه رسیدن به شکسته گفت وقتی من رسیدم اونجا دیدم خب پولی گفتن بهت نمی‌دیم منم نیاز داشتم واقعا به پول نیاز داشتم آه در بساطم نبود ولی گفتن پول نمی‌دیم شرایط هم حالا گل و شل و


audio: PAe4REVDmJA_0032.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
صدا هم نامیزون و هیچی مناسب نبود بعد ولی من فکر کردم به مردمی که آمده بودن گفتم اینا با این اشتیاق و اینها اومدن من بذار سنگ تموم بذارم بذار من اون بهترینی که می‌تونم تحویل بدم تحویل بدم به‌خاطر اینکه من اگه بترسم این سریع‌ترین راهیه که من رو به شکست می‌رسونه من نباید از این شرایط بترسم من باید بهترین کارم رو بکنم بعد می‌گه رفتم و زدم زدم و بهترین کارم رو هم کردم و


audio: PAe4REVDmJA_0033.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
و بعدا از همون اجرا از همون شرکت کردن در اون اجرا انقدر پول بهم رسید که اون پولی که قرار بود بابت اجرا بگیرم در مقابلش واقعا ناچیزه واقعا ناچیزه من انتظار نداشتم از اون جاهایی پول گیرم اومد که اصلا فکرش رو نمی‌کردم چرا؟ چون به ترس خودم خودش می‌گه به ترسی که اون موقع داشتم غلبه کردم می‌گه اگه یکی اون موقع به من می‌گفتش که تو 30 سال بعد 40 سال بعد 50 سال بعد


audio: PAe4REVDmJA_0034.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
هنوز از نویسنده‌ها و فیلم‌سازا و اینا پول می‌گیری به‌خاطر این اجرایی که بابتش پولی بهت نمی‌دن می‌خندیدم بهش ولی واقعیت اینه که اینطوری شد من برنامه رو اجرا کردم بعد 50 سال یکی می‌آد می‌گه ما می‌خوایم درباره وودستاک باهات مصاحبه کنیم یه پولی به من می‌ده کی فکرش رو می‌کرد؟ این از اون قصه‌های حاشیه‌ای جالب بود واسه من که اگه نگاهت به اندازه کافی بلندمدت باشه اگر بازی محدود رو نگاه نکنی بازی نامحدود رو نگاه کنی حتی بعضی وقتا از نظر مادی و مالی


audio: PAe4REVDmJA_0035.opus
source: youtube
source_id: PAe4REVDmJA
invalidation: VALID
text:
ممکنه که دستاوردهات خیلی بیشتر بشه وودستاک خیلی اتفاق فرهنگی مهمیه درباره‌ش کلی چیز نوشتن کلی آهنگ هست کلی هم فیلم و مستند کوتاه و بلند و خوب و بد و اینا هست همین یوتیوب معدن محتواست درباره وودستاک من فقط می‌خواستم توی ویدیوی کوتاه یه مختصری درباره‌ش تعریف کنم چیزای کمی که خودم می‌دونم رو بگم و شما اگر حالا دوست داشتید رفتید و تو یوتیوب و اینور اونور و چیزای دیگه درباره‌ش پیدا کردید و دیدید و جالب بود توی کامنت‌ها به ما هم بگید


audio: tYFhMVkZbQc_0003.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گیم مثلا می‌نویسیم که یک فکری رو از ذهن خودمون به ذهن خواننده منتقل کنیم و بعد فکر می‌کنیم که مثلا این کار چقدر می‌تونه اثر داشته باشه


audio: tYFhMVkZbQc_0004.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یک اثرش اینه که یه اطلاعاتی که من دارم میاد روی کاغذ نوشته می‌شه و مثلا به شمایی می‌رسه که این اطلاعات رو قبلا نداشتی


audio: tYFhMVkZbQc_0005.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌تونه شمای خواننده رو متوجه یه چیزی بکنه که قبلا متوجه‌ش نبودی ولی یه وقتایی یک آدم‌هایی با نوشتن یه کارایی می‌کنن خیلی بزرگتر و خیلی مهمتر از این


audio: tYFhMVkZbQc_0007.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
تکون می‌دن سرنوشت یه ملت‌هایی رو اونم نه با منتقل کردن اطلاعات با تغییر دادن ذهنیت آدما طرز فکر آدما رو نسبت به یک چیزی عوض می‌کنن جواب آدما رو برای یک سوالی تغییر می‌دن اصلا


audio: tYFhMVkZbQc_0008.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این کاریه که بعضی از آدما تونستن با نوشتن انجام بدن این ویدیو درباره‌ی یک جزوه‌ی خیلی کوتاهیه که یکی از مهمترین نوشته‌هاست در تاریخ آمریکا


audio: tYFhMVkZbQc_0009.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یه جزوه‌ی 47 صفحه‌ای که نقش خیلی زیادی داشته در اینکه نظر مردم رو عوض کنه نظر مردم مستعمره‌نشین آمریکا رو عوض کنه و قانع‌شون کنه به اینکه باید انقلاب کنن و از انگلستان از امپراتوری بریتانیا مستقل بشن یک جزوه 47 صفحه‌ای به نام رساله عقل سلیم


audio: tYFhMVkZbQc_0013.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
آمریکا آمریکا در چه حالیه اون‌موقع؟ توی این ویدیو ما قبلا توضیح دادیم آمریکا اون‌موقع هنوز مستعمره‌ست در واقع همه‌ی آمریکای شمالی همچنان مستعمره‌ی بریتانیاست یه بخشاییش هم مستعمره‌ی جاهای دیگه‌ست اون سرزمینی که بعدا می‌شه آمریکا ایالات متحده آمریکا اون‌موقع 13 تا مستعمره‌نشینه که همه اینا جزو مستعمرات دولت بریتانیا هستن استان‌هایی هستن در حکومت بریتانیا در واقع


audio: tYFhMVkZbQc_0014.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یعنی شاه بریتانیا از اونور دنیا داره بهشون حکومت می‌کنه مجلس بریتانیا داره براشون قانون وضع می‌کنه مالیات ازشون می‌گیرن می‌برن بریتانیا


audio: tYFhMVkZbQc_0016.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این رساله که داره درمیاد وقتی که داره منتشر می‌شه اون‌موقع هنوز حرف جدی از استقلال جا نیوفتاده بین مردم نارضایتی هست فاز درگیری نظامی هم گرفته به خودش جنگ داخلی در واقع شروع شده یا انقلاب شروع شده ولی ایده‌ی غالب اینه که ما می‌خوایم بریم با شاه مذاکره کنیم و مسئله‌مون رو حل کنیم


audio: tYFhMVkZbQc_0017.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یعنی ایده نیست که می‌خوایم انقلاب کنیم سیستم عوض بشه بیایم از بریتانیا بیرون دنبال یک راه‌حل اینطوری هستیم اولش تا اینکه در ژانویه 1776 این مانیفست، این جزوه منتشر می‌شه در کجا؟ در فیلادلفیا


audio: tYFhMVkZbQc_0021.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
150 هزارتا از این نسخه از این جزوه‌ی 47 صفحه‌ای فروش می‌ره 150 هزار نسخه در 1776 1776 می‌شه زمان کریم‌خان زند قاجاریه هنوز نیومده ایران 150 هزار نسخه از این جزوه در آمریکا دست‌به‌دست می‌شه فروخته می‌شه، پخش می‌شه و بعد هم همینطوری می‌فروشه می‌فروشه تا همین امروزش هم داره می‌فروشه یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ آمریکاست نصف جمعیت ساکن در آمریکا


audio: tYFhMVkZbQc_0022.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گن اون‌موقع یا این جزوه رو خونده بودن یا درباره‌ش یه چیزی حداقل خونده بودن اینطوری صدا کرد و ترکوند اینو کی نوشته بود؟ یه آقایی 37 ساله‌ای به نام توماس پین که اون‌موقع هنوز یه سال، یه سال و نیم بود که آمده بود از انگلستان به آمریکا حالا در آخر ویدیو می‌گم که داستان خود این آدم چی بود و کی بود و چی شده بود که این آدم یکی از مهمترین و اثرگذارترین متن‌های تاریخ آمریکا رو نوشت ولی اول بریم سراغ خود حرفایی که زده بود چون ناشناس بود نویسنده‌ش اولش


audio: tYFhMVkZbQc_0024.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
خود پین تو مقدمه‌ش می‌گفتش که شما کاری نداشته باشید که کیه که داره این حرفا رو می‌زنه من بهتون اعتماد می‌دم که من اطمینان می‌دم که من تحت تاثیر هیچ حزب و گروه و هیچ کشور و هیچ شخصی نیستم فقط تحت تاثیر خودم هستم و دارم این حرفا رو می‌نویسم شما هم اینطوری بخونید من فکر می‌کنم خوبه که ما هم همینطوری باهاش مواجه بشیم اول بریم سراغ حرفا حرفای خیلی ساده‌ای هم هست حرفای خیلی پایه‌ای و اساسی هم هست


audio: tYFhMVkZbQc_0025.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بریم اینا رو یه کوچولویی بهش نگاه بکنیم خلاصه البته بعد درباره‌ی خود این آقا هم چند کلمه صحبت بکنیم چون داستان خودش هم جالبه گفتیم خیلی ساده‌ست واقعا رساله فوق‌العاده ساده‌ایه بدون اینکه همه‌ش از این فیلسوف نقل قول کنه و از اون دانشمند بگه و بپیچونه حرف و اینا خیلی ساده و سر راست یه طوری نوشته که هر کسی بتونه بفهمه یعنی نوشته شده برای فهمیده شدن یا نوشته شده در واقع برای


audio: tYFhMVkZbQc_0027.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
توی قهوه‌خونه‌ها توی هر جایی که آدما جمع می‌شدن جمع می‌شدن یکی مثلا بلند می‌خونده بقیه گوش می‌دادن و اینطوری هم می‌تونستن دنبال کنن و متوجه بشن چی می‌گه؟ اینطوری شروع می‌کنه که ای ساکنین مستعمرین بریتانیا در آمریکا این اختلافاتی که شما با انگلستان دارین که حالا به‌خاطرش جنگ شروع کردین و این حرفا این اختلافات حل‌شدنی نیست اینا حل‌شدنی نیست مشکل هم از پادشاهی بریتانیاست مشکل از چارلز سومه


audio: tYFhMVkZbQc_0028.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
و در واقع مشکل کلا از این سیستم پادشاهی در بریتانیاست راه‌حل هم اینه که آمریکا باید خودش رو از انگلستان مستقل بکنه


audio: tYFhMVkZbQc_0030.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
توضیح می‌ده که چرا و توضیح می‌ده که چرا اون سیستم بده و توضیح می‌ده چرا اون سیستم برای مایی که تو آمریکا هستیم دیگه خیلی بده و بعد یه کار مهم‌تری که می‌کنه اینه که یک تصویری هم شروع می‌کنه ساختن از آینده‌ی آمریکای مستقل شروع می‌کنه اون رو ترسیم کردن یه طوری که برای مردم فهمیدنی هم هست راحت هم هست جذاب هم هست خواستنی هم هست با زبان ساده و شفاف و خیلی قابل هم فهم از کجا شروع می‌کنه ولی؟


audio: tYFhMVkZbQc_0032.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
جامعه چطوری ساخته می‌شه؟ دولت چطوری ساخته می‌شه؟ اصلا ببینیم دولت و جامعه یه طورن؟ منشاشون یکیه؟ یک نیاز رو دارن هر دو برطرف می‌کنن؟ اصلا فرض کنیم هیچ دولتی نیست هیچ جامعه‌ای نیست ما چند هزار سال بریم عقب‌تر یه گروهی آدمیم یکجانشین شدیم شروع کردیم کنار هم زندگی کردن


audio: tYFhMVkZbQc_0033.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ما چی می‌شه که جامعه می‌شیم؟ خب آره ما شروع می‌کنیم تقسیم کار می‌کنیم می‌بینیم که نمی‌شه هر کاری رو همه بکنن تقسیم کار می‌کنیم، یکی مواظب بچه‌ها باشه یکی کشتی درست کنه، یکی سرپناه درست کنه یکی شکار کنه، یکی غذا بیاره


audio: tYFhMVkZbQc_0034.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گیم که خب یک تقسیم کارمون رو یه خرده‌ای چیز براش بذاریم یه سیستم براش بذاریم گروه درست می‌کنیم که وظایف‌مون اونطوری تقسیم بشه یه قرارایی بین همدیگه می‌ذاریم بعد می‌گیم که حالا اگه یه کسی این قرارا رو رعایت نکرد چی می‌شه یکی باشه باید حواسش باشه که همه این کاری رو که گفتیم بکنن اگه نکن مثلا چیکارش بکنیم


audio: tYFhMVkZbQc_0036.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد به‌خاطر اینکه تو این جامعه اختلاف نظر به وجود میاد یکی وظیفه‌ش رو ممکنه انجام نده یا هر چی یه کسی رو بهش نیاز پیدا می‌کنیم که بیاد مثلا مشکلات و اختلافات بین ما رو حل‌وفصل کنه


audio: tYFhMVkZbQc_0037.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
تصمیم‌های جمعی ما رو مدیریت کنه بالاخره شرط و شروطی رو که ما گذاشتیم مواظب باشه اگه کسی تخطی کرد تنبیه‌ش کنه طردش بکنه مثلا از گروه برای یک مدتی


audio: tYFhMVkZbQc_0038.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یه بخشی از کاری که ما امروز به دولت محول کردیم همینه همین چیزاست بعد حالا جمعیت که بیشتر می‌شه جامعه که هی بزرگ‌تر می‌شه فاصله که مثلا از همدیگه زیادتر می‌شه موضوعات جدید درست می‌شه به مرور اداره‌ی این جامعه سخت‌تر می‌شه دولت یه کمی پیچیده‌تر می‌شه باید نماینده‌هایی برن تصمیم‌گیری‌ها باید مشارکتی باشه نماینده باید حواسش باشه که یعنی این دولتی که درست شده


audio: tYFhMVkZbQc_0039.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
باید حواسش باشه که صدای جامعه رو منتقل کنه برای جامعه به نمایندگی از جامعه تصمیم بگیره دیگه سیستمی، سیستم دولت باید به نمایندگی از من تصمیم بگیره وظیفه‌ش هم چیه؟ یه وظیفه‌ی اساسی اگه بگی داره اینه که مواظب باید باشه که آزادی ما از بین نره مراقبت از آزادی افراد وظیفه‌ی دولته یعنی اگه ما می‌تونستیم یه طوری تو جامعه بزرگ‌تر زندگی کنیم که مزاحم آزادی همدیگه نشیم دولت نباید می‌داشتیم


audio: tYFhMVkZbQc_0040.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نیازی به دولت اصلا نداشتیم دولت چیز خوبی نیست این مثلا حرف خیلی ساده‌شه دولت چیز خوبی. دولت شره، دولت بده ولی یه شر لازمه یه چیز بدیه که لازمش داریم برعکس جامعه جامعه چیز خوبیه جامعه در امتداد دوستی و مثلا همکاری و محبت و اینا بین ماست ولی دولت برای اینه که شرارت‌های ما رو کنترل کنه مهار کنه برای اینکه ضعف‌های ما رو مثلا مدیریت بکنه


audio: tYFhMVkZbQc_0041.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
جامعه خوبه، دولت بده خیلی دیگه زیادی ساده‌سازی شده این همون حرفیه که داره می‌زنه منتها ما دولت بد رو چرا داریم؟ چرا درستش می‌کنیم؟ چون لازمش داریم


audio: tYFhMVkZbQc_0042.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
چون لازمش داریم درستش می‌کنیم بعد هم بهش یه نمایندگی می‌دیم که برو این کارا رو واسه ما بکن تا وقتی که نمایندگی ما رو بتونی بکنی می‌تونی پایدار بمونی تا وقتی که ما ازت راضی باشیم


audio: tYFhMVkZbQc_0043.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
اگر ما ازت ناراضی باشیم دیگه این نمایندگی ادامه نداره دیگه چون دولت از خودش مشروعیتی نداره که مشروعیتش رو از من داره می‌گیره


audio: tYFhMVkZbQc_0044.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
من دارم بهش می‌گم برو به نمایندگی از من این کارو بکن اگه من نپسندم کاری رو که داره می‌کنه دیگه هیچی مشروعیتش از بین می‌ره خیلی ساده خیلی ابتدایی داره برای آدم 250 سال پیش این مسئله نیاز به تشکیل دولت رو توضیح می‌ده صورت‌بندی می‌کنه بعد که این جا افتاد می‌گه حالا بیا بریم ببینیم که چرا نظام پادشاهی بریتانیا برای ما گزینه‌ی مناسبی نیست؟


audio: tYFhMVkZbQc_0045.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
اولش می‌گه اصلا ببین نظام پادشاهی کلا مشکل داره مسئله هم این نیست که این شاه مثلا بده خیلی از شاه شاکی بودن می‌گفتن این شاه، شاه بدیه می‌گه نه اصلا خود پادشاهی مشکل داره اینکه الان پادشاهی بریتانیا به اندازه مثلا سلطان عثمانی مستبد نیست این به‌خاطر ساختار جامعه‌ست و گرنه نظام حکومتی که پادشاهی باشه ته‌ش می‌شه استبداد شما یه آدمی رو می‌ذاری اون بالا پادشاه کشور می‌کنی حرفش رو بالاتر از قانون می‌کنی نظارتی هم روش نمی‌ذاری


audio: tYFhMVkZbQc_0047.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد یه زرنگی که می‌کنه برای این استدلال مذهبی هم می‌آره می‌گه اصلا تمام انسان‌ها به عنوان مخلوقات خداوند همه با هم برابرن نظام پادشاهی این اصل برابری رو می‌بره زیر سوال برابری انسان‌ها خیلی چیز مهمیه بعد این حرف رو داره تو جامعه‌ای می‌زنه که تجارت برده آزاده جامعه البته جامعه‌ایه که مذهبیه دیگه با معیارهای امروز نگاه می‌کنیم بهش ریشه‌های باورهای مذهبی توی سبک زندگی مردم هست در جامعه اون‌روز آمریکا و اینم میاد


audio: tYFhMVkZbQc_0049.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
به همین برابری انسان‌ها می‌گه که خدا ما رو برابر آفریده بین ما تفاوتی قائل نیست قائل نشده بین ما تفاوتی نیست برای همین نظام پادشاهی که اساسش بر اینه که یه نفر برتر از بقیه‌ست، بالاتر از بقیه‌ست این فرض درستی نداره این نظام درستی نیست نه تنها نظام درستی نیست مثلا می‌گه این کفرآمیزه می‌گه توی کتاب مقدس اومده که حالا اینطوری می‌گه دیگه


audio: tYFhMVkZbQc_0050.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
پایه‌گذاری همچنین سیستمی یکی از گناهان بنی‌اسرائیل بوده چون سلطنت فقط مخصوص خداونده و ما وقتی مثلا میایم یک شخصی رو سلطان می‌کنیم داریم از سیستم کفار تبعیت می‌کنیم حالا ما خیلی کاری به ارجاعات مذهبیش نداریم به‌خاطر اینکه خیلیا می‌گن که ارجاعاتش شله همون موقع هم گفتن که این پایه‌ی استدلالش ضعیفه ولی برامون مهم اینه که بدونیم که یک بخشی از استدلالاش خلاصه استدلال‌های مذهبیه


audio: tYFhMVkZbQc_0051.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد می‌ره ولی سراغ خرد بشر عقل بشر می‌گه که حالا ببین ما اصلا سلطان یه کسی رو کردیم سلطان یه کسی رو کردیم پادشاه به چه معیاری آوردیم اینو موروثیش کردیم این اصلا عقلانی نیست اینم با آزادی بشر مخالفه


audio: tYFhMVkZbQc_0052.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد ایرادهای دیگه هم داره می‌گه مثلا با برابری مخالفه به‌خاطر اینکه پسر حاکم فعلی، دختر حاکم فعلی چرا باید دوباره بشه مثلا حاکم؟ به‌خاطر ژن و به‌خاطر وراثت چرا باید حق حاکمیت پیدا کنه اینو داره توی سیستم بریتانیایی می‌گه که خب این سیستم مستقره و نسل‌ها ادامه پیدا کرده ها! یا دلیل دومی که بر علیه این حاکمیت موروثی میاره می‌گه که حق آزادی انتخاب چی؟ ما اگه این کار رو بکنیم


audio: tYFhMVkZbQc_0053.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
از نسل بعدی حق آزادی انتخاب حاکم رو داریم می‌گیریم آزادی یه حقیه ما داریم نسل‌های بعد از ما هم باید داشته باشن ما به چه حقی انتخاب می‌کنیم که نسل بعدی حاکمش کی باشه؟ اصلا می‌گه یه خرده‌ای بریم عقب‌تر اینی که الان پادشاهه مگه چی شده که پادشاهه؟ مگه پادشاه اولی که پادشاه شده چی بوده که پادشاه بوده؟ اگه بریم سر منشا رو پیدا کنیم یک سری مثلا راهزن بودن یه سری جنگجو بودن یکی‌شون که از بقیه حقه‌بازتر بوده از بقیه وحشی‌تر بوده


audio: tYFhMVkZbQc_0054.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
رهبری این گروه رو گرفته دستش و دیگه اونجا مونده و بعد دیدن که حالا این بمیره ممکنه که بقیه شورش کنن شرایط به هم بریزه تو شلوغ پلوغی حمله بکنن بهشون برای اینکه هرج‌ومرج نشه گفتن این بچه‌ش بشه سردسته این مدلی می‌گه اگه نگاه کنیم سلطنت اولیه واقعا حقی ایجاد نمی‌کنه برای خانواده سلطنتی یک امر مصلحتی بوده به اون دادیم حالا مثلا به بعدی نباید بدیم ممکنه برای ما اینا خیلی حرفای ساده و بدیهی به نظر برسه


audio: tYFhMVkZbQc_0055.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ولی کاری که اون‌موقع داره می‌کنه خیلی کار مهمیه دیگه داره جنبه‌های کارکردی نظام سلطنتی رو ازش می‌گیره جنبه‌های الهیش رو ازش می‌گیره داره می‌گه این حاکمیت چیزی نیست که جنبه‌ی دینی داشته باشه پادشاه نماینده‌ی خدا نیست برتری بر بقیه نداره موروثی بودنش کمکی نمی‌کنه این باعث می‌شه یه آدمایی که احمق ممکنه باشن آدمایی که ممکنه رذل باشن ممکنه نادان باشن اینا بیان سرکار


audio: tYFhMVkZbQc_0056.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
آدمی که اصلا هیچ‌وقت دغدغه‌ی جلب نظر مردم رو نداره آدمی‌که از اول فکر می‌کنه که تافته‌ی جدا بافته‌ایه


audio: tYFhMVkZbQc_0057.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد می‌گه این مدل سلطنت باعث می‌شه که یه آدمایی بیان خیلی سن پایین داشته باشن بیان پادشاه بشن یه آدمایی خیلی کهولت سن داشته باشن رنجور باشن همچنان پادشاه باشن در هر دو حالت اطرافیان‌شون پشت پرده میان قدرت رو می‌گیرن دست‌شون از ضعف پادشاه استفاده می‌کنن اعمال نظر شخصی می‌کنن این سیستم خلاصه سیستم خوبی نیست حالا این موروثی بودن اگه همه‌چیش بده برا چی نگه‌ش داشتن؟ کارکردش چیه؟


audio: tYFhMVkZbQc_0058.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گه کارکردی که براش می‌گن اینه که اگه اینطوری باشه چون بعد از مردن یک شاه تکلیف مشخصه هرج‌ومرج نمی‌شه ولی می‌گه من اگه به سابقه تاریخی نگاه کنم به شما می‌گم اینم حرف مفته اینم یاوه‌ست به‌خاطر اینکه از وقتی که آمریکا درست شده تا همین امروز که یعنی مثلا می‌شه تا 1776 8 تا جنگ داخلی مثلا ما داشتیم 19 تا شورش داشتیم برای کسب قدرت یعنی اینطوری نیست که سیستم موروثیه حالا درگیری برای تصاحب قدرت نمی‌شه


audio: tYFhMVkZbQc_0059.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نه، می‌شه پس فایده‌ش هم هوا شد بعد می‌گه اینطوری نگاه کنیم بهش ببینیم که شغل پادشاه اصلا چیه؟ اصلا پادشاه اونجا هست چیکار داره می‌کنه؟ چه خدمتی داره می‌کنه به جامعه؟ این نه جنگاوره، نه قاضیه نه شغل دیگه‌ای داره بگرده، گشت‌وگذار کنه جنگ‌افروزی کنه هر دو کارش هم برای ملت ایجاد هزینه می‌کنه خیلی از جاهای این رساله، این جزوه مخصوصا تو این جاهاییش که درباره‌ی شاه و موروثی بودن و اینا صحبت می‌کنه هم زبانش تنده هم طعنه‌آمیزه


audio: tYFhMVkZbQc_0060.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
همینم هست که باعث شده که مردم خیلی راحت بپذیرنش و باهاش ارتباط برقرار کنن و بفهمنش بعد وقتی که پنبه خانواده سلطنتی و سلطنت موروثی بریتانیا و اینا رو همه رو زد میاد سراغ وضعیت رابطه آمریکا و بریتانیا


audio: tYFhMVkZbQc_0061.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این قسمت حرفاش هم باز دوباره خیلی شفاف تکلیف جنگ آمریکا و انگلیس رو از نظر خودش روشن می‌کنه می‌گه که آمریکایی‌ها باید دنبال استقلال باشن در این جنگ می‌گه ما خیلی تلاش کردیم که با گفت‌وگو و با مصالحه به نتیجه برسیم و از انگلیس مستقل بشیم ولی موفق نشدیم الان راهی نداریم جز اینکه این استقلال رو با جنگ به دست بیاریم می‌بینین دیگه خودش رو هم آمریکایی داره می‌بینه این آدم تا کمتر از دو سال پیش انگلیسی بود اصلا انگلیس زندگی می‌کرد


audio: tYFhMVkZbQc_0062.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
الان ولی اومده اینجا می‌گه من دیگه انگلیسی نیستم من دیگه انگلیسی نیستم آمریکایی هستم بعد هم مثل همون قسمت قبل که ایده‌های موافقین سلطنت رو گذاشته بود جلوش بهشون یکی یکی از نگاه خودش جواب می‌داد اینجا هم ایده‌های موافقین حاکمیت بریتانیا رو می‌ذاره جلوش تک به تک سعی می‌کنه ردشون کنه مثلا مثلا می‌گه یه ایده اینه که یه ایده اینه که ما از اول تحت حاکمیت بریتانیا به وجود اومدیم


audio: tYFhMVkZbQc_0063.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
تحت حاکمیت بریتانیا تونستیم رشد کنیم در ادامه هم اگه می‌خوایم امکان بقا و پیشرفت داشته باشیم باید تحت حاکمیت بریتانیا بمونیم می‌گه این حرف مفته می‌گه این مثل اینه که شما بگی که یه بچه‌ای از اول به مادرش وابسته‌ست برای زنده موندن پس بعد از اینکه بالغ شد هم باید تا آخر عمرش وابسته بمونه اینطوری نیست بعد هم رشد کرده آمریکا نه به‌خاطر حمایت بریتانیا به‌رغم حمایت بریتانیا به‌رغم دخالت‌های بریتانیا رشد کرده


audio: tYFhMVkZbQc_0064.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ما اینجا یه چیزی داریم تولید می‌کنیم که اروپا بهش نیاز داره و تا وقتی که این نیاز هست ما می‌تونیم تولید کنیم و روی پای خودمون بایستیم


audio: tYFhMVkZbQc_0065.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بدهکار بریتانیا هم نیستیم بریتانیا اگر برای ما هزینه‌ای هم کرده به‌خاطر منافع خودش بوده نه به‌خاطر منافع مردم آمریکا ماجرای هزینه چیه؟ تو همین قصه جنگ‌های استقلال گفتیم انگلیس چندین سال در قاره داشت می‌جنگید با فرانسوی‌ها می‌جنگید با بومی‌های آمریکا می‌جنگید همین جنگ باعث شد از نظر مالی به انگلیس فشار زیادی بیاد برای جبرانش شروع کرد مالیات گرفتن


audio: tYFhMVkZbQc_0066.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
از جمله از همین اهالی ایالت‌های 13 گانه ساکنین این ایالت‌ها هم می‌گفتن که ما برای چی مالیات بدیم؟ ما خودمون تو این جنگا حضور داشتیم سهم‌مون رو با حضورمون دادیم بعدش هم اینکه این اصلا جنگ ما نیست ما اصلا جنگی نداشتیم با فرانسه ما با اسپانیا چه جنگی داریم که نیاز به حمایت بریتانیا داشته باشیم اینا اصلا دشمن ما نبودن که اینا دشمن بریتانیا بودن توی این رساله از این جلوتر می‌ره می‌گه ما اگه جدا بشیم


audio: tYFhMVkZbQc_0067.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعدا هم احتمالا هیچ دشمنی با فرانسه و اسپانیا نداریم هیچ‌وقت نداریم ما اصلا این گرفتاری‌هایی که بریتانیا داره با این کشورا رو نداریم این سابقه مثلا خونین بین ما نیست ما با همه راحت رابطه برقرار می‌کنیم ما با همه راحت معامله می‌کنیم یا یه حرف دیگه‌ای می‌زنه می‌گه که بعضیا می‌گن که بریتانیا سرزمین مادره رابطه آمریکا و بریتانیا رابطه‌ی مادر و فرزندیه ما نباید این رابطه رو قطع کنیم اینم رد می‌کنه می‌گه که


audio: tYFhMVkZbQc_0068.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
درسته که یه گروهی از مهاجرین اولیه از بریتانیا بودن ولی اگر ما بخوایم برای آمریکا یه سرزمین مادری پیدا بکنیم مادرش اروپاست مادرش بریتانیا نیست ماهایی که اومدیم این طرف دنیا در آمریکا جمع شدیم ما اصلا از همون مرزهای محلی و از همون حکومت‌های بومی و قومی اروپا فرار کردیم اومدیم اینجا اومدیم اینجا یه چیز جدیدی کنار هم ساختیم یک وطن جدیدی داریم


audio: tYFhMVkZbQc_0069.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
وجه اشتراک‌مون هم تو این وطن جدیده ما اصلا اون اختلاف‌های محلی رو نداریم اونا رو گذاشتیم پشت سرمون اون اختلافای مرزی که شما توی اروپا دارین اینجا به چشم ما نمیاد ما از اونا فرار کردیم رد شدیم اومدیم این طرف دونه‌دونه دلایلی رو که برای حفظ رابطه‌ی مالکیت می‌آوردن چون رابطه مالکیته دیگه مالکیت داره بریتانیا روی آمریکا دونه‌دونه اون دلایل رو می‌آره و رد می‌کنه


audio: tYFhMVkZbQc_0070.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
باز دوباره با یک طنز و مسخره کردن یه جاهایی البته خیلی خیلی ملایم منتها یه طنزی هست توی کل زبانش هست کلا می‌شه یه بحث خیلی خوب و جالبی کرد درباره‌ی زبانش و درباره‌ی سبک نوشتنش


audio: tYFhMVkZbQc_0071.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
جاش اینجا نیست ولی بحث آموزنده‌ای می‌شه اینکه چطوری بحث می‌کنه چطوری دلایل مخالفین رو یکی یکی ساده و شفاف رد می‌کنه حالا کاری به قوت استدلالاش ندارم راجع به شکل بیانش دارم صحبت می‌کنم یه مسئله‌ی دیگه می‌گفتش که می‌گن مثلا آمریکا در اتحاد با انگلیسه که می‌تونه کل دنیا رو بره تصاحب کنه و بگیره


audio: tYFhMVkZbQc_0072.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گه ما اصلا همچین قصدی نداریم ما همچین هدفی نداریم ما دنبال اینکه همه دنیا رو بریم بگیریم نیستیم بریتانیاست که دنبال این چیزاست به دنیا اینطوری نگاه می‌کنه ما می‌خوایم با همه‌ی دنیا تجارت کنیم این خیلی حرف مهمیه اولا دوباره یادمون باشه که این آدم یه سال و نیمه که اومده آمریکا


audio: tYFhMVkZbQc_0073.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یه سال و نیمه اومده آمریکا و داره اینطوری درباره‌ی اینکه ما می‌خوایم ما آمریکاییا می‌خوایم چکار کنیم صحبت می‌کنه و حرفش هم خریدار پیدا می‌کنه


audio: tYFhMVkZbQc_0074.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
این هم به نظرم به ما می‌گه که جامعه آمریکا چه جور جامعه‌ای بوده هم می‌گه که این چقدر آدم جالبیه حرف هم حرف مهمیه این یک اختلاف پایه‌ای و اساسی رو نشون می‌ده بین سیاست خارجی بریتانیا و آمریکا در سال‌های اول آمریکا دهه‌ها و قرن‌های اول آمریکا که اینو ما بعدا اثرش رو تو مناسبات و روابط خارجی آمریکاییا می‌بینیم مثلا وقتی که آمریکاییا می‌رن ژاپن مثلا یه قرن بعدش می‌بینیم


audio: tYFhMVkZbQc_0079.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
به جز اینکه حالا توی سیاست‌های خارجی بیاد تو بیانیه‌ی استقلال هم این‌ها میاد اینا خیلی از حرفایی که توماس پین تو این رساله داره می‌زنه اینا رو بعدا ردش رو توی بیانیه‌ی استقلال آمریکا هم می‌تونیم بگیریم و حالا بعدتر در سیاست‌گذاری‌های آمریکا هم می‌تونیم ببینیم همینم هم هست که می‌گیم این جزوه خیلی ساده‌ی خیلی مختصر بسیار بسیار اهمیت تاریخی بالایی داره


audio: tYFhMVkZbQc_0080.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
پین اینجا می‌گه که اصلا منفعت ما اینه که با همه‌ی مردم دنیا دادوستد کنیم چون ما طلا و نقره نداریم که چون طلا و نقره نداریم اینجا امن هم هستیم ما بندرامون امنه اینا مال قبل از اینه که معادن طلا پیدا بشه در آمریکا ما ذرت داریم ماه پنبه داریم همه‌ی اروپا هم خریدارشن هر چی هم که بخوایم می‌تونیم از هر جای اروپا وارد کنیم یک رابطه تجاری صلح‌آمیزی برقرار می‌کنیم بدون اینکه به بریتانیا نیازی داشته باشیم


audio: tYFhMVkZbQc_0081.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ما با همه‌ی کشورهای اروپایی رابطه‌ی دوستانه برقرار می‌کنیم و این رابطه دوستانه رو هم حفظ می‌کنیم حرف مهمیه این دیگه حرف مهمیه چون ما یه خرده وقتی تاریخ اروپا رو نگاه کردیم و حالا نگاه هم می‌کنیم می‌بینیم اروپا جاییه که قرن‌ها در جنگ و دعواست جنگ‌های طولانی جنگ‌های خونین پین برای اینکه بگه اون جنگ‌ها به ما آمریکا ربط نداره می‌گه اصلا ببین خدا برای همین بین ما و بریتانیا فاصله‌ی فیزیکی ایجاد کرده


audio: tYFhMVkZbQc_0082.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
معلومه تقدیر الهی این نبوده که ما به هم وصل بشیم اگه بود اگه قرار بود ما یه کشور باشیم با اونا ما رو انقدر دور از هم نمی‌ذاشت نظام فکری یا خودش یا جامعه‌ش یا حالا هر دو اینطوری کار می‌کرده دیگه صحبتا مال اواخر قرن هیجدهه


audio: tYFhMVkZbQc_0083.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
یه جاهایی از استدلالش دست به دامن نظم عمومی طبیعتم می‌شه می‌گه آمریکا رو ببین چقدر بزرگتر از انگلیسه طبیعت هیچ‌وقت قمری رو بزرگتر از سیاره‌ش نیافریده پس چطوری یه جزیره می‌تونه به یه قاره حکومت کنه؟


audio: tYFhMVkZbQc_0084.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گه هر کدوم از ما مال یه سیستم جدایی هستیم بریتانیا توی سیستم اروپاست ماهم توی سیستم آمریکاییم توی منظومه‌ی آمریکاییم نظم این دو تا سیستم با همدیگه فرق می‌کنه بعد برای اینکه نشون بده که ما خواسته‌مون الان باید همینقدر بزرگ باشه از در هزینه و فایده وارد می‌شه می‌گه این هزینه‌ای که ما الان داریم می‌دیم این توجیه‌پذیر نیست اگر فقط یه قانون لغو بشه باهاش ما وقتی که بریتانیا رو شکست می‌دیم


audio: tYFhMVkZbQc_0085.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
نمی‌تونیم فقط مثلا بخوایم لغو مالیات اینو مالیات اونو عوارض اینو و اینا باشه ما باید چیزی بخوایم که به هزینه‌ای که بابتش دادیم بیارزه متناسب باشه باهاش و گرنه جواب نسل‌های بعد رو چطوری می‌تونیم بدیم ما که با گماشته بریتانیا در آمریکا نمی‌جنگیم که بخوایم اونو تغییرش بدیم ما داریم با سلطنت بریتانیا می‌جنگیم هدف‌مون هم باید متناسب با هزینه استقلال آمریکا باشه از بریتانیا یه بخش مهم دیگری از حرفای پین درباره‌ی آینده‌ست


audio: tYFhMVkZbQc_0086.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
چون حرفاش فقط این نیست که یه سری مشکلات سیستم موجود رو بیان کنه یه کار بزرگ دیگری که می‌کنه گفتیم میاد درباره‌ی آینده حرف می‌زنه و یه طوری هم حرف می‌زنه که قابل درکه نسبتا و جذاب هم هست یک جزئیاتی می‌گه درباره شکل حکومت بعد از استقلال می‌گه که اولا که الان اصلا بحث دوستی و کنار اومدن با انگلیس مطرح نیست انگلیس یک تعدادی از ما رو کشته جنگ اون‌موقع مثلا شروع شده دیگه 9 ماهه جنگ شروع شده


audio: tYFhMVkZbQc_0087.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
چند تا درگیری اتفاق افتاده می‌گه این خشم و نفرتی که در ما نسبت به انگلیس هست ما با این احساسی که داریم دم از دوستی نمی‌تونیم بزنیم اینم احساسیه که خدا در ما گذاشته و ما باید ازش استفاده کنیم برای مقاصد خوب برای دادخواهی ما باید از این استفاده کنیم برای دادخواهی


audio: tYFhMVkZbQc_0088.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ضمن اینکه با این قانونی که الان بر آمریکا حاکمه بریتانیا شده قیم ما و ما هر قانونی رو هم بخوایم تصویب کنیم باید بره مجلس بریتانیا و تا اونا تایید نکنن اجرایی نمی‌شه اونا هم قانونی که به ضرر خودشون باشه رو اصلا تایید نمی‌کنن ما کارمون با این چیزا راه نمیوفته ما باید از تحت حکومت انگلیس بودن بیایم بیرون و اینم تازه اولین قدم ماست بعدش چیکار کنیم؟ بعدش ما باید یه مدلی درست کنیم شبیه مدل هلند اون‌موقع هلند یه مدلی داشت که


audio: tYFhMVkZbQc_0089.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌تونست به اون ارجاع بده که آدما یه ذهنیتی پیدا کنن می‌گفت باید یه مجلسی داشته باشیم نماینده‌های 13 تا ایالت اونجا بیان 13 تا ایالت در مرزهای آمریکای امروز بودن دیگه اینا بیان بعد برای اینکه عدالت رعایت بشه چطوری چطوری اینا عوض بشن سال به سال عوض بشن فلان بشه، فلان بشه از بین اینا رئیس انتخاب بشه و چرخشی هم باشه و یه قانونی اگه بخواد تصویب بشه بخواد لازم‌الاجرا بشه در همه ایالت‌ها


audio: tYFhMVkZbQc_0091.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
بعد حالا شما ممکنه بپرسی پادشاه چی می‌شه؟ تکلیف پادشاه چیه؟ در آمریکا کی پادشاه می‌شه؟ در آمریکا قانون پادشاهه؟ اون حکومت مطلقه‌ست که توش پادشاه قانونه در حکومت آزاد قانون پادشاهه ما هم می‌خوایم یه حکومت آزاد تشکیل بدیم یه جای دیگه‌ی جزوه‌ش جالبه حساب کتاب می‌کنه می‌گه مثلا فردا اگه آمریکا مستقل بشه ما چی داریم؟ از نیروی انتظامی و خوراک و لوازم حیات و بقا چی داریم اینجا می‌گه این استقلال مسئله‌ی تازه‌ای نیست


audio: tYFhMVkZbQc_0092.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ممکنه که ما تازه داریم جدی درباره‌ش صحبت می‌کنیم ولی تو ذهن همه کسایی که درگیر این مسئله هستن مدتی هست که این موضوع موضوعه واقعا موضوعیت داره فقط زمانش رو نمی‌دونستیم و الان زمانش اومده و ما رو پیدا کرده


audio: tYFhMVkZbQc_0093.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ما هم چون با هم هستیم قدرت‌مون زیاده قدرت‌مون تو اتحادمونه توی تعدادمون نیست ولی بذار من بهتون بگم که ما چی داریم تجهیزات نیروی دریایی این داریم سرباز این داریم توپ و تانک و امکان سلاح ساختن و چی ساختن و اینا مثلا می‌خواد با عدد و رقم به مخاطب عام یک اطمینان خاطری بده که ما توان اقتصادی و نظامی سرپا موندن رو داریم درسته که تعدادی از بریتانیا کمتریم


audio: tYFhMVkZbQc_0094.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
ولی همین کمتر بودن خوبه ما اگه بیشتر از این بودیم اتحادمون سخت می‌شد ما الان اتحادمون زیاده نیروهامون هم جوونن توان مقابله و ریسک‌پذیری‌مون هم بالاست ما پرچم‌مون بالاست ما می‌زنیم یا یه حرف جالب دیگه‌ای داره درباره‌ی روابط خارجی درباره‌ی حمایت بقیه کشورها می‌گه که ما می‌دونیم دیگه توی این جنگ داخلی اسپانیا و فرانسه و اینا هم هستن در قاره آمریکا هستن، مستعمره دارن


audio: tYFhMVkZbQc_0095.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
می‌گه پین که ما که نمی‌تونیم از اینا انتظار داشته باشیم که بیان به ما کمک کنن از دید اون‌ها ما مستعمره‌ی انگلیس هستیم شهروندان یک کشوری علیه حاکم‌شون دست به شورش زدن نمی‌تونن اونا بیان از ما حمایت کنن طرفداری کنن چون اگه این کارو بکنن با انگلیس درگیر شدن


audio: tYFhMVkZbQc_0096.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
کاری که ما می‌تونیم بکنیم اینه که ما به اینا نامه بنویسیم و شرح بدیم که چی به ما گذشته و چقدر تحت ظلم بریتانیا هستیم چه فشاری داره به ما میاد از انگلیس و این نامه‌ی دادخواهی رو بفرستیم برای حاکمان کشورهای دیگه کم‌کم با این نامه‌نگاری‌ها ما یه رابطه‌ی مستقلی شروع کنیم با اینا تعریف کردن مستقل از رابطه‌ای که دولت انگلیس باهاشون داره کاری که داره می‌کنه در واقع توی جاهای مختلف این رساله‌ش


audio: tYFhMVkZbQc_0097.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
اینه که به ساکنین این ایالت‌های سیزده‌گانه یه اطمینان خاطری می‌ده که ما جدا بشیم از بریتانیا اتفاق بدی نمی‌افته هر چی اتفاق میوفته خوبه نفع اقتصادی هم برامون داره ما شروع می‌کنیم با بقیه اروپا هم تجارت کردن بدون اینکه نیاز به اجازه انگلیس داشته باشیم بدون اینکه بخواد از کانال بریتانیا باشه و همه‌نظره برامون خوب می‌شه بعد هم می‌گه ما که می‌دونیم بالاخره باید مبارزه کنیم ازینا جدا شیم


audio: tYFhMVkZbQc_0099.opus
source: youtube
source_id: tYFhMVkZbQc
invalidation: VALID
text:
جورج واشنگتن که مثلا از ژنرال‌های مهم جنگ‌های قبلی بود با همین بومیان و جنگ‌هایی که آمریکاییا در خدمت ارتش بریتانیا می‌جنگیدن در قاره آمریکا بعدا تو همین جنگ استقلال شد از فرمانده‌های ارتش آمریکا یا فرماندهان انقلابیون آمریکا و بعدا هم شد اولین رئیس‌جمهور آمریکا دیگه وضع هم یه خرده وضع پیچیده‌ایه ها! حواس‌مون باشه وقتی داره این رساله رو می‌نویسه و منتشر می‌کنه


