ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ДАМУЫНА ҚАРСЫ ШЫҚҚАН КІМДЕР?
"ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ДАМУЫНА ҚАРСЫ ШЫҚҚАН КІМДЕР?" | "https://abai.kz/post/47328"
TITLE: ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ДАМУЫНА ҚАРСЫ ШЫҚҚАН КІМДЕР?
URL: https://abai.kz/post/47328
META: "ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ДАМУЫНА ҚАРСЫ ШЫҚҚАН КІМДЕР?" | "https://abai.kz/post/47328"
DATE: 14.12.2016
AUTHOR(s): Абай-Ақпарат
TOTAL WORDS: 1206
TEXT: Белгілі қоғам қайраткері  Серік Сапарғали  өзінің Фейсбук парақшасында «ӘБІЛӘЗОВТЫҢ ОҢ ҚОЛЫ КОЗЛОВТЫҢ 138 ҚАЗАҚТЫҢ БЕТКЕ ҰСТАР АЗАМАТЫНЫҢ ТІЛ ТУРАЛЫ ҮНДЕУІНЕ ҚАРСЫ ЖАЗҒАН ХАТЫ» деген тізімді жариялады. Кезінде 2011 жылы Мұхтар Шаханов бастаған ұлт зиялыларының    Конституциядан  қазақ тіліне тұсау болып келе жатқан 7 баптың 2-ші тармағын алып тастау туралы талабын ондаған мың адам қолдағаны белгілі.  Бірақ, Кремльге қарап оразасын ашатын біздің биліктің  бұл халық талабын орындауға шамасы жетпеді.  Атазаңдағы  7 баптың 2-ші тармағын алып тастамай қазақ тілін дамытамыз деген – нағыз көзбояушылық, халықты алдау!  Бұны дәлелдеп,  кезінде  бірнеше мақала да жазған едік. “АТА ЗАҢДЫ ӨЗГЕРТПЕЙ, ТІЛДІ ҮЙРЕНУ – СУҒА ТҮСПЕЙ ЖҮЗУДІ ҮЙРЕН ДЕГЕНМЕН БІРДЕЙ…” http://www.qazaquni.kz/?p=8911 3 Ал билікке қосылып кетіп, қазақ зиялыларының талабына – қазақ тіліне – қазақ мүддесіне қарсы шыққандардың ішінде  белгілі журналист Г ү лжан Ер ғ алиева бастаған біраз «зиялылар»  бар екен!  Сонымен бірге  «Адам құқығы және заңдылықты сақтау жөніндегі қазақстандық халықаралық бюро директорының міндетін атқарушы Роза А қ ылбекова, Қазақстан Медиа Альянсының төрағасы Ә діл Ж ә лелов деген,  «Аман-саулық» қоғамдық қорының президенті Ба қ ыт Т ү менова , Құқықтық саясатты зерттеу орталығының атқарушы директоры Назг ү л Ер ғ алиева ,  саясаттанушы Ә діл Н ұ рма қ ов ,  «Алға!» партиясының төрағасы Владимир Козлов , журналист Сергей Дуванов ,  «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қорының президенті Тамара Қ алеева т.б.  қол қойыпты… Адам құқын сақтағыш Ақылбековаға қазақтың құқы –қазақ тілінің құқы көк тиынға керегі жоқ екенін көрсетті. Көрінген жерге тұмсығын сұғып, заң айтқыш Бақыт Түменова  үшін қазақ тілінің төрге шығуы заңсыз екен…  «Әділ» деген аттан садаға кеткір, ана бір екеудің өз ана тілдеріне әділетсіздік жасап отырғандары да миларына кірмейтін болар… Құқықттық саясатты зерттегіш тағы бір Ерғалиеваның (Назгүл), тек өз жеке бастарына пайдалы болса ғана «шындық» іздегіш журналистер Сергей Дуванов, Игорь Винявский, Тамара Калеевалардың және жоғарыда аты аталғандардың барлығының тірлігі «ас болса –бізге, тас болса –өзгеге» ұстанымымен ғана өмір сүру екені елге белгілі болып қалған қазір. Қалған қазақ тіліне қарсыларды  бір-бір ұйымның басшылары болса да жыға танымадық… Ал аңқау елге  «оппозицияшы» көрініп  жүрген,  ақыры  «Свобода слова» газетін  билікке сатып жіберіп,  бүгінде белгілі қайсар саясаткер  Ғалымжан Жақияновтың отбасының соңына түсіп алып,   сотқа беріп  жүрген Гүлжан Ерғалиева қазақ тіліне қарсы хатқа қол қойып тұрып, әкесі Алаштың арда ақыны Хамит Ерғалиевтің әруағын ойламады ма екен дейсің.  Бірақ, бүкіл әлемге  интернет арқылы тыржалаңаш  денесін көрсетіп елді шошытқан, белгілі  тележурналист Серік Абас-шах  жазғандай,  «ақынның қызы дамбалсыз» «жалаңаш кемпірде» неғылған ұлттық мүдде болсын…  Ал 2009 жылы  бізбен бірге  Республика сарайында  «Мемлекеттік тіл» митингісіне қатысып, сөз сөйлеген «Алға» партиясы төрағасы    Владимир Козлов болса, екіжүзділік танытып, қазақ тіліне қарсы қайрат көрсетіп жүргені әшкере болды. Ал Козловтың  бас қожайыны Мұхтар Әбіләзовтың кезінде 138-дің хатына ашық қарсы шығып, баспасөзде хат жазғаны мәлім. Сол кезде ғой, кейін қанатты сөзге айналып кеткен «біздің орысқұл биліктен айнымайтын орысқұл оппозициямыз бар» деген сөзді айтып жүргеніміз.. Сондықтан болар, кезінде Козловтың қолынан жем жеп үйренген,  оның  ұлтшылдарға қарсы қойып жүрген  біраз «оппозиционерлері» қожайындарына жағыну үшін  138-дің хатына қол қоймай қашқан кезде: «ол 138-дің хаты биліктің тапсырмасы» деген бейшара желеулерін  бетперде қылған еді…   Осылай   қайраткер Серік Сапарғали ағаның арқасында  біраз «аңқау елге арамза  молдалар»  су бетіне шығып жатыр… «Қазақ үні»  газеті 2004 жылы  (ол кезде «Жас қазақ үні») Парламентте  қазақ тіліне қарсы шыққан депутаттардың тізімін жариялап,   елді дүр сілкіндірген еді.  Біз 2014 жылы, он жыл өткен соң сол тізімді қайта жарияладық,  ұлттық мүддеге сатқындық жасағандардың есімдерін интернетте қалдыру үшін… Айтқандай-ақ,  олардың аттары  суреттерімен бірге…интернетте  жайылып кетті.   Енді , міне, қазақ тіліне қарсы шыққандардың тағы бір  шоғырын танып алыңыздар. Қазақ тіліне қарсы аталмыш «Ашық хатқа» келейік. «Қ азақ стан Республикасының азаматтарына, Президент Нұ рсұ лтан Назарбаевқ а, (сол кездегі) Премьер-министр Кә рім Мә сімовке, Парламент Сенатының бұрынғы спикері Қ айрат Мә миге, Парламент Мә жілісінің спикерірі болған марқұм  Орал Мұ хамеджановқ а  арнағ ан  Ашық хат: Құ рм етті отандастар! Қ азақ тілінің рө лінің кү шеюі мен Қ азақ стандағ ы орыс тілі мә ртебесінің ө згеруі туралы қ азақ тілді зиялы қ ауым тобының жазғ ан хаты бізді бей-жай қ алдыра алмады. Біздің ойымызша, ұ сынылып отырғ ан жол тым радикалды жә не қ оғ ам ө міріне кері бағ ыт тағ ы тү бегейлі ө згерістер ә келуі мү мкін. Конституциядан орыс тілінің мә ртебесіне қ атысты норманы алып тастау, ә сіресе, бұ л іс-ә рекетті асығ ыс-ү сігіс жү ргізу қ оғ амдағ ы шиеленістің ө ршуіне, ұ лтаралық қ арым-қ атынастың ұ шығ уына, тілдік негізде бө ле-жара қ арап, шеттетуге, жаппай эмиграция мен ө зге де тү йткілді мә селелерге ә келіп соғ ады. Мұ ның біздің миллиондағ ан азаматтарымызғ а, Қ азақ станның игілігі ү шін ө мір бойы тер тө ккен бірқ атар отандастарымызғ а оң ай тимесі анық . Тілді мең геруге шақ ыру шеттету, ксенофобия жә не қ оғ амда астан-кестен ө згерістер жасау арқ ылы емес, ағ артушылық қ асиеттер мен шыдамдылық ережелерінің негізінде, алдыңғ ы қ атарлы ә лемдік тә жірибенің ескерілуімен жү ргізілуі тиіс. Біз тү птеп келгенде ө ркениетті жә не сындарлы іс-ә рекеттің ғ ана дұ рыс нә тиж е бере алатынына еш кү мә нданбаймыз. Қ азақ стан ұ лты мен тегіне қ арамастан барлық азаматы тең мү мкіндікке ие мемлекет жә не келешекте осылай болып қ ала да бермек. Біздің пайымдауымызша, ұ лтаралық тұ рақ тылық ты сақ тау жә не тең құқ ық пен қ амтамасыз ету – республи каның қ азіргі жә не болашақ азаматтары ү шін маң ызды міндеттердің бірі" - деп,  негізгі жанды жараны  жабулы қалдырып, жанай шауып, жалпылама соғады. Одан соң «Сонымен қ атар, біз қ азақ тілінің рө лі, маң ыздылығ ы жә не мә ртебесі нығ аю қ ажет деп санаймыз. Қ азақ тілін бү кіл ел азаматтарының жетік білуі жолында мемлекет ө зінің эволюциялық ресурстарын іске қ оса алады деп сенеміз»- деп алып,  138-дің хатының нақты, заңды  талабы болмаса, ешқашанда ешқайсысы іске аспайтын жалаң дидактиканы, 25 жылда біреуі де нәтиже бермеген  шаралар  мен «ақыл-кеңестерді» тізіп шығады. Сонымен, қазақ тіліне қарсы шыққандармен таныс болыңыздар: Роза Ақ ылбекова, Адам құқығы және заңдылықты сақтау жөніндегі қазақстандық халықаралық бюро директорының міндетін атқарушы, Тамара Қ алеева, «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қорының президенті, Гү лжан Ерғ алиева , Guljan.org медиа жобасының бас редакторы, Сергей Дуванов , тәуелсіз журналист, Ә діл Жә лелов, Қазақстан Медиа Альянсының төрағасы, Бақ ыт Тү менова, «Аман-саулық» қоғамдық қорының президенті, Назгү л Ерғ алиева , Құқықтық саясатты зерттеу орталығының атқарушы директоры, Владимир Козлов , «Алға!» партиясының төрағасы, Ә діл Нұ рмақ ов , саясаттанушы, Татьяна Трубачева , «Голос Республики» газетінің бас редакторы, Анастасия Новикова , «Республика» мультимедиа жобаларының редакторы, Вячеслав Абрамов , журналист, Игорь Братцев , MediaNet халықаралық журналистика орталығының директоры, Ирина Медникова , Қазақстанның Жастар ақпараттық қызметінің директоры, Диана Медведникова , Солтүстік Қазақстан құқықтық медиа-орталығының директоры, Игорь Винявский , «Взгляд» газетінің бас редакторы, Алексей Гостев , «Взгляд» газетінің бас редакторының орынбасары, Александр Клюшев , Қазақстан діни бірлестіктері ассоциациясының төрағасы, Эльвира Ватлина , Қазақстан Балалар Қоры басқармасының төрайымы, Евгения Козырева , Феминистік лига президенті, Надежда Гладырь , «Подруги» дағдарыстық орталығы, Фарида Сулеева, «Газета для родителей», «Қарыз бен Парыз» басылымдарының редакторы, Валентина Рагоза, «Амулет» қоғамдық бірлестігінің директоры, Олег Соскин, «Открытый мир» қоғамдық ақпараттық орталығының директоры, Андрей Свиридов , тәуелсіз журналист. Міне, биыл  Қазақстанның Тәуелсіздік алғанына 25 жыл – ширек ғасыр болса да,  мемлекеттік тілі әлі  нан сұрап жей алмайтын жағдайда қалуына жанталасып, жанын салғандардың есімдері! Ешкім де, ешнәрсе де ұмытылмайды! Қ азыбек ИСА qazaquni.kz
