Украина діни тәуелсіздікке қол созды
"Украина діни тәуелсіздікке қол созды" | "https://abai.kz/post/79295"
TITLE: Украина діни тәуелсіздікке қол созды
URL: https://abai.kz/post/79295
META: "Украина діни тәуелсіздікке қол созды" | "https://abai.kz/post/79295"
DATE: 22.10.2018
AUTHOR(s): Керімсал Жұбатқанов
TOTAL WORDS: 428
TEXT: Украиндық православиелық шіркеудің автокефалиясы Ресейдің «Үшінші Рим» геосаяси діни тұжырымдамасын жоққа шығарды. 2014 жылы Ресей мен Украинаның арасындағы бөліну мен Украинада революцияға өтті. Өткен аптада, сол себепті, христиан әлеміндегі ең маңызды оқиғаның бірі болды. Оның алдағы жылдарында бұл елдер арасында діни және тіпті зайырлы қатынастарға да қатты әсер етеді. Украинаны өз бақылауында ұстау үшін Ресейдің сарапшылары 2014 жылы революция мен соғыс туғызды, бұл 10 мыңнан астам адамның өмірін қаза етті. Бұл жаңа дағдарыс терең тарихи тамырларға ие және алдағы жылдары ол көптеген елдердің діни және зайырлы байланыстарына әсер етуі мүмкін. Осы аптада Орыс православие шіркеуі Православие үстемдік ететін және Украин православ шіркеуіне тәуелсіздік беру туралы шешім қабылдаған Константинопольдік Патриархатымен байланысын бұзғанын жариялады. Бұл шешім Мәскеудің Қырымды аннексиялауымен және Украинаның шығысында сепаратистерді қолдаумен тікелей байланысты, дегенмен, украиндар 1686 жылдан бері және олардың шіркеуі Ресейге бағынышты болғанына наразылығын тудырты. Биылғы жылы Украина президенті, парламенті және украиналық діни өкілдері Константинопольдік Патриархатының басшысы Варфоломейге өз шіркеудің тәуелсіздігін - немесе шіркеуде айтылғандай, автокефалия беруді ұсынды. Бұл оқиғалар Украина үшін тарихи мен саяси тұрғыдан өте маңызды болады. Оның негізінен православиелік халқы үш негізгі шіркеу арасында бөлінеді. Киев Патриархатының жаңа тәуелсіз украин православиелік шіркеуі ықпалын тигізеді және ең алдымен, шіркеулер мен басқа шіркеулік мүлікті Мәскеудегі юрисдикциядағы шіркеуден алуға тырысады. Көптеген жағдайларда христиандықтың тарихында бөліну пайда болғанда, бұл бөлу тек доктринаның ғана емес, сондай-ақ нақты саясат пен ұлттық мүдделердің арқасында туындады. Канондық сұрақтар саяси мінез-құлықты анықтай алады, ал саясат көбінесе шіркеудің айналасындағы оқиғаларды дамытуды талап етеді. Экуменистік Патриархат шіркеулерді автокефалиямен қамтамасыз еткенде және шіркеу заңдарының мәселелерін шешкенде ғана өзінің ғасырлар бойғы құқығын қорғай алады. Константинопольды 330 жылы Константин византиялық императоры құрған және «Жаңа Рим» ретінде Римден кейін үстемдік діни-геосаяси доктринасын ойлап тапқан. 1054 жылы бөлінгеннен кейін Константинополь Шығыста басты шіркеу болды. Османлы түріктерінің Константинопольды басып алғаннан кейін пайда болған қиын жағдайға қарамастан, Түркиядағы шіркеулер мен қауымдардың санының төмендеуіне қарамастан, Экуменистік Патриархат бұл үстемдік құқықтарды әрдайым қорғаумен болды. Ресей православиелік әлемі өзінің көшбасшылығын «Үшінші Рим» деп бағындырғысы келеді, ол орыс шіркеуінің 1448 жылы Константинополь Патриархатынан тәуелсіздік алған сәттен бастап, Ресей билігі Шығыс және Батыс христиан шіркеулеріне өзінің бүкіл дүние жүзінде православиелық христиандықта басшы мен біріктіру саясатын жүргізді. 1453 жылдан кейін көптеген православиелық христиандар, соның ішінде гректер, түріктерден құтқару үшін Ресейді паналайды. Бірақ бүгін Ресей ғасырлар бойғы үстемдігінен айрылды. Украина ұлттық бірегейлікті қалыптастырып, Еуропалық Одақпен және Құрама Штаттармен байланыстарды нығайтуда. «Үшінші Рим» әлемдік билікке Мәскеудің  геосаяси мен діни тұжырымдамасын жоққа шығарды. «Автокефалия - біздің соңғы төрт жылда жүзеге асырып келе жатқан және болашақта жүзеге асырылатын біздің еуропалық және украиналық стратегияларымыздың бөлігі», - деп Украинаның басшысы өз мәлімдемесін жасауы, Украинаның діни тұрғыда тәуелсіздікке қол созғанын аңғартады. Керімсал Жұбатқанов Abai.kz
