Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасының негізгі ережелері
"Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасының негізгі ережелері" | "https://abai.kz/post/163654"
TITLE: Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасының негізгі ережелері
URL: https://abai.kz/post/163654
META: "Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасының негізгі ережелері" | "https://abai.kz/post/163654"
DATE: 14.01.2023
AUTHOR(s): Талгат Тургаев
TOTAL WORDS: 563
TEXT: Мемлекет басшысының «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Заңды әзірлеуге себеп болған – халықтың шамадан тыс кредиттік ауыртпалықтары мен жалпы азаматтардың едәуір бөлігі өздерінің қаржылық жағдайларының нашарлауымен бетпе-бет келгендігі. Заң, 3 түрлі – соттан тыс банкроттығы, сот банкроттығы және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерін қарастырады. Барлық үш рәсімді тек борышкер ғана бастайды, яғни несие беруші немесе өзге кредитор борышкерге қатысты бұл рәсімдерді қолдануға құқығы жоқ. Бірінші рәсім: Соттан тыс банкроттық тек банктер, микроқаржы ұйымдары және коллекторлық агенттіктер алдындағы қарыздар бойынша қолданылуы мүмкін. Бұл рәсімді қолдану үшін келесі шарттар орын алады: банктер, микроқаржы ұйымдары мен коллекторлар алдындағы берешек 5,5 млн теңгеден (1600 АЕК) аспаса; өтініш берген күннен бастап қатарынан 12–ай ішінде міндеттемелері өтелмеуі тиіс; мүлік, оның ішінде ортақ меншіктегі мүлік жоқ болуы; банкпен берешектер бойынша жұмыс жүргізу; банкроттық 7 жыл бойы қолданылмау қажет. Сонымен қатар, Заң жобасымен: 6 ай ішінде атаулы әлеуметтік көмек алатын азаматтар үшін; 5 жылдан астам уақыт қарызы өтелмеген азаматтар үшін ерекше жағдайлар қарастырылған. Соттан тыс банкроттық «Электрондық үкімет» веб-порталында басталады. Содан кейін ақпараттық жүйе арқылы борышкердің кіру критерийлеріне сәйкестігін анықтау мақсатында мүдделі мемлекеттік және басқа органдардың деректерімен автоматты түрде салыстыру жүргізілетін болады. 5,5 миллион теңгеден асатын қарыздар бойынша және басқа да берешек түрлері бойынша азаматтар сот банкроттығына жүгіне алады. Сот банкроттығы мақсаты банкроттың мүліктік массасы есебінен кредиторлардың талаптарын барынша қанағаттандыру болып табылады. Егер жалғыз тұрғын үй кепіл заты болып табылса, онда кредитор оны қайтарып алуға құқылы. Жалғыз баспана кепіл болмаса, кредиторлар оны талап ете алмайды. Қалған өтелмеген сома, егер борышкердің белгілері болмаса есептен шығаруға жатады . Сот банкроттығы рәсімін қаржы басқарушылары жүзеге асырады, оның ішінде: Заңды тұлғалар банкроттығы рәсіміндегі әкімшілер; Кәсіби бухгалтерлер; Заң консультанттары; Аудиторлар. Барлық борышкерлер қаржы басқарушыларының қызметтерін төлей алмайтынын назарға ала отырып, заң жобасында, мүлкі жоқ, әлеуметтік осал топтарына жататын адамдарға мемлекет есебінен ақы төлеу көзделген. Үшінші рәсім – ол төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі , тұрақты табыс болған жағдайда, қарызды төлеу үшін (5 жылға дейін) сот тәртібімен бөліп төлеу жоспарын алу мүмкіндігін қарастырады. Сауықтыру жоспары қаржы бақарушымен бірлесіп әзірленіп, сотпен бекітіледі. Бұл процедураның артықшылығы, кейін адам «банкрот» деген мәртебесін алмайды, сондықтан банкрот үшін көзделген салдар оған қолданылмайды. Банкроттықтан кейін пайда болатын салдар : 5 жылға несиелер мен кредиттер алу шектеуі; 7 жылдан кейін ғана банкроттыққа қайта жүгіну құқығы; 3 жыл қаржылық жағдайына мониторинг жүргізілетін болады. Алимент өндіру, басқа адамның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу, сондай-ақ қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін келтірілген зиянды өтеу бойынша берешектерді есептен шығарылмайды . Заң жобасының мақсаты – заң нормаларын бұзғаны үшін тиісті әкімшілік жауапкершілігін белгілеу. Мысалы - азаматтың кредиторлар алдында өзінің міндеттемелерін орындаудан жалтару мақсатында банкроттық туралы арызбен әдейі өтініші үшін көлемінде айыппұл көзделген; - сондай – ақ соттан тыс банкроттық, төлем қабылеттілігін қалпына келтіру және сот банкроттығы шеңберінде жалған мәліметтер бергені немесе мүлікті (ол туралы ақпаратты) жасырғаны үшін көзделген; Сонымен қатар, сот банкроттығы және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерінің тәртібін  бұзғаны үшін қаржы басқарушысына жауапкершілік енгізіледі. Жалпы, ұсынылып отырған нормалар осы саладағы заңды қатаң сақтауға бағытталған. Жалпы, Заңды іске асыру: - азаматтардың борыштық жүктемесін азайтуға; - әлеуметтік шиеленісті жеңілдету және қаржылық сауаттылықты арттыруға; -  қарызды өтеуді ынталандыруға алып келеді. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Заң 2023 жылдың қаңтарында қабылданады. Азаматтар өтініштерімен 2023 жылдың наурыз айынан бастап жүгіне алады. Қаңтар-ақпан айларында қаржы министрлігі, Цифрлік даму министрлігімен бірлесіп кезең-кезеңімен ұйымдасытру-техникалық шараларды жүргізетін болады. Қазіргі таңда ақпараттық жүйенің прототипі әзірленіп, оның тестілеу мен жетілдіру жұмыстары жүргізілуде. Тургаев Талгат Канешович, Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының басшы орынбасары Abai.kz
