Амангелді СЕЙІТХАН, журналист, спорт комментаторы: Сөздің киесін түсіну керек
"Амангелді СЕЙІТХАН, журналист, спорт комментаторы: Сөздің киесін түсіну керек" | "https://abai.kz/post/14017"
TITLE: Амангелді СЕЙІТХАН, журналист, спорт комментаторы: Сөздің киесін түсіну керек
URL: https://abai.kz/post/14017
META: "Амангелді СЕЙІТХАН, журналист, спорт комментаторы: Сөздің киесін түсіну керек" | "https://abai.kz/post/14017"
DATE: 21.06.2012
AUTHOR(s): Абай-Ақпарат
TOTAL WORDS: 489
TEXT: - Қазақ тележүргізу­ші­лерінің шетелден үйренері бар ма? -  Меніңше, үйренерінен гөрі, үйретері мол. Себебі қазақы иірім, қазақша  түсінік басқа ұлыс пен ұлтта жоқ. Қазақ - сөзге өте ше­шен ха­лық. Тіпті  адамзаттың ақыл­дысы Абайды Тобықтының бір шалы бір-ақ ауыз сөзбен  тоқтатқан. Сондай халыққа кім не үйретеді? Шын қазақ­тан шетелің үйренуі  керек. - Қазіргі жас тележүр­гі­зуші­лер­дің арасында көңі­ліңізден шыға­тыны кімдер? -  Бізден кейінгі буыннан көз­ге түскені - Қасым Аман­жол. Алуан-алуан  жүйрік бар, әліне қарай шабады. 80-90-жылғы теле­визиямен  са­лыстырғанда, қазақ телеөн­дірісі өте құлдырап кетті. Сөз­дің қасиетін  түсінер тележүр­гізушілер бар ма, жоқ па, ойла­нар­лық сауал. - Мұндай құлдырауға не себеп деп ойлайсыз? -  Берекесіздік. Өз ұлтына мұ­рын­шүйiре қарағандық. Теле­ви­зияға  дарынсыз бас­шылардың топтасып келуі. Журналистикада сұрыптау­дың дұрыс  жүрмеуі. - Көгілдір экранда ән­ші­лердің, атақтылардың шығуы көптеп белең ала бастады. Осыған қалай қарай­сыз? - Қазақ тележүргізу­ші­лерінің шетелден үйренері бар ма? -  Меніңше, үйренерінен гөрі, үйретері мол. Себебі қазақы иірім, қазақша  түсінік басқа ұлыс пен ұлтта жоқ. Қазақ - сөзге өте ше­шен ха­лық. Тіпті  адамзаттың ақыл­дысы Абайды Тобықтының бір шалы бір-ақ ауыз сөзбен  тоқтатқан. Сондай халыққа кім не үйретеді? Шын қазақ­тан шетелің үйренуі  керек. - Қазіргі жас тележүр­гі­зуші­лер­дің арасында көңі­ліңізден шыға­тыны кімдер? -  Бізден кейінгі буыннан көз­ге түскені - Қасым Аман­жол. Алуан-алуан  жүйрік бар, әліне қарай шабады. 80-90-жылғы теле­визиямен  са­лыстырғанда, қазақ телеөн­дірісі өте құлдырап кетті. Сөз­дің қасиетін  түсінер тележүр­гізушілер бар ма, жоқ па, ойла­нар­лық сауал. - Мұндай құлдырауға не себеп деп ойлайсыз? -  Берекесіздік. Өз ұлтына мұ­рын­шүйiре қарағандық. Теле­ви­зияға  дарынсыз бас­шылардың топтасып келуі. Журналистикада сұрыптау­дың дұрыс  жүрмеуі. - Көгілдір экранда ән­ші­лердің, атақтылардың шығуы көптеп белең ала бастады. Осыған қалай қарай­сыз? -  Қазақта «Ит жоқта, шош­қа үреді» деген мақал бар. Сондықтан да дарынды  әнші болсын, ол журналист емес. Оның қоғамдағы рөлі, ат­қаратын қызметі  мүлдем бас­қа. «Ақылыңа айырбаста күл­кіңді, қайтесің сол күлкі деген  шіркінді. Бейқам күліп өспеген соң өз басым, Ұнатпаймын сол күлкіні  біртүрлі» дейді Мұ­қағали. Төрт қағазды сексен екі дубльмен жазып жүрген  әншілердің беті жыл­тырап көрінгенмен, телеөн­діріс маңында жүрген  режиссердің жүйкесін жұқартып, опе­ратордың бүкіл қан-сөлін ішіп  біткендер. - Біраз елді аралаған жур­на­лиссіз. Сіздіңше, қай елдің журна­листикасы дұрыс ба­ғыт ұстанған. Қандай ерек­ше­лік бар? -  Әр елдің журналис­тика­сы­­ның ерекшелігі - өз ота­нына қыз­мет етуге,  өз ұлтына жақсылық жа­сауға ұмтылады. Өзін-өзі жоқ­тай­ды, өзін-өзі  іздейді, өзін-өзі дә­ріптейді. Абай айтқандай: «Бірің­ді қазақ, бірің  дос, көрмесең істің бәрі бос». - Жекеменшік телеар­налардың қазақ журналис­тикасына пайдасы қанша­лықты деп ойлайсыз? -  Жекеменшік телеар­на­лар - қазақ журналистика­сы­на шабыл­ған балта.  Олардың жіберетін дү­ниелерін ешкім көрмейді. Біздің көрер­мен­дерге  арзанқол дүниелер ұнайды. Мысал үшін «Базар жоқ­ты» алайық. «Базар  жоқ­тың» бә­дік­терін тыңдайды. Ал енді Құр­ман­ғазы, Тәттімбет ту­ралы  тұ­шым­ды дүние ұсын­шы, көретін адам қалмайды. Аудиторияны түрік  сериал­дары тартып алды. Соның бәрі қазақ журналистикасының тамырына  балта шауып жатыр. - Тележүргізушілердің сөз сап­тауы, сөйлеу мәде­ние­тіне жур­на­листік тұрғыдан берер бағаңыз? -  Мен қазіргі тележүргізу­ші­лердің сөздерімен келіс­пеймін. «Толығырақ  тілшіміз баяндайды» дейді. Ол неге «толығырақ» баян­дайды, неге «толық»  баянда­май­ды?! Ар­тық қыламыз деп, тыртық қы­латындар тіпті көп. Зейін  Әліп­бек, Жанарбек Әшімжандар қан­дай еді?! Сөзге ұста, жаз­ғандары  шымыр. Қазіргі тележүргізушілер Қазақ­станға емес, қазақ ұлтына қызмет  етуі керек. Сөздің киесін түсінуі керек. - Әңгімеңізге рақмет. Cұхбаттасқан Арайлым РУСЛАНҚЫЗЫ "Айқын" газеті
