САҒЫМ ДҮНИЕ...
"САҒЫМ ДҮНИЕ..." | "https://abai.kz/post/41835"
TITLE: САҒЫМ ДҮНИЕ...
URL: https://abai.kz/post/41835
META: "САҒЫМ ДҮНИЕ..." | "https://abai.kz/post/41835"
DATE: 12.10.2015
AUTHOR(s): Абай-Ақпарат
TOTAL WORDS: 1208
TEXT: ...«Инстаграм» әлеуметтік желісін парақтап отырып, Батырхан Шүкеновтің ресми аккаунтындағы суретке көзім түсті. Онда «100 күннен бері тыныштық...» деп жазылыпты. Жүрегім дір ете қалды. «Апыр-ау, бұл ағамыз дүниеден озғалы бері 100 күн, тіпті одан да көп уақыт өтіпті ғой» деймін күбірлеп. Күні кеше сияқты еді... Алматы сол күні қабағын ашпай, Алатау бір демде тұнжырай қалған. Тек Алматы мен Астанада ғана емес, еліміздің түкпір-түкпірінде оның әндері айтылды. Әнші көзінің тірісінде айналасындағыларға әнімен жылу сыйлап жүруші еді. Оның қазасы халықты бұрынғыдан бетер жақындастырып кетті. Әлі есімде, 29 сәуір күні әлеуметтік желілер арқылы хабар алысқан  алматылықтар кешқұрым Абай алаңына қарай ағылды. Жиналған жұрттың санында есеп жоқ. Бәрінің көзінде – жас, көңілінде – мұң. Бір сәтте әлдекім тосыннан бұйрық бергендей, жұртшылық Батырханның орындауындағы сүйікті әндерді шырқай кетті. «Отан-Ана», «Сағым дүние», «Қайран, көңіл-ай!», «Джулия»... Бұрын да талай тыңдап жүрген әндеріміз бұл жолы басқаша естіліп, алабөтен сипаты аңғарылғандай болды. Әдетте көпшілік жиналған жерге жолай қоймайтын өнер адамдары да осы арадан табылды.  Ал, әншіні ақтық сапарға шығарып салу рәсімі хан мен қарашаның басын қосты. Қоштасуға келген ақ сақалды аталар мен ақ жаулықты әжелер, әншінің замандастары, тіпті, кішкентай балаларға дейін көздері мөлт-мөлт етіп, оның әндерін шырқады. Күн шайдай ашық еді. Филармония маңдайшасына ілінген суреттен Батырхан халыққа сәл күлімсірей қарап тұрды. Баршамызды отыз жыл бойы сырлы әнімен тербеп келген сүйікті ұл Бірлік күнінде басымызды біріктіріп кетті. Қоштасу рәсімі де Батырханның ішкі мәдениетіндей тым биік сипатта, ың-шыңсыз, тыныш өтті. Үздіксіз соғылған шапалақ... Жұрттың осынша ықылас-пейілін көрмегелі көп болып еді. Құдай бір басына бақ пен талантты беріп қана қоймай, ізгілік пен қарапайымдылықты қатар дарытқан Батырхан шынында да халықтың адамы еді. Мақпалдай үні тыңдағанның құлағына майдай жағатын. Жүрген жерін думанға айналдырып өткен талантты ұл тек Қазақстанға ғана емес, бүкіл ТМД халықтарына ортақ бірегей әртіс бола білді. Кезінде әйгілі Алла Пугачева «А-Студио» тобын Мәскеуге аттай қалап алдырып, қарапайым қазақ жігіттерінің бағын ашты. Примадоннаның көреген шешімі Батырханның кейінгі жеке карьерасына да жол ашып берді. Өзінің араласқан ортасы да тым биік талғаммен таңдалғандай: Бибігүл Төлегенова, Роза Рымбаева, Алла Пугачева, Қуат Шілдебаев, Ибрагим Иса, Еркін Ынтықбаев, Еркеш Шәкеев... Өз саласында оза шапқан жүйріктермен шығармашылық байланыс жасау әншінің кәсіби біліктілігінің өсуіне зор ықпал етті. Бірінен соң бірі нағыз «хит» әндер дүниеге келді. Бір ғана «Отан-Анасын» алыңыз. Алғашқы нотасы ойналған сәттен-ақ, Алтай мен Атыраудың арасындағы ұлан-ғайыр даланы еріксіз көз алдыңа әкелетін әннің әсері сұмдық. Тыңдағанда, тұла бойың тітіркенеді. Елбасының өзі бір кездесуде әншіге «Отан-Ана» – еліміздің екінші Әнұраны» деген екен. Өнер адамына бұдан асқан қандай баға керек?! Кейінірек, Ибрагим Иса мен Қуат Шілдебаевтың тамаша тандемінен туған «Сағым дүние» де халықтың жүрегіне жол тапты. Батырхан халыққа фальшсыз, таза, шынайы өнердің қандай болатынын көрсетіп кетті. Ол әншілігінен бұрын, аса білімді музыкант еді. Чарли Паркердей ХХ ғасырдың үздік саксофоншысына еліктеп өскен бала Батыр қазаққа таңсық аспапта ойнауға ден қойды, кейінірек кәсіби білім алды. Алғашында ұлының бұл қадамын құптай қоймаған әкесі «әртіс болам дейсің бе? Сен әртіс болсаң, көптің бірі емес, бірегей әртіс болу керегін білесің бе?» деп көңілі толмай сөйлеген екен. Сонда «мен ең үздік әртіс боламын, әке!» деп жауап қайырған Батырхан кейін сол уәдесінде тұрды. Саксофонын арқалап бармаған жері қалмады, өзіне ғана тән ерекше мәнерін қалыптастырды. Мезгілсіз қазадан кейін тыңдармандарға бұрын-соңды танып-білмеген «Батырхан» деген жаңа әлем ашылғандай еді. БАҚ беттері мен әлеуметтік желілерде Батырхан Шүкенов туралы көптеген жылы естеліктер жазылды. Естеліктердің көбінде авторлар әншінің баладай аңғал мінезін, сезімталдығын, кішіпейілдігін сөз еткен. Бала дегеннен шығады, Шүкенов ЮНИСЕФ-тің Орта Азиядағы балаларға көмектесетін алғашқы ерікті елшісі болғанын біреу білсе, біреу білмес. ЮНИСЕФ жастар арасында сауалнама жүргізгенде, көптің таңдауы дәл осы Батырханға түскені тегін емес-тін. Өйткені, ол балаларға көп көмектесетін. Бірақ, онысын ешқашан елге жария қылған емес. Әлеуметтік желіде Батырхан Шүкенов атындағы қордың директоры Олжас Байқанов та оның қайырымдылық шараларға қашанда уақыт табатынын жазған еді. Ал, ресейлік «МузТВ» арнасының директоры, әншінің досы Арман Дәулетияров бір сұхбатында мынадай естелігімен бөлісіпті: «Бір жолы Батыр екеуміз сырласып отырғанымызда, мен оған өзімнің кейде жас балаша қуанғым келетінін айтқанмын. «Шіркін, маған біреу шар мен балмұздақ сыйласа ғой!» дегенім есімде. Арада біршама уақыт өтті. Ол әңгіме ұмытылып кетті. Бір күні ұшақтан түсіп келе жатсам, қарсы алдымда Батырхан тұр. Бір қолында – балмұздақ, бір қолында – шар! «Арман, тезірек же, әйтпесе, мына балмұздақ еріп кетеді» деп қояды. Сол кезде менің балаша шаттанғанымды көрсеңіз! Батырхан адамдарды қалай қуантуды білетін...» Батырхан Шүкеновтің кәсіби шеберлігі туралы көп нәрсе айтуға болады. 2013 жылы өзінің 50 жылдық мерейтойында әлемнің ең үздік деген мамандарын шақырып, «Батыр Live» атты есеп беру кешін өткізді. Осы кешімен Батырхан әріптестеріне нағыз концерттің, нағыз шоудың қандай болатынын көрсетіп кетті. Ол Қазақстанда әлемдік деңгейдегі дыбыс жазу студиясын, дыбыс режиссерлерінің ұлттық мектебін ашуды армандады. «Ұлттық оркестрлердің сүйемелдеуімен Құрманғазының барлық күйлерін студияда жаздырып, келер ұрпаққа табыстап кеткім келеді» дейтін. Өзі қазақ тіліндегі әндерді мінсіз орындайтын және өзгелерден де соны күтті: «Кейбіреулер ән айтқанда, «махаббат» деген сөзді «маһабат» деп жеткізеді. Ол – қате. Әннің қазақ тілінде сауатты, таза орындалуына баса мән беруіміз керек. Ал, композиторлардың Қуат Шілдебаев секілді қазақ фольклорын жетік білгенін қалар едім» (әншінің «Түнгі студия» бағдарламасына берген сұхбатынан). Мойындайықшы, Батырхан әнді анық, сауатты жеткізгенінен бұрын жүрегімен айтушы еді ғой?! Қоңыр даусымен миллиондардың жүрегін жаулады. Ақырында, анасының жүрегін емдетіп жүріп, өзі де жүрек ауруынан кетті. Сәйкестік пе, білмеймін, оның репертуарында жүрек туралы әндер көп еді. Батырдың сахнада ең соңғы рет шырқаған әні «Маған көктем көмектеседі» деп аталады. Ән мәтінінде «менің жүрегім көмекке зәру» деген жол бар екен. Әншінің ғазиз жүрегінің дәл осы көктем айында тоқтағаны қандай өкінішті! Көктем оған көмектеспеді, әттең... Қай істі қолға алмасын, мүлтіксіз орындайтын Батырхан былтыр ресейлік «Живой звук» бағдарламасында бас жүлдені жеңіп алды. Ал, биыл  «Один в один» шоуына қатысып, өзінің көпке белгісіз қырларымен бәрімізді таңғалдырып еді. Батырдың осы шоудағы Лучано Павароттиі, жалаң аяқ Сезария Эворасы қандай еді! Кезінде бүкіл Кеңес халқы сүйіп тыңдаған Юрий Антоновтың «Лунная дорожкасын» да айнытпай шырқады. Бәйгенің басында келе жатқан болатын. Әттең... Шоу аяқталуға сәл қалғанда дүниеден озды. Десе де, ұйымдастырушылар Батырханды сөзсіз жеңімпаз деп таныды. Бағдарламадағы соңғы шырқаған әні оны шексіз бақытқа бөлеген еді. Өзінің кумирі, әлемдік деңгейдегі әнші Стиви Уандердің бейнесіне еніп, үздік деп танылды. Оның сондағы айтқаны сөзі әлі санамда тұр: «Для меня проект уже состоялся». Құдды қоштасу сөзі сияқты... ...Батырхан Шүкеновті ақтық сапарға шығарып салған соң, жиналған халық үйге қайтуға асықпады. Олардың көңіліндегі қимастықты сезді ме, филармония қызметкерлері далаға аппараттарын шығарып, Батырханның әндерін қойды. Тосыннан естілген таныс дауыс бәрімізді селт еткізді. Неге екенін қайдам, бір мезетте барлығымыз аспанға қарай қалыппыз. Ән арасында әншінің «Алматы, қанеки, бірге шырқайық!» деген даусы жарқын-жарқын шығады. Оны естіген жұрт бір жылап, бір күлді. Адам көп жиналған концерттерде сахнадағы әртістің сұлбасын көре алмай, даусын тек алыстан тыңдауға мәжбүр болушы едік ғой. Сол жерде өзімді Батырхан ағамның соңғы концертінде тұрғандай сезіндім. Тек оның үні аспан жақтан естілгендей болды. Мұхтар Әуезов, Күләш Байсейітова, Шәкен Айманов... Шығармашылығының шарықтау шағында Мәскеуде қазақтың талай марғасқалары дүниеден өткен. Енді осы бір көңілсіз тізімге Шүкеновтің де атын қосуға мәжбүрміз. Ол өзімен бірге музыканың тұтас бір дәуірін ала кетті. Өзінің өнер жолында артынан қаңқу сөз ертпеген аздың бірі еді. Сондықтан болар, халық оны шын жақсы көрді. Өзінің аяқталмай жоспарлары мен идеялары көп екен. Қазір оларды жақында ғана ашылған Батырхан Шүкенов атындағы қор жүзеге асырып жатыр. Әншінің артында қалған мұрасын ақтарып, әндерін миллион мәрте қайталап тыңдармыз-ау. Шығармашылығының нағыз кемел шағында ортамыздан мезгілсіз кетіп қалғаны ғана жүректі қинайды. «Таулар алыстаған сайын биіктейді» дейді. Біз сіз туралы әлі талай естеліктер айтамыз, аға! Эстрададағы, Құдай-ау, жалпы, өмірдегі жасандылық пен даңғазалықтан шаршағанда, саф таза өнерді сағынғанда, біз сізді әлі талай іздейтін боламыз... Роза ӘРЕН, «Астана ақшамы», 1 қазан, 2015 .
