«Қорқыт Ата» эпосы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұралар тізіміне енді
"«Қорқыт Ата» эпосы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұралар тізіміне енді" | "https://abai.kz/post/81723"
TITLE: «Қорқыт Ата» эпосы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұралар тізіміне енді
URL: https://abai.kz/post/81723
META: "«Қорқыт Ата» эпосы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұралар тізіміне енді" | "https://abai.kz/post/81723"
DATE: 29.11.2018
AUTHOR(s): Abai.kz
TOTAL WORDS: 289
TEXT: «Қорқыт Ата» түркі эпосы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енді, деп хабарлайды Абай-ақпарат otyrar.kz-ге сілтеме жасап. Мұндай шешімнің Материалдық емес мәдени мұраны сақтау жөніндегі үкіметаралық комитетінің Маврикий республикасындағы Порт-Луи қаласында сәрсенбіде өткізген отырысында қабылданғаны хабарланып отыр. Түркияның Мәдениет және туризм министрлігінің мәліметінше, «Қорқыт Ата» эпосын тізімге енгізу бойынша өтініш ЮНЕСКО-ға өткен жылдың наурызында жолданған. Эпосты тізімге енгізу бойынша өтінішті Қазақстан мен Әзірбайжан бірге дайындаған. «Қорқыт Ата» эпосы — түркі тілдес халықтарын біріктіретін өте маңызды фактор», — делінген өтініште. Қорқыт Ата — түркі халықтарына ортақ ұлы ойшыл, жырау, қобызшы. Қорқыт Ата өмірде ізі, артында әдеби-музыка мұрасы қалған тарихи тұлға ретінде белгілі. Қорқыт Атаның өмір сүрген кезеңі туралы ғылымда әр түрлі болжамдар қалыптасқан. Алайда зерттеулердің көпшілігі Қорқыт Ата Сырдария бойында өмір сүрген оғыз-қыпшақ тайпалық бірлестігінде 10 ғасырдың басында дүниеге келген деген тұжырымға саяды. Рашид әд-Дин «Жамиғ Ат-Тауарих» атты тарихи шежіресінде Қорқыт Атаны қайы тайпасынан шыққан десе, Әбілғазының «Түрік шежіресінде» оның тегі баят екендігі, оғыздардың елбегі болып, 95 жасқа келіп қайтыс болғандығы айтылады. Сыр жағасына жақын жерде Қорқыт атаның зираты болғанын Ә.Диваев, т.б. ғалымдар өз еңбектерінде атап өтеді. Ә.Қоңыратбаевтың зерттеулерінде Қорқыт ата XI ғасырдың басында дүниеден өткен делінсе, Әлкей Марғұланның еңбектерінде ол VII — VIII ғасыр аралығында өмір сүрді деген пікір айтылады. Қазақ философиясы тарихында Қорқыт Ата — ел бірлігін нығайтқан кемеңгер қайраткер, түркі дүниетанымының негізін жасаған ғұлама ойшыл, әлемдік ақыл-ой мәдениетінде өзіндік орны бар философ-гуманист ретінде көрінеді. Қорқыт Ата жайындағы аңыздардан оның бойындағы үш түрлі өнер ерекше айқындалады. Біріншіден, ол оғыз-қыпшақ ұлысынан шыққан айтулы бақсы. Екіншіден — күйші, қобыз сарынын алғаш туындатушы өнерпаз. Үшіншіден — әйгілі жырау, оның жырлары оғыз-қыпшақ өмірін бейнелеген әдеби-тарихи мұра. Түркі халықтарының фольклорындағы Қорқыт Ата туралы аңыз әңгімелердің бірі оның туылуына байланысты. Қорқыт — түркілердің оғыз ұлысынан шыққан асқан сәуегей, бақсы, күйшілік, жыршылық өнерлерінің атасы. Abai.kz
