12 желтоқсан. Тұлғалар туған күн
DATE: 08:10, 12 Желтоқсан 2023 | GMT +5
TITLE: 12 желтоқсан. Тұлғалар туған күн
URL: https://kaz.inform.kz/news/12-zheltoksan-tulgalar-tugan-kun-6b96a2/
META: DATE: 08:10, 12 Желтоқсан 2023 | GMT +5
TOTAL WORDS: 1564
AUTHOR(S):
TEXT: 52 жыл бұрын «QazExpoCongress» ҰК» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары Марлен Нұрахметұлы ЫСҚАҚОВ дүниеге келді. Орталық Флорида Университетінде оқыды, Ғылым бакалавры, Harvard University тәмамдаған. Еңбек жолы: 1996-1997 жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Жоғары экономикалық кеңестің аға сарапшысы, 1997 жылы Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау агенттігінің талдау басқармасының бастығы, 1997-1998 жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі басшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 1998-2001 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігі ірі салық төлеушілер департаменті директорының орынбасары, директордың орынбасары, Халықаралық салық салу департаментінің директоры, 2001-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі ұйымдастыру-бақылау бөлімінің мемлекеттік инспекторы, 2002-2003 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің меңгерушісі, 2003-2006 жылдары Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитетінің төрағасы болды. 2004 жылы Қазақстан Республикасы Қаржы вице-министрінің міндетін атқарды. 2006-2007 жылдары «Abadan Investments» инвестициялық қорының директорлар кеңесінің төрағасы, 2007-2008 жылдары «Самұрық» холдингі» АҚ Басқарма төрағасының кеңесшісі қызметтерін атқарды. 2009-2010 жылдары «ҚазАгро» Ұлттық холдингі» АҚ Басқарушы директоры, 2010-2012 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті жанындағы «Казимпэкс» АҚ Басқармасының төрағасы, 2012 жылы Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу және бақылау комитеті төрағасының міндетін атқарушы, 2012-2013 жылдары Қазақстан Республикасының Қоршаған ортаны қорғау вице-министрі, 2016-2022 жылдары Just Nomadas консалтинг агенттігінің директоры болды. Қазіргі қызметін 2023 жылдың ақпан айынан атқарып келеді. 51 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Мұрағаттар және құжат айналымы комитетінің төрағасы Қуат Қаһарманұлы БОРАШЕВ дүниеге келді. Жамбыл облысында туған. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін журналист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолы: 1993-1994 жылдары «Қазақстан» мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясының редакторы, 1994 жылы «Қазақстан телерадиосы» республикалық корпорациясының тілшісі, 1994-1995 жылдары орта мектеп мұғалімі, 1995-1997 жылдары «райхантв» телекомпаниясының дикторы, 1997 жылы қалалық «таразтв» телеарнасының редакторы, 1997-2000 жылдары «Ақнұр» және «Азан» топтарының редакторы, жетекшісі, «Жамбыл облыстық телерадиокомпаниясы» ЖАҚ комментаторы, 2000-2003 жылдары «Қазақстан темір жолы» ЖАҚ бас маманы, 2003-2005 жылдары республикалық «Егемен Қазақстан» газетінің тілшісі болып еңбек етті. 2005 жылы «Қазақстан Республикасы Президентінің ТРК» ҰЗА бөлім меңгерушісі, 2005-2006 жылдары «Қазақстан Республикасы Президентінің ТРК» ҰЗА бөлімшесінің меңгерушісі, 2006 жылы Қазақстан Республикасы Президенті баспасөз қызметінің бас сарапшысы, 2006-2007 жылдары республикалық «Егемен Қазақстан» газетінің шолушысы, 2007-2012 жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінде әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеген. 2012-2013 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті төрағасының орынбасары, 2013-2017 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысы Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары, 2017 жылы «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің бас редакторы, 2017-2019 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі Тілдерді дамыту және қоғамдық-саяси жұмыс комитетінің төрағасы, 2019-2021 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысы Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары болды. Қазіргі қызметін 2021 жылдың маусым айынан атқарып келеді. 48 жыл бұрын «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма төрағасының стратегия бойынша орынбасары Әнуар Мұратұлы АХМЕТЖАНОВ дүниеге келді. Қарағанды қаласында туған. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген, Халықаралық экономикалық қатынастар жөніндегі экономист; Джонс Хопкинс университетін «Болашақ» президенттік бағдарламасы бойынша тәмамдаған, халықаралық қаржы және халықаралық қатынастар магистрі. Еңбек жолы: 1996-2000 жылдары Е. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің «Халықаралық экономикалық қатынастар» кафедрасының оқытушысы, 2000-2003 жылдары «Қазақойл» ҰМК» ЖАҚ Стратегиялық жоспарлау департаментінің бас талдаушысы, сыртқы-экономикалық байланыстар департаментінің бас менеджері, Солтүстік-Каспий жобасы бойынша департаментінің менеджері, 2003-2004 жылдары «ҚазМұнайТеңіз «ТМК» АҚ директорының орынбасары, жобалық талдау департаментінің директоры, 2004-2006 жылдары «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ теңіз жобаларын дайындау департаменті директорының орынбасары, 2006-2007 жылдары «Самұрық-Қазына «холдингі» АҚ-да мұнай-газ активтерін басқару жөніндегі топтың бас сарапшысы болып еңбек етті. 2007-2010 жылдары «ҚазМұнайГаз «ҰК» АҚ мұнайды барлау және өндіру жобалары жөніндегі атқарушы директоры, бас менеджері, 2010-2012 жылдары «Қазгермұнай» БК» ЖШС бас директорының бірінші орынбасары, 2012-2016 жылдары Қарағанды облысы әкімінің өнеркәсіп, шағын және орта бизнесті дамыту, индустрияландыру және инвестициялар мәселелері жөніндегі орынбасары, 2016-2019 жылдары Қазақстан Республикасы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің жауапты хатшысы қызметтерін атқарды. 2019-2020 жылдары Қазақстан Республикасы цифрлық даму, Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің жауапты хатшысы, 2020-2021 жылдары Қазақстан Республикасының цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі бірінші вице-министрі болды. Қазіргі қызметін 2021 жылғы шілдеден атқарып келеді. 48 жыл бұрын Жетісу облыстық Полиция департаменті басшысының міндетін атқарушы Арман Амангелдіұлы САДАНОВ дүниеге келді. Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының Төгіскен ауылында туған. 1996 жылдың қыркүйегінде әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін аяқтаған. Еңбек жолы: Жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін ҚР ҒА МН Микробиология және вирусология институты микробтық құралдар зертханасының аға зертханашысы болып жұмыс істеген. 1996-2017 жылдары Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарында әртүрлі басшылық қызмет атқарған. 2017-2019 жылдары Қазақстан Республикасы ІІМ Көші-қон қызметі комитеті төрағасының орынбасары болып қызмет істеген. 2019-2023 жылдары Қазақстан Республикасы ІІМ Өзіндік қауіпсіздік департаментінің бастығы. Қазіргі қызметін 2023 жылғы қарашадан атқарып келеді. ІІ дәрежелі мемлекеттік «Айбын» орденімен, ІІІ дәрежелі «Қазақстан ҰҚК-КНБ», ІІ және ІІІ дәрежелі «Ұлттық қауіпсіздік қалқаны», «ФҚҚ-нің Қазақстандағы ресми өкілдігі», «Қазақстан полициясына 25 жыл» төсбелгілерімен, «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін», «Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық Бірлік», «ІІМ-дегі мінсіз қызметі үшін», «Құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін» медальдарымен, «Қазақстан Тәуелсіздігіне 20 жыл» «ҚР ҰҚК Академиясына 20 жыл», «Астана қаласына 20 жыл» және т. мерейтой медальдарымен марапатталған. 37 жыл бұрын «Исатай Оперейтинг Компани» ЖШС бас директорының орынбасары, басқарма мүшесі Болат Махамбетұлы ДОСМҰХАМБЕТОВ дүниеге келді. Гурьев қаласында туған. Қ. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінде «мұнай және газ геологиясы, таукен инженері» мамандығы бойынша білім алған. L'Institut National Polytechnique de Lorraine, геология ғылымдарының магистрі, Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін, ҚазМЗУ бизнес мектебін тәмамдаған, University of Business and International Studies, Іскерлік әкімшілендірудің басқарушы магистрі. Еңбек жолы: 2009-2010 жылдары Weatherford техник-геофизигі, 2010-2011 жылдары «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ бас маманы, 2011-2013 жылдары «Қазақ мұнай және газ институты» АҚ менеджер, бас менеджері, 2013-2014 жылдары ҚМГ Қашаған Б. бас менеджері болып еңбек етті. 2014-2016 жылдары ҚМГ Қашаған Б. -дан Тотал серіктес компаниясына іссапарға жіберілді. 2016-2017 жылдары ҚМГ Қашаған Б. жобаларды игеру, өндіру және жайластыру департаментінің директоры, 2017-2018 жылдары «Каспиан Меруерт Оперейтинг Компани Б. » ЖШС бас директорының бірінші орынбасары, 2019-2022 жылдары «Исатай Оперейтинг Компани» ЖШС бас директоры болды. 2022 жылғы қыркүйектен қазіргі қызметін атқарып келеді. 96 жыл бұрын жазушы, әдебиет зерттеушісі, Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясының академигі, Қазақстанның Халық жазушысы, Қазақ және Қырғыз Республикаларының еңбек сіңірген ғылым қайраткері Зейнолла ҚАБДОЛОВ дүниеге келген. Атырау облысы Мақат ауданының Доссор кентінде туған. 1945 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің филология факультетіне оқуға түсіп, 1950 жылы үздік дипломмен бітірген. Осы білім ордасында елу жылдан астам үздіксіз білім және ғылым жұмыстарын қатар жүргізген. Ширек ғасыр бойы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық мемлекеттік университетінің әдебиет кафедрасын басқарып, бірнеше жыл «Жұлдыз» журналы мен «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы міндеттерін негізгі қызметімен қоса атқарған. «Ұшқын» және «Жалын» романдарының, «Адам», «Сыр» атты жинақтарына енген әңгіме-очерктері мен Қазақтың М. Әуезов атындағы академиялық және бірнеше облыстық театрдың сахналарында қойылған «Сөнбейтін от» драмасының авторы. «Менің Әуезовім» романы үшін 1998 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы берілді. Өмірінің соңына дейін Қазақ мемлекеттік ұлттық университеті жанындағы филология ғылымдары докторы дәрежесін тағайындау жөніндегі тұрақты диссертациялық кеңестің төрағасы қызметін атқарған. Тұңғыш көлемді шығармасы «Өмір ұшқыны» 1956 жылы қазақ, 1958 жылы «Искра жизни» повесі орыс тілінде жарық көрген. 1964 жылы «Адам» атты әңгімелер мен очерктер жинағы шыққан. 1967 жылы республикалық байқауда «Сөнбейтін от» пьесасы сыйлық алған. «Мұхтар аға» документалды кинофильмінің сценарийін жазған. Мұнайшылар өмірінен жазылған «Жалын» романы 1970-1971 жылдары қазақ, орыс тілдерінде жарық көрген. Бұл роман жұмысшылар табы туралы ең үздік туындылар жөнінде КСРО Жазушылар одағы жариялаған бүкілодақтық байқауда арнаулы сыйлық алған. 1964-2002 жылдары әдебиеттану ғылымы мен теориясын зерттеу, орта және жоғары оқу орындарына арналған оқулықтар жазу ісінде де жемісті еңбек еткен. Оның «Арна» зерттеусын-эссесі, «Жанр сыры», «Сөз өнері» монографиялары, «Жебе» әдеби толғаныстар мен талдаулары, «Көзқарас» талдаулар мен толғаныстары, «Әдебиет теориясының негіздері» атты еңбектері студенттер мен мұғалімдердің және жазушы-журналистердің қажет кітаптарына айналды. Басқа да көптеген еңбектері: екі томдық шығармалары, «Елеусіз қалған есіл ер» пьесалар жинағы, «Менің Әуезовім», «Ұшқын», «Жалын» романдары, таңдамалы шығармалар, бес томдық алғашқы кітаптары «Жазушы», «Санат» баспаларынан әр жылдары басылып шыққан. Аударма жұмысымен де айналысып, А. Пушкиннің «Балықшы мен балық» ертегісін, Н. Гогольдің мақалалары мен хаттарын, В. Добровольскийдің «Сұр шинельді үш жігіт», В. Закруткиннің «Судағы станица» романдарын, А. Островскийдің «Ұшынған ақша», М. Горкийдің «Күн перзенттері», Н. Хикметтің «Елеусіз қалған есіл ер» пьесаларын қазақ тіліне аударған. «Халықтар достығы», «Құрмет», «Парасат» ордендерімен, көптеген медальмен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталарымен марапатталған. Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының Ш. Уәлиханов атындағы І дәрежелі сыйлығының лауреаты. Көркем шығармалары бірнеше шетел тіліне аударылған. Алматы қаласындағы мекен-тұрағы болған Желтоқсан көшесіндегі 132-үйдің қабырғасына мемориалды тақта орнатылып, қаладағы көшелердің біріне жазушының есімі берілген. 95 жыл бұрын қырғыз жазушысы, Қырғыз Республикасы мен Қазақстан Республикасының Халық жазушысы, Қырғыз Республикасы Ғылым академиясының академигі, Социалистік Еңбек Ері, Қазақстан Республикасы Президентінің Бейбітшілік пен рухани татулық сыйлығының лауреаты Шыңғыс Төреқұлұлы АЙТМАТОВ дүниеге келген. Қырғыз Республикасының Талас облысында туған. Жамбыл зооветеринарлық техникумын, Қырғыз ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Қазіргі әлем әдебиетіндегі ірі тұлғалардың бірі саналатын Шыңғыс Айтматов проза жанрында және киносценарий, драматургия, әдебиет сыны, аударма салаларында еңбек етті. «Литературный Киргизстан» журналының редакторы, «Правда» газетінің Қырғызстандағы меншікті тілшісі, Қырғызстан кинематографистер одағының төрағасы, Қырғызстан Жазушылар одағы басқармасының төрағасы, «Иностранная литература» журналының бас редакторы, КСРО-ның Люксембургтегі елшісі, Қырғызстанның Бельгиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметтерін атқарды. Қаламгердің 1952 жылы «Әшім» атты тұңғыш әңгімесі жарияланды. «Аспалы көпір», «бетпе-бет», т. әңгімелері жарық көрген. Жазушыны алғаш әлемге танытқан таңдаулы туындысы әйгілі «Жәмила» повесі болды. Шығармалары шет елдерге де кеңінен танылды. Айтматов туындылары түгелдей дерлік қазақ тілінде жарық көрді. Сонымен бірге француз, неміс, жапон, араб, түрік, парсы, тағы басқа да дүниежүзінің көптеген халықтарының тілдеріне аударылды. Айтматов «Тау мен дала хикаясы» атты шығармалар жинағы үшін Ленин сыйлығын алды. Бірқатар шығармасының желісімен жасалған драмалық туындылары, қазақ драматургі Қ. Мұхамеджановпен бірігіп жазған «Көктөбедегі кездесу» пьесасы Қазақстанның республикалық, облыстық театрлары сахнасынан берік орын алды. 1997 жылы қазақ ақыны М. Шахановпен бірігіп жазған «Құз басындағы аңшының зары» атты эссе кітабы жарық көрді. Екеуі бірігіп жазған «Сократты еске алу түні немесе миғұла терісі үстіндегі сәт» атты пьесасы Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақтың мемлекеттік академиялық жастар мен балалар театрында қойылды. Айтматов Еуропаның бірнеше елі академияларының құрметті академигі, бірнеше рет КСРО Жоғарғы Кеңесіне, Қырғызстан Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған
