Гарольд Пинтер. Әліптеме
"Гарольд Пинтер. Әліптеме"|"https://madeniportal.kz/adebiet/garold-pinter-alipteme1"
TITLE: Гарольд Пинтер. Әліптеме
URL: https://madeniportal.kz/adebiet/garold-pinter-alipteme1
META: "Гарольд Пинтер. Әліптеме"|"https://madeniportal.kz/adebiet/garold-pinter-alipteme1"
TOTAL WORDS: 2785
TEXT: Гарольд ПИНТЕРГарольд ПИНТЕР – Әдебиет аталымы бойынша 2005 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты, ағылшын драмашысы, ақын, режиссер, артист, қоғам қайраткері, Британ империясы Кавалер орденінің иегері. Елу жылын әдебиетке арнаған сөз зергері өзінен кейін 29 пьеса, 27 сценарий, көптеген скетч, радио және теле-қойылымдар, өлеңдер, әңгімелер, эсселер, хаттар мен бір роман қалдырды. Ол 2008 жылы 79-ға қараған шағында дүниеден озды. КЕЙІПКЕРЛЕР: Д а ф ф – елудің мол ішіндегі еркек. Б е т – елуді еңсерген қатын. Шәр-шаһар сыртында орналасқан зәулім үйдегі асбөлме. Ұп-ұзын дастарқан. Бет дастарқаннан шеткерірек, сол жақтағы орындықта отыр. Ал, Дафф дастарқанның оң жақ тұсында орныққан-ды. Сахнаның арғы бұрышында қолжуғыш, пеш, т. көрініп тұр. және терезе. Кешкі кез. Шамалауымызша, Дафф Бетке сөйлегенімен, ол оның дауысын естімей тұрғаны айқын. Бет Даффқа мүлде қарамайды, демек дауысы естілмейді. Екеуі де өзді-өзін емін-еркін ұстауда, қысылып-қымтырылудың нышаны да жоқ. Есіл-дертім – теңіз жағасымен жалаңаяқ жүру. Ол сол жақта. Жүрдім де. Әлденеше рет. Ұнайтын. Жүрдім де. Жағажаймен жаяу жүрсем ғой, шіркін. Жағажайда. Иә. Қоңырсалқын жел. Құмдауыт жер ыстық келеді, бірақ та. Ал, жағажай – нағыз жанға жайлы мекен. Рақат. Кісі көп. Жүріс-тұрыстары да ширақ. Еркектер еркінси қозғалуда. Құм кешіп, жағаға жақындадым. дөңесте ұйықтап жатты. Орнымнан көтеріліп ем, дөңбекшіді. Қабағы. Кіндігі. Терең тыныстай ұйықтағаны өзіне сондай жарасымды. «Құрсақ көтергенімді қалаймысың?» – деп сұрадым. « – Қызылшақа? Қызыл қарын жас бала?». «Өзіміздікі ме? Қарсы емеспін». Қатын-қалаштың көзі – менде. «Өз сәбиіміз? Қалайсың ба?». Маған қатарынан екі қатын қарады. Жоқ. Мен жүріп бара жаттым, олар орнында тұрған екен ғой. Бұрылдым. «Немене қарап тұрсыңдар-ей?». Деуге дәтім шыдамады. Тек кеңістікке көз тіктім. Содан соң барып назарым соларға ауғаны бар емес пе. Сұлумын. Құм кешіп, келген жолмен артқа қайттым. Ол дөңбекши түсті. Аяғының саусақтары құмға батты. қос қолымен басын жауып алды. Айтуға ұмытып барады екенмін. Ит қарғыбауын үзіп, қашып кетті. Кеше ағаш түбіне тығылуға тура келді. жиырма минөттай. Жаңбырдан. Айтуға оқталып ем. Жігіт-желеңмен. Таныс емеспіз. Тоғанға жетіп тоқтадым. Денеме баданадай-баданадай екі тамшы тамғанын сездім. Қуанышыма қарай, қайта қалқа бірнеше ярдтық жерде екен. күтіп. Кеше ауа-райының қандай болғаны есіңде ме? Нөсер? Бет. Ол үстіне көлеңкемнің түскенін байқады. Жоғарыдан зорая төнген маған төменнен қарап. Нан ала салу керек еді. Құстарға үгітіп беретін. Қолы – құм-құм. Жанына жайғастым, жақындаған жоқпын, алайда. Қалқа астында адам жоқ. Тоғанның арғы бетіндегі ағаш маңынан ер мен әйелді ғана байқадым. Су боп қалмаудың қамы ғой, баяғы. Ұмытып барады екенмін. Жанымда ит жүрген. Әлгі әйелдер біле ме екен, мені? Келбет-кеспірі нақты есімде емес. Бұрын-соңды көрмеген жамалдар. Бұрын-соңды көрмеген әйелдер. Бұған сенімдімін. Маған неліктен қадала қарады екеней? Тұла бойымда бөгде-бөтен ештеңе байқалмайды. Ажарымда да айтарлықтай ерекшелік жоқ. Өңге өзекті жаннан айырмам аздау. Егер, құстарға жем шашсам, ит қарсы болмас еді. Десек те, біз ғана шатыр астына тығылдық, ол бірден ұйықтады. Ұйықтамаған күннің өзінде де. Көліктен, бөлмемнен шыққанымда да немесе баспалдақпен түскенімде де. бәрі қолымен демеді. Бәрі. Артқы жақтан бәз біреудің саусағы мойныма жанасқанда я қолы қолыма тигенде, бұ қимылдан асқан ауырлық сезінбедім, қайта жеп-жеңіл. Бәрінікі. Жол-жөнекей, тоған маңында қи, тезек, көңнің шашылғанын ескергін. Иттің, үйректің боғы. бүкіл боқ. Керісінше қолқа қапқан иіс одан сайын жан-жаққа тарады. Үйректер бізден алыстау жерде, өз аралында. Олардан гөрі торғайларды тойдырғаным артық. Жүруіме болар еді. Бұрынғыдай. Өзгеше киінемін, өңдімін, бірақ та. Үнсіздік. Бір реті келсе, тоғанға қарай жүріп қайтуға қалай қарайсың? Өзіңмен бірге нан алып шыққын. Еш кедергі жоқ қой. Ара-тұра бір-екі танысты жолықтыратыным бар. Мүмкін, есіңе де түсер. Гүл суғарарда. қай реттілікпен қойып шығар екен деп бақылап тұрды. «Сары алтындай салмақтым, менің», – деді ол. «Гүлдерге келгенде байсалды екенім рас, суғарып, орны-орнына қоямын», – дедім, мен. Көз алмады, менен. Алыстау жерден аңдыды. Реттеп болған соң қазықтай қақшидым да қалдым. Арлы-берлі жүргенін естідім. Маған тиіспеді. Тың тыңдадым. Вазадағы гүлдерден көз аудармадым, ақ пен көп. Денеме қолы тиді. Артымнан кеп мойнымнан ұстады. Оның саусақтары. сәл ғана жанай. сәл ғана жанай. түсті, қаз мойнымды. Ең күлкілісі, жаңбыр тоқтағанда тоғанның арғы бетіндегі ағаш түбінде тұрған ер мен әйел зым-зия болғаны. Саябақта тірі пенде жоқ. Сыртымда – жағажай халаты. Ішімде лыпа жоқ. Жағажайда жан баласын көрсемші. Көз ұшындағы толқынжарғыш үстінде күнге қақталып бір адам отырды. Түймедей ғана. Орнымнан тұрсам әлде дөңге шықсам ғана көремін. Жамбастап жатсам көз жазып қаламын, демек ол да мені көре алмайды деген сөз. Қателесуім де мүмкін. Жағажайда ешкім болмадыау, шамасы. Ол мені. аңғармады, білемін. Бір рет те орнынан қозғалған емес. «Терең тыныстап, сықыра ұйықтағаның қандай ғаламат», – дедім мен. Сол күні ештеңе бүлдірмедім. тып-тыныш жанына жата қалдым. ru/ Үнсіздік. Қанша дегенмен. Әр жерім шаншып. Осы кездегі ұйқым тыныш. терімді. Түнімен. Түнімен. Теңізде шомылдым. Бәлки, бұл балық аулаумен байланысты шығар? Өйткені, балық жөніндегі сауатың артады. Шомылып жүргенімде бір-екі рет шаншыды. Өте сезімтал келеді. Сақ жүрген жөн. Жанында тұрсаң ешқашан қобалжуға, ашулануға болмайды. Таяу маңда қонақүй бар. шай ішсек қой, шіркін-ай. Үнсіздік. таңдау жағынан жаңылмадым. Бұ уақытқа шейін саябақтан шықтым, пабтар ашылды. азкем аялдап, бір пинта сіміріп алсам қайтеді деген ой келді. Саған айтайын деп ем, соны. Жаңағы жерде бір жарыместі кезіктірдім. Қожайынмен әңгімелесіп тұрдым, біраз. Ол мені жете таниды. Содан соң әлгі әпенденің келгені бар емес пе?! Пинтаға тапсырыс бердім. әкелді. Аузына келгенін оттады, ол. Ашуды ақылға жеңдірдім. Жобалауымша, қонақүйдегі бар ашық болса керек. Мейман етеді, мені. Не десем екен? Қайсысына тапсырыс берер екен, ол? Не қалайды? Не дейді екен, естиін. Әуелі, менің ойымды білер. Кейін екеумізге бір-ақ алады. Не дейді екен, естиін. «Бұл – сыра емес, сідік», – дейді манағы. «Ішу мүмкін емес». «Керемет сыра!» – деп мен қоймаймын. «Жоқ, мұның не екенін айттым, сізге», – дейді ол. «Аудандағы ең атақты сыра – осы», – деймін, мен. «Жоқ, бұл – сідік», – дейді ессіз. Пабтың қожайыны дәмін татып көрді-дағы: «Жақсы сыра ғой», – деп жауап қатты. «Біреу қателесіп, мына кружканы дәретханада қажетіне жаратқан-ау, сірә», – дейді жігіт. Қожайын жарты кронаны үстел үстіне қойды да, алуын бұйырды. «Пинта бар-жоғы екі шиллинг, үш пенс қана тұрады», – деді жігіт. «Сізге үш пенс қайтаруым керек, ұсақ тиын жоқ». «Сізге дән ризамын, үш пенсты ұлыңызға беріңіз», – деді қожайын. «Ұл жоқ, болған да емес». «Сүр бойдақ екеніңіз күмәнсіз», – деді паб иесі. «Дұрыс айтасыз, ешкім үйленгісі келмейді, маған». Жаңағы жігіт қожайын екеумізді сыралатсам деген ниетте екен. Паб иесі бас тартпады. Жауап бермеп ем, қасыма кеп: «Ішіңізші, менімен», – деді. «Ішіңізші, менімен». Қалтасынан он фунт алып шығып, пинта ішетінін айтты. Үнсіздік. Бір кезде орнымнан атып тұрдым. Жағаға жаяу жетіп, суға сүңгідім. Жүзбедім, алайда. Себебі, жүзе алмаймын. Толқынды ерттеп міндім. Толқындар сондай жеп-жеңіл, сондай нәп-нәзік. Желкемді сипап жатты. Үнсіздік. Күн күлімдеп тұрғанда баққа барсаң болар еді, сергисің. Жаның жай табары сөзсіз. ауарайы тамаша кезде серуендеген ұнайды. Итке де ұнайтын. Гүл отырғыздым. Саған да ұнар еді. Гүлге қарау. Егер қажет деп тапсаң, қиып алар ең. Үйге әкеліп. Ешкім байқамас та еді ғой. Өйткені, тірі пенде жоқ. Ұтқан жеріміз – осы. Мистер Сайкстың үйін паналадық, тып-тыныш жай. Ешкім мазаны алмайды. Ауылдан бір-екі жора-жолдас, тамыртанысымды шақыртып, көңіл көтерсек, ішімдік ішіп, іштегі шерді тарқатсақ деп бір ойладым-дағы, кейін айнып қалдым, ол ойдан. Қажет емес. Бақта көбелектен көп нәрсе жоқ. Купальнигымды шешіп тастап, жағажай халатын кидім. Жағажайда жан баласы жоқ. Тек алыстағы толқынжарғыш үстінде күнге қақталып бір қария жүр. Жанына жатып: «Перзент сүйгің келе ме?» – деп сыбырладым. «Сәби? Өзіміздікі?». «Теріс болмас еді». Иә, қызық. Саябақта ешкім жоқ екенін ұқтым. Жауын тоқтады. Жаңбыр жайлы не ойладың? Әрине. менімен бірге нөсер кезінде алдыдағы алғашқы ағашты саялаған бозбалалар сайран салды, қарқылдап күлді. Неге күлгенін білмек мақсатында құлақ түріп ем, нәтижесіз. Күбір-сыбыр, күбір-сыбыр. Сөздің түпкі мәнін түсіну үшін қайыра ықылас қойдым. Түсінбедім, сонда да. Қазір ғана ой келді. жас кезіңде, сен. сен көп күлмейтінсің. ең. Үнсіздік. Құмдауыт жерді таңдағаны да, сондықтан. Алаңсыз сурет салу үшін. Альбом алып шыққам, өзіммен. Сурет салуға қажетті қарандаш. Бірақ, көзге түк түспеді. Тек жағажай мен теңіз ғана. Салар ем, әлбетте. Алайда, ол қаламады. Күлді. Мен де қосыла күлдім. Күлгенін күттім де. сондай кезде жымиып, теріс қарап тұрып алатынмын. Ол арт жағымнан кеп құшақтап, өзіне қарай бұрғысы келетін, мені. мұрнымды. Кей шақта, қосыла шаттанамын. Ол күлді. Соған сенім мол. Сондықтан да, оның суретін салған жоқпын. Үнсіздік. Бойжеткен кезіңде керемет үй қызметшісі боп ең. Рас па? Сенімен мақтанатынмын. Бұлданып, бәлсінбейтінсің, ұрыс та шығармайтынсың, өз ісіңе мықты ең. Сенім арта алатын, саған. Бар үй бейнетін арқалап, отымен кіріп, күлімен шыққан шаруақорлығың үшін шүбәсіз сенді. Ақтадың. үкілеген үмітті. Оны Солтүстікке алып барған сапарымыз есіңде ме? Сол бір ұзаққа созылған сапар. Біз оралған соң ол үй-жайға ептілігің. ұқыптылығың үшін ерекше алғыс айтып еді ғой. Мені сағынғансың. Тақ осы бөлмеге енгенімде тапжылмадың. Бөлмені кесіп өтіп саған қарай жүруіме тура келді. Тән мен тән жуысты. Саған бір нәрсе айтқым кеп еді. рас қой? Айтайын деп бекіндім және таң ата айттым да. Солай емес пе? Алдыңда айыпты екенімді айттым. Көзіңе шөп салдым. Сен жыламадың. Бірнеше сағат қыдырдық. Итті жетектеп тоғанға тарттық. Ағаштар жанында бөгелдік, азкем. Со кезде жол-сөмкені неге алып шыққаныңды ұқпадым. Сұрадым, сенен. «Ішінде не бар?» – деп. Сөйтсем, нан екен. Оны үгітіп, үйректерге бердің. Содан кейін біз ағаштың аясында тұрып, тоғанға көз тіктік. Бөлмеге кірген соң. бетімнен ұстап, сүйіп алдың. Ішімдікке зауқым соқпады. Құмға. әуелі, кісі жүзін, кейін денесінің суретін салдым. Әйел тәнін. Қасында еркек бар. Дегенмен, бір-бірінен алшақтау жатқан екі жан. Бөлек-бөлек. Олар ештеңеге ұқсамайды. Адамдарға да. Үгілмелі құмдағы сызық жөнді көрінбей, сұлба-нобайы да анық шықпады. Таяу кеп, басына қолымды арттым-дағы, көзімді жұмдым. Кірпік астындағы қара-қызыл нүктелер ортекедей ойнақтады. Басымды үстіне қойып, ақырындап сырғыта жүргіздім. Бағанағы қара-қызыл ноқаттардан ноқта сыпырылғандай ойнақшып, олар кірпік астында. кідіре-кідіре қозғалды. Бүйіріне тіреліп ем, жарық ғайып болды. Үнсіздік. Мистер Сайкс алғашқы сұқбаттан соң-ақ бізді бірден жұмысқа қабылдады. Шын ғой? Қатарлассаңдар өнімді болады дегені шығар. Есіңде ме? Солай болды да. Шәксіз. Көлікті дұрыс жүргізіп, аяқ-киімін жақсы тазалап, жеген нанымды ақтадым. Әр іске құлшына кірістім, қара жұмыстан қашпадым. Кеткеніме кектенбеуі керек. Түсі суық, өзінің. Жалғыздан-жалғыз еді ғой. оған жаным ашымайды. түкте. Саған әдемі көк көйлек сыйлады ғой. үйде киіп жүрсін деп. рақмет, әрине. Қонақ келгенде әп-әдемі боп жүргенің өзіне де тиімді емес пе?! Бет. Ол құммен жылыстап, бір қолымен құшақтады, мені. Үнсіздік. Сенімен сөйлескенімді қалаймысың? Жүрген-тұрғанымды тізейін бе, жіпке? Не жөнінде ойлағанымды? мм-м? Меніңше, қалайтын секілдісің. Және. қатты құшақтап алды. Үнсіздік. Әп-әдемі боп жүргенің өзіне де тиімді емес пе?! Келген қонақ та сүйсінеді. Автобусқа мініп, қиылыстан түсіп қалдым да, ескі шіркеу орналасқан көшемен зауладым. Өлі тыныштық. Құстар ғана ән салып тұр. Крикет алаңындағы қарт абыржып, иіле түсті. Көлеңке іздеп, ағаш түбіне отырдым. Мәшіне гүрілі естілді. Ол мені көрді де, тоқтай қалды. Орнымнан қимылдаған жоқпын. Көлік жұлқи қозғалып, баяу жақындай бастады. маған қарай. Айналып өттім. Шаң жұтып. Шаңқиған Күннен түр-келбеті анық көрінбеді. Бірақ, ол маған қарап тұрды. Таяу кеп, есікті тартып ем, жабық екен. Бір-бірімізден көз алмадық. Сәл еңкейіп барып есікті ашты. Жанына жайғастым. маған. Содан, ол көлікті жылдам бұрып, көше басына шықты. теңізге бет алдық. Осы үйде тұрып жүргенімізді біраз адам көре алмайды. Өзіміз – би, өзіміз – қожамыз. Даңғарадай үй. Екеуміз үшін тым үлкен. Әлемдегі әлі ешкім білмейтін, шөлдеуіттеу келген жағажай барын айтты. Сол жаққа бұйда түзедік. О күні сенімен өте сыпайы сөйлестім. Құлазығаныңды сезіп, әдептен аспадым. Тоғаннан қайтып бара жатқанымызда қолыңнан ұстадым. Қос қолыңмен бетімнен ұстап, сүйіп алдың. Сөмкедегі бүкіл тамақты өзім әзірлеп, салып қойғанмын. Нанды да өзім пісірдім. Анық-қанығын сұрағым келмеді, шын. Қажеті жоқ деп шештім. Терезелер ашық. көлік төбесін түсірген емен. Сол жұмада мистер Сайкс шағындау қып дастарқан жайған-тұғын. Даярлаған тағам мен қылған қызметің үшін мақтады, сені. Екі әйел. Тұңғыш рет көруім. Оның анасы мен әпкесі екені сөзсіз. Кофе өте кеш берілді. Ұйықтап қалған ем. Қатты шаршадым. Әйтпесе, асүйге түсіп, көмектесер едім. Сен жатып қалғаныңда, мен оянып кеттім. Күні бойғы жұмыстан қатты қалжырадым. Басым жастыққа тиген соң. ұйқы жеңді. Денең. былбырап піскен жас еттей. Терезелер ашық. көлік төбесін түсірген емен. Үнсіздік. Жуырда үйдің ішін тексеріп шықтым. Айтайын дегенмін, саған. Шаң басыпты. Жақсылап жуып шығу керек. Жоғарыға. қонақбөлмеге көтерілсек болар еді. терезелерді ашып. Ескі графиндарды жусам деп ем. Реті келсе, ана жерде. жоғарғы жақта отырып ішімдік ішіп, серпілсек. Егер, керемет кеш болса, әрине. Қаракүйе шыққан секілді. Портьераны ашсам, өріп жүр. Қартаң тартқанда баяғыдай болмаспын, әлбетте. Қазіргідей емес. Бөлекше. Бөлекше көйлек. қартаң тартқанда баяғыдай болмаспын, әлбетте. Әйтеуір, енді. әйтеуір, енді паб пен тоғанға бейқам бара аламын. Және ешкімнің айқайын естімей, емін-еркін жүретінім рас. Үнсіздік. «Білесің бе, бар гәп. », – дедім, мен. менің мойным, сенің ойлы көздерің. үнсіздік. айтайын дегенім мынау ғой. гүлдердің әсемдігі. қолдарым. гүлдеріме жанасты. Көп адам көрдім, тіршілігімде. Зымырай бипілдетіп өткен көліктер. қасында – қатын-қалаш. Секіріп. Қуыршақтар. Шаңқылдап. Қонақүйдің барында барлығы дерлік шаңқ-шаңқ етті. Шашын жайған қыз-қырқын. Дән риза. Ең маңыздысы – осы. Біз – біргеміз. Ең маңыздысы – осы. Үнсіздік. Бірақ, ерте тұрдым. Жұмыс шашетектен, әлі. Тәрелкелерді шұңғыл ыдысқа салып қойдым. Бетіне қатқаны түнімен жібіді. Жууға ыңғайлы болды. Ит үрді. Артымнан қалмады. Таң тұманды-тұғын. Өзеннен көтерілді. бұл тұман. Әлгі жігіт сыра танымайды екен. Сыра қоймасының бақылаушысы оқуын оқығанымды қайдан білсін. Сондықтан да, маман есепті сөзімнің мазмұнды шығуы заңдылық. Есікті ашып, далаға беттедім. Ешкім жоқ. Тас төбемде шақшиған Күн. Айнала-маң – дымқыл, жер – дымқыл, соны айтайын деп. Барлығы қойма бақылаушысына байланысты. Таң атпастан табанынан таусылатын кім? Сол. Арбакешке бөшкелерді түсірісуге көмектес. Табанға тақтай тастап, есіктен өткізе домалат. Арқан арқылы түсіріп, оны сөре-жаймаға тіз. Арқанға мінген күйі күте тұр, үстіңе құрсау-шеңбер ки, салмақбасқышты бекіт, иінтіректі икемде және стеллаждарға тасы. Әлі де тұманданып тұр. Бірақ, сейіліп барады. Тығынын жоғары қарат. жырықша тесігін де. Енді, тығынын аш. Сынаны тығынның қақ ортасына қой-дағы, балғамен ұр. Сонда, саңылау арқылы ауа алмасып, сыра бұзылмайды. Ауа ылғалды. Күн шығып тұр. Ағаштар мақтаға малынғандай, тура. Балғамен шүмекті ұрып кіргіз. Үстімде – жаңағы көк көйлек еді. Үш тәулік тұрсын. Бөшкені сулы қаппен қапта. Күніге қойма еденіне шлангымен су шашып жүр. Күніге бөшкелерге шлангымен су шашып жүр. Күздің тамаша таңы. Күн сайын сыра өтетін, барға барып құятын құбырларға су шашып отыр. Тұман ішінде жүрдім. Тұнбаға жеткенде тоқтай қал. Бос бөшке ішіне суслоны төгіп, қайтадан сыра қайнататын орынға жібер. Күлімдеген Күн. Күніге мыс сызықшамен бөшке ішін өлшеп жүр. Қанша галлон екенін білмек үшін. Бормен белгілеп отырғын. Сонда тұп-тура шығады. Біреу тексере қалған жағдайда ыңғайсызданбайсың. Содан соң асүйге бардым. Пабтағы әлгі жігіт әңгімеме тәнті болды. «Қойма еденіне су шашу туралы естіп таң қалдым», – дейді. Көбіне-көп қоймаларда суытудың термостатикалық бақылау жүйесі орнатылған екен деп ойлаппын. Бөшкедегі сыраға кислород арнайы цилиндр арқылы жеткізіледі деп топшылаған екенмін. Әсілі, бөшкедегі емес, кәдуілгі саптыаяққа сүзіп құятын сыра жөнінде айтқанмын дедім. Сыраны темір контейнерге түтік арқылы ағызады деп жобалаппын дейді, сабазың. Солай шығар дедім. Бірақ, ол мен тілге тиек еткен сапалы сыра туралы айтып тұрған жоқ. Осы сөзіммен келісті. Терезеден табандағы тамаша алқап көрінді. Балалар ойнап жүр екен. Дөңге жүгіріп шығады, өздері. Жүгіріп түседі. Ұзаққа созылған үнсіздік. Түр-тұрпатыңды көре алмадым, ақыры. Терезе алдында тұрдың. Көп түннің бірі еді. Нөсер. Бар естігенім, терезені тесіп кетердей тамшылаған тамшы дыбысы. Ішке кіргенімді сездің, алайда қозғала қойған жоқсың, орныңнан. Қасыңа бардым. Не нәрсеге қарап отыр ең? О жер қараңғы еді. Терезедегі сұлбаңды ғана көрдім. Бір жерде шам жағулы. Бәлкім, тек бет-жүзің ғана байқалған болар. Бәлкім, түс көрген кездегідей күбірлеген шығарсың. Жанаспасақ та, бөксеңді сездім. Үнсіздік. Сурет саларда түс пен көлеңкенің негізгі заңдылығын қаперден шығармайтынмын. Егер, заттар жарықты көлегейлесе, олардан көлеңке түседі. Жарық жоғалғанда көлеңке пайда болады. Көлеңкенің пішіні заттың пішініне қатысты. Барлық кезде емес, бірақ та. Тура мағынасында. Кейде олар жанама да жалғасуы мүмкін. Кейде көлеңкенің қайнар көзін таппай қиналасың. Сурет салудың басты ережелерін есте ұстадым, әрдайым. Шектен тыс қиялға бой ұрмайтындығым да сондықтан. Сен жайшылықта беліңе шынжыр белдік орап алушы ең. Онда кілттер, оймақ, қойын дәптер, қарандаш, қайшы ілулі-тұғын. Холлда тұрып ап, дабылқақпаны даңғырлаттың. О жақта не үшін жүрсің, не үшін даңғырлаттың? Нәмәрт. Бос холлда қарғыс атқыр гонгты ұрған сендей жанды бірінші рет көрдім. Ешкім естімейді, оны. Ешкім. Үйде менен басқа адам жоқ. Ланчқа ештеңе әзір емес. Не көже, не бәліш, не көкөніс, не ет, не жая. Күл болмаса, бүл болсын, бәрі. Еш жаңылыспайтынмын. Маған бұрылып қарауын өтінгенімде және бұрылғанда да көзін алып қашатын. Не өзге жаққа не маған қарап тұрғанын түсінбейтінмін. Бұрылғанда да. Назары – менде секілді сезілетін. Шынжырды шештім. Оймақ, кілттер мен қайшылар жерге түсті. Бір тепкенде. гонг холлды кесе ұшты. Ит кірді, ішке. Қасыма кеп құшақтап, өбетін шығарсың деп ойладым. Тіпті. Еркек есебінде сенен бас тартпас едім. иттің көзінше. гонгты даңғырлатып. Жамбасыңа қайшы қадалып жүрмесін, байқа. Алаңдама. Бәрін итке қалдырамын, ойнасын. оймақпен. Дөңгелетіп. Сен жалынасың, әйел ретінде. Ал, мен болсам жерге отырып гонгты ұрғыштаймын. Бәсең шықса қайта шегеге іліп, басыңды соған соғамын. сонда, ол орнынан қозғалып, дыбысы қатты естіледі. Сөйтіп үйдегілер түскі асқа үймелейді. Ланчтың уақыты, беконды алып келіңдер. Басыңды тағы да гонгқа ұрамын. Абайла, ит оймақты жұтып қоймасын. Тағы да. Үнсіздік. Ол үстімде жатты да, жоғарыдан төмен қарап тұрды. Иығымнан ұстап. Мойныма нәзіктеу жанасып. Әдептен аспай. әдемілеп бетімнен өпті. Қолымды кеудесіне қойдым. Үсті-басым – құм-құм, рақатын-ай. Денеме ұсақ-ұсақ түйіршіктер жабысқан. Дәл көз алдымда – үнсіз Көк аспан. Жағаға ұмтылған ақбұйра толқындар сондай нәзік. Былай дедім: о менің нақ ғашығым. *Негізі, пьесаның атауы – «Пейзаж». Ахмет Байтұрсынұлы «Әдебиет танытқышында» пейзаждың орнына әліптеме деген ұғымды қолданады. Сол себепті де, драманы «Әліптеме» деуді жөн санадық. *ӘЛІПТЕМЕ Ағылшын тілінен әдебиеттанушы, лингвист, аудармаға сіңірген зор еңбегі үшін Австрия мемлекеттік сыйлығының иегері атанған Марина КОРЕНЕВА тәржімалады ©. Орысшадан жазушыдраматург, әдебиеттанушы, сыншы Әлібек БАЙБОЛ аударды ©. ЕСКЕРТУ Аталған аударма Қазақстан Республикасы Авторлар қоғамының қорғауында ЖАҢАЛЫҚТАР АЙМАҚТАР АВТОРЛАР СҰХБАТТАР MADENI TV ӘДЕБИЕТ ТЕАТР МУЗЕЙ КІТАПХАНА МУЗЫКА КИНО БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САЛТ-ДӘСТҮР ТУРИЗМ
