абульуафа альбузджани — Қазақстан Энциклопедиясы
"абульуафа альбузджани — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: абульуафа альбузджани — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "абульуафа альбузджани — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 193
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы } абульуафа Мухаммад ибн Мухаммад альбузджани — Шығыстың ортағасырлық ірі математиктер мен астрономдардың бірі. абулхасан ибн Юнистің мұғалімі. Оның толық аты: абульуафа Мухаммад ибн Мухаммад ибн Яхья ибн Исмаил ибн Аббас альбузджани. 940 жылы Бузган қаласында дүниеге келді. 998 жылы Бағдат қаласында қайтыс болды. Оның Птоломейдің «Альмагест» атты туындысына жазған пікірінде, сол кезеңдегі астрономиялық ілім, сондай-ақ оның өзінің еңбектері берілген. Трактатта соңында Тихо Брагте қайта ашылған айдың қозғалу теңсіздігі туралы мәлімет берілген. 998 жылы өлімінің алдында, ол Бағдатта айдың тұтылуын, сол кездегі Ургенч қаласында жас әл-Бирунимен қатар бақылап жатты, бұл осы екі қаланың бойлығының әртүрлілігін нақты анықтауға мүмкіндік берді. абульуафа льбузджани тангенс және котангенстің тригонометриялық функияларын енгізіп, олардың кестесін құрды, синустың 1 градустағы ең дәл мәнін анықтады. Ол екі бұрыштың сомасы үшін синустар формуласын шығарып, сфералық үшбұрыштар үшін әл-Ходжанди, Ибн Иракпен бір уақытта синустар теоремасын дәлелдеді: абулуафа әл-Хорезми, Евклид, Диофант, Гиппархтың математикалық еңбектеріне пікір жазды. Оның «Арифметиканы зерттеу алдында нені үйрену керек туралы», «Арифметика ғылымында жазушыларға, шаруаларға және басқаларға нені білу керек туралы», «Геометриялық құрылыстардан кәсіпшіге не қажет туралы», «Алтыондық кестелерді қолдануы туралы», «Куб қабырғасын, квадратквадратосын анықтау және екеуінен не құралатыны туралы» атты еңбектері бар. абулуафа құрметіне айдың бір кратері аталды
