Йахйа пайғамбар — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер арапша: يحيى‎‎, Йахия; орысша: Иоанн Креститель; қазақ тіліндегі баламасы: Жақия), шамамен б. 6-2 жылдары дүниеге келген және б. 30 жылы дүниеден қайтқан. Жақия пайғамбардың жасаған ғұмыры Інжілдегі баяндамалар негізінде анықталады Жақия – яһуди халқына жіберілген пайғамбар, ол пайғамбар болып Иса Мәсіхтің алдында келген, және Исаны яһудилердің көптен күтілген Машиахы екендігін белгілеп кеткен. Ол шөл далада аскеттік түрде өмір сүрген және яһудилерді тәубесіне келтіру үшін, күнәдан тазарудың белгісі ретінде, суға шомылдыру рәсімін өткізген. Иса Мәсіхке Иордан өзенінде суға шомылдыру рәсімін өткізген. Яһидилік патшайым жауыз Иродиад пен оның қызы Саломейдің ықтиярымен оның басы кесілген. Жақия пайғамбар жайында Інжілдің басты төрт ізгі хабаршыларының барлығы дерек қалдырған. Жақияның балалық шағы жайында тек Лұқа баяндайды. Жақияның әкесі Зәкәрия есімді дінқызметкері, ал шешесі Елізабет есімді мүмін әйел болған. Жақия дүниеге келгенде әке-шешесі егде жаста болатын. Лұқаның Інжілінде айтылғандай, ғибадатханада Жәбірейіл періште Зәкәрияға көрініп, оған ұлды болатыны жайында хабар берген: Інжілде, Зәкәрия періштенің айтқандарына күмән келтірді, сол үшін періште оны сөйлеу қабілетінен айырып мылқау етті делінеді. Інжіл бойынша, Жақия немерелес бауыры Исадан жарты жыл бұрын туған. Әкесі Зәкәрия әлі мылқау болып жүрді. Оның әйелі Елізабет періште айтқан «Жақия» деген есімді ұлына қоймақ болғанда, туыстары бұндай есім біздің әулетімізге бейтаныс деп, әкесінен оның есімін жазбаша түрде куәландыруды сұрады. Жақияның қалған балалық шағы жайында Інжілде қысқаша мәліметтер келтіреді. Інжілде: «Жақия ержүрек, зейінді бала болып есейе берді. Исраил халқының алдына шыққанша, ол шөл далада тұрды» , яғни ол есейген шағына дейін шөл далада өмір сүрген. Інжілде, Жақияның әкесі – Зәкәрия, «киелі үй мен құрбандық үстелінің арасында» өлтірілген делінеді, бұның күнәсін Иса Мәсіх сол кездегі яһудилерге жүктеген. Ізгі хабаршы Лұқаның айтуы бойынша, шөл далада «Құдай Зәкәрияның ұлы Жақияға сөз қатқан» , сол кезден бастап Жақия пайғамбарлық міндетіне кіріседі. Жақия аскеттік ғұмыр кешкен және түйе жүнінен тігілген тұрпайы киім киген. Оның негізгі азығы дала балы мен акрид өсімдігі болған деседі. Бұл өсімдік негізінен ең кедей адамдардың күнделікті азығы болса керек. Өйткені, ешкім шынайы тәубені сезінбес, егер сол өсімдікті азық етпесе – деген халықтың мәтелі балған. Сондықтан тәубешіл ізгі адам үшін, қанағатшылдықтың үлгісін көрсетіп осылайша тәубе етуі орынды. Жақия уағыз етуін б. 28 немесе 29 жылы бастаған . Ол Иордан өзенінің бойындағы барлық өңірді аралап, «Күнәларыңа өкініп теріс жолдарыңан қайтыңдар, Құдай жолына түсіңдер, әрі шомылдыру рәсімінен өтіңдер! Сонда Құдай күнәларыңды кешіреді» - деп уағыз еткен. Жақияның уағыздарынынан күнәһарларға деген Құдайдың қаһарын, оның халықты тәубеге шақыруын және эсхатологиялық хабарларды айқын байқауға болады. Яһудилер сол кездері өздерінің таңдаулы халық болғандарына тәкәппарланатын , сол үшін Жақия оларды қатты сөгетін. Ол әлеуметтік этиканың патриархалдық қағидаттарын қайта құруды талап еткен. Жақия - барлық бұрынғы исраил пайғамбарлары секілді пайғамбар болған. Иса Мәсіхтің нұсқауы бойынша, көптен күтілген Ілияс пайғамбардың "екінші рет келуі" Жақия пайғамбардың тұлғасында орындалған. Жақия пайғамбардың басты уағызы халықты тәубе жасауға шақыру. Парызшыл өркөкірек дінқызметшілерге Жақия былай деген: Сонымен қатар, Лұқа Інжілінің 3 тарауында Жақия пайғамбардың жасақшы-жауынгерлерге ), салықшыларға ), және бүкіл халыққа ) берген ақыл сөздері келтірілген. Оны іздеп келгендерге, ол, Иордан өзенінде шомылдыру рәсімін өткізген. Яһуди халқы Құтқарушы Патша Мәсіхтің келуін күткендіктен, кей адамдар Жақия туралы іштей: «Бәлкім, осының өзі Мәсіх шығар?» — деп ойлаған. Жақияның Інжілдегі аса танымал сөздері: Жақия Иордан өзенінің бойында Бетанияда болғанда, оған Иса келді , суға шомылу рәсімінен өту үшін. Бетания деген жер, бәлки, бейтавара болса керек. Дегенмен, 15-ші ғасырдан бері бұл Әулие Жақияның монастыры тұрған жер деп есептеледі, алайда ол қазіргі бейтавардан шақырымдық қашықтықта орналасқан, шамамен Иерихоннан шығысқа қарай 10 шақырымдық жер. Таяу арада Мәсіхтің келетіні жайында көп уағыз еткен Жақия, Исаны көргенде, таңдана оған былай деді: «Сен маған келіп тұрсың ба, шомылдыру рәсімін сен маған өткізсең дұрыс болар еді?» Сонда Иса: «жазмышты орындағанымыз дұрыс болар» деді де, Жақияның қолынан шомылдыру рәсімінен өтті. Сол сәтте «көк аспан ашылып, Құдайдың Рухы, көгершін секілді көрініп, Исаға қонды. Сонда көктен: «Бұл — Менің сүйікті рухани Ұлым, Оған толықтай ризамын!» — деген дауыс естілді. Осылайша, қалың жұрттың көзінше, Жақияның қатысуымен Исаның мәсіхтік міндеті расталды. Сол кездегі рәсім, Исаға көп әсерін берген және ізгі хабаршылардың пайымы бойынша, бұл оның қоғамдық өмірдегі алғашқы оқиғасы болған. Исаға рәсім өткізген соң, «Жақия пайғамбар Сәлім қаласына жақын Енонда да осы рәсімді орындап жүрді, өйткені ол жердің суы мол болған» . Ізгі хабаршы Жоханның айтуы бойынша, Исаның он екі сахабасының алғашқылары Жақия пайғамбардың уағызымен келген: «Келесі күні Жақия мен оның екі шәкірті тағы сол жерде тұрды. Ол қастарынан өтіп бара жатқан Исаны көріп: «Қараңдар, мынау — Құдайдың Тоқтысы!» — деді. Екі шәкірті Жақияның айтқанын естіп, Исаның соңынан ере бастады» . 30 жылы Жақия түрмеге қамалды, содан бастап ол ел ішінде жүріп пайғамбарлық қызметін атқара алмады. Жақия пайғамбар, Ғалилеяның басшысы Ирод Антипастың шариғатқа қайшы әрекеттерін бетіне басатын, әсіресе ол өзінің туған бауыры Ирод Філіптің әйелі Иродияны тартып алып, соған үйленгенін қатты сөккен. Ол Иродтың бұл қылығы Тәурат заңына қайшы дейтұғын. Соны айтқаны үшін Жақия түрмеге қамалды, алайда оны өлтіруге Ирод асықпады, өйткені Жақияны «пайғамбар деп санайтын халықтан қорықты» . Матай мен Марқаның ізгі хабарларына сай, Иса ораза тұтып шөл далада болған кезде, Жақия қамауға алынған. Бұдан белгілі болғаны, Исаның пайғамбар ретіндегі қоғамдық қызметі Жақияның қызметі аяқталған кезде басталған . Жақия зынданда отырғанда, ол «Мәсіхтің жасаған істері жайында естіген. Сөйтіп, Оған екі шәкіртін жіберіп, Одан: Келуі уәде етілген Құтқарушы, расында, Сенсің бе? Әлде басқа біреуді күтуіміз керек пе? — деп сұратыпты» . Ирод Антипаның туған күнінде Иродияданың қызы Саломея «бәрінің алдында би билеп, патшаға және оның қонақтарына қатты ұнап қалды». Бидің сиы ретінде Ирод бойжеткен қызға, «не сұрасаң да соны беремін», деп ант ішті. Қыз шығып, шешесінің сыбырлауымен, Жақияның басын шауып әкелуді сұрады. Өйткені Саломеяның шешесі Иродия, оның некесі шариғатқа қайшы дегені үшін, Жақияны жаман жек көретін. «Патша еңсесі түсіп қатты қапаланды. Алайда бірге отырған қонақтарының алдында ант бергендіктен, қыздың өтінішін аяқсыз қалдырғысы келмеді» . Жақия отырған зынданға бір жасақшысы жібертілді, ол оның басын шауып, табаққа салып, қызға әкелді. «Қыз оны шешесіне апарып берді». Бұл қайғылы оқиғаны Жақияның шәкірттері естігенде, келіп, оның денесін алып кетіп, қабірге қойды және қаралы хабарды Исаға естіртті . Жақия пайғамбардың тұлғасы және ол Исаға шомылдыру рәсімін өткізуі яһудилер үшін Исаның Машиах екендігін растайтын басты оқиға саналады, өйткені сол арқылы көне жазбалардағы пайғамбарлықтар іске асырылды. Осылайша, Інжілдегі түсіндірмелер Жақияға қатысты көне жазбалардағы келесі пайғамбарлықтарды қарастырады: Б. шамамен 400 жыл бұрын өмір сүрген Малахи пайғамбардың айтуы бойынша , уәде етілген Мәсіх келерден бұрын Ілияс пайғамбар аспаннан түсіп қайтып келуі керек, ол Мәсіхтің маңдайын патшалыққа майлап, оның рухани дәрежесін растамақ. Сондықтан, Інжіл бойынша, көне пайғамбарлықтарда айтылған Ілиястың міндетін Жақия пайғамбар орындаған, өйткені ол да «Ілияс пайғамбарға дарыған Құдайдың Рухы мен күшіне бөленген» . Жақия пайғамбардың шөл далада аскеттік түрде өмір сүру образы және патшалар мен дінбасшыларға қарсы қорықпастан сын айту бейнесі Ілияс пайғамбарға ұқсас болғаны соншалықты, тіпті ол өзінің Ілиясқа ұқсайтындығын әдейілеп жасырмақ болғанды . Матайдың Інжілінде Жақия пайғамбар Исаның Мәсіхтік дәрежесіне күмән келтіргендей көрінеді, алайда бұл олай емес. Өйткені Исаны суға шомылдыру рәсімі кезінде Жақияның өзі Исаның Мәсіхтік дәрежесін растаған . Ал Жақия өз шәкірттерін Исаға жіберуі, олар Исаға өздері жолықсын, сөйтіп оның шын Мәсіх екендігіне өздері көз жеткізсін дегені болар. Осыдан кейін Жақияның шәкірттері Мәсіхтің соңынан ерулері керек болды. Жақияның бұлай істегенінің себебі, өйткені ол өзі пайғамбар болғандықтан, таяу арада ажалды болатынын сезген. Жақия өлімге құшқаннан кейін, Иса Мәсіхтің өзі оның Ілияс болғандығын растаған. «Ілияс келіп қойған ба?», - деген сұраққа, Иса былай деп жауап қатқан: «Ілияс әлдеқашан келген, алайда жазмышта жазылғандай, адамдар оған ойына келгендерін істеді». Шәкірттері де Ілиястың келуі жайында сұрағанда, Иса оларға былай деп жауап берген: Інжілдің тағы бір жерінде Иса Мәсіх көне жазбадағы Малахидің хабарын Жақияға қатысты айтылғанын сөз етіп, былай деген: Ислам діні Жақияның пайғамбарлығын мойындайды, және мұсылмандар оны Құдай Тағаланың Сөзін растаушы және Иса Мәсіхтің келуін білдірткен пайғамбар ретінде көреді. Оның әкесі Зәкәрия да ислам пайғамбары саналады. Хадистердегі мәлімет бойынша, Мұхаммед пайғамбар Миғраж сапарында көрген пайғамбарлардың арасында Жақия да болған. Ол оны, екінші қат аспанға көтерілгенде, немерелес бауыры Иса Мәсіхпен бірге көрген. "Сахих Бұхари" хадистер жинағы. "банийанул-Кә‛бә. Бәбу-лми‛раж" тарауы Құран бойынша, Алла Тағала оған туған кезінде және өмірден озарында амандық берген. Құранда Зәкәрияның Құдайдан ұл сұрап тілек-дұға еткені жиі айтылады. Құран Кәрім, Әли-Имран сүресі 3:38-41; Мәриәм сүресі 19:2-11; Әнбия сүресі 21:89-90 Зәкәрияның жұбайы бедеу болған, сондықтан оның жүкті болуы мүмкін емес болып көрінді. Құранда бұл жайында былай делінген: Зәкәрияның дұғасы қабыл болды, Құдай оған перзент силады. Перзентке қойылған «Жақия» есімі бұрын сонды ешкімге қойылмаған болатын. Зәкәрияның дұғасына сай, Жақия исраил халқына тура жолды көрсетуші, Құдайдың хабарын жеткізуші пайғамбар болып өсті. Құран Кәрімде былай делінген: Жақия исраил халқына жіберілген пайғамбар, ол Тәураттың шариғат жолын ұстануға шақырған. Құдай оған тіпті сәби кезінде даналық дарытқан. Ол өте тақуа, әрдайым Құдай Тағаланың қамқорлығына үміт артқан жаны таза адам болған. Ол әке-шешесіне мейірімді болған, қиқарлық пен тәкаппарлық тан ада еді. Бала кезінен Киелі Кітапты жақсы түсініп, жақсы білетін, сонысымен өз заманыңдағы ғұламаларды таңқалдырған. Құдай Тағала оның дәрежесін асқақ етті, ол халқының барлық күнәлі істері жайында қорықпастан ашығын бетіне айтатын. Жақия пайғамбардың Құдайға деген нәзік махаббаты мен тақуалығы, сондай-ақ оның өмірге деген қарапайым көзқарасы үшін Алла оған таза өмір тарту еткен. Сопылық жолда және исламдық мистицизмде Жақия пайғамбарды аса құрмет тұтады, әсіресе, Құранда айтылған оның таза өмірі мен мейірбандылығы үшін. Жақаяға сәби кезінде Құдай тарапынан берілген «даналық» пен оның Иса пайғамбармен қатарлас болғаны аса мәнді саналады. Құранда Жақия мен Исаға қатысты қолданылған кей сөздер бір-біріне ұқсас мәнерде айтылады. Мысалы, Жақия пайғамбарға қатысты Алла Тағала айтады: «Оған туған күні, өлетін күні және тірі тұрғызылатын күні амандық болсын». Құран Кәрім, Мәриәм сүресі 19:15 Иса Мәсіх те өзіне қатысты: «Маған туған күнімде, өлер күнімде және тірілтіліп, тұрғызылатын күнім де амандық болады» - деген. Құран Кәрім, Мәриәм сүресі 19:33 Бұл Жақия мен Исаның тағдырлары бір-біріне ұқсас болғандығын білдіртсе керек
TITLE: Йахйа пайғамбар — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер арапша: يحيى‎‎, Йахия; орысша: Иоанн Креститель; қазақ тіліндегі баламасы: Жақия), шамамен б. 6-2 жылдары дүниеге келген және б. 30 жылы дүниеден қайтқан. Жақия пайғамбардың жасаған ғұмыры Інжілдегі баяндамалар негізінде анықталады Жақия – яһуди халқына жіберілген пайғамбар, ол пайғамбар болып Иса Мәсіхтің алдында келген, және Исаны яһудилердің көптен күтілген Машиахы екендігін белгілеп кеткен. Ол шөл далада аскеттік түрде өмір сүрген және яһудилерді тәубесіне келтіру үшін, күнәдан тазарудың белгісі ретінде, суға шомылдыру рәсімін өткізген. Иса Мәсіхке Иордан өзенінде суға шомылдыру рәсімін өткізген. Яһидилік патшайым жауыз Иродиад пен оның қызы Саломейдің ықтиярымен оның басы кесілген. Жақия пайғамбар жайында Інжілдің басты төрт ізгі хабаршыларының барлығы дерек қалдырған. Жақияның балалық шағы жайында тек Лұқа баяндайды. Жақияның әкесі Зәкәрия есімді дінқызметкері, ал шешесі Елізабет есімді мүмін әйел болған. Жақия дүниеге келгенде әке-шешесі егде жаста болатын. Лұқаның Інжілінде айтылғандай, ғибадатханада Жәбірейіл періште Зәкәрияға көрініп, оған ұлды болатыны жайында хабар берген: Інжілде, Зәкәрия періштенің айтқандарына күмән келтірді, сол үшін періште оны сөйлеу қабілетінен айырып мылқау етті делінеді. Інжіл бойынша, Жақия немерелес бауыры Исадан жарты жыл бұрын туған. Әкесі Зәкәрия әлі мылқау болып жүрді. Оның әйелі Елізабет періште айтқан «Жақия» деген есімді ұлына қоймақ болғанда, туыстары бұндай есім біздің әулетімізге бейтаныс деп, әкесінен оның есімін жазбаша түрде куәландыруды сұрады. Жақияның қалған балалық шағы жайында Інжілде қысқаша мәліметтер келтіреді. Інжілде: «Жақия ержүрек, зейінді бала болып есейе берді. Исраил халқының алдына шыққанша, ол шөл далада тұрды» , яғни ол есейген шағына дейін шөл далада өмір сүрген. Інжілде, Жақияның әкесі – Зәкәрия, «киелі үй мен құрбандық үстелінің арасында» өлтірілген делінеді, бұның күнәсін Иса Мәсіх сол кездегі яһудилерге жүктеген. Ізгі хабаршы Лұқаның айтуы бойынша, шөл далада «Құдай Зәкәрияның ұлы Жақияға сөз қатқан» , сол кезден бастап Жақия пайғамбарлық міндетіне кіріседі. Жақия аскеттік ғұмыр кешкен және түйе жүнінен тігілген тұрпайы киім киген. Оның негізгі азығы дала балы мен акрид өсімдігі болған деседі. Бұл өсімдік негізінен ең кедей адамдардың күнделікті азығы болса керек. Өйткені, ешкім шынайы тәубені сезінбес, егер сол өсімдікті азық етпесе – деген халықтың мәтелі балған. Сондықтан тәубешіл ізгі адам үшін, қанағатшылдықтың үлгісін көрсетіп осылайша тәубе етуі орынды. Жақия уағыз етуін б. 28 немесе 29 жылы бастаған . Ол Иордан өзенінің бойындағы барлық өңірді аралап, «Күнәларыңа өкініп теріс жолдарыңан қайтыңдар, Құдай жолына түсіңдер, әрі шомылдыру рәсімінен өтіңдер! Сонда Құдай күнәларыңды кешіреді» - деп уағыз еткен. Жақияның уағыздарынынан күнәһарларға деген Құдайдың қаһарын, оның халықты тәубеге шақыруын және эсхатологиялық хабарларды айқын байқауға болады. Яһудилер сол кездері өздерінің таңдаулы халық болғандарына тәкәппарланатын , сол үшін Жақия оларды қатты сөгетін. Ол әлеуметтік этиканың патриархалдық қағидаттарын қайта құруды талап еткен. Жақия - барлық бұрынғы исраил пайғамбарлары секілді пайғамбар болған. Иса Мәсіхтің нұсқауы бойынша, көптен күтілген Ілияс пайғамбардың "екінші рет келуі" Жақия пайғамбардың тұлғасында орындалған. Жақия пайғамбардың басты уағызы халықты тәубе жасауға шақыру. Парызшыл өркөкірек дінқызметшілерге Жақия былай деген: Сонымен қатар, Лұқа Інжілінің 3 тарауында Жақия пайғамбардың жасақшы-жауынгерлерге ), салықшыларға ), және бүкіл халыққа ) берген ақыл сөздері келтірілген. Оны іздеп келгендерге, ол, Иордан өзенінде шомылдыру рәсімін өткізген. Яһуди халқы Құтқарушы Патша Мәсіхтің келуін күткендіктен, кей адамдар Жақия туралы іштей: «Бәлкім, осының өзі Мәсіх шығар?» — деп ойлаған. Жақияның Інжілдегі аса танымал сөздері: Жақия Иордан өзенінің бойында Бетанияда болғанда, оған Иса келді , суға шомылу рәсімінен өту үшін. Бетания деген жер, бәлки, бейтавара болса керек. Дегенмен, 15-ші ғасырдан бері бұл Әулие Жақияның монастыры тұрған жер деп есептеледі, алайда ол қазіргі бейтавардан шақырымдық қашықтықта орналасқан, шамамен Иерихоннан шығысқа қарай 10 шақырымдық жер. Таяу арада Мәсіхтің келетіні жайында көп уағыз еткен Жақия, Исаны көргенде, таңдана оған былай деді: «Сен маған келіп тұрсың ба, шомылдыру рәсімін сен маған өткізсең дұрыс болар еді?» Сонда Иса: «жазмышты орындағанымыз дұрыс болар» деді де, Жақияның қолынан шомылдыру рәсімінен өтті. Сол сәтте «көк аспан ашылып, Құдайдың Рухы, көгершін секілді көрініп, Исаға қонды. Сонда көктен: «Бұл — Менің сүйікті рухани Ұлым, Оған толықтай ризамын!» — деген дауыс естілді. Осылайша, қалың жұрттың көзінше, Жақияның қатысуымен Исаның мәсіхтік міндеті расталды. Сол кездегі рәсім, Исаға көп әсерін берген және ізгі хабаршылардың пайымы бойынша, бұл оның қоғамдық өмірдегі алғашқы оқиғасы болған. Исаға рәсім өткізген соң, «Жақия пайғамбар Сәлім қаласына жақын Енонда да осы рәсімді орындап жүрді, өйткені ол жердің суы мол болған» . Ізгі хабаршы Жоханның айтуы бойынша, Исаның он екі сахабасының алғашқылары Жақия пайғамбардың уағызымен келген: «Келесі күні Жақия мен оның екі шәкірті тағы сол жерде тұрды. Ол қастарынан өтіп бара жатқан Исаны көріп: «Қараңдар, мынау — Құдайдың Тоқтысы!» — деді. Екі шәкірті Жақияның айтқанын естіп, Исаның соңынан ере бастады» . 30 жылы Жақия түрмеге қамалды, содан бастап ол ел ішінде жүріп пайғамбарлық қызметін атқара алмады. Жақия пайғамбар, Ғалилеяның басшысы Ирод Антипастың шариғатқа қайшы әрекеттерін бетіне басатын, әсіресе ол өзінің туған бауыры Ирод Філіптің әйелі Иродияны тартып алып, соған үйленгенін қатты сөккен. Ол Иродтың бұл қылығы Тәурат заңына қайшы дейтұғын. Соны айтқаны үшін Жақия түрмеге қамалды, алайда оны өлтіруге Ирод асықпады, өйткені Жақияны «пайғамбар деп санайтын халықтан қорықты» . Матай мен Марқаның ізгі хабарларына сай, Иса ораза тұтып шөл далада болған кезде, Жақия қамауға алынған. Бұдан белгілі болғаны, Исаның пайғамбар ретіндегі қоғамдық қызметі Жақияның қызметі аяқталған кезде басталған . Жақия зынданда отырғанда, ол «Мәсіхтің жасаған істері жайында естіген. Сөйтіп, Оған екі шәкіртін жіберіп, Одан: Келуі уәде етілген Құтқарушы, расында, Сенсің бе? Әлде басқа біреуді күтуіміз керек пе? — деп сұратыпты» . Ирод Антипаның туған күнінде Иродияданың қызы Саломея «бәрінің алдында би билеп, патшаға және оның қонақтарына қатты ұнап қалды». Бидің сиы ретінде Ирод бойжеткен қызға, «не сұрасаң да соны беремін», деп ант ішті. Қыз шығып, шешесінің сыбырлауымен, Жақияның басын шауып әкелуді сұрады. Өйткені Саломеяның шешесі Иродия, оның некесі шариғатқа қайшы дегені үшін, Жақияны жаман жек көретін. «Патша еңсесі түсіп қатты қапаланды. Алайда бірге отырған қонақтарының алдында ант бергендіктен, қыздың өтінішін аяқсыз қалдырғысы келмеді» . Жақия отырған зынданға бір жасақшысы жібертілді, ол оның басын шауып, табаққа салып, қызға әкелді. «Қыз оны шешесіне апарып берді». Бұл қайғылы оқиғаны Жақияның шәкірттері естігенде, келіп, оның денесін алып кетіп, қабірге қойды және қаралы хабарды Исаға естіртті . Жақия пайғамбардың тұлғасы және ол Исаға шомылдыру рәсімін өткізуі яһудилер үшін Исаның Машиах екендігін растайтын басты оқиға саналады, өйткені сол арқылы көне жазбалардағы пайғамбарлықтар іске асырылды. Осылайша, Інжілдегі түсіндірмелер Жақияға қатысты көне жазбалардағы келесі пайғамбарлықтарды қарастырады: Б. шамамен 400 жыл бұрын өмір сүрген Малахи пайғамбардың айтуы бойынша , уәде етілген Мәсіх келерден бұрын Ілияс пайғамбар аспаннан түсіп қайтып келуі керек, ол Мәсіхтің маңдайын патшалыққа майлап, оның рухани дәрежесін растамақ. Сондықтан, Інжіл бойынша, көне пайғамбарлықтарда айтылған Ілиястың міндетін Жақия пайғамбар орындаған, өйткені ол да «Ілияс пайғамбарға дарыған Құдайдың Рухы мен күшіне бөленген» . Жақия пайғамбардың шөл далада аскеттік түрде өмір сүру образы және патшалар мен дінбасшыларға қарсы қорықпастан сын айту бейнесі Ілияс пайғамбарға ұқсас болғаны соншалықты, тіпті ол өзінің Ілиясқа ұқсайтындығын әдейілеп жасырмақ болғанды . Матайдың Інжілінде Жақия пайғамбар Исаның Мәсіхтік дәрежесіне күмән келтіргендей көрінеді, алайда бұл олай емес. Өйткені Исаны суға шомылдыру рәсімі кезінде Жақияның өзі Исаның Мәсіхтік дәрежесін растаған . Ал Жақия өз шәкірттерін Исаға жіберуі, олар Исаға өздері жолықсын, сөйтіп оның шын Мәсіх екендігіне өздері көз жеткізсін дегені болар. Осыдан кейін Жақияның шәкірттері Мәсіхтің соңынан ерулері керек болды. Жақияның бұлай істегенінің себебі, өйткені ол өзі пайғамбар болғандықтан, таяу арада ажалды болатынын сезген. Жақия өлімге құшқаннан кейін, Иса Мәсіхтің өзі оның Ілияс болғандығын растаған. «Ілияс келіп қойған ба?», - деген сұраққа, Иса былай деп жауап қатқан: «Ілияс әлдеқашан келген, алайда жазмышта жазылғандай, адамдар оған ойына келгендерін істеді». Шәкірттері де Ілиястың келуі жайында сұрағанда, Иса оларға былай деп жауап берген: Інжілдің тағы бір жерінде Иса Мәсіх көне жазбадағы Малахидің хабарын Жақияға қатысты айтылғанын сөз етіп, былай деген: Ислам діні Жақияның пайғамбарлығын мойындайды, және мұсылмандар оны Құдай Тағаланың Сөзін растаушы және Иса Мәсіхтің келуін білдірткен пайғамбар ретінде көреді. Оның әкесі Зәкәрия да ислам пайғамбары саналады. Хадистердегі мәлімет бойынша, Мұхаммед пайғамбар Миғраж сапарында көрген пайғамбарлардың арасында Жақия да болған. Ол оны, екінші қат аспанға көтерілгенде, немерелес бауыры Иса Мәсіхпен бірге көрген. "Сахих Бұхари" хадистер жинағы. "банийанул-Кә‛бә. Бәбу-лми‛раж" тарауы Құран бойынша, Алла Тағала оған туған кезінде және өмірден озарында амандық берген. Құранда Зәкәрияның Құдайдан ұл сұрап тілек-дұға еткені жиі айтылады. Құран Кәрім, Әли-Имран сүресі 3:38-41; Мәриәм сүресі 19:2-11; Әнбия сүресі 21:89-90 Зәкәрияның жұбайы бедеу болған, сондықтан оның жүкті болуы мүмкін емес болып көрінді. Құранда бұл жайында былай делінген: Зәкәрияның дұғасы қабыл болды, Құдай оған перзент силады. Перзентке қойылған «Жақия» есімі бұрын сонды ешкімге қойылмаған болатын. Зәкәрияның дұғасына сай, Жақия исраил халқына тура жолды көрсетуші, Құдайдың хабарын жеткізуші пайғамбар болып өсті. Құран Кәрімде былай делінген: Жақия исраил халқына жіберілген пайғамбар, ол Тәураттың шариғат жолын ұстануға шақырған. Құдай оған тіпті сәби кезінде даналық дарытқан. Ол өте тақуа, әрдайым Құдай Тағаланың қамқорлығына үміт артқан жаны таза адам болған. Ол әке-шешесіне мейірімді болған, қиқарлық пен тәкаппарлық тан ада еді. Бала кезінен Киелі Кітапты жақсы түсініп, жақсы білетін, сонысымен өз заманыңдағы ғұламаларды таңқалдырған. Құдай Тағала оның дәрежесін асқақ етті, ол халқының барлық күнәлі істері жайында қорықпастан ашығын бетіне айтатын. Жақия пайғамбардың Құдайға деген нәзік махаббаты мен тақуалығы, сондай-ақ оның өмірге деген қарапайым көзқарасы үшін Алла оған таза өмір тарту еткен. Сопылық жолда және исламдық мистицизмде Жақия пайғамбарды аса құрмет тұтады, әсіресе, Құранда айтылған оның таза өмірі мен мейірбандылығы үшін. Жақаяға сәби кезінде Құдай тарапынан берілген «даналық» пен оның Иса пайғамбармен қатарлас болғаны аса мәнді саналады. Құранда Жақия мен Исаға қатысты қолданылған кей сөздер бір-біріне ұқсас мәнерде айтылады. Мысалы, Жақия пайғамбарға қатысты Алла Тағала айтады: «Оған туған күні, өлетін күні және тірі тұрғызылатын күні амандық болсын». Құран Кәрім, Мәриәм сүресі 19:15 Иса Мәсіх те өзіне қатысты: «Маған туған күнімде, өлер күнімде және тірілтіліп, тұрғызылатын күнім де амандық болады» - деген. Құран Кәрім, Мәриәм сүресі 19:33 Бұл Жақия мен Исаның тағдырлары бір-біріне ұқсас болғандығын білдіртсе керек
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 