Құрсақсыз ана | Блогтар | Әдебиет порталы
"Құрсақсыз ана | Блогтар | Әдебиет порталы"|"https://adebiportal.kz/kz/blogs/view/qursaqsyz-ana__1760"
TITLE: Құрсақсыз ана | Блогтар | Әдебиет порталы
URL: https://adebiportal.kz/kz/blogs/view/qursaqsyz-ana__1760
META: "Құрсақсыз ана | Блогтар | Әдебиет порталы"|"https://adebiportal.kz/kz/blogs/view/qursaqsyz-ana__1760"
TOTAL WORDS: 3741
TEXT: ҚҰрсаҚсыз ана І Шыңғыстаудың көргенде құба таңын, Тиянағы жоқ ойды жұбатамын. Мансұқ тұтып Семейд iң құла таңын, Ана жанын жалпыға сынатамын. К iлт iн ашып шытырман құпияның, Сез iмнен сыр, көзден жас құлатамын. Ей, б iлг iшім, атомшыл даналарым, Ғасырыңды қалайша жараладың. Сезес iң бе полигон қас iрет iн, Ест iд iң бе, “құрсақсыз ана” барын. Қас iрет iн б iлем iз - Неваданың, Ест iгенб iз ес iм iн - Женеваның. Қара жерд i тапсырып туар таңға, Жан жарасын айтайын мен ананың. * * * Ұлылықтың Қарауыл б iр өлкес i, Ақын мен батыр жортқан жыр өлкес i. Албырт күнге алаңсыз асық болып, Б iр әулетт iң бой жетт i б iр еркес i. Көргенде көрк iне көз сұғынатын, Жанарынан жалын сыр ұғынатын. Ғашық болған бозбала ес i кет iп, Бұрымына сүр iн iп жығылатын. Қашан көрсең жүз iнен арай күлген, Жанына мерей нұрын орай б iлген. Қыздың жолы ж iңiшке екенд iг iн, Атам қазақ кез iнде қалай б iлген?! Ынтық болып б iр ж iг iт ажарына, Тұрмыс құрды, тек соған жазалы ма? Тарқатылды төсекте асау бұрым, Төзбеу үш iн тағдырдың мазағына. Жас жұбайлар шаттықтың балын iш iп, Ғашықтардың қашанда жалын iш i. Б iр азырақ б iр-б iр iн көре алмаса, Құшақтасып табысар сағынысып. Ер ж iг iтке бақыт боп қыз алғаны, Шымылдығын шаттықтың үзе алғаны. Ек i айдан соң жер iк боп кел iн жүрд i, Жар сүй iп, ана болу, қыз арманы. Мынау жалған дүниеде жалған жырым, Жас арудың күлк iс i арман бүг iн. Күйеу iне қымсына сырын айтты. Аяғының ауырлап қалғандығын. Ағалықпен алмастырып бала күнд i, Ж iг iт енд i отаға бола б iлд i. Қиялында өз iнен аумайтұғын, Балпанақтай талпынған бала күлд i Әке болу б iр ғажап күйд i тер iп, Қуанышы кетт i оның үйд i кер iп. Ыржалаңдап шаттықтан күл iп тұрып, Кел iншег iн құшақтап сүйд i кел iп. Шаттандырып екеу iн сағым т iлек, Ғашық көңiл жүрекке жалын т iлеп. Жас отаудың түт iн i түзу ұшты, Болашақтан жастардың бағын т iлеп. Бәр iнен де бейхабар ана жүрек, Қиялымен күтед i баланы тек. Жет i-сег iз айдан соң бес iг iңде, Балдан тәтт i балбөбек болады деп. Аласұрып кеудеде жынды жүрек, Күйеу iне көңiл i сұмдық үдеп. Жұбайылық жұмақты жи i аңсады, Сезбейтұғын жүрект iң сұмдығы жоқ. Өм iр ш iрк iн табады шын аңғалды, Көп көрд i ме, соншалық қуанғанды. Жалынымен жастықтың б iлмеген-ау, Саулығынан бөтендеу сыр аңғарады. Шарана боп томпайып жасын жаны, Тәбет i онша тағамға ашылмады. Жиырмадан жаңа асқан кел iншект iң, Бес ай бойы жер iг i басылмады. Домалақ, ГауҺар ана жасын жаны, Бабалардың болған ғой асыл қаны. Әлд i үм iтпен әлс iзд iк туғызатын, Жасандылық жалғанды басынғаны. Соғыс бұзған кешег i қан атасын, Бүг iнг i экология сан отасын, Тег i бұзық сұйық қан ұясында, Ұйый алмай қамықты жан атасы. Б iр ауылдың ер қайрат боз баласы, Жұбайына жаны ашып көзқарасы. Қау iптенд i күптілеу жүкт iл iктен, Қайтед i маңдайына жазғаны осы. Жеңгелерден сыр тартып сұрап ед i; - Жас әйел еркелейт iн шығар - дед i. Созылмалы жер iкт iк болған шығар, Ақылды әйел бәр iне шыдар - дед i. Жылы сөз тәуекелге байлап белд i. Шынында солай ма деп ойлап көрд i. Үш ай емес бес, айдан асып қапты, “Сәл шыда” деп жарына қайрат берд i. - Сен өз iңд i қинама теккедед i, Емханаға бар деп ед, өкпелед i, Б iр бөтен сөз айтар деп секем алып, Дәр iгерге баруға беттемед i. Полигонның көп дейт iн зияндары, Б iрақ өз iн бұл дертке қия алмады. - Ақ қыла гөр ей, алла бейнет iмд i, Деп жас ару т iлег iн тия алмады. Сөйт iп ару мезг iлден кеш iгул i, Хақ тағалам аяма нес iб iңд i. Адам пенде болмаса кеш жүрет iн, Уақыт деген б iлмейд i кеш iгуд i. Сөйт iп уақыт алты айға аралатты, Әлс iзд iк күнде ұлғайып бара жатты. Кұп-қу боп жағы солған жас ананың, Құрсағын түрт iп қойып бала жатты. Ай-күн i де шақ қалып есеб iне, Қазекеңн iң қызық қой есеб i де. Босанғанда б iр қағаз сұрайды деп, Дәр iгерд iң кел iп тұр ес iг iне. Дәр iгерд iң сүйк iмд i көк құрағы, - С iз неге кеш келд iңiз? - деп сұрады, - Жалпы әйелдер саулығы үш iн емес, Қағаз үш iн кештет iп кеп тұрады. - Анемия, қаның аз, сосындед i, Жалпы с iзде әлс iзд iк басым - дед i. Қалалық мамандарға с iлтеме - деп, Қағаз жазып, жолыңыз болсын - дед i. Б iр қау iптен жас ана қарғып өт iп, “Анемия” санада қалды бек iп. Бойды қуған бейкүнә б iр болашақ, Құрсағында тулады тарлық ет iп. Жас жұбайын жетектеп бала қыран, Емхананы тоздырып табанынан. Жатқызды қалаға әкеп емдетуге, Кел iншект iң сүйд i де жанарынан. Тексер iп қозы құрсақ жас ананы, Қаны төмен құрсақтың осал әл i. Егер де өзд iг iнен босанбаса - дед i олар - операция жасалады. Мұны қалай жас ару құп алады, Қолдан келер әйтеу iр жылағаны. Ай көйлег i желб iреп үй болғанда, Көңiл iнде жоқ ед i түк алаңы. Жас күйеу де тықыршып тұғырында, Бәр i де заңды ед i ғой ғұмырында. Мынау өм iр аяғыш адамдарды, Тәлкек ет iп қояды ғұмырында. * * * Ұран тастап Семейге-Невадаға, Мынау ж iг iт атомнан кек алама?! Тастардың да тамыры тепк i көр iп, Ер iкс iзден бек iнген жер - анаға. Ана - бала тег i жоқ тақырыпты, Қозғалудың нег iзг i затын ұқты. Ғасырлар бес iг iнде тербет iл iп, Мүмк iн кеш, мүмк iн ерте асығыпты. Бойында б iр өзгеше осы күпт i, Әйел де күйеу iнен жасырыпты. Зардабын ғасыр тартқан бұл атомды, К iм ойлап шығарды екен басы мықты?! Жас кел iншек тағдырға ұмсынбады, Қу жаны үш iн еш неден қымсынбады. Жағадағы құрақ тал қурап барып, Ылайланған бұлақтан сусындады. Қу т iрл iкт iң қиқулы шуыменен, Босанатын уақытта жуық ерен. Жасын сүрт iп Семейд iң топырағына, Шөл iн басты Семейд iң суыменен. Қуанышын күд iк ой басым ет iп, Қарайламай барады ғасыр өт iп. Маңдайына жазылған тағдырменен, Жағаласып жатқандай қас iрет i. Алып ұшқан жас көңiл қурағандай, Ана жанын қорқыныш суарғандай. Таба алмайды дерт iн iң жан дауасын, Тек, үм iтпен қарайды туар таңға. Кейде кешкен т iрл iктен шошынады, Енд i б iрде қуанып басылады. Заман өз i атомға айналғанда, Нәз iк көңiл үм iттен тосылады. Бүлк iлдеген жүрекке жүк артқанда, Не түсед i жүйкен i жұқартқанда. Шыбын жанын құдайға тапсырады, Адамдарға сен iм iн жоғалтқанда. Сырт көздерге болғанмен айбары шын, Мұның мұңын өзгелер қайдан б iлс iн. “аман-есен босансам жарадыау” - деп, Сырттай ойнап күлгенмен майдан iш i, асыптасып тұрғандай айбары шын, “Полигонның кесір i” ойдағысы. Қател iг i ғасырдың б iл iне ме, Бейуақыттың болмайды айтары шын. Мынау өм iр өз заңын мойындатып, “Анемия” әлс iзд iкт i уайымдатып. Қанын да ауыстырды күд iкт i күн, Бөтен қанды құйды әкеп қоюлатып. Тамырынан тамызған сықпа қан сол, Бойға тарап жатқанмен шықпа жан сол. Бөгде қанда қасиет қайдан болсын, К iнд iг iнен қиылып шықпаған соң. “Қан керек!” - деп емхана шулап жатты. Жас ару жасты көз iн сулап жатты. Өгейл iг iн танытып тег i жоқ қан, Туған қанды тепк iлеп тулап жатты. Билемейд i күш-қуат, сен iм бойды, Дертке қарсы шыға алмай көңiл тойды. Таңдайынан т iрш iл iк дәм i кет iп, “Имунитет” - “иманның” тег iн жойды. О, шындық! Бәлк iм сен де жалығарсың, Ақиқаттың аспанын сағынарсың. Мансұқ тұтып киел i қасиетт i, Өз-өз iңнен жасырынып, сабыларсың. Кеткен күнде махаббат аңсары кем, Арманына асылған жанжары дем. Толғақ қысып жас ана толықсыды, Ажал – көрш i сығалап таң сәр iден. Жер ғаламды шерт iп қап жи i сүрг iн, Шырағайлап жол таппай жи i сынды. Толғатқанда ойлады қайран сұлу, Соры қалың екен iн сүй iсуд iң. Ек i өм iр де таласты тынышымады, Кейде тулап, кейде үнс iз тынышын алды. Көнд iре алмай турашыл табиғатты, Iш iн басып беймезг iл қырсығады. Дәр iгерден б iр көмек сұрағандай, Қарашығын қадайды с iрә да алмай. Дәрменс iз тар төсекте дөңбекшид i, Тұла бойы д iр iлдеп жылағандай. Айналаның барлығы тұманданып, Бала үст iнен қан кетт i қызаңданып. Жылдамырақ дайын боп хирургтер, Үм iт күтт i пышақтан күмән қау iп. Тыпырлайды шарана тұншығардай, Қайшы т iл i сызады сыр шығармай, Операция қан-жоса жүр iп жатты, Жылнамашы меңiреу үн шығармай. Қан әйтеу iр құрсақтан тоқтамады, Онсыз да әлс iз жүрек көп талады. Әйелд i алып қалуға жанталасты, Дәр iгерд iң қашанда көп хабары. Қос өм iрд iң т iрл iг iн дара санап, Қажет емес бұл жерде орашолақ. Шарананы б iрге алды ұясымен, Өл iм менен өм iрд i арашалап. Ақтық рет ана-өм iр сақталынып, Махаббат ұлы-сез iм тоқталынып. Ананың құрсағында өл iм-өм iр. Аналық ұяменен жатты алынып. Атом ой, атом дәу iр ест i бөгеп, Ұрпақ жатар құрсақты кест i бөлек. Ол заманда, бұл заман дүниеде, “Жатырсыз ана” барын ест iмеп ек. Хақ тағалам шеберау құд iретт i, Адамға құрсақ - ұя тұғыр етт i. Бар т iрш iл iк құрсақтан қуат алып, Сез iмдерд i суарып ғұмыр етт i. Ұлы - ұя. Бұл жерде сұрақ құрбан, Адам-түйс iк ғұмырды сынап тұрған. Бүк iл тамыр тоғысып сол ұяға, Сез iм-деген ұлы күш тұрақ құрған. Бұза алмады ешб iр жан үнс iзд iкт i, Ұясына к iре алмай күн сыздықты. Табиғаттан к iнд iг i ажыраған, “Әйел емес”- әйелд i үнс iз күтт i. Солай ғылым құр жанға шырақ жақты, Құрсақ ет i анадан жырақ жатты. Бүк iл сез iм - мей iр iм атаулыны, Қолдан бер iп жас ару сұлап жатты. * * * Төрт-бес сағат сорлы әйел сұлап жатты. Ем iс-ем iс ойелес құрап жатты. Махаббат пен бал түнн iң куәгер i, Тұңғыш ұлы iңгәләп жылап жатты. Дөңгеленген дүние тұрғаны жоқ, Адамдардың қолының құрғаны көп. Бейшара әйел бейбақ боп жатыр енд i, Атом кешкен өм iрд iң құрбаны боп. Емханадан шығарып дәр iгер i, Көп сырды айтты тұспалдап әр i нен i. - Өз iң ғана сақтасаң құпияңды, Бәр i жақсы болады әл i - дед i. Кел iншект iң көз тастап аяғына. Дед i iш iнен сорлыны ая құдай. - Баяғыдай төсекте бола алмайсың, Етек к iр iң болмайды баяғыдай. - Бәр iне де к iнәл i ғасыр - дед i, Күйеу iңнен сырыңды жасыр - дед i. Әйелд iң әтект iг iн б iлу қиын, Төсекте қулығыңды асыр - дед i. Сөйт iп ана бақыты жанбай қалды,. Жарына да құшағы қанбай қалды. Болашақта ана да бола алмайды, Ешк iм б iлмес мүгедек жанға айналды, Естуш i ед i жаман деп жер қарғысы, Заман үш iн келмейд i кем қалғысы. Жатырының жоқ екен iн ест iген сәт, “Ақыл-тег iл еңiреп” келд i алғысы. Б iрақ-б iрақ көзден жас құламады, Көңiл i де сел болып сұламады. “Сұп” суық боп с iлей iп тұра берд i, - Неге солайдеп тағы сұрамады. Қас iретт iң шеш iм iн табады к iм, Қара жер топырағынан тарады күн. Жанардың мұң-қайғысын ұға б iлген, Қайдасың “ел iм” деген саналы ұғым. Ал сол сәтте шабылып ауыл аймақ, Жас ана мен сәбид iң қамын ойлап. Б iр-б iр iнен сүй iнш i сұрап жатты, Құдалар, туысқандар “А құдайлап”. Ұл келд i деп барлығы қуанысты, Көңiлден де көздерден шуақ ұшты. Бар жағдайдан бейхабар күйеу ж iг iт, Сәбил i болғанына қуанышты. Ақыл сұрап ес iн ап жеңгес iн iң, Дайында деп тапсырды тал бес iг iн. Ұлы толғақ үст iнде туған ұлдың, Абылай деп қоймақшы болды ес iм iн. Қуанды әке осы деп қолғанатым, Құдайдан т iлеген iм сол болатын. Алты алашқа белг iл i ер болсын деп, Абылай деп азандап қойған атын. Бәр i де өтт i. Ш iлдехана, Ағыл-тег iл дастархан. Күнде шарап. Тал бес iк балағында құр мүс iн боп, Күб iрлеп күрс iнед i iргеде ана. Ана жанын еш адам ұғынбайды, Баяғыдай қыран көз сұғынбайды. Б iреулерд iң бақыттан басы айналып, Көзд iң жасын б iр бейбақ сығымайды. Әз iрше ешб iр жанға мұң шағылмай, Құдайға жалбарынды шын шағынбай. «Құндақтап сәби iмд i сүйг iзд iң-ау, Беймезг iл, тұлдыр қылмай, тұмса қылмай. Ей Алла! рахмет осыңа да, Таба қылма дұшпанға, досыма да. Сәби iмн iң қызығын көруге жаз, Т iлейт iн iм тек енд i осы ғана. » Деп ана шаранаға ем iренд i, О, мей iр iм жас болып төг iл енд i. Әлденеден жер iнген жасын көңiл, Жасандылау, жасықтау теб iренд i. Ана и iс iн сәбидей к iм б iлед i, Көк iрег iн нәресте т iлг iлед i. Омыраудың ақ сөңке сүт i кет iп, Амалсыздың түнд iг iн т iлг iлед i. Бұл фәниден нәресте не б iлед i, Ана төс iн аймалап теб iнед i. Ащы сүтт iң бусанған б iр тамшысы, Тас емшектен шым-шымдап сез iлед i. Құндақталған аш сәби ақ ки iмд i, Шырқырайды жұлмалап тас түй iнд i. Тас емшектен уға құсас ащы кермек, Б iр-ақ рет тамды да сап тиылды. Не шығады сорғанмен құр сүл iктен, Ешб iр т iлмен жетк iзбес жыршы б iткен. Мынау жатқан т iрш iл iк шөлге айналды, Шөлдемеген т iрш iл iк-т iрш iл iк пе?! Ест iмейд i зарлыны қоғам мына, Ұлы сез iм жыласаң соған жыла. К iмд i айыптап, күнаға тартсақ екен, Көлге татыр көз жастың обалына. Үй iр iл iп күрең бұлт сор басына, Сел жаңбыр с iрк iрес iн ордасына. Дүниен iң ес iг iн енд i ашқан, Пер iштен iң бейкүнә көз жасы ма? Бейкүнә б iр отаудың сән i кет iп, Ж iг iтт iң ес i шықты мән i кет iп. Шырқыраған сәби iн жұбата алмай, Ана отыр бар үм iтт i тәр iк ет iп. Кел iн iн iң кеткен соң тосын әл i, Ене байғұс баланы қасына алды. Қара қойдың қағып ап өкпес iмен, Ала сиыр сүт iмен асырады. Опасы жоқ т iрш iл iк мынау жалған, “Қал қалай?” деп бүг iнде сұрау да арман. Жас ару сәби iнен т iр i айырылды, Келмед i жан дүниемен жылау қолдан. Түн баласы құрғатып нес iп жырын. Жұбайларға күмәнд i кес iр ғылым. Жығылды кеп тағдырдың соқпағына. Айта алмай ең күнәс iз бес iк жырын. Қайтед i құр өлексе жанды мына, Көз iмен атқызады таңды мына. Күйеу iне тек үнс iз жаутаңдайды, Мұңын айтып ала құйын тағдырына. Бұрын бәр i өзгеше көркем ед i, Енд i өз i жұбайынан жеркенед i. Бал ер iн iнен сүйсе де ем iрен iп, Бұрынғыша жалындап өртемед i. Желк iлдеген жас шағын сан аңғармай, Күйеу iне көңiл i жоғалғандай. Ұрғашы мен еркект i туыстырар, Бүк iл ұлы сез iмнен тоналғандай. Сұмдық екен жас жанның күрс iнген i, От сез iмге су құйған құрсын ем i. Бейт iрш iл iк бейхабар халге түст i, Адамдықтың қанқасы құр сүлдер i. Ерке қылық құшақты сағынбайды, Тәтт i көңiл төсектен табылмайды. Қыранының көңiл iн аулайтұғын, Жасандылық сез iмге бағынбайды. Болса дағы әйелд iң берер i көп, Кәз iр оған түкт iң де керег i жоқ. Күейу iн iң құшағы өртемейд i, Шымылдық iш iндег i желег i жоқ. Күйеу i де б iр сырды сан аңғарды, Салқындықтың сәулес iн жаға алмады. Бал сез iмнен балбырап жүретұғын, Аяулы жар қылығын таба алмады. Ес iне алып бал дәурен өткенд iг iн, Б iр жұмбақтан ер ж iг iт сескенд i б iр. К iмнен неден көрер iн б iлмей жүрд i. Әйел iн iң өзгер iп кеткенд iг iн. Қайтс iн әйел келед i жасырғысы, Б iрақ оған көнбейд i ғасыр күш i. Сырын жауға б iлд iрмей тырысса да, Тағылықтың қоймайды тосын күш i. Өм iрдег i б iр үлкен жаңалықтың, Атом кешкен тамыры жаңарыпты. Түб iн кескен тамырдай қурап жатты, Етек к iр i тоқтаған аналықтың. Т iрл iг iне тек әйтеу өкпелейд i, Қуаныш, қызыққа да беттемейд i. Бұтағынан түй iн де бере алмайды, Су iшпеген тамырдай көктемейд i. жеранадай жаңбыр да т iлемейд i, Күнд iз күлк i көңiлден сыр егейд i. Күдер үз iп төсектен кеткен болар, Кәз iр үйге жары да түнемейд i. * * * Солаймұңлықсантүнд iаралатты, Құпия ғып жан б iлмес қара дақты. Күлк i үй iр iлген өңiнен нұры тайып, Күннен - күнге қартайып бара жатты. Өк iн iштен күй iктен жанады жан, Байқатпайды көп сырды жанарынан. Болашаққа үм iтс iз жаутаңдайды, Ес iне алып сол күнд i нала қылған. Көп нәрседен бұрындар жаңылыпты, Мақтаған полигонның мән iн ұқты. Күйеу iне б iр күн i назын айтты, Өз iндег i б iр жұмбақ, тағылықтың. - жанымдед i өз iнше салқын үнмен, Айналдым мен i сүйген бал т iл iңнен. Мен қаз iр бұрынғыша сүйе алмаймын, Б iлмейм iн өзгешем iн, жалқымын мен. Б iл iп жүрсің, мен сен i жи i алдаймын, Құшағыңды жат көрем, сия алмаймын. Б iлем, сезем жүрег iм алдамайды, Енд iг i мәңг i мен сен i сүйе алмаймын. Әрине мен бақытты ем, сен iменен, Сен бақытты болмайсың мен iменен. Жан берсем де, жар беру оңай емес, Қимасам да рұқсат, еңiремен. Дед i-дағы бұзған жоқ сол қалыпты, Қиналам-ау - деп бекер толғаныпты. Сез iмдерд iң төрес i қызғану ғой, Қызғаныш та япырай жоғалыпты. Сөйт iп өз i күйеу iн атастырып, Ақ отауы көр iнд i қапас құрлы. Шер ғаламды толтырып қас iретке, Қател iк пен қылмысты шатастырды. Сезу, сүю - адамға ең керег i, Жасыра алмай жан сырын сенделед i. Тұңғыйыққа тылсым түн тынып тұрған, Арудың зарын таңдап, тербелед i. Ешк iмнен ала алмаған өм iр өш iн, Түн-ару ж iб iтед i көңiл ес iн. Түн iне бар қайғысын бес iк ет iп, Жұбана алмай жан дүние еңiрес iн. Жан ед i ол мей iр iмге асқан жаны, Қатыгезд iк қоршады тастан да әр i. Жанұясыз, ғашықсыз күн кешед i, Тағдыры бар құстың да аспандағы. Әлде к iмге айтсам деп ағым жайлы, Қанша ұмтылса б iр күш бар бағынбайды. Қос анарын ид iр iп ем iрен iп, Ана құсап баласын сағынбайды. Өт iп жатты б iл iнбей зала күндер, Жары да жоқ қасында, бала күдер. Сез iмдер i көз iлген аруананың, Көк iрег iн езед i нала күндер. Ұлы өм iрден тоналып тылсым қылық, Жиырма б iрд iң желег iн ұмсындырып. Отау үйге көм iлд i қас iретке, Иманы бар жүрект i күрс iнд iр iп. * * * Аз ба, көп пе б iлмейм iн түс iнгенн iң, Мен кәз iр жер-ананың iш iндем iн. Қаза болған жандардың моласынан, Қатты шошып ұлиды iш iмде мұң. Қара жерге қармақ сап топас құлдық, Полигон деп зұлымдық отастырдық. Қан жүрет iн тамырын талқан ет iп, Қател iк пен қылмысты шатастырдық. Елу жылды елемей ортақ үм iт, Бомбаларды сынадық сор табылып. адамана құрсағы қолды болды, Жер-ананың құрсағы қопарылып. Мөлд iреген қанша айдын ылайланды, Ей адамзат к iм б iлер бұл айлаңды. жеранадан нәр алар келер ұрпақ, Қас iрет iн к iмдерден сұрайды енд i?! Сор даладан сор iшкен сортаң халық, Бедеу етт iк ұл-қызды, жол таңдадық. адамана құрсақсыз күн кешкендей, Жер-ананың жатырын талқандадық. Осылай, Ана, Тұқым, Тект i үз iпп iз, Аталық мей iр нұрын кетк iз iпп iз. Болашаққа жерге де ең қау iпт i, “Ұрпақсыздық” iл iм iн жетк iз iпп iз. Адам ғой қара жер мен көк т iрег i, Мұнарасыз махаббат көк т iлед i. Бәр iнен де тұлдыр боп қайран ару, Қара жерге қайғысын төкт i кел iп. М iсе тұтпай т iрл iкт i тағы жаны, Жалқы жаны тау-тасқа бағынады. Бедеу әйел қосылып, бедеу жермен, Боздаған қобызға ұқсап аңырады. - О жаратқан! Жараттың тар дүниеден, Жалбарынам құрсағым талды неден?! Барды жасай б iлгенде жоқ нәрседен, Барды жасау қиын ба, бар дүниеден. Әлдек iмде кетт i ме т iр i кег iм, Мынау жалған нес iне бүл iнед i?! Өл i жерд i т iрл iткен құд iрет-ау, Неге өлт iрд iң сез iмд i т iр iдег i?! Адам қолы тоздырып төз iм iмд i, Адам қолы тонады сез iм iмд i. Махаббат бер, ж iгер бер, құштарлық бер, Қайтар маған бар ұлы сез iм iмд i! Б iр жақсылық күтем-ау текке күннен, Адами түйс iкт i бер текке күйген. Бүйт iп т iр i қалғанша күй iк құшып, Неге сонда мәңг i өл iп кетпед iм мен?! Жер ананы жастық қып әйел басы, Майда самал сипады қара шашын. Сыры б iрге жаралы Жер мен Ана, Б iр-б iр iне мұң шағып төкт i жасын, Адам түг iл мей iрге тас иет iн, Қайран ұлы сез iм-ай бас иет iн. Сол сез iмд i саудаға айналдырып, Б iлмей жүр-ау б iреулер қасиет iн. Күңiренд i қара жер ауырғандай, “АҺ” дегенде қатты дем тауды ұрғандай. Еңiреген арудың көз жасы боп, жер-ана жаңбыр жасын жаудырғандай. Адамзатқа жабайы жат қылығын, жер-ана да жер iн iп жатты бүг iн. Адам -Ана зар мұңын көтере алмай, Аунап-толқып, жер-ана шақты мұңын. - Ей, Ана! Мен де сендей маздамадым, Бомбадан менде құрый жаздамадым. Мен де сендей бейбақпын, құрсақсызбын, Адамға қызымет етт iм азғана күн. Мен де сендей бағымды сағынбаймын, Дертке толы тастардың қоғындаймын. адамата заманындай мәуел i бақ, Қаз iр мен iң бойымнан табылмайды. Сен i құртқан адамның алақаны, Мен i құртқан адами аласалық. Құрбанымыз екеум iз адамдардың, Мен iң де күн iм күрең, ала таңым. Баяғыдай мен iң де құд iрет iм жоқ, Бойымда қас iрет пен iндет iм көп. Iш iмд i мынау пендем қайдан б iлс iн, Айтуға жетк iзуге мен де т iл жоқ. Ана шер iн жер мұңы тұмшалады, Қайғысы б iр т iрл iкт iң мұнша хал i. Б iр i жаспен ал б iр i топырақпен, Бейаналар қауышып мұң шағады. Дүниеде бұдан артық қорлық бар ма. К iм көнер мұндай үк iм, зорлықтарға. Жер мен адам мәйег iн мұрат еткен, Ғылымда бұдан артық зорлық бар ма?! Барлығына көнед i бойсұнғандар, Б iз б iлмейт iн жүр қанша жайсыз жандар. Шырылдаған жанына демеу болып, Көз салмайды бүг iнг i ойсыз жандар. Айырылған от басынан жолдасынан, Арудың қасиет iне ән қосылған. Ұлы өлкеде атақты жасыл көл бар. Көл орнатып кет iпт i көз жасынан. Кесел кешкен кес iрд iң жас қаны әл i, Дәрменс iздер көз iнен жас тамады. Көп нәрседен жер iнген өм iрдег i, Қатыгезд iк осыдан басталады. * * * Қас iретш iл, атомшыл ей, даналар, Ғасырында осындай кей жара бар. Күнә жапқан полигон аймағында, Көрес iң бе, құрсақсыз бейана бар. Қас iрет iн б iлем iз - Неваданың, Ест iгенб iз ес iм iн - Женеваның. Қара жерд i тапсырып ғасырыма, Жан жарасын аршыдым мен ананың. Қалай жауып қоя алам масқараны, Қад iр, қасиет құрсақтан басталады. Ақылдың құрбаны етпей болашақты, Бола ма екен ғылымның басқа амалы. бойжеткенау болашақ ғасырымның, Сен де жары боларсың жасын ұлдың. Шытырман құпияның арасынан, Еб iн тауып өз iмше атырылдым. Не дейд i екен түс iнген бұған ағын, Ана зарын мен әйтеу құп аламын. Сырға толы құпия ар жағынан, Белг iс iздеу үм iт боп сығаладым. Алмахан Мұхаметқалиқызы
