Еркін Рақышевтың "Ашаршылық" деректі фильмі (ВИДЕО)
"Еркін Рақышевтың "Ашаршылық" деректі фильмі (ВИДЕО)"|"https://qamshy.kz/kz/article/11836-erkin-raqyshevtynh-asharshylyq-derekti-filmi-video"
TITLE: Еркін Рақышевтың "Ашаршылық" деректі фильмі (ВИДЕО)
URL: https://qamshy.kz/kz/article/11836-erkin-raqyshevtynh-asharshylyq-derekti-filmi-video
META: "Еркін Рақышевтың "Ашаршылық" деректі фильмі (ВИДЕО)"|"https://qamshy.kz/kz/article/11836-erkin-raqyshevtynh-asharshylyq-derekti-filmi-video"
TOTAL WORDS: 470
DATE: 14:40, 30 мамыр 2016
AUTHOR(S): Darkhan Muqantegi
TEXT: Еркін Рақышевтың &quot; Ашаршылық&quot; деректі фильмі. Уикипедия мәліметтері:. Көшпелі&nbsp; Қазақ&nbsp; қауымы күшті жұт жылдары ғана болмаса, өзінің өткен ұзақ тарихында А-қа сирек ұшыраған. Тек &ldquo; ақтабан шұбырынды. &rdquo; сияқты жаугершілік жылдары, саны -ге дейін кеміген. Жаңа заманда&nbsp; Қазақстан&nbsp; тарихында екі алапат ашаршылық&nbsp; халық&nbsp; жадында қатты сақталған. Олардың алғашқысы &mdash; 1921 22 жылы болған ашаршылық Оның басты-басты екі себебі бар: алғашқысы &mdash; Ресейдегі&nbsp; Азамат соғысының кесірінен&nbsp; Қазақ&nbsp; даласындағы шаруашылықтардың күйзеліске ұрынуы, екіншісі &mdash; табиғи апат, қолайсыз ауа райы салдарынан орын алған жұт. Респ-да 1920 және 1923 жылы жүргізілген ауыл шаруашылығы санақтарының және&nbsp; Қазақстандағы&nbsp; жерге орналастыру мөлшерін белгілеген экспедицияны басқарған профессор С. Швецовтың мәліметтері бойынша 1921 жылғы ашаршылықта&nbsp; Қазақстан&nbsp; халқы 30%-ке дейін азайған. Кейбір елді мекендерде нәубет халықтың 100%-ін қамтып, олар түгелдей дерлік босып, жолда, біразы атамекенінде қырылып қалды. Санақ материалдары 1921 &mdash; 1922 шаруашылық жылында Батыс&nbsp; Қазақстандағы&nbsp; шаруалар шаруашылықтарының 1920 жылмен салыстырғанда 23, 8 процентке қысқарғанын, Ақтөбе, Торғай аймақтарында шаруашылықтардың үштен бірінің жойылып кеткенін көрсетеді. 1921 жылғы ашаршылық Батыс&nbsp; Қазақстан&nbsp; халқының 31, 4 процентін алып кетті. Санақ материалдарының толық болмауы осы ашаршылық жылдарында қанша адамның қырылғанын нақты айтуға әлі де мүмкіндік бермей отыр. Екінші ашаршылық 1930 &mdash; 33 жылы болды. Оның себебі &mdash; &nbsp; Қазақстанда&nbsp; жүргізілген сталиндік-голощекиндік реформа, содан туындаған шаруалардың жекеменшігін тәркілеу мен жою, бас көтертпес ет, астық т. ауыл шаруашылығы өнімдері&nbsp; салықтары, көшпелі және жартылай көшпелі&nbsp; Қазақ&nbsp; шаруаларын жаппай және күшпен отырықшыландыру науқандары болып табылады. 1926, 1937 және 1939 жылдардағы санақтар материалдарындағы олқылықтар осы А-тағы адам, басқа шығындар санын дәл анықтауға кедергі келтіріп, ғалымдар арасында әр түрлі пікірлердің өрістеуіне себеп болды. Дегенмен, осы А-та&nbsp; Қазақстандағы&nbsp; ауыл халқы санының кемуі туралы&nbsp; Қазақ&nbsp; АКСР&nbsp; халық&nbsp; шаруашылығы есептеу басқармасының әр түрлі жанама есеп-статистикалық құжаттар, сондай-ақ 1937 жылғы Бүкілодақтық&nbsp; халық&nbsp; санағының алғашқы мәліметтеріне сүйенген ресми дерегі бар. Осы деректер бойынша&nbsp; Қазақстанның&nbsp; ауыл халқы 1930 жылдың 1 маусымынан 1933 жылдың 1 маусымына дейін 3 млн. 379, 5 мың адамға кеміп кеткен. Егер бұл кемуден 1 млн-нан астам босқындарды шығарып тастасақ, 1930 &mdash; 33 жылдардағы аштық құрбандарының 2 млн. 200 мың адамнан асып түсетінін аңғарамыз. 1992 жылы осы мәселені арнайы зерттеген&nbsp; Қазақстан&nbsp; Республика Жоғарғы Кеңесі Төралқасының комиссиясы өзінің қорытындысында былай деп жазды: &ldquo; Қазақ елі аштықтан және соған байланысты індеттерден, сондай-ақ табиғи өлім деңгейінің үнемі жоғары болуынан 2 млн. 200 мың адамнан, яғни барлық&nbsp; Қазақ&nbsp; халқының 48 процентінен айрылды&rdquo;. Ашаршылықтан&nbsp; Қазақстанда&nbsp; қазақтардың үштен бірі ғана қалды. Негізінен жас балалар мен Әйелдер қырылғандықтан оның демогр. Қазақтардың сан жағынан өсуін қатты тежеді. Кейіннен асыра сілтеушіліктің шын мәні саяси бүркемеленгенімен бұл А. &ldquo; қызыл қырғын&rdquo; , &ldquo; голощекиндік геноцид&rdquo; деген тарихи&nbsp; атқа&nbsp; ие болды. Голощекиндік геноцидтің&nbsp; Қазақ&nbsp; халқына алып келген шығыны әлем тарихында гитлершілдердің&nbsp; Еуропадағы&nbsp; еврейлерге жасаған сойқанымен пара-пар келіп, Кампучиядағы &ldquo; қызыл кхмерлер&rdquo; зардабынан асып түседі. 1932 мешін жылы болған бұл зұлмат 20-ғасырдағы адамзат баласына қарсы жасалған ең өрескел қылмыстардың бірі болып саналады. Әр жылдың 31 мамыры күні&nbsp; Қазақстан&nbsp; халқы осы &ldquo; қызыл қырғын&rdquo; құрбандарын еске алады
