Ерболат Баятұлы. Акация гүлі немесе басы жоқ адам... (новелла)
"Ерболат Баятұлы. Акация гүлі немесе басы жоқ адам... (новелла)"|"https://madeniportal.kz/adebiet/erbolat-baiatuly-akaciia-guli-nemese-basy-zoq-adam-novella1"
TITLE: Ерболат Баятұлы. Акация гүлі немесе басы жоқ адам... (новелла)
URL: https://madeniportal.kz/adebiet/erbolat-baiatuly-akaciia-guli-nemese-basy-zoq-adam-novella1
META: "Ерболат Баятұлы. Акация гүлі немесе басы жоқ адам... (новелла)"|"https://madeniportal.kz/adebiet/erbolat-baiatuly-akaciia-guli-nemese-basy-zoq-adam-novella1"
TOTAL WORDS: 997
TEXT: Ол жеңіл киініп далаға шыққан. Көктем мезгілі ғой. Аспан шайдай ашық екен. Қыста тымырайып, суық сорып жататын қала көшелері жадырай қалған. Ауада әдемі иіс бар. Бір сәтте дүр етіп бүршік атып, жапырақтарын жая қалған ағаштар да жас өмірдің жырын жырлап, жасыл нілге малына қалыпты. Шымқай. Жазушы мардымсыз ұзақ отырыстан қажыған сияқтанды. Ол көктемгі табиғатты жаңа көргендей елітіп, емірене қалған. Айналасына таң –тамаша. Оның анда- сонда осылай бой сергітіп, серуендеп қайтатын әдеті бар еді. Ұзын көшеге түспей –ақ, адам аз жүретін тар, шолақ көшелермен төтелей тартып, Сер- Жермен бульваріне келетін. Осы жолы да, сол баяғы жүрісінен жаңылмай солай қарай беттеген. Үйінен әжептәуір алыстаған да барып бір нәрсе кенет ойына түскен дей қалт тұра қалған. Кері кеткісі келген. Бірақ оның өзі де біршама жер болатын. «Сол адам тағы кездеседі-ау маған» -деген ой мазаласа да, алған бағытын өзгертпеуге тырысты. Әлгіндегідей емес жүрісін ширатып, ауырлау денесін жеңіл көтеріп келе жатқандай көрінді өзіне. Жан –жағына қарамауға тырысқан. Қоқырайған қоңыр цилиндрін баса киіп, еңкеңдеп келеді. Бұл –Де Тревиль сарайының сырт жағы болатын. Қаланың ауқаттылары тұратын аудан. Бірақ ол кездеспеді. Жазушы соған шын қуанды. Енді асықпай жүруге болады. Пысынап ыстықтағандай болған. Аздап алқынып қалған сияқты. Кең көшеге шыққанда, кәдімгідей тыныстап қалған. Аз аялдап ауаны құмыға жұтқан. Жолай үш –төрт адам бас изеп амандасқан. Бұл да жұмсақ жымиып, күле бас изеген. Міне, алдында өзіне таныс Сен – Жермен бульварі. Шөлдегендей ме қалай. Ақыры сейіл құрып шыққан соң, оң жақтағы шарапханаға бас сұға кетуді жөн көрген. Қашан келсең де жатырқамай қарсы алатын таныс шарапхана. Оң қапталдағы үлкен екі терезеден күн сәулесі жамырап тұр. Әзірше шарапханада ешкім жоқ секілді көрінген. Бұл екінші қатардың түпкіріндегі үстелге жайғасқан. – Месье, не ішесіз? – Бойшаң келген арық жігіт қасына келген. Бұл ең жақсы француз шарабына тапсырыс берді. Бір бокал. Шарапхананың іші тып-тыныш. Үстіндегі сүртігін, бас киімін шешіп жайғасқаннан соң, айналасына барлай қараған. Сонда ғана байқады, мұнымен қатарлас үстелде жас келіншек отыр екен. Кіргенде қалай байқамаған. Жоқ әлде ол да жаңа келді ме екен? Жазушы ұзын, қалың шаштарын қайыра бір сілкіп тастап, шарап толы бокалын жайымен көтерген қалпы әлгі қызға басы изеп, сәл күлімсіреп ишара жасаған. Көздері жалт еткен әлгі бикеш те әдемі иегін сәл түсіріп, бұған жауап ретінде бас изеген. Еріндерімен әдемі өбіп шарап ішкен. Жазушы да шараптан бір ұрттап, хрусталь бокалды үстелге қойған. Еріксіз тағы бір қарап қалып еді, бейтаныс бикеш те тәкаббарлана көз тастап отыр екен. - Месье, сіз неге қарай бересіз? – Бикеш жұлып алғандай тіл қатқан. - Ал, сіз неге қарай бересіз? - Жазушы қарсы сұрақ қойған. Бикеш наздана бір күлді де, - Мен сізді танитын сияқтымын –деген. Осы сөз қанат бітірді ме, кім білсін жазушы еркінсіп кеткен. – Айыпқа бұйырмасаңыз, сіздің қасыңызға аз уақыт жайғасуға болар ма екен? - Мейіліңіз. Бикеш әппақ, сүйіріктей саусақтарын ұсынып жатып, «Сюзанна де Бодуен» деп аты-жөнін айтты. Сыңғырлап. Күрең шляпасының маңдайынан түсірген қара шілтері ашық қабағын, кой көздерін сәл көлеңкелеп тұр еді. Жазушы бірақ аты-жөнін айтпады. Есте қаларлықтай отырыс болған. Әсіресе бикеш үшін. Өнбей жатқан жазу мен баспаның ісі расында жазушыны діңкелетіп тастаған екен. Ол шабыттана сөйлеп, әдемі, сүйкімді келіншекке әлсін-әлсін ұзақ қараумен отырды. – Мархабаттым, мен туралы бір кітап неге жазбасқа?! – Сюзанна сықылықтай күліп әлде шын, әлде өтірік наз тастаған. Жазушы жымиған да қойған. Бұлар тысқа шыққанда бульварде адамдар көбейіп қалған екен. Ерсілі- қарсылы жүргендер баршылық. Кешкілік серуенге шыққандар. -Месеье, берірек жүріңізші, мен сізге бір нәрсе көрстейін- деді бикеш қиылып. Екеуі бульвардың шығыс жағына қарай жүрген. Сюзаннаның жүрісі жеп-жеңіл. Еліктей орғып келеді. Аяқтарын еркелеп бастады. Өзі көңілді. - Міне, көрдіңіз бе, менің ұлы жазушым?! Ол жаңа гүлдеген акация ағашын нұсқады. Мимозаның алтын сары түсті гүлдері шашақтанып, төгіліп тұр екен. Көздің жауын алады. Бикеш шын шаттанып барып, күлтеленген шашақты гүлді құшырлана иіскеді де, - Сіз білесіз бе, мен бақыттымын! Иә шексіз бақыттымын! –деп ауаны жаңғырықтыра айқай салды. Қос жанарында осынау өмірдің, әдемі, кіршіксіз өмірдің бал –бұл жанған нұры шалқып тұр еді. Ол бұрынығдан да сұлулана түскен. Ойлы көзімен тесіле қараған жазушы ішінен, «Иә сен, Сюзанна, бақыт болуға әбден лайықсың!» деген, Ол да балаша қуанып тұр еді. Күн, Де Тревиль сарайының аржағына қарай еңкейгенде, жазушы бикешпен қимай қоштасып, Сер –Жерменде кездесіп тұруға уағдаласып, үйіне қарай тың шабытпен асығып бара жатқан еді. Ол басқаның бәрін ұмытқан. Құлшына үстелге отыруға бейілді. Өзіне таныс көшенің бұрышын айнала бергені сол еді, баяғы таныс бейне көлденеңдеп тұра қалмасы бар ма. - Мәртебелім, бұл қандай керемет күн! Дәл бүгін сізді жолықтармын деп ойлаппын ба? Бұл жағдай үш ұйықтасам да түсіме кірмейді ғой. Жүріңіз, мархабат, біздей пақырдың лашығына бас сұғып шықсаңыз. Мен өмірбақиға айтып жүрер едім ғой. Ой, менің үйіме кім келмеді деп. Иә-иә, Аса мәртебелі Сіз келді деп. Оңбағандар білсін менің кім екенімді!. Шикіл сары кісі, басындағы цилиндрін алып, тағы да бәйек болып тұр. Бұл мүмкін сегізінші, әлде тоғызыншы өтініші. Жазушы бір сылтау тауып, құтылып кететін. Немесе кейінге қалдыратын. Бірақ бұл жолы құтыла алмасын білді де, келісімін берді. «Уақытымды алмасаңыз. Өте асығыспын» деген. Париждің ауқаттылары қоныс тепкен ауданда тұратын адамның анаумынау кісі емес екендігі белгілі ғой. Бірақ жазушының суқаны сүймейтін. Дембелше, шикіл сарыны. Өн бойынан пасықтық пен дарақылықтың иісі мүңкіп тұратындай еді. Байшыкештің қуанғаны соншалық, алақандарын соғып қалып, жазушының алдына түсе салып мәймаңдай жөнелген. Биік дуалға өзі бастап кіріп, екі қабатты үйдің ауласымен алып жүрген. Үлкен емен есіктің аржағынан өткен. Екеуі. Табалдырықтан аттай салысымен әйеліне дауыстап жар салумен болды. Кіре берістегі үлкен залдың қарсы бетіндегі сәкіде париктер тізіліп тұр екен. Неше түрлі. Жазушы, әлгі байшыкештің парик киетінін енді байқаған. - Міне, мархабат, көрдіңіз бе? Парик деп осыларды айту керек! Қалай таңқалмайсыз, а?! Құдайым-ау, Де Мольердің паригі, парик пе?! Үй иесі сәңірейіп мақтанып, жазушыдан керемет қошамет күтіп тұр еді. Үндемеуге тіптен ыңғайсыз. Байшыкештің бар –жоғын ұмытқан сыңайлы қалып танытып, париктерге қарап тұрып былай деген еді:- О, ғажап! Расында қалай таң қалмайсың! Құдай да шебер ғой, басы жоқ адамда осыншам ма парик болады екенау!. Мұны айтқан француздың мәртебелі һәм ұлы жазушысы Оноре де Бальзак болатын. Әлгі үйден шыға қашқан жазушы акация гүлдері туралы, әлгі Сюзанна туралы тәтті, уылжыған қиялын қайта таба алмай ұзақ әуреге түскенін ол байшыкеш білді дейсің бе. Ерболат Баятұлы ЖАҢАЛЫҚТАР АЙМАҚТАР АВТОРЛАР СҰХБАТТАР MADENI TV ӘДЕБИЕТ ТЕАТР МУЗЕЙ КІТАПХАНА МУЗЫКА КИНО БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САЛТ-ДӘСТҮР ТУРИЗМ
