ҚазАқпарат-Анонс: 2011 жылғы 4-10 шілде аралығындағы оқиғалардың күнтізбесі
DATE: 09:07, 04 Шілде 2011 | GMT +5
TITLE: ҚазАқпарат-Анонс: 2011 жылғы 4-10 шілде аралығындағы оқиғалардың күнтізбесі
URL: https://kaz.inform.kz/news/kazakparat-anons-2011-zhylgy-4-10-shilde-aralygyndagy-okigalardyn-kuntizbesi_a2391465/
META: DATE: 09:07, 04 Шілде 2011 | GMT +5
TOTAL WORDS: 7467
AUTHOR(S):
TEXT: ЕЛБАСЫ. 4 шілдеде Тәуелсіздік сарайында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Индустриялық-инновациялық форум өтеді. 4 шілдеде «Астана қаласының жаңа көлік жүйесі» жобасының басталуына орай Елбасы Н. Назарбаевтың қатысуымен капсула көму рәсімі өтеді. ҚОҒАМ. 4 шілдеде Ұлттық Банк Тәуелсіздіктің 20 жылдығына арнап номиналдық құны 10 000 теңгелік ескерткіш банкнотты айналысқа шығарады. 16 шілдеде Байқоңырдан «Қазсат-2» серігін ұшыру жоспарланып отыр. СПОРТ. Бейбіт Шүменов 29 шілде күні АҚШ-тың Невада штатындағы ласвегаста Бүкіләлемдік бокс қауымдастығының жартылай ауыр салмақта Әлем чемпионы атағын қорғайды. АСТАНА. 4 шілде күні Астанадағы «Сарыарқа» республикалық велотректе әлемге белгілі әнші Стингтің концерті болады. 4 шілдеде Тәуелсіздік сарайында ІІ халықаралық кенметаллургия форумы өтеді. 4 шілдеде конгрессхолда ресейлік әртіс С. Безруковтың қатысуымен баспасөз мәслихаты өтеді. 4 шілдеде «Көрме» орталығында «Қазақстандық қамту-2011» деген тақырыпта көрмесі және форумы өтеді. 4 шілдеде «Қазақстан» спорт сарайының бассейнінде жүзуден Қазақстан Республикасының 3-ші жазғы спартакидасы ашылады. АЛМАТЫ. 4 шілдеде Қазақстандық баспасөз клубында «алматытамшы-Алматы» бағыты бойынша тұрақты әуерейсінің ашылуына арналған баспасөз мәслихаты өтеді. 4 шілдеде Ұлттық баспасөз клубында Экофорум сарапшыларының қатысуымен баспасөз мәслихаты өтеді. ЕЛЕУЛІ ОҚИҒАЛАР. АТАУЛЫ КҮНДЕР. ЕСІМДЕР. ШІЛДЕНІҢ 4-І, ДҮЙСЕНБІ. Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік мейрамы - Тәуелсіздік күні. 1776 жылы Томас Джефферсон «АҚШ Тәуелсіздігі декларациясына» қол қойды. АҚШ - Солтүстік Америкада орналасқан мемлекет. Оңтүстігінде Канадамен, оңтүстік-батысында Мексикамен шектеседі. Шығысын - Атлант мұхиты, оңтүстік-шығысын - Мексика шығанағы, батысын - Тынық мұхиты қоршайды. Әкімшілік жағынан 50 штатқа бөлінеді. Астанасы - Вашингтон қаласы. Ресми тілі - ағылшын тілі. Ақша бірлігі - доллар. Қазақстан Республикасы мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1991 жылғы желтоқсанның 26-сында орнатылды. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 79 жыл бұрын бір топ қазақ зиялылары - Ғабит Мүсірепов, Мансұр Ғатаулин, Емберген Алтынбеков, Мұташ Дәулетқалиев, Қадыр Қуанышев БК П Қазақ өлкелік комитетінің бірінші хатшысы Филипп Голощекинге хат жолдады. Хат республикадағы мал шаруашылығының күйрегендігі салдарынан елді алапат ашаршылық жайлағандығын айтып сақтандырған алғашқы дабылдардың бірі болды. 19 жыл бұрын Алматы эстрадацирк училищесіне Қазақстанның халық әртісі Жүсіпбек Елебековтің есімі берілді. Елебеков Жүсіпбек - әнші, Қазақстанның халық әртісі. Қарағанды облысы, қазіргі Қарқаралы ауданында дүниеге келген. 1920-1922 жылдары Семейдегі «Ес-аймақ» драма труппасының қойған спектакльдері мен концерттеріне қатысады. 1931-1935 жылдары Қазақ драма театрында, 1935-1960 жылдары Қазақ филармониясында, 1960-1977 жылдары «Қазақконцерт» бірлестігінде актерлік-әншілік қызметтер атқарады. 1933-1938 жылдары Қазақ музыкалық драма театрында Иван Коцыктың «айманшолпан» музыкалық комедиясында Әлібектің, Евгений Брусиловскийдің «Қыз Жібегінде» Төлеген бейнелерін сомдады. 1942-1943 жылдары концерттік топ құрамында майдандағы жауынгерлер арасында концерттер берді. Елебаевтың «Жас қазақ» әнін үйреніп келіп, алғаш рет халыққа таратты. Ол Абай, Ақан сері, Біржан сал, Жаяу Мұса, Балуан Шолақтың классикалық үлгідегі шығармаларын насихаттаушы, кейінгі буынға таратушы болды. Ол халық композиторларының, халық әндерімен бірге Қазақстан композиторларының әндерін де орындады. Әншінің айтуындағы жүздеген ән үлгілері этнографиялық музыкалық жинақтарға еніп, ғылыми зерттеулерге арқау болды. Александр Затаевич әншіден «Ғалия», «Сұржекей», «Екі жирен», «Балқурай» әндерін жазып алып, нотаға түсіреді. Жүсіпбек Елебеков 1937 жылдан өмірінің соңына дейін Алматы эстрадацирк өнері студиясында ұстаздық етті. 15 жыл бұрын Қытай Халық Республикасының бұрынғы Төрағасы Цзян Цзэминь тұңғыш ресми сапармен Қазақстанға келіп, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевпен кездесті. Кездесу барысында екі ел арасындағы бірлескен декларацияға қол қойылды. 11 жыл бұрын Атырау қаласында қазақ халқының ұлы күйшісі Құрманғазы Сағырбайұлының ескерткіші ашылды. Сағырбайұлы Құрманғазы - қазақтың ұлы күйші-композиторы, қазақтың аспапты музыка өнерінің классигі. Туып-өскен жері Бөкей хандығы, қазіргі Орал облысы ның Жаңақала ауданы на қарасты Жиделі деген жер. Топырақ бұйырған орыны - Астрахань облысының бұрынғы «Шайтани батага », қазіргі «Құрманғазы төбе » деп аталатын жер. Шыққан тегі - Кіші жүз, он екі ата Байұлы нан өрбіген Сұлтансиықтың Қызылқұрт бұтағы. Құрманғазы сахараның даңғыл көкірек дәулескер күйшісі Соқыр Есжан ның алдын көріп, Дәулеткерей сияқты жайсаң күйшімен сырлас болып, Шеркеш, Байжұма, Баламайсаң сияқты күйшілердің өнерінен өнеге алған. Оның «Түрмеден қашқан », «Кісен ашқан », «Ертең кетем », «Бозқаңғыр », «Пәбескі », «Терезеден-есіктен », «Бозшолақ », «Бұқтым-бұқтым », «Не кричи, не шуми », «Арба соққан », «Аман бол, шешем, аман бол », «Қайран шешем » сияқты күйлері замана басқа салған зобалаңның бір-бір бекеті сияқты. Ол қатал тағдырдың кез келген талқысына өнерімен жауап беріп, өнерімен белгі қалдырып отырған. Құрманғазының «Қызыл қайың », «Ақжелең », «Адай », «Сарыарқа », «Балбырауын », «Серпер », «Назым », «Балқаймақ », «Бұлбұлдың құрғыры », «Ақсақ киік », «Төремұрат », «Қуаныш » сияқты күйлері өмірге іңкәр жанның жүрек лүпілі сияқты. Құрманғазыны суреткер ретінде айрықша даралап көрсететін қасиет - ол концептуалды күйші. Бір ұрпақ емес, екі ұрпақ емес, бірнеше ұрпақтың тағдырына ықпал ететін заманалық құбылыстарға бойлай үңіліп, ой толғау Құрманғазының рухани болмысына тән. Оның «Жігер », «Көбік шашқан », «Кішкентай », «Ақбай » сияқты күйлері өзі ғұмыр кешкен заманның тарихи-әлеуметтік болмысына берілген күйші философтың бағасы. 11 жыл бұрын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Каспий шельфі Шығыс Қашағанда мұнай қорының ашылу салтанаты болып өтті. Онда әлемдегі ең үлкен баржа құрастырылып, жеті мемлекеттен мамандар тартылған. Шығыс Қашағандағы «қара алтын» қоры 7 миллиард тоннаны құрайды. Осы Каспий табанындағы «қара алтын» елімізге 1 триллион доллардан астам табыс әкеледі. 8 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Автомобиль көлігі туралы» Заңға қол қойды. 6 жыл бұрын Ақтөбеде кәсіпкерлік және ішкі саясат департаменті ұйымдастыруымен облыстық әйелдердің ойлары мен тауарларынан құралған «Қанатты әйел-2» жәрмеңкесі болып өтті. Шараға облыстың 80-нен астам қолөнерші, табысқа жеткен кәсіпкерлер, модельер мен суретші, мәдениет пен өнер саласының қызметкерлері, ұйымдар мен кәсіпорынның басшы әйелдері қатысты. Жәрмеңкеге өндіріс, денсаулық сақтау, білім, қоғамдық және ғылыми-өндірістік бірлестік саласының идеялары мен өнімдері көрсетілген 60 жәдігер қойылған. Жәрмеңкенің басты мақсаты - әйел мәртебесін жоғарлату, әйел кәсіпкерлігін көрсету және насихаттау. 2 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Президенті Астанада жетім балаларға арналған 300 орынды мамандандырылған кәсіби-техникалық лицейді ашты. Құрылысты «Қазақмыс» корпорациясы жүргізген. Бұл оқу орнында токарь, газбен және электрмен дәнекерлеуші, экскаватор және бульдозер жүргізушісі, кранда жұмыс істеуші, электр монтері, аспаз, бармен, түрлі санаттағы жүргізуші сияқты мамандарды даярлайды. Лицейде алаңы 360 шаршы метрлік оқу-жаттығу бассейні, алаңы 180 шаршы метрлік зал және қала мектептерінің ішіндегі ең үлкен - ұзындығы 42 метрлік спортзал және 204 орындық трибуна бар. 2 жыл бұрын Ақмола облысында «Семізбай-U» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жылдық қуаты 500 тонна уран өндіретін жаңа кәсіпорынды іске қосты. Барлау және қазба жұмыстарында саладағы озық технологиялық жетістік кеңінен қолданылып, қоршаған ортаға еш зиян келтірмеу қамтамасыз етілген. Шикізатты өңдеуде «Степногор таухимия комбинаты» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің өндірістік қуаты пайдаланылады. 2 жыл бұрын Алматыда «Шаңырақ-1» ықшамауданында Алатау ауданының тұсау кесер рәсімі болып өтті. 2008 жылы Алматы қаласының әкімшілігі мен мәслихатының бірлескен шешімі бойынша Әуезов, Жетісу және Алмалы аудандарының аумағынан ұйымдастырылған Алатау ауданы құрылған еді. Жаңа ауданың аумағы 7190 гектар жерді алып жатыр. Оның құрамына «Өжет», «Красный трудовик», «Заря Востока», «Ұлжан» - 1, 2, «Дархан», «Байбесік», 6-градкомплекс, «Шаңырақ» - 1, 2, 3, 4, 5, 6, «Көкқайнар», «Әйгерім» - 1, 2, «Құрылысшы», «Түркістан», «АДК», «Ақбұлақ», «Алғабас» атты ауылдар кiредi. Жаңа әкiмшiлiк ауданды құрудың басты мақсаты қосылған ауыл тұрғындарының хал-жағдайларын жақсарту, сонымен бiрге Алматы қаласын солтүстік және солтүстiк-батыс бағыттарында әрі қарай дамыту деп түсіндірді. ЕСІМДЕР. 85 жыл бұрын әнші, Қазақстан Республикасы Музыка қайраткерлері одағы басқармасының төрағасы, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жеке орындаушысы, Қазақ СРО мен Қазақстанның халық әртісі, профессор, Социалистік Еңбек Ері СЕРКЕБАЕВ Ермек Бекмұхамедұлы дүниеге келді. Петропавл қаласында туған. Петр Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесін, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Ермек Серкебаев орындаған партиялардың ішінде Ахмет Жұбанов және Латиф Хамидидің операсындағы - Абайды, «Біржан мен Сара» операсындағы Қожағұл, Амангелді, Петр Чайковскийдің «Евгений Онегин» және «Пиковая дамасында» Онегин мен Елецкиді, Джоаккино Россинидің «Севиль шаштаразы» Фигароны, «Укрощение строптивой» Петруччионы, Евгений Брусиловский мен Еркеғали Рахмадиевтің операсындағы Ер Тарғын және Алпамыс батырлар және басқа да көптеген операларда ойнаған. Кино өнері саласында да атсалысып, «Тақиялы періште», «Біздің сүйікті дәрігер», т. фильмдерге түскен. Гастролдік сапармен әлемнің 50-ден аса елдерінде болған. 1973 жылдан қазіргі кезге дейін Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында вокал класы бойынша дәріс береді. 2006 жылы - Мәскеу консерваториясының үлкен залында ән шырқаған. Қазіргі қызметінде 1947 жылдан бастап істейді. КСРО Жоғарғы Кеңесі 7-шақырылымының депутаты, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 8, 11- шақырылымдарының депутаты. «Отан», Еңбек Қызыл Ту, Қазан революциясы, 2 мәрте Ленин ордендерімен, медальдармен марапатталған. КСРО мен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының, Халықаралық вокалистер конкурсының лауреаты, вокалистер мен балет әртістерінің бүкілодақтық конкурсы сыйлығының және «Тарлан» сыйлығының иегері. 2011 жылы желтоқсанның 22-сі күні Алматыда Ирина Серкебаеваның «И жизнь, и молодость, и счастье» атты кітабының тұсаукесері өтті. Кітап Қазақстанның халық әртісі, атақты әнші Ермек Серкебаевтың өмірі мен шығармашылығына арналған. ШІЛДЕНІҢ 5-І, СЕЙСЕНБІ. Венесуэланың Мемлекеттік мейрамы - Тәуелсіздік күні. Испанияның бодауында болған Венесуэла 1811 жылы тәуелсіздігін талап етті. Сол тәуелсіздігін 1830 жылы ғана алып, Оңтүстік Америкадағы бірінші тәуелсіз ел болды. Қазақстан Республикасы мен Венесуэла Республикасының арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1996 жылғы мамырдың 8-інде орнатылды. кабоверде Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні. кабоверде - Батыс Африка жағалауларына жақын Атлант мұхитындағы 8 ірі және 10 ұсақ аралда орналасқан мемлекет. Астанасы - Прая қаласы. Ресми тілі - португал және креол тілдері. Ақша бірлігі - эскудо. Заң шығарушы органы - бір палаталы парламент - Ұлттық ассамблея. Армения Республикасының Мемлекеттік мейрамы - Конституция күні. 1995жылғы маусымның 5-індегі жалпыхалықтық референдумда Армения Конституциясы қабылданды. Қазақстан Республикасы мен Армения Республикасының арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы тамыздың 27-сінде орнатылды. Алжир Халықтық Демократиялық Республикасының Мемлекеттік мейрамы - Тәуелсіздік күні. Алжир - Солтүстік Африкада, Жерорта теңізінің батысында орналасқан мемлекет. Батысында Мароккомен, Батыс Сахарамен, оңтүстігінде Нигермен, шығысында Ливиямен, Туниспен шектеседі. Астанасы - Алжир қаласы. Ресми тілі - араб тілі. Ақша бірлігі - динар. Қазақстан Республикасы мен Алжир арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1996 жылғы наурыздың 15-інде орнатылды. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 19 жыл бұрын Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатылды. 19 жыл бұрын Оралда Қазақ драма театры ашылды. 17 жыл бұрын Алматыда «Интернационал банктің» тұсаукесер рәсімі өтті. Оған Нью-Йорктегі Чейд Манхэттен банкісінің президенті Ародр Райан мырза қатысты. 15 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы» Заңы қабылданды. 11 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2000 жыл мәдениетті қолдау жылы деп жариялануына орай, сонымен қатар Астана қаласын әлеуметтік-мәдени дамыту мақсатында және көрнекті қазақ әншісі Күләш Байсейітованың атын мәңгі есте сақтау үшін К. Байсейітова атындағы опера және балет театрына Ұлттық театр мәртебесін беру туралы Жарлыққа қол қойды. 11 жыл бұрын Атырау қаласының орталық алаңына түркі тектес мәмлүктер арасынан шыққан, Мысырды билеген сұлтан, ортағасырлық Мысырдың аса ірі әскери және мемлекет қайраткері Бейбарыс сұлтанға арналған ескерткіштің ашылу салтанаты өтті. Ескерткіштің ашылу салтанатына Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты. БЕЙБАРЫС - түркі тектес мәмлүктер арасынан шыққан, Мысырды билеген сұлтан, ортағасырлық Мысырдың аса ірі әскери және мемлекет қайраткері. Оның билік еткен тұсында елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайы ілгері басты. Оның шыққан тегі - қыпшақ. Бірақ қай жердің қыпшағы дегенге келгенде әр түрлі деректер айтылып, бірі - Хорезм, Дербент қыпшақтарынан десе, екіншілері маңғыстаулық еді дегенді айтады. Соңғы зерттеулер бұл дүдәмалдықтың түйінін шешіп, Бейбарыстың қыпшақ тайпасының Беріш руынан шыққан атақты әулеттің тұқымы екенін анықтауға мүмкіндік берді. Араб елдерінің «Мың бір түнмен» қатар қоятын халық романы - «Бейбарыста» оның әкесі Жамақ, шешесі Әйнек деп, олардың нақты есімдерін атап көрсеткен. Бейбарыс өмір бойы қыпшақ тілінде сөйлеген, Алдыңғы Азиядағы араб тілдес халықтармен тілмәш арқылы түсініскен. Бейбарыс медреселер салуға көп күш жұмсайды, каналдар мен бөгеттерді жөндетеді. Каир қаласында ол салдырған мешіттердің бірі қазір де «Бейбарыс мешіті» деп аталады. Бейбарыс заманында өмір сүрген тарихшы Вильгельм Тайпольский де оған: «Бейбарыс - жауынгерлігі жағынан Гай Юлий Цезармен терезесі тең тұратын қаһарман» деген баға берген. 10 жыл бұрын Ақмола облысы, Щучье қаласындағы Кадет корпусы ғимаратының алдында қазақтың ұлы ғалымы, шығыстанушы, тарихшы, этнограф, географ, фольклортанушы, ағартушы-демократ Шоқан Уәлихановтың ескерткіші ашылды. 7 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Байланыс туралы» Заңы қабылданды. 6 жыл бұрын Теміртау қаласында «SOS Kinderdorf International» Халықаралық қорының қаржысына отбасылық үлгідегі балалар ауылы ашылды. Теміртаудағы осынау ауылда үштен он екі жасқа дейінгі 90 бала тұрады. Самарқанд су қоймасының жағалауына салынған екі қабатты үйлердің әрқайсысында 6-7 адамнан құралған бір отбасы тұрады. «SOS Kinderdorf International» Халықаралық қоры қаржыландыратын осындай ауылдар Алматы мен Астанада да бар. 4 жыл бұрын Елордада «Бөгенбай батырдың» ескерткіші ашылды. Ескерткіш Сарыарқа мен Бөгенбай батыр көшелерінің қиылысында орналасқан. Қаракөк граниттен жасалған ескерткіштің жалпы биіктігі 11, 3 метр. Ескерткіштің авторы - мүсінші, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Тоқтар Ермеков. Бөгенбай батыр - XVIII ғасырдағы қазақ халқының даңқты қолбасшыларының бірі, жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресін ұйымдастырушы. 4 жыл бұрын Businesswomen. kz іскерлік журналының алғашқы саны жарық көрді. Журналдың негізгі қағидасы - іскерлік әлемді әйелдердің көзімен көрсетіп, таныстыру. Журнал, сондай-ақ саясат, мәдениет, спорт, сән тақырыптарын да қамтиды. Екі айда бір рет және қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде шығарылатын журналдың жалпы тиражы 20 мың дананы құрайды. 1 жыл бұрын Қазақстан, Ресей және Беларус арасындағы Кеден одағы өз күшіне енді. Кеден одағы қызметінің құқықтық және қаржылық қырларын реттейтін бір топ халықаралық келісімшарттар қабылданды. Көптеген арнайы шешімдер бекітілді. ЕСІМДЕР. 70 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорғаныс университетінің профессоры, Ресей Федерациясы Әскери Академиясының корреспондент мүшесі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстан Қарулы Күштерінің запастағы полковнигі, техника ғылымының кандидаты ЕРМЕКБАЕВ Пернехан Әшімбайұлы дүниеге келді. Жамбыл облысының Шу ауданында туған. Ташкент танк училищесін, Әскери сауытты танк әскерлері академиясын бітірген. Танк взводының командирі, Балтикалық флот ротасы командирінің орынбасары, Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищенің мұғалімі болған. 1975-1976 жылдары - Орта Азиялық әскери округі сауытты танк қызметтің техникалық дайындығы бойынша офицері. 1976-1979 жылдары - Сауытты танк әскерлері академиясының адъюнкті. 1979-1987 жылдары - Құрлық әскерлері әскери институтының аға оқытушысы, кафедра бастығының орынбасары. 1987-1990 жылдары - Шершель қаласындағы Алжир әскери академиясының кеңесшісі, аға оқытушысы. 1990-1997 жылдары - Құрлық әскерлері әскери институтының кафедра меңгерушісі. 1997-1998 жылдары - Қазақстан Республикасы әскери академиясының сауытты танк техникасы кафедрасының бастығы, ғылыми-зерттеу бөлімінің бастығы. 1998-2002 жылдары - Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Әскери-ғылыми орталығының бастығы, «Бағдар» әскери-теориялық журналының бас редакторы қызметтерін атқарған. Қазіргі қызметінде 2004 жылдан бастап істейді. 80-нен аса әскери-ғылыми еңбектің авторы. «Жаяу әскердің машинасы», «Сауытты танк қару жарақтары» т. кітаптардың, «Әскери іс» сөздігінің авторы. «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалімен марапатталған. 65 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісінің депутаты - Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі, экономика ғылымының докторы, Қазақстан Республикасы Инженерлік академиясының және Халықаралық инженерлік академиясының академигі, Франс Кафка атындағы Халықаралық сыйлықтың лауреаты, Венгрия Республикасындағы Карцаг қаласының құрметті азаматы ТҰРСЫНОВ Сағынбек Тоқабайұлы дүниеге келді. Қарағанды қаласында туған. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын, Қазақстан КСР Орталық комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін, Талдықорған заң институтын бітірген. 1970-1972 жылдары - Қарағанды облыстық комитеті техникалық дайындық мектебі бастығының орынбасары. 1972 жылы - Қазақстан Жастар аудандық партия комитетінің нұсқаушысы. 1972-1981 жылдары - партия комитетінің хатшысы, кеңшар директоры. 1981-1984 жылдары - Қарағанды облыстық партия комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1984-1988 жылдары - Қазақстан компартиясы Орталық комитетінің сектор меңгершісі, ауыл шаруашылығы және тағам өнеркәсібі бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1988-1989 жылдары - Талдықорған облыстық партия комитетінің хатшысы. 1989-1990 жылдары - Талдықорған облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1990-1991 жылдары - Талдықорған облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1990-1992 жылдары - Талдықорған облыстық кеңестің төрағасы. 1992-1993 жылдары - Талдықорған облысының әкімі. 1993-1995 жылдары - Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 1995-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы. 1996-2002 жылдары - Қазақстан Республикасының Австриядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Венадағы, Европадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының Халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі міндетін қоса атқарушы. 2002-2006 жылдары - Қазақстан Республикасының Венгрия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі және Қазақстан Республикасының Болгария Республикасындағы, Румыниядағы, Чехия Республикасындағы, Словак Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі міндетін қоса атқарушы. 2007 жылдың қаңтар айынан - Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның төрағасы қызметтерін атқарған. Қазіргі қызметінде 2007 жылдың қыркүйек айынан бастап істейді. «Құрмет», «Құрмет белгісі», «Парасат» ордендерімен, медальдармен марапатталған. 65 жыл бұрын Қостанай облыстық «Қостанай таңы» газеті бас редакторының бірінші орынбасары, журналист, жазушы, Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының, Журналистер одағының мүшесі, Қазақстанның мәдениет қайраткері МЕҢДІБАЕВ Сәлім Тоқмырзаұлы дүниеге келді. Қостанай облысының Меңдіқара ауданында туған. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін, Алматы жоғары партия мектебін бітірген. 1971-1990 жылдары - «Қостанай таңы» Қостанай облыстық газетінде аға корреспондент, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы болған. 1996-2000 жылдары - Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің журналистика факультетінде мұғалім қызметтерін атқарған. Қазіргі қызметінде 1990 жылдан бастап істейді. Жазушының «Жүрек лүпілі», «Еменнің айыр бұтағы», «Мөп-мөлдір дүние» атты кітаптары бар. «Әскери ерлігі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін», «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған, Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке алғысына ие болған. Қостанай меценаттар клубының «Қазына» сыйлығының, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының, «Қазақ тілі» қоғамы аймақтық ұйымы «Ұлтжанды азамат» сыйлықтарының, Қостанай облысы әкімі сыйлығының иегері, республикалық және облыстық конкурстардың бірнеше дүркін жеңімпазы және жүлдегері. ШІЛДЕНІҢ 6-СЫ, СӘРСЕНБІ. Қазақстанның Елордасы - Астана күні. 1994 жылы Қазақстан Республикасы Парламенті отырысында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның астанасын Алматыдан Ақмолаға көшіру туралы ұсыныс жасады. 1997 жылы қазанның 20-сында астананы ауыстыру туралы Жарлыққа қол қойылды. 1998 жылы мамырдың 6-сында Ақмола қаласының атауы Астана болып өзгертілді. 1998 жылы маусымның 10-ында жаңа елорданың халықаралық тұсаукесер рәсімі өтті, бұл күн 2006 жылға дейін астананың туған күні ретінде атап өтіліп келді. «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» Заңға толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойылды. Заңға толықтыру енгізу жаңа мемлекеттік мерекені - «Астана күнін» орнықтыру мақсатында жасалды. Бұл мемлекеттік мереке мемлекет тәуелсіздігі мен жаңа астананың еліміздің жағрафиялық орталығына көшірілуіне байланысты Қазақстанның жаңа тарихындағы халқымыздың жасампаз жетістіктерін бейнелейді. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы маусымның 2-сіндегі Жарлығымен Қазақстанның жаңа астанасының таныстырылымы құрметіне «Астана» медалі бекітілді. Бүкіләлемдік өбісу күні. Аталмыш күнді алғаш ағылшындар ойлап шығарған. Кейінірек ол Біріккен Ұлттар Ұйымымен бекітілген. Дәрігерлердің пікірінше, сүйісудің адам баласы үшін пайдалы жақтары өте мол. Медициналық сараптамалардың қортындысына қарағанда өбісу сәтінде адамның қан айналымы жақсарып, өмір сүру деңгейі ұзарады екен. Ян Густы еске алу күні. 1415 жылы Констанцыдағы шіркеу соборының шешімімен чех реформаторы Ян Гус инквизиция отына өртелді. Прага университетінің ректоры болған, ол өз елін немістердің баса-көктеп билеуіне, католик дінінің ықпалының артуына қарсы шыққан еді. Комор Аралдары Федеративтік Ислам Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік жарияланған күні. Комор - Үнді мұхитының Мозамбик бұғазындағы аралдар тобында орналасқан мемлекет. Әкімшілік жағынан 4 округке бөлінеді. Астанасы - Морони қаласы. Ресми тілі - француз және араб тілдері. Ақша бірлігі - комор франкі. Заң шығарушы органы бір палаталы парламент. Малави Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні. Малави - Оңтүстік Шығыс Африкада орналасқан мемлекет. Солтүстігінде Танзаниямен, батысында Замбиямен, оңтүстігі мен шығысында Мозамбикпен шектеседі. Астанасы - Лилонгве қаласы. Ресми тілі - ағылшын және ньянджа тілдері. Ақша бірлігі - квача. Конституциясы бойынша мемлекет және үкімет басшысы - Президент. Жоғары заң шығарушы органы бір палаталы парламент - Ұлттық жиналыс. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 19 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі Президумының «Орал, Целиноград, Шымкент облыстарының және Целиноград қалаларының тарихи атауларын қалпына келтіру туралы» қаулысы қабылданды. 17 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ел астанасын Алматыдан Ақмолаға көшіру жөніндегі ұсынысын мақұлдау жөнінде қаулы қабылдады. 17 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен ақын Мұзафар Әлімбаевқа «Қазақстанның халық жазушысы», актер Досқан Жолжақсыновқа және кинооператор Ескендір Тынышбаевқа «Қазақстанның халық әртісі» құрметті атақтары берілді. 16 жыл бұрын 6-8 күндері аралығында Өзбекстанда Абай күндеріне арналған шаралар болып өтті. 14 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев атымен аталған жұлдыз Швейцариядағы Халықаралық жұлдыздарды тіркеу жинағына тіркелді және АҚШ Астрономиялық жинағына енгізілді. 13 жыл бұрын Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасында мәңгілік достық пен одақтастық туралы декларацияға қол қойылды. 11 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа Тәжікстанның «Исмоили Самони» ордені тапсырылды. 10 жыл бұрын Астанада Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті негізінде «Отырар кітапханасы» ғылыми орталығы құрылды. 7 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстанның инвестициялық қоры туралы» Заңға қол қойды. 6 жыл бұрын елорданың «Синема Сити» кинотеатрында қазақ кинопрокаты тарихындағы ең ірі жоба «Көшпенділер» фильмінің тұсаукесері болды. XVIII ғасырдағы қазақ пен жоңғар арасындағы шайқасты өзек еткен фильмнің мәні мен мазмұны және оның ұлтымыз тарихындағы орны туралы айтып өтті. Түсірілімге 25 елден мамандар шақыртылды. Түсіру тобының құрамында 350 адам жұмыс істеді, оның 160 шетел азаматтары. Арнайы фильм үшін соғысқа жарамсыз 13 мың қару-жарақ, жоңғарлар мен қазақтарға 15 мың шатыр, ұлттық киімдер және тұрмыстық заттар дайындалды. Фильмнің режиссері - Талғат Теменов. «Көшпенділерде» қазақ киноматография саласының аңызға айналған актерлерінен басқа, Голливуд жұлдыздары Марк Дакаскос, Джейсон Скотт Ли, Эрик Норрис түскен. 4 жыл бұрын Алматыдағы «Рабочий поселок» шағын ауданында 1700 орындық Райымбек батыр атындағы жаңа мешіттің іргетасын қалау рәсімі болып өтті. Ізгілікті бұл шараға Қазақстан Мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлімен қатар Алмалы ауданы әкімдігінің қызметкерлері мен жергілікті тұрғындар қатысты. Жалпы аумағы 16 гектар жерді алып жатыр. 2 жылбұрын «Атамекен» мемориалды кешенінің аумағы Мемлекеттік рәміздер алаңы болып өзгертілді. 2 жыл бұрын Құмкөл даласында «Торғай Петролеум» мұнай компаниясының күшімен сұйытылған газ дайындайтын зауыт іске қосылды. Зауыт жылына 68 мың тонна сұйытылған газ, конденсат, 105 млн. текше метр құрғақ газ өндіреді. ЕСІМДЕР. 105 жыл бұрын қоғам қайраткері, журналист, экономика ғылымының докторы, Қазақ КСР-інің, КСРО-ның еңбек сіңірген гидротехнигі САРЫҚҰЛОВ Дүйсенқұл Сарықұлұлы дүниеге келді. Оңтүстік Қазақстан облысының Қызылқұм ауданында туған. Мәскеудің Бүкілодақтық өнеркәсіп академиясының Гидроэлектрстанса және гидроқұрылыс факультетін бітірген. 1942-1950 жылдары Өзбек КСР-і Ет-сүт өнеркәсібі министрі, 1950-1953 жылдары - Ташкент облыстық Шайхантаур су электр стансасы құрылысының бастығы. 1955 жылы Қырғыз КСР-інің Қала және село құрылысы министрінің орынбасары, 1956-1958 жылдары Қазақ КСР-і Су шаруашылығы министрінің орынбасары, «Казголодностепстрой» тресінің бастығы. 1960-1963 жылдары - Қазақ КСР-і Су шаруашылығы министрі. 1965 жылдан «Казгипроводхоз» ғылыми-зерттеу институтының директоры. Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі 5-шақырылымының депутаты болған. 100-ден аса ғылыми еңбектің авторы. Үш мәрте Еңбек Қызыл Ту, екі мәрте «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. 65 жыл бұрын мемлекет және қоғам қайраткері, зоотехник-ғалым, Қазақстан Республикасы Журналистер одағының мүшесі КӨПБЕРГЕН Әбдіманап Бапанұлы дүниеге келді. Жамбыл облысы Талас ауданы Ақкөл ауылында туған. Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген. Еңбек жолын Талас аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының аға зоотехнигі болып бастаған. Сарысу ауданының «Түгіскен» асыл тұқымды мал зауытында ферма зоотехнигі, ферма меңгерушісі, бас зоотехникселекционер, шаруашылық партия комитетінің хатшысы. 1986-1993 жылдары Сарысу аудандық «Сарысу» кеңшарының директоры, Сарысу аудандық атқару комитетінің төрағасы, осы ауданның әкімі. 1994-1995 жылдары - XIII шақырылған Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 1996-1999 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Ауылшаруашылық мәселелер жөніндегі комитеттің мүшесі. 1999 жылдан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің аппаратында ауыл шаруашылығы хатшылығының сектор меңгерушісі, меңгерушінің орынбасары болған. 2010 жылдың қарашасынан зейнеткерлік демалыста. «Аманатқа адалдық» кітабының, 500-ге жуық мақаланың авторы. «Астана», «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл» мерекелік медальдарымен, «КСРО-ның өнертапқышы» белгісімен, Қазақстан Республикасы Президентінің алғыс хатымен марапатталған. 65 жыл бұрын «Қазақстан тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жетілдіру және дамыту орталығы» АҚ басқарма төрағасының кеңесшісі НҰРКЕНОВ Жаңбыршы Есетұлы дүниеге келді. Ақмола облысының Қорғалжын ауданында туған. Ақмола ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Қазақстан ЛКЖО Целиноград облыстық комитетінің хатшысы. 1974-1977 жылдары - Целиноград облыстық партия комитетінің нұсқаушысы. 1977-1979 жылдары - Астрахан аудандық партия комитетінің екінші хатшысы. 1979-1983 жылдары - Астрахан аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1983-1986 жылдары - Целиноград облыстық атқару комитетінің аға референті. 1986-1997 жылдары - ауыл шаруашылығын сумен жабдықтау кешенді жұмысын пайдалану жөніндегі «Целиноградсельхозводопровод» өндірістік бірлестігі бастығының орынбасары, бірінші орынбасары. 1997-1999 жылдары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары жөніндегі комитетінің Есіл бассейндік су шаруашылығы басқармасының бастығы. 1999-2000 жылдары - Астана қалалық «Су арнасы» тресінің бастығы. 2000-2010 жылдары - «Астана су арнасы» мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының бас директоры. 2005 жылдың желтоқсанынан - «Астана» кәсіпқой футбол клубы» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі. Қазіргі қызметінде 2010 жылдан бастап істейді. Халықтар достығы орденімен, медальдармен марапатталған. ШІЛДЕНІҢ 7-СІ, БЕЙСЕНБІ. Соломон аралдарының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні. Соломон аралдары - Тынық мұхитының Меланезия аралдары тобындағы архипелаг. Ірі аралдары: Бугенвиль, Гуадалканал, сантаисабель, Малаита, санкристобаль, Шуазель, ньюджорджия. Аралды 1568 жылы испандық теңізде жүзуші Альваро Менданья де Нейра ашқан болатын. Соломон аралдарының Солтүстік бөлігі Папуа - Жаңа Гвинея құрамына кіреді, көпшілігі Ұлыбританияның протектораты. Әкімшілік орталығы - Хониара қаласы. Халқы австронезия және папуас тілдерінде сөйлейді. Ақша бірлігі - Соломон аралдарының доллары. Мемлекеттік құрылысы - конституциялық монархия. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 34 жыл бұрын Қазақ кардиология ғылыми-зерттеу институты құрылды. 29 жыл бұрын Оралда қазақ халқының батыр қызы, Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметованың өмірінен сыр шертетін мемориалдық мұражай-үйі ашылды. Мәметова, Мәншүк Жиенғалиқызы - каһарман қазақ қызы, Кеңес одағының Батыры. Орал облысы Орда ауданы нда дүниеге келген. Ұлы Отан соғысы басталған кезде Алматы медицина институты нда оқып жүрді. 1942 жылы тамызда ол өз еркімен Қызыл Армия қатарына алынып, 21-інші атқыштар дивизиясы ның құрамында ұрысқа қатысты. Аға сержант, пулеметші Мәншүк ұрыстарда өзінің мергендігімен және тобында батылдығымен көзге түсті. Невель қаласы үшін болған кескілескен шешуші ұрыста Мәншүк ақтық демі біткенше пулеметтен оқ боратып, қаһармандықпен қаза тапты. Павлодар облысы ның колхозшылары Батыр қыздың құрметіне Мәншүк атындағы танк колоннасын құруға қаражат жинады. Туған жерінде оған ескерткіш орнатылған, Невель, Алматы, Орал, т. қалаларда Мәншүк атында көшелер бар. Республиканың ондаған мектептері Мәншүк есімімен аталады. Қаһарман қыздың өмірі мен өшпес ерлігі жайлы «Мәншүк туралы жыр » көркем фильм түсірілді. 16 жыл бұрын Моңғолияның Баян-Өлгий аймағында ұлы Абайдың туғанына 150 жыл толуына арналған мерейтой басталды. 12 жыл бұрын Ақтөбеде ақын Нұрпейіс Байғанинге ескерткіш орнатылды. Байғанин Нұрпейіс - халық ақыны, жырау, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. Қазіргі Ақтөбе облысы Байғанин ауданында туған. Әкесі Байғана жоқшылықты көп көрген. Анасы Үміт әнші, домбырашы әрі ақын болыпты, айтыстарға қатысқан. Ол ақындық өнерді ең алғаш анасынан үйренген. 16-17 жасынан-ақ «бала жыршы» атанады. Кейіннен Абыл, Шернияз, Нұрым, Қашаған, Ақтан, Қазақбай, Сабыр тәрізді белгілі ақындардан үлгі алып, бірқатарымен айтысқа түседі, батырлық жырларды үйренеді. Нұрпейіс Байғанин негізінен батырлықты, адамгершілік пен адалдықты, әділдік пен ізгілікті дәріптейтін, халық сүйіп тыңдайтын «Құбығұл», «Төрехан», «Қобыланды», «Ер Тарғын», «Алпамыс», «Қыз Жібек», «айманшолпан» сияқты жыр, дастандарды жырлаған. Ол жырлаған «Қобыланды батыр» жыры - осы жырдың басқа ақын-жыршылар айтқан нұсқаларынан көлемі молы, оқиғасы жағынан мазмұндысы. Жыршының ертеректе жырлаған дастан, жыр нұсқалары кезінде жазылып алынбаған. Ол эпостық жырларды айтумен қатар, дайын сюжеттерді пайдалана отырып, халықтық, әлеуметтік мәселелерге арналған «Ақкенже», «Нарқыз» сияқты өз туындаларын шығарды. Ақын жыр алыбы Жамбыл сияқты Қазақстанның біраз жерлерін аралап, Алматы, Мәскеу қалаларында болып, ертеден келе жатқан жыраулық дәстүрді халқына қайта тарту етті. Оның өмірі мен шығармашылығы Есмағамбет Ысмайыловтың, О. Нұрмағамбетованың, К. Сейдехановтың зерттеулерінде қарастырылған. Ақтөбе облысында Байғанин ауданы бар. Ақтөбе және басқа қалалардағы көшелер мен мектептерге ақын есімі берілген. 7 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Инвестициялық қорлар туралы» Заңы қабылданды. 6 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау ортылығы Қазақстан банк жүйесінің тарихында алғаш рет және ТМД елдерінен бірінші болып банк қызметтерінің сапа менеджменті жүйесі ISO 9001:2000 халықаралық сапа стандарттарына сәйкестілік туралы сертификатқа ие болды. Әлемнің 148 мемлекетін біріктіретін бұл стандарт Халықаралық ISO стандарттау орталығы өңдеген. 5 жыл бұрын Астанада «Ақорда» Республикалық қозғалысының мұрындық болуымен Шұбар кентінде 100 кісілік мешіт ашылды. Қос күмбезді, екі мұнаралы мешіттің ерлер мен әйелдерге арналған намаз залдары, кітапханасы мен киім ілетін, дәрет алатын бөлмелері бар. 4 жыл бұрын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев республика аумағында арнайы экономикалық аумақтардың құрылу ретін, қызметі мен таратылу шарттарын анықтайтын «Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық аумақтары туралы», «Арнайы экономикалық аумақтардың қызмет мәселелері жөніндегі Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңдарға қол қойды. 2 жыл бұрын Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Біріккен Араб Әмірліктерінің Үкіметі арасындағы Қазақстан Республикасы, Астана қаласындағы Әбу-Даби Плаза кешенінің құрылысына қатысты келісімді бекіту туралы» Заңға қол қойды. ЕСІМДЕР. 120 жыл бұрын алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі НИЯЗОВ Мірахмет Жүсіпұлы дүниеге келді. Астрахан ерлер гимназиясын және Саратов университетінің медицина факультетін бітіргеннен кейін Ордада дәрігер болып қызмет атқарды. Осы жылдары Каспий өңірінде белең алған оба ауруын жоюға белсене ат салысты. 1920-1923 жылдары - Бөкей губерниялық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болды. 1929-1931 жылдары - Алматыдағы венерологиялық диспансер дәрігері, 1932-1943 жылдары - Шымкент қорғасын зауытының медициналық санатория бөлімінің бас дәрігері, Денсаулық сақтау Халық комитеті жоспарлау бөлімінің бастығы, Республикалық оба ауруына қарсы күресу стансасының дәрігері болған. 70 жыл бұрын ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі ТӨКЕЕВА Ырысалды Әділханқызы дүниеге келді. Қытай Халық Республикасының Дөрбілжін ауылында туған. Үрімші медицина институтын бітірген. Шығыс Қазақстан облысы Үржар ауданындағы Абай атындағы орта мектепте мұғалімдік қызмет атқарған. 2000 жылдан бастап Бельгияда тұрады. 2009 жылы Лондонда өткен Еуропа қазақтарының құрылтайына қатысқан. Өлеңдері «Салтанат», «Белес», «Көктем», «Дала дабылы», «Тарбағатай жырлары», «Шиху өрендері», «Ой толқыны» атты жинақтарға енген. 60 жыл бұрын әскери қайраткер, генералмайор, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің құрметті қызметкері ӘДІҚОЖАЕВ Сұлтан Бижанұлы дүниеге келді. Оңтүстік Қазақстан облысының Түркістан қаласында туған. Қазақ политехникалық институтын, КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің Жоғарғы курсын бітірген. Шымкент қорғасын зауытында ұсталық қызметін атқарған. 1976-1988 жылдары - Шымкент облысы бойынша Ұлттық қауіпсіздік комитеті басқармасының жедел уәкілі, аға жедел уәкілі, бөлім бастығы, бөлім бастығының орынбасары. 1988-1996 жылдары - Шығыс Қазақстан облысы бойынша Ұлттық қауіпсіздік комитеті басқармасы бастығының орынбасары, қызмет бастығы, бөлім бастығы. 1996-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Лаңкестікпен күрес департаментінің бастығы, басқарма бастығы. 2000-2001 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінде инспекция бастығы. 2001-2007 жылдары - Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің бастығы. 2007-2010 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Өзбекстандағы ресми өкілі. 2010 жылдан бастап зейнеткерлік демалыста. «Даңқ» орденімен, медальдармен марапатталған. ШІЛДЕНІҢ 8-І, ЖҰМА. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 156 жыл бұрын Есет батыр жасақтары Арыстан Жантөрин сұлтанның лагеріне шабуыл жасап, оны өлтірді. Бұл көтерілістің шығуына Арал теңізінің батыс жағындағы Үлкен және Кіші Борсықты, Сам құмын, Сағыз, Жем өзендері бойын мекендеген шекті руына түтін салығын салу, әскери мақсат үшін күш-көлік алу, бекініс салынуы салдарынан мал жайылымының тарылуы себеп болды. 1858 жылы қыркүйекте Сам құмында жеңілген Есет батыр көтерілістен бас тартып, патша үкіметіне адал қызмет етуге уәде берді. 17 жыл бұрын Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Ақмола облысының Бурабай курортты аймағында Абылай хан ескерткішінің ашылу салтанаты өтті. 17 жыл бұрын қазақстандық кинематография тарихында алғаш рет «Территория жизни» сериалының ресми тұсаукесер рәсімі өтті. «Мастерс медиа» тәуелсіз телевизиялық продюсерлік орталығы түсірген экшн жанрындағы сериал әрқайсысы 30 минуттық 8 сериядан тұрады. 17 жыл бұрын Алматыда Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан Президенттері кездесіп, көші-қон саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға, Ортаазиялық ынтымақтастық және даму банкін құру туралы келісімге қол қойды. 12 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан Республикасы Парламенті кезекті сайлауының мерзімін тағайындау туралы» Жарлығы жарық көрді. 8 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының Орман кодексіне» қол қойды. 6 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Заңы қабылданды. 6 жыл бұрын Астанада Сыртқы істер министрлігінде «ХХІ ғасыр: Әлем саясаткерлері Нұрсұлтан Назарбаев туралы» кітаптың таныстырылымы болды. Бұл кітапта мемлекет басшылары мен саясаткерлердің, дін қайраткерлерінің, зияткерлік және іскерлік әлемнің Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев туралы пікірлері жинақталған. 2 жыл бұрын Ұлттық банктің Астанадағы орталық филиалына «OLУMPIC GAMES 2010», «Ежелгі қорған қазыналары. Берел қорғаны» сериясынан - «Жыртқыш пен бұғы» және «Жалаулы көмбесі» коллекциялық шақалары келіп түсті. «Жалаулы көмбесі» шақалары 999/1000 сынамалы, «proof» сапалы алтыннан жасалған, салмақтары 0, 5 және 1, 24 грамм. Олардың ішіндегі үлкенінің құны - 8500 теңге, кішісінің құны - 4500 теңге. «Жыртқыш пен бұғы» шақасы да осы сынамадан жасалған, құны да осындай. «OLУMPIC GAMES 2010» шақасы 925 сынамалы күмістен жасалған, салмағы - 31, 1 грамм, диаметрі - 38, 61 мм. 2 жыл бұрын Павлодар облысының Ақсу қаласында салтанатты жағдайда Қазақстан Ғылым Академиясының тұңғыш президенті Қаныш Сәтбаевқа ескерткіш ашылды. Ғалымның мүсіні қаланың басты көшесіне орнатылды. Ескерткіш авторы павлодарлық мүсінші Игорь Соболев мүсіндік портретте атақты жерлесін барынша шынайы көрсетуге тырысқан. 1060 жыл бұрын Францияның қазіргі астанасы Париж қаласының іргетасы қаланды. Бүгінгі таңда Париж әлемдік сән орталығы, дүние жүзіндегі ең ірі және көрікті қалалардың бірі. ЕСІМДЕР. 50 жыл бұрын экономика ғылымының кандидаты ӘБДІРАХМАНОВ Марат Мәулетжанұлыдүниеге келді. Батыс Қазақстан облысында туған. Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын бітірген. 1990-1992 жылдары - Батыс Қазақстан облысының Бөрілі аудандық ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары. 1992-1993 жылдары - Бөрілі аудандық әкімдігі басшысының орынбасары - Салық инспекциясының бастығы. 1993-1997 жылдары - Орал қалалық салық инспекциясының бастығы. 1997-1998 жылдары - «Қазагропромбанк» Ашық акционерлік қоғамының Батыс Қазақстан аумақтық басқармасы бастығының орынбасары, «Оралагромашжөндеу» Акционерлік қоғамының бірінші вице-президенті. 1998-1999 жылдары - «Батыс Қазақстан АЭК» Акционерлік қоғамының вице-президенті. 1999-2002 жылдары - Батыс Қазақстан облыстық Салық комитетінің бастығы. 2002-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитеті төрағасының орынбасары. 2003-2004 жылдары - Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары. 2005-2006 жылдары - «Қазақстан инвестициялық қоры» Акционерлік қоғамы басқармасының мүшесі. 2006-2008 жылдары - Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары. 2007 жылдың қазанынан - «Каспий» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ҰК» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі. 40 жыл бұрын палуан, самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, қазақша күрестен спорт шебері САЛЫҚБАЕВ Қуаныш Жұмабекұлы дүниеге келді. Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданында туған. Алғашқы бапкерлері - Т. Шәкенов, А. Теміржанов. Самбодан Қазақстанның бес дүркін чемпионы және Азия чемпионатының күміс және алтын жүлдегері, Әлем чемпионы. Қазақша күрестен Қазақстанның үш дүркін чемпионы және Азия чемпионатының үздік чемпионы. ШІЛДЕНІҢ 9-Ы, СЕНБІ. Аргентинаның Мемлекеттік мейрамы - Тәуелсіздік күні. Аргентина - Оңтүстік Американың оңтүстік-шығыс бөлігін толығымен алып жатқан мемлекет. Оңтүстігінде және батысында Чилимен, солтүстігінде Боливия, Парагваймен, солтүстік-шығыс және шығысында Бразилия, Уругваймен шектеседі. Әкімшілік жағынан 22 провинцияға, 1 ұлттық территорияға және 1 федералды астаналық округке бөлінеді. Астанасы - буэносайрес қаласы. Ресми тілі - испан тілі. Ақша бірлігі - песо. Аргентина конституциясы бойынша Федеративтік Республика. Ал басқару формасы бойынша парламентаризм элементтері бар Президенттік Республика. Мемлекет және үкімет басшысы - Президент. Сонымен қатар елдің қарулы күштерінің бас қолбасшысы болып саналады. Жоғары заң шығарушы органы Сенат және Депутаттар палатасынан тұратын Ұлттық конгресс. Қазақстан Республикасы мен Аргентина арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1993 жылғы маусымның 25-інде орнатылды. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 105 жыл бұрын Ресейдің Выборг қаласында бірінші Мемлекеттік думаның таралуын заңсыз деп таныған депутаттар халыққа үндеу жолдады. Бұл үндеу тарихта Выборг үндеуі деген атпен қалған. Думаны тарату туралы патша жарлығына қарсы халықты салық төлеуден, әскери міндеткерлікті өтеуден бас тартып, наразылық білдіруге шақырған бұл үндеуге қол қойған 200-ге жуық депутаттың басым көпшілігін кадеттер партиясының өкілдері құрады. Олардың қатарында Әлихан Бөкейханов пен Сәлімгерей Жантөрин де болды. 1907 жылы желтоқсанда үндеуге қол қоюшылар сотқа тартылып, олардың ішінде 167 адам 3 ай мерзімге абақтыға жабылып, ендігі жерде Думаға мүше болу құқығынан айрылды. 20 жыл бұрын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Мемлекеттік салық қызметі құрылды. 10 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Ғылым туралы» Заңы жарық көрді. 4 жыл бұрын Атырау мемлекеттік университеті жанындағы археология-этнографиялық орталықтың кезекті экспедициясының мүшелері сармат дәуірінен жеткен алты обаны тапты. Сармат дәуіріне қатысты бірнеше көне құмыра, ежелгі халықтың басқа да тұтынған ыдыс-аяқтары Атырау облысының Қызылқоға ауданынан табылды. 2 жыл бұрын Астанада ТМД бірінші автомобильдің тозған шиналарын өңдейтін зауыт іске қосылды. Зауыттың қуаты - жылына 21 мың тонна резеңке үгінділері. Зауыттан шыққан резеңке үгінділері спорт, балалар алаңдары, стадион беттерін жабуға, жол үсті белгілерін, жаяу жүргіншілер жолдарының жабындысын, теміржолдарды, жол жиектемелері және құдықтардың қақпақтары жасап шығаруға пайдаланылады. Германия технологиялары қолданылған жобаны Қазақстан даму банкі қаржыландырды. 2 жыл бұрын Астанада 254 көлік құралына есептелген көпқабатты жерасты тұрағы ашылды. Автотұрақ Республика даңғылы бойындағы №7 мекенжайында орналасқан. Жаңа автотұрақ жалпы ауданы 10112 шаршы метрді құрайтын 4 қабаттан тұрады. Нысан тұрақ қызметі үшін ақы төлеуге болатын жартылай автоматтандырылған неміс техникасымен жабдықталған. 2 жыл бұрын «Қазпошта» АҚ Қазақстан Республикасының аумағында «Ежелгі Қазақстанның қаруы және қару-жарағы» топтамасының көркемдік маркасын айналымға енгізді. Маркада XVIII ғасырдағы батырдың қалқаны бір топ жауынгердің бейнесінде бейнеленген. Марка төрт бояуда офсет, бұғылап тесу тарақты әдiсi бойынша орындалған, өлшемі 50 х 38 мм, ал тиражы 30 мың дана. Суретшi - Данияр Мұхамеджанов. Маркалар Пекиннің пошталық төлеу таңбалар фабрикасында басып шығарылған. ЕСІМДЕР. 65 жыл бұрын журналист, саясаттанушы ЕРМЕКБАЕВ Қуаныш Ермекбайұлы дүниеге келді. Оңтүстік Қазақстан облысының Жетісай ауданында туған. Қазақ мемлекеттік университетін, Алматы жоғары партия мектебін бітірген. 1971-1973 жылдары - Қазақ радиосының редакторы, аға редакторы. 1973-1975 жылдары - Қазақстан ЛКЖО Орталық Комитетінің нұсқаушысы. 1975-1976 жылдары - Совет аудандық партия комитетінің нұсқаушысы. 1976-1979 жылдары - Қазақ КСР-і Мемлекеттік телерадио бөлімінің меңгерушісі. 1979-1980 жылдары - Қазақ кәсіподақ кеңесінің нұсқаушысы. 1980-1981 жылдары - Алатау аудандық комитетінің нұсқаушысы. 1981-1984 жылдары - Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі Төралқасының аға нұсқаушысы. 1984-1991 жылдары - Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің нұсқаушысы, сектор меңгерушісі, жалпы бөлім меңгерушісінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1991-1993 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті және Президент Аппаратының жалпы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1993-1994 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті хатшылығы меңгерушісінің орынбасары. 1994-1995 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің Іс басқармасы жалпы бөлім меңгерушісі. 1995-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Үкіметі Аппараты басшысының орынбасары. 1997-2008 жылдары - Қазақстан Республикасы Премьер-министрі Кеңсесі Бақылау және құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі. «Құрмет» орденімен, медальмен және Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен марапатталған. 65 жыл бұрын шашкадан спорт шебері, орыс және халықаралық шашкадан Қазақстанның 10 дүркін жеңімпазы ӘБДІРАЙЫМОВ Қайырлы Қонақбайұлы дүниеге келді. Ақмола облысының Балқаш ауданында туған. Оның ең мықты деп танылған партиялары «Шашки», «Дамбрете» журналдарында жарияланған. Халықаралық турнирде үш мәрте жеңіске жеткен. 35 жыл бұрын «Ұлттық инновациялық қор» АҚ-ының басқарма төрағасы, техника ғылымдарының кандидаты ҚҰЛСЕЙІТОВ Айдын Жеңісұлы дүниеге келді. Өскемен қаласында туған. Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетін, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясын бітірген. Жарнама жөніндегі агент, «Жанна» ЖШС-інің менеджері болып қызмет атқарған. 1997-1999 жылдары - «Олжа» ЖШС-інің бас менеджері, директорының орынбасары. 1999-2000 жылдары - «Латифа» ЖШС-інің бас директоры. 2000-2003 жылдары - Өскемен қалалық Индустрия, экология және байланыс бөлімінің бас маманы, бөлім бастығы. 2004-2008 жылдары - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі Стратегиялық жоспарлау және жиынтық талдау департаменті директоры, бөлім бастығы, басқарма бастығы, Индустриалды саясат департаментінің директоры. 2008 жылы - Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі Стратегиялық жоспарлау және салааралық реттеу департаментінің директоры. 2008-2009 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары. Қазіргі қызметінде 2009 жылдың қыркүйегінен бастап істейді. ШІЛДЕНІҢ 10-Ы, ЖЕКСЕНБІ. Багам аралдары Достастығының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні. Багам - Атлант мұхитындағы Флорида түбегінің оңтүстік-шығыс жағалауынан Кубаның шығыс жағалауына дейінгі аумақта жатқан 700-ден астам аралдарды қамтитын мемлекет. Ең ірілері Андрос, Үлкен Абако, Үлкен Багам аралдары. Астанасы - Нассо қаласы. Мемлекеттік тілі - ағылшын тілі. Ақша бірлігі - багам доллары. Багам аралдарының билеушісі Ұлыбритания королевасы болып есептеледі де, елді оның өкілі генералгубернатор басқарады. Үкімет басшысы - премьерминистр. Заң шығарушы органы Сенат пен Өкілдер палатасынан тұратын парламент. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 62 жыл бұрын «Астана су арнасы» мемлекеттік қазыналық кәсіпорны құрылды. Кәсіпорынның жылдық су тарату көлемі 30 миллион куб метрді құрайды. «Астана су арнасы» 600 шақырымға жуық су құбырына және 270 шақырым канализация жүйесіне қызмет көрсетеді. Бүгінгі таңда Астана қаласында 37 канализация сорғышы стансысын, 250 шақырым канализациялық коллекторды және ауа жіберу стансысын біріктіретін орталықтандырылған субұрғыш жүйесі бар. Ауа жіберу стансысының жобалық қуаты тәулігіне 135, 9 мың куб метрді құрайды. 46 жыл бұрын Маңғышлақ мұнайының бірінші эшелоны іске қосылған Маңғыстау облысындағы Өзен кен орны мұнай өңдеу өнеркәсібіне жөнелтілді. 19 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің қаулысымен Алматы қаласындағы Қазанның 50 жылдығы атындағы спорт сарайы ақын, әнші және композитор Балуан Шолақ есімімен аталатын болды. Балуан Шолақ Баймырзаұлы - атақты қазақтың халық композиторы, ат ойынының түрлі тәсілін меңгерген өнерпазы, күш өнерін көрсеткен спортшысы, жауырыны жерге тимеген балуаны. Оның есімін де халық осы соңғы өнеріне сүйсінгендіктен еркелетіп, жас күнінде саусағын үсітіп алуына байланысты «Балуан Шолақ» деп атаған, әйтпесе өзінің азан шақырылып қойылған шын аты - Нұрмағанбет. Шыққан тегі - Ұлы жүздің Дулат тайпасының Сәмбет руынан. Бірақ аталары ерте кезде Арқаға қоныс аударғандықтан, оның бар өмірі Көкшетау өңірінде, атығай, қарауыл руларының арасында өскен. 14 жасынан бастап күреске түсіп, ат тұяғында ойнаған спортшы болған, шауып келе жатқан ат үстінде әр түрлі күрделі жаттығуларды шебер орындаған. Мысалы: жүйткіп келе жатқан ат үстінде түрегеліп, не басымен тұруы, аттың бауырынан өтуі, бір аяғын үзеңгіге қыстырып, шалқалап жатып шабуы бойындағы жойқын күшті, ептілікті шебер игере алатындығын, қазақтың далалық цирк өнерінің іргетасын қалағандығын айғақтайды. Көкшетау қаласындағы үлкен жиындарда 51 пұт кірдің тасын көтеріп, дүйім жұртты таң қалдырған. 1899 жылы Орыс палуаны Иван Кореньмен күресіп, оның қабырғасын сындырғанда Балуан Шолақ 35-те еді. Мұның үстіне Балуан Шолақ ән-күйге жасынан құмар болады. Бертін келе, жігіт шағында Балуан Шолақ осы екі өнерді қатар дамытады. Әке-шешесі қайтыс болған соң, Ғаникей деген қызға үйленген Балуан Шолақ ел аралап, салдық құрады және жалғыз-жарым жүрмей, маңына әнші-күйші, палуан, өнерлі жастарды жинайды. Топ құрып, «ансамбль » болып сауық құру Балуан Шолақтың дәстүріне айналған. Өзі ұстаз тұтқан Біржан сал, Ақан сері әндерінің тамаша орындаушысы әрі насихатшысы болады. Олардың әнші-композиторлық дәстүрін берік ұстанып, кейін өзі де ән шығарады. Бұл тұрғыдан алғанда, Балуан Шолақ қазақтың әншілік өнерін өрістетуге үлкен үлес қосқан композитор. Көкшетау, Қарқаралы, Қараөткел, Сарысу бойындағы елдерді түгел аралаған. Балуан Шолақ Баянауыл, Семейде болады, Арқаның әндерін Жетісуға жеткізеді. Осы сапарында Кенен Әзірбаев Балуан Шолақтың көптеген әндерін үйреніп, халыққа таратады. Оның халық арасына кеңінен тараған әндері - «Ғалия » мен «Сентябрь ». «Ғалия» нәзік сезім дүниесін, мөлдір махаббатты шеберлікпен сыршыл әуенде жырлаған ғашықтық лирикасы болса, Балуан Шолақтың әндерін шебер орындаушылар Жүсіпбек Елебеков, М. Көшкімбаев, М. Тырбаев, Жәнібек Кәрменов, Қайрат Байбосынов, т. Белгілі музыка зерттеушісі Александр Затаевич ел арасынан Балуан Шолақтың бірнеше әндерін жазып алып, оны «Қазақ халқының 1000 әні » және «Қазақтың 500 әні мен күйі » жинақтарына енгізеді. 9 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Профилактика және темекі шегуді шектеу туралы» Заңы жарық көрді. 9 жыл бұрын Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңы қабылданды. 5 жыл бұрын Қызылордалық жазушы-заңгер Әмірхан Бәкірұлының Мұстафа Шоқай өмірін зерттеп жазған «Мұстафа Шоқай» атты кітабы Түркияның «Erzurum» баспасынан түрік тілінде басылып шықты. Автор Шоқайдың өмірі мен қызметі, саяси қайраткерлігі, ұлт азаттығы жолындағы азапты өмірі туралы тым ертеден деректер жинай бастаған. Онда тарихи нақты құжаттар мол, түркі тілдес халықтардың Шоқай туралы кеңінен деректер алуына мүмкіндік жасалған. Жақсы безендірілген туынды түрік тілдес оқырмандарына жол тартты. Мұстафа Шоқай - Алаш қозғалысының қайраткері, Түркістан өлкесі халықтарының азаттық күресі жетекшілерінің бірі, публицист. Қызылорда облысының Шиелі ауданы Сұлутөбе ауылында Сыр өңірі қазақтары арасындағы беделді кісі - Шоқайдың отбасында дүниеге келген. Шоқайдың әкесі Торғай Сыр қазақтары Ресей патшалығының қол астына кірмей тұрғанда Хиуа ханының уәлиі, ал нағашылары Хиуа хандығын орыстардан қорғауда ерекше көзге түскен әйгілі әскербасылар болған. Мұстафа Шоқай жазусызуды өз анасынан жасы беске толмай жатып үйренген. Сұлутөбе станциясындағы орыс мектебінде бастауыш білім алған ол 1902 жылы Ташкенттегі гимназияға түсіп, 1910 жылы үздік бітіріп шығады. Болашақ қайраткер 1910 жылы санктпетербор университетінің заң факультетіне оқуға түсіп, оны 1917 жылы бітіреді. Студент шағынан қоғамдық-саяси өмірге белсене араласып, түркі-мұсылман студент жастарының қозғалысына қатысады. Балқан соғысына байланысты 1912 жылы Санкт-Петербордағы қазақ, татар, өзбек, башқұрт және әзірбайжан студентжастары арасында Түркияны қолдау қозғалысы өріс алған кезде оның арасында Мұстафа Шоқай да болады. Ол 1915 жылы түркі-мұсылман халықтарының азаттық қозғалысына іріткі салу мақсатында орталық билік орындары құрған «сиратул-мустақим» партиясына алғаш қарсылық танытқандар қатарында болып, студент жастар тобымен бірлесе отырып, зиялы қауым өкілдеріне «сиратул-мустақим» партиясын қолдамау жөнінде үндеу тастады. Бұл үндеу сол кезде татар тілінде жарық көріп тұрған «Сөз» газетінде жарияланды. 1916 жылы Әлихан Бөкейхановтың ұсынысымен Мемлекеттік думадағы Мұсылман фракциясы жанындағы бюроға мүше болып, онда хатшылық қызмет атқарды. Түркістандағы көтерілістің себепсалдарын тексеруге Мемлекеттік дума Ташкентке арнайы комиссия аттандырғанда, оның құрамында депутаттар А. Керенский, Тевкелевтермен бірге Мұсылман фракциясы жанындағы бюро мүшелері Ш. Мұхамедияров пен Мұстафа Шоқай болды. Жергілікті халықтың жағдайымен терең танысу мақсатында Мұстафа Шоқай Ташкентпен ғана шектелмей, Самарқанд пен Әндіжанда болып, жергілікті жағдаймен танысты. Петроградқа оралғаннан кейін өзі жинаған материалдар негізінде 1916 жылғы көтеріліс кезінде билік орындарының Түркістан халқын аяусыз қуғын-сүргінге ұшыратқаны туралы Мемлекеттік думада Мұсылман фракциясы атынан жасалатын мәлімдеме мәтінін әзірледі. 1917 жылы Ақпан революциясы нәтижесінде патша өкіметінің құлауын зор қуанышпен қарсы алып, қалыптасқан саяси ахуал Ресей империясында ұлттық езгінің тауқыметін тартқан түркі-мұсылман халықтарының бостандыққа жетуіне мүмкіндіктер туғызады деп үміттенді. 1940 жылы Парижге неміс әскері кіргенде, Мұстафа Шоқай тұтқынға алынып, бірнеше ай концлагерьде отырып шығады. Түрмеден босаған оны неміс-фашистері түркістандық соғыс тұтқындарынан құрылуға тиіс Түркістан легионын ұйымдастыруға тартпақ болды. Мұстафа Шоқай бұл ұсынысты соғыс тұтқындарының жағдайын жақсарту үшін пайдалану жолдарын қарастырып, нақтылы әрекеттерге барды. Бірақ көп ұзамай Мұстафа Шоқай Берлиндегі «Виктория» ауруханасында күмәнді жағдайда көз жұмып, қаладағы мұсылмандар зиратына жерленді. Мұстафа Шоқай Түркістандағы кеңестік биліктің отаршылдық сипатын алғаш таныған және онымен күресуге бүкіл ғұмырын арнаған, түркі халықтары тарихында жаңа интеллектуалды көкжиекке көтерілген қайраткер болды. 4 жыл бұрын Тараздың металлургиялық зауытында алғаш рет күкіртсиликомарганеці балқытылған №5 пеші іске қосылды. Бұл болат балқыту және құю өнеркәсібінде пайдаланатын темір марганецтің және кремнийдің қоспалы қорытпасы. 2 жыл бұрын Қостанай облысының Жетіқара қаласында ауған соғысының ардагерлеріне арналған ескерткіш ашылды. Ескерткіш қаланың ортасындағы бульварда орналасқан. Төрт метрлік ескерткіште әскери тапсырманы орындап қайтып келе жатқан жауынгерлердің бейнесі бейнеленген. Ескерткіштің авторы - Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Құбай Ахмет Құсайынұлы. 2 жыл бұрын Алматы облысындағы Талғар ауданы Еламан ауылында «Қазақстан-Қытай» газ желісі алғашқы бөлігінің дәнекерлеу жұмыстары аяқталды. Бұл жоба Түрікменстанның табиғи газын Қазақстан аумағы арқылы Қытайға жеткізу мақсатында жүзеге асырылуда. Сонымен қатар, Қазақстанның батыс өңіріндегі табиғи газды Қытайға, Қызылорда, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстары мен Алматы қаласына тасымалдау жүзеге асырылады. Газ құбыры Өзбекстан мен Қазақстан шекарасынан басталып, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы облыстарының аумағынан Қытаймен шекаралас Қорғас бекетіне дейін жеткізіледі. Құбыр желісінің жалпы ұзындығы 1304, 5 шақырымды құрайды. ЕСІМДЕР. 115 жыл бұрын Алаш қозғалысының қайраткері, ғалым, дәрігер педагог БАЙҒУРИН Әлжан Махмұтұлы дүниеге келді. Бұрынғы Торғай облысының Қостанай уезінде туған. Қостанайдағы орыс-қазақ училищесін және реалдық училищесін, Орта Азия мемлекеттік университетін, Ленинград медицина институтының аспирантурасын бітірген. Бүкілресейлік мұсылмандар кеңесінің мүшелігіне сайланып, Торғай қазақтарының 2-ші облыстық және Қостанай қазақтарының уездік съездерін өткізуге белсене қатысқан. «Ақ жол» газетінің бөлім меңгерушісі, Қостанайда дәрігер болып, Қазақ АКСР-і Денсаулық сақтау халық комиссариатында және туберкулез диспансерінде қызмет атқарған. 1935-1937 жылдары Алматы медицина институты клиникасының дәрігері, кафедра меңгерушісі болған. 1937 жылы желтоқсанда тұтқындалып, саяси қуғын-сүргіннің жазықсыз құрбаны болды. 1956 жылы қарашаның 6-сында ақталды. 85 жыл бұрын заң ғылымының кандидаты, тарих ғылымының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі, КСРО Жоғары мектебінің үздігі ЖОЛАМАН Қабидолла Досмағанбетұлы дүниеге келді. Солтүстік Қазақстан облысында туған. Алматы заң институтын, Мәскеу заң институтының аспирантурасын бітірген. Алматы заң институтының аға оқытушысы болып қызмет атқарған. 1955-1961 жылдары - Семей малдәрігерлік институтының кафедра меңгерушісі. 1961-1968 жылдары - Павлодар индустриалды институты партия комитетінің хатшысы, оқу ісі жөніндегі проректоры, кафедра меңгерушісі. 1968-1978 жылдары - республиканың жоғары және орта арнайы білім министрлігінің бөлім меңгерушісі. 1978-1994 жылдары - Алматы энергетика институтының кафедра меңгерушісі, профессоры. 1994-2008 жылдары - Қазақ мемлекеттік заң университетінің профессоры. 40-тан астам ғылыми жарияланымның авторы. Халықтар достығы орденімен, медальдармен марапатталған. 75 жыл бұрын агроном-ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты РАМАЗАНОВ Бағұстар Ғабдұлқайырұлы дүниеге келді. Павлодар облысының Еңбекшілдер ауданында туған. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Кеңшар директоры, бас агроном болып қызмет атқарған. 1970-1979 жылдары - Павлодар аудандық атқару комитетінің басқарма төрағасы. 1979-1983 жылдары - Ертіс аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1983-1985 жылдары - Павлодар облыстық жеміс-жидек өнімдері агроөндірістік бірлестігінің бастығы. 1985-1990 жылдары - Павлодар совхоз-техникумының директоры. 1990-1992 жылдары - Павлодар аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, аудандық кеңестің төрағасы, аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1992-1994 жылдары - Павлодар аудандық әкімшілігінің бастығы. Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі 10-шақырылымының депутаты болған. Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы, «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. 50 жыл бұрын «Атырау МұнайГазСервис» ЖШС-інің директоры БАЙБОСЫНОВ Нұрлан Құсайынұлы дүниеге келді. Атырау облысының Индер ауданында туған. Қазақ политехникалық институтын, Илья Мечников атындағы Одесса мемлекеттік университетін бітірген. 1988-1990 жылдары - Қазақстан ЛКЖО Индер аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1992-1997 жылдары - «Алтын арман» мекемесінің техникалық директоры, «Динда» шағын мекемесінің директоры, «Лейла» шағын мекемесінің коммерциялық директоры, «Байбосын» шағын кәсіпорны директорының орынбасары. 1997-1999 жылдары - Атырау облысы әкімі аппаратының сектор меңгерушісі, бас инспекторы. 1999-2004 жылдары - «Алтел» ЖАҚ Атырау филиалының директоры, «Азия Групп» ЖШС-інің менеджері, «GD Consulting» ЖШС-інің менеджері. 2004-2006 жылдары - Атырау облысы әкімі аппараты бастығының орынбасары. 2006 жылы - Атырау облыстық Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры. Қазіргі қызметінде 2006 жылдың тамыз айынан бастап істейді. 1999-2003 жылдары Атырау қалалық мәслихатының депутаты болған және 2007 жылғы тамыз айынан - Атырау қалалық мәслихатының төртінші шақырылымының депутаты болып табылады. Медальмен марапатталған
