Үлкен театр — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер арх. Театр шымылдығы 1825 ж. 18 қаңтарда А. Алябьевтің “Музалар салтанаты” атты прологымен ашылды. Осы жылдары театр репертуарында орыс композиторларының шығармалары кеңінен орын алды. Әсіресе, М. Глинканың “Иван Сусанин” және “Руслан мен Людмила” , А. Даргомыжскийдің “Су перісі” операларының қойылуы театр өміріндегі тарихи кезең болды. Олар сахналық-вокалдық өнердегі реалистік принциптің дамуына зор ықпал етті. өрттен зақымданған Үлкен театрдың ғимаратын арх. қалпына келтіріп, оның архитектурасына өзгеріс енгізді. және оптик. жағынан жақсартылып, театр залы 5 ярусқа бөлінді. Осымен байланысты бір мезгілде ойын-сауықты 2 мыңнан аса көрермен тамашалайтын болды. 19 ғасырдың 70-жылдары аяғында Үлкен театр тарихында жаңа кезең басталды. Чайковскийдің “Аққу көлі” , “Евгений Онегин” , “Мазепа” , “Қарғаның мәткесі” , “Иоланта” , “Ұйқыдағы ару” сияқты опералық-балеттік шығармаларының қойылуы орыс операсы мен балет өнерінің шарықтау шыңына айналды. Сондай-ақ осы театрдың сахнасында тұңғыш рет М. Мусоргскийдің “Борис Годунов” , Н. Римский-Корсаковтың “Қарлы ханым” , “Рождество алдындағы түн” опералары қойылды. Бородиннің “Князь Игорь” операсының тұсаукесері болды. Бұл шығармалардың жоғары көркемдік сапасы мен жаңашылдығы орындаушылық өнердің дамуына игі ықпал жасады. Ү. т-дың репертуарынан Батыс Еуропа композиторларының таңдаулы шығармалары орын алуымен қатар Дж. Вердидің “Риголетто”, “Аида”, “Травиата”; Ш.Гуноның “Фауст”, “Ромео мен Джульетта”; Ж.Бизенің “Кармен”; Р.Вагнердің “Лоэнгрин” опералары қойылды. 20 ғасырдың басында Ф. Пирогов сынды әншілер орыстың вокалдық мектебін дүние жүзіне танытты; ұлттық балеттің дамуына балетмейстер А. Горский, бишілер Е. мол үлес қосты. Спектакльдерді қоюға дирижерлер И. Рахманинов; суретшілер А. Коровин қатысты. Қазан төңкерісінен кейін театр жаңа қоғамдық құрылыстың саяси құралына айналып, 1930 жылдары И. Дзержинскийдің “Тынық Дон” және “Көтерілген тың” , О. Чишконың “Потемкин броносеці” опералары; Б. Асафьевтің “Париж жалыны” , мен “Бақшасарай фонтаны” балеттері қойылды. Үлкен театрға академ. театр атағы берілді. Кеңес өкіметі тұсында театр алпыс жылдан астам уақыт бойы КСРО-ның Мемл. Үлкен театры аталды. Осы жылдары Үлкен театр труппасында аса көрнекті өнер шеберлері еңбек етті. 2-дүниежүз. соғыс жылдары театр өз жұмысын тоқтатқан жоқ. Россинидің “Вильгельм Телль”, 1943 ж. Кабалевскийдің “От ішінде” опералары; соғыстан кейін Глинканың “Иван Сусанин” , Римский-Корсаковтың “Садко” , Мусоргскийдің “Борис Годунов” және “Хованщина” опералары қойылды. әншілер; балет труппасында Г. бишілер; дирижерлер А. Лавровский; суретшілер П. қызмет етті. Театр ұжымы опера және балет өнері саласында жемісті еңбек етіп, шығарм. ізденіс жолында жоғары көркемдік табыстарға жетті. 20 ғасырдың 60 — 70-жылдары театр сахнасында әншілер И. Мазурок; балет бишілері М. Покровский; театр суретшілері В. Золотарев жемісті еңбек етіп, өнер биігінен көрінді. Үлкен театрдың 200 жылдығы аталып өтіп, ол екінші рет Ленин орденімен марапатталды. Театрдың опера труппасы гастрольдік сапармен Еуропа, Азия мен Американың 12 елінде, ал балет труппасы дүние жүзінің 30-дан астам елдерінде өнер көрсетті. Әр жылдары театр репертуарынан осы заманғы композиторлардың таңдаулы туындылары орын алып, олар театр ұжымының зор табысын айқындады. Үлкен театр Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театры өнерінің өркендеп өсуіне игі әсер етті. Үлкен театр сахнасында қазақ әдебиеті мен өнері онкүндігінің қорытынды концерті өтіп, оған К.Байсейітова бастаған көптеген қазақ мәдениетінің өкілдері қатысты. 2-дүниежүз. соғыс жылдары Үлкен театрдың атақты бишісі Г. Уланова Алматы қаласында болып, Қазақтың мемл. опера және балет театрының қойылымдарына қатысуы жас бишілерге балет өнерінің қыр-сырын меңгеру жолында үлкен шеберлік мектебіне айналды. оған Қазақ КСР-інің халық артисі атағы берілді. Үлкен театрдың әншісі Г. Большаков гастрольдік сапармен Қазақтың мемл. опера және балет театры сахнасында өнер көрсетті. Сондай-ақ 1958, 1966 ж. қазақ әншілері Р.Серкебаев, Үлкен театр труппасының құрамында Пуччинидің “чиочиосан”, Чайковскийдің “Евгений Онегин”, “Иоланта” операларында басты партияларды орындады. Мәскеу қаласында Қазақ әдебиеті мен өнерінің 2-онкүндігін өткізу алдында Үлкен театрдың дирижері Б. Хазанов Алматы қаласына келіп, өз тұсынан өнер шеберлеріне көп көмек берді. Соның нәтижесінде Қазақтың мемл. опера және балет театры опералар мен балеттерін Үлкен театрдың сахнасында қойып, мәскеулік көрермендердің зор құрметіне бөленді. 1969 жылдан қазақстандық өнер шебері Ф.Мансұров Үлкен театрда дирижерлік етті. Алматы қаласына гастрольдік сапармен келген Үлкен театрдың шығарм. ұжымы ең таңдаулы опералары мен балеттерін көрсетсе, ал Қазақтың мемл. опера және балет театры Мәскеу қаласындағы Үлкен театрдың сахнасынан өз спектакльдерін қойды. Үлкен театрдың өнер шеберлері И. қазақ әріптестерінің сахналық өнер шеберлігіне жоғары баға берді. 1924 жылдан Үлкен театрдың екі сахнасы — негізгі және бөлімшесі бар. Үлкен театрдың ғимараты Мәскеу қаласындағы аса сәулетті салынған архит. құрылыстар қатарынан орын алады. Театр үйі 2155 кісілік 5 ярусты көрермендер залынан тұрады. Залдың ұзындығы соңғы қатардың қабырғасынан оркестрге дейін 25 м, ені 26,3 м, биікт. 21 м болса, сахна порталы 20,5 17,8 м-ді құрайды, сахнаның алдыңғы жағынан түпкі қабырғасына дейін 23,5 мге жетеді. Үлкен театрда мерекелік салтанатты жиындар, мемл. және қоғамдық, т. мәдениет пен өнер күндеріне арналған әр алуан шаралар өкізіліп тұрады. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
TITLE: Үлкен театр — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер арх. Театр шымылдығы 1825 ж. 18 қаңтарда А. Алябьевтің “Музалар салтанаты” атты прологымен ашылды. Осы жылдары театр репертуарында орыс композиторларының шығармалары кеңінен орын алды. Әсіресе, М. Глинканың “Иван Сусанин” және “Руслан мен Людмила” , А. Даргомыжскийдің “Су перісі” операларының қойылуы театр өміріндегі тарихи кезең болды. Олар сахналық-вокалдық өнердегі реалистік принциптің дамуына зор ықпал етті. өрттен зақымданған Үлкен театрдың ғимаратын арх. қалпына келтіріп, оның архитектурасына өзгеріс енгізді. және оптик. жағынан жақсартылып, театр залы 5 ярусқа бөлінді. Осымен байланысты бір мезгілде ойын-сауықты 2 мыңнан аса көрермен тамашалайтын болды. 19 ғасырдың 70-жылдары аяғында Үлкен театр тарихында жаңа кезең басталды. Чайковскийдің “Аққу көлі” , “Евгений Онегин” , “Мазепа” , “Қарғаның мәткесі” , “Иоланта” , “Ұйқыдағы ару” сияқты опералық-балеттік шығармаларының қойылуы орыс операсы мен балет өнерінің шарықтау шыңына айналды. Сондай-ақ осы театрдың сахнасында тұңғыш рет М. Мусоргскийдің “Борис Годунов” , Н. Римский-Корсаковтың “Қарлы ханым” , “Рождество алдындағы түн” опералары қойылды. Бородиннің “Князь Игорь” операсының тұсаукесері болды. Бұл шығармалардың жоғары көркемдік сапасы мен жаңашылдығы орындаушылық өнердің дамуына игі ықпал жасады. Ү. т-дың репертуарынан Батыс Еуропа композиторларының таңдаулы шығармалары орын алуымен қатар Дж. Вердидің “Риголетто”, “Аида”, “Травиата”; Ш.Гуноның “Фауст”, “Ромео мен Джульетта”; Ж.Бизенің “Кармен”; Р.Вагнердің “Лоэнгрин” опералары қойылды. 20 ғасырдың басында Ф. Пирогов сынды әншілер орыстың вокалдық мектебін дүние жүзіне танытты; ұлттық балеттің дамуына балетмейстер А. Горский, бишілер Е. мол үлес қосты. Спектакльдерді қоюға дирижерлер И. Рахманинов; суретшілер А. Коровин қатысты. Қазан төңкерісінен кейін театр жаңа қоғамдық құрылыстың саяси құралына айналып, 1930 жылдары И. Дзержинскийдің “Тынық Дон” және “Көтерілген тың” , О. Чишконың “Потемкин броносеці” опералары; Б. Асафьевтің “Париж жалыны” , мен “Бақшасарай фонтаны” балеттері қойылды. Үлкен театрға академ. театр атағы берілді. Кеңес өкіметі тұсында театр алпыс жылдан астам уақыт бойы КСРО-ның Мемл. Үлкен театры аталды. Осы жылдары Үлкен театр труппасында аса көрнекті өнер шеберлері еңбек етті. 2-дүниежүз. соғыс жылдары театр өз жұмысын тоқтатқан жоқ. Россинидің “Вильгельм Телль”, 1943 ж. Кабалевскийдің “От ішінде” опералары; соғыстан кейін Глинканың “Иван Сусанин” , Римский-Корсаковтың “Садко” , Мусоргскийдің “Борис Годунов” және “Хованщина” опералары қойылды. әншілер; балет труппасында Г. бишілер; дирижерлер А. Лавровский; суретшілер П. қызмет етті. Театр ұжымы опера және балет өнері саласында жемісті еңбек етіп, шығарм. ізденіс жолында жоғары көркемдік табыстарға жетті. 20 ғасырдың 60 — 70-жылдары театр сахнасында әншілер И. Мазурок; балет бишілері М. Покровский; театр суретшілері В. Золотарев жемісті еңбек етіп, өнер биігінен көрінді. Үлкен театрдың 200 жылдығы аталып өтіп, ол екінші рет Ленин орденімен марапатталды. Театрдың опера труппасы гастрольдік сапармен Еуропа, Азия мен Американың 12 елінде, ал балет труппасы дүние жүзінің 30-дан астам елдерінде өнер көрсетті. Әр жылдары театр репертуарынан осы заманғы композиторлардың таңдаулы туындылары орын алып, олар театр ұжымының зор табысын айқындады. Үлкен театр Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театры өнерінің өркендеп өсуіне игі әсер етті. Үлкен театр сахнасында қазақ әдебиеті мен өнері онкүндігінің қорытынды концерті өтіп, оған К.Байсейітова бастаған көптеген қазақ мәдениетінің өкілдері қатысты. 2-дүниежүз. соғыс жылдары Үлкен театрдың атақты бишісі Г. Уланова Алматы қаласында болып, Қазақтың мемл. опера және балет театрының қойылымдарына қатысуы жас бишілерге балет өнерінің қыр-сырын меңгеру жолында үлкен шеберлік мектебіне айналды. оған Қазақ КСР-інің халық артисі атағы берілді. Үлкен театрдың әншісі Г. Большаков гастрольдік сапармен Қазақтың мемл. опера және балет театры сахнасында өнер көрсетті. Сондай-ақ 1958, 1966 ж. қазақ әншілері Р.Серкебаев, Үлкен театр труппасының құрамында Пуччинидің “чиочиосан”, Чайковскийдің “Евгений Онегин”, “Иоланта” операларында басты партияларды орындады. Мәскеу қаласында Қазақ әдебиеті мен өнерінің 2-онкүндігін өткізу алдында Үлкен театрдың дирижері Б. Хазанов Алматы қаласына келіп, өз тұсынан өнер шеберлеріне көп көмек берді. Соның нәтижесінде Қазақтың мемл. опера және балет театры опералар мен балеттерін Үлкен театрдың сахнасында қойып, мәскеулік көрермендердің зор құрметіне бөленді. 1969 жылдан қазақстандық өнер шебері Ф.Мансұров Үлкен театрда дирижерлік етті. Алматы қаласына гастрольдік сапармен келген Үлкен театрдың шығарм. ұжымы ең таңдаулы опералары мен балеттерін көрсетсе, ал Қазақтың мемл. опера және балет театры Мәскеу қаласындағы Үлкен театрдың сахнасынан өз спектакльдерін қойды. Үлкен театрдың өнер шеберлері И. қазақ әріптестерінің сахналық өнер шеберлігіне жоғары баға берді. 1924 жылдан Үлкен театрдың екі сахнасы — негізгі және бөлімшесі бар. Үлкен театрдың ғимараты Мәскеу қаласындағы аса сәулетті салынған архит. құрылыстар қатарынан орын алады. Театр үйі 2155 кісілік 5 ярусты көрермендер залынан тұрады. Залдың ұзындығы соңғы қатардың қабырғасынан оркестрге дейін 25 м, ені 26,3 м, биікт. 21 м болса, сахна порталы 20,5 17,8 м-ді құрайды, сахнаның алдыңғы жағынан түпкі қабырғасына дейін 23,5 мге жетеді. Үлкен театрда мерекелік салтанатты жиындар, мемл. және қоғамдық, т. мәдениет пен өнер күндеріне арналған әр алуан шаралар өкізіліп тұрады. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 