Эпителий түрлері — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Бірақ, эпителий үлпасын пішіні, құрылысы және қызметі әртүрлі эпителиоциттер қүрайды. Бұлар негізінен төрт түрлі болады. Оларға: Бірқабатты көпқатарлы кірпікшелі эпителий ұлпасының маманданған негізгі жасушалары — пішіні цилиндр тәрізді биік, апикальды бөлігі жуандау, базальды бөлігі жіңішкелеу болып келетін. Олар қызмет атқаруға маманданып толық жетілгендіктен, бөлініп көбеймейді. Сопақ келген ядролары клетка цитоплазмасының ортасында, жоғарғы қатарда орналасады. Әрбір эпителиоциттің апикальды ұшында ұзындығы 6-10 мкм, ені 200 нм 300-дей кірпікшелер орналасады. Кірпікшелер плазмолеммамен қапталған біліктік жіпшелерден тұрады. Аксонемаларды базальды денешіктерден басталатын, ортадағы — бір жұп және шеңбер бойымен орналасқан шеткі — тоғыз жұп микротүтікшелер құрайды. Базальды денешікгің құрылысы центросома органелласы центриольдерінің құрылысына ұқсас. Барлық кірпікшелі эпителиоциттердің базальды денешіктері бір деңгейде орналасқандықтан, кірпікшілерде бірдей деңгейде және биіктікте орналасып, тұрақты қозғалыста болады. Ендірме эпиолицеттер — биіктігі әртүрлі кірпікшесіз жасушалар. Олардың төменгі базальды бөлігі жуан, апикальды ұшы сүйірлеу болып келеді. Ендірме жасушалар кірпікшелі эпителиоциттердің аралықтарында орналасқандықтан, оларды аралық эпителиоциттер деп те атайды. Биік ендірме эпителиоциттердің сопақ келген ядролары эпителиоциттер цитоплазмасының ортасында, ал биіктігі орташа және аласа ендірме жасушалардың дөңгелекше келген ядролары эпителиоциттер биіктігіне сәйкес, негіздік жарғаққа жақындау орналасады. Ендірме эпителиоциттер — зақымдалган кірпікшелі эпителиоциттердің орнын басатын, камбиальды діңгекті жасушалар. Эпителиоциттер қабатында құты тәрізді эпителиоциттер кездеседі. Олар эпителийдің ішкі бетін сылап, ауадағы шаңтозандарды, микроорганизмдерді жабыстырып алатын кілегей бөледі. Эпителиоциттер кірпікшелері кілегейді тыныс жолдарымен сыртқа қарай қозғап ағызып жинақтап, қақырыққа айналдырады. Аталған эпителиоциттер тыныс жолдарының қабырғасын шектеумен қатар, қорғаныс қызметін де атқарады. Эпителий қабатының құрамында тым аласа түйіршікті базальды клеткалар да кездеседі. Олар — биологиялық белсенді заттар бөлетін эндокриноциттер. Бірқабатты көпқатарлы призма тәрізді кірпікшелі эпителий деп аталу себебі, эпителийдің барлық клеткалары бір қабатта орналасып, негіздік жарғақпен жанасады. Бірақ, эпителиоциттерінің биіктігі әртүрлі болғандықтан, олардың ядроларының пішіндері де әртүрлі болып және олар әртүрлі деңгейде орналасып, көп қатар түзеді. Жұмыртқа жолы кілегейлі қабығын астарлайтын кірпікшелі эпителий жасушаларының кірпікшелері жұмыртқа жасушаларының жұмыртқа жолы қуысымен жатырға қарай қозғалуына ықпал етеді. Бірқабатты көпқатарлы кірпікшелі эпителий мезодермадан және энтодермадан дамиды. Бірқабатты призма тәрізді эпителий ; — негіздік жарғақта бір қабатта орналасқан, пішіні призма тәрізді эпителиоциттерден тұрады. Олардың биіктігі енінен әлдеқайда ұзын болып келеді. Эпителиоциттердің сопақ келген ядролары да бір қатарда орналасады және негіздік жарғаққа жақын жатады. Құрылысы мен қызметіне байланысты эпителий бірнеше түрге бөлінеді. Эпителий эпителиоциттері — шекаралық шектеу қызметімен қатар, кілегейлі сөл бөледі. Әрбір эпителиоциттің апикальды ұшында мыңдаған микробүрлер орналасып, эпителиоциттер плазмолеммасының сору ауданының көлемін 30 есе ұлғайтады. Эпителиоциттер қабатында пішіні құтыға ұқсаған жекеленген біржасушалы бездер кездеседі. Бұлар эпителиоциттердің ішкі бетін сылап, оларды механикалық және химиялық факторлар әсерлерінен қорғайтын кілегей бөледі. Бірқабатты призма тәрізді эпителий энтодермадан дамиды. Бірқабатты текше тәрізді эпителий - ; — организмдегі без өзектері мен бүйрек нефрондарының, қалқанша безі фолликулдарының қабырғасын астарлайды. Негіздік жарғақта бір қабатта орналасқан, пішіні текше тәрізді эпителий клеткаларының биіктігі мен ені шамалас. Мөлшері біркелкі дөңгелек келген ядролары бір деңгейде, бір қатарда және жасушалар цитоплазмасының ортасында орналасады. Бірқабатты текше тәрізді эпителий без өзектерінде - шектеу және шекаралық, фолликулдар қабырғаларында — зат алмасу қызметін атқарады, ал бүйректе несеп түзуге қатысады. Бүйрек нефрондары қабырғасындағы текше тәрізді эпителиоциттердің апикальды ұштарында алғашқы несептен керекті заттарды кері соруға маманданған, жасуша плазмолеммасынан түзілген микроб үрлер, ал олардың негіздік ұштарында эпителиоцит плазмолеммасы қатпарларынан құралған базальды жолақ болады. Микробүрлер эпителиоцит плазмолеммасының сору ауданын 30-40 есе ұлғайтады. Базальды жолақта, керісінше, зәр құрамына шығарылатын азот және протеин алмасуларының ыдырау өнімдері синтезделеді. Бірқабатты текше тәрізді эпителий эктодермадан , мезодермадан және энтодермадан дамиды. Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9 } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
TITLE: Эпителий түрлері — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Бірақ, эпителий үлпасын пішіні, құрылысы және қызметі әртүрлі эпителиоциттер қүрайды. Бұлар негізінен төрт түрлі болады. Оларға: Бірқабатты көпқатарлы кірпікшелі эпителий ұлпасының маманданған негізгі жасушалары — пішіні цилиндр тәрізді биік, апикальды бөлігі жуандау, базальды бөлігі жіңішкелеу болып келетін. Олар қызмет атқаруға маманданып толық жетілгендіктен, бөлініп көбеймейді. Сопақ келген ядролары клетка цитоплазмасының ортасында, жоғарғы қатарда орналасады. Әрбір эпителиоциттің апикальды ұшында ұзындығы 6-10 мкм, ені 200 нм 300-дей кірпікшелер орналасады. Кірпікшелер плазмолеммамен қапталған біліктік жіпшелерден тұрады. Аксонемаларды базальды денешіктерден басталатын, ортадағы — бір жұп және шеңбер бойымен орналасқан шеткі — тоғыз жұп микротүтікшелер құрайды. Базальды денешікгің құрылысы центросома органелласы центриольдерінің құрылысына ұқсас. Барлық кірпікшелі эпителиоциттердің базальды денешіктері бір деңгейде орналасқандықтан, кірпікшілерде бірдей деңгейде және биіктікте орналасып, тұрақты қозғалыста болады. Ендірме эпиолицеттер — биіктігі әртүрлі кірпікшесіз жасушалар. Олардың төменгі базальды бөлігі жуан, апикальды ұшы сүйірлеу болып келеді. Ендірме жасушалар кірпікшелі эпителиоциттердің аралықтарында орналасқандықтан, оларды аралық эпителиоциттер деп те атайды. Биік ендірме эпителиоциттердің сопақ келген ядролары эпителиоциттер цитоплазмасының ортасында, ал биіктігі орташа және аласа ендірме жасушалардың дөңгелекше келген ядролары эпителиоциттер биіктігіне сәйкес, негіздік жарғаққа жақындау орналасады. Ендірме эпителиоциттер — зақымдалган кірпікшелі эпителиоциттердің орнын басатын, камбиальды діңгекті жасушалар. Эпителиоциттер қабатында құты тәрізді эпителиоциттер кездеседі. Олар эпителийдің ішкі бетін сылап, ауадағы шаңтозандарды, микроорганизмдерді жабыстырып алатын кілегей бөледі. Эпителиоциттер кірпікшелері кілегейді тыныс жолдарымен сыртқа қарай қозғап ағызып жинақтап, қақырыққа айналдырады. Аталған эпителиоциттер тыныс жолдарының қабырғасын шектеумен қатар, қорғаныс қызметін де атқарады. Эпителий қабатының құрамында тым аласа түйіршікті базальды клеткалар да кездеседі. Олар — биологиялық белсенді заттар бөлетін эндокриноциттер. Бірқабатты көпқатарлы призма тәрізді кірпікшелі эпителий деп аталу себебі, эпителийдің барлық клеткалары бір қабатта орналасып, негіздік жарғақпен жанасады. Бірақ, эпителиоциттерінің биіктігі әртүрлі болғандықтан, олардың ядроларының пішіндері де әртүрлі болып және олар әртүрлі деңгейде орналасып, көп қатар түзеді. Жұмыртқа жолы кілегейлі қабығын астарлайтын кірпікшелі эпителий жасушаларының кірпікшелері жұмыртқа жасушаларының жұмыртқа жолы қуысымен жатырға қарай қозғалуына ықпал етеді. Бірқабатты көпқатарлы кірпікшелі эпителий мезодермадан және энтодермадан дамиды. Бірқабатты призма тәрізді эпителий ; — негіздік жарғақта бір қабатта орналасқан, пішіні призма тәрізді эпителиоциттерден тұрады. Олардың биіктігі енінен әлдеқайда ұзын болып келеді. Эпителиоциттердің сопақ келген ядролары да бір қатарда орналасады және негіздік жарғаққа жақын жатады. Құрылысы мен қызметіне байланысты эпителий бірнеше түрге бөлінеді. Эпителий эпителиоциттері — шекаралық шектеу қызметімен қатар, кілегейлі сөл бөледі. Әрбір эпителиоциттің апикальды ұшында мыңдаған микробүрлер орналасып, эпителиоциттер плазмолеммасының сору ауданының көлемін 30 есе ұлғайтады. Эпителиоциттер қабатында пішіні құтыға ұқсаған жекеленген біржасушалы бездер кездеседі. Бұлар эпителиоциттердің ішкі бетін сылап, оларды механикалық және химиялық факторлар әсерлерінен қорғайтын кілегей бөледі. Бірқабатты призма тәрізді эпителий энтодермадан дамиды. Бірқабатты текше тәрізді эпителий - ; — организмдегі без өзектері мен бүйрек нефрондарының, қалқанша безі фолликулдарының қабырғасын астарлайды. Негіздік жарғақта бір қабатта орналасқан, пішіні текше тәрізді эпителий клеткаларының биіктігі мен ені шамалас. Мөлшері біркелкі дөңгелек келген ядролары бір деңгейде, бір қатарда және жасушалар цитоплазмасының ортасында орналасады. Бірқабатты текше тәрізді эпителий без өзектерінде - шектеу және шекаралық, фолликулдар қабырғаларында — зат алмасу қызметін атқарады, ал бүйректе несеп түзуге қатысады. Бүйрек нефрондары қабырғасындағы текше тәрізді эпителиоциттердің апикальды ұштарында алғашқы несептен керекті заттарды кері соруға маманданған, жасуша плазмолеммасынан түзілген микроб үрлер, ал олардың негіздік ұштарында эпителиоцит плазмолеммасы қатпарларынан құралған базальды жолақ болады. Микробүрлер эпителиоцит плазмолеммасының сору ауданын 30-40 есе ұлғайтады. Базальды жолақта, керісінше, зәр құрамына шығарылатын азот және протеин алмасуларының ыдырау өнімдері синтезделеді. Бірқабатты текше тәрізді эпителий эктодермадан , мезодермадан және энтодермадан дамиды. Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9 } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 