ФАМИЛИЯСЫ ЖОҚ ҰЛЫ ҚАЗАҚ
"ФАМИЛИЯСЫ ЖОҚ ҰЛЫ ҚАЗАҚ"|"https://abai.kz/post/39202"
TITLE: ФАМИЛИЯСЫ ЖОҚ ҰЛЫ ҚАЗАҚ
URL: https://abai.kz/post/39202
META: "ФАМИЛИЯСЫ ЖОҚ ҰЛЫ ҚАЗАҚ"|"https://abai.kz/post/39202"
TOTAL WORDS: 6294
TEXT: Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын 2 пікір Үздік материалдар Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Әдебиет 15498 2 пікір 22 Қаңтар, 2015 сағат 09:30 Осыдан 20 жыл бұрын 1996 жылғы сәуірдің екінші жаңасы. Қазақстан Республикасы Президентінің «Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу туралы» Жарлығында: «1. Ұлты қазақ азаматтардың тегі мен әкесінің атының жазылуын қазақ тіліне тән емес аффиксті алып тастай отырып, өзгертуге хақылы, алайда тегі мен әкесінің атына түбірлік негізі сақталуға тиіс. Бұл ретте әкесінің атын жазған кезде азаматтың жынысына қарай «ұлы» немесе «қызы» сөздері қосылып бірге жазылады», – деп көрсеткен. Осыдан 40 жыл бұрын 1970 жылдар ортасы. Алматыда қазақ мектептер түгелдей жабылып, ауылда тұратын атааналар балаларына арналған жалғыз №12 қазақ мектепинтернаты ғана қалған. Оның өзі жабылуға шақ. Себебі, қазақ тілінің болашағы жоқ деген желеумен бұл мектепке де бала саны толмай жатқан. Мектепті жапқызбау үшін қазақ ата-аналарға баласын қазақ мектепке беруге үгіттеп жаз бойы үй-үйді жаяу аралап, есік қағып, қол жинаумен әбден қалжыраған Шона ақсақал орталық паркте Бауыржан Момышұлына кездейсоқ жолығып қалыпты: - Ассалаумағалейкум Бауке! - Уағалейкумассалам! О, Қазақтың Ұлы адамы екенсің ғой. Кел бері! Баукең «Ұлы» деген сөзге салмақ сала айтыпты. Шона түсінбей сасқалақтап қалады. Баукең оған: - Иә, бүгін Қазақстанда екеуіміз ғана Ұлы адамдармыз. Мен Момышұлы, сен Смаханұлы. Басқалардың бәрі «овтар» мен «евтер»-деген екен. Осыдан 70 жыл бұрын 1941 жылдың аяғы, 1942 жылдың басы. Дүние жүзілік II қанды майдан шарықтау шегіне жетті. Гитлер Мәскеуді жаулап алуға жалғыз-ақ қадам қалып. Сталинге «байтал түгіл бас қайғы» болып тұрған шақ. Қазақстанда Орта Азия халықтарынан жасақталған 316 атқыштар дивизиясы бақайшығына дейін қаруланған фашистердің қанды шеңгелін болат жүрек, шойын кеуде, жалаң қолмен тойтарды. Мәскеуді жауға бермей, қорғап қалды. Соғыстағы нағыз батырлардың асқан ерлігі мен атақ-абыройларын бәз біреулердің кездейсоқ иемденуі, орыс шовинистерінің бармақ басты, көз қысты пендешілігі өршіп тұрған кез. Олар үшін соғыстағы әр бір ерліктің ар жағында тек қана орыс фамилиясы тұруы керек болатын. Осынау аса тарихи, арпалысқа толы кезеңде «Мәскеуді кім қорғады? Бұл майданның бас алаңында ойнаған хас батыр кім?» - деген сауалға Кремльдің өзі әбіржу үстінде «Бауыржан Момышұлы»-деп ақиқатты еріксіз мойындауға мәжбүр болды. Өйткені дәл сол сын сағатта Онымен қатар қоятын ешкімді таба алмады, ондай адам жоқ та еді. Орталықтан арнайы жіберген жазушы, журналист Александр Бек соғыс өрті ішінде Бауыржан батырға айлап-жылдап еріп жүріп Мәскеуді қорғаған батырлардың жанкешті ерлігі туралы нағыз шынайы шындықты Баукеңнің өз аузымен баяндауымен қағазға түсіріп көп ұзатпай «Волоколомск тас жолы» деген атпен кітап етіп жарыққа шығарды. Бек Баукең атамызбен алғаш қалай танысқаны туралы осы кітаптың «Фамилиясы жоқ адам» атты I бөлімде: «Танысқан кезінде ол аты-жөнін айтты. Жөнді есіте алмай, қайта сұрадым. - Бауыржан Момышұлы – деді ол тәптіштеп. Кәдімгі тілшінің әдеті бойынша дәптерді қолыма алып: - Ғафу етіңіз, фамилияңыз қалай жазылады? – деп сұрадым. - Менің фамилиям жоқ – деді ол. Мен бетіне таңдана қарап едім, ол: - Атым Бауыржан. Әкем Момыш, мен соның ұлымын, баласымын, түсіндің бе?-деді. Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді. Кейін, әбден танысып, сыр алысқан кезде ғана, оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым». Осы детальдің соңғы екі сөйлеміне зер салайықшы. «Оның үнінде астарлы бір зіл бардай, кейістіктің лебі жатқандай сезілді»-деген жазушы А. Бектің түйсігіне таң қалмасқа шара жоқ. Өйткені, бұл жерде жазушы батыр атамыздың өзінің ата-тегімен, дәстүрлі қазақи атауын қайдағы бір –ов, -ев –пен былғағысы келмей, өлшемді қалыпқа сыймай, құлдық санаға мойынсұнған айналасындағыларға зілді кейістікпен биіктен қараған өр мінезін тап басқан. Автор осы детальдың келесі сйлемдерінде: «кейіннен. оның не себепті өзін фамилиясыз адам деп есептейтінін ұқтым» - деп ашық жазбай құпия астарлап тастап кеткені, бәлкім!?. Батыр атамыз Оны «Момышев»-деп атап шақырғанда «Момышев дегенді танымаймын. Ал мен Момышұлымын»-деп жоғары атақ, орденмедаль, сыйсияпаттарды да алмай кеткен кездері болған деседі. Неткен өрлік пен ірілік деші. Осындайда, бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүріп жүрміз деген біздің өзімізде сондай Ұлы Рух бар ма?-деген сауал еріксіз туындайды. Баукең «әскери, әдеби, саяси даналық бір басына түйіскен бірегей тұлға және қазақтың бұрынғы батырларынан өзгеше боп туған дана батыры, дара батыры. » (Иә, ұл болу әркімнің қолынан келеді, ұлы болу кемеңгердің ғана үлесіне тиеді. Бүгін немесе 2015 жылы Дәл бүгінгі таңда Момышұлы атамыздан үлгі алып қазақтың ұлттық ерекшелігіне қайтып оралу – біздің буынның қасиетті борышы. Әлемдегі барлық халық өз аты жөндерін тек өздерінің ұлттық негіздерін сақтап жазады. Егер: армияндаракопян; Әзірбайжандар-Момедоглы; грузиндермахарашвили; украйндаркостенко; латыштарлацис; молдавандаркодру; Эстондықтар-Томме; Түркмендер-Мактумкули; Литвалықтар-Вайкуле; орыстариванов болса, қазақтар, біздер неге Момышұлы болмаймыз. Жеке бас куәлік, азаматтық төлқұжаттың электронды жаңа түрін қолма-қол алмастыруға мүмкіндік мол қазіргі уақытта қазағымыздың дәстүрлі –ұлы, -қызы атауымен жазылсақ бізден соң, біздің арқамызда бізден тарайтын барлық ұрпақтың аты-жөні ұлттық нұсқада қалыптасатын болады. Алланың елшісі, хазіреті Мұхаммедтің – «Балаға жақсы ат қойыңдар. Ахиретте Алланың алдында ол әкесінің атымен қоса шақырылады» деген хадисі де бар. Ендеше «Момышұлы» деген ат қазақ ұлтының намысының, ар-ожданының, ұлтжандылығының – Бұланай биігі болмақ. Осы биіктен көрінуге барлығымыз да тырысайық. Келер ұрпақ – Ұлы Қазақ Момышұлына ұқсап Намысұлы, Арұлы, Алашұлы болуына ат салысып, батыр атамызша ұлтымыздың ұлы да, құлы да бола білсек шіркін. Амантай ТОЙШЫБАЙҰЛЫ. kz Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Ең көп оқылған 1 Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын 2 Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын 3 Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын 4 Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын 5 Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын Жыл қорытындысы: 2024 жылдың маңызды оқиғалары 2 күн бұрын Ақтау жақтағы апат пен. «қара жәшік» 2 күн бұрын Әзербайжан депутаты: Ресей кешірім сұрасын! 2 күн бұрын Жұмысшы мамандықтар жылы: Кәсіподақтар федерациясы төрағасы пікір білдірді 2 күн бұрын Бейбіт Исабаев: Талдықорған тұрғындар үшін жайлы қалаға айналуы керек! 2 күн бұрын 2 пікір 2 пікір 2 пікір 2 пікір 2 пікір 2 пікір 2 пікір Үздік материалдар Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Үздік материалдар Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Үздік материалдар Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Жаңалықтар ҚазҰУ-жаһандық білім беру кеңістігіндегі көшбасшы Abai. kz 398 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 Мәдениет Мәдени мұраны қорғау – басты міндеттердің бірі Қанат Әбілқайыр 855 Қанат Әбілқайыр 855 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Поэзия мен прозада қатар қалам тербеген жазушы Ахметбек Кіршібай 1704 Ахметбек Кіршібай 1704 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 46 - сөз Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды? Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Бейсенғазы Ұлықбек 2100 Мобильді қосымшаны жүктеп алыңыз! Мобильді қосымшаны жүктеп алыңыз! Мобильді қосымшаны жүктеп алыңыз!
