22 СӘУІР. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР
DATE: 06:50, 22 Сәуір 2015 | GMT +5
TITLE: 22 СӘУІР. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР
URL: https://kaz.inform.kz/news/22-sauir-kazakparat-kuntizbesi-atauly-kunder-okigalar-esimder_a2768156/
META: DATE: 06:50, 22 Сәуір 2015 | GMT +5
TOTAL WORDS: 1352
AUTHOR(S):
TEXT: 22 СӘУІР, С ӘР СЕНБІ. Бүкіләлемдік жер күні. Қоршаған ортаны қорғау ісіне бүкіл адамзатты біріктіру мақсатында өткізілетін халықаралық шара ретінде 1990 жылдан бастап атап өтіледі. Бұл атаулы күн 1970 жылдан бастап АҚШ-та дәстүрлі түрде өтеді. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 68 жыл бұрын Алматы қаласында Абылайхан даңғылы бойында Әйтеке би және Гоголь көшелерінің арасында Сергей Луганскийге ескерткіш орнатылды. Сергей Луганскийге соғыс жылдары екі мәрте Кеңес Одағының батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі берілген. Сондай-ақ ол Александр Невский орденіне және 2 Қызыл Жұлдыз орденіне ие болған. Мүсінші - Н. Павлов, сәулетші - И. 44 жыл бұрын сол кездегі Қазақстанның астанасы Алматы қаласына бірінші рет Ту-154 әуе лайнері келіп қонды. Мәскеуден Алматыға дейінгі аралықтағы - 3 500 шақырымдық жолды лайнер не бәрі 3 сағат 45 минутта ұшып өткен. 30 жыл бұрын Ақтөбеде Кеңес Одағының Батыры Әлия Молдағұлованың облыстық мемориалдық мұражайы ашылды. 21 жыл бұрын Украинаның Қазақстандағы Елшілігі ашылды. 18 жыл бұрын әкімшілік-аумақтық құрылымды оңтайландыру мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Талдықорған және Торғай облыстары таратылды. 7 жыл бұрын Мемлекет басшысы ҰҚШҰ мемлекеттері темір жолдарының бірыңғай жүйесін құру келісімін ратификациялау туралы заңға қол қойды. 7 жыл бұрын Ұлттық академиялық кітапханада Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Тіл комитетінің қолдауымен жарық көрген «Саяси түсіндірме сөздіктің» тұсаукесері болып өтті. Төрт мың данамен басылып шыққан 616 беттік түсіндірме сөздікке екі мыңнан астам саясаттану, жаһандану, әлеуметтану, мәдениеттану салаларының терминдері мен анықтамалары енгізіліп, оларға ғылыми тұрғыдан түсініктеме берілген. Қазақ тілді орта және жоғары оқу орындарына, саясаттанушыларға, әлеуметтанушылар мен мәдениеттанушыларға арналған сөздікте сондай-ақ, әлемдік саясатта өзіндік мектеп қалыптастырған саясаттанушылар мен еліміздің саяси өміріне белсене араласқан тарихи тұлғалар да қамтылған. 6 жыл бұрын Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. 6 жыл бұрын БҰҰ-ның Білім, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы 32 серіктес ұйыммен бірлесе отырып, Әлемдік сандық нұсқадағы кітапхана ашты. Бұл кітапхананың қорын кезкелген оқырман пайдалана алады. org сайтында мәдениеттің бірегей туындыларымен, қолжазбалармен, карталармен, сирек кездесетін кітаптармен, фильмдермен, аудиожазбалармен және фотосуреттермен танысуға болады. Олардың ішінде ежелгі қытай мәтіндері, арабтың ғылыми трактаттары, 764 жылғы «Hyakumanto darani» жазбасы және басқа да мәдени құндылықтар бар. Әлемдік сандық нұсқадағы кітапхана ағылшын, араб, испан, қытай, португал, орыс және француз тілдерінде жұмыс істейді. 5 жыл бұрын Елордадағы «Қазақстан» спорт сарайында «Қазақстан хоккейі» журналының тұсауы кесілді. 5 жыл бұрын Алматыда Қазақстандық «BTIMES. KZ» іскерлік порталы - Орталық Азиядағы жаңа бірегей ұқсастығы жоқ ақпараттық бизнес-медиаресурстың тұсаукесері өтті. Оның негізгі мақсаты - қазақстандық компанияларға қозғалмалы дамуға жайлы жағдайлар жасау тиімді құралдар пайдалану арқылы елдегі және дүниежүзіндегі экономика, бизнес, даму үрдісі, беделді сарапшылардың пікірлері мен талдаулары жөніндегі уақытылы және сапалы ақпарат беру. 3 жыл бұрын Женевада Қазақстанның БСҰ-на кіруі бойынша жұмыс тобының 11-отырысы өтті. АҚШ, Қытай, Бразилия, ЕО, Сауд Арабия, Түркия, Мексика, Пәкістан, Жапония, Швейцария, Үндістан, Аргентина және бірқатар өзге мемлекет Қазақстанның ДСҰ-ға қосылуын қолдады. ЕСІМДЕР 115 жыл бұрын қазақтың атақты жазушысы, ақын, драматург, әдебиет зерттеушісі және сыншысы, Қазақстан Ғылым академиясының академигі МҰҚАНОВ Сәбит дүниеге келді. Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданында туған. Сәбит Мұқанов қазақ әдебиетінде роман жанрының дамуын биік шыңға көтерді. «Жұмбақ жалау» романында революциялық аласапыран кезді басынан өткерген қазақ әйелінің тағдыры бейнеленсе, «Сырдария» романында Ұлы Отан соғысы кезіндегі тылдағы еңбекшілердің қайсарлығы, халықтар достығы, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан үндестік сөз етілген. «Аққан жұлдыз» дилогиясы әйгілі ғалым Шоқан Уәлихановқа арналған. «Өмір мектебі» трилогиясында автор өз ғұмырын кезең-кезеңмен әңгімелей отырып, қазақ халқының жарты ғасыр бойғы тарихының да шыншыл шежіресін жасайды. Шығармалары ТМД және шетелдің бірқатар тілдеріне аударылған. Абай атындағы мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Екі рет Ленин орденімен, екі рет Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. 87 жыл бұрын актер, Қазақстанның халық әртісі ЖАНТӨРИН Нұрмұхан дүниеге келді. Атырау облысының Махамбет ауданында туған. Ташкент театр өнері институтын бітірген. 1952-1967 жылдары және 1988 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақ академиялық драма театрының сахнасында өнер көрсеткен. 1967-1988 жылдары «Қазақфильм» киностудиясында актер болған. Актер көптеген сахналық спектакльдер мен фильмдерде ойнаған. Мұқановтың «Шоқан Уалихановында» Шоқан, Ғ. Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш - Баян сұлуында» Қодар, М. Әуезовтың «Еңлік-Кебек» пен «Қаракөзінде» Кебек пен Сырым, Н. Хикметтің «Елеусіз қалған есіл ерінде» Доктор, М. Каорудың «Шығыстағы бір бейбағында» Синтаро, М. Булгаковтың «Жендеттерінде» Мольер, сондай-ақ, У. Шекспирдің «Оттелосы» мен «Макбетінде» Яго және Макбет, А. Пушкиннің «Шағын трагедияларында» Сальери, Барон және Дон Жуан рольдерін ойнап, үздік актерлік шеберлігін танытқан. 1948 жылдан киноға түсе бастаған. Кинодағы алғашқы рөлі «Аласталған Алитет» фильміндегі чукча жігіті - Туматуге. Жантөрин 80-ге жуық фильмдерге түсе оның 30-дан астамында басты рөлде ойнаған. Олардың қатарында Ш. Уәлиханов, Абылайханов, Құрманғазы, Сапар, Шал, Бейбарыс сұлтан, т. бейнелері бар. Режисер ретінде Цой Гук Инмен бірлесіп «Орман балладасы», Н. Жайнақовпен бірге «Медальдің үшінші жағы», «Қара маржан» фильмдерін қойған. Алматы қаласында Жантөрин атындағы көше бар. 66 жыл бұрын әнші, композитор, Қазақстанның еңбек сіңрген мәдениет қайраткері, Республикалық эстрада әртістері конкурсының және «Жігер» фестивалінің лауреаты СЕЙІЛОВ Жақсыкелді Уәлиұлы дүниеге келді. Қарағанды облысында туған. Ол «Қарагөз», «Жезкиік» ансамбльдерін ұйымдастырған. Композитордың «Жезкиік», «Айналайын, қанатым», «Әке туралы ой», «Ана туралы баллада», «Кездесу», «Ұлытау» сияқты танымал әндері бар. Жезқазған филармониясының шығармашылық ұжымы құрамында Қырғызстан, Өзбекстан, Моңғолияда болып, өнер көрсеткен. 64 жыл бұрын ақын, аудармашы, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, республикалық «Жігер» шығармашылық фестивалінінің лауреаты, Абайдың 150 жылдығына орай өткен жыр мүшәйрасының жүлдегері ЖӘЛЕНОВА Қатира Сыздыққызы дүниеге келді. Қызылорда облысының Шиелі ауданында туған. Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітіріп, Қазақ радиосында 20 жылдан астам жемісті еңбек еткен. 1978 жылы «Кел, махаббат» атты жыр жинағы жарық көрген. Содан бері «Аңсаған менің әнімсің», «Ақ гүлдер» атты жинақтары шықты. Бір топ өлеңдері «Разбег» атты ұжымдық жинақта орыс тіліне аударылып басылған. 2009 жылы «Сырдария» жыр жинағы жарық көрген. Қазіргі кезде кәсіпкерлікпен айналысады, «аймир» сауда үйінің директоры. Тәжік ақыны Г. Сүлейменованың «Қырық бұрым» өлеңдер жинағын аударған. Сондай-ақ ол Мәскеу қаласында өткен Бүкілодақтық жас ақын-жазушылардың кеңесіне қатысқан. «Айрықша қызметі үшін» медалімен, Қызылорда облысының мерекелік медалімен марапатталған, екі мәрте облыс әкімі стипендианты. 50 жыл бұрын «Қазақавтодор» РМК бас директоры МҰҚАШЕВ Серікжан Шайзадаұлы дүниеге келді. Ақтөбе қаласында туған. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген. Батыс Қазақстан көліктегі ішкі істер басқармасының жедел уәкілі, Ақтөбе көлік прокуратурасының тергеушісі, «ТЭТ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің коммерциялық директоры қызметтерін атқарған. 1996-1999 жылдары «Ақтөбеоблгаз» акционерлік қоғамының вице-президенті, президенті. 1999-2000 жылдары «Ақтурбо» акционерлік қоғамының президенті. 2000-2002 жылдары Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары. 2002-2003 жылдары «Ақтөбе ЖЭС» жабық акционерлік қоғамы Директорлар кеңесінің төрағасы. 2003-2004 жылдары «GSM Group» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ұйымдастыру-бақылау жұмыстары және кадр саясаты басқармасы Мемлекеттік инспекциясының мемлекеттік инспекторы. 2004-2005 жылдары Ақтөбе қаласының әкімі. 2005-2007 жылдары Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары болған. Ақтөбе облыстық мәслихатының депутаты болып сайланған. Медальмен марапатталған. 2014 жылғы желтоқсаннан қазіргі қызметінде. 50 жыл бұрын Қостанай облысының прокуроры ҚАЙЫБЖАНОВ Марат Жолмағамбетұлы дүниеге келді. Қостанай облысында туған. Свердлов заң институтын тәмамдаған. Еңбек өтілі: стажер, Қостанай қаласы прокурорының көмекшісі; Қостанай қаласы прокурорының орынбасары; Қостанай облысы Қостанай ауданының прокуроры; Қостанай облысы Меңдіқара ауданының прокуроры; Қостанай облысы Лисаковск қ. прокуроры; қылмыстық істер бойынша сот актілерінің заңдылығын бақылау бойынша басқарманың 4-ші кейін 2-ші департаментінің бастығы; ҚР Бас прокуратурасының сотта мемлекеттік мүдделердің өкілділігі бойынша департамент бастығының орынбасары, кейін бастығы. 2012 жылдың қыркүйегінен қазіргі қызметінде. 42 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Аппараты Ақпарат-талдау бөлімінің меңгерушісі ҚҰБАШ Асылбек дүниеге келді. Атырау облысының Новобогат ауданында туған. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген. 1997-2004 жылдары ҚР Сыртқы істер министрлігі жүйесінде қызмет атқарды. 2004 жылғы қаңтардан - Солтүстік Қазақстан облысы ішкі саясат департаменті бастығының орынбасары, бірінші орынбасары болды. 2008 жылдан бастап 2012 жыл аралығында - «Нұр Отан» ХДП Төрағасы Бірінші орынбасарының кеңесшісі, «Нұр Отан» ХДП Орталық Аппаратының Стратегиялық даму департаментінің, Саяси жоспарлау департаментінің директоры. 42 жыл бұрын боксшы, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстан Республикасының және ТМД-ның чемпионы ЖҰМАДІЛОВ Болат Нұретдинұлы дүниеге келді. Жамбыл облысында туған. Бокспен 12 жасынан бастап айналысқан. Ол Орта Азия ойындарының, 2-ші Шығыс Азия ойындарының чемпионы, Дүние жүзі чемпионаттарының қола, 26-шы Олимпия ойындарының күміс, Дүние жүзі чемпионатының алтын, 27-ші Олимпия ойындарының күміс жүлдегері болған. «Құрмет» орденімен марапатталған. 291 жыл бұрын неміс философы, неміс классикалық философының негізін салушы, Петербор Ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі КАНТ Иммануил дүниеге келді. Кенигсберг қаласында туған. Канттың гимназияға, кейін Кенигсберг университетіне түсіп, білім алуына Шульц деген пастор қол ұшын берген. Университетте Кант философиямен қатар жаратылыстану ғылымдарын тиянақты оқып, меңгереді. Университетте географиядан сабақ беріп, «Физикалық география» атты үш томдық еңбек жазған. 1755-1796 жылдары университеттің доценті, профессоры болған. Ғалымның «Педагогика», «Аспанның жалпы табиғи тарихы және теориясы», «Таза зердеге сын», «Практикалық зердеге сын» және «Пікір кабілеттеріне сын» атты еңбектері бар
