Былқылдақ ескерткіштері — Қазақстан Энциклопедиясы
"Былқылдақ ескерткіштері — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Былқылдақ ескерткіштері — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Былқылдақ ескерткіштері — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 268
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Былқылдақ ескерткіштері— қола дәуірінде Орталық Қазақстанды қоныстанған тайпалардан қалған ескерткіштер кешені. Қарағанды облысы Шет ауданы Қызылтау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км жердегі Талды, Нұра өзендері бастауында, Қарашоқы тауының етегінде. Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы зерттеген. Былқылдақ кешенінің үш тобы да Андрон мәдениетінің әр түрлі кезеңдеріне жатады. Бірінші топта 70-тен аса, екіншісінде 60, алғашқысы деп есептелетін үшінші топта 70 қоршау-қабір, оларға ғибадат орнын, сынтастарды, т. қосқанда барлығы 200-ге жуық ескерткіш бар. 20 қоршау зерттелген. Барлығы қола дәуірінің екінші Атасу кезеңіне жатады. Қоршаулар дөңгелек, шеңбер, төртбұрыш, шаршы пішімде. Іргелері қырынан ойылған үлкен қақпа тастардан тұрғызылған, биіктігі 15 — 80 см. Қоршаудың ішіндегі қабір-жәшіктердің саны төртеуден онға дейін жетеді, негізінен төртбұрышты, трапеция пішінде, ұзындығы 1, 5 — 2, 5 м, ені 0, 8 — 1 м, тереңдігі 0, 6 — 1 м. Мәйітті сол кездегі дәстүр бойынша, сол жақ қырынан, екі тізесін бауырына бүгіп, басын батысқа не оңтүстік-батысқа қаратып жерлеген. Бас жағынан 1 — 4 қыш ыдыс, маңайынан қой, жылқы сүйектері алынды. 7-қоршаудағы мәйіттің бел тұсынан қызғылт бояумен боялған, ұзақ уақыт пайдаланғандықтан жұқарып, қажалған жауырын табылды. Бұл ертедегі сәуегей-жауырыншының мәйіті болса керек. Әйелдерді тас, сүйек, қола моншағымен, қола білезігімен, алтын сырғасымен жерлеген. Әшекейлерден басқа қоладан жасалған қару-жарақ, әр түрлі өрнекті қыш ыдыстар, мыс, қола моншақтар, жапсырмалар, ине, біз екі жүзді қанжар-пышақ, алтын салпыншақтар, жыртқыштардың азу тістерінен жасалған алқа, т. көп алынды. Заттай деректер қола дәуірі тұрғындарының тұрмысының, әдет-ғұрпы дамуының қарапайым кезінен күрделі дәрежеге жеткенге дейінгі кезеңдерінен мол мағлұмат береді. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
