Рэй Куни. Туған күн!
"Рэй Куни. Туған күн!"|"https://madeniportal.kz/adebiet/rei-kuni-tugan-kun"
TITLE: Рэй Куни. Туған күн!
URL: https://madeniportal.kz/adebiet/rei-kuni-tugan-kun
META: "Рэй Куни. Туған күн!"|"https://madeniportal.kz/adebiet/rei-kuni-tugan-kun"
TOTAL WORDS: 6754
TEXT: Орысшадан қазақшаға тәржімалаған жазушыдраматург, әдебиеттанушы Әлібек БАЙБОЛ КЕЙІПКЕРЛЕР: Джейн Перкинс. БІРІНШІ БӨЛІМ Перкинстердің қонақүйі. Қысқы кеш. Бөлме іші – жап-жарық. Асүйден Джейн шығып келеді. Үстінде – әдемі көйлек пен алжапқыш. Ол асүйге өтіп барады. Бірақ, лезде-ақ оралып, сағатқа қарайды да қайтадан кетіп қалады. Келеді. Қолында – ыдыс-аяқ. Дастарқан жайып жүр. Қайтадан сағатқа қарайды. Одан бұндай опасыздықты күтпеген ем. Есік ашылып, ішке Генри кіріп келеді. Үстінде – плащ, қолында – дипломат. Бір нәрсеге алаңдаулы әрі тынысы тарылған адамша ауыр дем алады. Дипломатты жерге қояды да өзі де орындыққа қаздия кетеді. Джейн келеді. Қолында – тағы да ыдыс-аяқ. Қайтадан сағатқа қарайды. Басқа-басқа, бірақ одан бұндай опасыздықты күтпеп ем. Генри үнсіз. Тым селқос, енжарлау. Джейн оны байқап қалады. Тәңірім-ау, Генри! Бұл сен бе едің?! Генри оған жасқана бір қарайды. Құдай-ау, бағанадан бері күйіп-пісіп мен жүрм. Қайда болдың? Генри Джейнға қарайды да үнсіз қалады. Қазір Бетти мен Виктор келеді. Генри тағы үнсіз. Біле білсең, сені туған күніңмен құттықтамақ! Генри оған тағы да көзін төңкере, мөлиіп қарайды. Неге үндемейсің, Генри? Жұмысыңда тыныштық па, әйтеуір? Генри. Телефон анықтамалығы. Анықтамалық, қайда? Джейн. Оны не істейсің? Генри. Әуекомпаниялар. Әуекомпаниялар. Әуекомпаниялар. Саған не болған, Генри? Генри. Міне, Британ әуежолдары. Ол не үшін қажет боп қалды, саған? Генри телефонды алып, нөмірді тере бастайды. Тыңдашы мені, қазір қонақтар келеді! Генри. Британ әуежолдары ма екен? Мен екі билет сатып алсам деп ем. Генри, қайдағы билет? Не деп тантып тұрсың?! Генри. Иә-иә. Бүгінге! Джейн. Бүгінге? Генри. Қайда? Маңызды емес. Мен сізге айттым ғой, бә-рі-бір. Визаны қажетсінбейтін кез келген елге. Қай уақытқа? Қазір. Джейн, әуежайға шейін жету үшін қанша сағат қажет? Джейн. Бір. Бір сағат. Оған тіркеу-тізімдеуді қосыңыз. Онда былай келіселік, ұшу уақытын сағат онға қойыңыз. Иә. Екі билет. Күтем. Киіміңді жинастыр, тез. Ұрттап алдың ба, тағы? Генри. Қажет заттарыңды ғана ал. Және төлқұжаттарды ұмыта көрме. Мен қазір отыра қап, ағыл-тегіл жылауға дайынмын. Қайталап айтам, артық дүние алма. Қалғаны со жақтан табыла жатар. Қай жақ, ол?! Генри. Иә-иә, Барселона! Тамаша. Маған керегі де осы еді ғой. Құдайым-ау, Генри. Билет ақшасын әуежайда-ақ қолма-қол төлесем бола ма? Керемет! Онда, Барселонаға шейін екі билет, бірінші класс. Мистер және миссис Перкинстер. Жо-жоқ, баруға ғана, қайту жағына қам жемеңіз. Джейн өксігін баса алмай жылайды. Тіркелу – ұшуға жарты сағат қалғанда жүзеге асырылады ғой?! Түсіндім. Рақмет. Күте тұрш. Тағы кімге. Ұстарам мен тіс щеткасын ғана ала салш. Алло, такси? Көлік қажет. Дәп қазір. Әуежайға. Екі адам. Тура бұрышында. Он бес минөттан соң? Жақсы! Рақмет. Қайдағы Барселона генриау, қайдағы Барселона? Біз Виктор мен Беттиді күтіп отырмыз ғой. Генри жерден дипломатын көтеріп, оны Джейн көретіндей етіп ашады. Іші – толған ақша. Бұл не? Генри. Ақша! Миллион жеті жүз елу мың. жеті жүз елу. мың фунт стерлинг. Отыз бес мың «құнды қағаз». Сонда, әр қайсысы елу фунттан. Бұны қалай түсінсек болады? Генри. Бұл – басқа бақ қонып, байлыққа кенелдік деген сөз, алтыным. Төлқұжаттар қайда? Джейн. Осыншама қаржы дипломатыңда қайдан жүр? Генри. Мәселе сонда ғой, бұл менікі емес. Қалай? Генри. Әңгіме былай болды. Жұмыстан шығып, метроға отырдым да, әдепкідей әлгі дипломатымды жаныма қойдым. Үйге жетіп. метродан шықтым. қырсық, төлқұжаттар қайда? Джейн. Дала – суық, шарф пен қолқап кию керек екен деп ойладым да аялдап, дипломатымды ашсам, міне. Сұмдық. сұмдық, айтары жоқ. Қателесіп бөтен біреудікін алып кеткен боп тұрм ғой, шамасы. Енді неге қайтарып бермедің, Генри? Генри. Қайда? Метроға ма?! Одан бұрын абдырап, не істерімді білмей тұрғам, өзім. Айтуға оңай. Сөмкеңнен далап алам деп, ішінен миллион жеті жүз елу мың фунт стерлинг шықса, қандай күйде боларыңды көрер ем. Қанша ақша бар екенін қайдан білесің? Генри. Көшеде ме?! Генри. Жоқ, сыраханаға кіріп та. Бәсе, айттым ғой, қызусың деп. Әлбетте. Есеңгіреп тұрған мен үшін басты мақсат – ес жиып, бар жағдайды бағамдау еді. Сол себепті, аз-маз татқаным рас. Екі қайтара вискиге тапсырыс берген соң, дәретханаға тарттым. Не үшін? Генри. Бұның бәрі елес-сағым емес екеніне көз жеткізгім келді. Орнығып отырдым-дағы. Құдай-ай. Содан, вискиге тағы екі рет тапсырыс берген соң, әжетханаға жүгірдім. Не үшін? Генри. Ақшаны қайыра санадым. Бір сағатқа неге кешігіп келгенің енді түсінікті болды. Әлгі әрекетті тағы қайталадым. Саған өтірік, маған шын, не өңім, не түсім екенін түсінбей дал болдым. Ақша біздікі емес, бұны ұрлық дейді Генри, ұр-лық! Генри. Иә, саған. Дәретханада отырып әбден ойландым. Бұл қылмыскерлердің ақшасы. Меніңше, бұны бір пысықай. заңсыз мәміле кезінде қолды еткен. Оған қоса, сол Пысық мистер қайбір құжатқа қол қоймағанға ұқсайды. Яғни, мына байлық ешбір жерде тіркелмеген. Ал, олай болса, мен ақшаны ұрлап алдым деуге еш негіз жоқ. Қорқып тұрмын, Генри. Сабыр ет, жай ғана ерен еңбегім үшін берілген сыйақы деп түсін. Көрдің ғой, сонша жылғы төккен тер текке кетпепті, Джейн. ция іздей бастаса ше?. Іздемейді. Ақша жоғалғаны туралы ешкім, еш жерге айтып бармайды, алаңдама. Бар да киіміңді жинастыр, тез. Генри, біз әй-шәй жоқ бір-ақ күнде көшіп кетсек қалай болар екен, а? Генри. Әлі түсінбеген сияқтысың?! Кету керек. Жұмыста төбе көрсетсем, құрыдық. Себебі, әлгі Пысық мистердің дипломаты менде, ал менікі сонда. Оның ішінде бүкіл құжат-қағазым бар. Ертеңнен бастап ол жұмыс орныма қоңырау соғып, іздей бастайды. Бірақ, о кезге арайлап атқан таңды мың миль қашықтағы «Мистер және миссис Рокфеллер» атты испан мейманханасында қарсы алатынымызға кепілдік беремін. Сонымен, қош-сау бол Пысықай мырза. Саған сәлем жолдаған – Генри Перкинс! Джейн. Генри, сені осындай күйде бірінші рет көріп тұрмын. Өйткені, өзгердім. Өзгердім! Барселона, Барселона. Генри, Барселонаға барғым жоқ. Қой, өйтпе. Саған Испания ұнаушы еді ғой. «Демалғанда сол жаққа барып қайтайықшы. », – деп өтінген кім? Джейн. Сергу мен көшу екібөлек дүние ғой, генриау. Мақұл. Бармасаң өзің біл. Бір түнеген соң, қалаған елге сапар шегеміз. Австралия, Грекия, Бермуд аралдары дейсің бе, таңдау – өзіңде. Сол аралды тұтастай сатып алып берейін. Киіміңді жинастыр, енді. Есік қоңырауы соғылады. О, Құдай! Генри. Виктор мен Бетти келді. Киімді мен-ақ жияйын, ал сен амалын тауып, екеуін шығарып сал. Не шейін? Кешкі асқа шақырған өзіміз ғой. Мейрамханаға бара салсын. Бүгін туған күнің емес пе? Есік қоңырауы шырылдайды. Орталық округ. Маған осында тұратын джентльмен керек еді. Иә. Күйеуіңіз болса керек. Не боп қалды испектор?. Мүмкін түсіндірерсіз?. Жолдасыңызбен жолығып, оңаша сөйлесуім керек, ханым. Ол киімін ауыстырып жатыр. Генри! Оның есімі – Генри. Дэвенпорт жымиып, мақұлдағандай басын изейді. Есік қоңырауы тағы шырылдайды. Ой, кешіріңіз. Есікті ашсам бола ма? Дэвенпорт. Әрине. Отырыңыз, отырыңыз. Джейн есікті ашқанда Билл кіріп келеді. Міне, мен де келдім! Джейн. Мені кім, тағы? Билл. Олар Сізге. «Он бес минөтта келеді», – деген еді, мен болсам белгіленген орынға он-ақ минөтта жеттім. Кім айтты дейсіз? Билл. Такси шақырдыңыз ба? Джейн. а-а-а, иә-иә! Билл. Әуелі, әуежайға жетіп алмадық па?! Киім-кешек дайын шығар? Джейн. Қандай киім-кешек? Билл. Жүк та! Джейн. а-а-а, иә-иә, жүк, жүк!. Бүгін бір туысымыз ұшақпен ұшпақшы еді. Ә-ә-ә-әпкем. осы үйде тұрады. дәлірек айтқанда тұрған. Қазір міне, жолға шықпақ. Жоқ, тапсырыс. «Мистер Перкинс» деп жазылған. Жо-жоқ, мистер Перкинс үйде қалады. Тап қазір тапсырыс бергені шындық, бірақ. ұшатын әпкем. Қай елге ұшпақ? Джейн. Түсінбедім? Дэвенпорт. Әпкеңізді айтам. а-а-а, иә. А, Австралия! Ондағы жағдай әлі оңала қойған жоқ секілді! Джейн. Әпкем. Көлікте күтемін. Көшенің қиылысында тұр. Екеуіңіз дайын болғанда ескертерсіз! Джейн. Қайдағы екеу? Билл. Тапсырыста екі адам делінген. Біреуі әлгі әпкеңіз ғой, сонда?! Джейн. Дәл солай. Жанында күйеуі бар. Өзі австралиялық. Тез шықсыншы. Танысқаныма қуаныштымын. Қайда жүрсің, Генри? Қонақтар күтіп қалды ғой. Мазасыз күн болды. Өзге елге сапар, кешіккен қонақ, кешкі ас. Дұрыс айтасыз. Қобалжуыңызға қарай, бекер емес секілді. Жо-жоқ, бәрі дұрыс. Тауықтан жасалған тағам та дайын болды. Астан әпкеңіз бен жездеңіз ауыз тимейтіні өкінішті. Әпкем? а-а-а, иә-иә, Аделаида мен Перси. Оның аты – Перси. Өкінішті, әрине. Бірақ, ұшақ күтпейді. Сидней алыс қой. Жеткенше жеті рет дастарқан жаюға тура келеді. Өте алыс, өте. Генри кіре қалады. Бұтында – шалбар, үстінде – қысқа жеңді жейде. Қолында – плащ, сөмке және дипломат. Бәрін. Виктор мен Бетти қайда? Джейн. Құдайы-қонақ келді. Құдайы-қонақ? А, такси! Жарады, еті тірі екен. Негізі, полициядан келдім. Орталық округ. Қандай мәселемен келдіңіз, инспектор? Дэвенпорт. Мистер Перкинс деген сіз ба? Генри. Иә, мен. Айтар әңгіме бар, сэр. Не жөнінде? Дэвенпорт. Оңаша. Қажет десеңіз, қайын әпкеңіз кеткенше күтейін. Қайын әпке?. Аделаиданы айтып тұрған болар. Иә. Олар бүгін сапар шекпек екен. Аделаида мен Персиды айтып тұр-ау, шамасы. Гүл болмаса, бүл болсын. Сиднейден келген солар ғой? Джейн. Сөмкесін көтеріскеніңе рақмет. Оқасы жоқ. Генри! Инспекторға Аделаида мен Персидың қашан жол жүретіні аса қажет емес секілді, қалай ойлайсың? Генри. Ә-ә-ә-әрине, Джейн. Өйткені, полиция – біздің арымыз, полиция біздің – барымыз! Былай қарай жүріңіз инспектор. Есік қоңырауы шырылдайды. О, Құдай. Такси ғой, күтсін де. Билл бағана келді. Сыртта тұр. Биллы кім-ей? Джейн. Таксист! Аделаида мен Персиды алып кетуге кепті. А, иә-иә. Келісілген кешкі ас тамам деп айт. Қай сасқаның, Генри? Генри. Есік қоңырауы шылдырлайды. Джейн дір ете қалады. Жар бол Жаратқан! Дэвенпорт. Есікті өзіңіз ашқаныңыз жөн шығар, сэр. Ал, мен күте тұрайын. Рас! Себебі, досжаранды шығарып салғанша, туыс-туған да дайын боп қалар. Иә-иә. Аделаида мен сиднейлік Перси. Шақшадай басым шарадай болды, инспектор. Мына жаққа жүріңіз, Дэвенпорт мырза. Сізден өтінерім, ұзамаңыз мистер. Өйткені, істі соза алмаймын. Әлбетте, инспектор. Дэвенпорт шығып кетеді. Инспектор оларға бармайды дегенің қайда? Генри. Кім? Джейн. Дипломатыңды алған адамды айтам. Басқа мәселе жөнінде шығар. Адам оңашада одан басқа не айтуы мүмкін?! Генри. Сенікі дұрыс. Бірақ, ақшаны қайтара алмаймын. Жиған-терген қаржым дей саламын. Миллион жеті жүз елу мыңды ба? Генри. Иә, өте үнемшілмін. Жоқ, жасырма. Мұны сен бе айтып тұрған? «Аделаидадан шыққан Сидней мен Перси». Керісінше, «Сиднейден шыққан Перси мен Аделаида»! Генри. Иә, солай. Ішімдікті доғар. Есік қоңырауы шырылдайды. Тыныш! Виктор мен Бетти шығар. Билл кіріп келеді. Көлікте сағатты санайтын құрал барын ескеріңіз. Құрал? Билл. Иә. Сөмкені алып, көлікте күтіңіз. Полицейді қайтеміз, Генри? Генри. Өзім сөйлесем. Сен де көлікке бар. Жоқ, бұ кісі емес, әпкесі. Шығарып салсын да, енді. Барыңыз. А, тоқтаңыз. Қай әуежайға бет алдық? Билл. Түсінбедім? Генри. Барселонаға бастар «Британ әуежолдары». Қайдағы Барселона? Әпкесі Австралияға ұшады емес пе?! Генри. Иә-иә. О жаққа қанша уақытта жетеміз дегенім ғой? Билл. Шамамен, жиырма сағат. Әуежайға шейін? Билл. Кептелістің кесірі, баяғы. Жарайды, көлікке бара беріңіз. Сен де сонда күт. Жоқ, Генри. Жалғыз ұш. Қой, қайдағыны айтпай. Бір-ақ сәтте бәрін қия алмаймын. Ақылдан алжаса бастадым. Ішкілікке салынып кетпесем жарар еді. Қанша рет қайталайын, Джейн? Ертең. ана аты өшкір Пысық мырза жұмысқа қоңырау шалып. мекенжайды біліп алады. Қазір қашпасақ, қасапшыдай бауыздап. денемізді елсіз жерге көміп кетпесе қара да тұр! Джейн. Бар күнәні өзің арқалайсың! Дэвенпорт келеді. Ғафу етіңіз, уақыт жоқ, асығыспын. Жаңағы кісілер кетті ме? Генри. Кім? Дэвенпорт. Қайын әпкеңіз бен бажаңыз! Генри. Мистер және миссис Браундар ғой. Жоқ, әлі. Есік қоңырауы шылдырлады. Виктор мен Бетти ғой. Оларға не деп айту керек екенін білесің. Жүріңіз, инспектор. Есік қоңырауы тағы да шылдырлайды. Генри қонақтарды тезірек шығарып сал дегенді ымишарамен білдіріп, Дэвенпорттың артынан ілесіп барады. Джейн есікті ашса, Бетти екен, қолында – сыйлық. Кешір, кешігіп қалдық. Еһ, Бетти. Күйеуім көшені басына көтеріп жүр. Таксистың көлігін соқты. Туф, жетпегені осы еді! Бетти. Виктор оған: «Бұрышқа қоюға еш қақың жоқ. », – деп еді, анау да шатақ екен, боқтай жөнелді. Сонда, күйеуім аузы-мұрныңды қан жалатамын. Біттік, онда. Үйге полиция келген. Миллион жеті жүз елу мың фунтты ұрлады. Кім? Полиция ма? Джейн. Генри? Ұрлап? Миллион. Иә, иә, иә. Ол бөтен біреудің дипломатын шатастырып ап. ақша көріп, сыраханаға барады да унитазға отыра кетеді. Екіарада ештеңе ұмытқан жоқсың ба? Джейн. Барселонаға шейін екі билетке тапсырыс берді: «Егер о қала ұнамаса, Бермуд аралын сатып алып беремін», – деді. Не іштің? Джейн. Содан, үйге полиция келді. Сандырақтай бастаған сияқтысың. Бері қарашы. Сенің Генриың бір нәрсе ұрлады дегенге сенбей-мін. Джейн дипломатты ашып, ақшаны көрсетеді. Мәс-саған! Генри, Генри, Генрижан! Керемет қой, мынау. Не істейін, айтшы? Бетти. Виктор жүгіріп кіреді. Оңбайды, анау, полиция шақырды. Біліп ем. Сәлем, Джейн. Таксист әпкеңді күтіп тұрмын дейді. Жүз грамм бар ма? Бетти. Маған да, Джейнға де құй. Джейн? Ол ішпеуші еді ғой? Бетти. Бүгіннен бастап. Әпкең барын қазір білдім. Әпкем жоқ, менде. Анық естідім. Таксист Генри екеумізді күтіп жүр. Әуежайға апармақ. Сендерді? Әуежайға? Туған күн ше? Айтпақшы, Генри қайда? Бетти. Ой, сенде сау басқа сақина тілеп. полициядан құтыла алмай жүргенде. Бар да кешірім сұра. Ана бөлмеде полиция Генриды тергеп жатыр. Ұрлыққа байланысты. Қойдан қоңыр Генри не ұрлады дейсің! Бетти. Миллион жеті жүз елу мың фунт. Генри ма? Қоя ғой. Саябақта жүргенде тауып алды де, тағы. Виктор таңданысын жасырай алмай ақшаға қарап тұрып қалады. Генри кіріп келеді. Бәрі соған қарай жүгіреді. Сені тұтқындады ма? Бетти. Соттайтын боп шешті ғой, иә? Виктор. Ұрланған ба? Генри. Оны не істемексің? Доғар, ішкілікті. Өзім білемін. Не деді инспектор, айтсаңшы енді? Генри. «Уәжің – дәлелсіз», – дейді. Тапқанда-ақ «Іздеу бюросына» тапсыру керек еді, Құдай-ай. Миллион жеті жүз елу мыңды? Бюроға? Бетти. Полицейге: «Дипломат біреудікі екенін үйге келгенде білдім», – деп айтқын. Инспектор ақша туралы білмейді. Қалайша? Виктор. Білмейді? Генри. Жоқ. Енді, неге сенбей тұр? Генри. Сыраханадағы тірлігімді айтады да. Қандай? Генри. Сол жерге инспектор да дем алуға барыптымыс. Енді, міне, айыптап отыр. «Тиісіп қойдың», – дейді. Кімге? Генри. Ұятсыз! Генри. «Сыраханаға кіргенде аса ашулы болдың. Жарым сағат ішінде әжетханаға үш бардың-дағы, одан шыққанда қозыңқырап жүрдің. Жай отырмай, жан-жақтағы қалың жігітке қараған сайын, қолың дірілдеп, тұла-бойың қалшылдап, ұртыңнан сілекей ағып, айғырға тән мінез көрсеттің», – дейді. Ол да қызық екен! Өзі аяқ астынан сонша ақша тауып алса, қандай күй кешерін бір Құдай білсін! Генри. Инспектор ізімнен жүріп отырып, үйге шейін келіпті. Бәрін мойындадым. Виктор, Джейн, Бетти таң қалып. Нені? Генри. Бәрін дедім ғой. Айғырлық жасап, еркекке ұрындым дедің бе? Генри. Иә. Менен аулақ жүрсін деп. Бүгін қалайда кету керек. Онда, сені Әдеп полициясы қамауға қақы бар. Қамамайды. Жиырма мыңмен-ақ шешеміз. Есің дұрыс па, өзі? Бұл парақорлық қой. Он мың ұсынып ем. «Отыз!» – деді. Сөйтіп, жиырмаға келістік. Екі-үш бума ақшамен кетіп бара жатады. Бәрі аң-таң. Тағы ішейік. Әрине. Екі қайтара құйшы. Өз күйеуімді өзім танымай тұрмын. Бұл күтпеген сыйлық болдыей. Есік қоңырауы шылдырлайды. Жындыханадан бір-ақ шықпасам жарар еді. Егер бұл әлгі әпенде таксист болса. мен оны бар ғой. Қойшы, Виктор, өтінем. Виктор есікті ашқанда Билл кіріп келеді. Нақұрыс! Сіз үшін орнымнан қозғала алмай тұрмын. Өзіңнен көр, тірі өлік! Билл. Жол заңынан жұрдайсыз! Джейн. бамперді майыстырып жіберді. Ал, ол дөңгелекті тежеп тұр. Ұқтыңыз ба? Генри кіреді. Иә, дайынбысыз Билл? Билл. Ешқайда бармаймыз. Жаныңыздағы жарымес көлігімді бұзып тынды. Өзің – жарымес! Генри. Оталмай ма, енді? Билл. Мүлде жүрмейді. Бар болғаны бампер ғана майысыпты. Сізге көмектесеміз, солай емес пе Виктор? Виктор. Полиция шақырғаны несі? Генри. Ешқайсы бос емес екен. Көрдің бе, сабыр ет те, көмектес. Негізі, ол ізгі жан. Ашулансам айдаһармын. Виктор, Бетти және Билл шығып барады. Туыстарыңызға тезірек шықсын деңізші. Жоспар өзгерді. Қалай сонда? Генри. Орнына біз барамыз. және миссис Перкинс. Билл не дерін білмей шығып кетеді. Осылай алтыным! Қарсыласпа. Бәрі ұшаққа отырған соң реттеледі. Ішуді доғар. Жаныңда ұста. Пальтоңды ки де, машинаға барып отыр. Ана парақор ақшаны санап болды ма екен, байқайын. Полицеймен келісе алғаныңа таң-тамаша боп тұрмын. Өз-өзіңе келгенде бәрін түсіне жатарсың. Жолы болмай жүргенде сүйкімді сияқты еді. Қазір ашамын. Қазір. Иә. Жайшылық па? Слейтон. Кіруге рұқсат па? Джейн. не боп қалды? Жарнама агентімісіз? Слейтон. Жоқ, мадам. Полиция қызметкерімін. Оңтүстік округ. Оңтүстік?. Иә, мадам. Орталық емес пе? Слейтон. Оң-түс-тік! Отырыңыз ханым. Жоқ, тұра берейін. Мистер Перкинсты іздеп келдіңіз бе? Слейтон. Өкінішке қарай, мадам. Отырсаңыз оң болар еді. Күйеуімді қайтесіз? Слейтон. Тыңдап тұрмын. Күйеуіңіздің кешіккені күдік тудырмады ма? Джейн. Мистер Перкинс қайтыс болды деген ақпар бар. Джейн абдырап қалады. Генри кірген бөлмеге бір, инспектор Слейтонға бір қарайды. Дәл өзі. Мәйітті тексеру барысында жанымда жүрсеңіз. Тоқтаңыз. Қателескен боларсыз, инспектор? Слейтон. Тайға таңба басқандай, миссис Перкинс. Қара шай әзірлеп берейін, соны ішіңіз. Асүй қайда? Джейн. Ол жаққа бармаңыз, инспектор. Генридың қазасы туралы қайдан естідіңіз? Слейтон. Тапаншамен бастан екіні атып, денесін Оңтүстік көпір жанындағы Темза өзеніне лақтырған-ды. Бірақ, оған шейін аяқ-қолын матағанға ұқсайды. Матаған? Слейтон. Иә. Аяғына тас байлапты. Сонда, Генриды өлтіріп кеткен бе? Слейтон. Иә. Қазаның арты қайырлы болсын, ханым. Шай алып келейін. Қайдағы шай? Слейтон. Түсінемін, бәрін түсінемін. Мұндайда шай емес, ащы су ішу керек. Иә-иә, өзіңізге құйыңыз. Біз қызметтегі адамбыз, болмайды. Темзадан табылған адам күйеуім екеніне қандай дәлеліңіз бар, инспектор? Инспектор Джейнға шай береді де жерден дипломатын көтереді. Қалтасында төлқұжаты жоқ боп шықты. Бірақ, қолындағы дипломат жолдасыңызға тиесілі. Мынау кімдікі, ханым? Инспектор дипломатты көрсетеді. Джейн білдірмей ғана бұрыштағы Генри алып келген дипломатқа қарап әлек. Киімдері ше? Джейн. Иә, бұл да. Ол «Бодли мен Крауч» компаниясында есепші боп істеп пе еді? Джейн. Иә. Қағаз-құжат, қызметтік хат, түбіртек пен анықтамалық соныкы ма? Джейн. Иә. Онда, жартылай желінген бутерброд та. Меніңше, бұл кетчуп пен ірімшік. Мүмкін. Сізге бәрін көзбен көріп, тануыңызға тура келеді. Жо-жоқ, қажет емес. Кетчуп пен ірімшік екеніне сенімдімін. Мәйітті тануға. Мистер Перкинс екеніне еш күмән жоқ. Иә, бәрін түсініп. Мәйітханаға барып қайталық. Киінгенше осында күтейін, онда. Жоқ, көлікте күтіңіз. Жағдай қиын. Үйде біреу бар ма? Джейн. Бірге тұратын кісілерді айтам да. Қонақтар бар, әпкем мен жездем. Жалғыз емес екенсіз. Қиналған сәтте кісінің жанында біреу болғаны дұрыс. Ол жағын уайымдамаңыз. Көлікте күтемін. Инспектор есікке жақындағанда Генри кіріп келеді. Жүз елу фунт жетпейді. Мына джентльмен полициядан келіп тұр. Полициядан? Орталық округ? Слейтон. Оңтүстіктен, сэр. Оңтүстік? Слейтон. Есімім – инспектор Слейтон. Естіп қайғырып отырмын. Не боп қалды, инспектор? Мен Перкинспын. Джейн қолындағы стақанды құлатып алады. Перкинс? Сіз оның туысы боп шықтыңыз ғой? Генри. Туысы? Кімнің? Слейтон. Генри Перкинс мырзаның. Ол оның ағасы, инспектор. Ағасы? Джейн. Иә, Генриымның туған ағасы. Болғанға болаттай болыңыз, мистер Перкинс. Айтайын ба, әлде өзіңіз естіртесіз бе? Джейн. Мұны кім естіртсе де адамның аза бойы қаза болатыны анық. Ініңіз. қаза тапты деген жаңалық бар. Генри аң-таң. Оны өлтіріп кетіпті. Толық сенімдісіз бе? Слейтон. Жағдаяттың өзі солай деуге негіз боп тұр, мистер. Сұмдық уақиға екен, сұмдық. Денесін Темзадан тауыпты. Басы – екі жерінен шұрық-тесік. Қолы – матаулы, аяғына тас байлапты. ухх-х, шынында да адам шошырлық жағдай екен. Қалай сонда? Слейтон. Ағаңыздың дипломаты ма? Генри. Иә. Ендігі нәрсе, марқұмның жақыны ретінде миссис Перкинс менімен барып, мәйітті тану керек. Темзадан табылды деймісіз? Слейтон. Иә. Бәрі түсінікті болды. Оны шақырмай-ақ қой. Иманы саламат болсын! Сенің ендігі тірегің – менмін. Себебі, мен. оның туған ағасы – Фреддимын. Әйелімді кешіріңіз, инспектор. Әйелімді. Женевьеваны оятқан жөн. Әзір Джейнға қолдау қажет. «Сапарға шығар алдында бір мызғып алайын», – деп өтінген. Елге оралмақ ой бар. Австралияға! Слейтон. Иә. Демалуға келген еді. Өйткені, жыл бойы қой соңында жүріп, фермада мал бағамыз. Ал, Лондонда жақсы ғой, шіркін. бауыр-ым, бауыр-ым, қайран Генри! Женевьева үшін ауыр соққы болмақ. Әрине, Фредди. Қаралы хабарды Аделаида мен Персиге де естірту керек. Иә. Орны бөлек Генриды отбасымызбен жоқтаймыз. Күтейін бе, әлде. Кешіріңіз. Екінші ағам. Тағы біреу ме? Генри. Иә, аты – Арчи. Сүйіктім, мен Фреддимын. Сұм Ажал Генриды арамыздан алып кетті емес пе?! Джейн. Енді не істейміз, Фредди, не істейміз? Генри. Дұға-тілек тілеу керек. Инспектор Сізден өтінерім, өз-өзіне келіп алсын. Түсіндім. Масқара, масқара. Керісінше, бұл – керемет мүмкіндік. Қайдағы мүмкіндік? Генри. Екі еселенген. Егер, Генри Перкинс бақилық болса, оны Барселонада деп ешкім ойламайды. Бұл біріншісі, ал екіншісі ше? Генри. Пысық мистер мәйіті Темзадан табылса, бізді ешкім іздей қоймас. Соны өлтірген адам іздеп келеді ғой. Жамандық шақырма. Жарайды, әуелі парақор мен Арчидың «інісін» шығарып салған жөн. Қарай гөр, оған жүз елу фунт жетпейді екен! Дипломат қайда? А, міне. Генри тұтқаны көтереді. Алло! Қалай, қалай? Ағылшыншаңыз аса мықты емес екен, ұқпай тұрмын. Не дедіңіз? Алло, алло. «Сима Дансик», «сима Дансик», – дейді. Анау ғой. Кім? Джейн. Анау ше? Дипломат! Генри шошып кетеді. Әлгі әпенде. Кім? Джейн. Пысық мистерды арғы жаққа аттандырған. Қырсық! Телефонды қайдан біліп алған? Джейн. Дипломаттан тапқан да. Ол инспектор Слейтонда ғой. Оған шейін ше? Дипломат Пысық мистердан қандықол қарақшыға өтеді. Ақша іздеген ол, шабаданды ашса. миллион жеті жүз елу мыңды емес, жартылай желінген бутерброд пен телефон анықтамалығын тауып алады! Генри. Виктор кіріп келеді. Бампердің шаруасы шешілді. Жүре бер. Кеттік! Джейн. Қайда? Генри. Әуежайға да. Ешқайда шыға алмаймыз. Өйтіп, қателеспе. Парақорды қайтпексің? Одан бұрын, екінші полицей күтіп тұр. Мәйітханаға бару керек. Қайдағы мәйітхана? Қайдағы екінші?. Қойшы, сен. Барселонаға ұшамыз деп келісіп ек қой. Қалай етсек екен, а?! Киіміңді ки, ал, сен инспекторға жүз елу фунт бер, міне. Жиырма мың еді ғой? Генри. Бер де, құтылшы, сол құрғырдан. Мәйітханаға кім барады? Виктор. Мәйітхана? Джейн. Пысық мырзаның денесі Темза өзенінен табылыпты. Аяғына тас байлап, суға батырып өлтіріпті. Шүйдеде екі оқтың орны бар деседі. Бұрынғы әдетке бастың ба? Виктор, анаған ақша ұстат та, Беттиды қолтықтаған күйі үйге беттеңдер! Бізді көрмедіңдер! Виктор. Не деп кеттің, дұрыстап түсіндірші. Тұтқаны көтерме! Виктор. Жолағалы тұрған мен жоқ. Анау ғой. Кім? Генри. Кім енді, айтсаңшы? Генри. Қандай Сима? Джейн. Е, Құдай! Телефон нөмірін қалай тапқан? Генри. Бутербродым арқылы. Ішім сезіп еді. Бетти көрінеді. Қайда жоғалып кеттіңдер? Билл аласұрып жатыр. Не боп қалды? Виктор. Жүйкесі жүндей түтілді. Жарылқай гөр, Жаратқан! Тағы да телефон шырылдайды. Кешіріңіз, естілмейді. Сима Дансик? Генри одан тұтқаны жұлып алып, тұғырына қондырады. Мұның дөрекілік, Генри. Сөйлеспе, ондай оңбағанмен. Кім дейді? Джейн. Пысық мырзаны өлтірген адам ғой. Кім? Генри. Мәссаған! Телефон қайта шырылдайды. Бәрі қазықша қақшиып. Генри, ақшасын қайтарып берем деші. Жанымды жаһаннамға жіберер. Жиырма мыңы кем ғой. Асықпай қайтарамын де. Асықпағаны қалай? Жиырма жыл бойы ма? Виктор. Дұрыс айтады, достым. Жағдай қиын. Бір мүрде, екі полицей еді, енді оған Сима Дансик қосылды. Генри екіұдай күй кешіп, тұтқаны көтереді де, қоя салады. Бұл сәтті мүлт жіберсем ит болайын. Генриға сыйлығын бер. Кешкі асқа шақырып, қонақ еткендеріңе мың алғыс! Кеттік! Генри. Бетти, кешірші, бірақ расында да үйге қайтсаңдар жөн болар. Телефон қайта шырылдайды. Дэвенпорт кіреді. Мистер Перкинс! Сұрайын дегенім, қайырымдылыққа қаржы бөлмек ойыңыз бар ма, өзі? Генри. Иә-иә, әлбетте! Қап! Алып кетті ғой! Күте тұрыңыз, қазір. Виктордың артынан жүгіріп бара жатқанда Биллға соқтығып қалады. Әуежайға барасыздар ма, жоқ па? Генри. Бұл – Билл! Мотор қалай? Билл. Мотор жақсы, ал сағат санайтын құрал одан да керемет істеп тұр. Сонымен, кім дайын? Әйеліңіз екеуіңіз бе, әлде әлгі әпенде ме? Джейн. Ешкім бармайды. Мистер және миссис Браун. Мистер және миссис Браун? Генри. Иә. Олар кім? Генри. Австралиядан келгендер ме? Сіз ше? Генри. Жоқ! Сыртта күтіңіз. Қанша күту керек, тағы? Генри. Қанша қажет болса, сонша! Билл. Бес минөттан соң ешкім шықпаса, кете беремін, жетер! Генри. Мистер және миссис Браун қазір келеді. Мынаны көлікке салыңыз. Бәрін ба? Генри. Иә-иә. Туысыңыз нудист болды ғой, шамасы. Ұятсыз! Дэвенпорт. Бірақ, еті тірі екен. Ойлаңызшы, екі адам кішкентай сөмкемен мұхит аспақшы, қызық қой. Әлде, шынында да нудист па екен, а? Джейн. Иә, шешінгенде ғана. Бәсе, онда Генри екеуіңіз шетелге тайып тұра ма деген ой туған еді. Біз ба?! Жоқ! Мистер және миссис Браун ұшады. Австралияға. Фермадағы қой-қозыны сағыныпты. Олар қайда? Генри. Джейн шошып, қашып кетеді. Қалғандары орнында тұрып қалады. Күні бойы, осы. Кетемін деп қобалжып жүр, өзі. Иә, иә. мистер Браун ше? Виктор кіреді. Қашан шығасың? Бетти. Перси, жаңа ғана сені сөз еткенбіз, қымбаттым. Мені? Генри. Иә. Мына джентльмен сені іздеген. Әлемде бұндай адамның бар екеніне күмәнмен қараған еді. Генри Виктордың қалтасынан ақша алып, Дэвенпортқа береді. Олқылықтың орны толды, сондықтан қош сау болыңыз! Дэвенпорт. Жақсы жанмен таныссам, рухани байып қалатыным бар. Қозыларыңыз жамырап, қуанатын болды. Жолдан аман өтуге тілектеспін! Дэвенпорт кетеді. Құтылдық па, әйтеуір?! Виктор. Шығып, қайта кірсем деймін! Не боп жатыр, өзі? Генри. Түсінбейтін түгі жоқ. Бетти, мә, байыңды алып кетші. Ақылдан алжаспай тұрғанда қайтайық, Бетти. Джейн ақырын шығып бара жатады. Жүрісінде сенімсіздік бар. Қолында – жамылғы. Қайда барасың, Джейн? Джейн. Сүт пен аспирин алуға. Өзіңе де обал жоқ, күнұзаққа аузың бір құрғамады! Джейн. Сондықтан, тып-тыныш ұйықтай қалғым кеп тұр. Джейн, сенде екі-ақ таңдау бар, бірақ екеуі де ұйқыға қатысы жоқ. Не нәрсе екен, ол? Генри. Біреуі – Барселонаға, екіншісі – полицеймен мәйітті көруге бару! Виктор. Үй емес, жындыхана, тура. Қайтыңдар. Джейн, кемеше теңселіп барасың ғой. Міне, жағаға жеттім. Ұйқыны Испанияда қандырасың. «Өз үйім, өлең төсегім»! Бетти. Әйелің бармайтын секілді. Барады! Виктор, таксист орнында ма екен, көре салшы. Жоқ. Бетти екеуміз ел аман, жұрт тынышта үйге кетелік. Беттиды шақырайын, ал сен әлгі Бен деген шопырға бар. виктор! Мә, елу фунтты бер, күтсін де. Дэвенпорт кіреді. Мистер Перкинс, рұқсат па екен? Генри дипломатты жауып, жамылғыны өзінің және Виктордың үстіне жабады. Бастары ғана қылтиып тұр. Бұны көрген инспектор таң қалып. Тағы келдіңіз бе, инспектор? Дэвенпорт. Иә. Тынықсақ деп едік. рас қой Перси? Виктор. Иә. жай әншейін. Жамылғымен бе? Генри. Не бопты? Мүмкін. тоңған шығармыз, а? Дэвенпорт. Түсінікті. Несі түсінікті? Маған ештеңе түсінікті емес. еште-ңе. Маған да. Сізге не қажет, инспектор? Дэвенпорт. Таксист туралы айтайын дегенмін. Маңызды емес. Құлағым сізде, полицей мырза? Дэвенпорт. Билл құйындай құйғытып кетіп қалды. Кетіп қалды? Дэвенпорт. «Әбден мазамды алды», – деді ғой. Оңбаған! Дэвенпорт. Сөмкені көшеге қойып кетті. Қай сөмке? Дэвенпорт. Сенікі! Жолға арналған! Ішінде бумерангысы бар. А, иә, иә. Саяхаттағанда көп жүк алмайды екенсіңдер. Сен де, әйелің де нудисіңдер ғой. Біз ба? Дэвенпорт. Сөмкені алыңдар да, қозыларға менен сәлем айтыңдар. Саусағын шошайтып, ерекше ескертеді де шығып кетеді. Қарғыс атқыр, неме. Жап аузыңды, қажет деп тапса, одан да қатты жазалар еді. Одан да қатты? Ол мені қызтеке деп қалса керек. Пара сұрамағанына рақмет айт. Солай, достым! Мұнда қалу бекер. Джейнды тауып, екеуміз артқы есіктен зып берейік. Ал, сен қатыныңды ал да, үйіңе тай! ШЫМЫЛДЫҚ ЕКІНШІ БӨЛІМ Дәл сол бөлме. Ішке Виктор мен Бетти кіреді. Есіміз барда елімізді табайық. Бұл тек Генри мен әлгі қандықол қарашыға ғана қатысты. Сонша ішкені, несі, масқара? Кескен теректей құлады ғой, тегі. Қолынан коньякты жұлып алатын адамсың ғой, сен де. Ешкімді тыңдамайды. Жынданып кеткен жоқ па? Бетти. Білмеймін. «Ешқайда ұшпаймын», – дейді! Барселонаға да, ешқайда. Ессіз! Виктор. Әдеп полициясын шақыртамын. Әдеп полициясын? Виктор. Иә. Әлгі парақор Генри екеуміз диванда отырғанда үстімізден түскені бар емес пе?! Бетти. Виктор! Көмектесіңдер. Қалғандарың қандай жақсы болған! Көлік кілтін берші. Көлік кілтін? Не үшін? Генри. Әуежайға жетіп алуым керек. Әлі естімедің бе? Таксист баяғыда-ақ кетіп қалған, жоқ, әне. Кілтті бере алмаймын, сұрама. Қымбат машина, бұл. Бес мың! Виктор. Он мың! Генри. Екі апта бұрын ғана көлігін бес мыңға да алмаған еді. Баға бір-ақ күнде аспандап кетті ғой, достым! Генри. Жарайды, жеті жарым мың. Келістік! Генри дипломатты ашқанда Слейтон кіреді. Ғафу етіңіз, миссис Перкинс қашан шығады? Генри. Қазір инспектор, қазір. Әйелдерді білесіз ғой. Тезірек, мистер! Бетти. Джейн әпкейге айтып келейін. Әрине. Миссис Перкинстың туысы болдыңыз ғой? Бетти. Әрине, инспектор. Иә-иә, дұрыс қой. Мүмкін. Күмәнсіз, инспектор. Бұл – менің күйеуім, Австралиядан келдік. Сәйкестікті қара. Сіз де Австралиядансыз ба? Генри. Иә! Жер – домалақ деген, осы. Енді естідің бе? Өй, мен де, әйелім де. Австралиядан ғой. Әйелің? А, иә, иә. Айтып тұрмын ғой, сол. Перси ағамның. Тоқта, тоқта. бір нәрсені анықтап алайық. Кейін Перси. Одан да Аделаидаға көмектес. Ол хабарды естіді ме? Генри. Естіді, естіді. Нені? Слейтон. Генри Перкинс қайтыс болды! Виктор. қайтыс болды? Слейтон. Естірттім деп едіңіз ғой? Генри. жартылай ғана. Оның өлі денесі Оңтүстік көпір маңынан табылды. Оңтүстік көпір. маңынан. Аяқ-қолын байлап, тапаншамен басынан екі рет атқан екен. аяқ-қолы. екі рет. Дәл солай. Бәсе, халі неге нашарлап кеткен десем. Түсінемісің Перси. полиция оны Генри деп таныған. Себебі, жанында дипломат болған. Дипломат! Ішінде іс-қағаздар, телефон анықтамалығы мен жартылай желінген бутерброд. Енді ұқтым. Сұмдық, сұмдық жағдай. Джейнға обал болды! Генри. Оңай емес. Қайта, жанжарының жанында Генридың туысы бар боп шықты. Сен де! Алайда, аталарың басқа. Сен оның әпкесі – Аделаиданың күйеуісің. Яғни, Джейнның жездесі. Ал, мен – Генридың ағасымын. Джейнның екі жақыны бар. Біріншісі – Перси, мына кісі, екіншісі – Фредди, мына мен. Және, мына Арчи! Генри. Иә. Шынымды айтсам, Арчи туралы ұмытып кетіппін. Жоқ, о не дегеніңіз. Перси, ол қайдан еді? Виктор. Қайсысы, Құдай-ау?! Қазір, қазір. Осындайда албасты басқандай еске ештеңе түспейтін әдеті. Иә, Манчестерден. Бірақ, маған Перси жақын. Арчи сауда агенті, қай кезде де сапарда жүреді. Түсінікті. Сапар деймісіз. содан кейін жақындық қайдан болсын! Генри. Арчи жаңа ғана кетіп қалды. Жоқ, Манчестер. Мен де келдім. а-а-а? Қара Перси, ол келді. Сендерді қия алмайтын сияқтымын. Әрине. Сені түсінемін. Жөн, жөн. Сені күтпеп ек, Арчи?! Дэвенпорт. Қалай дедіңіз? Виктор. Біз сені күтпеп ек деймін. Арчи! Мына джентльменды әлі танымай тұрсың-ау, шамасы. Жоқ. Танысып қой, мистер Слейтон. Полициядан келді. Иә, Оңтүстік округ. Оңтүстік. Үлкен ағам. Оның үлкен ағасы. Әйелінің қайын ағасы. Үлкен қайын ағасы. Тұтас отбасы жинала қалды деңдер. Арчи, бір жаққа бармақшы ең ғой. Иә. Ол ойдан аяқастынан айныдым да қалуды ұйғардым. О, жоқ, жолдан қалма. Әрине, Фредди. Пойызға үлгер, Арчи! Уақыт аз, бол, бол. Келесі бір келгеніңде шыққан шығынды толық өтермін. Асығыс емеспін. Фредди! Демалыстағы адаммын. Жерлеуіне қатысатын шығарсыз, иә?! Дэвенпорт. Кімді және қашан жерлемексіңдер, мырзалар? Слейтон. А, сіз естімеген екенсіз ғой. Тарқатып ешкім айтқан жоқ. Жалпы жағдайға қанықпын. Онда тыңда Арчи! Адам қуанатын жаңалық емес, білемен. Сіздің Генриыңыз. қайтыс болды! Дэвенпорт. Мүмкін емес, мүмкін емес. Суға батырып өлтіріпті. Иә. Бауырыңыздың денесін Темзадан тауыпты. Шүйдесінен екі рет атқан-ды. Сол себепті, миссис Перкинсты күтіп отырмын. Мәйітті тану керек. Не болғанын естідің, Арчи. Енді қалатын шығарсың? Дэвенпорт. Міндетті түрде Фредди. Кетсем кешірілмес күнә болар. Түсінікті. Онда былай, жігіттер. Инспектор мен Джейнды мәйітханаға жіберейік те, Перси екеуің. жатқан жері жайлы болғыр Генри мұрасының қанша бөлігіне иелік ететіндеріңді ойлана отырыңдар. Табылған ақыл, солай емес пе Перси? Виктор. Кеттік бауырым. Анық-қанығына жету керек. Енді, мәйітхана мәселесін шешейік. Ұйықтаймын, барып. Ұйықтаймысыз? Генри. Доғар, бұны. Баруың керек. Алдымен, киімін ауыстырып алсын. Түкіргенім бар! Ұйықтаймын. ішіп. Джейн! Олай істеме. полиция ғой. Генриге обал ғой. Маған бәрібір! Генри. Джейн, қойшы, енді. Кетіп бара жатқанда телефон шырылдайды. Генри аппаратқа қарайды. Бірақ көтермейді. Алсаңызшы. Нөмірді шатастырыпты. Оны қайдан білесіз? Генри. Даусынан-ақ біліп тұрмын. Сенбейсіз бе? Тексеріп көріңіз! Слейтон. Кім керек, еді? Сима Дансик? Жоқ, жоқ, бұл жер емес. Айттым ғой. Инспектор, миссис Перкинсты шақырып келейін, сыртта күте тұрыңыз! Слейтон. Уақыт аз. Инспектор, кешіріңіз. Бірақ, қазір ешнәрсеге зауқы жоқ. түсінесіз ғой. Әрине! Дәрігер шақыртсақ қайтеді? Генри. Қажеті жоқ. Онсыз да адам көп. Слейтонды шығарып салған соң, Виктор кіреді. Ешкім естіген жоқ. Генри, анаған жиырма мың қарыз болдың. Иә. Он мың. Генри, Перси, Фредди мен Арчи туралы айтпас үшін. Ұятсыз! Қалған оң мың ше? Виктор. бесбес мыңнан әр қайсымыз үшін. ол екеуміздің жамылғы астындағы тірлігімізді жалпақ жұртқа жария етпеуге уәде берді. Сен үшін неге төлеуім керек? Бетти ашулы. Генри, ол дәретханаға кіріп ап, шықпай отыр. Дұрыс айтыпсың, ақылдан айырылған. Радионы қосып қойған. ии-и, ол да бір! Алдымен, ана жемқордан құтылайық! Слейтон. Қандай? Слейтон. Ол үшін миссис Перкинстың қажеті жоқ. анау үшін бе? Слейтон. Мәйітті тануға да. Заң бойынша, егер әйелінің мүмкіндігі болмаса, орнына туысы бара алады. Мәселен, сіз! Генри. мм-мен бе? Не деп тұрсыз, жүрегім әлсіз. Онда басқа біреу. Бәрі бір-біріне қарайды да, бар назар Викторға ауады. Жоқ, жоқ, жоқ. Қарамаңдар, маған! Генри. Жоқ. Бес минөттан соң Австралияға ұшамыз ғой. Келесі рейске үлгересіңдер. Жоқ, жоқ. Мүрдені көріп. қой. Перси! Ақысын аласың ғой. Келісе салсай, нең кетеді?! Слейтон. Ақысы? Ол үшін ақша төленбейтінін ескертіп қояйын. Перси осы ерлігі үшін сыйақы алуы мүмкін. Кейін қарызынан қайтарып, қағанағы қарқ, сағанағы сарқ өмір сүрмек, инспектор. Қайдағы қарыз, қайдағы ақша, ауруханаға шейін жетіп алса болды емес пе?! Генри. Дұрыс айтасыз мырза. Осы мәселені оңашада отбасы талқысына салсақ деп ек, мистер. Жақсы, бес минөт беремін. Содан кейін мистер Браун мәйітханаға барады. Виктор, өтінем! Виктор. Жоқ дегенді түсінемісің, өзі?! Бетти. Ақшасын төлеймін деп тұр ғой. Қолма-қол. Қазір-ақ! Бетти. Бар гәп қашан емес, қанша беретініңде боп тұр ғой. Жиырма екі мың бес жүз. Келістік. Бетти, біз ақша санағанша, Джейнды тауып келші. Дәретханада дедім ғой. Есікті сындыр. Рас па? Қуана-қуана. Иә, иә. Ортақ шешімге келе алмай жатырмыз! Жиырма мың дедің бе? Виктор. Бәрібір. Мінеки! Дэвенпорт. Танысқаныма қуаныштымын, мистер Перкинс! Генри. Жалғанда менен бақытты жан жоқ шығар! Дэвенпорт. Персиден естідім, Барселонаға бұйда түзепсіз! Генри. Оған артын қысып жүргені абзал болар еді. Испания көңілден шығады деп ойлаймын. Себебі, өз өлкеңізден айырма аз. Ағылшындар көп па? Дэвенпорт. Жоқ, қаптаған алаяқ. Қош болыңыз, мырза! Генри. Анда алаяқ, мұнда полиция. Қайсысы қауыпты екені бір Құдайға аян! Виктор. Маған ше? Генри. А, иә-иә. Мәйітті тану үшін. жиырма екі мың бес жүз. көлікке жеті мың бес жүз! Бас-аяғы – отыз мың. Досыңнан ақша алуға ұялмайсың ба? Виктор. Енді дос емес, туыспыз! Генри. Кілтті, алып кел! Ал, туысқан моргқа тарт. Бетти Джейнды күштеп алып келеді. Әлгің қарсыласып әлек. Виктор, біліп қой. Қатының ваннаның есігін сындырды да, қолын жүгіртіп. мені әбден қорлады. Киіміңді ки! Барселонаға барамыз! Джейн. қалыппын ғо. Жақсы, онда былай істейік. Жолда, Виктордың көлігінде киінерсің. Өйткені, отыз мың фунтты қалтаға басқан ол инспектормен кетті. Виктор, әлі осындамысың? Не істеп жүрсің, өзі? Виктор. Алдап-соқпағаныңды тексеру үшін қаржыны қайыра санадым. Тамаша! Виктор – мүрдеханаға, Генри – Барселонаға. ал мен болсам, барып ұйықтаймын. Джейн, алтыным, польтоңды кие қойшы. Неге мені ешкім естігісі жоқ? Генри. Ұлы ойларыңды ұшақта айтарсың жаным! Генри. Түсінемісің, Барселонада өмірбойы миссис Сима Дансик деген атпен тұрғым келмейді! Генри. Жетер, жалғыз кетемін. Жал-ғыз! Ұқтың ба? Джейн. Сол жақтан бір сеньораны табарсың да. Кез келген келіншек мойын бұрып қарайды. Біреуінің болсын атын аташы, ал? Генри. Біреуін ғана? Бетти. Бетти Джонсон! Бәрі таңырқап Беттиге қарайды. Немене? Бұ қалай болғаны? Джейн. Иә, солай! Егер, Генри Барселонаға алып барса, қарсы емеспін! Джейн. Генри, айт оған, көзін құртсын, тез. Сен кетесің. менімен. Барселонаға! Бетти. Ұқтың ба, Виктор? Виктор. Жоқ, әлі. Тоқтаңдар, мен ше? Генри. Не сен? Ешқайда бармаймын деп ең ғой. Бар да ұйықта! Кеттік Бетти. Тоқта. Тоқ-таңдар! Мен. мұнда қала алмаймын. Өйткені. Ертең бұ жерге. ертең. әлгі қылмыскер келеді! Генри. менімен қайта танысқың кеп тұр ма, қалай? Бетти. Сен Виктормен бірге тұрасың. үйімізде. Күйеуімнің жанында жүрсең жаның жабырқамас. Есің ауысқан ба? Генри. Данышпансың, Бетти! Саған алғысым шексіз. Оқасы жоқ. Сені инспектор күтіп тұр, ал Генри екеумізді. Бетти, төлқұжатың қалтаңда ма? Бетти. Жоқ, үйде. Жолай соғайық, онда. Билл келеді. Қалай, дайынбысыз? Генри. Сізді кетіп қалды деп еді ғой? Билл. Кетіп қалғам. Кейін, көрсеткішімді көрсем. отыз төрт фунт деп тұр. Әуежайға мистер және миссис Браунды жеткізем. Жоқ. Мені алып барасың. Сізді ме?! Жарайды, кеттік, онда. Жоқ, мен мистер Джонсонның көлігімен барамын. Ал, сіз миссис Перкинсты жеткізіп салыңыз. Әуежайға ма? Генри. Жоқ. Клапхем Роудқа. Миссис Джонсонның үйіне. Сонда сіз әуежайға, жұбайыңыз. Иә, Билл. Осы күннен бастап сол үйде тұрамын. Пижамаң қайда екенін айта қойшы, құрбым. Пижамасыз ұйықтаймын. Рас па? Естідің ғой, Генри? Шығынға батпайсың, ескер. Миссис Перкинс екеуіңізді үйге жеткізіп саламын. Жоқ. Біздің үйге миссис Перкинс. Ал, менің бағытым – Барселона! Билл. Иә! Билл. а-а, түсіндім. Сіз де. Барселонаға? Виктор. Жоқ, жолым мәйітханаға түсіп тұр. Мәйітхана ма?!. Сіз ше? Генри. Бөтен әйелмен? Генри. Иә. Көлікке! Билл. Бәрекелді. Ащыналар айқасын қалайша өткізіп алғанмын. Тарайық. Джейн, уақыт аз. Виктор, мүрдеханаға баратың болдың ба? Бетти. Сол үшін де ақша алдың ғой. Өте көп. өте! Виктор. Барайын! Мәйітхана – әлемдегі әсем жердің бірі ғой. Есік жақтан Слейтон көрінеді. Ашулы, қолында – дипломат. Тыңдаңыз, мистер Браун! Мистер Браун. Иә-иә. Мен сізге бес-ақ минөт. Міне, міне! Слейтон. Ұзақ жиналады екенсіз. Мистер Браун, сізді күтуге мұршам жоқ. Қазір. Кешіктіңіз. Қайын. Розалинда? Ол Эдинбургта ғой. Джейнды сұрап тұр. Иә-иә, Джейн! Жесір-арақкеш. менімен мәйітті тануға барамын деп еді ғой! Виктор. Қажеті жоқ, инспектор. Бұған қоса, миссис Перкинс әлі дайын емес. Онда шатағым жоқ. Барыңыз-дағы: «Инспектор күтіп тұр», – деңіз. Тездетсін! Генри. Мына бір жерге отырыңызшы, мырза. Шай құйып берейін деп ем. Өзіңіз ішіңіз. Моргқа миссис Перкинс қана барады. Егер, бес минөтта шықпаса, тұтқындаймын. Айтқаным айтқан. Ол аяқтан тұра алмай. Жап, аузыңды! Австралияңа кет. Қойларыңа. Инспектор шатастырып, басқа дипломат алып кетеді. Басында сыпайы сияқты еді. Виктор, артынан жүгір. мәйітханаға бармасам, көліктен түспеймін де, тез. Джейн, біз кеттік. Төте жолмен тартамыз. Джейн жолға дайын. Тіркеуге шейін қырық бес минөт бар. Тоқтаңдар. Мұнымыз әділетсіздік. Ақшаны теңдей бөлеміз. Қалай? Джейн. Оп-оңай. Жартысы – сендерге, жартысы – бізге. «Бүлінгеннен бүлдіргі алма» деген. Басында, солай еді. Екеуміз бірге дегенде. Келіспеймін! Генри. Бөліссек бөліселік. Қалауың сол болса, қарсылығым жоқ. Жылдамдатайық! Ұшақтан қалып қоймайық! Генри дипломатты ашады да бір сәтке тұрып қалады. О, Жаратқан! Бетти. Бутерброд жейтін кім бар? Бетти. Қайдағы бутерброд? Генри. Ірімшікпен. Не болды, айтсаңшы? Генри. Айтайын ба? Онда, тыңда. Күйеуің. әлгі әпенде инспектормен бірге моргқа кетті. қолында дипломат. ал, оның ішінде. миллион жеті жүз елу мың фунт бар! Бетти. Масқара. Соны ішім сезіп еді. Билл кіреді. Сөмкені әуежайға ма, әлде миссис Джонсонның үйіне ме? Әу бастағы ойдан айныған жоқсыз ба? Джейн. Жоқ! Билл. Соны анықтап алайын дегенім ғой. Бәрібір. Қалай, бәрібір? Екеуі қаланың екі басында емес пе?! Генри. Маңызды емес. Мені жынды қылып бітетін шығарсыздар. Сонымен, Барселонаға. Генриді нұсқап) Бетти. Шатағыңыз болмасын. Менде дүниенің байлығы бар еді. енді. басқа қоңған бақыт құсы ұшты да кетті. бәрі бітті. Баз қалпыма қайта түстім. Дүйсенбі – жұмыс. қарғыс атқыр офиске тағы барамын, тағы, тағы, тағы. Сабыр етші, Генри. Аяқастынан телефон шырылдайды, бірақ оған ешкім мән бермеді. Керең емеспіз. Бұл үнді. үй. асүй. Тәж-Махал. Үйге тамақ жеткізу. үнді үйіне тамақ. әртүрлі тамақ. Рақмет. сіз, рақмет. Жынданып кетпесем жарар еді, Жаратқан. Манағы қылмыскер ме? Генри басын изейді. Алло? Кім? Қателестіңіз. Бұнда Сима деген кісі жоқ! Джейн. О, Тәңірім. Бұл үйде мистер Перкинс тұрады. мекенжайы қандай? Бәрі. Бетти тұтқаны қолынан жұлып алып, қоя салады. Саудамыз бітті, ағайындар. Енді, осы жерге келеді. Не деп ақталасың? Генри. Бар байлықтан айырылдық, ішіндегі миллион жеті жүз елу мың инспектор Слейтонда кетті деймін да. Виктор кіреді. Сені әлі кетпегенбісің? Генри. Инспектор қайда? Виктор. Қандай дипломат? Генри. Ақшасы бар дипломат ше? Виктор. Міне. Менікі, бұл. Қайсысы сенікі? Ішінде бутерброды бар ма? Генри. Иә. Ол шатастырып алып кетті. Тамаша! Енді, амалын тауып алмастыру керек. Қайда ол? Виктор. Кім? Шабадан ба? Генри. Жоқ, инспектор да. «Жедел жәрдем» шақырды. «Жедел жәрдем»? Бетти. Соны айтайын деп келіп ем ғой, полицей көлігімен артқа жүремін деп машинаңызды соқты. Машина орнынан қозғалып, қарсыдағы адамды қақты. Бүгін сұмдық күн болды, сұмдық. Амалдамасақ, бар ақшаны Слейтон басып, жиырма минөтқа жетпей осы жерге ана жендет кеп, бәріміз моргтан бір-ақ шығамыз! Виктор. Иә. Жептегені сол еді. Қашан? Генри. Төрт минөт, үш секунд бұрын ғана. Қаймақ жеген құтылып, қазан жалаған тұтылды деген осы. Слейтон кіріп келеді. Сұсты. «Жедел жәрдем» шақырдым, сондықтан күтуге мәжбүрмін. Миссис Перкинс үйде дәрі-дәрмек бар ма? Джейн. Жақсы болды. Алып келіңізші. Генри Викторға дипломат көлікте, соны барып алып кел дегенді емеурінмен білдіреді. Аделаида, ойлан, мүмкін Австралияға қайтармыз? Бетти. Иә, Перси, қой-қозы не боп жатыр екен, ал қош-сау тұрыңдар. Орындарыңнан қозғалмаңдар. Мистер Браун қылмыс жасалған жерден кетпейді. Ал сіз куәгер боласыз. Қалауыңыз білсін. Қалайша қайтпаймыз? Ұшаққа үлгермей қалсаңдар ше? Слейтон. Сіз неге күйіп-пісіп тұрсыз, мырза? Генри. Қалай күйіп-піспейсің, инспектор? Сонау бір Австралиядағы қойлары төлдеп жатқанда. Мінеки, ұстаңыз. Рақмет, сізге. Енді не істейміз? Виктор. Жендет желкені үзбей тұрғанда таю керек. Екеуміз қайда қашамыз?! Бетти. Виктор! Оларды алып алсақ қайтеді?! Виктор. Есің дұрыс па, өзі? Бетти. Кешкі асқа күркетауық, балмұздақ пен салат. Тоқта, тоқта. Барселонаға бармаймысың, сонда? Слейтон кіреді. Қолында дипломат бар. Өңі өрт сөндіргендей. Қалай, жаңалық бар ма? Слейтон. Адам қаққаннан қиын нәрсе жоқ екен, жігіттер. Айттым ғой, бүгін сіз үшін ауыр күн болды деп. Слейтон оны көзімен ішіп-жеп барады. Түсіндім. Негізі, сізге көм. Жоқ, көмектесе алмайсыз. Генри Викторға екінші дипломатты алып, инспектордың артынан айналып өтсін дегенді екеурінмен білдіріп әлек. Бүгін мәйітханаға жете алатыныңызға сенімдімісіз? Слейтон. Сенімдімін. Миссис Перкинс, дәрігер әлгі кісіні толық тексеріп болған соң ғана шығамыз. Айтсаңыз болды, инспектор. Әлденіп алыңызшы. Бүгінгі күннің қарбаласы сізді қатты шаршатты. Ол Слейтонға бір рөмке коньяк пен конфет ұсынады. Слейтон екіойлы. Мистер Слейтон, отбасы қайғысына ортақтасып, ұстамды, әділ әрі қамқор бола алғаныңыз үшін алғысымыз шексіз. Слейтон ұсынған стақанды алып, дипломатын жерге қояды да қағып салады. Виктор екі шабаданды алмастырып үлгереді. Ұстамды боламын деп уақыттан ұмылғаным-ай. Отбасым бұл ерлігіңізді ешқашан ұмытпайды, инспектор. Сізбен бірге барып, сол бейбаққа жәрдемдессем қалай болар екен? Слейтон. Қажеті жоқ. Орындарыңнан қозғалмаңдар. Құдайға шүкір! Қаржы қалтада қалды. Таппайтының жоқ, Джейн! Джейн. Коньяк ішке түскен соң, бас та мықты істейтінге ұқсайды. Барселонаны көре алатыныма сене алмай тұрмын. Арманың орындалатын болды, алтыным. Мен өзім үшін маңызды шешім қабылдадым. Қандай? Джейн. Рас па? Қалайша? Қарсы емес шығарсың, Бетти? Бетти. Өзі білсін. Тұра тұр! Мен қайтпекпін, сонда? Генри. Саған инспектор Дэвенпорт. отбасылы адамның ойын бұзғаның үшін шара қолданады. Қалжың! Былай, онда. Джейн барады екен, сен де қосыл. Тездетсең жөн болар еді. Өйткені, Сима Дансик келмей тұрып кетейік. Есік қоңырауы шырылдайды. Бәрі қорқып тұрып қалады. Дэвенпорт кіреді. Кеш жарық! Генри. О, Жаратқан! Виктор. Сізді Манчестерде екен десек. Бәріміз сөйтіп ойладық. Пойыз түнгі он екіде бір-ақ жүреді екен. Оған шейін туыстармен тағы бір жолығып. Рақмет, қиындықты қисынын тауып шешіп жатырмыз. Оған алаңдамаңыз. Кісіні қаққан сіз екенсіз ғой? Виктор. Менің еш кінәм жоқ. Айыптының айтар сөзі – осы. Уайымдамаңыз. Әлгі адам амансау. Басын ұстаған күйі далада отыр. Оған да шүкір! Генри. Бұл ақпардың еш маңызы жоқ. Мың фунт жете ме? Дэвенпорт. Мистер Перкинс, одан да мені жұмысқа алсаңызшы. Сонда, қалай? Дэвенпорт. Барселонаға бірге барайық та. Жо-жоқ, болмайды! Джейн. Ол жаққа кім ретінде бармақшысыз? Дэвенпорт. Күзетші есебінде. Онда алаяқ пен ұры көп! Генри. Иә, Лондоннан гөрі. Бастығыңыз жібере ме? Дэвенпорт. Ол мені бір күн көрмесе қуанады. Күзет фирмасын сол жерден де ашуға болады ғой. Бұныңыз ақыл екен, Генри. Адамдар артыңыздан қуса ше?! Генри. Жарайды, келістік. Төлқұжат өзіңізде ме? Дэвенпорт. Оның бірнешеуі бар. Слейтон Джейнды іздеп келмей тұрғанда артқы есіктен шығып кетейік! Бетти. Кеттік, кеттік. Мистер Браунның көлігіне сиямыз ба, өзі? Виктор. Айтпақшы, бұл енді мистер Браунның машинасы емес, менікі. Және бағасы да қымбат. Билл кіріп келеді. Қолында – сөмке. Артынша есікті жабады. Құдай-ау, бұл сұмдық қашан бітер екен?! Бетти. Қазір тіркеуге үлгермей қаламыз! Генри. Не болды, Бэн? Барлығы. Оның аты – Билл! Билл. Екеуміз ғана артқы есіктен шығайық! Генри. Қалай екеуміз? Билл. Сізбер бірге барамын деп шештім. Қайда? Билл. Барселонаға да. Барселонаға бал жағып қойған ба, қалай? Ол жақта не бар? Генри. Ақша да, баяғы. Не бопты? Сыртқа сыр шашпасын деп бәрінің аузын жаптыңыз, тоқалдан тудым ба, сонда?! Генри. Жақында ғана күзетші жалдап қойып ем. Оған таксист пен бақташыны қосыңыз. Сізді бойдақ екен десем. Үйленгенмін. Бірақ, ол мені Барселонадан ешқашанда таппас. Алтау болдық. Керемет! Бір топ туристке жеңілдік бар шығар?! Дэвенпорт. Айтпағым ол емес. Бір машинаға сыймаймыз ғой. Былай, істейік. Сізге елу фунт берейін. Таксимен жетіңіз. Ол дипломаттың ішінен кірпіш алып шығады. Үнсіз сахна. Қаққан қазықтай қақшидыңдар да қалдыңдар ғой. Жолға шығайық. Қайда? Билл. Барселонаға! Генри. Сіз әлі түсінген жоқпысыз, Билл. Ақшаны ана алаяқ – инспектор Слейтон үптеп кетті. Түксіз қалдық, түксіз. Түсінбей тұрған мына сіз. Дипломаттағы қаржыны сөмкеге салып үлгердім. Билл сөмкені ашып, ақшаны жерге төгеді. Бәрі – дән риза. ШЫМЫЛДЫҚ ЖАҢАЛЫҚТАР АЙМАҚТАР АВТОРЛАР СҰХБАТТАР MADENI TV ӘДЕБИЕТ ТЕАТР МУЗЕЙ КІТАПХАНА МУЗЫКА КИНО БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САЛТ-ДӘСТҮР ТУРИЗМ
