Векторлық диаграммалар тәсілі — Қазақстан Энциклопедиясы
"Векторлық диаграммалар тәсілі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Векторлық диаграммалар тәсілі — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Векторлық диаграммалар тәсілі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 355
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Гармоникалық тербелістерді көрнекті түрде кескіндеу үшін векторлық диаграммалар тәсілі қолданылады. Қандай да бір физикалық шаманың тербелістері x = A \cos теңдеуімен берілсін. Өзара перпендикуляр - горизонталь және вертикаль - екі ось жүргізейік. О нүктесінен қандай да бір таңдап алынған масштабпен тербеліс амплитудасын А векторы түрінде горизонталь оське \phi = \omega_0 \cdot t + \phi_0 бүрышпен салайық. А векторы сағат тіліне қарама-қарсы бағытта сурет жазықтығына перпендикуляр өтетін Оу осінен \omega_0 бұрыштық жылдамдықпен айналып тұрсын. Онда \phi бұрышы уаұытқа тәуелді сызықтық түрде өседі. \vec векторының горизонталь оське проекциясы: x = A \cos = A \cos \phi. Бұл теңдеу тербелістегі х шамасының берілген уақыт мезетіндегі мәнін анықтайды. Механикалық тербелістерде осы шама ығысуды, ал электромагниттік тербелістерде заряд шамасын береді. Қандай да бір шаманың уақыт бойынша бірінші туындысы сол шаманың өзгеріс жылдамдығына тең. Сонымен, біз жылдамдықтың гармоникалық тербелісінің теңдеуін алдық: x' = A \omega_0 \cos ). Бұл тербелістің амплитудасы x' = A \omega_0 -ге тең. Оны векторлық диаграммаға горизонталь осьпен ) бұрыш жасайтын вектор түрінде салайық. \vec және \vec \omega_0 векторларының арасындағы бұрыш \frac -ге тең. \vec \omega_0 векторының горизонталь оське проекциясы берілген уақыт мезетіндегі жылдамдыққа тең. x = A \cos мен x' = A \omega_0 \cos ) теңдеулерін салыстыра отырып, екі тербелістің фазалар айырымы \frac -ге тең екенін көреміз. Екінші туынды х" механикалық тербелістерде үдеуге, электромагниттік тербелістерде ток күшінің өзгеріс жылдамдығына тең. A \omega_0^2 амплитуданы да векторлық диаграммаға салайық. \vec және \vec \omega_0^2 векторларының арасындағы бұрыш \pi, бұл x = A \cos және x = - A \omega_0^2 \cos тербелістерінің фазалар айырымына тең. Диаграммаға салынған амплитудалардың бәрі сағат тілінің бағытына қарама-қарсы \omega_0 бүрыштык жылдамдықпен айналады. Олардың арасындағы бұрыштар уақытқа қатысты өзгермей, сәйкес тербелістердің фазалар айырымына тең болып қала береді. Сонымен, векторлық диаграммада гармоникалық тербелетін шамалар және олардың тербеліс фазаларының айырымдары көрнекі түрде кескінделеді. Мысалы, диаграммадан ығысу х пен үдеу х" нөлге теңелгенде, жылдамдықтың х' максимал мәнге жететінін көруге болады. Ал жылдамдық х' = 0 болғанда, ығысу х пен үдеу х" ең үлкен мәнін алады. Физика: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстануф 49 математика бағытындағы 11 сыныбына арналған оқулық /С. Түяқбаев, Ш. — 384 бет, суретті. ISBN 9965-36-055-3 } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
