Криобиология — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер суықтың жасуша мен ұлпа қызметтерін бүлдіру әсерін және жасушаның, тіннің суықтан қорғану тәсілдерін зерттеу; тіршілікке қажетті температураның төм. шегін анықтау; табиғи жағдайда суықта орын алатын организмнің анабиоз күйіне өту механизмін анықтау. Криобиологияның ғыл. негізін 19 ғ-дың соңында орыс ғалымы П.Бахметьев қалаған болатын. Ол жәндіктердің суыққа төзімділігін, жарқанаттардың анабиозын анықтаған. 1904–36 жылдары француз ғалымы П.Беккерель және 1919–24 жылдары австриялық ғалым Г.Рам әр түрлі организмдерді , сондай-ақ құрғатылған спора мен тұқымды –269 – 271 о-қа дейін зардапсыз тоңазытуға болатынын дәлелдеген., кейбір көбелектердің жұлдызқұрттарының –78 – 196 о С, тіпті –269 о с-да ұзақ тоңазытқанда да тіршілік қабілеттілігін жоғалтпайтынын анықтаған. Организмді баяу тоңазытқанда жасушаны қоршаған су мұзға айналады. Бұл жасушаны құрғатады да, тұз тепе-теңдігі бұзылып, жасушада электролит концентрациясы артады. Соның нәтижесінде кейбір жасушаларда тіршілік белгісі жойылады. Өсімдік жасушалары мен кейбір жануарлар тіндерінің тіршілігін жоймау үшін оларды баяу салқындатады. Ал аса тез салқындатқанда судың біраз бөлігі аморфты мұзға айналады, жасушалар зақымдалмайды да өз тіршілігін сақтап қалады. Мұндай жасушаларды тірілту үшін тез жылыту қажет. Мал шнда қан, тін, орган, мал ұрығын салқын температурада сақтау үшін жасуша ішіне енбейтін арнайы қорғаныш заттар – глицерин, диметилсульфатоксид, қант, гликол, поливинилпирролидон, полиэтиленоксид, т. қолданылады. Табиғи жағдайда жәндіктер тіні мен өсімдіктер ұлпасында салқын түскенге дейін осындай қорғаныш заттар жиналады. Жәндіктердің кейбір түрлері қыста қатып қалып, қыстап шығады, ал көктемде қайта тіріледі. Микроорганизмдер , мүк, қына, т. суыққа төзімді, шыдамды келеді. Криобиологиялық зерттеулердің салқынмен, төмен температурамен түрлі ауруларды емдеуде , өсімдіктердің аязға төзімді түрлерін шығаруда, а. зиянкестерінің қыстап шығатын жерлерін тауып, оларды жоюда, адамның солт. өңірлерде тіршілігін жеңілдетуде және ғарыштық биологияда маңызы зор. Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
TITLE: Криобиология — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер суықтың жасуша мен ұлпа қызметтерін бүлдіру әсерін және жасушаның, тіннің суықтан қорғану тәсілдерін зерттеу; тіршілікке қажетті температураның төм. шегін анықтау; табиғи жағдайда суықта орын алатын организмнің анабиоз күйіне өту механизмін анықтау. Криобиологияның ғыл. негізін 19 ғ-дың соңында орыс ғалымы П.Бахметьев қалаған болатын. Ол жәндіктердің суыққа төзімділігін, жарқанаттардың анабиозын анықтаған. 1904–36 жылдары француз ғалымы П.Беккерель және 1919–24 жылдары австриялық ғалым Г.Рам әр түрлі организмдерді , сондай-ақ құрғатылған спора мен тұқымды –269 – 271 о-қа дейін зардапсыз тоңазытуға болатынын дәлелдеген., кейбір көбелектердің жұлдызқұрттарының –78 – 196 о С, тіпті –269 о с-да ұзақ тоңазытқанда да тіршілік қабілеттілігін жоғалтпайтынын анықтаған. Организмді баяу тоңазытқанда жасушаны қоршаған су мұзға айналады. Бұл жасушаны құрғатады да, тұз тепе-теңдігі бұзылып, жасушада электролит концентрациясы артады. Соның нәтижесінде кейбір жасушаларда тіршілік белгісі жойылады. Өсімдік жасушалары мен кейбір жануарлар тіндерінің тіршілігін жоймау үшін оларды баяу салқындатады. Ал аса тез салқындатқанда судың біраз бөлігі аморфты мұзға айналады, жасушалар зақымдалмайды да өз тіршілігін сақтап қалады. Мұндай жасушаларды тірілту үшін тез жылыту қажет. Мал шнда қан, тін, орган, мал ұрығын салқын температурада сақтау үшін жасуша ішіне енбейтін арнайы қорғаныш заттар – глицерин, диметилсульфатоксид, қант, гликол, поливинилпирролидон, полиэтиленоксид, т. қолданылады. Табиғи жағдайда жәндіктер тіні мен өсімдіктер ұлпасында салқын түскенге дейін осындай қорғаныш заттар жиналады. Жәндіктердің кейбір түрлері қыста қатып қалып, қыстап шығады, ал көктемде қайта тіріледі. Микроорганизмдер , мүк, қына, т. суыққа төзімді, шыдамды келеді. Криобиологиялық зерттеулердің салқынмен, төмен температурамен түрлі ауруларды емдеуде , өсімдіктердің аязға төзімді түрлерін шығаруда, а. зиянкестерінің қыстап шығатын жерлерін тауып, оларды жоюда, адамның солт. өңірлерде тіршілігін жеңілдетуде және ғарыштық биологияда маңызы зор. Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 