Әзірет Сұлтан — Қазақстан Энциклопедиясы
"Әзірет Сұлтан — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Әзірет Сұлтан — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Әзірет Сұлтан — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 916
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Әзірет сұлтан - ислам дінін таратуға күш салып, түркі халықтары арасына сопылықтың орнығуына негіз салған әулиенің мәртебелі есімі. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. - ISBN 978-601-7026-17-2 Шын аты - Қожа Ахмет Ясауи. Ол шамамен 1103 жылы ОҚО, Сайрам шаһарында туып, 1228 жылы Ясыда қайтыс болған. Оның әкесі - Шайқы Ибраһимның қабірі ОҚО, Сайрам ауданында. Ал жетінші атасы Ысқақ бап дін тарату мақсатында Шамнан Табризге, одан Үргеніш, Сайрам жеріне келген Селезнев А. Ақын, ислам дінінің көрнекті жаршысы Қожа Ахмет Ясауи елу екі жасқа келгенде дүниені тәрк етіп, бүкіл болмысы мен жанын Хақ тағалаға арнайды. Жасы алпыс үшке, яғни, пайғамбар жасына келгенде жер астынан мешіт салдырып, қылуетке түседі. Оның Құран мен шариғаттың мәнін түрік тілінде түсіндірген ғажайып еңбегі -Диуани хикмет мұсылмандықтың алтын тұткасына айналады Қазақ әдебиетінің тарихы. Қазақ фольклорының тарихы. Алматы: Қаз Ақпарат, 2008. 1978 жылдың 30 қыркүйегінде Қазақ КСР министрлер Кеңесінің қаулысы бойынша Қожа Ахмет кесенесі негізінде «Республикалық Ахмет Ясауи сәулет кешені музейі» болып ашылып 1989 жылдың 28 тамызындағы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің № 265 қаулысы бойынша «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық музейі болып қайта құрылды. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі Қазақстандағы бүкіләлемдік мұралар тізіміне алынған тарихи ескерткіш. Қорық музейі Түркістан қаласында көне Жібек Жолы бойында қазіргі Шымкент-Қызылорда автожолының бойында Тәуке хан даңғылы мен алматы алаңының қиылысында орналасқан. Қорық музейдің құрамында 100-ден астам тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіш бар. Олардың жалпы қорғау аймағы 529, 4 гектарды алып жатыр. Ал кесене орналасқан қаланың тарихи орталығының қорғау аймағы 88, 7 гектар. Осы аймақта орналасқан 8 тарихи ескерткіш музейлендіріліп халыққа қызмет көрсетіп жатыр. Олар: Музейлердің жалпы экспозициялық алаңы 3794, 52 шаршы метр. Әулиелердің сұлтаны атанған Қожа Ахмет Ясауи көз жұмған соң Х II-ш i ғасырдың екінші жартысында оның мазарының басында ек i бөлмел i шағын кесене тұрғызылады. Қазіргі үлкен кесене, тамаша сәулет өнерінің туындысы Х IVғ. соңында Әм iр Тем iрд iң бұйрығымен салынған. Ғимарат бас ұста Мәулен Убайдулла Садырдың басшылығымен тұрғызылады. Орталық Азияда Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне тең келетін сәулет өнерінің туындысы жоқ. Оның сыртқы биіктігі 41 метр. Ұзындығы 65, ені 46, 5 метр. Сыртқы қабырғаларының қалыңдығы 2 метр, Қазандық бөлмесінің қабырғалары 3 метр. Барлығы 35 бөлме бар. Орталық залдың күмбезінің диаметр 18, 3 метр. Тайқазан 1239 жылы 25 шақырым жерде тұрған Қарнақ қаласында Әбділәзиз Шарафутдинұлы Тебризи құйған. Салмағы 2 тонна болатын қазанға 3 мың литр су сияды. Х VI ғасырдан бастап кесене маңына хандар мен билер, атақты к iс iлер жерленетін болды. Оларды жерлеу рәс iм i бастарына жеке кесене — мазарлар және д iни құрылыстар салумен қатар жүрд i. «Әз iрет Сұлтан» кесенес iн жөндеуге алғаш рет 1872 жылы көңiл бөл iнд i. Ол жұмыстар кесене төңiрег iндег i қоқысты тазалауға бағытталды. Осы кезден бастап кесенедег i жөндеу және қайта қалпына келт iру жұмыстары б iрнеше кезеңде жүрг iз iл iп отырды. 1966 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңес iн iң шеш iм iмен Мәдениет министрл iг i жанынан республикалық ғылыми-жөндеу шеберханасы, ал 1972 жылы Түрк iстан қаласында арнайы жөндеу және қалпына келт iру шеберханасы ашылды. Қожа Ахмет Ясауи кесенес i музей болып ашылғаннан кей iн кешен құрамындағы «Шығыс моншасы» қайта қалпына келт iр iлд i. 1975 жылға дей iн үзд iкс iз жұмыс iстеп келген монша тарихи мәдени ескертк iш рет iнде, өз iн iң нег iзг i қызмет iн тоқтатып, 1979 жылдан бастап мұражайға айналдырылды. 1980 жылы қалпына келт iр iлген Қорған қабырғасы мен Қорғанның қақпасын бұрынғы сақталған сурет, сызбалар нег iз iнде жаңадан тұрғызуға тура келд i. Ал, Жұма меш iт iн iң 1878 жылы салынған ғимараты бастапқы қалпы сақталып, қайта қалпына келт iр iлд i. Х IVғ. ескертк iш i болып табылатын Ш iлдехана iш iнара қалпына келт iр iл iп, консервацияланды. 1979 жылы кесене төңiрег iндег i ортағасырлық сәулет ескертк iш i «Шығыс моншасы» көне ескертк iш i сақтау мақсатында музейленд iр iлд i. 1982 жылы «Жұма меш iт i» Х IХ ғасыр ескертк iш i орнынан «Археологиялық табыстар» атты музей i ұйымдастырылды. 1996 жылы Қожа Ахмет Ясауи өм iр iмен байланысты тарихи орын, жерасты мекен i, сопылық орталық болып саналатын Х II-Х IХғғ. Ескертк iш «Қылует» меш iт i музей қызметкерлер iн iң күш iмен экспозиция қойылып музей рет iнде ашылды. «Түрк iстан тарихы» музей i орналасқан ғимарат — Х IХ ғасырда салынып әскери казарма рет iнде пайдаланылған. Кеңес заманында т iг iн тоқыма фабрикасы қызмет iн атқарған. Х IХ ғасырда салынған сәулет ескертк iш i мемлекет қарауына алынып, жөндеу жұмыстары жүрг iз iл iп 2000 жылы «Түрк iстан тарихы» музей i-тарихи қаланың 1500 жылдық мерейтойы қарсаңында ашылып пайдалануға бер iлд i. Музейден тарихи, рухани қаланың өткен i, кешег iс i туралы толық мағлұмат алуға болады. Музей экспозициясы үлкен-үлкен сег iз бөл iмнен тұрады. Музей қызметкерлер iн iң мақсаты көне қаланы «музейлер қаласы, рухани орталық» рет iнде түрленте беру. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Түркістан қаласында болғанда «Қазақстанның рухани орталығы Түркістан»-деген болатын. Сондықтан «Әзірет Сұлтан» қорық музейінің халқымыздың рухани өсіп өркендеуінде алатын оны ерекше. Музейде мынадай құрылымдық бөлімдер бар. Болашақта осы бөлімдерді кеңейтіп, жаңа ғылыми зерттеу салаларын ашу жоспарланып отыр. Олар: археологиялық-ескерткіштерді зертеу бөлімі, этнография және этнология бөлімі, дін тарихы бөлімі, мәдени көпшілік және насихат бөлімі, экспозиция және көрмелер бөлімі, туризм және сервис жұмыстары. "Әзірет Сұлтан " қорық музейі Қазақстандағы ерекше маңызы бар рухани орталық болып табылады. Мұнда: «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық музейі өзінің жан-жақты шығармашылығы және рухани құндылықтарды насихаттау арқылы, өзінің алдындағы барлық мақсаттарын жүзеге асыруға және бұл салада қызмет ететін барлық ұйымдар мен мекемелер, қорлар мен агентттіктермен ынтымақтаса отырып жұмыс жүргізуге дайын. «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы - Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан қаласында орналасқан. } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
