Қазақстан Республикасының заңнамасы — Қазақстан Энциклопедиясы
"Қазақстан Республикасының заңнамасы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Қазақстан Республикасының заңнамасы — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Қазақстан Республикасының заңнамасы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 1519
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Бұл бетте Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес авторлық құқыққа қатысты ақпарат беріледі. Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 маусымдағы N 6-I Заңы Авторлық құқық: Мыналар авторлық құқық объект iлер i болмайды: Өздер iн iң айрықша мүл iкт iк құқықтары туралы хабарлау үш iн автор және құқық иеленуш i авторлық құқықты қорғау белг iс iн пайдалануға құқылы, ол белг i туындының әр данасына қойылады және м iндетт i түрде мынадай үш элементтен тұрады: Жарияланбаған туындыға жеке мүл iкт iк емес құқықтарын куәландыру үш iн автор, сондай-ақ құқық иеленуш i туындыға айрықша мүл iкт iк құқықтарды иеленет iн iн растау үш iн авторлық құқықтың қорғалатын не ти iст i шарттардың қолданылатын мерз iм i iш iнде кез келген уақытта оларды ресми т iз iл iмдерде т iркеуге құқылы. Т iркеуд i Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес уәк iлетт i орган жүзеге асырады. Ек i немесе одан да көп адамның б iрлескен шығармашылық еңбег iмен жасалған туындының авторлық құқығы, мұндай туындының бөл iнбес б iртұтас болуына немесе әрқайсысы өз алдына жеке мәнге ие бөл iмдерден тұратындығына қарамастан, тең авторларға тиес iл i болады. Егер туындының б iр бөл iг iн осы туындының басқа бөл iктер iне қарамастан пайдалану мүмк iн болса, бұл бөл iг i дербес мән i бар туынды деп танылады. Егер тең авторлар арасындағы кел iс iмде өзгеше көзделмесе, олардың әрқайсысы туындының дербес мән i бар өз i жасаған бөл iг iн өз қалауы бойынша пайдалануға құқылы. Тұтас алғанда туындыны пайдалану құқығы тең авторларға ортақ. Тең авторлардың өзара қатынастары олардың арасында жасалған кел iс iм арқылы белг iлену i мүмк iн. Егер тең авторлардың туындысы бөл iнбейт iн б iртұтас дүние болса, тең авторлардың б iр де б iр iн iң туындыны пайдалануға жетк iл iкт i нег iздер i болмайынша тыйым салуға құқығы жоқ. Тең авторлардың әрқайсысы өз атынан, соның iш iнде, басқа тең авторлардың рұқсатын алмастан, егер олардың арасында кел iс iммен өзгеше көзделмесе, өз құқықтарын қорғауға байланысты осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заң акт iлер iнде көзделген шараларды қолдануға құқылы. Жинақтың және басқа да құрама туындылардың авторына шығармашылық еңбек нәтижес i болып табылатын материалдарды iр iктеуд i және орналастыруды жүзеге асырғандығы үш iн авторлық құқық бер iлед i. Құрастырушының өз i құрама туындыға енг iз iлген әрб iр туынды авторларының құқықтарын сақтаған жағдайда авторлық құқықты пайдаланады. Егер авторлық шартта өзгеше көзделмесе, құрама туындыға енг iз iлген туындылардың авторлары өз туындыларын құрама туындыға қарамастан пайдалана беруге құқылы. Құрастырушысының авторлық құқығы басқа адамдардың сол материалдарды басқа құрама туындылар жасау үш iн дербес iр iктеу iне және орналастыруына кедерг i жасамайды. Мұндай басылымдарға енг iз iлген туындылардың авторлары жалпы басылымға қарамастан өз туындыларын пайдалануға айрықша құқықтарын сақтап қалады. Аудармашыларға және басқа да туынды шығармалардың авторларына өздер iн iң жасаған аудармасына, қайта жасағанына, музыкалық әуендерден немесе басқа да өңдеуден өтк iзген iне авторлық құқық бер iлед i. Аудармашы және басқа да туынды шығарма авторы өз i аударатын, қайта жасайтын, музыкалық әуендейт iн немесе басқа да өңдеуден өтк iзет iн туынды авторының авторлық құқығын сақтаған жағдайда өз i жасаған туындыға авторлық құқықты пайдаланады. Аудармашылардың және басқа да туынды шығарма авторларының авторлық құқығы сол туындыларды өзге адамдардың аударуына және өңдеу iне кедерг i болмайды. Автордың өз туындысына қатысты мынадай мүл iкт iк емес жеке құқықтары болады: Автордың мүл iкт iк құқықтарына қарамастан, оның мүл iкт iк емес жеке құқықтары болады және оларды туындыны пайдалану жөн iндег i айрықша құқықтарын б iреуге берген жағдайда да сақтап қалады. Авторды оның осы бапта көзделген мүл iкт iк емес жеке құқықтарынан айыруға болмайды. Автор қайтыс болғаннан кей iн оның мүл iкт iк емес жеке құқықтары осы Заңның 30-бабында белг iленген тәрт iп бойынша жүзеге асырылады. Автордың немесе өзге құқық иеленуш iн iң сол туындыны кез келген нысанда және кез келген әд iспен пайдалануға мүл iкт iк құқығы б ap. Автордың туындыны пайдалануға айрықша құқықтары төмендег i әрекеттерд i жүзеге асыру, рұқсат ету немесе жүзеге асыруға тыйым салу құқығын б iлд iред i: Егер туындының заңды түрде жарияланған даналары оларды сату арқылы азаматты айналымға түс iр iлсе, онда олардың автордың кел iс iм iнс iз және сыйақы төлемей одан әр i таратуға жол бер iлед i. Туындының түпнұсқасын немесе даналарын жалға беру арқылы тарату құқығы, ол даналарға менш iк құқығына қарамастан: Сәулет, қала құрылысы және бау-саябақ жобаларын пайдалануға айрықша құқықтар мұндай жобалардың нақты iске асырылуын да қамтиды. Автордың немесе өзге құқық иеленуш iн iң туындыны пайдаланудың әрб iр түр i үш iн сыйақы алуға құқығы бар, оның мөлшер i мен есептелу тәрт iб i авторлық шартпен, сондай-ақ авторлардың мүл iкт iк құқықтарын ұжымдық нег iзде басқаратын ұйымдармен жасасатын шарттармен белг iленед i. Бейнелеу өнер i шығармасының авторы туындының менш iк иес iнен өз туындысының көш iрмес iн жасау құқығын жүзеге асыруға мүмк iнд iк беру iн талап етуге құқылы. Бұл орайда туындыны менш iк иес iнен туындыны авторға жетк iз iп беруд i талап етуге болмайды. Бейнелеу өнер i туындысының түпнұсқасын жария түрде қайталап сатқан әрб iр жағдайда мұндай бейнелеу өнер i туындысын менш iктену құқығынан б iр iнш i рет айырылғаннан кей iн автордың немесе оның мұрагерлер iн iң сатушыдан қайталап сату бағасының бес процент i мөлшер iнде сыйақы алуға құқығы бар. Авторды т iр i кез iнде аталған құқықтан айыруға болмайды және ол заң бойынша немесе қалдырған өсиет i бойынша авторлық құқық мерз iм iнде тек қана автордың мұрагерлер iне көшед i. Бейнелеу өнер i туындысына менш iк құқығының автордан басқа тұлғаға ауысуы осы туындының б iр iнш i рет иел iктен айырылуын б iлд iред i. Заңды түрде жарияланған туындыны автордың немесе өзге де құқық иеленуш iн iң кел iс iм iнс iз және авторлық сыйақы төлемей жеке тұлғаның тек өз мақсаты үш iн және табыс алмай, осы Заңның 26-бабында көзделген реттерд i қоспағанда, жалғыз дана ет iп көш iрмелеу iне жол бер iлед i. ережес i: Автордың немесе өзге де құқық иеленуш iн iң кел iс iм iнс iз және авторлық сыйақы төлемей, б iрақ туындысы пайдалынатын автордың ес iм iн және қай деректен алынғаны м iндетт i түрде көрсет iле отырып, шығарманы пайдалануға мынадай жағдайларда жол бер iлед i: Туындыны бейнелеу қайта шығарудың, эфирге беруд iң және кәб iл бойынша жалпыжұрттың назарына хабарлаудың нег iзг i объект iс i болатын немесе туындыны бейнелеу коммерциялық мақсат үш iн пайдаланылатын жағдайларды қоспағанда, ерк iн к iр iп көруге ашық орындарға тұрақты қойылған сәулет, суретке түс iру, бейнелеу өнер i туындыларын автордың немесе өзге де құқық иеленуш iн iң кел iс iм iнс iз және авторлық сыйақы төлемей қайта шығаруға, эфирге беруге және кәб iл бойынша жалпы жұрттың назарына хабарлауға жол бер iлед i. Авторлық құқық автордың бүк iл ғұмыры бойы және қайтыс болғаннан кей iн жетп iс жыл бойы күш iн сақтайды. Авторлық құқығын, оның ес iмн iң құқығын және автордың бедел iн қорғау құқығын қорғауға шек қойылмайды. Жасырын немесе бүркенш iк атпен жарияланған туындыға авторлық құқы ол туынды заңды түрде жарияланған күннен кей iн жетп iс жыл бойы күш iн сақтайды. Егер аталған мерз iм iш iнде жасырын немесе бүркенш iк атпен шығарылған туындының авторы өз iн iң шын ес iм iн немесе оның к iм екен i енд iг i жерде күмән туғызбаса, осы баптың 1-тармағының ережес i қолданылады. Тең авторлар жасаған туындыға авторлық құқық өм iр бойы және басқа тең авторлардан ұзақ өм iр сүрген ең соңғы автор қайтыс болғаннан кей iн жетп iс жыл бойы күш iн сақтайды. Автор қайтыс болғаннан кей iн отыз жыл iш iнде б iр iнш i рет жарыққа шығарылған туындыға авторлық құқық туынды жарыққа шыққаннан кей iнг i жылдың б iр iнш i қаңтарынан есептегенде ол жарыққа шыққаннан кей iн жетп iс жыл бойы күш iн сақтайды. Егер автор қуғын-сүрг iнге ұшырап, қайтыс болғаннан кей iн ақталса, онда құқық қорғаудың осы бапта көзделген мерз iм i ақталған жылдан кей iнг i жылдың б iр iнш i қаңтарынан бастап күш iне енед i. Қазақстан Республикасы бек iткен халықаралық шарттарға сәйкес туындыға қорғау бер iлген кезде, осы Заңның 5-бабының 4-тармағына сай авторлық құқықтың қолданылу мерз iм iн туындының шыққан ел iнде белг iленген мерз iмнен асыруға болмайды. Туындыға авторлық құқықтың қолданылу мерз iм iн iң б iту i олардың қоғамдық иг iл iкке айналғандығын б iлд iред i. Қоғамдық иг iл iкке айналған туындыларды кезкелген адам авторлық сыйақы төлемей ерк iн пайдалана алады. Бұл орайда авторлық құқық, автор ес iм iн iң құқығы мен оның бедел iн қорғау құқығы сақталуға ти iс. Қоғамдық иг iл iкке айналған туындыларды пайдаланушылар авторлардың шығармашылық қызмет iне ықпал ету, олардың материалдық-тұрмыстық жағдайларын жақсарту мақсатында авторлардың кәс iби қорына немесе авторлардың мүл iкт iк құқықтарын ұжымдық нег iзде басқаратын ұйымдарға қаржы аударуға ер iкт i. Авторлық құқық шарт бойынша және мұра рет iнде бер iлед i. Авторлық құқық мұрагерл iк тәрт iб iмен заң бойынша немесе өсиет бойынша ауысады. Өсиет орындаушыны тағайындайтын тәрт iп бойынша автор өз iн iң мүл iкт iк емес жеке құқықтарын қорғауды жүктейт iн адамды көрсетуге құқылы. Мұндай адам өз өк iлетт iг iн өм iр бойы атқарады. Автордың мұндай нұсқауы болмаған жағдайда автор қайтыс болғаннан кей iн оның мүл iкт iк емес жеке құқықтарын қорғауды оның мұрагерлер i, егер мұрагерлер i болмаса немесе олардың авторлық құқығы тоқтатылған болса, Қазақстан Республикасының мұндай қорғауды жүзеге асыратын уәк iлд iк бер iлген органы атқарады
