20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру – Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты
"20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру – Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты"|"https://iie.kz/?page_id=16236"
TITLE: 20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру – Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты
URL: https://iie.kz/?page_id=16236
META: "20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру – Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты"|"https://iie.kz/?page_id=16236"
TOTAL WORDS: 2692
TEXT: ҒЗЖ тақырыбы бойынша: ИРН OR11465470. 20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру. 2021 жылғы 07 шілдедегі 347 шарт. Өзектілігі. Бағдарлама ҚР Президенті Қ. Тоқаевтың 2020 жылғы 24 қарашадағы Жарлығына сәйкес құрылған саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның жұмысына ғылыми-сараптамалық ұсыныс беруге бағытталған, оның Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін жөніндегі құпияланған, бұрын ғылыми айналымға енгізілмеген архивтік және құжаттық материалдарды зерделеу, саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай дерекқорын құру, толық ақтау процестерін жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына түзетулер енгізу жөнінде ұсынымдар әзірлеу жөніндегі комиссиялары мен жұмыс топтары арасында өзара жұмыс жасайды. Саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау мәселесі бүгінгі күні Қазақстанда ашық күйінде қалып отыр. 1950-ші жылдардан бастап және 1990-шы жылдары бірнеше кезеңде жүргізілген ақтау ісіндегі үлкен жұмысқа, оның ішінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі жанындағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі комиссияның қызметіне қарамастан, жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы 1993 жылғы 14 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңын қабылдау, қудалауға ұшыраған Қазақстанның барлық азаматтарына таралған, қуғын-сүргін құрбандарының барлық санаттарын толық ақтау жөніндегі мәселе ашық күйінде қалып отыр. Құқық қорғау және басқа да мемлекеттік органдардың көптеген құпия архивтері толық ашылмаған және қолжетімді емес, қуғын-сүргінге ұшырағандардың және ақталғандардың барлық есімдері аталмаған. Кеңес өкіметінің саяси қуғын-сүргін құрбандарының деректер базасын құру және жаңа тұжырымдамалық тәсілдер негізінде Қазақстанда ақтау процестерін жалғастыру егемен Қазақстанның демократиялық мемлекеттердің әлемдік қоғамдастығына интеграциялануы жағдайында қажет болатын посткеңестік кеңістіктегі тоталитарлық жүйенің еңсерудің көрсеткіші болады. Мемлекеттік комиссияның негізгі міндеті кеңестік кезеңдегі саяси қуғын-сүргін құрбандарының барлық санаттарын заңдық және саяси ақтау болып табылады. Комиссия қызметін әдіснамалық қамтамасыз ету, қуғын-сүргінге ұшырағандардың әртүрлі санаттарын ақтау ерекшелігін айқындау, комиссия қызметін жандандыру үшін әдіснама жөніндегі комиссия және 11 жұмыс тобы, жобалау кеңсесі құрылды. Халықаралық тәсілдер мен стандарттар негізінде материалдарды жан жақты зерделеу жүргізілгеннен кейін қуғын-сүргін құрбандарын толық заңдық, ал жекелеген санаттарға қатысты саяси ақтауды жүзеге асыру жоспарлануда. Ғылыми-техникалық бағдарламаны іске асыруға еліміздің жетекші ҒЗИ, ғылыми орталықтары мен жоғары оқу орындарынан кеңес кезеңіндегі саяси қуғын-сүргінді зерделеу жөніндегі белгілі ғалым-мамандар қатысады. Бағдарламаныңмақсаты саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның, оның әдіснамасы жөніндегі комиссиясының және отандық және шетелдік архивтерден жаңа архивтік материалдарды анықтау, жинау және талдау жөніндегі жұмыс топтарының ғылыми-сараптамалық ұсыныс беру, жабық қорларды құпиясыздандыру, оларды ғылыми айналымға енгізу, Қазақстан Республикасында саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай базасын құру жөніндегі ұсыныстарды дайындау толық ақтау процестерін аяқтау үшін ұсынымдар әзірлеу. Бағдарламаның міндеттері:. зерттеу тақырыбы бойынша ғылыми әдебиеттерді зерттеу, талдау және жаппай саяси қуғын-сүргін мен ақтау үдерістерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздерін әзірлеу, КСРО-да тоталитарлық қоғам орнату шарттарымен Кеңес өкіметінің қуғын-сүргін саясатының өзара байланысы факторларын анықтау;. саяси қуғын-сүргінді кешенді зерделеу, Қазақстандағы нақты ақталмаған саяси қуғын-сүргін құрбандары санаттарының тізбесін, оның ішінде: қолданыстағы заңнамада қамтылмаған құрбандар санаттарын; заңнамада аталған, бірақ іс жүзінде ақталмаған құрбандар санаттарын айқындау; саяси не заңдық ақтауға ұшырамаған адамдар санаттарын айқындау, халықаралық тәжірибені ескере отырып, оларды толық ақтауды негіздеу;. ҚР Бас прокуратурасының, ҚР ҰҚК, ҚР ІІМ, ҚР ҚМ архив қорларына қол жеткізу, отандық архивтерде, Ресей, Германия, Польшаның шетелдік архивтерінде жұмыс жасау, Австрия, Украина, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Моңғолия, Қытай, Түркия, Иран және т. қылмыстық істерді зерделеу және оларды қылмыстардың құрамы, жазаларды өтеу орындары бойынша саралау, ату баптарын анықтау, электрондық дерекқорды жасау үшін қуғын-сүргінге ұшырағандардың ұлттық құрамына, әлеуметтік шығу тегіне және жеке деректеріне талдау жүргізу;. куәгерлердің және олардың ұрпақтарының ауызша куә естеліктерін жинау, қуғын-сүргінге ұшырағандардың туыстары мен ұрпақтарының тағдырын зерделеу және т. мақсатында еліміздің өңірлері бойынша археографиялық экспедициялар ұйымдастыру жұмыстарын жүргізу;. саяси қуғын-сүргін құрбандарының электрондық дерекқорын құру жолымен ғылыми процеске ақпараттық технологияларды әзірлеу және енгізу;. саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау тәжірибесін Қазақстанның кеңестік және қазіргі заңнамаларында зерделеу, шет елдердің тәжірибесімен салыстырмалы талдау жүргізу;. нормативтік-құқықтық базаны талдау және Қазақстан Республикасының заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу және саяси қуғын-сүргін құрбандарына қатысты тарихи әділеттілікті қалпына келтіру, саяси қуғын-сүргін құрбандарының барлық санаттарын ақтау жөніндегі жұмыстарды аяқтау бойынша практикалық ұсынымдар мен ұсыныстар әзірлеу;. мемлекеттік саясаттағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын тарихта қалдыру жөніндегі жұмыстың негізгі бағыттарын анықтау, патриотизм мен ұлттық идеологияны қалыптастыру мақсатында кешенді іс-шаралар өткізу. саяси қуғын-сүргін құрбандарын тарихта қалдыру, оның ішінде Қазақстанның бостандығы, тәуелсіздігі және аумақтық тұтастығы үшін күресте батырлық танытқандарға нормативтік-құқықтық актілерді әзірлеуді және ұсыныстарды енгізу. Күтілетін нәтижелер:. Бағдарлама жұмысының нәтижелері саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай республикалық электрондық деректер базасында, жеке сайтта, архивтік құжаттар жинағында, ұжымдық монографияда, естелік кітабында ұсынылатын болады. Бағдарлама шеңберінде Web of Science дерекқорының 1, 2 не 3 квартиль, Social Science Citation Index немесе Arts and Humanities Citation Index кіретін және бағдарламалық жасақтамасы бойынша процентилі бар рецензияланатын ғылыми басылымдарда 2 мақала және шолу жариялау жоспарлануда. Citescore Scopus базасында кемінде 35; Шетелдік және отандық басылымдарда 15 мақала және шолу. Бағдарлама шеңберінде зерттеулердің нәтижелерін апробациялау үшін халықаралық және республикалық конференциялар өткізілетін, БАҚ-та материалдар дайындалатын, саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау және оларды тарихта қалдыру жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасына түзетулер мен толықтырулар енгізу жөнінде практикалық ұсынымдар мен ұсыныстар әзірленетін болады. Зерттеу тобы:. Бағдарламаның ғылыми жетекшісі тарих ғылымдарының докторы, профессор, Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының директоры З. Қабылдинов. Әдіснама жөніндегі комиссиялар. Толық оңалту жөніндегі мемлекеттік комиссияныңқұрамы. Саясиқуғын-сүргінжөніндегіжабық архив қорларынжан-жақтызерделеужәнеолардыкезең-кезеңіменқұпиясыздандыружөніндегікіші комиссияның құрамы. БАҚ-пен байланысжөніндегікіші комиссияның. Құрамы. Саясиқуғын-сүргінқұрбандарынтолықақтаужөніндегімемлекеттіккомиссияныңотырысынақорытындылардайындау, архив көздері мен басқа да материалдардыжинау, зерделеужөніндегіжұмыстоптарының құрамы. Қол жеткізілген нәтижелер 2021 ж. Осы жобаны орындау шеңберінде 2021 жылдың қорытындысы бойынша қазіргі уақытқа:. 1 жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай дерекқоры сайтының басты бетінің жұмыс прототипі және іздеу жүйесінің прототипі;. 2 жобалық офиспен және өңірлік комиссиялармен өзара іс-қимыл шеңберінде Мемкомиссияның қызметін сүйемелдеу бойынша ғылыми сараптамалық материалдар-талдамалық анықтамалар, жаппай қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы заңнамаға өзгерістер енгізуге ұсынымдар әзірленді;. 3 Қазақстан Республикасының арихивтерінде бұрын анықталмаған арихивтік материалдар жиналды және зерттелді;. 4 жаңа архив көздері табылды, олар бойынша ақталмаған жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарының тізімі жасалды;. 5 тарихнамаға талдау жасалды, әдіснамалық тәсілдер зерделенді және зерттеу әдістемелері енгізілді;. 6 Нормативтік-құқықтық актілерге талдау жүргізілді, ретроспективадағы жоғары заңнаманың қайшылықтары зерттелді;. 7 ХХ ғасырдың 20-50 жылдарындағы қайғылы оқиға туралы куәгерлер мен олардың ұрпақтарының ауызша естеліктері жинақталған;. 8 ХХ ғасырдың 20-50-ші жылдары Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау мәселелері: отандық тәжірибе және халықаралық тәжірибе атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференция өткізіліп, материалдар жинағы шығарылды;. 9 жаңа тарихи зерттеулердің тұсаукесері өткізілді: т. ғ. ғ. Алланиязова ГУЛАГ және ГУПВИ тарихы: тәжірибе және зерттеу мәселелері. Нәтижелер мақалаларда, халықаралық ғылыми-практикалық конференциядағы баяндамаларда, конференция материалдарының жинағында көрсетілген. Ғылыми және ғылыми-көпшілік мақалалар: КОКСОН басылымдарында 11, шетелдік рейтингтік журналдарда 4, республикалық журналдарда 13, БАҚ та 34, баяндамаларда 32, конференция материалдарының жинақтарында-32 жарияланған. Жоба бойынша жарияланымдар. I шетелдік рейтингтік журналдардағы жарияланымдар. 1 Мусагалиева А. КОКСОН журналдарындағы II Жарияланымдар:. 1 Борчашвили И. Ашаршылық Великий джут 1931-1933 гг. 5 Көкебаева Г. Кеңес-герман майданындағы соғыс тұтқындарының халықаралық-құқықтық статусын анықтау мәселесі Отан тарихы. 6 Көкебаева Г. Түркістан ұлттық бірлестігінің Еуропа елдеріндегі қызметі Отан тарихы. Кеңестік кәрістерге қарсы қуғын-сүргін: таптаурыннан тарихи шындыққа Вестник КазНПУ. III Басқа да отандық ғылыми журналдардағы жарияланымдар:. 1 Abil Y. Жазушы Оралхан Бөкей еңбектері тарихи дерек. Кітапхана. Академик Ә. Марғұланның эпистолярлық мұралары: кеңестік кезеңдегі қазақ-түрік ғалымдарының хаттары Кітапхана. Decoding of legal formulas of the first constitution of the RSFSR of July 10, 1918: anti-legal nature of the constitutional standards НауковийвісникДніпропетровськогодержавногоуніверситетувнутрішніхсправ. IV Конференцияжинақтарындағыжарияланымдар:. 1 АбжановХ. ҚошкеКемеңгерұлыжәнеқуғын-сүргінқасіреті Тəуелсіздіктұғыры тіл, таным, тарих аттыхалықаралықғылыми-тəжірибеліконлайн-конференцияныңматериалдары. Алаш зиялылары және Қытайдағы қазақ-қырғыз босқындары Сборник материалов Международной научно-практической конференции Вопросы реабилитации жертв массовых политических репрессий в Казахстане в 20-50х гг. ҚР ОМА қорларындағы әлеуметтік қауіпті элемент ретінде кәмпескеленіп қудаланған қазақ шаруаларының тағдыры Сборник материалов Международной научно-практической конференции Вопросы реабилитации жертв массовых политических репрессий в Казахстане в 20-50-х гг. 18 Көкебаева Г. Қысқы соғыс және тұтқындар мәселесі Сборник материалов Республиканской научно-практической конференции Қазақстанның ұлы жеңіске қосқан үлесі және Ақай Нүсіпбеков мұрасы. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Лагеря ГУЛАГа в Карагандинской области Материалы научно-практической конференции Тарихтан тағылым өткенге тағзым, посвященной памяти жертв политических репрессий и голода. Алаш қозғалысының қайраткері Ыбырайым Жайнақов және ұлттық бірегейлікті сақтау мәселелері Сборник материалов Международной научно-практической конференции ХІХ ғ. аяғы ХХ ғасырдың бірінші ширегіндегі Жетісу тарихы: тұлғалары мен өзекті мәселелері. Талдықорған, 2021. Религиозное служение в условиях антирелигиозных репрессий 1920х-1930-х годов: на примере жизни муллы Караганды Жармагамбетова Саябека Сборник материалов республиканской научно-практической конференции Қазақстандағы дін дүрбелеңі : кеңестік биліктің дінге қарсы репрессиялық шаралары. V Бұқаралық ақпарат құралдарындағы. Жарияланымдар:. 1 Айдарбаева Р. Соғыста әскери тұтқынға түскендерді ақтау ісі жүргізіліп жатыр QAZAQSTAN., Мұқаметханұлы Н. Қытай ауған қазақтар Egemen Qazaqstan. 7 Көкебаева Г. Біз Отанымыздың ұлттық теңдікке ұмтылысынан нәр аламыз Егемен Қазақстан. 8 Көкебаева Г. Үлкен Түркістан : деректер не дейді? Егемен Қазақстан. 9 Көкебаева Г. Тұтқынның талайсыз тағдыры Астана ақшамы. 10 Қойшыбаев Б. Азаттық күрескерін толық ақтау қажет. Репрессияның бірінші толқынындағы алғашқы құрбандық Ақіқат. 18 Қыркүйек. 11 Қойшыбаев Б. Қуғын-сүргіндер: сипаты мен ерекшеліктерін зерделеуге кіріспе Ана тілі. 09 Қыркүйек. Сталиндік саяси репрессияның баспасөз беттеріндегі көрінісі: тарихшы ғалым Е. Бекмахановтың қуғындалуы. Президенттің тәуелсіздік туралы мақаласы ашаршылықты зерттеуге тың серпін беруі тиіс Казинформ. Академик Әлкей Марғұлан түрік ғалымдарымен хат алмасқан. Алаш қайраткерлерінің ақиқатқа жетелейтін деректері ұзақ жылдар жабық болды. Замана зұлматы: ашаршылық кезеңдері бөлек қаралуы тиіс Егемен Қазақстан. Архивтерді ашатын кез келген жоқ па? Айқын. Редактор не үшін қуғындалды Астана ақшамы газеті. Бір архивтан табылған саяси репрессиялар тарихы Егемен Қазақстан. Ұлт қасіретін арқау еткен туынды Егемен Қазақстан. Алапат ашаршылық ақиқаты Егемен Қазақстан. Ақтаңдақты ғылыми тұжырым ғана айқындайды Егемен Қазақстан. Ата заңымыз болашағымыз Қазақ әдебиеті. Дін қайраткерлерін ақтау біздің міндетіміз Munara. Әр құжатта мыңдаған адамның тағдыры тұр Айқын. Тәуелсіздікті алудан гөрі сақтап қалу қиын: тарихшы ғалымның пікірі Жетысу. Комиссия әділдікке жетелейді Орталық Қазақстан. VI Баяндамалар мен сөз сөйлеулер:. 1 Абиль Е. Казахский атономизм: история и ее использование в современной политике Международная научно-праткическая конференции Алаш көсемі Әлихан Бөкейханов,. Модератор Международный форум Независимость Республики Казахстан: история и память в рамках проекта АНК Тарихтан тағылым өткенге тағзым Память во имя будущего,. Роль Ассамблеи народа Казахстана в укреплении ценностей Независимости Региональная научная конференция Тәуелсіз Қазақстан жасампаздыққа толы жылдар Атырау облысының басты жетістіктері, посвященной 30-летию Независимости РК,. выступление на Круглом столе Қазақстандағы ашаршылық: себептері және салдарлары. выступление на научно-практической конференции Тарихтан тағылым өткенге тағзым, посвященной памяти жертв политических репрессий и голода,. 23 Сактаганова З. Международный проект Тарихтан тағылым өткенге тағзым Память во имя будущего Научно-практический форум Независимость Республики Казахстан: история и память,. Қазақ қоғамын діннен айырудың драмасы: отаршылдық саясаттағы сабақтастық астарлары Республиканская научно-практическая конференция Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін спецификасы және өзіндік ерекшелігі,. Периоды и особенности политических репрессий в советском Казахстане Международный онлайн-форум Независимость республики Казахстан: история и память в рамках международного проекта Тарихтан тағылым өткенге тағзым Память во имя будущего. Қазақстандағы дінге қарсы саяси қуғын-сүргіннің өзекті мәселелері Республиканская научно-практическая конференция Қазақстандағы дін дүрбелеңі: кеңестік биліктің дінге қарсы репрессиялық шаралары совместно с ДУМК. Религиозное служение в условиях антирелигиозных репрессий 1920х-1930-х годов: на примере жизни муллы Караганды Жармагамбетова Саябека Республиканская научно-практическая конференция Қазақстандағы дін дүрбелеңі : кеңестік биліктің дінге қарсы репрессиялық шаралары, организованной Институтом философии, политологии и религиоведения КН МОН РК совместно с ДУМК,. выступила с докладом-презентацией выступила на республиканской научно-практической конференции Қазақстандағы дін дүрбелеңі : кеңестік биліктің дінге қарсы репрессиялық шаралары, организованной Институтом философии, политологии и религиоведения КН МОН РК совместно с ДУМК. VI Жоба бойынша жинақтар:. 1 Сборник материалов Международной научно-практической конференции Вопросы реабилитации жертв массовых политических репрессий в Казахстане в 20-50х гг. Басымдық бағыты: Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер;. Мамандандырылған ғылыми бағыты : Гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы пәнаралық зерттеулер: рухани жаңғыру және Ұлы даланың жеті қыры. Бағдарлама Қазақстан Республикасы Президенті Тоқаевтың 2020 жылғы 24 қарашадағы Жарлығына сәйкес құрылған Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның, оның кіші комиссиясының жұмысын ғылыми-сараптамалық қамтамасыз етуге және Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін туралы бұрын ғылыми айналымға енгізілмеген құпия мұрағаттық және құжаттамалық құжаттарды зерттеу, саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай деректер базасын құру, қолданыстағы заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі жұмыс топтары бойынша ұсыныстар әзірлеу Қазақстан Республикасы толық сауықтыру процестерін жүзеге асыруға бағытталған. Бүгінде Қазақстанда саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау мәселесі ашық күйінде қалып отыр. Бағдарламаның мақсаты Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі Мемлекеттік комиссияның, оның әдістеме жөніндегі кіші комиссиясының және отандық және шетелдік мұрағаттардың жаңа мұрағат материалдарын анықтау, жинақтау және талдау жөніндегі жұмыс топтарының жұмысын ғылыми-сараптамалық қамтамасыз ету, жабық қорларды құпиясыздандыру, оларды ғылыми айналымға енгізу бойынша ұсыныстар дайындау, Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай деректер базасын құру, толық оңалту процестерін аяқтау бойынша ұсыныстар әзірлеу. Бағдарламаның міндеті:. жаппай саяси қуғын-сүргін және реабилитация процестерін зерттеудің теориялық және әдістемелік негіздерін зерттеу және әзірлеу тақырыбы бойынша ғылыми әдебиеттерді зерделеу және талдау, КСРО-дағы тоталитарлық қоғам мен Кеңес үкіметінің қуғын-сүргін саясатын құру шарттарымен өзара байланысы факторларын анықтау.;. саяси қуғын-сүргін мәселелерін жан-жақты зерделеу, Қазақстандағы іс жүзінде ақталған саяси қуғын-сүргін құрбандарының санаттарының тізбесін анықтау, оның ішінде: қолданыстағы заңнамамен қамтылмаған құрбандардың санаттары; заңнамада көрсетілген, бірақ іс жүзінде ақталмаған жәбірленушілердің санаттары; саяси немесе құқықтық оңалтудан өтпеген адамдардың санаттарын анықтау, халықаралық тәжірибені ескере отырып, олардың толық оңалтуын негіздеу;. бұрын ғылыми айналымға енгізілмеген мұрағаттық құжаттарды анықтау және жинақтау: Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мұрағат қорларына рұқсат алу; Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі, отандық және шетел мұрағаттарына рұқсат алу;. электрондық мәліметтер базасын құру үшін қылмыстық істерді зерделеу және оларды қылмыс құрамы, жазаны өтеу орындары бойынша саралау, атқару баптарын анықтау, қуғын-сүргінге ұшырағандардың ұлттық құрамына, әлеуметтік шығу тегіне және жеке деректеріне талдау жүргізу;. Ғылыми айналымға куәгерлердің және олардың ұрпақтарының ауызша айғақтары мен естеліктерін жинау, қуғын-сүргінге ұшырағандардың туыстары мен ұрпақтарының тағдырын зерттеу және т. мақсатында республика аймақтарына археологиялық экспедициялар ұйымдастыру;. Саяси қуғын сүргін құрбандарының электронды мәліметтер базасын құруда ақпараттық технологияларды ғылыми процеске дайындау және енгізу;. Қазақстанның кеңестік және қазіргі заңнамасындағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау тәжірибесін зерделеу, шет елдердің тәжірибесімен салыстырмалы талдау жүргізу;. нормативтік құқықтық базаны талдау және Қазақстан Республикасының заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу және саяси қуғын-сүргін құрбандарына қатысты тарихи әділеттілікті қалпына келтіру, саяси қуғын-сүргін құрбандардың барлық санаттарын ақтау бойынша жұмысты аяқтау бойынша практикалық ұсынымдар мен ұсыныстарды әзірлеу;. мемлекеттік жад саясатында саяси қуғын-сүргін құрбандарын мәңгі есте қалдыру жұмысының негізгі бағыттарын айқындау, патриотизм мен ұлттық идеологияны қалыптастыру мақсатында кешенді іс-шаралар жүргізу. саяси қуғын-сүргін құрбандарын, оның ішінде Қазақстанның бостандығы, тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығы үшін күресте ерлік көрсеткен тұлғаларды мәңгі есте қалдыру жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдауды қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар әзірлеу және енгізу. Жоба жаппай саяси қуғын-сүргіннің ерекшеліктерін анықтау және ақтаңдақтарды толтыру үшін жаңа ғылыми парадигманы қалыптастыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері ғылыми мақалаларда, құжаттар жинақтарында және монографияларда, қазақстандықтардың арасынан қуғын-сүргін құрбандарының республикалық бірыңғай дерекқорында берілген. Бағдарламаны жүзеге асыру барысында алынған материалдар ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми қызметкерлеріне, Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарының профессорлық-оқытушылық құрамына, сондай-ақ еліміздегі қазақтардың саяси қуғын-сүргін мәселелеріне қызығушылық танытатын Қазақстан аумағы мен республикадан тыс жерлердегі қалың оқырман қауымға арналған. Зерттеу нәтижелері:. 1) 2021-2023 жылдар кезеңінде Кеңес өкіметінің құқықтық актілеріне, құжаттар жинақтарында және мемлекеттік отандық мұрағаттардың сайттарында жарияланған дереккөздерге және қолданыстағы Бүкілодақтық деректер базаларының тәжірибесі мен материалдарына талдау жүргізілді. Сталиндік террордың құрбандары зерттелді. 2) Орындаушылар үш жыл ішінде мемлекеттік және ведомстволық аз зерттелген мұрағаттық құжаттарды анықтады. Қазақстан мұрағаттары, алыс және жақын шетел мұрағаттары, оның ішінде жабық қорларға енгізілді, бұл олардың себептерін, барысы, ерекшеліктері мен салдарын тереңірек және жүйелі зерттеуге мүмкіндік берді. саяси қуғын-сүргін, сондай-ақ оңалту процестері. Үш жылдың ішінде 103 ғылыми іссапар жасалды, оның 90-ы республика ішінде, 13-і шетелде болды. 90 633 нысанды құрайтын мұрағат құжаттарының көшірмелері жинақталды. Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның материалдары 33 томдық мұрағаттық құжаттар жинағы жарық көрді. Қарин. Нұр-Сұлтан, 2022 ж. Солтүстік Қазақстан облысындағы поляк арнайы қоныстанушылары. Мұрағат құжаттары мен материалдарының жинағы. Құраст. Павлодар Ертіс өңіріндегі поляктар мен поляк азаматтары 1930-1950 жж. Мұрағат құжаттары мен материалдарының жинағы. Құраст. 3) Ғылыми миссиялар кезінде ауызша тарих әдістері қолданылды, сұхбаттар жүргізілді, егде жастағы адамдардан сұқбат алу кезінде республиканың облыс орталықтарындағы саяси қуғын-сүргін құрбандарының куәгерлері мен ұрпақтарының айғақтары жиналды, бұл алынған нәтижелердің сенімділігін айтарлықтай арттырды. 2022 жылы Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның материалдары 33 томдық сериясы жарық көрді. 2023 жылы Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу кітабы: ХХ ғасырдың 20-50 жылдарындағы саяси қуғын-сүргінге ұшыраған куәгерлер мен ұрпақтарының естеліктері мен сұхбаттарының жинағы жарық көрді Құраст., Қыдыралина Ж., Сақтағанова З., Таңатарова Ж. қазақша, орысша. 4) Зерттеу нәтижелерін апробациялау RSCI, SCOPUS, WebofScience деректер базасына енгізілген журналдарда, Сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда, конференция жинақтарында және басқа да республикалық және шетелдік ғылыми басылымдарда ғылыми мақалаларды жариялау түрінде өткізілді. Жиналған мәліметтер негізінде. 2021 2023 жылдары материалдар, ғылыми мақалалар дайындалды: Сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған басылымдарында 33, шетелдік рейтингтік журналдарда 11, республикалық журналдарда 29, конференция материалдарының жинақтарында 75. 5) Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның интернет-ресурсы әзірленді және енгізілді, қуғын-сүргін құрбандарының бірыңғай электронды республикалық деректер базасы әзірленді. 2023 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша қуғын-сүргінге ұшырағандар 20 000 тұлға толтырылды). 6) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау үшін өзгерістер енгізу бойынша практикалық ұсынымдар әзірленді. 7) 20 50 жылдардағы Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін ұжымдық монографиясы жарық көрді. 20 ғасыр және оңалту мәселелері: Ұжымдық монография Қабылдинов З. жалпы редакторлығы негізінде Алматы: Литера-М, 2023. қазақша, орысша. 8) 2021 2023 жылдар аралығында 3 халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізілді. 9) Жыл сайын аралық есептер ұсынылды: 2021 жылға No 0221РК00599, 2022 жылға 0222РК00532. Жұмыс уақыты: 09:00-18. 00; сенбі және жексенбі күндері демалыс. Қабылдау бөлмесінің телефоны: 8 61 67 19, факс: 8 272-69-72. 050010 Қазақстан РеспубликасыАлматы қ., Шевченко көш
