Ер Жәнібек Төлекұлы — Қазақстан Энциклопедиясы
"Ер Жәнібек Төлекұлы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Ер Жәнібек Төлекұлы — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Ер Жәнібек Төлекұлы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 401
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Жән iбек – Х VІІ ғасырдың б iр iнш i жартысында өм iр сүрген қазақ батыры, әкес iн iң аты – Төлек, iн iс iн iң ес iм i – Қантай. Қантай – бұл күндег i Қантай Керейд iң түп атасы. Жән iбек жағасында дүниеге келген Қайранкөл оның өз атымен күн i бүг iнге дей iн «Жән iбект iң Қайранкөл i» деп аталады. Жән iбек жасында ауыл молдасынан оқып, хадимше хат танып, д iни б iл iм алыпты. Жән iбект iң ел i – Орта жүз Керей, оның iш iнде – Ашамайлы Керей, оның iш iнде – Тарышы Керей. Тарышы мерген Алтын орда ханы Өзбект iң бас ақылшысы әр i қырық уәз iр iн iң б iр i болған Танаш батыр Фархадұлының ең к iш i ұлы екен. Жән iбек он жет i жасынан бастап батыр болып, көзге түс iп, жұрттан алғыс алған екен. Ол өз iне елдес Толыбай сыншы Дәулен батыр ұлы 1625­1668 жылдар аралығында әскер iн басқарып, Харақұла, Батар хонтайжылар басқарған жоңғар­қалмақ басқыншыларынан мұсылман елдер iн iң жер­суын, халқын қорғаған кез iндег i қазақ­қалмақ соғысына қатысқан екен. Дұшпандармен соғыста талай ерл iктер көрсет iп, жекпе­жекте қалмақтың б iрнеше батырын жер жастандырыпты. Жән iбек заманында Салқам Жәңг iр, Шығай хандардың, ордабасы Толыбай сыншының оң қолы болған екен. Ол өз тұсында Ер Жән iбек, Жән iбек баһадүр, Сынықшы Жән iбек, Жән iбек сардар деген құрметт i атпен мұсылман қауымына мәшһүр болыпты. Ол туралы шығарған Қожаберген жыраудың «Ер Жән iбек» атты, Дәстем салдың «Сынықшы Жән iбек» деген тарихи дастандары болған екен. Б iр өк iн iшт iс i сол, дастандарды жатқа б iлет iн ақсақалдардың соңы 1970 жылға дей iн өм iр сүрсе де, ешк iм осы аталмыш мұраларды жазып алған жоқ. Жән iбек батырдан ұрпақтар бар. Олар Солтүст iк Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы Архангелка, Үлг i ауыл­дарында, облыс орталығы Қызылжар шаһарында өм iр сүр iп жатыр. 1916 жылы «Прием» атты тарихи әр i өм iрбаяндық дастан шығарған әйг iл i ақын Б iржан Берденұлы осы Ер Жән iбект iң сег iз iнш i ұрпағы екенд iг i де Солтүст iк Қазақстан облысындағы мұсылмандарға мәл iм. Ұлы Отан соғысының ардагер i, Социалист iк Еңбек Ер i Ес iм Шайкеұлы да осы Ер Жән iбект iң тоғызыншы ұрпағы. Шоқанның өл iм iн Шыңғысқа, Зейнепке ест iртуш i ек i адамның б iр i әр i Шыңғысқа бас көтерткен атақты Жолан батыр Сармантайұлы да осы Ер Жән iбект iң алтыншы ұрпағы екен
