Қазақстандағы жоғарғы оқу жүйесі -  - Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы
"Қазақстандағы жоғарғы оқу жүйесі -  - Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы
TITLE: Қазақстандағы жоғарғы оқу жүйесі -  - Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы
URL: https://enic-kazakhstan.kz/reference_information/sistema-vysshego-obrazovaniya-v-kazahstane
META: "Қазақстандағы жоғарғы оқу жүйесі -  - Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы
TOTAL WORDS: 1900
"|"https://enic-kazakhstan.kz/reference_information/sistema-vysshego-obrazovaniya-v-kazahstane"
TEXT: ENIC-KAZAKHSTAN. ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУДІ ДАМЫТУ ҰЛТТЫҚ ОРТАЛЫҒЫ. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бері Үкімет білім беру саласында ауқымды реформалар жүргізді. 2010 жылы Қазақстан Еуропалық жоғары білім кеңістігіндегі елдер тізімінде 48 елдің ішінде 47-орынға ие болып, Болон процесінің мүшесі болды. Бүгінгі таңда Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесі Болон процесінің параметрлері контекстінде мынадай құрылымға ие:. Бүгінгі таңда елімізде жоғары оқу орындарының саны 117, оның ішінде ұлттық университеттер 11, мемлекеттік 27, халықаралық университет 2, акционерлік университеттер 15, жекеменшік 47, автономиялық университеттер. 1, азаматтық емес 14. 2018 жылы Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңына жоғары оқу орындарының академиялық және басқарушылық дербестігін кеңейту мақсатында өзгерістер енгізілді. Университеттер оқыту барысында алынған нәтижелерді ескере отырып құрылатын және заманауи еңбек нарығына бағытталған өздерінің интеграцияланған және икемді білім беру бағдарламаларын жасай алады. Осылайша, бакалавриат дәрежесін жеделдетілген режимде өту мүмкін болады, бұл ел ішінде жоғары білім алудың қаржылық және уақыттық шығындарын азайтады, студенттер мамандық туралы заманауи білім алады. Бүгінгі таңда қазақстандықтардың білім берудің келесі түрлері бойынша жоғары білім алуға мүмкіндігі бар:. Еліміздегі жоғары білім беруді дамытудың маңызды аспектісі академиялық адалдық мәдениетін қалыптастыру. Бұл үшін 2018 жылы Академиялық адалдық лигасы АҚШ-тағы Айви Лигасы, Ұлыбританиядағы Russell Group және Қытайдағы C9 үлгісі бойынша тәуелсіз және тәуелсіз ұйым ретінде құрылды. Жоғары оқу орындарына қабылдау. Жоғары білімді жалпы орта немесе техникалық және кәсіптік білімі немесе орта білімнен кейінгі білімі бар азаматтар алады. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары білімі бар тұлғалар үшін оқу мерзімі қысқартылған білім беру бағдарламалары бойынша оқу процесін кредитке аудару тәртібімен және бұрын игерілген пәндерді ескере отырып ұйымдастыруға болады, егер олардың көлемі жеткілікті және білім беру бағдарламасы үздіксіз. Қазақстанда жоғары оқу орындарына қабылдау Ұлттық бірыңғай тестілеуді тапсыру нәтижесі бойынша жүзеге асырылады. ҰБТ өткізілген жылдар ішінде 1, 8 миллионнан астам мектеп бітіруші тестілеуден өтті. 2017 жылдан бастап олар орта білім туралы аттестат алу және жоғары оқу орындарына түсу және жоғары оқу орындарында оқуға мемлекеттік гранттар алу үшін Алтын белгі және ҰБТ алу үшін мектепте бітіру емтихандары түрінде қорытынды аттестациядан өтуде. 2019 жылдан бастап мектеп бітірушілер жылына 4 рет ҰБТ тапсыруға мүмкіндік алды. ЖОО-ға қайта тестілеуден кейін түсу тек ақылы негізде мүмкін, мемлекеттік гранттар негізгі ҰБТ тапсырғаннан кейін бөлінеді. Студент бакалаврды бітіргеннен кейін мамандық бойынша терең білім алады. Магистратурада білім берудің бағыты неғұрлым тар. Қазақстанда бакалавриат студенттері бір мамандық бойынша білім алып, магистратурада басқа мамандық бойынша оқуын жалғастыра алады. Нәтижесінде студент екі мамандықты игеріп, екінші жоғары білім алудағы қаржылық және уақыттық шығындарды азайтуға мүмкіндік алады. Осылайша, Қазақстанда заңнамалық және салалық реттеуші деңгейде жоғары білім берудің үш деңгейлі жүйесін енгізудің шарттары мен ережелері реттелді, бұл ОЖББ қатысушылары үшін міндетті параметрлер тобының аттас құрамдас бөлігіне сәйкес келеді. Қазақстанның жоғары оқу орындарында білім беру мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде де, студенттердің жеке қаражаты есебінен де жүзеге асырылады. 2021-2022 оқу жылында еліміздің барлық білім беру деңгейіндегі жоғары оқу орындарында 624 263 жас білім алуда, оның 30 пайызы мемлекеттік білім гранттары есебінен қаржыландырылады. Мемлекеттік білім гранттарының ең көп бөлігі техникалық мамандар мен педагог кадрларды даярлауға бөлінген. Білім гранты иегерлерінің жалпы санының жартысына жуығы халықтың әлеуметтік осал тобының өкілдері болып табылады. Мемлекеттік білім гранттарымен қатар университеттер ішкі гранттар мен оқу ақысына жеңілдіктер арқылы жоғары білімге қолжетімділікті кеңейтуде. Жастарды ел ішіндегі жоғары оқу орындарында оқуға ынталандыру және жоғары білім алу мүмкіндігін қамтамасыз ету мақсатында Үкімет студенттерге мемлекеттік шәкіртақы төлейді. Мемлекеттік стипендия бөлінеді:. Сондай-ақ мемлекет мүмкіндігі шектеулі және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған студенттерге жоғарылатылған шәкіртақы төлейді. Білім беру құны. Бүгінгі таңда қазақстандық жоғары оқу орындарында білім алу құны аймаққа, университетке, бағдарламаға және оқу деңгейіне байланысты жылына орта есеппен 800-ден 5500 АҚШ долларына дейін ауытқиды. Ақылы негізде ел ішінде де, шетелде де білім алу үшін мемлекет Қаржы орталығы АҚ арқылы Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі бойынша жинақ салымы түрінде де көмек көрсетеді. 2018 жылы GONS өзінің AQYL брендін алды. Бұл жаңашылдық GONS-ті халық арасында кеңінен насихаттау, салымшылар санын арттыру және ел тұрғындары арасында жинақтау мәдениетін дамыту мақсатында қолға алынған. AQYL жаңа брендінің тұжырымдамасы әрбір қазақстандық үшін қолжетімді білім беруді басты жолдау ретінде қояды. Болашақ бағдарламасы. Қазақстандықтардың шетелде ақылы немесе тегін жоғары білім алу мүмкіндігі бар. Еуропаның көптеген университеттері Қазақстаннан студенттерді қабылдауға дайын. Шетелде докторантураға немесе магистратураға құжат тапсыратын Қазақстан азаматтары үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі Болашақ халықаралық стипендиясын белгіледі. Болашақ халықаралық стипендиясы дарынды жастарға әлемнің үздік университеттеріне кіруге мүмкіндік беретін бірегей бастамаға айналды. Стипендияны жүзеге асырған 25 жылдан астам уақыт ішінде елімізде ғалымдар, инженерлер, дәрігерлер, мемлекеттік қызметкерлер және өз саласының басқа да мамандары бар жоғары білікті мамандардың пулы қалыптасты. Стипендия түлектері халықаралық қатынастарды құруға, Қазақстанның халықаралық қоғамдастыққа интеграциялануына және елге әлемдік білім мен технологиялардың трансфертіне үлес қосты. Қазақстандағы шетелдік студенттер. Бүкіл әлемде университеттер, білім беру консорциумдары мен елдер шетелдік студенттерді тартуға көп күш салуда. Қазақстанда мемлекеттік білім беру тапсырысы бар шетел азаматтарын қабылдау конкурстық негізде жүзеге асырылады:. Сондай-ақ шетелдік азаматтарды ЖОО-ға ақылы негізде оқуға қабылдау күнтізбелік жыл ішінде жоғары оқу орындарының немесе ғылыми ұйымдардың қабылдау комиссиялары жүргізген әңгімелесу нәтижелері бойынша жүзеге асырылады. Бұл ретте шетел азаматтары академиялық күнтізбеге сәйкес келесі академиялық кезең басталғанға дейін 5 күн бұрын оқуға қабылданады. Соңғы жылдары қазақстандық жоғары оқу орындарындағы шетелдік студенттер саны үш есеге артты. Қазақстанда шетелдік студенттердің үлесі Қазақстанның 2025 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарының негізгі көрсеткіші болып табылады. 2022-2023 оқу жылында Қазақстанда 26 080 шетелдік студент білім алуда. Шетелдік студенттердің аймақтар бойынша саны, адам:. Дайындық курстары немесе Foundation бағдарламалары үміткерді университетке түсуге дайындауға бағытталған. Құрылтай бағдарламалары университетке дейінгі дайындықтағы диспропорцияларды азайтуға және университетке түсушілерге тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге арналған. Жоғары оқу орындарындағы бұл курстар Қазақстан Республикасы азаматтарының, шетелдіктердің, қазақ диаспорасының және Қазақстанда тұратын азаматтығы жоқ адамдардың жалпы білім деңгейін және тілдік дайындық деңгейін арттыру, жоғары оқу орындарына түсу мақсатында ұйымдастырылады. Халықаралық ынтымақтастық. Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесін дамытудың маңызды бағыты интернационалдандыру процестері болып табылады. Бүгінде еліміздің жоғары оқу орындары шетелдің жетекші жоғары оқу орындарымен халықаралық келісім-шарттар жасап, халықаралық жобаларға қатысып, шетелдік ғалымдарды жұмысқа шақырып, бірлескен және қос дипломдық білім беру бағдарламаларын жүзеге асыруда. SOP енгізу бойынша ынтымақтастық аясында қазақстандық университеттер 13 елдің 31 университетімен серіктестік орнатты. Өңірлер, бірліктер бойынша СОП енгізу бойынша серіктес ЖОО саны:. 2012 жылдан бастап Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары үш тілде оқытуды және ағылшын тілінде білім беру бағдарламаларын, Биология, Химия, Биология, Химия, Ағылшын тілінде оқыту үшін профессорлық-оқытушылар құрамын даярлауды белсенді түрде енгізіп, жүзеге асыруда. Физика және Информатика. ЖОО-дағы бұл оқытудың мақсаты: халықаралық білім кеңістігінде және еңбек нарығында мобильді, ағылшын тілін меңгеру негізінде тілдік құзыреттілігі жоғары білікті, бәсекеге қабілетті әртүрлі мамандықтағы мамандарды дайындау. Университеттердің филиалдарының ашылуы олардың шетелдегі беделін арттыруға септігін тигізеді. 2023 жылы Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінің базасында инженерлік-техникалық бағыттар бойынша Heriot Watt University филиалы ашылды. 2022 жылы Ресей мемлекеттік мұнай және газ университетінің филиалы А. Губкин оларды AUNG негізінде. Өтебаева. НКУ негізінде Аризона университетімен серіктестік. Қозыбаев педагогика және АКТ, биология, физика-химия ғылымдары, өңдеуші өнеркәсіп және агрономия салаларында. ҚазҰУ базасындағы MEPhI Ұлттық зерттеу ядролық университетінің филиалы. әл-Фараби элементар бөлшектер физикасы және ғарыш физикасы саласындағы қауіпсіз жоғары өнімді есептеу жүйелері. Қазақстандық жоғары оқу орындары ТМД елдеріндегі жоғары оқу орындарының базасында өкілдіктер ашу мәселесін пысықтауда. Осылайша, келісім аясында Моңғолия Республикасында С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің қабылдау бөлімдері іске қосылды. Өзбекстанда абитуриенттер мен студенттерге оқу-әдістемелік көмек көрсету үшін М. Әуезов атындағы ОҚМУ-дың оқу-консалтинг орталығы ашылды. Бұл Өзбекстаннан қабылданған абитуриенттер санының Қазақстандағы жоғары оқу орындарына қабылдаудың жалпы санының 60, 6%-ға дейін өсуіне бірден-бір себеп болды. Қазақстанның Орталық Азиядағы білім беру хабы ретінде дамуы шетел азаматтарының жоғары білімге қол жеткізуін ынталандырады. Қазақстандық жоғары білімнің сыртқы нарыққа шығуы Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарының міндеті болып табылады және ұлттық жоғары білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігі мен сұранысын арттыруға ықпал етеді. Осылайша, Қазақстан Республикасының жоғары білім беру жүйесі бүгінде жетекші еуропалық үлгі бойынша түбегейлі реформаланды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының әрбір азаматының еңбек нарығында сапалы бәсекеге қабілетті білім алу мүмкіндігіне ие болу үшін еліміздің білім беру жүйесі үнемі жетілдірілуде. 2010 жылдан бастап Қазақстан Болон декларациясына қол қойған мемлекет ретінде жоғары білім беру жүйесіне Болон процесінің параметрлерін белсенді түрде енгізуде. Болон процесінің міндетті параметрлеріне жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің үш деңгейлі жүйесінен басқа мыналар жатады: ECTS академиялық кредиттерін енгізу; студенттердің, оқытушылар құрамының және әкімшілік персоналдың академиялық ұтқырлығы; Еуропалық дипломға қосымша. Қазақстан Болон процесінің ұйымдық құрылымдарының жұмысына белсенді қатысады:. - Болонья бақылау тобының толық мүшесі;. - Чехиямен бірге 2022 жылғы 1 шілдеден 31 желтоқсанға дейін және 2014 жылы Грекия Республикасымен бірге 1 қаңтардан 30 маусымға дейін екі рет BFUG тең төрағасы болды;. - консультативті мүше 8 халықаралық ұйым. Оларға Еуропа Кеңесі, ЮНЕСКО, Еуропалық университеттер қауымдастығы, Еуропалық жоғары оқу орындары қауымдастығы, Еуропалық студенттер одағы, жоғары білім сапасын қамтамасыз ету жөніндегі Еуропалық қауымдастық, Education International және BUSINESSEUROPE. Академиялық кредиттер ECTS. -Ұпайларды беру мен жинақтаудың еуропалық жүйесі). ECTS кредиттік трансферт жүйесі білім беру бағдарламаларының игерілуі мен дамуын еңбек сыйымдылығы бірлігінде бағалауға мүмкіндік береді. Бұл жүйе негізінен академиялық ұтқырлықты қамтамасыз ету үшін несиелерді аударуға бағытталған. Әлемде алғаш рет ECTS ERASMUS бағдарламасы аясында эксперименттік схема ретінде 1987 жылы енгізілді. Қазақстанның несиелік технологияға көшуі 2002 жылы басталды. ECTS жүйесін енгізудің негізгі мақсаты трансферттік және жинақтаушы несиелер жүйесін пайдалану негізінде оқу процесін ұйымдастырудың заманауи схемасына көшу. HPE МЖМБС деректері бойынша Қазақстанда бакалавриатта білім беруде 240 кредит, маманда 300 кредит, магистратурада 60-120 кредит, докторантурада 180 кредит бар. Студенттердің, оқытушылар құрамының және әкімшілік персоналдың академиялық ұтқырлығы. Қазақстандық жоғары оқу орындарында академиялық ұтқырлық бағдарламасының жүзеге асырыла бастауы 2011 жылдан басталады. 2011-2020 жылдар аралығында жалпы бюджеттік және бюджеттік емес қаражат есебінен ұтқырлық бағдарламасы бойынша кеткен студенттердің саны 17 007 адамды құрады. Бүгінгі таңда Қазақстанда академиялық ұтқырлық үш нысанда жүзеге асырылады: сыртқы шығыс, сыртқы кіріс, ішкі. Шығыс мобильділік географиясына Батыс және Шығыс Еуропаның жетекші университеттері кіреді. Академиялық ұтқырлықты қаржыландырудың бюджеттен тыс көздері: студенттердің жеке қаражаты, университет қаражаты, Эразмус бағдарламаларының қаражаты, Германияның DAAD алмасу қызметі және т. Қазіргі жағдайда студенттердің саны мен сапасын арттыру тенденциясы байқалады. бюджеттен тыс қаржыландыру көздері, бұл қазақстандықтардың білім беру бағдарламаларын таңдауының кеңдігін көрсетеді. Еуропалық дипломға қосымша. Дипломға қосымша Еуропалық аймақтағы жоғары білім берудегі біліктілікті тану туралы Лиссабон конвенциясына, сондай-ақ Болон процесінің міндетті параметрлеріне сәйкес ОЖЭБ дамуының ажырамас атрибуты болып табылады. Нормативтік деңгейде бұл параметр Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының ережелерімен реттеледі. 2019 жылдан бастап Дипломға қосымша университет бітірушілеріне университет дипломымен бірге берілетін міндетті құжатқа айналды. Бұл құжат Париж коммюникесін жүзеге асырудың нәтижесі болып табылады. Болон процесінің параметрлеріне жоғарыда аталған ережелерден басқа білім беру сапасын қамтамасыз ету, еуропалық білім беру үдерісі деңгейінде біліктілікті тануды қамтамасыз ету, өмір бойы білім беру және т. Білім беру сапасын арттыру және осы саладағы үдерістерді реттеу үшін 2012 жылы Қазақстанда кәсіптік білім беру және оқыту саласындағы білім беру ұйымдары мен бағдарламаларын тәуелсіз аккредиттеу енгізілді. 2017 жылғы 23 маусымда Астанада өткен Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер мен Орталық Азия елдері білім министрлерінің екінші кездесуі барысында Астана декларациясына қол қою кезінде Білім беру саласындағы сапаны арттыру шаралары туралы атап өтілді. Орталық Азияның барлық елдерінде жоғары білім мен кәсіптік білім беру саласы қолға алынды. Өмір бойы білім алу түсінігінің контекстінде 1999 жылы басталған Болон процесі бейресми және бейресми оқытуды мойындау үшін халықаралық қозғалысқа айналды. Бейресми білім беру деп формальды білім беру жүйесінен тыс жүзеге асырылатын оқытуды айтады тренингтер, өндірістік оқыту, нұсқау беру, өздігінен білім алу және басқа да нысандар. Бейресми білімге адамның өмірлік процесінде мақсатты оқытуға жүгінбестен алатын дағдылары мен дағдылары - техникамен және басқа да нысандармен жұмыс істеу дағдылары жатады. Бейресми және бейресми оқытуды тану процедураларын әзірлеу оның жүзеге асыру формасына қарамастан кез келген оқыту нәтижелерінің тиімділігінің көрсеткіші болып табылады. Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңы бейресми білім берудің ресми мәртебесін бекітті. Үздіксіз білім беру және үздіксіз білім беру тұжырымдамасы аясындағы келесі қадам бейресми және бейресми білім берудің оқыту нәтижелерін танудың интеграцияланған жүйесін қалыптастыру болуы тиіс. МЕНGOSO сәйкес жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім бейресми қорытынды білім есепке алынады OVPO нәтижелерін өз бетінше таниды бейресми білім беруді, соның ішінде микро-біліктілікті, нанокредиттерді және жинақталатын дәрежелер )
