Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу шеңберінде "Медицина және құқық: реттеу және сот практикасы" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы
"Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу шеңберінде "Медицина және құқық: реттеу және сот практикасы" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы"|"https://amu.kz/infocenter/news/4708/"
TITLE: Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу шеңберінде "Медицина және құқық: реттеу және сот практикасы" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы
URL: https://amu.kz/infocenter/news/4708/
META: "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу шеңберінде "Медицина және құқық: реттеу және сот практикасы" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы"|"https://amu.kz/infocenter/news/4708/"
TOTAL WORDS: 1773
TEXT: 2021 жылғы 28 қазанда онлайн форматында Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу аясында ұйымдастырылған "Медицина және құқық: реттеу және сот практикасы" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті. Конференцияны ұйымдастырушылар: Астана медицина университеті, Новосибирск мемлекеттік экономика және басқару университеті, Еділ экономика, педагогика және құқық институты, Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты. Конференция жұмысына 80-нен астам адам қатысты: Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттары, судьялар, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің, қоғамдық ұйымдардың өкілдері, қазақстандық және шетелдік жоғары оқу орындарының медициналық және Заң жоғары оқу орындарының ғалымдары, оқытушылары, студенттері, магистранттары мен докторанттары, Қазақстан Республикасы, Ресей Федерациясы, Украина, Абхазия Республикасы, Литва, БАӘ медициналық қызметкерлері, заңгерлері, медиаторлары. Адамның басты құндылықтары - оның өмірі мен денсаулығын құқықтық қорғау мәселелері әрқашан қоғамның басты назарында болады. Аталған іс-шараның өзектілігі Денсаулық сақтау саласындағы қалыптасқан жағдайға байланысты. Денсаулық сақтау саласындағы сот талқылаулары санының өсуі қазіргі уақытта ешкімге бей-жай қалуға мүмкіндік бермейді. Медициналық құқық қалыптасу сатысында және ұлттық заңнаманың осы саласын одан әрі дамыту мақсатында басымдықтарды, дамудың негізгі бағыттарын айқындау қажет, ауқымды және терең ғылыми іздестіру, қарым-қатынас, пікір алмасу қажет, олардың мақсаты осы іс-шараны өткізу болып табылады. Конференция медициналық қызметті реттеудің, биоэтика мен медициналық құқықтың, медицина қызметкерлері мен медициналық ұйымдарға қатысты істер бойынша қазіргі заманғы сот практикасының, пациенттермен дауларды сотқа дейін реттеудің, Денсаулық сақтау саласындағы қылмыстық жауапкершіліктің ең өзекті проблемалары бойынша пікір алмасу және ұжымдық талқылау үшін бірегей алаңға айналды. Конференцияның пленарлық отырысын "Астана медицина университеті" КЕАҚ ректорының м. Дәулетьярова ашып, Астана медицина университетінің профессорлық-оқытушылық құрамы атынан барлық қатысушыларды құттықтап, конференцияда қойылған мәселелердің өзектілігін және тәжірибе мен үздік практикалармен алмасу, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы проблемаларды шешуді ғылыми іздестіру үшін күш-жігерді шоғырландыру мақсатында осындай іс-шараларды өткізудің маңыздылығын атап өтті. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің атынан Ғылым және адам ресурстары департаментінің директоры Д. Алдынгуров құттықтау сөз сөйледі. Пікірталас платформасының өзектілігін айта келе, ол аталған конференция практикалық сипатқа ие, ал конференция бағдарламасы кәсіби қызығушылық тудыратынын атап өтті. Спикер барлық қатысушыларға жемісті жұмыс тіледі және отандық медицинаның дамуына жаңашыл үлес қосты. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Г. Нурумова "Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес медицина қызметкерлерінің жауапкершілік шаралары: проблемалар мен оларды шешу жолдары" тақырыбында баяндама жасады. Депутат Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығын мерекелеу күніне орайластырылған конференцияның маңыздылығын атап өтті. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының судьясы Е. Максюта өз баяндамасында денсаулық сақтау саласындағы азаматтық істерді қарау проблемалары, ең алдымен, істердің осы санатының күрделілігіне, судьялардың медициналық қызметтің ерекшелігін терең түсінуінің болмауына байланысты екенін атап өтті. Максюта дамыған елдерде жанжалдар мен даулардың басым бөлігі соттан тыс медиация арқылы шешілетінін айтып, медиаторлар қызметіне жүгінуге шақырды. ҚР Ұлттық Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, заң ғылымдарының докторы, профессор Б. Әбдірайым "COVID-19 жағдайында медицина қызметкерлеріне сақтандыру кепілдіктерін беру мәселелері: құқық қолдану мәселелері туралы" баяндамасында қатысушылардың назарын медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру жүйесін енгізу қажеттігіне аударды. Оның пікірінше, кадр тапшылығының негізгі себебі-бұл кадрлардың тұрақтамауы, еңбекақы төлеу жүйесінің жетілмегендігі, уәждеменің төмендігі, құқықтық қорғалмаушылық, медицина қызметкерлерін әлеуметтік қолдаудың жеткіліксіздігі. Сондай-ақ, ол Қазақстанда жыл сайын Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 317-323-баптары бойынша 600-800-ге жуық іс қозғалып, оның тек 5% - ы ғана соттарға келіп түсетін статистикаға назар аударды, яғни дәлелденбегендіктен істердің басым бөлігі тоқтатылады. Ол мүмкін болатын шешімдерді ҚР Жоғарғы Сотының істердің осы санаты бойынша сот практикасын қорытындылауынан және нормативтік қаулы қабылдаудан көреді. Сондай-ақ, ол денсаулық сақтау министрлігіне медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру мәселелерін қарастыруды және пациенттердің денсаулығы мен өміріне қарсы қасақана әрекет жасаған медицина қызметкерлерін қорғауға, медициналық медиацияны дамытуға жағдай жасауды ұсынды. Новосибирск мемлекеттік экономика және басқару университетінің ғылыми жұмыс және қосымша білім беру жөніндегі проректоры, з. ғ. Макарцев Денсаулық сақтау құқығын іске асыру мәселелерін жан-жақты қамту қажеттілігін атап өтті, Денсаулық сақтау саласындағы мемлекет қабылдаған шаралар кешені, ең алдымен, Ресей Федерациясының тұрғындары үшін медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Ол сонымен қатар Ресей Федерациясының Конституциялық Сотының шешімдерінде медициналық құқықты дамытудың негізгі бағыттары да көрініс табатынын атап өтті. Парламентаризм Институтының директоры М. Махамбетовтың баяндамасы азаматтардың денсаулығын сақтау құқықтарын іске асырудың өзекті мәселелеріне шолу жасауға арналды. Ол медициналық көмектің сапасына байланысты проблемаларға назар аударып, Денсаулық сақтау саласындағы заңнамаға терең талдау жүргізу және азаматтардың өтініштерін, құқық қолдану практикасын және оң халықаралық тәжірибені ескере отырып, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу қажеттігін атап өтті. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" ШЖҚ РМК қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу және қылмыстық-атқару заңнамасы бөлімінің бас ғылыми қызметкері, з. ғ. Рахметов медицина қызметкерлерінің қылмыстық жауапкершілігінің орын алған проблемаларын жан-жақты сипаттады. Конференцияға қатысушылардың назарын соңғы жылдары осындай істер бойынша тіркелген қылмыстық істер мен сотталғандардың саны туралы статистикалық деректер аударды. 2019 жылы Қазақстанда 229 қылмыстық іс тіркелді, 11 адам сотталды, 2020 жылы 255 іс, 15 адам сотталды. Яғни, істердің басым бөлігі сотқа дейін тоқтатылды. Ол медицина саласындағы қылмыстар үшін жазалаудың болмай қоймау қағидатын іске асыруды қамтамасыз ету үшін ҚР ҚК 317-бабын алып тастау туралы жекелеген мамандардың айтқан пікірлеріне қарсы шықты. Пленарлық отырысты аяқтай отырып, Волга экономика, педагогика және құқық институтының ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры, з. ғ. Апарина "суррогат ана болудың моральдық-құқықтық және медициналық аспектілері" атты баяндамасында Ресей Федерациясындағы суррогат ана болу бағдарламасының қазіргі проблемалары туралы ойымен бөлісті, бұл әлеуметтік мәселе, сондықтан дәрігерлердің назарын аударуы керек. Ол суррогатияны құқықтық реттеу жеткіліксіз, сәйкес емес және қайшылықты екенін атап өтті. Көптеген мемлекеттер бұл институтты жоққа шығарады немесе оны айтарлықтай шектейді. Қазіргі уақытта Ресейде шетелдік азаматтардың асырап алуына тыйым салу туралы заң жобасы әзірленді, бұл Конституция нормаларына қайшы келмейді. Мәселелердің ықтимал шешімдерінің бірі ретінде ол баланы биологиялық атааналарына беру кепілдіктері туралы мәселені заңнамалық деңгейде шешуді ұсынды. Абхазия Республикасы Конституциялық Соты Төрағасының орынбасары, з. ғ. Пилия "Абхазия Республикасының заңнамасы бойынша эмбрионның өмір сүруіне және құқықтық мәртебесіне конституциялық құқық"тақырыбында баяндама жасады. Ол эмбрионның құқықтық мәртебесі мәселелеріне тоқталып, жаңа өмірдің пайда болуының мұндай талассыз фактісі халықаралық заңнамада және әртүрлі елдердің заңнамасында өмір сүру құқығының әр түрлі бекітілуіне ие екенін атап өтті. Еуропалық құқық және адам құқықтары сараптамалық институтының директоры, з. ғ. Башимов "Қазақстан Республикасында денсаулық сақтау құқығының Конституциялық-құқықтық негіздері іске асыру кепілдіктері" атты баяндамасында Қазақстанда денсаулық сақтау және медициналық көмек құқығын іске асырудың ең өзекті мәселелерін көрсете отырып, қазіргі заманғы денсаулық сақтау жүйесінің жай-күйіне баға берді. Сондай-ақ, ол адам өмірі мен денсаулығын қорғауға қатысты қоғам үшін өзекті теориялық және практикалық мәселелерді талқылай отырып, осындай конференцияларды өткізудің маңыздылығы мен уақтылығын атап өтті. Бәшімов Денсаулық сақтау саласындағы дауларды қарау бойынша сот практикасын жетілдіру қажеттігін атап өтті. "Нархоз университеті" КЕАҚ құқық және мемлекеттік басқару Жоғары мектебінің профессоры, з. ғ. Климкин "денсаулық және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасы кодексінің нормаларына жүргізілген талдау нәтижелерімен және өз көзқарасымен бөлісті. Ол "сабақтас" белгілерінің болмауына қарамастан, азаматтық және медициналық құқық нормаларының симбиозы шарттар негізінде ақылы медициналық қызмет көрсету саласының одан әрі дамуына байланысты кеңейе түсетінін атап өтті. "Астана медицина университеті" КЕАҚ медициналық құқық және этика кафедрасының меңгерушісі з. ғ. Тлембаева медицина қызметкерлерінің қызметін әлеуметтік реттеу жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде медициналық этика, деонтология, медициналық құқықтың кейбір мәселелерін атап өтті. Оның пікірінше, жаңа медициналық технологиялардың дамуы адам құқықтарын қорғау контекстінде медициналық қызметтің моральдық-этикалық және құқықтық мәселелерін зерттеумен айналысатын пәнаралық ғылым ретінде биоэтика аясында шешілуі мүмкін көптеген моральдық-этикалық мәселелерді анықтады. Сондай-ақ, ол медициналық ұйым қызметкерлерінің қызмет көрсету кезіндегі дәрігерлік этика мен деонтологияны бұзуы заңнамада белгіленген тәртіппен дәлелденген қызметтің заңда көзделген міндетті талаптарға сәйкес келмейтіндігін айғақтайтынын атап өтті. Алайда, қолданыстағы заңнамаға сәйкес мұндай бұзушылықтар медициналық қызметтердің ақауларына жатпайды. Новосібір мемлекеттік экономика және басқару университетінің Заң факультетінің деканы, з. ғ. Шерстобоев жеке Әкімшілік құқық бұзушылықтардың біліктілігі, дәрігердің адалдық қағидатын Денсаулық сақтау саласындағы құқық бұзушылықтардың біліктілік элементі ретінде жүзеге асырудың ерекшеліктері туралы өте егжей-тегжейлі ашты, олардың саны жақында өсті. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" ШЖҚ РМК конституциялық, әкімшілік заңнама және мемлекеттік басқару бөлімінің басшысы З. ғ. Қ. Нұрғазинов "Қазақстан Республикасындағы медициналық қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін қылмыстық жауапкершілік" тақырыбындағы өз баяндамасында қылмыстық істерді тергеудің бірқатар проблемаларын атап өтті: тергеу кезінде жүргізілген талдаудың жеткіліксіздігі, тергеулерді жүргізу мерзімдерінің бұзылуы. Сондай-ақ, ол астаналық медициналық ЖОО жанындағы медициналық құқық және этика кафедрасы қызметінің оң рөлін атап өтті, ол болашақ дәрігерлердің құқықтық мәдениетін арттыру мақсатында құқықтық дайындығына елеулі үлес қосады. "Астана медицина университеті" КЕАҚ медициналық құқық және этика кафедрасының доценті, з. ғ. Даулетханова конференцияға қатысушыларды медицинада жасанды зердені дамыту перспективаларымен таныстырып, заңнамада жасанды зердені пайдаланудың құқықтық режимін бекіту бойынша бірқатар ұсыныстарды талқылауға шығарды. Шетелдік қатысушылар арасында Харьков ұлттық Ішкі істер университетінің Сумы филиалының заң пәндері кафедрасының доценті, з. ғ. Садыкованың "Украинада медициналық қызмет көрсету туралы даулардан туындайтын азаматтық істердегі сот шешімдері және дәлелдеу"тақырыбындағы баяндамасы қызығушылық тудырды. Ол Украинада медициналық көмек көрсетумен байланысты істер бойынша тәжірибе өте тапшы екенін атап өтті. Медициналық қызметтің ерекшеліктерін ескеру үшін ол медициналық қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеу кезінде медицина саласындағы мамандарды тартуды ұсынды. Нұр-сұлтан қаласы Сарыарқа аудандық сотының судьясы Г. Шарапатова "медицина қызметкерлері мен медициналық ұйымдардың қатысуымен қазіргі заманғы сот практикасының үрдістері мен ерекшеліктері" тақырыбындағы баяндамасында денсаулық сақтау саласындағы істер бойынша сот практикасының ерекшеліктерін сипаттап, Нұр-сұлтан қаласының сотында қаралған істер саны бойынша статистикалық деректерді келтірді. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Жанындағы Сот төрелігі академиясының азаматтық-құқықтық пәндер ғылыми-білім беру орталығының директоры, з. ғ. Егембердиев медициналық қызмет көрсетумен байланысты азаматтық істерді қараудың сот практикасына талдау жасады және олардың ерекшеліктерін нақты мысалдармен сипаттады. "Астана медицина университеті" КЕАҚ медициналық құқық және этика кафедрасының доценті, з. ғ. Жамбаев медициналық қызметкерлерді құқықтық қорғау нысаны ретінде кәсіби жауапкершілікті сақтандыруды әкімшілік-құқықтық реттеудің шетелдік тәжірибесін жариялап, оны норма шығарушылықта ескеруді ұсынды. "Kazakhstan Investment Development Fund Management Company" Ltd компаниясының бас заңгері Б. Асқаров Қазақстан Республикасының медицина қызметкерлерінің қылмыстық жауапкершілігі туралы заңнамасын ізгілендіру мәселелеріне тоқталды. Сондай-ақ, оның пікірінше, дәрігер мен емдеу мекемесінің кінәсінсіз емдеудің қолайсыз нәтижесі болған жағдайда дәрігерлерді қорғау шараларын қабылдау қажет. Заң ғылымдарының кандидаты, "Нархоз университеті" КЕАҚ құқық және мемлекеттік басқару Жоғары мектебінің профессоры А. Жаппарова "медициналық қылмыстық құқық бұзушылықтар: ағымдағы жағдай және заңнамалық реттеудің кейбір мәселелері" тақырыбындағы баяндамасында осы саладағы заңнаманың бірқатар проблемаларын белгіледі. Сондай-ақ, ол осы конференцияда сөз сөйлеген бірқатар жетекші ғалым-заңгерлердің Денсаулық сақтау саласындағы сот практикасын қорытындылау және ҚР Жоғарғы Сотының арнайы нормативтік қаулысын қабылдау қажеттілігі туралы ұсынысын қолдады. "IMB Company" компаниясының директоры, акушергинеколог Н. Исаева медицина қызметкерлеріне клиникалық дағдылар, құқықтық білім, тиімді қарым-қатынас дағдылары қажет екенін атап өтті. Алайда Қазақстандағы медициналық ұйымдардың басшылары қызметкерлердің коммуникативтік дағдыларын қалыптастырудың рөлін жиі бағаламайды. Ессентуки қаласының Орталық қалалық ауруханасының анестезиологреаниматолог дәрігері, медициналық заңгер Д. Кашка денсаулық сақтауда медиацияны қолдану перспективалары туралы талқылай отырып, дәрігердің қылмыстық жазасы пациенттердің денсаулығы мәселесін шешпейтінін атап өтті. Денсаулық сақтаудағы Медиация мәселелерімен құқықтық білімі жеткілікті медиатор дәрігер айналысуға тиіс. "Астана медицина университеті" КЕАҚ татуластыру орталығының басшысы, "халықаралық медиация институты" жеке мекемесінің директоры Ж. Үсіпбекова қатысушыларды орталықтың бір жылғы жұмыс нәтижелерімен таныстырды. Орталық медиаторлары азаматтар мен ұйымдардың 108 өтінішін қарады, оның ішінде төрт жағдайда ғана дау сотта қаралды. Ол медициналық даулардың негізгі себептерін атап өтті: медициналық қызметкерлердің құқықтық сауаттылығының төмен деңгейі; медициналық ұйымдарды басқарудағы кемшіліктер; азаматтардың денсаулық сақтау жүйесіне сенімсіздігі; БАҚ-та және әлеуметтік желілерде медицина қызметкерінің теріс бейнесін жасау; емханалардағы дәрігерлердің шамадан тыс жүктелуі; дәрігерлердің төмен жалақысы және медицина қызметкерлерінің әлеуметтік пакетінің болмауы. Сондай-ақ конференция жұмысына судьялар, қазақстандық және шетелдік жоғары оқу орындарының ғалымдары, оқытушылары, докторанттары қатысты, м. Құдайбергенова, Д. Ниязғұлов, А. Смағұлова, Е. нұрлумбаева), қоғамдық ұйымдардың өкілдері, медиаторлар қатысты. Конференция қорытындысы бойынша тиісті мемлекеттік органдарға жіберілетін ұсынымдар әзірленді
