Қазақстан қор биржасы — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер 2) Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар туралы" заңы; 3) Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар нарығы туралы" заңы; 4) Қазақстан Республикасының "Инвестициялық қорлар туралы" заңы; 5) Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 29 қазанындағы № 170 қаулысымен бекітілген, Бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының сауда-саттығын ұйымдастырушы қызметін жүзеге асыру ережелері; 6) "Сауда-саттық ұйымдастырушысының ұйымдастыру құрылымына және қор биржасының листингілік комиссиясының құрамына қойылатып талаптарды бекіту және Сауда-саттық ұйымдастырушысының сауда-саттық жүйесінде жасалатын мәмілелерді қадағалау бойынша сауда-саттық ұйымдастырушысының құрылымдық бөлімшесінің қызметін жүзеге асыру ережелерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 195 қаулысы. 7) "Эмитенттер мен олардың қор биржасында айналысқа жіберілетін бағалы қағаздарына, сондай-ақ қор биржасы тізімінің кейбір санаттарына қойылатын талаптар туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 26 мамырындағы № 77 қаулысы. 8) "Бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау ережелерін және бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау сұрақтары жөніндегі қор биржасының директорлар кеңесінің комитетін қалыптастыру, оның жұмысы және оның сандық құрамы туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 196 қаулысы. 2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша биржаның 57 акционері бар, солардың ішінде банктер, брокерлік-дилерлік ұйымдар, активтерді басқару компаниялары, жинақтаушы зейнетақы қорлары және басқа ұйымдар бар. "Қазақстан қор биржасы" АҚ жарияланған акцияларының жалпы саны 5 000 000 дананы құрайды, олардың 942 013 акциясы орналастырылған. Қазақстан Реапубликасы Үкіметінің 2012 жылдың 19 қаңтарындағы "Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы" акционерлік қоғамына қатысты кейбір сұрақтар туралы" № 134 қаулысына сәйкес, орналастырылған акциялардың 50,1 % үлесіне "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі" ММ иеленген. KASE Жарғысымен "алтын акция" қарастырылған, бұл акцияның иесі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады. Бұл акция валюталық реттеу және Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары нарығын реттеу сұрақтарына қатысты KASE органдарының шешімдеріне тыйым салуға құқық береді. Биржада мүшеліктің үш санаты бар. Ұйымды қызықтыратын қаржы құралының түрлері бойынша өткізілетін сауда-саттықтарға қарай, KASE валюталық, қор немесе мерзімдік нарық мүшесі бола алады. Бір уақытта аталған екі немесе үш санатқа мүшелік етуге рұқсат етіледі. 2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша KASE мүшесі мәртебесіне нарықтың 58 кәсіби қатысушысы иеленген. KASE: KASE қызмет көрсететін нарықтар: Валюталық нарық, KASE құрылған сәттен бастап ұйымдастырылған алғашқы нарықтардың бірі болып саналады. Шетел влаютасының, сол кезде АҚШ долларының, бірінші сауда-саттығы 1993 жылы өткізілді. Бүгін KASE сауда-саттықтарының жалпы көлеміндегі жартысына жуық үлесівалюталық нарықтың еншісінде. KASE осы нарықының негізгі қатысушылары Қазақстанның екінші деңгейдегі банктері және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі болып табылады. Қазіргі таңда биржада АҚШ долларының, еуро және Ресей рублінің теңгеге, сондай-ақ еуроның АҚШ долларымен сауда-саттықтары өткізіледі. USD/KZT және EUR/KZT жұптары бойынша, қалыпты мәмілелермен қатар, бір және екі күн мерзімге валюталық своп операциялары жүзеге асырылады. Әдетте АҚШ долларының теңгеге сауда-саттығының KASE шетел валюталары нарығы айналымындағы үлесі 95 %-дан асады. Күн бойы KASE шетел валюталары бойынша үш: таңертеңгі, күндізгі және кешкі сауда-саттық сессияларын өткізеді. Бірінше екеуі мәміле жасалған күні есеп айырысуға арналған сауда-саттықтар, ал кешкі сессияда, есеп айырысу Т+1 және Т+2 сызбалары бойынша жүзеге асырылатын, валюта саудаланады. Сауда-саттық күннің соңында әр валюталық құрал бойынша неттоклиринг жүргізіледі. Есептесулер KASE Есеп айырысу палатасы Клирингілік палатасының мәліметтері бойынша DVP принципімен жүзеге асырылады. Валюталық нарық мүшелерінің басым бөлігі биржада теңге мен шетел валютасының мерзімдік жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс істейді. Валюталық нарықтың жаңа мүшелері және жеке банктер жоғары дәрежедегі тәуекелмен сатылатын валютаның алдын ала жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс жасайды. Шетел валютасы нарығында есеп айырысу бойынша KASE банк–корреспонденттері болып табылады: KASE валюталық нарығы қазақстандық экономиканың маңызды элементтерінің болып табылады. Соңғы жылдары оның үлесінеҚазақстанның банкаралық валюталық нарықтың 50-ден 83 %-на дейін тиесілі. Дәл осы жерде АҚШ долларының теңгеге орташа сараланған бағамы қалыптасады, ал келесі күні Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми бағамы болып жарияланады. Осы секторда, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі және Ұлттық Банкі, сондай-ақ биліктің жергілікті атқарушы органдары шығарған, облигациялары айналады. Барлық муниципалдық облигациялар мен Қаржы министрлігінің облигациялары KASE сауда-саттық жүйесінде орналастырылады. Ұлттық Банк өз ноталарын дербес түрде орналастырады. Соңғы жылдары кемінде 200 атаудағы мемлекеттік бағалы қағаздары KASE айналымында тұрақты болып, олардың жалпы құны 1,7 млрд. АҚШ долларын құрайды. Бүгінгі таңда осы секторда 70-тен астам эмитенттердің қаржы құралдары, негізінен қазақстандық және шетелдік компаниялардың акциялары, саудаланады. Акциялар нарығының жалпы капитализациясы 30 млрд. АҚШ құрайды. Акциялар нарығының салалық құрылымы негізінен өндіруші, энергетикалық және қаржы секторларының үлесінде. KASE ресми тізіміне, қазақстандық және шетелдік заңнамаға сәйкес, 70-тен астам қазақстандық және шетелдік компаниялар шығарған, 240 атауға жуық корпоративтік облигацилар енгізілген. Сауда-саттыққа шығарылған борыштың жалпы құны шамамен 300 млн АҚШ долларын құрайды. Ресми тізімде банктердің облигациялары басымырақ. Басқа секторлардағы компаниялардың үлесі болар-болмас. Бағалы қағаздардың биржалық сауда-саттығы бойынша барлық есеп айырысуларды "Орталық бағалы қағаздар депозитарийі" мәміле жасалғна күні "мәміледен кейін мәміле" тәртіптемесінде жүзеге асырады . Бұл ретте, DVP принципі қолданылып, ал әр мәміленің жасалу сәтіне осы мәміленің нысаны болып табылатын ақша мен бағалы қағаздар, ОД шоттарында болуы тиіс. Қор нарығының есептесу инфрақұрылымының тиімділігін арттыру мақсатында және Қазақстан қор биржасына шетелдік инвесторларды тарту үшін KASE бірнеше бағыттарда жұмыс жүргізеді. Солардың арасында бағалы қағаздар нарығында көптарапты нетто-крлирингін және мәмілелердің жартылай қамтылуымен Т+n сызбасы бойынша есептесу және тәуекел-менеджменттің замани жүйесін енгізу жұмысы болып табылады. Аталмыш жүйе сауда-саттыққа қатысушылардың маржалық жарналарын, сондай-ақ арнайы клирингілік қорларын пайдалануға негізделеді. KASE ең ірі нарықтарының бірі – репо операциялары нарығының үлесіне әдеттегідей биржалық сауда-саттықтың жартысына жуығы тиесілі. Ол екі секторға: "тікелей" репо нарығы, мұнда операциялар тікелей әдіспен жүзеге асырылады, және "автоматты" репо нарығы болып бөлінеді. Соңғысында үздіксіз қарсылама аукцион әдісімен жүргізілетін анонимді сауда-саттық тұспалданады, мұнда аукционға қазақстандық теңгемен ақша шығарылып, оның бағасы ретінде репо мөлшерлемесі белгіленеді. Репо операцияларының мерзімдері стандартты болып табылады. Репо операциясының заты ретінде биржада мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар бола алады. "Автоматты" репо нарығындағы тәуекел-менеджменті жүйесі репо операцияларының мерзімін отыз күнмен шектеу және репо затының бағасын нарықтық бағаға байланыстыруға негізделеді. Жабылу мәмілесі бойынша дефолт жағдайында репо заты операцияның ақша берген тарапында қалады. Мерзімі 90 күнмен шектелген, "тікелей" репо операциясының нарығында, 2010 жылдан бастап міндеттемелер мен өтемақылық төлемдердің тұрақты нарықтық қайта бағалау жүйесі қолданылады. Репо операциялары нарығындағы барлық есеп айырысулар ОД арқылы, бағалы қағаздардың сауда-саттығындағы есептесу сызбасына ұқсас сызба бойынша жүзеге асырылады. 2010 жылы KASE, халықаралық стандарттарына сай, замани тәуекел-менеджмент жүйесімен деривативтер нарығын қайта іске қосуды жүзеге асырды. Осы секторда АҚШ долларының теңгеге бағамына және KASE Индексіне алты айлық фьючерстерімен сауда-саттықтар ашылған. Биржа әрбір жасалған мәміле бойынша орталық контрагент рөлін атқарады және, кепілдік және сақтық қорларының сомалары шегінде, мәмілелердің сөзсіз орындалуын қамтамасыз етеді. Тәуекелдерді неғұрлым азайту мақсатында, жайғасым ашу және келісімшарт бағасының өзгеру шектелімдерін орнатылады. 2012 жылдың 01 ақпанына бастап Биржада жаңа құрылымдық бөлімшесі – Клирингілік палата қызмет ете бастады. Сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша көптарапты неттингті қолданумен клиринг жүргізіліп, клирингілік қатысушылардың нетто-міндеттемелері/неттоталаптары туралы есеп құрастырылады. KASE листингілік талаптары уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен анықталады. Бағалы қағаздарды ресми тізімге енгізу туралы өтінішті қарау тәртібі мен мерзімдері, бағалы қағаздарды ресми тізімнен шығару процедурасы, оларды тізімнің бір сананына екіншісіне, ақпараттарды ашу бойынша талаптар, листингілік алымдарды төлеу тәртібі, сондай-ақ басқа да листингілік талаптар мен процедуралар Биржаның ішкі құжаттарында анықталады. Бағалы қағаздардың листингі және KASE ресми тізімінде тұрған кезінде ақпараттарды ашу бойынша қойылатын талаптарды Биржа анықтайды. Осы талаптарға мыналарға қатысты қойылады: Осы талаптармен, KASE интернетсайтында жарияланған, Листингілік ережелермен толығырақ танысуға болады. Биржадағы листинг процедурасына эмитентті және оның бағалы қағаздарын Биржаға ұсынылған құжаттар мен ақпараттар негізінде уәкілетті органмен, сондай-ақ Биржаның ішкі құжаттарында анықталған, листингілік талаптарға сәйкестігіне тексеру кіреді. Компанияның бағалы қағаздарын Биржаның ресми тізіміне енгізу туралы шешімді арнайы органмен – Литсингілік комиссиясымен қабылданады. Бағалы қағаздар Биржаның ресми тізімге енгізілгеннен кейін, осы бағалы қағаздардың сауда-саттығы тізімге енгізілген күннен кейін үш ай аралығында ашылуы тиіс. Қазақстан Республикасының заңнамасында бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығына инвесторларды тарту үшін салықтық жеңілдіктер жүйесі белгіленген. Атап айтқанда, салық төлеуші мынадай кірістер бойынша салық салынатын кірістерін азайтуға құқы бар: KASE нарығы, Биржа нақты уақыт тәртібінде, сондай-ақ сауда-саттық күнінің қорытындысы бойынша есептейтін және жариялайтын, индикаторлардың жиынтығымен сипатталады. KASE ресми тізімінің ең өтімді акцияларымен жассалған, мәмілелердің бағалары бойынаш есеептелетін, нарықтық капитализация бойынша орташа сараланған композиттік индекс. Индекс нақты уақыт тәртіптемесінде әр жасалған мәміледен кейін есептеліп отырады. Биржалық нарықтың осы секторы үш индикатормен сипатталады: Корпоративтік облигациялар нарығының индекстері әр сауда-саттық күннің нәтижесі бойынша есептеледі. Акциялар нарығының капитализациясы – акциялары KASE ресми тізіміне енгізілген, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор. Корпоративтік облигациялар нарығының капитализациясы – корпоративтік облигациялары KASE ресми тізіміне енгізіліп, орналастырылған, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор. Акциялар мен корпоративтік облигациялар нарықтарының капитализациясын есептеуді Биржа, теңгемен және АҚШ долларымен әр сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша жүзеге асырады. TONIA және TWINA – "автоматты" репо нарығында қазақстандық теңгемен репо операциясының ашылу мәмілесі бойынша орташа сараланған пайыздық мөлшерлемесі. Бұл ретте, TONIA индикаторы "овернайт" репо бойынша, ал TWINA – жеті күндік репо бойынша ақша құнын көрсетеді. Репо операциясының заты ретінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары қолданылады. Индикаторлар нақты уақыт тәртіптемесінде МБҚ-мен "автоматты" репоның әр ашылу мәмілесі жасалғаннан кейін есептеліп отырады. KazPrime – Қазақстан үшін ең үздік несиелік сападағы банктер арасындағы үш айлық банкаралық депозиттердегі қазақстандық теңгені орналастырудың пайыздық мөлшерлемелерін көрсететін, индикатор. Индикаторды тиянақтау Алматы уақытымен сағат 11:30-да іске асырылады, және осыдан кейін 30 минут бойы индикаторды қалыптарстыру туралы келісімге қатысушының әрқайсысы өз баға белгілеулері бойынша келісімнің басқа қатысушысы тарапынан тиісті сұраным болса мәміле жасауға міндетті болады. KazPrime индикаторынан басқа банкаралық депозиттер нарығы KIBOR, KIBID, KIMEAN индикаторларымен сипатталады: Осы индикаторлардың тиянақталуы Биржамен Алматы уақытымен сағат 16:00-де іске асырылады. В отличие от KazPrime индикаторымен салыстырғанда, осы индикаторды есептеуде қолданылатын баға бюелгілеулер индикативті болып табылып, банктерді олар бойынша мәміле жасауға міндеттемейді. 2011 жылдың 30 қарашасында индекстердің әлемдегі жетекші жеткізушісі Dow Jones Indexes және FEAS, бағасы еуро-азиялық қор биржаларында белгіленетін,алғашқы "көгілдір фишка" индексін іске қосты, – тең сараланған Dow Jones FEAS Titans 50 индексі. Осы индексте Қазақстан Республикасын "Қазақстан Халық жинақ банкі" АҚ, "Қазкоммерцбанк" АҚ және "Қаз Мұнай Газ" Барлау Өндіру" АҚ өкілдеді, олардың 2011 жылдың тазыз айының басында индекс корзинасында тиісінше 2,07 %, 1,85 % және 1,91 % құрады. Индекс тең сараланған болғандықтан, әр акцияның салмағы екі пайызбен шектелді, қазақстандық акциялардың индекстегі жалпы үлесі 6 % жуық болды. Осы акциялар KASE Индексінің өкілетті тізіміне, сондай-ақ Dow Jones FEAS Benchmark және S P Kazakhstan BMI индекстер тізіміне енгізілген. 2011 жылдың желтоқсан айында KASE Standard Poor’s Financial Services LLC Исламдық Ынтымақтастық Ұйымы елдерінің биржалары арасындағы келісімге қосылды. Келісім шегінде S P Исламдық Ынтымақтастық Ұйымы елдерінің құрамына кіретін елдер биржаларының нарықтарында саудаланатын, 50 өтімді акцияларынан тұратын индексті нақты уақыт тәртібінде есептеуді, лицензиялауды және таратуды көздеді. KASE Биржаның өзімен генерацияланатын, сондай-ақ оның серіктестері ұсынатын ақпаратты таратады. Биржалық ақпаратты шартты түрде келесідей бөлуге болады: KASE ақпаратын таратудың негізгі амалы Биржаның www. Осы кезде ресурс қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде қызмет етеді. KASE сайты, Қазақстан Республикасының ұйымдастырылған қор нарығы туралы ең ірі ақпарат көзі және барлық листингілік компаниялардың қызметі туралы ақпараттарды ашуға арналған жэалғыз ресурс болып табылады. Сайт, еркін рұқсаттамада, соңғы 13 жылдағы жаңалықтарының мұрағатын қамтиды, сондай-ақ пайдаланушыларға KASE нақты уақыт тәртіптемесінде, 15 минуттық кідіріспен және сауда-саттық күнінің қорытындысы бойынша сауда-саттық ақпаратына қолжеткізерлік. Бұдан басқа, Биржа сауда-саттық ақпаратты нақты уақыт тәртіптемесінде ұсынылады: 1997 жылы KASE меншікті Сауда-саттық жүйесі әзірленіп, іске қосылды, бұл жүйе арнайы мамандандырылған фирмалармен әзірленіп, қасиеттері бойынша ұқсас кластағы жүйелерден еш кем емес. Сауда-саттық жүйесінің сипаттамаларын арттыру мақсатында оның жаңартулары мен аяғына дейін жасалуы үнемі іске асырылады. Сауда-саттықтар күнде өткізіледі. KASE сауда-саттық жүйесі келесідей әдістермен сауда-саттық жүргізуге мүмкіндік береді: KASE Сауда-саттық жүйесіне қашықтан кіру рұқсаттамасы жетекші қазақстандық провайдерлердің бөліп берген арналары арқылы және Интернет желісі арқылы жүзеге асырылады. KASE мынадай бағдарламалық өнімдер арқылы интернеттрейдинг мүмкіншіліктерін ұсынады: 1) STrade – арнайы Транзиттік Бұйрықтарды Жөнелту Механизмі және, Қазақстан Республикасының ГОС T 34.310-2004 A сәйкес келетін, электрондық сандық қолтаңбаны қолданумен қызмет ететін, жеке тұлғаларға арналған интернет-трейдингтің замани, жылдам, және қолдануда ыңғайлы терминалы; 2) нақты уақыт тәртіптемесінде ақпарат алу және өтінімдер беру үшін бөтен әзірлеушілердің интернеттрейдинг бағдарламаларына KASE сауда-саттық жүйесіне қосылуға мүмкіндік беретін, сауда-саттық жүйесімен ақпарат алмасу модулі; 3) FIX-хаттамаларының биржалық мәліметтерін жөнелтудің халықаралық стандарттары негізінде әзірленген, қасиеттері бойынша алмасу модуліне ұқсас, транзакциялық FIX-шлюз. KASE өз акционерлерінің, эмитенттерінің, Биржа мүшелерінің және инвесторлардың мүддесін қорғау мақсатында корпоративтік басқару жүйесін үздіксіз жетілдіріп және дамытып отырады. Осы кезде Биржаның басқару органы – Директорлар кеңесінің құрамына 4 тәуелсіз директор кіреді, осы органның қасында 5 комитет қызмет етеді: Алқалы шешімдер қабылдау және Биржада мүдделер қайшылығын жоққа шығару мақсатында қосымша жұмыс комитеттері мен комиссиялары қызмет етеді, олардың құрамына, биржа қызметкерлерінен басқа, уәкілетті органның өкілдері мен нарыққа қатысушылар кіреді. Уәкілетті органның талаптарына сәйкес Биржада инсайдерлік мәмілелердің, айла-шарғы жасау мәмілелерінің тұрақты комплаенс-бақылауы жүзеге асырылады. Халықаралық стандарттарға сәйкес тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі құрылды
TITLE: Қазақстан қор биржасы — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер 2) Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар туралы" заңы; 3) Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар нарығы туралы" заңы; 4) Қазақстан Республикасының "Инвестициялық қорлар туралы" заңы; 5) Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 29 қазанындағы № 170 қаулысымен бекітілген, Бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының сауда-саттығын ұйымдастырушы қызметін жүзеге асыру ережелері; 6) "Сауда-саттық ұйымдастырушысының ұйымдастыру құрылымына және қор биржасының листингілік комиссиясының құрамына қойылатып талаптарды бекіту және Сауда-саттық ұйымдастырушысының сауда-саттық жүйесінде жасалатын мәмілелерді қадағалау бойынша сауда-саттық ұйымдастырушысының құрылымдық бөлімшесінің қызметін жүзеге асыру ережелерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 195 қаулысы. 7) "Эмитенттер мен олардың қор биржасында айналысқа жіберілетін бағалы қағаздарына, сондай-ақ қор биржасы тізімінің кейбір санаттарына қойылатын талаптар туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 26 мамырындағы № 77 қаулысы. 8) "Бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау ережелерін және бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау сұрақтары жөніндегі қор биржасының директорлар кеңесінің комитетін қалыптастыру, оның жұмысы және оның сандық құрамы туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 196 қаулысы. 2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша биржаның 57 акционері бар, солардың ішінде банктер, брокерлік-дилерлік ұйымдар, активтерді басқару компаниялары, жинақтаушы зейнетақы қорлары және басқа ұйымдар бар. "Қазақстан қор биржасы" АҚ жарияланған акцияларының жалпы саны 5 000 000 дананы құрайды, олардың 942 013 акциясы орналастырылған. Қазақстан Реапубликасы Үкіметінің 2012 жылдың 19 қаңтарындағы "Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы" акционерлік қоғамына қатысты кейбір сұрақтар туралы" № 134 қаулысына сәйкес, орналастырылған акциялардың 50,1 % үлесіне "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі" ММ иеленген. KASE Жарғысымен "алтын акция" қарастырылған, бұл акцияның иесі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады. Бұл акция валюталық реттеу және Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары нарығын реттеу сұрақтарына қатысты KASE органдарының шешімдеріне тыйым салуға құқық береді. Биржада мүшеліктің үш санаты бар. Ұйымды қызықтыратын қаржы құралының түрлері бойынша өткізілетін сауда-саттықтарға қарай, KASE валюталық, қор немесе мерзімдік нарық мүшесі бола алады. Бір уақытта аталған екі немесе үш санатқа мүшелік етуге рұқсат етіледі. 2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша KASE мүшесі мәртебесіне нарықтың 58 кәсіби қатысушысы иеленген. KASE: KASE қызмет көрсететін нарықтар: Валюталық нарық, KASE құрылған сәттен бастап ұйымдастырылған алғашқы нарықтардың бірі болып саналады. Шетел влаютасының, сол кезде АҚШ долларының, бірінші сауда-саттығы 1993 жылы өткізілді. Бүгін KASE сауда-саттықтарының жалпы көлеміндегі жартысына жуық үлесівалюталық нарықтың еншісінде. KASE осы нарықының негізгі қатысушылары Қазақстанның екінші деңгейдегі банктері және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі болып табылады. Қазіргі таңда биржада АҚШ долларының, еуро және Ресей рублінің теңгеге, сондай-ақ еуроның АҚШ долларымен сауда-саттықтары өткізіледі. USD/KZT және EUR/KZT жұптары бойынша, қалыпты мәмілелермен қатар, бір және екі күн мерзімге валюталық своп операциялары жүзеге асырылады. Әдетте АҚШ долларының теңгеге сауда-саттығының KASE шетел валюталары нарығы айналымындағы үлесі 95 %-дан асады. Күн бойы KASE шетел валюталары бойынша үш: таңертеңгі, күндізгі және кешкі сауда-саттық сессияларын өткізеді. Бірінше екеуі мәміле жасалған күні есеп айырысуға арналған сауда-саттықтар, ал кешкі сессияда, есеп айырысу Т+1 және Т+2 сызбалары бойынша жүзеге асырылатын, валюта саудаланады. Сауда-саттық күннің соңында әр валюталық құрал бойынша неттоклиринг жүргізіледі. Есептесулер KASE Есеп айырысу палатасы Клирингілік палатасының мәліметтері бойынша DVP принципімен жүзеге асырылады. Валюталық нарық мүшелерінің басым бөлігі биржада теңге мен шетел валютасының мерзімдік жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс істейді. Валюталық нарықтың жаңа мүшелері және жеке банктер жоғары дәрежедегі тәуекелмен сатылатын валютаның алдын ала жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс жасайды. Шетел валютасы нарығында есеп айырысу бойынша KASE банк–корреспонденттері болып табылады: KASE валюталық нарығы қазақстандық экономиканың маңызды элементтерінің болып табылады. Соңғы жылдары оның үлесінеҚазақстанның банкаралық валюталық нарықтың 50-ден 83 %-на дейін тиесілі. Дәл осы жерде АҚШ долларының теңгеге орташа сараланған бағамы қалыптасады, ал келесі күні Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми бағамы болып жарияланады. Осы секторда, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі және Ұлттық Банкі, сондай-ақ биліктің жергілікті атқарушы органдары шығарған, облигациялары айналады. Барлық муниципалдық облигациялар мен Қаржы министрлігінің облигациялары KASE сауда-саттық жүйесінде орналастырылады. Ұлттық Банк өз ноталарын дербес түрде орналастырады. Соңғы жылдары кемінде 200 атаудағы мемлекеттік бағалы қағаздары KASE айналымында тұрақты болып, олардың жалпы құны 1,7 млрд. АҚШ долларын құрайды. Бүгінгі таңда осы секторда 70-тен астам эмитенттердің қаржы құралдары, негізінен қазақстандық және шетелдік компаниялардың акциялары, саудаланады. Акциялар нарығының жалпы капитализациясы 30 млрд. АҚШ құрайды. Акциялар нарығының салалық құрылымы негізінен өндіруші, энергетикалық және қаржы секторларының үлесінде. KASE ресми тізіміне, қазақстандық және шетелдік заңнамаға сәйкес, 70-тен астам қазақстандық және шетелдік компаниялар шығарған, 240 атауға жуық корпоративтік облигацилар енгізілген. Сауда-саттыққа шығарылған борыштың жалпы құны шамамен 300 млн АҚШ долларын құрайды. Ресми тізімде банктердің облигациялары басымырақ. Басқа секторлардағы компаниялардың үлесі болар-болмас. Бағалы қағаздардың биржалық сауда-саттығы бойынша барлық есеп айырысуларды "Орталық бағалы қағаздар депозитарийі" мәміле жасалғна күні "мәміледен кейін мәміле" тәртіптемесінде жүзеге асырады . Бұл ретте, DVP принципі қолданылып, ал әр мәміленің жасалу сәтіне осы мәміленің нысаны болып табылатын ақша мен бағалы қағаздар, ОД шоттарында болуы тиіс. Қор нарығының есептесу инфрақұрылымының тиімділігін арттыру мақсатында және Қазақстан қор биржасына шетелдік инвесторларды тарту үшін KASE бірнеше бағыттарда жұмыс жүргізеді. Солардың арасында бағалы қағаздар нарығында көптарапты нетто-крлирингін және мәмілелердің жартылай қамтылуымен Т+n сызбасы бойынша есептесу және тәуекел-менеджменттің замани жүйесін енгізу жұмысы болып табылады. Аталмыш жүйе сауда-саттыққа қатысушылардың маржалық жарналарын, сондай-ақ арнайы клирингілік қорларын пайдалануға негізделеді. KASE ең ірі нарықтарының бірі – репо операциялары нарығының үлесіне әдеттегідей биржалық сауда-саттықтың жартысына жуығы тиесілі. Ол екі секторға: "тікелей" репо нарығы, мұнда операциялар тікелей әдіспен жүзеге асырылады, және "автоматты" репо нарығы болып бөлінеді. Соңғысында үздіксіз қарсылама аукцион әдісімен жүргізілетін анонимді сауда-саттық тұспалданады, мұнда аукционға қазақстандық теңгемен ақша шығарылып, оның бағасы ретінде репо мөлшерлемесі белгіленеді. Репо операцияларының мерзімдері стандартты болып табылады. Репо операциясының заты ретінде биржада мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар бола алады. "Автоматты" репо нарығындағы тәуекел-менеджменті жүйесі репо операцияларының мерзімін отыз күнмен шектеу және репо затының бағасын нарықтық бағаға байланыстыруға негізделеді. Жабылу мәмілесі бойынша дефолт жағдайында репо заты операцияның ақша берген тарапында қалады. Мерзімі 90 күнмен шектелген, "тікелей" репо операциясының нарығында, 2010 жылдан бастап міндеттемелер мен өтемақылық төлемдердің тұрақты нарықтық қайта бағалау жүйесі қолданылады. Репо операциялары нарығындағы барлық есеп айырысулар ОД арқылы, бағалы қағаздардың сауда-саттығындағы есептесу сызбасына ұқсас сызба бойынша жүзеге асырылады. 2010 жылы KASE, халықаралық стандарттарына сай, замани тәуекел-менеджмент жүйесімен деривативтер нарығын қайта іске қосуды жүзеге асырды. Осы секторда АҚШ долларының теңгеге бағамына және KASE Индексіне алты айлық фьючерстерімен сауда-саттықтар ашылған. Биржа әрбір жасалған мәміле бойынша орталық контрагент рөлін атқарады және, кепілдік және сақтық қорларының сомалары шегінде, мәмілелердің сөзсіз орындалуын қамтамасыз етеді. Тәуекелдерді неғұрлым азайту мақсатында, жайғасым ашу және келісімшарт бағасының өзгеру шектелімдерін орнатылады. 2012 жылдың 01 ақпанына бастап Биржада жаңа құрылымдық бөлімшесі – Клирингілік палата қызмет ете бастады. Сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша көптарапты неттингті қолданумен клиринг жүргізіліп, клирингілік қатысушылардың нетто-міндеттемелері/неттоталаптары туралы есеп құрастырылады. KASE листингілік талаптары уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен анықталады. Бағалы қағаздарды ресми тізімге енгізу туралы өтінішті қарау тәртібі мен мерзімдері, бағалы қағаздарды ресми тізімнен шығару процедурасы, оларды тізімнің бір сананына екіншісіне, ақпараттарды ашу бойынша талаптар, листингілік алымдарды төлеу тәртібі, сондай-ақ басқа да листингілік талаптар мен процедуралар Биржаның ішкі құжаттарында анықталады. Бағалы қағаздардың листингі және KASE ресми тізімінде тұрған кезінде ақпараттарды ашу бойынша қойылатын талаптарды Биржа анықтайды. Осы талаптарға мыналарға қатысты қойылады: Осы талаптармен, KASE интернетсайтында жарияланған, Листингілік ережелермен толығырақ танысуға болады. Биржадағы листинг процедурасына эмитентті және оның бағалы қағаздарын Биржаға ұсынылған құжаттар мен ақпараттар негізінде уәкілетті органмен, сондай-ақ Биржаның ішкі құжаттарында анықталған, листингілік талаптарға сәйкестігіне тексеру кіреді. Компанияның бағалы қағаздарын Биржаның ресми тізіміне енгізу туралы шешімді арнайы органмен – Литсингілік комиссиясымен қабылданады. Бағалы қағаздар Биржаның ресми тізімге енгізілгеннен кейін, осы бағалы қағаздардың сауда-саттығы тізімге енгізілген күннен кейін үш ай аралығында ашылуы тиіс. Қазақстан Республикасының заңнамасында бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығына инвесторларды тарту үшін салықтық жеңілдіктер жүйесі белгіленген. Атап айтқанда, салық төлеуші мынадай кірістер бойынша салық салынатын кірістерін азайтуға құқы бар: KASE нарығы, Биржа нақты уақыт тәртібінде, сондай-ақ сауда-саттық күнінің қорытындысы бойынша есептейтін және жариялайтын, индикаторлардың жиынтығымен сипатталады. KASE ресми тізімінің ең өтімді акцияларымен жассалған, мәмілелердің бағалары бойынаш есеептелетін, нарықтық капитализация бойынша орташа сараланған композиттік индекс. Индекс нақты уақыт тәртіптемесінде әр жасалған мәміледен кейін есептеліп отырады. Биржалық нарықтың осы секторы үш индикатормен сипатталады: Корпоративтік облигациялар нарығының индекстері әр сауда-саттық күннің нәтижесі бойынша есептеледі. Акциялар нарығының капитализациясы – акциялары KASE ресми тізіміне енгізілген, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор. Корпоративтік облигациялар нарығының капитализациясы – корпоративтік облигациялары KASE ресми тізіміне енгізіліп, орналастырылған, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор. Акциялар мен корпоративтік облигациялар нарықтарының капитализациясын есептеуді Биржа, теңгемен және АҚШ долларымен әр сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша жүзеге асырады. TONIA және TWINA – "автоматты" репо нарығында қазақстандық теңгемен репо операциясының ашылу мәмілесі бойынша орташа сараланған пайыздық мөлшерлемесі. Бұл ретте, TONIA индикаторы "овернайт" репо бойынша, ал TWINA – жеті күндік репо бойынша ақша құнын көрсетеді. Репо операциясының заты ретінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары қолданылады. Индикаторлар нақты уақыт тәртіптемесінде МБҚ-мен "автоматты" репоның әр ашылу мәмілесі жасалғаннан кейін есептеліп отырады. KazPrime – Қазақстан үшін ең үздік несиелік сападағы банктер арасындағы үш айлық банкаралық депозиттердегі қазақстандық теңгені орналастырудың пайыздық мөлшерлемелерін көрсететін, индикатор. Индикаторды тиянақтау Алматы уақытымен сағат 11:30-да іске асырылады, және осыдан кейін 30 минут бойы индикаторды қалыптарстыру туралы келісімге қатысушының әрқайсысы өз баға белгілеулері бойынша келісімнің басқа қатысушысы тарапынан тиісті сұраным болса мәміле жасауға міндетті болады. KazPrime индикаторынан басқа банкаралық депозиттер нарығы KIBOR, KIBID, KIMEAN индикаторларымен сипатталады: Осы индикаторлардың тиянақталуы Биржамен Алматы уақытымен сағат 16:00-де іске асырылады. В отличие от KazPrime индикаторымен салыстырғанда, осы индикаторды есептеуде қолданылатын баға бюелгілеулер индикативті болып табылып, банктерді олар бойынша мәміле жасауға міндеттемейді. 2011 жылдың 30 қарашасында индекстердің әлемдегі жетекші жеткізушісі Dow Jones Indexes және FEAS, бағасы еуро-азиялық қор биржаларында белгіленетін,алғашқы "көгілдір фишка" индексін іске қосты, – тең сараланған Dow Jones FEAS Titans 50 индексі. Осы индексте Қазақстан Республикасын "Қазақстан Халық жинақ банкі" АҚ, "Қазкоммерцбанк" АҚ және "Қаз Мұнай Газ" Барлау Өндіру" АҚ өкілдеді, олардың 2011 жылдың тазыз айының басында индекс корзинасында тиісінше 2,07 %, 1,85 % және 1,91 % құрады. Индекс тең сараланған болғандықтан, әр акцияның салмағы екі пайызбен шектелді, қазақстандық акциялардың индекстегі жалпы үлесі 6 % жуық болды. Осы акциялар KASE Индексінің өкілетті тізіміне, сондай-ақ Dow Jones FEAS Benchmark және S P Kazakhstan BMI индекстер тізіміне енгізілген. 2011 жылдың желтоқсан айында KASE Standard Poor’s Financial Services LLC Исламдық Ынтымақтастық Ұйымы елдерінің биржалары арасындағы келісімге қосылды. Келісім шегінде S P Исламдық Ынтымақтастық Ұйымы елдерінің құрамына кіретін елдер биржаларының нарықтарында саудаланатын, 50 өтімді акцияларынан тұратын индексті нақты уақыт тәртібінде есептеуді, лицензиялауды және таратуды көздеді. KASE Биржаның өзімен генерацияланатын, сондай-ақ оның серіктестері ұсынатын ақпаратты таратады. Биржалық ақпаратты шартты түрде келесідей бөлуге болады: KASE ақпаратын таратудың негізгі амалы Биржаның www. Осы кезде ресурс қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде қызмет етеді. KASE сайты, Қазақстан Республикасының ұйымдастырылған қор нарығы туралы ең ірі ақпарат көзі және барлық листингілік компаниялардың қызметі туралы ақпараттарды ашуға арналған жэалғыз ресурс болып табылады. Сайт, еркін рұқсаттамада, соңғы 13 жылдағы жаңалықтарының мұрағатын қамтиды, сондай-ақ пайдаланушыларға KASE нақты уақыт тәртіптемесінде, 15 минуттық кідіріспен және сауда-саттық күнінің қорытындысы бойынша сауда-саттық ақпаратына қолжеткізерлік. Бұдан басқа, Биржа сауда-саттық ақпаратты нақты уақыт тәртіптемесінде ұсынылады: 1997 жылы KASE меншікті Сауда-саттық жүйесі әзірленіп, іске қосылды, бұл жүйе арнайы мамандандырылған фирмалармен әзірленіп, қасиеттері бойынша ұқсас кластағы жүйелерден еш кем емес. Сауда-саттық жүйесінің сипаттамаларын арттыру мақсатында оның жаңартулары мен аяғына дейін жасалуы үнемі іске асырылады. Сауда-саттықтар күнде өткізіледі. KASE сауда-саттық жүйесі келесідей әдістермен сауда-саттық жүргізуге мүмкіндік береді: KASE Сауда-саттық жүйесіне қашықтан кіру рұқсаттамасы жетекші қазақстандық провайдерлердің бөліп берген арналары арқылы және Интернет желісі арқылы жүзеге асырылады. KASE мынадай бағдарламалық өнімдер арқылы интернеттрейдинг мүмкіншіліктерін ұсынады: 1) STrade – арнайы Транзиттік Бұйрықтарды Жөнелту Механизмі және, Қазақстан Республикасының ГОС T 34.310-2004 A сәйкес келетін, электрондық сандық қолтаңбаны қолданумен қызмет ететін, жеке тұлғаларға арналған интернет-трейдингтің замани, жылдам, және қолдануда ыңғайлы терминалы; 2) нақты уақыт тәртіптемесінде ақпарат алу және өтінімдер беру үшін бөтен әзірлеушілердің интернеттрейдинг бағдарламаларына KASE сауда-саттық жүйесіне қосылуға мүмкіндік беретін, сауда-саттық жүйесімен ақпарат алмасу модулі; 3) FIX-хаттамаларының биржалық мәліметтерін жөнелтудің халықаралық стандарттары негізінде әзірленген, қасиеттері бойынша алмасу модуліне ұқсас, транзакциялық FIX-шлюз. KASE өз акционерлерінің, эмитенттерінің, Биржа мүшелерінің және инвесторлардың мүддесін қорғау мақсатында корпоративтік басқару жүйесін үздіксіз жетілдіріп және дамытып отырады. Осы кезде Биржаның басқару органы – Директорлар кеңесінің құрамына 4 тәуелсіз директор кіреді, осы органның қасында 5 комитет қызмет етеді: Алқалы шешімдер қабылдау және Биржада мүдделер қайшылығын жоққа шығару мақсатында қосымша жұмыс комитеттері мен комиссиялары қызмет етеді, олардың құрамына, биржа қызметкерлерінен басқа, уәкілетті органның өкілдері мен нарыққа қатысушылар кіреді. Уәкілетті органның талаптарына сәйкес Биржада инсайдерлік мәмілелердің, айла-шарғы жасау мәмілелерінің тұрақты комплаенс-бақылауы жүзеге асырылады. Халықаралық стандарттарға сәйкес тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі құрылды
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 