Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері — Қазақстан Энциклопедиясы
"Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 1014
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Француз сахнасының реформаторы, көп жағдайда оның даму жолдарын белгілеген реалист актер Андре Антуан француз I м жиссерлік өнерінің негізін қалады. Ол "Бостандық театрын", "Антуан театрын" ұйымдастырды. Антуан Шығармашылығының тарихи маңыздылығы — үлкен сыншыл реализм одебиеті мен театр репертуарын байланыстырғаны болды. Антуан сахнаға Ибсен, Толстой, Тургенев, Гауптман, Золя шығармаларын шығарып, коммерциялық драмаларға үлкен ой мен сезім әдебиетін, шынайы реалистік әдебиетті қарсы қойды. Ол жасаған репертуар реформасы театрдың барлык салаларына — режиссураға, актерлік өнерге өзгерістер енгізді. "Вье коломодье" театрын құрушы режиссер Жан Копо шығармашылығы жаңашылдыққа ұмтылуымен ерекшеленді. Копо сахнада поэзия мен жарқын театралдық көріністі қайта шығаруды кљздеді. Ол Шекспир мен өз замандастары — француз символистерінің пьесаларын қоюдан бастады. Достоевскийдің "Ағайынды Карамазовтарының" инсценировкасын жасады. Копо сахналық тәсілдерді көбейтті, ортағасырлық театрларға немесе балаған театрына, кейде өнердің ең соңғы бағыт-бағдарларына сүйенді, сахнадағы декорацияларды азайтты. Антуан бастаған театрдағы реалистік ізденімпаздықты оның шәкірттері, ұлттық халық театрын ашқан Ф. Жемьеонан әрі жалғастырды. 30-жылдарда, әсіресе Хальщ майданы жеңісінен кейін, демократияшыл театр өнері дамуында өрлеу кезеңі басталды. Пролетариат театрын құруды мақсат еткен театрлар мен әр түрлі театр бірлестіктері ұйымдастырылды. 1920—1940 жылдардағы жетекші режиссерлер: Ш. Бати өз шығармашылықтарын коммерциялық, театрлар тәжірибесіне қарсы қоя отырып, спектакльдерінде әлеуметтік-философиялық мәні зор мәселелерді көтерді. Англияда жаңалық әкелуші режиссер Гордон Крэг болды. Швейцарлық режиссер Адольф Аппианың ізін куып ол пьесаның идеясы, оның мінезі символды түрде шешілген жарқын полотнолардан құрылған декорацияларда табылуы керек деп шешкен. Крэг үлкен қара маталар ілінген сахнада спектакль ойнау тәсілін ойлап тапты. Бірақ ол өзінің барлық идеяларын театрда іс жүзінде шығара алмай кетті. Фашистік диктатура кезінде итальян театры мен драматургиясы ауыр күйзеліске ұшырады. Репертуарға көңіл көтеруден аспайтын бульварлық, жеңіл пьесалар енді, модернистік ағымдар кең етек алды. Тек Римдегі "Көркем театр", "Тәуелсіздер театры" мен "Делле арти" театрының өнері назар аудартты. Станиславскийдің театр эстетикасымен танысудың нөтижесінде, 1935 жылы Римде драма өнерінің академиясы құрылды. Неореалистік кино өнерінің ықпалымен сахна қайраткерлері спектакльдің әлеуметтік сыншылдығы мен шынайы болуына, керкемдік тәсіл мен репертуардың жаңарып отыруына назар аударды. Германияның театр мәдениетін дамытуда драматург әрі режиссер Бертольд Брехт көп еңбек сіңірді. Оның 1949 жылы Е. Вейгельмен бірлесе отырып ұйымдастырған "Берлинер ансамбль" театры Брехтің барлық пьесаларын түгелдей дерлік сахнаға қойды ("Әйдік апай және оның балалары", "Пунтила мырза мен оның қызметшісі Матти", "Галилейдің өмірі", т. Бертольд Брехтің "Берлинер ансамбль" театры саяси және әлеуметтік-тәрбиелік функцияны атқаруда аса елеулі нәтижелерге жетті. Брехт осы театр сахнасында өз пьесаларын қоюмен қатар, басқа елдер театрына елеулі әсер еткен жаңа актер лік және режиссерлік шығармашылық тәсілін әрі "эпикалық театр" теориясын жүзеге асырды. Буштың актерлік шеберліктері ұшталды. Тарихи тақырыпқа қалам тартқан Ф. Вольфтің драмалары Германия драматургиясына елеулі үлес қосты. Италияның неореалистік театры соғыстан кейінгі қаусаған халық тіршілігін, бұкара көпшіліктің арман-мүддесін көрсетуді мақсат тұтты. Бұл жөнінен өз шығармашылығында нәзік психологизм мен гротескіні, трагедиялық пен фарстық-комедиялық элементтерді шебер ұштастыра білген драматург, режиссер әрі актер Эдуардо де Филиппо айтарлықтай табыстарға жетті. Ол "Менің отбасым "Неаполъ — миллионерлер қаласы", "Филумена Мортурано" т. пьесаларында жаркын, есте қалатын бейнелер жасады. Халық өнерінен тамыр тартқан дүниежүзілік және ұлттық мәдениетке терең бойлаушылық Миланның "пикколотеатро" спектакльдерінен айқын аңғарылды. Аналитикалық парасатты драманың ұлттық дәстүрін жаңа бір қырынан қайта жаңғыртқан Жан Поль С a р т р д ы ң, Жан А н у й д ы ң, Альберт Камюдің театрлық жүйелерінің өркен жаюына француз қарсыласу козғалысының идеясы тікелей әсер етті. 1951 — 1963 жылдары ұлттық халық театрын басқарған режиссер Жан Вилардың қызметі жандана түсті. сахналық өнердің күрделі көркемдік міндеттерін шешуге мол үлес қосты. Осы 50-жылдары қанат жайған "Абсурд театры" трагедиялық тұйыққа тірелген омірдің мақсатсыздығын дәлелдеп, айнала қоршаған дүниеден безінген жандардың сары уайымға түсіп, түңілуі мен торығуын паш етуге талпынды. Мұның өзі көптеген елдердің белгілі бір кезеңдегі театр онеріне салқынын тигізбей қалған жоқ. Англиядағы ең керемет театрлық ізденістер Бирмингем, Манчестердің репертуарлық театрларының, стратфордонэйвон каласындағы Шекспирдің мемориалдық театрының және ең басшысы 1930 жылдары көтерілген лондондық "Олд Вик" театрының сахналарында жүрді. иктерлердің жұлдыздары жанды. 50-жылдардың ортасында демократиялық қозғалыстың өрлеуіне орай Ұлыбританияда режиссер Дж. Литлвуд жетекшілік еткен "Ройял Корт" театры және "Уоркшоп" т. театрлар, "ашу-ыза кернеген жастардың" драматургиясы өмірге келді. 60-жылдардың аяғында жарқын саяси бояуға толы эксперименттік театрлар қозғалысы кең етек алды. Шекспир трагедиялары мен комедиялары негізінде ағылшындар қойған спектакльдер дүние жүзіне танылды. I960—1970 жылдары бүкіл Англияда "Фриндж" атты жастардың театрлық қозғалысы кең етек жайды. Еуропалық театр ізденістерінен ұзақ уақыт алшақ тұрған АҚШ театры Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында жандана тұсті. "Провинстаун плейерс" және "Вашингтон Сквер плейерс" труппалары осыған бастама болды. "гилдтиэтр", "групптиэтр" және тағы басқа театр ұжымдары Еуропадағы секілді АҚШ-та да тұрақты труппалары бар театр жүйесін енгізуге тырысты. Бірақ АҚШ-та әлі күнге дейін әр спектакль үшін труппа құрылып, пьеса сахнадан түскеннен кейін қайта тарқап тұрады. Американдық театрдың дамуына американдық өмірінен алынған реалистік мәнердегі және кейбір шартты тәсілдерді колдаған "Анна Кристи", "Шегіршін түбіндегі махаббат", т. пьесаларымен ерекшеленген драматург Юджин О'Нилдің рөлі орасан зор болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Артур Миллер және Теннеси Уильямс атты драматургтер алға шықты. АҚШ-та көркем қолтума туындылары кейбір сәті түскен жағдайларда болмаса, көбіне мюзиклдер мен эстрадалық жеңіл ойын-сауықтар қоюдан аспайтын Бродвей театрларына қарама-қарсы бағытта прогресшіл идеялық ағымды, көркем репертуары бар Бродвейден тыс аталатын театрлар кең өріс алды. 60-жылдары хеппингтер, саяси шолулар мен мюзикл жанрының жаңа түрлерін қоятын Бродвейден тыс шағын экспериментті театрлар өрістеді. АҚШ театр мәдениетінің даму жолында Университеттік театрлар үлкен рөл атқарды. американ театрының өркендеп өсуіне елеулі еңбек сіңірді. 1960—1970-жылдары Батыс Еуропада әр түрлі саяси-идеялық бағыт-бағдар ұстанған жастардың театр козғалысы зор қарқынмен өркендей бастады. Әуесқойлар мен кәсіби мамандардың, жұмысшылар мен студенттердің, т. көптеген театр ұжымдары пайда болды. Театр шығармашылығына ден кою жалпы бұқаралық сипат алды. Жастар спектакльдері цирк, жөрмеңкелік серуен мен қуыршақ театрының элементтерін бойына сіңіріп, пантомима, поэтикалық және құжатты театр, буффонада, фарс, балаган, дельарте комедиясының ұрдіс тәсілдерін молынан пайдалану негізінде қойылды. Спектакльдер қала алаңдарында, цехтар мен фермаларда, курорттық жағажайларда қойылып, театр өнері қалың көрермендер тобын кеңінен қамтып, жоғары даму дәрежесіне жетті. Спектакльді қоюшы ғана емес, бүкіл ұжымға жетекшілік ететін режиссерсіз театрдың болуы мүмкін емес. Осымен байланысты қазіргі уақыттағы театрда режиссура қызметінің және сценографиясының ежелгі дәуірден қазіргі уақытқа дейінгі қыруар көркемдік тәжірибесі жинақталып, ұлттық театр шығармашылығының мол дәстүрі қалыптасты. Романтизм мен реализм жаңа тарихи даму сатысынан өтіп, тың тұр тапты. Бейнелі шешімге ұмтылу, көркемдік тәсілдерді ұтымды қолданып, оның мазмұнды болу жағын қарастыру — қазіргі прогресшіл театр ағымын айқындайтын белгілер. Өнер: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстануматематика бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулык/Қ. Қосбармақов, А. ISBN 9965-33-998-8 } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
