Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер сер iктест iкт iң жарғылық капиталына олар салатын салымның мөлшер i, құрамы, мерз iм i және тәрт iб i туралы; сер iктест iкт iң жарғылық капиталына салым салу жөн iндег i м iндеттерд i бұзғаны үш iн қатысушылардың жауапкерш iл iг i туралы ережелер, сондай-ақ заң құжаттарында көзделген өзге де мәл iметтер болуға ти iс. Шаруашылық сер iктест iк басқа шаруашылық сер iктест iктерд iң құрылтайшысы болуы мүмк iн. Шаруашылық сер iктест iк бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысымен шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзу шартын жасасуға құқылы. Құрылтай шартының қолданылуы шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм i қалыптастырылған күннен бастап тоқтатылады. Шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iнен үз iнді-көш iрме қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталындағы үлеске құқықты растайтын құжат болып табылады. Акционерл iк қоғам қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг i болып қайта құрылған жағдайда құрылтай шарты жасалмайды. Қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталына қатысу үлес iне құқықтар шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iнде осы құқықтардың т iркелген кез iнен бастап туындайды. Шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iн қалыптастыру, жүрг iзу және сақтау тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iнде белг iленед i. Ақша, бағалы қағаздар, заттар, мүл iкт iк құқық, санаткерл iк қызмет нәтижес i құқығын қоса алғанда және өзге де мүл iк шаруашылық сер iктест iкт iң жарғылық капиталына салынатын салым бола алады. Құрылтайшылардың жарғылық капиталға заттай нысанда немесе мүл iкт iк құқықтар түр iнде салған салымдары барлық құрылтайшылардың кел iс iм i бойынша немесе сер iктест iкт iң барлық қатысушыларының жалпы жиналысының шеш iм i бойынша ақшалай нысанда бағаланады. Егер мұндай салымның құны жиырма мың айлық есепт iк көрсетк iш мөлшер iне барабар сомадан асып кетсе, оның бағасын тәуелс iз сарапшы растауға ти iс. Шаруашылық сер iктест iг iн қайта т iркеген кезде оған қатысушының салымын ақшалай бағалау сер iктест iкт iң бухгалтерл iк құжаттарымен не аудиторлық есеппен расталуы мүмк iн. Сер iктест iкт iң құрылтайшылары осындай баға бер iлген кезден бастап бес жыл бойы сер iктест iкт iң несие беруш iлер i алдында салым бағасы арттырылған сома шег iнде б iрлес iп жауап беред i. Сер iктест iкке салым рет iнде мүл iкт i пайдалану құқығы бер iлет iн жағдайларда бұл салымның мөлшер i құрылтай құжаттарында көрсет iлген барлық мерз iмге есептелген осы мүл iкт i пайдалану төлем iмен анықталады. Салымдарды мүл iкт iк емес жеке құқық және өзге де материалдық емес иг iл iк түр iнде, сондай-ақ қатысушылардың сер iктест iкке қойған талаптарын есептеу жолымен енг iзуге жол бер iлмейд i. Егер құрылтай құжаттарында өзгеше көзделмесе, жарғылық капиталдағы барлық қатысушылардың үлестер i және ти iс iнше олардың шаруашылық сер iктест iг i мүлк iн iң құнындағы үлестер i жарғылық капиталдағы салымдарына барабар болады. Шаруашылық сер iктест iкке қатысушы сер iктест iк мүлк iндег i өз үлес iн, егер заң құжаттарында немесе құрылтай құжаттарында өзгеше көзделмесе, салып қоюға және сатуға құқылы. Жарғылық капиталға салым салудың тәрт iб i мен мерз iм i, сондай-ақ жарғылық капиталды құру жөн iндег i м iндеттерд i орындамағаны үш iн жауапкерш iл iк заң құжаттарында және құрылтай құжаттарында белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталын азайтуға оның барлық несие беруш iлер iне хабарланғаннан кей iн жол бер iлед i. Олар бұл жағдайда сер iктест iкт iң мерз iм iнен бұрын тоқтатылуын немесе ти iст i м iндеттемелер iн орындауын және оның зиянды өтеу iн талап етуге құқылы. Осы тармақта белг iленген тәрт iпт i бұза отырып жарғылық капиталды азайту мүддел i адамдардың арызы бойынша сот шеш iм iмен сер iктест iкт i таратуға нег iз болып табылады. Шаруашылық сер iктест iкт iң жоғары органы оның қатысушыларының жалпы жиналысы болып табылады. Толық сер iктест iктен және сен iм сер iктест iг iнен басқа, б iр тұлға құрған шаруашылық сер iктест iктерде жалпы жиналыстың өк iлетт iг i оның б iрден б iр қатысушысына тиес iл i болады. Шаруашылық сер iктест iкте оның қызмет iне күндел iкт i басшылық жасайтын және оның қатысушыларының жалпы жиналысына есеп бер iп отыратын атқарушы орган жеке-дара құрылады). жеке-дара басқару органы оның қатысушылары арасынан сайланбауы мүмк iн. Сер iктест iкт iң алқалы органдары рет iнде: Шаруашылық сер iктест iкт iң органдарының құзырет i, оларды сайлау тәрт iб i, сондай-ақ олардың шеш iмдер қабылдау тәрт iб i Азаматтық Кодекске, заң құжаттарына және құрылтай құжаттарына сәйкес белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iг i қаржы есептер iн iң дұрыстығын тексеру және растату үш iн сер iктест iкпен немесе оның қатысушыларымен мүл iкт iк мүдделер жөн iнен байланысы жоқ аудиторлық ұйымды тарта алады . Шаруашылық сер iктест iг iн аудиторлық тексеру сер iктест iк б iр немесе б iрнеше қатысушысының талап ету i бойынша солардың есеб iнен кез келген уақытта жүрг iз iлуге ти iс. Шаруашылық сер iктест iг iн iң қызмет iне аудиторлық тексеруд i жүрг iзу тәрт iб i заңдармен және сер iктест iкт iң құрылтай құжаттарымен белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iкке қатысушылардың: Шаруашылық сер iктест iкке қатысушылар: Шаруашылық сер iктест iктер заң құжаттарында белг iленген реттер мен тәрт iп бойынша қатысушылардың жалпы жиналысының шеш iм iмен шаруашылық сер iктест iкт iң б iр түр iнен ек iнш i түр i не акционерлік қоғамдар немесе өнд iр iст iк кооперативтер болып қайта құрылуы мүмк iн. Толық сер iктест iк немесе сен iм сер iктест iг i акционерл iк қоғам, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iк болып қайта құрылған жағдайда акционерл iк қоғамның, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iкт iң қатысушысы болған әрб iр толық сер iктес толық сер iктест iктен немесе сен iм сер iктест iг iнен акционерл iк қоғамға, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iкке көшкен м iндеттемелер бойынша ек i жыл бойы өз iн iң барлық мүлк iмен субсидиялық жауапты болады. Бұрынғы толық сер iктест iң өз iне тиес iл i акцияларды иел iктен шығаруы оны мұндай жауапкерш iл iктен босатпайды. Толық сер iктест iкт iң мүлк i жетк iл iкс iз болған жағдайда қатысушылары сер iктест iкт iң м iндеттемелер i бойынша өз iне тиес iл i барлық мүлк iмен ортақ жауапкерш iл iкте болатын сер iктест iк толық сер iктест iк деп танылады. Азамат б iр ғана толық сер iктест iкт iң қатысушысы бола алады. Толық сер iктест iкт iң жарғылық капиталының мөлшер iн оның құрылтайшылары белг iлейд i, б iрақ ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Толық сер iктест iкт iң ең жоғары органы қатысушылардың жалпы жиналысы болып табылады. Толық сер iктест iкт iң iшк i мәселелер i жөн iндегі шеш iм барлық қатысушылардың жалпы кел iс iм i бойынша қабылданады. Сер iктест iкт iң құрылтай шартында қатысушылардың көпш iл iк даусымен шеш iм қабылданатын реттер көзделу i мүмк iн. Егер құрылтай шартында оның қатысушыларының дауыс санын анықтаудың өзгеше тәрт iб i көзделмесе, толық сер iктест iкт iң әрб iр қатысушысының б iр даусы болады. Құрылтай шартында қатысушылар алатын дауыс санын олардың жарғылық капиталдағы үлес iне сай белг iленет iнд iг i көзделу i мүмк iн. Толық сер iктест iкт i басқаруды толық сер iктест iкт iң атқару органдары жүзеге асырады. Басқару органдарының түрлер i, құрылу тәрт iб i және олардың құзырет i құрылтай құжаттарында белг iленед i. Толық сер iктест iкке қатысушының қалған қатысушылардың кел iс iм iнс iз өз атынан және өз мүдделер i немесе үш iнш i жақтардың мүдделер i үш iн сер iктест iк қызмет i мән iмен б iртектес мәм iлелер жасасуға құқығы жоқ. Бұл ереже бұзылған жағдайда сер iктест iк өз қалауы бойынша мұндай қатысушылардан не сер iктест iкке келт iр iлген залалдың орнын толтыруын, не осындай мәм iлелерден тапқан бүк iл пайданы сер iктест iкке беру iн талап етуге құқылы. Сер iктест iкт iң iс iн жүрг iзу тапсырылған толық сер iктест iкт iң органдары барлық қатысушыларға олардың талап ету i бойынша өз қызмет i туралы толық ақпарат бер iп отыруға м iндетт i. Өк iлетт iг i болмаса да ортақ мүдделер үш iн әрекет жасаған қатысушы, оның әрекеттер iн қалған қатысушылар мақұлдамаған жағдайда, егер өз әрекеттер iн iң арқасында сер iктест iк құны жөн iнен сер iктест iк шеккен шығындардан асып түсет iн мүл iкт i сақтап қалғандығын немесе ти iс iнше сатып алғандығын дәлелдеген жағдайда сер iктест iктен өз i жасаған шығындардың орнын толтыруды талап етуге құқылы. Толық сер iктест iкке қатысушының өз үлес iн оның басқа қатысушыларына немесе үш iнш i жақтарға қалған барлық қатысушылардың кел iс iм iмен ғана беру iне болады. Үлес үш iнш i жаққа бер iлген жағдайда сонымен б iрге толық сер iктест iктен шыққан қатысушыға тиес iл i құқықтар мен м iндеттерд iң бүк iл жиынтығы соған ауысады. Толық сер iктест iкт iң қатысушысы қайтыс болған ретте қалған барлық қатысушылардың кел iсу iмен құқықты мирасқор сер iктест iкке к iре алады. Құқықты мирасқор қатысушының толық сер iктест iк алдындағы борыштары бойынша, сондай-ақ сер iктест iкт iң үш iнш i жақтар алдындағы бүк iл сер iктест iк қызмет i кез iнде пайда болған борыштары бойынша жауапты болады. Құқықты мирасқор толық сер iктест iкке к iруден бас тартқан немесе құқықты мирасқорды қабылдаудан сер iктест iк бас тартқан жағдайда оған қатысушы қайтыс болған күн i белг iленген сер iктест iк мүлк iндег i үлест iң құқықты мирасқорлық нег iз iнде өз iне тиес iл i құны төленед i. Бұл реттерде ти iс iнше құрылтай құжаттарында көзделген мерз iмде құрылтай шартында аталған сер iктест iк мүлк iн iң мөлшер iне азайтылады, б iрақ ол үш айдан кеш iкт iр iлмеуге ти iс. Толық сер iктест iкт iң қатысушысы оның өзге де қатысушыларына заң құжаттарында немесе құрылтай шартында көзделген мерз iмнен кеш iкт iрмей ескерте отырып, сер iктест iктен кезкелген уақытта шыға алады. Егер қатысушы шығып кеткен уақытта толық сер iктест iк сақталып қалса, оның шығып кеткен күн iнде жасалған балансқа сәйкес шығып кетет iн қатысушыға сер iктест iк мүлк iндег i үлес iн iң салған салымына тең құны төленед i. Қатысушының талабы бойынша және сер iктест iкт iң кел iсу iмен салымды толық немесе iш iнара заттай түрде қайтарылуы мүмк iн. Шығып кеткен қатысушыға оның осы жылы сер iктест iкте болған кезеңiнде сер iктест iкт iң сол жылы алған таза табысының оған тиес iл i б iр бөл iг i де төленед i. Сер iктест iкке қатысушының пайдалануға ғана берген мүлк i сыйақы төленбей заттай түрде қайтарылады. Толық сер iктест iкке қатысушылар қалатын қатысушылардың б iрауыздан қабылдаған шеш iм i бойынша және оған дәлелд i себептер болған жағдайда, атап айтқанда, оның өз м iндеттер iн дөрек i бұзуы немесе iс жүрг iзу қаб iлетс iзд iг i байқалған жағдайда қатысушылардың б iреу iн немесе б iрнешеу iн сер iктест iктен сот тәрт iб iмен шығаруды талап етуге құқылы. Сер iктест iкт iң м iндеттемелер i бойынша өз iн iң бүк iл мүлк iмен қосымша жауап берет iн б iр немесе одан да көп қатысушылармен қатар, сер iктест iкт iң мүлк iне өздер i салған салымдардың жиынтығымен шектелет iн б iр немесе одан көп қатысушыларды да енг iзет iн және сер iктест iкт iң кәс iпкерл iк қызметт i жүзеге асыруға қатыспайтын сер iктест iк сен iм сер iктест iг i деп танылады. Сен iм сер iктест iг iне қатысатын толық сер iктерд iң құқықтық ережес i және олардың сер iктест iк м iндеттемелер i бойынша жауапкерш iл iг i толық сер iктест iкт iң қатысушылары туралы ережемен белг iленед i. Азамат тек б iр ғана сен iм сер iктест iг iн iң толық сер iктес i бола алады. Сен iм сер iктест iг iн iң салымшысы алғашқы салымын және қосымша жарналарын құрылтай құжаттарында көзделген мөлшерде, әд iс пен тәрт iп бойынша салуға м iндетт i. Сен iм сер iктест iг i салымшысының: Сен iм сер iктест iг iнің құрылтай құжаттарында салымшының өзге де құқықтары көзделуі мүмкін. Сен iм сер iктест iг iнің салымшылары үшін осы Кодексте және басқа заң құжаттарында көзделген құқықтардан бас тарту немесе оларды шектеу, соның ішінде салымшылар мен толық серіктердің келісуі бойынша шектеу жарамсыз болады. Егер салымшы сен iм сер iктест iг iн iң мүдделер iн көздеп ти iст i өк iлетт iкс iз мәм iле жасаса, оның әрекеттер iн сер iктест iк мақұлдаған жағдайда мәм iле бойынша ол несие беруш iлерд iң алдында толық көлем iнде жауап беред i. Егер ол мақұлданбаса, салымшы үш iнш i жақтың алдында заңдар бойынша өз iн iң ақы өнд iр iп алынатын бүк iл мүлк iмен жеке жауап беред i. Сен iм сер iктест iг iн iң жарғылық капиталы оның қатысушылары салатын салымнан құралады. Шаруашылық үрд iс iнде жарғылық қор өзгерт iлу i мүмк iн. Салымшылардың салымдарын есептемегенде, жарғылық капитал толық сер iктестерд iң сен iм сер iктест iг i мүлк iндег i үлес iн белг iлейд i. Жарғылық капиталдың мөлшер iн сен iм сер iктест iг iн iң толық сер iктестер i белг iлейд i және ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Сен iм сер iктест iг iн iң жарғылық капиталын азайтуға оның барлық несие беруш iлер iне хабарланғаннан кей iн жол бер iлед i. Несие беруш iлер бұл ретте ти iст i м iндеттемелерд iң мерз iм iнен бұрын тоқтатылуын немесе орындалуын және өздер i шеккен залалдың орны толтырылуын талап етуге құқылы. Сен iм сер iктест iг iн iң iс iн басқаруды толық сер iктестер жүзеге асырады. Сен iм сер iктест iг iн iң iс iн оның толық сер iктестер iн iң басқару және жүрг iзу тәрт iб iн олар толық сер iктест iк туралы ережелер бойынша белг iлейд i. Салымшылардың сен iм сер iктест iг i iс iн басқаруға қатысуға, сондай-ақ сен iмхат бойынша болмаса, оның атынан әрекет жасауға құқығы жоқ. Сен iм сер iктест iг i салымшыларының сер iктест iк iс iн басқару жөн iнде толық сер iктестерд iң әрекеттер iне дау жасауға құқығы жоқ. Б iр немесе б iрнеше адам құрған, жарғылық капиталы құрылтай құжаттарымен белг iленген мөлшерде үлеске бөл iнген сер iктест iк жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк деп танылады; жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкке қатысушылар оның м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i және сер iктест iкт iң қызмет iне байланысты залалдарға өздер iн iң қосқан салымдарының құны шег iнде тәуекел етед i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң салымдарды толық қоспаған қатысушылары оның м iндеттемелер i бойынша әрб iр қатысушының салым салмаған бөл iг iн iң құны шег iнде ортақ жауапты болады. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкке қатысушылардың саны шектелмейд i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң жалғыз қатысушы рет iнде б iр адамнан тұратын басқа шаруашылық сер iктест iг i бола алмайды. Өз iн iң кезкелген қатысушыларының талабы бойынша жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк қызмет iне аудиторлық тексеру жүрг iз iлуге ти iс. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк оған қатысушылардың қабылдаған шеш iм i бойынша өз ерк iмен қайта құрылуы немесе таратылуы мүмк iн. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк өзге де шаруашылық сер iктест iк акционерлік қоғам немесе өнд iр iст iк кооператив болып қайта құрылуға құқылы. Жарғылық капиталдың мөлшер iн жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң құрылтайшылары белг iлейд i және ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Сер iктест iк органдарының құзырет i, сондай-ақ олардың сер iктест iк атынан шеш iмдер қабылдау немесе әрекет ету тәрт iб i Азаматтық Кодекске, заң акт iлер iне және сер iктест iк жарғысына сәйкес белг iленед i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк қатысушыларының жалпы жиналысының айрықша құзырет iне мыналар жатады: Сер iктест iк қатысушыларының жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i ол сер iктест iкт iң атқарушы органының шешу iне бере алмайды. Қатысушылары сер iктест iк м iндеттемелер i бойынша өздер iн iң жарғылық капиталға салымдарымен жауап берет iн, ал бұл сомалар жетк iл iкс iз болған жағдайда өздер iне тиес iл i мүл iкпен оған өздер i еселенген мөлшерде енг iзген салымдар арқылы жауап берет iн сер iктест iк қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iк деп танылады. Қатысушылар жауапкерш iл iг iн iң шект i мөлшер i жарғыда көзделед i. Қатысушылардың б iр i банкрот болған жағдайда оның сер iктест iк м iндеттемелер i жөн iндег i жауапкерш iл iг i, егер құрылтай құжаттарында жауапкерш iл iкт i бөлуд iң өзгеше тәрт iб i көзделмесе, қалған қатысушылар арасында олардың салымдарына қарай бөл iнед i. Өз iн iң қызмет iн жүзеге асыру үш iн қаражат тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға акционерл iк қоғам болып танылады. Акционерл iк қоғамның акционерлер i осы заң акт iлер iнде көзделгеннен басқа жағдайларда оның м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i және өз iне тиес iл i акциялар құнының шег iнде қоғамның қызмет iне байланысты шығындар тәуекел iн көтеред i. Акционерл iк қоғамның өз қатысушыларының мүлк iнен оқшауланған мүлк i болады, өз м iндеттемелер i бойынша өз мүлк i шег iнде жауапты болады және өз қатысушыларының м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i. Корпоративт iк жинақтаушы зейнетақы қорларының акционерлер i аталған қорлардың м iндеттемелер i бойынша зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңдарда белг iленген тәрт iп пен жағдайларда ортақтасып жауап беред i. Қоғамның барлық акцияларын б iр акционер сатып алған жағдайда акционерл iк қоғам б iр адамнан құрылуы немесе б iр адамнан тұруы мүмк iн, егер заң акт iлер iнде өзгеше көзделмесе. Мемлекетт iк кәс iпорындарды жекешеленд iру жолымен құрылған немесе акцияларының бақылау пакеті мемлекетке тиесілі акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайының ерекшел iктер i Қазақстан Республикасының заң актілерімен айқындалады. Заңдарда көзделген жағдайларда, акционерл iк қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында коммерциялық емес ұйымдар құрылуы мүмк iн. Құрылтай шарты мен жарғы акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттары болып табылады. Акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттарында Азаматтық Кодекспен және Қазақстан Республикасының өзге де заң акт iлер iмен айқындалған мәл iметтер болуға ти iс. Акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттары нотариаттық куәландырылуға жатады. Құрылтай шартының күш i жарияланған акциялар шығарылымы мемлекетт iк т iркеуден өтк iз iлген күннен бастап тоқтатылады. Акционерл iк қоғамның жарғысын бек iту тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен белг iленед i. Акционерл iк қоғамның жарғылық капиталының ең төменг i мөлшер i және оны қалыптастыру тәрт iб i, сондай-ақ оны ұлғайту тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен айқындалады. Акционерл iк қоғамның жоғары органы оның акционерлер iн iң жалпы жиналысы болып табылады. Акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет i заң акт iлер iмен белг iленед i. Акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i шешуд i акционерл iк қоғамның өзге органдарына беруге болмайды. Акционерл iк қоғамда директорлар кеңес i құрылады, Азаматтық Кодексте, заң акт iлер iнде және акционерл iк қоғамның жарғысында акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i шешуд i қоспағанда, ол қоғамның қызмет iне жалпы басшылықты жүзеге асырады. Заң акт iлер iнде және акционерл iк қоғамның жарғысында директорлар кеңес iн iң айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i акционерл iк қоғамның атқарушы органының шешу iне беруге болмайды. Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен белг iленген жағдайларда, б iр акционер i бар акционерл iк қоғамда қоғамның жарғысымен директорлар кеңес iн құрмай-ақ акционерл iк қоғамды басқару мүмк iнд iг i көзделу i мүмк iн. Акционерл iк қоғамның атқарушы органы алқалық немесе жеке дара болуы мүмк iн. Ол акционерл iк қоғам қызмет iне күндел iкт i басшылықты жүзеге асырады және директорлар кеңес i мен акционерлерд iң жалпы жиналысына есеп беред i. Қоғам басқа да органдарының заңдармен немесе құрылтай құжаттарымен белг iленген ерекше құзырет iне к iрмейт iн барлық мәселелерд i шешу акционерл iк қоғамның атқарушы органының құзырет iне жатады. Акционерлерд iң жалпы жиналысының акционерл iк қоғамның жылдық қаржы есеб iн тексеру комиссиясының қорытындысынсыз бек iтуге құқығы жоқ. Акционерл iк қоғам шаруашылық сер iктест iг i немесе өнд iр iст iк кооператив болып қайта құрылуға құқылы. Жарғылық капиталының басым бөл iг iн басқа заңды тұлға қалыптастырған не олардың арасында жасалған шартқа сәйкес нег iзг i ұйым осы ұйымның қабылдайтын шеш iмдер iн айқындай алатын заңды тұлға енш iлес ұйым болып табылады. Енш iлес ұйым өз iн iң нег iзг i ұйымының борыштары бойынша жауап бермейд i. Енш iлес ұйыммен жасасқан шарт бойынша оған м iндетт i нұсқаулар беруге құқылы нег iзг i ұйым онымен осындай нұсқауларды орындау үш iн жасалған мәм iлелер бойынша енш iлес ұйыммен б iрге субсидиарлық жауапты болады. Нег iзг i ұйымның к iнәс iнен енш iлес ұйым банкрот болған жағдайда нег iзг i ұйым оның борыштары бойынша субсидиарлық жауапты болады. Егер заң акт iлер iнде өзгеше белг iленбесе, енш iлес ұйымның қатысушылары нег iзг i ұйымнан оның к iнәс iнен енш iлес ұйымға келт iр iлген зиянды өтеуд i талап етуге құқылы. Егер акционерл iк қоғамның дауыс беруш i акцияларының жиырма проценттен астамы, басқа заңды тұлған iк i болса, ол тәуелд i қоғам деп танылады. Басымырақ заңды тұлға тәуелд i акционерл iк қоғам акцияларының ти iст i бөл iг iн сатып алғаны туралы мәл iметт i заң құжаттарында көзделген тәрт iп бойынша дереу жариялауға м iндетт i. Егер заң акт iлер iнде өзгеше көзделмесе, акционерл iк қоғамдардың б iр-б iр iн iң жарғылық капиталдарында өзара қатысуы әрб iр жарғылық капиталдың жиырма бес процент iнен аспауға ти iс. Б iр-б iр iн iң жарғылық капиталына өзара қатысатын акционерл iк қоғамдар басқа қоғам акционерлер iн iң жалпы жиналысында жиырма бес проценттен артық дауысты пайдалана алмайды. Азаматтардың б iрлескен кәс iпкерл iк қызмет үш iн мүшел iк нег iзде олардың өз еңбег iмен қатысуына және өнд iр iст iк кооператив мүшелер iн iң мүл iкт iк жарналарын б iр iкт iру iне нег iзделген ер iкт i б iрлест iг i өнд iр iст iк кооператив деп танылады. Кооператив мүшелер i екеуден кем болмауға ти iс. Өнд iр iст iк кооперативт iң мүшелер i кооператив м iндеттемелер i бойынша Өнд iр iст iк кооператив туралы заңда көзделген мөлшер мен тәрт iп бойынша қосымша жауапты болады. Өнд iр iст iк кооперативт iң жарғысында кооператив мүшелер i жарнасының мөлшер i туралы; кооператив мүшелер iн iң құрамы мен жарна қосу тәрт iб i және олардың жарналарды енг iзу жөн iндег i м iндеттемелерд i бұзғаны үш iн жауапкерш iл iг i туралы; кооператив қызмет iне оның мүшелер iн iң еңбекпен қатысу сипаты мен тәрт iб i және олардың жеке еңбекпен қатысуы жөн iндег i м iндеттемелерд i бұзғаны үш iн жауапкерш iл iг i туралы; кооперативт iң таза табысын бөлу тәрт iб i туралы; кооперативт i басқару органдарының құрамы мен құзырет i және олардың шеш iмдер қабылдау, соның iш iнде шеш iм i б iрауыздан немесе б iл iкт i көпш iл iк дауыспен қабылданатын мәселелер жөн iндег i шеш iмдер қабылдау тәрт iб i туралы ережелер болуға ти iс. Өнд iр iст iк кооперативт iң менш iг iндег i мүл iк, егер кооперативт iң жарғысында өзгеше көзделмесе, оның мүшелер iн iң пайларына олардың жарналарына барабар бөл iнед i. Кооператив таза табысы оның мүшелер i арасында, егер кооператив жарғысында өзгеше тәрт iп көзделмесе, олардың еңбекке қатысуына сәйкес бөл iнед i. Өнд iр iст iк кооператив таратылған немесе кооператив мүшес i одан шыққан жағдайда кооператив мүшес iн iң өз пайын бөл iп алуға құқығы бар. Өнд iр iст iк кооперативт i басқарудың жоғары органы оның мүшелер iн iң жалпы жиналысы болып табылады. Өнд iр iст iк кооперативте кооперативт iң атқарушы органдарының қызмет iне бақылау жасауды жүзеге асыратын қадағалау кеңес i құрылуы мүмк iн. Қадағалау кеңес i мүшелер iн iң өнд iр iст iк кооператив атынан әрекет жасауға құқығы жоқ. Басқарма және оның төрағасы кооперативт iң атқарушы органдары болып табылады. Олар кооператив қызмет iне күндел iкт i басшылықты жүзеге асырады және қадағалау кеңес i мен кооператив мүшелер iн iң жалпы жиналысына есеп беред i. Тек кооператив мүшелер i ғана қадағалау кеңес i мен өнд iр iст iк кооператив басқармасының мүшес i бола алады. Кооператив мүшес i б iр мезг iлде қадағалау кеңес iн iң мүшес i және басқарма мүшес i бола алмайды. Өнд iр iст iк кооперативт i басқару органдарының құзырет i, сондай-ақ олардың шеш iм қабылдау және кооператив атынан әрекет жасау тәрт iб i заң құжаттары мен құрылтай құжаттарында белг iленед i. Өнд iр iст iк кооператив мүшелер iн iң жалпы жиналысының ерекше құзырет iне мыналар жатады: Жалпы жиналыстың ерекше құзырет iне заң құжаттары мен құрылтай құжаттарында басқа мәселелерд i шешуд i де жатқызуы мүмк iн. Жалпы жиналыстың немесе кооперативт iң қадағалау кеңес iн iң ерекше құзырет iне жатқызылған мәселелерд i олар кооперативт iң атқарушы органдарының шешу iне бере алмайды. Жалпы жиналыс шеш iмдер қабылдаған кезде кооператив мүшес iн iң б iр даусы болады
TITLE: Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер сер iктест iкт iң жарғылық капиталына олар салатын салымның мөлшер i, құрамы, мерз iм i және тәрт iб i туралы; сер iктест iкт iң жарғылық капиталына салым салу жөн iндег i м iндеттерд i бұзғаны үш iн қатысушылардың жауапкерш iл iг i туралы ережелер, сондай-ақ заң құжаттарында көзделген өзге де мәл iметтер болуға ти iс. Шаруашылық сер iктест iк басқа шаруашылық сер iктест iктерд iң құрылтайшысы болуы мүмк iн. Шаруашылық сер iктест iк бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысымен шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзу шартын жасасуға құқылы. Құрылтай шартының қолданылуы шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм i қалыптастырылған күннен бастап тоқтатылады. Шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iнен үз iнді-көш iрме қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталындағы үлеске құқықты растайтын құжат болып табылады. Акционерл iк қоғам қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг i болып қайта құрылған жағдайда құрылтай шарты жасалмайды. Қатысушылар т iз iл iм iн жүрг iзуд i бағалы қағаздарды ұстаушылар т iз iл iмдер iн iң жүйес iн жүрг iзу жөн iндег i қызметт i жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәс iби қатысушысы жүзеге асыратын шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталына қатысу үлес iне құқықтар шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iнде осы құқықтардың т iркелген кез iнен бастап туындайды. Шаруашылық сер iктест iг iне қатысушылар т iз iл iм iн қалыптастыру, жүрг iзу және сақтау тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iнде белг iленед i. Ақша, бағалы қағаздар, заттар, мүл iкт iк құқық, санаткерл iк қызмет нәтижес i құқығын қоса алғанда және өзге де мүл iк шаруашылық сер iктест iкт iң жарғылық капиталына салынатын салым бола алады. Құрылтайшылардың жарғылық капиталға заттай нысанда немесе мүл iкт iк құқықтар түр iнде салған салымдары барлық құрылтайшылардың кел iс iм i бойынша немесе сер iктест iкт iң барлық қатысушыларының жалпы жиналысының шеш iм i бойынша ақшалай нысанда бағаланады. Егер мұндай салымның құны жиырма мың айлық есепт iк көрсетк iш мөлшер iне барабар сомадан асып кетсе, оның бағасын тәуелс iз сарапшы растауға ти iс. Шаруашылық сер iктест iг iн қайта т iркеген кезде оған қатысушының салымын ақшалай бағалау сер iктест iкт iң бухгалтерл iк құжаттарымен не аудиторлық есеппен расталуы мүмк iн. Сер iктест iкт iң құрылтайшылары осындай баға бер iлген кезден бастап бес жыл бойы сер iктест iкт iң несие беруш iлер i алдында салым бағасы арттырылған сома шег iнде б iрлес iп жауап беред i. Сер iктест iкке салым рет iнде мүл iкт i пайдалану құқығы бер iлет iн жағдайларда бұл салымның мөлшер i құрылтай құжаттарында көрсет iлген барлық мерз iмге есептелген осы мүл iкт i пайдалану төлем iмен анықталады. Салымдарды мүл iкт iк емес жеке құқық және өзге де материалдық емес иг iл iк түр iнде, сондай-ақ қатысушылардың сер iктест iкке қойған талаптарын есептеу жолымен енг iзуге жол бер iлмейд i. Егер құрылтай құжаттарында өзгеше көзделмесе, жарғылық капиталдағы барлық қатысушылардың үлестер i және ти iс iнше олардың шаруашылық сер iктест iг i мүлк iн iң құнындағы үлестер i жарғылық капиталдағы салымдарына барабар болады. Шаруашылық сер iктест iкке қатысушы сер iктест iк мүлк iндег i өз үлес iн, егер заң құжаттарында немесе құрылтай құжаттарында өзгеше көзделмесе, салып қоюға және сатуға құқылы. Жарғылық капиталға салым салудың тәрт iб i мен мерз iм i, сондай-ақ жарғылық капиталды құру жөн iндег i м iндеттерд i орындамағаны үш iн жауапкерш iл iк заң құжаттарында және құрылтай құжаттарында белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iг iн iң жарғылық капиталын азайтуға оның барлық несие беруш iлер iне хабарланғаннан кей iн жол бер iлед i. Олар бұл жағдайда сер iктест iкт iң мерз iм iнен бұрын тоқтатылуын немесе ти iст i м iндеттемелер iн орындауын және оның зиянды өтеу iн талап етуге құқылы. Осы тармақта белг iленген тәрт iпт i бұза отырып жарғылық капиталды азайту мүддел i адамдардың арызы бойынша сот шеш iм iмен сер iктест iкт i таратуға нег iз болып табылады. Шаруашылық сер iктест iкт iң жоғары органы оның қатысушыларының жалпы жиналысы болып табылады. Толық сер iктест iктен және сен iм сер iктест iг iнен басқа, б iр тұлға құрған шаруашылық сер iктест iктерде жалпы жиналыстың өк iлетт iг i оның б iрден б iр қатысушысына тиес iл i болады. Шаруашылық сер iктест iкте оның қызмет iне күндел iкт i басшылық жасайтын және оның қатысушыларының жалпы жиналысына есеп бер iп отыратын атқарушы орган жеке-дара құрылады). жеке-дара басқару органы оның қатысушылары арасынан сайланбауы мүмк iн. Сер iктест iкт iң алқалы органдары рет iнде: Шаруашылық сер iктест iкт iң органдарының құзырет i, оларды сайлау тәрт iб i, сондай-ақ олардың шеш iмдер қабылдау тәрт iб i Азаматтық Кодекске, заң құжаттарына және құрылтай құжаттарына сәйкес белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iг i қаржы есептер iн iң дұрыстығын тексеру және растату үш iн сер iктест iкпен немесе оның қатысушыларымен мүл iкт iк мүдделер жөн iнен байланысы жоқ аудиторлық ұйымды тарта алады . Шаруашылық сер iктест iг iн аудиторлық тексеру сер iктест iк б iр немесе б iрнеше қатысушысының талап ету i бойынша солардың есеб iнен кез келген уақытта жүрг iз iлуге ти iс. Шаруашылық сер iктест iг iн iң қызмет iне аудиторлық тексеруд i жүрг iзу тәрт iб i заңдармен және сер iктест iкт iң құрылтай құжаттарымен белг iленед i. Шаруашылық сер iктест iкке қатысушылардың: Шаруашылық сер iктест iкке қатысушылар: Шаруашылық сер iктест iктер заң құжаттарында белг iленген реттер мен тәрт iп бойынша қатысушылардың жалпы жиналысының шеш iм iмен шаруашылық сер iктест iкт iң б iр түр iнен ек iнш i түр i не акционерлік қоғамдар немесе өнд iр iст iк кооперативтер болып қайта құрылуы мүмк iн. Толық сер iктест iк немесе сен iм сер iктест iг i акционерл iк қоғам, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iк болып қайта құрылған жағдайда акционерл iк қоғамның, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iкт iң қатысушысы болған әрб iр толық сер iктес толық сер iктест iктен немесе сен iм сер iктест iг iнен акционерл iк қоғамға, жауапкерш iл iг i шектеул i немесе қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iкке көшкен м iндеттемелер бойынша ек i жыл бойы өз iн iң барлық мүлк iмен субсидиялық жауапты болады. Бұрынғы толық сер iктест iң өз iне тиес iл i акцияларды иел iктен шығаруы оны мұндай жауапкерш iл iктен босатпайды. Толық сер iктест iкт iң мүлк i жетк iл iкс iз болған жағдайда қатысушылары сер iктест iкт iң м iндеттемелер i бойынша өз iне тиес iл i барлық мүлк iмен ортақ жауапкерш iл iкте болатын сер iктест iк толық сер iктест iк деп танылады. Азамат б iр ғана толық сер iктест iкт iң қатысушысы бола алады. Толық сер iктест iкт iң жарғылық капиталының мөлшер iн оның құрылтайшылары белг iлейд i, б iрақ ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Толық сер iктест iкт iң ең жоғары органы қатысушылардың жалпы жиналысы болып табылады. Толық сер iктест iкт iң iшк i мәселелер i жөн iндегі шеш iм барлық қатысушылардың жалпы кел iс iм i бойынша қабылданады. Сер iктест iкт iң құрылтай шартында қатысушылардың көпш iл iк даусымен шеш iм қабылданатын реттер көзделу i мүмк iн. Егер құрылтай шартында оның қатысушыларының дауыс санын анықтаудың өзгеше тәрт iб i көзделмесе, толық сер iктест iкт iң әрб iр қатысушысының б iр даусы болады. Құрылтай шартында қатысушылар алатын дауыс санын олардың жарғылық капиталдағы үлес iне сай белг iленет iнд iг i көзделу i мүмк iн. Толық сер iктест iкт i басқаруды толық сер iктест iкт iң атқару органдары жүзеге асырады. Басқару органдарының түрлер i, құрылу тәрт iб i және олардың құзырет i құрылтай құжаттарында белг iленед i. Толық сер iктест iкке қатысушының қалған қатысушылардың кел iс iм iнс iз өз атынан және өз мүдделер i немесе үш iнш i жақтардың мүдделер i үш iн сер iктест iк қызмет i мән iмен б iртектес мәм iлелер жасасуға құқығы жоқ. Бұл ереже бұзылған жағдайда сер iктест iк өз қалауы бойынша мұндай қатысушылардан не сер iктест iкке келт iр iлген залалдың орнын толтыруын, не осындай мәм iлелерден тапқан бүк iл пайданы сер iктест iкке беру iн талап етуге құқылы. Сер iктест iкт iң iс iн жүрг iзу тапсырылған толық сер iктест iкт iң органдары барлық қатысушыларға олардың талап ету i бойынша өз қызмет i туралы толық ақпарат бер iп отыруға м iндетт i. Өк iлетт iг i болмаса да ортақ мүдделер үш iн әрекет жасаған қатысушы, оның әрекеттер iн қалған қатысушылар мақұлдамаған жағдайда, егер өз әрекеттер iн iң арқасында сер iктест iк құны жөн iнен сер iктест iк шеккен шығындардан асып түсет iн мүл iкт i сақтап қалғандығын немесе ти iс iнше сатып алғандығын дәлелдеген жағдайда сер iктест iктен өз i жасаған шығындардың орнын толтыруды талап етуге құқылы. Толық сер iктест iкке қатысушының өз үлес iн оның басқа қатысушыларына немесе үш iнш i жақтарға қалған барлық қатысушылардың кел iс iм iмен ғана беру iне болады. Үлес үш iнш i жаққа бер iлген жағдайда сонымен б iрге толық сер iктест iктен шыққан қатысушыға тиес iл i құқықтар мен м iндеттерд iң бүк iл жиынтығы соған ауысады. Толық сер iктест iкт iң қатысушысы қайтыс болған ретте қалған барлық қатысушылардың кел iсу iмен құқықты мирасқор сер iктест iкке к iре алады. Құқықты мирасқор қатысушының толық сер iктест iк алдындағы борыштары бойынша, сондай-ақ сер iктест iкт iң үш iнш i жақтар алдындағы бүк iл сер iктест iк қызмет i кез iнде пайда болған борыштары бойынша жауапты болады. Құқықты мирасқор толық сер iктест iкке к iруден бас тартқан немесе құқықты мирасқорды қабылдаудан сер iктест iк бас тартқан жағдайда оған қатысушы қайтыс болған күн i белг iленген сер iктест iк мүлк iндег i үлест iң құқықты мирасқорлық нег iз iнде өз iне тиес iл i құны төленед i. Бұл реттерде ти iс iнше құрылтай құжаттарында көзделген мерз iмде құрылтай шартында аталған сер iктест iк мүлк iн iң мөлшер iне азайтылады, б iрақ ол үш айдан кеш iкт iр iлмеуге ти iс. Толық сер iктест iкт iң қатысушысы оның өзге де қатысушыларына заң құжаттарында немесе құрылтай шартында көзделген мерз iмнен кеш iкт iрмей ескерте отырып, сер iктест iктен кезкелген уақытта шыға алады. Егер қатысушы шығып кеткен уақытта толық сер iктест iк сақталып қалса, оның шығып кеткен күн iнде жасалған балансқа сәйкес шығып кетет iн қатысушыға сер iктест iк мүлк iндег i үлес iн iң салған салымына тең құны төленед i. Қатысушының талабы бойынша және сер iктест iкт iң кел iсу iмен салымды толық немесе iш iнара заттай түрде қайтарылуы мүмк iн. Шығып кеткен қатысушыға оның осы жылы сер iктест iкте болған кезеңiнде сер iктест iкт iң сол жылы алған таза табысының оған тиес iл i б iр бөл iг i де төленед i. Сер iктест iкке қатысушының пайдалануға ғана берген мүлк i сыйақы төленбей заттай түрде қайтарылады. Толық сер iктест iкке қатысушылар қалатын қатысушылардың б iрауыздан қабылдаған шеш iм i бойынша және оған дәлелд i себептер болған жағдайда, атап айтқанда, оның өз м iндеттер iн дөрек i бұзуы немесе iс жүрг iзу қаб iлетс iзд iг i байқалған жағдайда қатысушылардың б iреу iн немесе б iрнешеу iн сер iктест iктен сот тәрт iб iмен шығаруды талап етуге құқылы. Сер iктест iкт iң м iндеттемелер i бойынша өз iн iң бүк iл мүлк iмен қосымша жауап берет iн б iр немесе одан да көп қатысушылармен қатар, сер iктест iкт iң мүлк iне өздер i салған салымдардың жиынтығымен шектелет iн б iр немесе одан көп қатысушыларды да енг iзет iн және сер iктест iкт iң кәс iпкерл iк қызметт i жүзеге асыруға қатыспайтын сер iктест iк сен iм сер iктест iг i деп танылады. Сен iм сер iктест iг iне қатысатын толық сер iктерд iң құқықтық ережес i және олардың сер iктест iк м iндеттемелер i бойынша жауапкерш iл iг i толық сер iктест iкт iң қатысушылары туралы ережемен белг iленед i. Азамат тек б iр ғана сен iм сер iктест iг iн iң толық сер iктес i бола алады. Сен iм сер iктест iг iн iң салымшысы алғашқы салымын және қосымша жарналарын құрылтай құжаттарында көзделген мөлшерде, әд iс пен тәрт iп бойынша салуға м iндетт i. Сен iм сер iктест iг i салымшысының: Сен iм сер iктест iг iнің құрылтай құжаттарында салымшының өзге де құқықтары көзделуі мүмкін. Сен iм сер iктест iг iнің салымшылары үшін осы Кодексте және басқа заң құжаттарында көзделген құқықтардан бас тарту немесе оларды шектеу, соның ішінде салымшылар мен толық серіктердің келісуі бойынша шектеу жарамсыз болады. Егер салымшы сен iм сер iктест iг iн iң мүдделер iн көздеп ти iст i өк iлетт iкс iз мәм iле жасаса, оның әрекеттер iн сер iктест iк мақұлдаған жағдайда мәм iле бойынша ол несие беруш iлерд iң алдында толық көлем iнде жауап беред i. Егер ол мақұлданбаса, салымшы үш iнш i жақтың алдында заңдар бойынша өз iн iң ақы өнд iр iп алынатын бүк iл мүлк iмен жеке жауап беред i. Сен iм сер iктест iг iн iң жарғылық капиталы оның қатысушылары салатын салымнан құралады. Шаруашылық үрд iс iнде жарғылық қор өзгерт iлу i мүмк iн. Салымшылардың салымдарын есептемегенде, жарғылық капитал толық сер iктестерд iң сен iм сер iктест iг i мүлк iндег i үлес iн белг iлейд i. Жарғылық капиталдың мөлшер iн сен iм сер iктест iг iн iң толық сер iктестер i белг iлейд i және ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Сен iм сер iктест iг iн iң жарғылық капиталын азайтуға оның барлық несие беруш iлер iне хабарланғаннан кей iн жол бер iлед i. Несие беруш iлер бұл ретте ти iст i м iндеттемелерд iң мерз iм iнен бұрын тоқтатылуын немесе орындалуын және өздер i шеккен залалдың орны толтырылуын талап етуге құқылы. Сен iм сер iктест iг iн iң iс iн басқаруды толық сер iктестер жүзеге асырады. Сен iм сер iктест iг iн iң iс iн оның толық сер iктестер iн iң басқару және жүрг iзу тәрт iб iн олар толық сер iктест iк туралы ережелер бойынша белг iлейд i. Салымшылардың сен iм сер iктест iг i iс iн басқаруға қатысуға, сондай-ақ сен iмхат бойынша болмаса, оның атынан әрекет жасауға құқығы жоқ. Сен iм сер iктест iг i салымшыларының сер iктест iк iс iн басқару жөн iнде толық сер iктестерд iң әрекеттер iне дау жасауға құқығы жоқ. Б iр немесе б iрнеше адам құрған, жарғылық капиталы құрылтай құжаттарымен белг iленген мөлшерде үлеске бөл iнген сер iктест iк жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк деп танылады; жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкке қатысушылар оның м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i және сер iктест iкт iң қызмет iне байланысты залалдарға өздер iн iң қосқан салымдарының құны шег iнде тәуекел етед i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң салымдарды толық қоспаған қатысушылары оның м iндеттемелер i бойынша әрб iр қатысушының салым салмаған бөл iг iн iң құны шег iнде ортақ жауапты болады. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкке қатысушылардың саны шектелмейд i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң жалғыз қатысушы рет iнде б iр адамнан тұратын басқа шаруашылық сер iктест iг i бола алмайды. Өз iн iң кезкелген қатысушыларының талабы бойынша жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк қызмет iне аудиторлық тексеру жүрг iз iлуге ти iс. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк оған қатысушылардың қабылдаған шеш iм i бойынша өз ерк iмен қайта құрылуы немесе таратылуы мүмк iн. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк өзге де шаруашылық сер iктест iк акционерлік қоғам немесе өнд iр iст iк кооператив болып қайта құрылуға құқылы. Жарғылық капиталдың мөлшер iн жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iкт iң құрылтайшылары белг iлейд i және ол заң құжаттарында белг iленген ең төменг i мөлшерден кем болмауы керек. Сер iктест iк органдарының құзырет i, сондай-ақ олардың сер iктест iк атынан шеш iмдер қабылдау немесе әрекет ету тәрт iб i Азаматтық Кодекске, заң акт iлер iне және сер iктест iк жарғысына сәйкес белг iленед i. Жауапкерш iл iг i шектеул i сер iктест iк қатысушыларының жалпы жиналысының айрықша құзырет iне мыналар жатады: Сер iктест iк қатысушыларының жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i ол сер iктест iкт iң атқарушы органының шешу iне бере алмайды. Қатысушылары сер iктест iк м iндеттемелер i бойынша өздер iн iң жарғылық капиталға салымдарымен жауап берет iн, ал бұл сомалар жетк iл iкс iз болған жағдайда өздер iне тиес iл i мүл iкпен оған өздер i еселенген мөлшерде енг iзген салымдар арқылы жауап берет iн сер iктест iк қосымша жауапкерш iл iг i бар сер iктест iк деп танылады. Қатысушылар жауапкерш iл iг iн iң шект i мөлшер i жарғыда көзделед i. Қатысушылардың б iр i банкрот болған жағдайда оның сер iктест iк м iндеттемелер i жөн iндег i жауапкерш iл iг i, егер құрылтай құжаттарында жауапкерш iл iкт i бөлуд iң өзгеше тәрт iб i көзделмесе, қалған қатысушылар арасында олардың салымдарына қарай бөл iнед i. Өз iн iң қызмет iн жүзеге асыру үш iн қаражат тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға акционерл iк қоғам болып танылады. Акционерл iк қоғамның акционерлер i осы заң акт iлер iнде көзделгеннен басқа жағдайларда оның м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i және өз iне тиес iл i акциялар құнының шег iнде қоғамның қызмет iне байланысты шығындар тәуекел iн көтеред i. Акционерл iк қоғамның өз қатысушыларының мүлк iнен оқшауланған мүлк i болады, өз м iндеттемелер i бойынша өз мүлк i шег iнде жауапты болады және өз қатысушыларының м iндеттемелер i бойынша жауап бермейд i. Корпоративт iк жинақтаушы зейнетақы қорларының акционерлер i аталған қорлардың м iндеттемелер i бойынша зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңдарда белг iленген тәрт iп пен жағдайларда ортақтасып жауап беред i. Қоғамның барлық акцияларын б iр акционер сатып алған жағдайда акционерл iк қоғам б iр адамнан құрылуы немесе б iр адамнан тұруы мүмк iн, егер заң акт iлер iнде өзгеше көзделмесе. Мемлекетт iк кәс iпорындарды жекешеленд iру жолымен құрылған немесе акцияларының бақылау пакеті мемлекетке тиесілі акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайының ерекшел iктер i Қазақстан Республикасының заң актілерімен айқындалады. Заңдарда көзделген жағдайларда, акционерл iк қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында коммерциялық емес ұйымдар құрылуы мүмк iн. Құрылтай шарты мен жарғы акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттары болып табылады. Акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттарында Азаматтық Кодекспен және Қазақстан Республикасының өзге де заң акт iлер iмен айқындалған мәл iметтер болуға ти iс. Акционерл iк қоғамның құрылтай құжаттары нотариаттық куәландырылуға жатады. Құрылтай шартының күш i жарияланған акциялар шығарылымы мемлекетт iк т iркеуден өтк iз iлген күннен бастап тоқтатылады. Акционерл iк қоғамның жарғысын бек iту тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен белг iленед i. Акционерл iк қоғамның жарғылық капиталының ең төменг i мөлшер i және оны қалыптастыру тәрт iб i, сондай-ақ оны ұлғайту тәрт iб i Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен айқындалады. Акционерл iк қоғамның жоғары органы оның акционерлер iн iң жалпы жиналысы болып табылады. Акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет i заң акт iлер iмен белг iленед i. Акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i шешуд i акционерл iк қоғамның өзге органдарына беруге болмайды. Акционерл iк қоғамда директорлар кеңес i құрылады, Азаматтық Кодексте, заң акт iлер iнде және акционерл iк қоғамның жарғысында акционерлерд iң жалпы жиналысының айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i шешуд i қоспағанда, ол қоғамның қызмет iне жалпы басшылықты жүзеге асырады. Заң акт iлер iнде және акционерл iк қоғамның жарғысында директорлар кеңес iн iң айрықша құзырет iне жатқызылған мәселелерд i акционерл iк қоғамның атқарушы органының шешу iне беруге болмайды. Қазақстан Республикасының заң акт iлер iмен белг iленген жағдайларда, б iр акционер i бар акционерл iк қоғамда қоғамның жарғысымен директорлар кеңес iн құрмай-ақ акционерл iк қоғамды басқару мүмк iнд iг i көзделу i мүмк iн. Акционерл iк қоғамның атқарушы органы алқалық немесе жеке дара болуы мүмк iн. Ол акционерл iк қоғам қызмет iне күндел iкт i басшылықты жүзеге асырады және директорлар кеңес i мен акционерлерд iң жалпы жиналысына есеп беред i. Қоғам басқа да органдарының заңдармен немесе құрылтай құжаттарымен белг iленген ерекше құзырет iне к iрмейт iн барлық мәселелерд i шешу акционерл iк қоғамның атқарушы органының құзырет iне жатады. Акционерлерд iң жалпы жиналысының акционерл iк қоғамның жылдық қаржы есеб iн тексеру комиссиясының қорытындысынсыз бек iтуге құқығы жоқ. Акционерл iк қоғам шаруашылық сер iктест iг i немесе өнд iр iст iк кооператив болып қайта құрылуға құқылы. Жарғылық капиталының басым бөл iг iн басқа заңды тұлға қалыптастырған не олардың арасында жасалған шартқа сәйкес нег iзг i ұйым осы ұйымның қабылдайтын шеш iмдер iн айқындай алатын заңды тұлға енш iлес ұйым болып табылады. Енш iлес ұйым өз iн iң нег iзг i ұйымының борыштары бойынша жауап бермейд i. Енш iлес ұйыммен жасасқан шарт бойынша оған м iндетт i нұсқаулар беруге құқылы нег iзг i ұйым онымен осындай нұсқауларды орындау үш iн жасалған мәм iлелер бойынша енш iлес ұйыммен б iрге субсидиарлық жауапты болады. Нег iзг i ұйымның к iнәс iнен енш iлес ұйым банкрот болған жағдайда нег iзг i ұйым оның борыштары бойынша субсидиарлық жауапты болады. Егер заң акт iлер iнде өзгеше белг iленбесе, енш iлес ұйымның қатысушылары нег iзг i ұйымнан оның к iнәс iнен енш iлес ұйымға келт iр iлген зиянды өтеуд i талап етуге құқылы. Егер акционерл iк қоғамның дауыс беруш i акцияларының жиырма проценттен астамы, басқа заңды тұлған iк i болса, ол тәуелд i қоғам деп танылады. Басымырақ заңды тұлға тәуелд i акционерл iк қоғам акцияларының ти iст i бөл iг iн сатып алғаны туралы мәл iметт i заң құжаттарында көзделген тәрт iп бойынша дереу жариялауға м iндетт i. Егер заң акт iлер iнде өзгеше көзделмесе, акционерл iк қоғамдардың б iр-б iр iн iң жарғылық капиталдарында өзара қатысуы әрб iр жарғылық капиталдың жиырма бес процент iнен аспауға ти iс. Б iр-б iр iн iң жарғылық капиталына өзара қатысатын акционерл iк қоғамдар басқа қоғам акционерлер iн iң жалпы жиналысында жиырма бес проценттен артық дауысты пайдалана алмайды. Азаматтардың б iрлескен кәс iпкерл iк қызмет үш iн мүшел iк нег iзде олардың өз еңбег iмен қатысуына және өнд iр iст iк кооператив мүшелер iн iң мүл iкт iк жарналарын б iр iкт iру iне нег iзделген ер iкт i б iрлест iг i өнд iр iст iк кооператив деп танылады. Кооператив мүшелер i екеуден кем болмауға ти iс. Өнд iр iст iк кооперативт iң мүшелер i кооператив м iндеттемелер i бойынша Өнд iр iст iк кооператив туралы заңда көзделген мөлшер мен тәрт iп бойынша қосымша жауапты болады. Өнд iр iст iк кооперативт iң жарғысында кооператив мүшелер i жарнасының мөлшер i туралы; кооператив мүшелер iн iң құрамы мен жарна қосу тәрт iб i және олардың жарналарды енг iзу жөн iндег i м iндеттемелерд i бұзғаны үш iн жауапкерш iл iг i туралы; кооператив қызмет iне оның мүшелер iн iң еңбекпен қатысу сипаты мен тәрт iб i және олардың жеке еңбекпен қатысуы жөн iндег i м iндеттемелерд i бұзғаны үш iн жауапкерш iл iг i туралы; кооперативт iң таза табысын бөлу тәрт iб i туралы; кооперативт i басқару органдарының құрамы мен құзырет i және олардың шеш iмдер қабылдау, соның iш iнде шеш iм i б iрауыздан немесе б iл iкт i көпш iл iк дауыспен қабылданатын мәселелер жөн iндег i шеш iмдер қабылдау тәрт iб i туралы ережелер болуға ти iс. Өнд iр iст iк кооперативт iң менш iг iндег i мүл iк, егер кооперативт iң жарғысында өзгеше көзделмесе, оның мүшелер iн iң пайларына олардың жарналарына барабар бөл iнед i. Кооператив таза табысы оның мүшелер i арасында, егер кооператив жарғысында өзгеше тәрт iп көзделмесе, олардың еңбекке қатысуына сәйкес бөл iнед i. Өнд iр iст iк кооператив таратылған немесе кооператив мүшес i одан шыққан жағдайда кооператив мүшес iн iң өз пайын бөл iп алуға құқығы бар. Өнд iр iст iк кооперативт i басқарудың жоғары органы оның мүшелер iн iң жалпы жиналысы болып табылады. Өнд iр iст iк кооперативте кооперативт iң атқарушы органдарының қызмет iне бақылау жасауды жүзеге асыратын қадағалау кеңес i құрылуы мүмк iн. Қадағалау кеңес i мүшелер iн iң өнд iр iст iк кооператив атынан әрекет жасауға құқығы жоқ. Басқарма және оның төрағасы кооперативт iң атқарушы органдары болып табылады. Олар кооператив қызмет iне күндел iкт i басшылықты жүзеге асырады және қадағалау кеңес i мен кооператив мүшелер iн iң жалпы жиналысына есеп беред i. Тек кооператив мүшелер i ғана қадағалау кеңес i мен өнд iр iст iк кооператив басқармасының мүшес i бола алады. Кооператив мүшес i б iр мезг iлде қадағалау кеңес iн iң мүшес i және басқарма мүшес i бола алмайды. Өнд iр iст iк кооперативт i басқару органдарының құзырет i, сондай-ақ олардың шеш iм қабылдау және кооператив атынан әрекет жасау тәрт iб i заң құжаттары мен құрылтай құжаттарында белг iленед i. Өнд iр iст iк кооператив мүшелер iн iң жалпы жиналысының ерекше құзырет iне мыналар жатады: Жалпы жиналыстың ерекше құзырет iне заң құжаттары мен құрылтай құжаттарында басқа мәселелерд i шешуд i де жатқызуы мүмк iн. Жалпы жиналыстың немесе кооперативт iң қадағалау кеңес iн iң ерекше құзырет iне жатқызылған мәселелерд i олар кооперативт iң атқарушы органдарының шешу iне бере алмайды. Жалпы жиналыс шеш iмдер қабылдаған кезде кооператив мүшес iн iң б iр даусы болады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 