Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі — Қазақстан Энциклопедиясы
"Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 417
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы «Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі». Мұхтар Әуезовтің мақаласы. «Шолпан» журнапының 1922 жылғы 2, 3-санында «Қазақ әдебиетінің бүгінгі дәуірі» деген атпен, жалғасы 1923 жылғы 4, 5-санында «Қазақ әдебиетінің қазіргі дәуірі» деген атпен жарияланған. Библиографиялық көрсеткіштерде кейінгі атаумен беріліп жүр. Кейін жазушының «Әдебиет тарихы» кітабына қосымша ретінде енген (А. Қолжазбасы сақталмаған. Мақалаға автор «Тарихи-әдеби сын» деген қосалқы атау берген. Соған сәйкес қазақ әдебиетінің бүгінгі, ертедегі тарихи сырсипатына шолу жасау арқылы айқындауы методологиялық жағынан ұтымды шыкқан. Бұл макалаға дейін қазақ әдебиетінің тарихын ғылыми тұрғыдан саралап, дәуірлеудің үлгісі жасала қоймаған болатын. Сондыктан жас автор алғаш рет өзінше: ескі ауыз әдебиеті, көшпелі дәуір әдебиеті және жазбаша әдебиет деп, шартты тұрде үш үлкен салаға бөліп қарастырады. Ауыз әдебиетінен Абай дәуіріне дейінгі аралықтағы әдебиетті автор «көшпелі дәуір әдебиеті» деп атап, оны жазба әдебиеттің басы деп санайды. Көшпелі дәуір ақындары - өз заманының бел баласы. Ап олардың заманы қараңғыда сипалап, сенделудің, жалпақ адасудың заманы болды. дейді. Жазба әдебиетте Абайдан сон аты аталатын «Қазақ» газеті. Оның шығарушылары мен негізгі авторлары А. Дулатовтардың әдебиетте ұлтшылдық туын кетеріп, ел дертінің себебін ұғып, емін біліп, енді қазақты оятып, күшін бір жерге жиып, «патша саясатына қарсылық ойлап, құрғақ уайымнан да, бос сөзден де іске қарай аяқ басамыз деп, талап қыла бастаған» тарихи қызметінің маңызын, сол дәуір ерекшелігін, соған сәйкес әдебиеттің де негізгі бағыт-бетін жіті аңғара алғанын байқатады. Автор «Қазақ» газетінің қоғамдық-әлеуметтік, саяси қызметін осылай жоғары бағалай тура, «таза әдебиет көзімен қарағанда, «Қазақ» газетінің заманында қазақ әдебиеті белекше түр тауып, өркендеп кетіп еді деп айтуға болмайтынын», өйткені саясат жүзіндегі бірбеткей жұмылудың заманында әдебиет көп жаңа түр тауып кете алмайды деген түсінік тұжырымын да ашып айтады. Сондықтан Абайдан басталған реализм сарыны қазақ әдебиетіне осы күнге шейін жол болып келе жатыр, сол Абай салған жолдан көп ұзап өзгеріп кете қойған жоқпыз дейді, Одан әрі автор әдебиеттегі жаңапықтын нышаны соңғы жылдары ғана енді-енді көріне бастағандай, «. құрғақой, жадағай сөз күйі осы күнде ішкі терең сезім, нәзік сыр күйіне айналып келеді». Бұның белгісі Мағжан Жұмабаевтың соңғы «Ертегі», «Қорқыт» сияқты өлеңдерінде бар деген пікірін ортаға салады. Автор мақаладағы осындай теориялық ой-толғамдарын түйіндеп қорытындылай келіп, соңында әдебиеттің ендігі апдағы міндеті қазақ емірінің түгел шынайы суретін керсетуі керек, қазақтың езіндік негізгі мінезін айқын ашатындай типтік бейнелер жасау қажет. Бұрынғы әдебиеттің ішіне тазша бала менен жалшы сақау қатын да кірген болса, бүгінгі әдебиетке қалпақ киген оқығаннан бастап, қой жайып жүрген қойшыға шейін кіруге тиіс. Әдебиет сол күнде ғана өмір айнасы, өмір тезі болуға мүмкін деп аяқтайды. Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8 } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
