Қарақұмық — Қазақстан Энциклопедиясы
"Қарақұмық — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Қарақұмық — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Қарақұмық — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 269
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Қарақұмық Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Ө. Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. ISBN 9965-893-64-0, ISBN 9965-893-19-5 – тарандар тұқымдасына жататын бір жылдық, кейде көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қарақұмық - жарма дақылдары ішіндегі маңыздылардың бірі. Оның жармасы диеталық, дәмді тамақ, дәнінде 9% белок, 70%-дай крахмал және 1, 6% май, сондай-ақ дәрумендер, минералды тұздар да болады. Қарақұмық - жылу және ылғал сүйгіш дақыл, топырақ температурасы 12-15°С болғанда көктеп шығады. Қарақұмық - суыққа төзімсіз өсімдік. Оның көгі 1-2°С суықтың өзінде үсікке шалдығады. Ал өсімдік гүлдеген кезде температура 30°стан жоғары, ылғал жеткіліксіз болса, онда оның түйіні қурап, дәні түсіп қалады. Қарақұмық топырақ таңдайды. Ол көбінесе қара және қызғылт қоңыр топырақта жақсы өсіп, мол өнім береді, сондықтан топырақ қышқылдығы р Н 5-6, 5 болу керек. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия жерлерінің қоңыржай және субторпикалық аймақтарында өсетін 26 түрі бар. Қазақстанда қарақұмық негізінен солтүстік облыстарда, әсіресе, Павлодар, Орталық және Шығыс Қазақстан облыстарында егіледі. Қазақстан бойынша егіс аумағы 218 мың га, өнімділігі әр гадан 9, 7 ц. Қарақұмықтың ерте пісетін сорттарының өсу мерзімі қысқа, сондықтан оны аралық дақыл ретінде пайдалануға болады. Қарақұмықты СЗС-2, 1 тұқым сепкіштерімен кәдімгі жай қатарлық әдіспен себеді. Кейінгі кезде кең қатарлы әдіс қолданылады. Соңғы әдісте қарақұмықтан жоғар өнім алуға болатыны анықталып отыр. Сондай-ақ міндетті түрде қарақұмық егісінің әр гасына гүлдеуіне 2-3 тәулік қалғанда бал арасының 2-3 ұясын әкеліп қою керек. Ол өсімдікті тозаңдандырып, қарақұмықтың өнімін әр гасынан 3-4 ц арттыруға көмектеседі. Егін жинау қарақұмық дәнінің 70-75%-ы қоңырланған кезінде басталады. Қарақұмық шірнелі өсімдіктерге жатады. Бал аралары оның әр гасынан 50-60 кг, ал қолайлы жағдайда 100 кг-ға дейін бал жинайды. Күздік бидай үсіп кеткен жылдары қарақұмықты сақтық дақыл ретінде пайдаланады
