Китаб аттухфа аззакийа фил-луғат ат-түркийа — Қазақстан Энциклопедиясы
"Китаб аттухфа аззакийа фил-луғат ат-түркийа — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Китаб аттухфа аззакийа фил-луғат ат-түркийа — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Китаб аттухфа аззакийа фил-луғат ат-түркийа — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 251
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы "Китаб аттухфа аззакийа фил-луғат ат-түркийа" - мәмлүк қыпшақтарының тілі жайында араб тілі грамматикасының үлгісімен араб тілінде жазылған қолжазба. Авторы мен жазылған жылы белгісіз. "мен еңбекті қыпшақ тілі бойынша жаздым, өйткені ең көп қолданылатын тіл - қыпшақ тілі. Түрікмен тілін бұл жұмыста әңгіме етпедім, бірақ өте бір қажетті жерлерінде одан кейбір мысалдар келтіріп отырдым, ондай жерде "кешіріңіз" деумен ғана шектелдім. Сенім мен үміт - Тәңріде" - дейді. Түпнұсқа бір-ақ дана, 14 ғ-да Мысырда жазылған болу керек, Ыстамбұлда сақтаулы. Көлемі 91 парақ. Әр бетте 13 жол, әр жолда 7 сөз бар. Қыпшақ сөздері қызыл сиямен, араб аудармалары қара сиямен берілген. Қолжазба үлкен ыждаһаттылықпен жазылып, ұқыпты қолдан шыққан. Ол өзінің тарихи-мәдениет, ғылылым мәніжағынан М. Қашқари мен Ә. Хайиан еңбектерінен кейінгі үшінші орында тұрады. Қысқаша кіріспеден кейін, екі негізгі бөлімге бөлінген: сөздік және грамматика. Онда 3 мың сөз берілген. Кейбір түстарында түрікмен, татар тілдерінен мысалдар келтірілген. 14 ғасырдың атақты филологі Шарафудин Абу Хаийанның аты аталады, шамасы автор оның еңбектерімен таныс болған сияқты. Кун осы қолжазба жөнінде 1940 жылы арнаулы мақалажариялады. 1942 жылы түпнұсқа Венгрияда жарияланды. Батыс Еуропада бұл еңбек 1922 жылдан бері мәлім. Аталай 1945 жылы түрік тіліне аударып бастырды, ол турапы 1948 жылы үлкен мақала жариялады. Поляк ғапымы А. Дубинский 1967 жылы оның тілі жайында зерттеу жұмыстарын жүргізді. Муталлибов өзбек тіліне аударып бастырды. 1978 жылы орыс тіліне аударылды. Бұл еңбек ескі қыпшақ тілі мен қазіргі қазақ тілінің тарихын зерттеу үшін үлкен қазына болып табылады. Қазақ тілі. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет
