Қызыл қайың — Қазақстан Энциклопедиясы
"Қызыл қайың — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Қызыл қайың — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Қызыл қайың — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 263
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Қызыл қайың немесе қырғыз қайыңы – қайыңдар тұқымдасына жататын ағаш. Қызыл қайыңның жалғыз Отаны бар, ол — Қазақстан. Бұл сирек кездесет iн тал әлемн iң өзге б iрде-б iр ел iнде өспейд i. Қазақстанның өз iнде Алматы облысындағы Текес пен Байынкөл өзендер i аңғарында ғана тараған. Бүг iнде қайыңның бұл түр i Қызыл к iтапқа енг iз iлген. Алайда, бұған қарамастан, жыл сайын ағаш ареалы тарылу үст iнде. Қызыл қайыңның тағдыры бүг iнде қыл үст iнде десек те болады. Өйткен i ол — Нарынқол ауылы тұрғындарының нег iзг i отын көз iне айналған. Биіктігі 2 — 4 м, жалпақ жапырағының ұзындығы 3 — 4 см, ені 1, 5 — 3 см, қабығы ақшыл-қызғылт түсті. Аналық сырғасы сопақша. Мамыр айында гүлдейді. Жемісі — қанатты жаңғақ. Әсемдік үшін де өсіріледі. Тау беткейлеріне топырақ эрозиясына қарсы егіледі. Ал Наурызым және Аманқарағай орманында өсетін өте сирек кездесетін Қызыл қайың қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5 Ресми дерек көздер iне сүйенсек, соңғы он бес жыл көлем iнде қызыл қайыңның өсу аймағы 15-20 пайызға қысқарған. Айталық, 1990 жылы қайың ареалы 225 гектарды құраса, бүг iнде 180 гектарға әзер жетед i. Қызыл қайың— Алматы облысы Алакөл ауданындағы ауыл, Көлбай ауылдық округінің орталығы. Аудан орталығы — Үшарал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 5 км жерде, Лепсі өзенінің оң жағалауында. Тұрғыны 1, 3 мың адам. Ауыл 1992 жылға дейін “Саратовка” деп аталып келген. 1997 жылға дейін Үйгентас ауданына қарады. “Саратов” кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылдан Қаазақстанда ЖШС және бірнеше шаруа қожалығы құрылды. Қазақстан энциклопедиясы облысы: Энциклопедия } }}} } }}}
