Лейкоздар — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер анкилоздаушы спондилоартритке байланысты сәулемен емделген науқастар арасында созылмалы лейкоздардың едәуір жиіленуі иондаушы радиацияның лейкоздың дамуына әсерін дәлелдейді. Сонымен қатар, кәсібіне байланысты иондаушы радиациямен жұмыс істейтін адамдар арасында лейкоз жиі кездесед екен. «Лейкоздардың дамуына бензол және құрамында хош иісті көмірсулары бар миелотоксикалық химиялық заттар әсер етеді», – деген болжамға жетекші мән берілген. Хлор ерітіндісі, сыр , метилэтилкетонмен жұмыс істеген жұмысшылардың балалары арасында лейкозбен аурудың жоғарғы қаупі анықталған. Сондай-ақ тағам құрамында жоғары концентрациядағы пестицидтер, гербицидтер қатерлі ісіктердің пайда болуына әсер етеді. Қатерлі ісіктерді емдеуінде қолданылатын химиотерапиялық, әсіресе мелфалан, хлорамбуцин, нитрозомочевина, циклофосфамид, миелосан, азатиоприн екіншілік лейкоздың дамуына себеп бола алады. Қазіргі кезде ірі қара малдың, құстардың, тышқандардың, атжалмандардың лейкозын шақыратын вирустар табылған. Адам лейкозын туындататын вирустардың ішінде Беркитт лимфомасына алып келетін Эбштейн-Баррдың вирусы, герпесвирусы және тжасушалы лимфолейкозды шақыратын HTLV қызметі дәлелденген. Соның ішінде ретровирусқа назарды көп аударуда. Себебі бұл вирустың геномында қалыпты гемопоэздік жасушаның лейкозға айналып кетуіне жауап беретін спецификалық гені бар. Осы гендерді «онкогендер» деп атайды. Олар адамның, сондай-ақ, гемопоэздік жасушасының генетикалық локусына ұқсас болады екен. Соңғы жылдары дені сау адамның жасушасындағы вирустық онкогенге ұқсас гендер өмірге қажет қызмет атқаратыны және олар тек вируспен кездескеннен кейін ғана онкогенге айналатыны анықталған. Бұл гендерді «протоонкоген» деп атайды. Осы күнде хромосомада осындай протоонкоген деп санауға болатын 60 жуық гендер табылған. Олар ретровируспен әсерлескеннен кейін мутацияға, хромосомдық ақауға ұшырап, онкогендерге айналып, лейкоздың дамуына алып келеді. Сондай-ақ назарды генетикалық және тұқым қуалайтын ақауларға аударған жөн. Даун, Блюм, Фанкони, Клайнфелтер ауруы және басқа да туа болған хромосоманың ақауымен жүретін синдромы бар адамдарда лейкоз даму қаупі 20 есе жоғары екен. Себебі оларға анэуплодия немесе хромосоманың өздігінен кез келген уақытта үзілуі тән. Лейкоздың пайда болуына тұқым қуалауға бейімділіктің атқаратын маңызы зор. Бір жанұя адамдары, әсіресе бір тұқымды егіздер арасында лейкоз жиі кездеседі. Тұқым қуалаушылықты зерттеу барысында жедел лейкоздың дамуы доминантты түрде берілетіні анықталды. Лейкозда жиі анықталатын хромосомдық ақаулар: t , t , inv , del , +8, +21, +13, 5 q-, -5, -7, t , t , t , t , t , t , t , 9 p-, 6 q- немесе 12 p-, +12, +14 және т. “ҚАН АУРУЛАРЫ”, Байжанова К.Қ., оқу құралы, Шымкент 2010
TITLE: Лейкоздар — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер анкилоздаушы спондилоартритке байланысты сәулемен емделген науқастар арасында созылмалы лейкоздардың едәуір жиіленуі иондаушы радиацияның лейкоздың дамуына әсерін дәлелдейді. Сонымен қатар, кәсібіне байланысты иондаушы радиациямен жұмыс істейтін адамдар арасында лейкоз жиі кездесед екен. «Лейкоздардың дамуына бензол және құрамында хош иісті көмірсулары бар миелотоксикалық химиялық заттар әсер етеді», – деген болжамға жетекші мән берілген. Хлор ерітіндісі, сыр , метилэтилкетонмен жұмыс істеген жұмысшылардың балалары арасында лейкозбен аурудың жоғарғы қаупі анықталған. Сондай-ақ тағам құрамында жоғары концентрациядағы пестицидтер, гербицидтер қатерлі ісіктердің пайда болуына әсер етеді. Қатерлі ісіктерді емдеуінде қолданылатын химиотерапиялық, әсіресе мелфалан, хлорамбуцин, нитрозомочевина, циклофосфамид, миелосан, азатиоприн екіншілік лейкоздың дамуына себеп бола алады. Қазіргі кезде ірі қара малдың, құстардың, тышқандардың, атжалмандардың лейкозын шақыратын вирустар табылған. Адам лейкозын туындататын вирустардың ішінде Беркитт лимфомасына алып келетін Эбштейн-Баррдың вирусы, герпесвирусы және тжасушалы лимфолейкозды шақыратын HTLV қызметі дәлелденген. Соның ішінде ретровирусқа назарды көп аударуда. Себебі бұл вирустың геномында қалыпты гемопоэздік жасушаның лейкозға айналып кетуіне жауап беретін спецификалық гені бар. Осы гендерді «онкогендер» деп атайды. Олар адамның, сондай-ақ, гемопоэздік жасушасының генетикалық локусына ұқсас болады екен. Соңғы жылдары дені сау адамның жасушасындағы вирустық онкогенге ұқсас гендер өмірге қажет қызмет атқаратыны және олар тек вируспен кездескеннен кейін ғана онкогенге айналатыны анықталған. Бұл гендерді «протоонкоген» деп атайды. Осы күнде хромосомада осындай протоонкоген деп санауға болатын 60 жуық гендер табылған. Олар ретровируспен әсерлескеннен кейін мутацияға, хромосомдық ақауға ұшырап, онкогендерге айналып, лейкоздың дамуына алып келеді. Сондай-ақ назарды генетикалық және тұқым қуалайтын ақауларға аударған жөн. Даун, Блюм, Фанкони, Клайнфелтер ауруы және басқа да туа болған хромосоманың ақауымен жүретін синдромы бар адамдарда лейкоз даму қаупі 20 есе жоғары екен. Себебі оларға анэуплодия немесе хромосоманың өздігінен кез келген уақытта үзілуі тән. Лейкоздың пайда болуына тұқым қуалауға бейімділіктің атқаратын маңызы зор. Бір жанұя адамдары, әсіресе бір тұқымды егіздер арасында лейкоз жиі кездеседі. Тұқым қуалаушылықты зерттеу барысында жедел лейкоздың дамуы доминантты түрде берілетіні анықталды. Лейкозда жиі анықталатын хромосомдық ақаулар: t , t , inv , del , +8, +21, +13, 5 q-, -5, -7, t , t , t , t , t , t , t , 9 p-, 6 q- немесе 12 p-, +12, +14 және т. “ҚАН АУРУЛАРЫ”, Байжанова К.Қ., оқу құралы, Шымкент 2010
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 