Кристалдану — Қазақстан Энциклопедиясы
"Кристалдану — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Кристалдану — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Кристалдану — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 301
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Кристалдану – кристалдардың булардан, ерітінділерден, балқымалардан, қатты күйдегі заттардан, электролиз процесі кезінде электролиттерден, сондай-ақ химиялық реакциядан пайда болуы. Кристалдану үшін алғашқы ортаның термодинамикалық тепе-теңдігі бұзылуы, яғни ерітіндінің немесе будың аса құрғауы, балқыманың асқын суынуы және т. жағдайлар орындалуы тиіс. Кристалдануға қажетті аса құрғау немесе аса суыну температураның, концентрацияның, қысымның, фазааралық электр потенциалының тепе-теңдік мәндерінен ауытқуымен сипатталады. Кристалдану – заттың аса суыған аналық ортасынан еркін энергиясы төмен кристалдық күйге фазалық ауысуы. Бұл ауысу кезінде артық жылу кристалданудың жасырын жылуы түрінде бөлінеді. Осы жылудың бір бөлігі механикалық жұмысқа айналып, өсетін кристалл үстіне қойылған жүкті көтеріп, ондаған кгс/см 2 қысымға шыдауы мүмкін. Жасырын жылудың бөлінуі балқыманы қыздырып, аса суынуды азайтады да, кристалдануды баяулатады. Нәтижесінде заттың қалыптасуы аяқталады немесе температурасы, қысымы және концентрациясы тепе-теңдік күйге көшеді. Аса суытылған орта кристалданбай, ұзақ уақыт орнықсыз күйде болуы мүмкін. Нашар суытылған булардан, ерітінділерден және балқымалардан пішіні көп жақты кристалдар алынады. Кристалдану процесі кристалл ұрықтарының түзілуі және әрбір ұрықтың әрі қарай өсуі деп аталатын екі кезеңнен тұрады. Кристалдану нәтижесінде минералдар пайда болады. Кристалдану – металлургияда, шалаөткізгішті, оптикалық, пьезоэлектрлік, т. материалдарды алудың негізі. Ол химияда, тамақ, медицина өнеркәсіптерінде, тыңайтқыш, тұз, қант, т. өндіруде кеңінен пайдаланылады. “Балалар Энциклопедиясы”, V-том Кристалдану сызаттары — жік аумағында қыздыру, суыту жылдамдығының өзара алшақты болуынан жікте кристаллиттер аралығында сызаттану, тұтастығының бұзылуы орын алады. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. ISBN 9965-36-417-6 Кеңістіктегі мерзімдік қайталанушылықпен сипатталатын зат микробөлшегін құраушылардың, заттың кристалдық күйіне тән орналасуы. Өзін құрайтын бөлшектер мерзімді орналасқан қатты зат. Кристалдардың ішіндегі электр өрісі. Құрылысы алыс реттіктің болуымен сипатталатын қатты дене. Кристалдардың құрылысы туралы ғылым. Жарық толқындарының кристалда таралу ерекшеліктерін оқып-зерттейтін оптика бөлімі. Кристалдардың қасиетін және осы қасиеттердің әр түрлі әсерлерден өзгеруін оқып-зерттейтін физика бөлімі. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э. ғ. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0 } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
