Бозащы түбегі — Қазақстан Энциклопедиясы
"Бозащы түбегі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Бозащы түбегі — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Бозащы түбегі — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 396
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Бозащы — Каспий теңізінің солтүстік-шығысындағы түбек. Аумағы 20 мың км². Абсолют iк биіктігі 29 м. Жер бедеріне төрттік кезеңнің ойпатты аккумуляттық жазығы тән. Онда құмдауытты төбелер кездеседі. Жер беті солтүстікке қарай еңістеніп, шығыста Өлі Қолтық пен Қайдақ сорларына ұласады. Климаты континенттік. Қаңтарда ауаның орташа температурарасы –7 С, шілдеде 26 С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлш. Жылына 40 күндей дауылды жел болып тұрады. Теңіз жағалауында сораң топырақ, қалған жерінде сұр және сортаң топырақ қалыптасқан. Өсімдіктерден бұйырғын, жусан, т. өседі. Құмды жерлерде тұщы құдықтар кездеседі. Бозащы артезиан алабы – Бозащы түбегіндегі арынды жер асты суы қалыптасқан аймақ. Артезиандық сулы қабаттар пермьтриас кезеңдерінің іргетасты қыртыстарының үстінде, юраборпалеоген кезеңдерінің құмды және құмтасты шөгінділерінде қалыптасқан. Бұл қабаттардың жалпы қалыңдығы Бозащы түбегінің солтүстік-батысынан оңтүстікте Маңғыстау таулы ауданына, әсіресе, шығыстағы Үстіртке қарай ұлғая түседі. Негізгі артезиандық сулы қабат бор қабаттарының орта шенін алып жатыр. Ондағы арынды жер асты суының тереңд. 200 – 500 мден 1500 – 2000 мге дейін жетеді. Бұрғылау кезінде күшті арынмен атқылап шығатын су жер бетінен 10 – 50 м биіктікке көтеріледі. Ұңғымадан шығатын судың мөлшері секундына 10 – 27 лге жетеді. Артезиандық судың минералдылығы алаптың оңтүстігінде 2 – 5 г/л болса, солт. мен солтүстикте-шығысында 80 – 120 г/лге дейін артады. Түбектің үстіңгі жұқа антропогендік құм-сазды теңіз шөгінділерінде грунт суы қалыптасқан. Оның тереңдігі 1 – 10 мден, су мөлшері секундына 0, 1 – 0, 3 лден аспайды. Суы негізінен ащы. Тұщы сулар түбектің орт. бөлігінде, теңіз бетінен биіктеу жерлердегі құмшағылдар мен құмды теңіз шөгінділерде орналасқан. Бозащы артезиан алабының тұщы және тұзы аздау артезиан, грунт сулары елді мекендерді сумен қамтамасыз етуге, мал жайылымдарын суландыруға, ішінара егістікке пайдаланылады. Бозащы мұнай-газ кені, Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан солтүстікке қарай 175 км жерде, Каспийдің солтүстік-шығыс жағалауындағы Бозащы түбегінде орналасқан. барлау нәтижесінде 1975 ж. анықталған. Бұрғылау жұмыстары 1975 – 78 ж. жүргізілген. Кен орны антиклинальдық құрылыммен байланысты. Юра мен бор шөгінді жыныстарынан тұратын құрылымның орт. бөлігі тектоникалық жарылымдармен 10 блокқа бөлшектелген. Қалыңдығы 4, 2 – 20 м кенге бай мұнай-газ шоғырлары юра қабаттарында кездеседі. Коллекторлар құмтас және алевритті жыныстардан құралған, олардың орташа кеуект. Мұнайдың бастапқы тәуліктік өнімділігі 3, 4 – 48 м 3 болды. Мұнайы ауыр, тығызд. 0, 938 – 0, 940 г/см 3, күкірті 2%, парафині 1, 5%, шайыры 15%. Мұнайдың құрамында ванадий мен никель бар. Газы «құрғақ», құрамында 95, 5% метан, 4, 5% басқа көмір сутектер бар. Кен орны өндірістік игеруге дайындалған. “Қазақ Энциклопедиясы” } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
