Төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік — Satbayev University
"Төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік — Satbayev University"|"https://satbayev.university/kk/emergency"
TITLE: Төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік — Satbayev University
URL: https://satbayev.university/kk/emergency
META: "Төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік — Satbayev University"|"https://satbayev.university/kk/emergency"
TOTAL WORDS: 896
TEXT: Бұл сайтта cookies мәліметтерді сақтау үшін қолданылады. Сайтқа енген кезде сіз осы файлдармен жұмыс жасауға келісім бересіз. Толығырақ. Ок.. Ақпарат:. Төтенше жағдай адам өміріне қауіп төндіретін жағдайлар, олар өндірістік апат, террористік акт, әскери операциялар немесе жер сілкінісі, сел жүру секілді табиғи апат салдарынан болуы мүмкін. Халықты осындай қауіптен сақтау үшін, Төтенше жағдайлар министрлігі және Азаматтық қорғаныс штабы сияқты қызметтер ұйымдастырылған. Қандай да бір қауіптілік төнген жағдайда арнайы қызмет орындарына хабар беріп, көмекке шақыру керек. 112-ге хабарласыңыздар!. Бұл Төтенше жағдайлар департаменті диспетчерлік қызметінің телефон номері. Бұған ұялы телефоннан SIM-картасыз да хабарласуға болады. Басқа да төтенше қызметтердің номерлері:. Өрт сөндірушілер 101;. Полиция 102;. Медициналық жедел жәрдем 103;. Газдың апаттық қызметі 104;. Терроризмге қарсы қызметтің тікелей арнасы 110. Алматы қаласында қандай төтенше жағдайларға дайын болу керек. Алматы сейсмикалық қауіпті аймақта орналасқан, мұнда шағын, еміс-еміс сезілетін жер асты сілкінулері үнемі болып тұрады. Алайда соңғы 120 жылда мұнда тек төрт ірі жер сілкінісі болды. Жер сілкінісі болған жағдайда не істеу керектігін білу керек, бірақ одан қорқудың қажеті жоқ. Қала тау бөктерінде орналасқан, сондықтан әрбір тұрғын кез келген уақытта тауға шыға алады. Тауда адамды күтіп тұрған басты қауіп сел мен қар көшкіні. Төніп тұрған қауіптің жоғарылығы туралы Төтенше жағдайлар министрлігі SMS арқылы ескертеді. Егер де сіз осындай ескерту алсаңыз, тауға барудан бас тартыңыз. Алайда Алматыда су тасқыны жоқ, көшкін де өте сирек болады. Қала билігі мұндай жағдайды үнемі бақылап, не болып жатқанын ескертіп отырады. Дүрлікпеңіз, сабыр сақтаңыз. Кереуеттің немесе үстелдің астына тығылыңыз. Лифтке кірмеңіз. Ағаштардың немесе ғимараттардың жанында тұрмаңыз. Ғимаратқа бірден кірмеңіз. Жер қыртысының тұрақсыздығынан туындайтын жер бетіндегі ауытқулар. Бұл табиғи апаттан болатын адам шығыны алдыңғы орындардың бірін алады. Күшті жер сілкінісі кезіндегі ең басты қауіп төніп тұрған қауіптен, үрейден қорқып, адамдардың айғай-шу шығаруы: ғимараттар, бағаналар, тіректер, қоршаулар, қабырғалар мен шатырлар, ұшатын кірпіштер, шынылар және т. құлап, жарақат алуы мүмкін барлық жағдайлар. Жер сілкінісі кезінде не істеу керек. Тіпті ғимараттар бүлінбесе де, оның ішіне кіруге асықпаңыз жер сілкінісі тағы да қайталануы мүмкін ғой. Бәрі біткеніне көз жеткізіңіз, содан кейін ғана біртіндеп қалыпты жағдайға көшіңіз. Газды өшіріңіз. Ғимараттан тезірек шығыңыз. Өртті сумен өшірмеңіз. Сабыр сақтаңыз. Құтқарушылар мен дәрігерлерді шақырыңыз. Материалдық зиян келтіретін және азаматтардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін бақылаусыз өрт. Орман және дала өрттері үлкен аумақты алады, ал қалада болған өрт көптеген адамдардың өмірінін қияды. Өрттердің шамамен 80%-ы адам кінәсінен болады, яғни өрт қауіпсіздігі ережелерін бұзу немесе ақауы бар техниканы қолдану салдарынан орын алады. Сондықтан өртпен күресудің ең жақсы жолы оның пайда болуының алдын алу болып табылады. Өрт кезінде адамды алдымен күйік шалады немесе түтінге қақалып, угар газымен уланады. Көмек көрсету үшін:. Ауа райын қараңыз. Айқайламаңыз. Ағаштарға жақынырақ болуға тырысыңыз. Тыныштық сақтаңыз. Жедел қызметтерге қоңырау шалыңыз. Көшкін таулардың құзар шыңынан құлайтын немесе сырғанап түсетін қар массасы. Бұл жылдың кез келген уақытында тауда орын алатын күтпеген қауіптердің бірі. Бір текше метр қардың салмағы 60-тан 800 келіге дейін жетеді. Мұндай қар массасы ғимараттарды бұзып, техниканы сындырады. Қар көшкіні астында қалған адамдар тыныс алу жолдарына енген қар шаңынан тұншығып қалады, ал ылғалды қар көшкіндері астында қалған адамды тірідей көміп тастайды. Сондықтан қараша-сәуір айлары аралығындағы қар көшкіні маусымы кезінде Төтенше жағдайлар министрлігінің ескертулеріне немқұрайлы қарамау, яғни ескерту жарияланған жағдайда тауға шықпау ең басты қауіпсіздік ережесі болып саналады. Қар көшкіні оның жолында тұрған дүниелер үшін ғана емес, сонымен қатар оған жақын тұрған адамдар үшін де өте қауіпті, өйткені қар көшкінінің салдарынан күшті соққы толқыны туындайды. Бұл қатты жарылыс кезінде пайда болатын ауа толқыны сияқты, жолындағы ағаштарды сындырып, тастарды өзінің қозғалыс бағытына да, қарама-қарсы бағытқа қарай да лақтырады. Тауға ешқашан да жалғыз шықпаңыз, әсіресе көшкін жүру қаупі жоғары болған кезеңдерде. Есіңізде болсын, тау басында тыныш жатқан қарға адам аяғы тиген кезде апат басталатынын ұмытпаңыз. Төтенше жағдайға арналған сөмкеңізді жинаңыз. Барлық есіктер мен терезелерді жабыңыз. Газды өшіріңіз. Жедел қызметтерге қоңырау шалыңыз. Құтқарушылардың нұсқауларын орындаңыз. Сел қатты жаңбыр немесе қардың тез еруі нәтижесінде тау өзендерінің бассейндерінде кенеттен пайда болатын су, құм және тас қоспасы аралас ағатын, үлкен жойқын күштің ағыны. Соңғы 160 жылда Алматыда алты рет апатты сел болды. Олардың бірі 1921 жылдың 8-9 шілде күндері болып, 600-ден астам адамның өмірін қиып кетті. Алматыдағы Пушкин, Қонаев және Достық көшелерінің маңында жатқан алып тастар осы қайғылы оқиғаның салдары. Тағы бір жойқын сел 1963 жылы 7 шілде күнгі аптап ыстықта Есік өзенінің жоғарғы ағысында орналасқан Жарсай моренна-мұзды көлі жарылып кеткен кезде болды. Сел көл жағасындағы қонақ үй мен мейрамхананы қиратып, тікелей Алматыға қарай бет алды, осы апат салдарынан қаза тапқандардың нақты саны әлі күнге дейін белгісіз. Мұндай апат қайталанбас үшін, 60-жылдардың екінші жартысында Алматыны селден қорғау бойынша дүниежүзілік тарихта теңдесі жоқ жұмыстар жүргізілді қазіргі Алматының көрнекті жеріне айналған Медеу тау бөктерінде плотина салынды. Соған қарамастан, қаланың кейбір аудандарында қауіп әлі де сақталуда. Сел тоқтағаннан кейін оның қайталанбайтынына, басқа қауіптің болмайтындығына көз жеткізіңіз, содан кейін ғана барып зардап шеккендерге көмек көрсетуге болады. Жан-жақты алдын ала болжап алыңыз. Төтенше жағдайға арналған сөмкеңізді жинаңыз. Барлық есіктер мен терезелерді жабыңыз. Газды өшіріңіз. Тыныштық сақтаңыз. Жер көшкіні қауіпті табиғи құбылыс, жердің еңістен төмен қарай жылжуы. Бұл таулы аймақтардағы адамдардың өлімі мен құрылыстардың бұзылуының жиі себептерінің бірі. Сел сияқты адам жер көшкіннен де қорғана алмайды, тек эвакуация арқылы ғана құтыла алады. Жылжымалы көшкін учаскесіне тап болған жағдайда мүмкіндігінше көшкіннің шетіне қарай және жоғары қарай қимылдау керек. Жоғарыдан төмен қарай құлайтын тастардан, құрылыстардың сынықтарынан, жер қорғанынан, төмен қарай жылжыған төбешіктерден сақ болу керек. Апат аймағын асығыс тастап кеткен адамдар көшкін аяқталғаннан кейін басқа қауіп жоқ екеніне көз жеткізіп, содан кейін ғана зардап шеккендерге көмек көрсету үшін осы аймаққа қайтадан оралуы керек. Адамдарды апаттан қорғауға арналған бірнеше режим түрлері бар
