Кергіш — Қазақстан Энциклопедиясы
"Кергіш — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Кергіш — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Кергіш — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 303
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Кергіш Мұхамеджанұлы З. Қазақтың кесте өнері. Танымдық-көпшілік басылым. "Алматыкітап баспасы" ЖШС, 2008 - 144 бет, суретті. ISBN 978-601-01-0297-2 - кесте тігуге қолданылатын жабдық. Оны ағаштан, темірден, қамыстан жасайды. Кергіштің көлемі әр түрлі болады. Ол жасайтын жұмыстың көлеміне байланысты. Ең үлкен көлемі 100 х 60 смден көп аспауы қажет, себебі кестелегенде қолдың ортасына жетпей қалады да кішкене кергішке қайта керіп кестелеуге тура келеді. Сондықтан істейтін іске қарай кергіштің көлемі дұрыс таңдалуы қажет: 30 х 30 см, 30 х 40 см, 40 х 50 см, 50 х 50 см, 50 х 60 см, 60 х 100 см. Кергіш 3 х 3 см кепкен білеу ағаштан жасалады. Көлемі үлкейген сайын білеу ағаштың қалыңдығы да өзгеріп отырады. Дөңгелек түрін талдан, қамыстан иіп жасайды. Кергіштердің көмегімен материалдың беті тегіс керіліп кестелеу жұмысы жеңілдейді. Кестенің көптеген түрлері дөңгелек немес төртбұрышты кергіштерде орындалады. Бұдан басқа да кергіштердің еденге қойылатын, үстелге орнатып қоятын түрлері де болады. Мұндай кергіштер қарапайым кергіштерге қарағанда адамға екі қолымен бірдей жұмыс істеу мүмкіндігін туғызады. Дөңгелек түрін талдан, қамыстан иіп немесе екі тұйықталған ағаш, пластмасса шеңберден жасайды. Әдетте мұндай кергіштерді шағын жабдықтарды кестелеген кезде пайдаланады. Кейде материал жылжып кетпес үшін ішкі шеңберді айналдыра мақта таспамен орап қояды. Қарапайым қос ағаш немесе пластмасса шеңберлі кергіштен гөрі жылжымалы бұрандалы кергіштер материалды жылжытпай жақсы ұстайды. Сыртқы шеңбердегі бұранда матаның қалыңдығына байланысты матаның керіліп тұруын реттейді. Мата ішкі шеңберге жабылып үстінен сыртқы шеңбер кигізіліп қатты керілген кезде бұранданың көмегімен бекітіледі. Шаршы кергішті 4 тал ағаштан, қамыстан түйіскен ұштарын шегелеп, темірден қиысқан ұштарын дәнекерлеп ұстатып жасайды. Материал жоғарғы және төменгі біліктерге оларға қағылған ызба баулардың көмегімен керіледі. Біліктердің көмегімен материалдардың ұзындықтарына байланысты реттеп керуге болады. Материалдың екі қабырғасы кергіштің жанындағы орнатылған жарыспалы екі ағаш біліктің арасына бекітіледі. Кергіштердің шағын, ықшам түрі де, үлкен түрі де кестешілердің ыңғайына қарай жасалып пайдаланылады. Материал кергішке барынша шерттіре керілуі керек, әйтпесе кесте бүріліп түседі
