Дарғабасы — Қазақстан Энциклопедиясы
"Дарғабасы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000"
TITLE: Дарғабасы — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000
META: "Дарғабасы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000"
TOTAL WORDS: 214
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Дарғабасы - мал ұрлаушыларға тапсырыс беруші адам. Ұрыларды дарғабасы жұмсаған жағдайда зәбір көрген мал иесі би алдында ұрланған малын ұрылардан емес, дарғабасыдан өндіруді талап еткен. Тіпті, мал ұрлаушылар бірнеше кісі болып қолға түскен жағдайда, ұрлықты үйымдастырушы - дарғабасы билер сотының кесімі бойынша айыптың ауыр түріне тартылады. Кесім бойынша айыпкер ұрланған малды қайтарады және оған қосымша айып төлейтін болған. Бұл айыптың төмендегідей түрлері болды: мойнына қосақ - құнан, көтіне тіркеу - тай, хандық ханның және сұлтанның пайдасына төленетін айыппұл. Мөлшері бесті ат немесе бес жасқа толған түйе. Айта кететіп нәрсе айыппұлдың бұл түрі ұрлықтың ауыр түріне байланысты ғана төленеді. Билік - шешімді қабылдаған бидің ақысы жоғарыда аталған хандық деп аталатын айыптың жартысына тең болды. Жасауылақы - сотқа шақырылған адамды алып келген тұлғаның ақысы, оның мөлшері барған жердің қашықтығына және билер соты қарастыратын істің сипатына байланысты болды. Даушыға жіп кесер сот шешімінің соңғы акті. Мұны ғұрып деп атаса да болады. Бұл айыптың мәні ұрының немесе қылмыскердің аяғына байланған ала арқанды қию. Бұл жіпкесерге берілетін айыптың мөлшері - бір қойдан немесе шапаннан жоғары болмаған. Осыған орай халық арасында «Айттым бітті, кестім үзілді», - деген фразеологизм қалыптасқам. Бұл сөз орамы істің мүлдем аяқталғандығын білдіреді. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. - ISBN 978-601-7026-17-2 } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
