Қаламақ — Қазақстан Энциклопедиясы
"Қаламақ — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000"
TITLE: Қаламақ — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000
META: "Қаламақ — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=10000"
TOTAL WORDS: 322
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Қаламақ. Балалар ойынының басталуында да өлеңн iң атқарар рөл i өте зор. Көпш iл iк ойындардың ойнау шарты бойынша балаларға ек i топқа бөл iнуге тура келед i. Мұндай жағдайда балалар әр түрл i тәс iлдер қолданады. Мәселен, қатарға тұрғызып санап, жұп сан б iр топқа, тақ сан б iр топқа бөл iнед i. Осындай тәс iлд iң б iр i қаламақ арқылы ж iктелу. Мұндай жағдайда балалар арасынан ек i басшы сайланады. Қалған балалар ек i-ек iден жұптасып кетед i. Жұптасқан балалар өзара кел iс iп, б iр-б iр iне жасырын ат қояды. Сөйт iп, қойған аттарын ек i жол өлеңмен ек i басшыға айтып қалауын сұрайды. Олар мына тәр iзд i болып келед i. – Аспандағы жұлдыз керек пе? Судағы құндыз керек пе? – Түйен iң ботасы керек пе? Жерд iң жотасы керек пе? – Алтын асық керек пе? Күм iс қасық керек пе? Кейде к iмге ат, к iмге арба немесе «к iмге шеге, к iмге балға» деген тәр iзд i ұйқассыз қаламақтар да айтыла беред i. Ег iз жолдан ғана құрылатын қаламақтардың құрылысы өте қарапайым болғанмен де, сол ек i жол өлеңдег i заттық ұғымдардың мән iнен бала жанының талай сырын ұғуға болады. Б iр iнш iден, баланың әрқашан күндел iкт i тұрмыста таныс, өз ұғымына жақын заттарды таңдайтыны көр iнед i. Мәселен, «Түйен iң ботасы, жерд iң жотасы», «тебеген бие, қашаған түйе» тәр iзд i т iркестер тек ауыл баласының ғана аузына түсет iн сөздер. Сол сияқты бала талғамына халық т iрш iл iг iн iң дәстүрл i мәдениет iн iң де елеул i әсер етет iнд iг i байқалады. Мәселен, «Аспандағы жұлдыз» «судағы құндыз» т iркестер i бес iк жырларында көп айтылатын образ болса, «Ақ сандық, көк сандық» белг iл i балалар ойынының аты. Ал «алтын асық» қазақ ертег iлер iнде көп айтылады. Демек, қаламақтар ойынды бастаушы болуымен ғана емес, баланың iшк i дүниес iнен хабар берет iнд iг iмен де бағалы. Кенжехан Ісләмжанұлы
