Оххум — Қазақстан Энциклопедиясы
"Оххум — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Оххум — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Оххум — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 532
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы ОХХУМ ҚАЛАЖҰРТЫ 6-12 ғғ. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. ” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8 – ортағасырлық қала орны. Жамбыл облысы Байзақ ауданы Тегістік ауылынан солтүстік-батысқа қарай 13, 5 км қашықтықта, Тегістік-Бостандық тас жолының сол жағында 1 км қашықтықта орналасқан. Географиялық координаттары 42 Т 691599 4813630. -шығысқа қарай 11 – 13 км жерде. САЭ ММТИ мен КСРО ҒА Қазақстандық бөлімшесі, 2000 жылы ҚР ҒА Ә. Марғұлан атындағы Археология институтының ОҚКАЭ зерттеп, құралмен жоспарын түсіріп, координаттарын алған. Жер бетіндегі көзбен шолу мен аэрофотосуреттерді зерттеу нәтижесінде ескерткіштің топографиялық жағынан күрделі, екі қатарлы қабырғалармен қоршалған құрылым екенін анықтады. Бекініс жоспарда төртбұрышты алаңқай түрінде, қабырғаларының өлшемдері: оңтүстігі – 414 м, батысы – 368 м, солтүстігі – 397 м, шығысы – 368 м, биіктігі – 3-4 м. Жайылған дуалмен қоршалған, қабырғалары дүниенің тараптарына қараған. Дуалдың биіктігі – 4-4, 5 м, табанындағы ені – 18 м, үстіңгі ені – 5 м. Биіктігі 5 мге дейін жететін мұнаралар қабырғалардың бұрыштары мен периметрі бойынша орналасып, қабырға сызығынан сыртқа қарай 13-15 м шыққан. Мұнаралардың жалпы саны – 14, соның ішінде 4-еуі бұрыштық. Олардың оңтүстік-шығыста орналасқан бірі ішкі қамал қызметін атқарса керек. Бұл дөңестің етегіндегі өлшемдері: солтүстіктен оңтүстікке қарай – 60 м, шығыстан батысқа қарай – 50 м. Үстіндегі алаңқайдың өлшемдері – 17 х 11 м. Қакпалар батыс және шығыс қабырғалардың ортасында орналасқан. Олардың жүйесі күрделі қосымша бекіністері бар. Шығыс кіре беріс төртбұрышты редутпен, ал батыстағысы шығыңқы дуалмен қапсырылған. Шығыс қақпалық бекіністің өлшемдері 50 х 30 м. Қақпа ені – 6 м. Қақпаға өтетін жол ені 20-дан 25 мге дейін, тереңдігі 1, 5-2 м орға салынған бөгет арқылы өткен. Қалажұрттың ішкі бетінде адырланған. Бұл шығыс және батыс қақпаны байланыстырған бас көше мен одан тараған кішігірім көшелер бойындағы тығыз құрылыстардың болғандығын білдіреді. Сыртқы екінші қабырға ішкісінен 50-60 м жерде алшақ тұр. Сыртқы тікбұрыштың өлшемдері: оңтүстік дуалы – 415 м, солтүстігі – 400, шығысы – 370, батысы – 375 м. Сыртқы дуал аласа, биіктігі – 3-4 м, етегіндегі ені – 7-10 м. Бұрыштарында мұнаралар болған, сондай-ақ екеуі шығыс қабырғадағы қақпаны қапсарлаған. Қақпа тікбұрышты үлгідегі құрылыспен нығайтылған. Сыртынан ені 20 м, тереңдігі 1, 5 м ор қазылған. Орға қақпаларға қарай өтетін бөгет салынған. Сыртқы қабырғаның арғы жағында одан 15 мден 40 мге дейін қашықтықта, қалыпсыз пішіндегі тағы бір дуал орналасқан. Оның етегіндегі ені 7 мге дейін барады, биіктігі 0, 5-1, 7 мге дейін. Оның сырты мен ішінде ор бар. Бернштамның ойынша, бұл дуал қорғаныс жұмыстарына қажет контрэскарп тектес құрылыс болған. Бұл оймен келісуге әсте болмайды, өйткені калажұртың аэрофотосуреттері көрсеткендей, дуалға қабырғамен қоршалған ауылшаруашылық аймақтарының телімдері жапсарласқан. Бұл әртүрлі көлемдегі тікбұрышты телімдер, ішінде ұсақ телімдерге бөлінген. Олардың әрқайсысы тұрғын үй – жер иеліктері болған. Бұл телімдер қалажұртты барлық жағынан 350-ден 400 мге дейінгі қашықтықта қоршап жатыр. Батыс жағындагы үш ірі телім анағұрлым жақсы сақталған. Олардың бірінің пішіні – шаршы тәрізді, қабырғаларының ұзындығы – 300 м. Ол өз кезегінде 5 немесе 6 ұсақ телімдерге бөлінген. Оххум маңында, Талас өзенінің сол сағасы – Қарабахр өзен суын қолданған ежелгі суландыру жүйелерінің қалдықтары байқалады. Одан ұзындығы 2, 5-6 кмге дейінгі магистральді каналдар тартылған. Каналдардың бірінің бастауын қамал қорғап тұрған. Қазір бұл диаметрі 20 м және биіктігі 6 м дөңес. Қалажұрттың бетінен, қабырғалардың құландыларынан, каналдардың қырқылған тұсынан жинақталған керамика 6-12 ғғ. Әдеб. } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
