Жайма-шуақ — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер қазақша — жорға, якутша — дьорус т. Ал осы тілде «дьайға» тұлғалы сөз — ала бұлтты, аз бұлтты мағынасын берсе, мұның өзі аспан ашық дегенмен бірдей. Осы деректер негізінде қос сөздің бірінші сыңары «жайманың» түбірі «жай» болады да, оның езі якут тіліндегі түбір «дьай»-мен барабар, ал мағынасы «ашық» дегенді аңғартады. «Шуақ» сөзінің де төркінін якут, әрі кетсе, Моңғол тілінен табуға болады. Якутша чуолкай — ашық, анық мағынасына нұсқаса, Моңғол тілінде «цэгээн» тұлғасы «ашық, анық» дегенді ұғындырады. Егер якут тілімен салыстыра қарасақ, бұл тілдегі «ч» -ның қазақ тілінде «ш»-ға айналуы және соңғы -ай қосымшасының, сондай-ақ «л» дыбысының түсірілуі тіліміздегі заңдылықтарға қайшы емес. Сондықтан да якут тіліндегі «чуолкай», қазақ тілінде «шуақ» болмасқа еркі жоқ. Ал Моңғол тіліндегі «ашық» мағынасын беретін «цэгээн» тұлғалы сөздің түбірі — цэг десек, оның біздің тілімізде «шуақ» қалпына дейін өзгеруінде де заңдылық жоқ емес. Басқы «ц» қазақ тілінде «ш» болып дыбысталады . Моңғол тіліндегі қосымша «ээн» түсіріліп, оның орнына тіліміздегі -ақ жұрнағы қосыла келіп «шуақ» қалпына дейін жеткен. Сөйтіп, «жайма-шуақ» қос сезіміздің ертедегі мағынасы —«ашық-ашық» немесе «ашық-анық» сияқтыларды ұғындырған деуге болады. Бес жүз бес сөз
TITLE: Жайма-шуақ — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер қазақша — жорға, якутша — дьорус т. Ал осы тілде «дьайға» тұлғалы сөз — ала бұлтты, аз бұлтты мағынасын берсе, мұның өзі аспан ашық дегенмен бірдей. Осы деректер негізінде қос сөздің бірінші сыңары «жайманың» түбірі «жай» болады да, оның езі якут тіліндегі түбір «дьай»-мен барабар, ал мағынасы «ашық» дегенді аңғартады. «Шуақ» сөзінің де төркінін якут, әрі кетсе, Моңғол тілінен табуға болады. Якутша чуолкай — ашық, анық мағынасына нұсқаса, Моңғол тілінде «цэгээн» тұлғасы «ашық, анық» дегенді ұғындырады. Егер якут тілімен салыстыра қарасақ, бұл тілдегі «ч» -ның қазақ тілінде «ш»-ға айналуы және соңғы -ай қосымшасының, сондай-ақ «л» дыбысының түсірілуі тіліміздегі заңдылықтарға қайшы емес. Сондықтан да якут тіліндегі «чуолкай», қазақ тілінде «шуақ» болмасқа еркі жоқ. Ал Моңғол тіліндегі «ашық» мағынасын беретін «цэгээн» тұлғалы сөздің түбірі — цэг десек, оның біздің тілімізде «шуақ» қалпына дейін өзгеруінде де заңдылық жоқ емес. Басқы «ц» қазақ тілінде «ш» болып дыбысталады . Моңғол тіліндегі қосымша «ээн» түсіріліп, оның орнына тіліміздегі -ақ жұрнағы қосыла келіп «шуақ» қалпына дейін жеткен. Сөйтіп, «жайма-шуақ» қос сезіміздің ертедегі мағынасы —«ашық-ашық» немесе «ашық-анық» сияқтыларды ұғындырған деуге болады. Бес жүз бес сөз
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 