Үлкен және кіші сандарды ықшамдап жазу — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер 8 және 11 екінші көбейткіштердегі 10 санының дәреже көрсеткіштері. Екінші көбейткішті алу үшін 10 санын өз-өзіне неше рет көбейтуді көрсететін «n» немесе «m» натурал сандары оның дәреже көрсеткіші болып табылады: Мысалы, 103 = 10 • 10 • 10=1000 немесе 106 = 10 • 10 • 10 • 10 • 10 • 10=1000 000, . 10 санының дәреже көрсеткішінің натурал сан болуы есептеулердегі көбейту мен бөлу амалдарын орындауды жеңілдетеді. Шынында да, 10 n санын 10 m санына көбейтсек, онда көбейтінді мына формуладан табылады: 10 n•10 m=10 m+n. Ал егер 10 n санын 10 m санына бөлсек, онда бөлінді мына формула бойынша табылады: 10 n:10 m=10 n-m. Ондық бөлшек түріндегі 0,1; 0,01; 0,0001 сияқты сандарды ықшамдап жазу үшін 10 санының n дәреже көрсеткішінің алдына минус таңбасы койылады. Ал n көрсеткіштің нақты мәні үтірден кейін қанша таңбалы сан тұрса, сонша мәнге ие болады. Сандарды осылайша қысқартып жазу өте ыңғайлы. Мысалы, сутегі молекуласының мөлшері: 0,000000023 см = 23/109 = 2,3/108= 2,3 • 10 −8 см. Расында да 0,000 000 023 санын 2,3•10−8 деп жазу әлдеқайда жеңілірек. 10 n көбейткіштерін пайдаланып, берілген сандарды ықшамдап жазу «сандарды стандарт түрінде жазу» деп аталады. Ондай сандармен математикалық түрлендіруді жасау оңайға соғады. Берілген санды х=а-10 n стандарт түрінде жазу үшін 100 саны 1-ге тең деп алынады: 100=1. Мысалы, 5 санын стандарт түрінде былай жазамыз: 5 = 5 •100. Стандарт түрінде берілген х=а•10 n; y=b•10 m шамалардың мөндерін көбейту xy=ab•10 n+m формуласы бойынша орындалады. Стандарт сандарды қосқанда немесе алғанда 10 санының дәреже көрсеткіштері бір-біріне теңестіріледі. Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007
TITLE: Үлкен және кіші сандарды ықшамдап жазу — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер 8 және 11 екінші көбейткіштердегі 10 санының дәреже көрсеткіштері. Екінші көбейткішті алу үшін 10 санын өз-өзіне неше рет көбейтуді көрсететін «n» немесе «m» натурал сандары оның дәреже көрсеткіші болып табылады: Мысалы, 103 = 10 • 10 • 10=1000 немесе 106 = 10 • 10 • 10 • 10 • 10 • 10=1000 000, . 10 санының дәреже көрсеткішінің натурал сан болуы есептеулердегі көбейту мен бөлу амалдарын орындауды жеңілдетеді. Шынында да, 10 n санын 10 m санына көбейтсек, онда көбейтінді мына формуладан табылады: 10 n•10 m=10 m+n. Ал егер 10 n санын 10 m санына бөлсек, онда бөлінді мына формула бойынша табылады: 10 n:10 m=10 n-m. Ондық бөлшек түріндегі 0,1; 0,01; 0,0001 сияқты сандарды ықшамдап жазу үшін 10 санының n дәреже көрсеткішінің алдына минус таңбасы койылады. Ал n көрсеткіштің нақты мәні үтірден кейін қанша таңбалы сан тұрса, сонша мәнге ие болады. Сандарды осылайша қысқартып жазу өте ыңғайлы. Мысалы, сутегі молекуласының мөлшері: 0,000000023 см = 23/109 = 2,3/108= 2,3 • 10 −8 см. Расында да 0,000 000 023 санын 2,3•10−8 деп жазу әлдеқайда жеңілірек. 10 n көбейткіштерін пайдаланып, берілген сандарды ықшамдап жазу «сандарды стандарт түрінде жазу» деп аталады. Ондай сандармен математикалық түрлендіруді жасау оңайға соғады. Берілген санды х=а-10 n стандарт түрінде жазу үшін 100 саны 1-ге тең деп алынады: 100=1. Мысалы, 5 санын стандарт түрінде былай жазамыз: 5 = 5 •100. Стандарт түрінде берілген х=а•10 n; y=b•10 m шамалардың мөндерін көбейту xy=ab•10 n+m формуласы бойынша орындалады. Стандарт сандарды қосқанда немесе алғанда 10 санының дәреже көрсеткіштері бір-біріне теңестіріледі. Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 