Ирак және Шам Ислам мемлекеті — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Аллаһтың заңдарымен үкім етпеу күпірлік саналады; Ислам мемлекетіне қарсы күресу күпірлікпен тең; барлық шииттер өлім жазасына лайықты кәпірлер; Мұсылман бауырлар мен ХАМАС ұйымы Ислам дінін сатқан опасыздар. ИМ-нің бұл көзқарастары сәләфилердің дәстүрлі әдебиетіне негізделген Ислам мемлекеті өз бақылауындағы аймақтарда шариғат заңдарының негізінде билік орнатқан. Үкім шығару жұмысымен мүфтилер басқаратын ИМ-нің соттары айналысады . Заңдардың қатаң сақталуын әл-Хисба деп аталатын арнайы шариғат полициясы қадағалайды . Құрамына жаңадан қосылған жерлерде ИМ ең бірінші осы шариғат полициясын құрумен айналысады. Шариғи полициядан басқа имде кәдімгі полиция да бар, бірақ олар бөлек жұмыс істейді Тыйым салынған нәрселердің қатарына алкоголдік ішімдіктер ішу мен темекі шегу кіреді. Алкоголь ішкен адам сабалау арқылы жазаланады, темекі шеккен адам айыппұл төлеуге мәжбүр. имге салық төлемей контрабандамен айналысқан адамдар айыппұлмен жазаланады . Автокөліктерінде музыка тыңдағандар мен шариғатқа сай киінбеген әйелдер де жазаға тартылуы мүмкін. Әрбір ер адам намаз уақытында міндетті түрде мешітке келуі тиіс, бұл уақытта дүкендердің жұмысына тыйым салынған . Батыстың БАҚ-тары көбінесе дене мүшелерін кесу және бас шабу сияқты ауыр жазаларға назар аударғанымен, ИМ-нің соттары тағзир деп аталатын жеңіл жазаларды да қолданады Ислам мемлекетінің содырлары Әл-Қағида көсемі Айман әз-Зауаһиридің «жүректерді жаулау» туралы кеңесіне құлақ түрмесе де, өзінің жолдауларын тарату үшін әлеуметтік медиа құралдарын шеберлікпен қолданып жүр. Әлемдегі ең қатыгез лаңкестік ұйымның үгіт-насихаты да жоғары деңгейде ұйымдастырылған. «Әл-Хаят» деп аталатын ИМ-нің медиа орталығы жүздеген бейнежазба жариялап үлгерді. Оның ішінде бірнеше минуттық бейнежазбалардан бастап, ұзақтығы бір сағатқа жететін фильмдер бар. Олардың көп бөлігінде Голливуд стиліндегі әдіс-тәсілдер мен арнайы эффектілер қолданылған. ИМ жариялаған «Қылыштар шылдыры» атты фильмнің 4-ші бөлімін New York Times газетінің сыншысы Дэвид Каррдың өзі мақтаған. ИМ-нің үгіт-насихатын Интернет желісінде тарататын көптеген «жанкүйері» бар. Twitter әлеуметтік желісінде қаптап жүрген оларды әлі күнге шейін тоқтату мүмкін болмай тұр . ИМ Батыс елдерінде уағыз-насихатын тарату үшін 2014 жылдың шілде айында ағылшын тілінде «Дабиқ» журналын жария етті. Оның атауы Алеппо қаласынан солтүстікке қарай орналасқан Дабиқ елді мекенімен байланысты. Мұхаммед пайғамбардан жеткен хадиске сәйкес, Ақырет күнінің алдында христиандар мен мұсылмандар арасындағы ақтық шайқас дәл осы жерде орын алады екен . «Дабиқ» журналы ИМ-нің негізгі басылымы саналады . Журналдың сыртқы көрінісі Батыстың бірқатар атақты басылымдарына ұқсайды және мінсіз ағылшын тілімен жазылған . «Дабиқты» басып шығару жұмысымен «Әл-Хаят» орталығы айналысады . ИМ-нің Батыс елдерінде ұйым қатарына қосылуға үгіттейтін арнайы адамдары бар. Қазіргі таңда Ислам мемлекеті әскерінің қатарында АҚШ, Ұлыбритания, Канада секілді халқының көп бөлігі мұсылман емес елдердің азаматтары шайқасып жүр. Олардың көбісі Исламды жақында қабылдаған, дін туралы білімі аз адамдар. Өзіне қосылған шетелдіктерді ИМ топ қатарына жаңа жауынгерлерді тарту үшін «жарнама» ретінде қолданады. Twitter және Ask.fm сияқты әлеуметтік желілер ИМ-нің қатарына қалай қосылуды үйрету үшін пайдаланылады. Ұйымға қосылуға ынта танытқан адамды тексеру үшін ИМ-нің өкілдері мұқамдау және прокси-серверлерді пайдаланып сұхбат жүргізеді, Skype арқылы оның бет-әлпетін анықтайды. Барлығы келісілгеннен кейін ИМ бақылап тұрған аймаққа жету жолдары қарастырылады. Көбінесе бұл үшін Түркия арқылы өтетін бағыт таңдалады. Ұйым қатарына қосылғандарға жалақы төленеді, үйленгендер мен сол жаққа жеткеннен кейін неке қиғандар үшін сыйлық қарастырылған . Өз қатарына қосылуға ерлермен қоса әйел адамдарды үгіттеу арқылы ИМ болашақта толыққанды қоғам құруды қалайды. ИМ-нің қатарына қосылғысы келіп, ұйымның рекруттеріне байланысқа шыққан мұсылман әйелдер үшін де Сирияға аттануға жағдай жасалған . Бұның мысалы ретінде ресейлік студент қыз Варвара Карауловамен болған жағдайды келтіруге болады. Ол ИМ-нің мүшесі, Сирияға аттанған Қазан қаласының тұрғынына ғашық болып, оған қосылу үшін сапарға аттанды, бірақ Түркия мен Сирия шекарасында тәртіп сақшыларының қолына түсіп, оған қарсы қылмыстық іс қозғалды . 2015 жылдың қорытындыларына сәйкес Ислам мемлекеті туралы мақала қаралу саны бойынша ағылшынша Уикипедияда 3-орынды, немісше Уикипедияда 4-орынды, французша Уикипедияда 4-орынды, итальянша Уикипедияда 5-орынды, датша Уикипедияда 7-орынды, парсыша Уикипедияда 9-орынды, чехше Уикипедияда 4-орынды, шведше Уикипедияда 7-орынды, финше Уикипедияда 9-орынды иеленді web . Бір жыл бұрын ИМ туралы мақала Уикипедияның тек арабша, түрікше және парсыша бөлімдерінде үздік ондыққа кірген болатын web . Google іздеу жүйесі 2015 жылдың аяғында жариялаған мәліметке сәйкес, ISIS сауалы «Жаһан жаңалықтары» санатында 4-орынды иеленген екен web . «ВКонтакте» әлеуметтік желісінің жыл соңында жариялаған есебіне сәйкес, Ислам мемлекеті ең көп талқылаған тақырыптардың арасында 6-орынға ие болды web . мемлекеті/Адам құқықтары Ислам мемлекетіне құлдыққа түскендердің саны шамамен 3,5 мың адам болуы мүмкін . Құлдық жасырын түрде іске асырылатын Тайланд, Сенегал сияқты мемлекеттерге қарағанда ИМ-нің қол астындағы аймақтарда адамдарды құлдыққа айдау заңдастырылған. ИМ-нің қолына түскен мұсылман емес әйелдер күңдерге айналып, құдды мал-мүлік секілді сатылымға да шығарылуы мүмкін. Құлдыққа түскен әйелдердің иелеріне олармен жыныстық қатынасқа түсуге , басқа адамдарға сатуға, тәрбиелік мақсатта қол жұмсауға құқық берілген . Өзінің Батысқа айтылған қоқан-лоқы сөздерінде ИМ-нің ресми өкілі әл-Аднани Римді басып алғаннан кейін олар христиан крестерін сындырып, әйелдерін күңдерге айналдыртынын айтты . ИМ-дегі адам саудасының негізгі құрбандары — езид әйелдері. Қазіргі таңда басқа діндерді ұстанатын әйелдердің жаппай құлдыққа түскені туралы ақпарат жоқ. Езидтердің бұл жағдайға түсуінің себебі олар Ислам дінінде христиандар мен яһудилер секілді Кітап иелері қатарына жатпайды, көпқұдайшылар болып саналады . ИМ-нің Ирактағы нысаналары — ИМ-нің билігіне мойынсұнбағандар, Ирак қауіпсіздік күштері мен полиция қызметкерлері, шенеуніктер, Ирак үкіметінің қызметкерлері, Парламент пен аймақтық Кеңестердің мүшелері, діни көсемдер мен тайпа басшылары, журналистер, заңгерлер, дәрігерлер және т. әскери емес адамдар. Сонымен қатар соғысудан немесе басқа да әрекеттерден бас тартқан топ мүшелері өлтірілгені туралы ақпараттар бар web . 2014 жылдың 12 маусымында Салах әд-Дин ауданында ИМ-нің қолына түскен 1,5 мың Ирак сарбазы мен қауіпсіздік күштерінің қызметкерлері қырғынға ұшырады. Адамдарды жаппай өлтіру Салах әд-Дин, Найнауа, Дияла және Киркук аудандарында орын алғаны белгілі болды . Ислам мемлекеті адамның басын шабу секілді ауыр жазаларды қолдану арқылы жауларын арандатып, өз қатарына жаңа сарбаздарды тартуды мақсат етеді. Бас шабумен қатар жаза ретінде ату және тас лақтырып өлтіру қолданылғаны туралы бірқатар дерек бар. Жаза туралы үкім шығарумен ИМ тағайындаған қазылар айналысады web . Үлкен сынға қарамастан ИМ бас шабудың діни негізі бар екенін алға тартады, себебі бас шабу туралы Құранда айтылған және Мұхаммед пайғамбардың өзі осы жазаны қолданған деген деректер бар. Шариғатты қатаң ұстанатын Сауд Арабиясы да бас шабу арқылы өлім жазасына кесу әдісін әлі күнге шейін қолданып жүр, Қатар және Иран мемлекеттерінің заңдарында да бас шабу жазасы қарастырылған . Бір кездері ИМ Ирактың Мосул қаласындағы әйелдердің жыныстық мүшелеріне зақым келтіру арқылы «піштіруге» бұйрық берді деген қауесет тарап кеткен болатын. Артынан бұл хабардың шындыққа жанаспайтыны белгілі болды. Әйелдерге деген қатынас бұндай жан түршігерлік деңгейге жетпесе де, ИМ-дегі нәзік жандылардың жағдайы ауыр екені рас. ИМ-нің астанасы саналатын Раққа қаласында әйел адамдар көшеге қамқоршысыз шыға алмайды және сыртқа шыққанда денесін толығымен жабуға міндетті, әйтпесе қамауға алынып, соққыға жығылуы мүмкін. Әйелдерге бақылау жүргізу үшін ИМ құрамына тек әйелдер кіретін Әл-Ханса бригадасын құрған . имге ерікті түрде қосылған немесе ұрланған ер балалар әр түрлі әскери және діни лагерьлерге орналастырылады. Сол жақта олар шариғатты оқып, қару-жарақ қолдануды үйренеді. Сириялық дереккөздерге сенсек, содырлар қуыршақтарды қолданып балаларға адамның басын қалай кесуді үйретеді екен. Басқа дерекке сәйкес, ИМ балаларды тірі қорған ретінде қолданып, олардың қанын жарақаттанған сарбаздарға құйдырып жүр. БҰҰ сарапшыларының пайымдауынша, Мосул қаласында 12—13 жасар балалар ИМ ұйымдастырған әскери дайындықтан өтуде, бірақ ИМ-нің ресми өкілі ер балалар әскери жиындарға 16 жастан бастап қатыса алатынын айтты . Сириядағы азаматтық соғыстың алдында гомосексуалдылығы анықталған ер адамдар жазадан пара беріп құтыла алатын еді, ал ИМ содырларының қолдарына түскен гомосексуалдарды тек өлім жазасы ғана күтіп тұр. Дәстүрлі емес жыныстық қатынасқа үйір ер адамдар көпшіліктің көзінше биіктіктен құлату, тас лақтыру және бас шабу арқылы жазаланады . ИМ мұсылман-шииттерді «кәпірлер» және «опасыздар» деп санайды, сондықтан олардың көзін жоюға тырысып бағып жүр. Әл-Қағида мен басқа да топтар шииттерді оңды-солды өлтіре беруге болмайтынын айтқанымен, ИМ олардың сөзіне құлақ аспады. ИМ АҚШ және Еуропа сияқты «алыс» жаулардан гөрі бар күшін шииттерге қарсы жұмсауды жөн көреді. Израиль Газа секторындағы мұсылмандарды бомбалап жатқанда кейбір содырлар ИМ-ді палестиналықтарға ешқандай көмек көрсетпегені үшін айыптағанда ұйым өкілдері шииттерге қарсы күрес барлығынан да маңызды екенін алға тартты . ИМ-нің пайымдауынша, АҚШ пен зайырлы араб мемлекеттерінің билік басындағылары шииттермен келісіп, Таяу Шығыстағы сүннилердің ықпалын азайтуға тырысып бағып жүр, Иракты шииттердің мемлекетіне айналдырғысы келеді екен . Езидтер деп Ирактың солтүстігі мен Кавказ мемлекеттерінде тұратын діни ағымның өкілдерін атайды. Мұсылмандар мен басқа да дін өкілдері езидтерді Шайтанға табынушылар деп санайды. ИМ-нің содырлары езидтердің елді мекендеріне шабуыл жасағаннан кейін 130 мыңға жуық езид елдің солтүстігіндегі күрдтердің қол астына қашып кетті, 40 мыңға жуық босқын езид Синджар тауындағы үңгірлерге тығылуға мәжбүр болды . Қазіргі таңда езид әйелдері ИМ-дегі адам саудасы мен зорлаудың негізгі құрбандары болып отыр . Йезидтердің ресми мәліметіне сәйкес, 2014 жылдың тамыз айнына бастап ИМ бұл халықтың 5838 өкілін тұтқынға түсірген екен . Олардың 2258 сол жылдың қазан айында дейін тұтқыннан босап шыққан . Шариғатқа сәйкес, өзге дін өкілдеріне қарағанда христиандар мен яһудилердің мәртебесі бөлек, себебі олар Ислам секілді монотеистік діндердің қатарына жатады. ИМ-нің содырлары талай рет христиан дінін ұстанатын адамдарға шабуыл жасап, христиан тұтқындардың басын шапқанына қарамастан бұл дін өкілдері әрдайым жау ретінде қарастырылмайды. ИМ «Ирак Ислам мемлекеті» деп аталып жүрген кезде жергілікті христиандар бұл ұйымның қамқорлығына алынған болатын. 2014 жылы ИМ астанасы Раққа қаласының христиандары да осындай қамқорлыққа алынғаны белгілі болды. ИМ-нің айтуы бойынша, христиандар Ислам қабылдап, мұсылман бола алады немесе арнайы салық төлеп, өз дінінде қала алады. Осының біреуін таңдамаған христиандарға ИМ соғыс жариялайды . Ислам мемлекеті жоюға ұмтылатын нәрселердің ішінде ежелгі заманның жәдігерлері де бар. ИМ Мосул мұражайында зілбалғаларды, Пальмирада жарылғыш заттарды және Нимрудта шойбалға, бульдозерлер мен жоғарыда аталған нәрселердің барлығын қолданып көне жәдігерлердің көзін құртқаны белгілі. Меккені басып алғанда барлық пұттарды бұзған Мұхаммед пайғамбардың жолын қуған ИМ содырлары бағзы замандардан қалған пұттарды жоюды мақсат еткен. ИМ өкілдері бұл жәдігелердің құны тіпті миллиардтаған долларға тең болса да алған беттерінен қайтпайтынын жеткізді . Әбу Сайяф есімді ИМ-нің өкілі құнды жәдігерлер болуы мүмкін аймақтарды анықтап, сосын жергілікті тұрғындарға қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат беріп отырған. Табылған құнды заттарды Әбу Сайяф сатып, қаржының бір бөлігін салық ретінде алып, қалғанын жұмысшыларға үлестіріп тұрған. ИМ-нің содырлары үшін пұттар мен ежелгі мүсіндерді сатуға қатаң тыйым салынған болатын. Әбу Сайяф Сирияда болған алты ай ішінде ИМ қазынасына салық ретінде 265 мың АҚШ долларын түсірген . Кейбір БАҚ өкілдері ИМ құнды жәдігерлерді сату арқылы миллиондаған доллар тауып жүргенін жариялаған болатын, бірақ бұл шындыққа онша жанаспайды. Көне бұйымдарды сату арқылы ИМ өзінің басқа табыс көздеріне қарағанда әлдеқайда аз пайда табады. Зерттеушілердің деректеріне сәйкес, көне жәдігерлерді тонау әрекеттері ең аз орын алатын, бірақ асқан ашкөздікпен және мұқияттылықпен жүргізілетін аймақтар — ИМ мен Сирия билігі басқаратын жерлер. Күрдтер мен басқа көтерелісшілер бақылайтын аймақтарда олардың саны әлдеқайда көп . АҚШ, Аустралия, БАӘ, Индонезия, Иордания, Қырғызстан, Малайзия, Мысыр, Пәкістан, Ресей, Сауд Арабиясы, Сирия, Түркия, Үндістан, Ұлыбритания сияқты елдер Ислам мемлекетін лаңкестік ұйым ретінде мойындаған. 2015 жылдың 15 қазанында Есіл аудандық соты Ислам мемлекетін лаңкестік ұйым деп танып, оның қызметіне Қазақстан аумағында тыйым салу туралы шешім қабылдады web . 2015 жылдың 20 қарашасында БҰҰ-ның Қауіпсіздік кеңесі Ислам мемлекеті халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке бұрын соңды болмаған қауіп төндіргенін мәлімдеп, мүше мемлекеттерді ИМ Ирак пен Сирияда ұйымдастырып жүрген лаңкестік актілерін тоқтатуға бар күштерін жұмсауға үндеді web . 17 желтоқсан күні БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі № 2253 резолюцияны бірауыздан мақұлдады. Оған сәйкес Ислам мемлекетін қолдаған жеке және заңды тұлғалар санкция тізіміне енгізілетін болды web
TITLE: Ирак және Шам Ислам мемлекеті — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Аллаһтың заңдарымен үкім етпеу күпірлік саналады; Ислам мемлекетіне қарсы күресу күпірлікпен тең; барлық шииттер өлім жазасына лайықты кәпірлер; Мұсылман бауырлар мен ХАМАС ұйымы Ислам дінін сатқан опасыздар. ИМ-нің бұл көзқарастары сәләфилердің дәстүрлі әдебиетіне негізделген Ислам мемлекеті өз бақылауындағы аймақтарда шариғат заңдарының негізінде билік орнатқан. Үкім шығару жұмысымен мүфтилер басқаратын ИМ-нің соттары айналысады . Заңдардың қатаң сақталуын әл-Хисба деп аталатын арнайы шариғат полициясы қадағалайды . Құрамына жаңадан қосылған жерлерде ИМ ең бірінші осы шариғат полициясын құрумен айналысады. Шариғи полициядан басқа имде кәдімгі полиция да бар, бірақ олар бөлек жұмыс істейді Тыйым салынған нәрселердің қатарына алкоголдік ішімдіктер ішу мен темекі шегу кіреді. Алкоголь ішкен адам сабалау арқылы жазаланады, темекі шеккен адам айыппұл төлеуге мәжбүр. имге салық төлемей контрабандамен айналысқан адамдар айыппұлмен жазаланады . Автокөліктерінде музыка тыңдағандар мен шариғатқа сай киінбеген әйелдер де жазаға тартылуы мүмкін. Әрбір ер адам намаз уақытында міндетті түрде мешітке келуі тиіс, бұл уақытта дүкендердің жұмысына тыйым салынған . Батыстың БАҚ-тары көбінесе дене мүшелерін кесу және бас шабу сияқты ауыр жазаларға назар аударғанымен, ИМ-нің соттары тағзир деп аталатын жеңіл жазаларды да қолданады Ислам мемлекетінің содырлары Әл-Қағида көсемі Айман әз-Зауаһиридің «жүректерді жаулау» туралы кеңесіне құлақ түрмесе де, өзінің жолдауларын тарату үшін әлеуметтік медиа құралдарын шеберлікпен қолданып жүр. Әлемдегі ең қатыгез лаңкестік ұйымның үгіт-насихаты да жоғары деңгейде ұйымдастырылған. «Әл-Хаят» деп аталатын ИМ-нің медиа орталығы жүздеген бейнежазба жариялап үлгерді. Оның ішінде бірнеше минуттық бейнежазбалардан бастап, ұзақтығы бір сағатқа жететін фильмдер бар. Олардың көп бөлігінде Голливуд стиліндегі әдіс-тәсілдер мен арнайы эффектілер қолданылған. ИМ жариялаған «Қылыштар шылдыры» атты фильмнің 4-ші бөлімін New York Times газетінің сыншысы Дэвид Каррдың өзі мақтаған. ИМ-нің үгіт-насихатын Интернет желісінде тарататын көптеген «жанкүйері» бар. Twitter әлеуметтік желісінде қаптап жүрген оларды әлі күнге шейін тоқтату мүмкін болмай тұр . ИМ Батыс елдерінде уағыз-насихатын тарату үшін 2014 жылдың шілде айында ағылшын тілінде «Дабиқ» журналын жария етті. Оның атауы Алеппо қаласынан солтүстікке қарай орналасқан Дабиқ елді мекенімен байланысты. Мұхаммед пайғамбардан жеткен хадиске сәйкес, Ақырет күнінің алдында христиандар мен мұсылмандар арасындағы ақтық шайқас дәл осы жерде орын алады екен . «Дабиқ» журналы ИМ-нің негізгі басылымы саналады . Журналдың сыртқы көрінісі Батыстың бірқатар атақты басылымдарына ұқсайды және мінсіз ағылшын тілімен жазылған . «Дабиқты» басып шығару жұмысымен «Әл-Хаят» орталығы айналысады . ИМ-нің Батыс елдерінде ұйым қатарына қосылуға үгіттейтін арнайы адамдары бар. Қазіргі таңда Ислам мемлекеті әскерінің қатарында АҚШ, Ұлыбритания, Канада секілді халқының көп бөлігі мұсылман емес елдердің азаматтары шайқасып жүр. Олардың көбісі Исламды жақында қабылдаған, дін туралы білімі аз адамдар. Өзіне қосылған шетелдіктерді ИМ топ қатарына жаңа жауынгерлерді тарту үшін «жарнама» ретінде қолданады. Twitter және Ask.fm сияқты әлеуметтік желілер ИМ-нің қатарына қалай қосылуды үйрету үшін пайдаланылады. Ұйымға қосылуға ынта танытқан адамды тексеру үшін ИМ-нің өкілдері мұқамдау және прокси-серверлерді пайдаланып сұхбат жүргізеді, Skype арқылы оның бет-әлпетін анықтайды. Барлығы келісілгеннен кейін ИМ бақылап тұрған аймаққа жету жолдары қарастырылады. Көбінесе бұл үшін Түркия арқылы өтетін бағыт таңдалады. Ұйым қатарына қосылғандарға жалақы төленеді, үйленгендер мен сол жаққа жеткеннен кейін неке қиғандар үшін сыйлық қарастырылған . Өз қатарына қосылуға ерлермен қоса әйел адамдарды үгіттеу арқылы ИМ болашақта толыққанды қоғам құруды қалайды. ИМ-нің қатарына қосылғысы келіп, ұйымның рекруттеріне байланысқа шыққан мұсылман әйелдер үшін де Сирияға аттануға жағдай жасалған . Бұның мысалы ретінде ресейлік студент қыз Варвара Карауловамен болған жағдайды келтіруге болады. Ол ИМ-нің мүшесі, Сирияға аттанған Қазан қаласының тұрғынына ғашық болып, оған қосылу үшін сапарға аттанды, бірақ Түркия мен Сирия шекарасында тәртіп сақшыларының қолына түсіп, оған қарсы қылмыстық іс қозғалды . 2015 жылдың қорытындыларына сәйкес Ислам мемлекеті туралы мақала қаралу саны бойынша ағылшынша Уикипедияда 3-орынды, немісше Уикипедияда 4-орынды, французша Уикипедияда 4-орынды, итальянша Уикипедияда 5-орынды, датша Уикипедияда 7-орынды, парсыша Уикипедияда 9-орынды, чехше Уикипедияда 4-орынды, шведше Уикипедияда 7-орынды, финше Уикипедияда 9-орынды иеленді web . Бір жыл бұрын ИМ туралы мақала Уикипедияның тек арабша, түрікше және парсыша бөлімдерінде үздік ондыққа кірген болатын web . Google іздеу жүйесі 2015 жылдың аяғында жариялаған мәліметке сәйкес, ISIS сауалы «Жаһан жаңалықтары» санатында 4-орынды иеленген екен web . «ВКонтакте» әлеуметтік желісінің жыл соңында жариялаған есебіне сәйкес, Ислам мемлекеті ең көп талқылаған тақырыптардың арасында 6-орынға ие болды web . мемлекеті/Адам құқықтары Ислам мемлекетіне құлдыққа түскендердің саны шамамен 3,5 мың адам болуы мүмкін . Құлдық жасырын түрде іске асырылатын Тайланд, Сенегал сияқты мемлекеттерге қарағанда ИМ-нің қол астындағы аймақтарда адамдарды құлдыққа айдау заңдастырылған. ИМ-нің қолына түскен мұсылман емес әйелдер күңдерге айналып, құдды мал-мүлік секілді сатылымға да шығарылуы мүмкін. Құлдыққа түскен әйелдердің иелеріне олармен жыныстық қатынасқа түсуге , басқа адамдарға сатуға, тәрбиелік мақсатта қол жұмсауға құқық берілген . Өзінің Батысқа айтылған қоқан-лоқы сөздерінде ИМ-нің ресми өкілі әл-Аднани Римді басып алғаннан кейін олар христиан крестерін сындырып, әйелдерін күңдерге айналдыртынын айтты . ИМ-дегі адам саудасының негізгі құрбандары — езид әйелдері. Қазіргі таңда басқа діндерді ұстанатын әйелдердің жаппай құлдыққа түскені туралы ақпарат жоқ. Езидтердің бұл жағдайға түсуінің себебі олар Ислам дінінде христиандар мен яһудилер секілді Кітап иелері қатарына жатпайды, көпқұдайшылар болып саналады . ИМ-нің Ирактағы нысаналары — ИМ-нің билігіне мойынсұнбағандар, Ирак қауіпсіздік күштері мен полиция қызметкерлері, шенеуніктер, Ирак үкіметінің қызметкерлері, Парламент пен аймақтық Кеңестердің мүшелері, діни көсемдер мен тайпа басшылары, журналистер, заңгерлер, дәрігерлер және т. әскери емес адамдар. Сонымен қатар соғысудан немесе басқа да әрекеттерден бас тартқан топ мүшелері өлтірілгені туралы ақпараттар бар web . 2014 жылдың 12 маусымында Салах әд-Дин ауданында ИМ-нің қолына түскен 1,5 мың Ирак сарбазы мен қауіпсіздік күштерінің қызметкерлері қырғынға ұшырады. Адамдарды жаппай өлтіру Салах әд-Дин, Найнауа, Дияла және Киркук аудандарында орын алғаны белгілі болды . Ислам мемлекеті адамның басын шабу секілді ауыр жазаларды қолдану арқылы жауларын арандатып, өз қатарына жаңа сарбаздарды тартуды мақсат етеді. Бас шабумен қатар жаза ретінде ату және тас лақтырып өлтіру қолданылғаны туралы бірқатар дерек бар. Жаза туралы үкім шығарумен ИМ тағайындаған қазылар айналысады web . Үлкен сынға қарамастан ИМ бас шабудың діни негізі бар екенін алға тартады, себебі бас шабу туралы Құранда айтылған және Мұхаммед пайғамбардың өзі осы жазаны қолданған деген деректер бар. Шариғатты қатаң ұстанатын Сауд Арабиясы да бас шабу арқылы өлім жазасына кесу әдісін әлі күнге шейін қолданып жүр, Қатар және Иран мемлекеттерінің заңдарында да бас шабу жазасы қарастырылған . Бір кездері ИМ Ирактың Мосул қаласындағы әйелдердің жыныстық мүшелеріне зақым келтіру арқылы «піштіруге» бұйрық берді деген қауесет тарап кеткен болатын. Артынан бұл хабардың шындыққа жанаспайтыны белгілі болды. Әйелдерге деген қатынас бұндай жан түршігерлік деңгейге жетпесе де, ИМ-дегі нәзік жандылардың жағдайы ауыр екені рас. ИМ-нің астанасы саналатын Раққа қаласында әйел адамдар көшеге қамқоршысыз шыға алмайды және сыртқа шыққанда денесін толығымен жабуға міндетті, әйтпесе қамауға алынып, соққыға жығылуы мүмкін. Әйелдерге бақылау жүргізу үшін ИМ құрамына тек әйелдер кіретін Әл-Ханса бригадасын құрған . имге ерікті түрде қосылған немесе ұрланған ер балалар әр түрлі әскери және діни лагерьлерге орналастырылады. Сол жақта олар шариғатты оқып, қару-жарақ қолдануды үйренеді. Сириялық дереккөздерге сенсек, содырлар қуыршақтарды қолданып балаларға адамның басын қалай кесуді үйретеді екен. Басқа дерекке сәйкес, ИМ балаларды тірі қорған ретінде қолданып, олардың қанын жарақаттанған сарбаздарға құйдырып жүр. БҰҰ сарапшыларының пайымдауынша, Мосул қаласында 12—13 жасар балалар ИМ ұйымдастырған әскери дайындықтан өтуде, бірақ ИМ-нің ресми өкілі ер балалар әскери жиындарға 16 жастан бастап қатыса алатынын айтты . Сириядағы азаматтық соғыстың алдында гомосексуалдылығы анықталған ер адамдар жазадан пара беріп құтыла алатын еді, ал ИМ содырларының қолдарына түскен гомосексуалдарды тек өлім жазасы ғана күтіп тұр. Дәстүрлі емес жыныстық қатынасқа үйір ер адамдар көпшіліктің көзінше биіктіктен құлату, тас лақтыру және бас шабу арқылы жазаланады . ИМ мұсылман-шииттерді «кәпірлер» және «опасыздар» деп санайды, сондықтан олардың көзін жоюға тырысып бағып жүр. Әл-Қағида мен басқа да топтар шииттерді оңды-солды өлтіре беруге болмайтынын айтқанымен, ИМ олардың сөзіне құлақ аспады. ИМ АҚШ және Еуропа сияқты «алыс» жаулардан гөрі бар күшін шииттерге қарсы жұмсауды жөн көреді. Израиль Газа секторындағы мұсылмандарды бомбалап жатқанда кейбір содырлар ИМ-ді палестиналықтарға ешқандай көмек көрсетпегені үшін айыптағанда ұйым өкілдері шииттерге қарсы күрес барлығынан да маңызды екенін алға тартты . ИМ-нің пайымдауынша, АҚШ пен зайырлы араб мемлекеттерінің билік басындағылары шииттермен келісіп, Таяу Шығыстағы сүннилердің ықпалын азайтуға тырысып бағып жүр, Иракты шииттердің мемлекетіне айналдырғысы келеді екен . Езидтер деп Ирактың солтүстігі мен Кавказ мемлекеттерінде тұратын діни ағымның өкілдерін атайды. Мұсылмандар мен басқа да дін өкілдері езидтерді Шайтанға табынушылар деп санайды. ИМ-нің содырлары езидтердің елді мекендеріне шабуыл жасағаннан кейін 130 мыңға жуық езид елдің солтүстігіндегі күрдтердің қол астына қашып кетті, 40 мыңға жуық босқын езид Синджар тауындағы үңгірлерге тығылуға мәжбүр болды . Қазіргі таңда езид әйелдері ИМ-дегі адам саудасы мен зорлаудың негізгі құрбандары болып отыр . Йезидтердің ресми мәліметіне сәйкес, 2014 жылдың тамыз айнына бастап ИМ бұл халықтың 5838 өкілін тұтқынға түсірген екен . Олардың 2258 сол жылдың қазан айында дейін тұтқыннан босап шыққан . Шариғатқа сәйкес, өзге дін өкілдеріне қарағанда христиандар мен яһудилердің мәртебесі бөлек, себебі олар Ислам секілді монотеистік діндердің қатарына жатады. ИМ-нің содырлары талай рет христиан дінін ұстанатын адамдарға шабуыл жасап, христиан тұтқындардың басын шапқанына қарамастан бұл дін өкілдері әрдайым жау ретінде қарастырылмайды. ИМ «Ирак Ислам мемлекеті» деп аталып жүрген кезде жергілікті христиандар бұл ұйымның қамқорлығына алынған болатын. 2014 жылы ИМ астанасы Раққа қаласының христиандары да осындай қамқорлыққа алынғаны белгілі болды. ИМ-нің айтуы бойынша, христиандар Ислам қабылдап, мұсылман бола алады немесе арнайы салық төлеп, өз дінінде қала алады. Осының біреуін таңдамаған христиандарға ИМ соғыс жариялайды . Ислам мемлекеті жоюға ұмтылатын нәрселердің ішінде ежелгі заманның жәдігерлері де бар. ИМ Мосул мұражайында зілбалғаларды, Пальмирада жарылғыш заттарды және Нимрудта шойбалға, бульдозерлер мен жоғарыда аталған нәрселердің барлығын қолданып көне жәдігерлердің көзін құртқаны белгілі. Меккені басып алғанда барлық пұттарды бұзған Мұхаммед пайғамбардың жолын қуған ИМ содырлары бағзы замандардан қалған пұттарды жоюды мақсат еткен. ИМ өкілдері бұл жәдігелердің құны тіпті миллиардтаған долларға тең болса да алған беттерінен қайтпайтынын жеткізді . Әбу Сайяф есімді ИМ-нің өкілі құнды жәдігерлер болуы мүмкін аймақтарды анықтап, сосын жергілікті тұрғындарға қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат беріп отырған. Табылған құнды заттарды Әбу Сайяф сатып, қаржының бір бөлігін салық ретінде алып, қалғанын жұмысшыларға үлестіріп тұрған. ИМ-нің содырлары үшін пұттар мен ежелгі мүсіндерді сатуға қатаң тыйым салынған болатын. Әбу Сайяф Сирияда болған алты ай ішінде ИМ қазынасына салық ретінде 265 мың АҚШ долларын түсірген . Кейбір БАҚ өкілдері ИМ құнды жәдігерлерді сату арқылы миллиондаған доллар тауып жүргенін жариялаған болатын, бірақ бұл шындыққа онша жанаспайды. Көне бұйымдарды сату арқылы ИМ өзінің басқа табыс көздеріне қарағанда әлдеқайда аз пайда табады. Зерттеушілердің деректеріне сәйкес, көне жәдігерлерді тонау әрекеттері ең аз орын алатын, бірақ асқан ашкөздікпен және мұқияттылықпен жүргізілетін аймақтар — ИМ мен Сирия билігі басқаратын жерлер. Күрдтер мен басқа көтерелісшілер бақылайтын аймақтарда олардың саны әлдеқайда көп . АҚШ, Аустралия, БАӘ, Индонезия, Иордания, Қырғызстан, Малайзия, Мысыр, Пәкістан, Ресей, Сауд Арабиясы, Сирия, Түркия, Үндістан, Ұлыбритания сияқты елдер Ислам мемлекетін лаңкестік ұйым ретінде мойындаған. 2015 жылдың 15 қазанында Есіл аудандық соты Ислам мемлекетін лаңкестік ұйым деп танып, оның қызметіне Қазақстан аумағында тыйым салу туралы шешім қабылдады web . 2015 жылдың 20 қарашасында БҰҰ-ның Қауіпсіздік кеңесі Ислам мемлекеті халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке бұрын соңды болмаған қауіп төндіргенін мәлімдеп, мүше мемлекеттерді ИМ Ирак пен Сирияда ұйымдастырып жүрген лаңкестік актілерін тоқтатуға бар күштерін жұмсауға үндеді web . 17 желтоқсан күні БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі № 2253 резолюцияны бірауыздан мақұлдады. Оған сәйкес Ислам мемлекетін қолдаған жеке және заңды тұлғалар санкция тізіміне енгізілетін болды web
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 