Жапырақтың суды буландыруы — Қазақстан Энциклопедиясы
"Жапырақтың суды буландыруы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TITLE: Жапырақтың суды буландыруы — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000
META: "Жапырақтың суды буландыруы — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=5000"
TOTAL WORDS: 265
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Өсімдік тіршілігіне қажетті құбылыстың бірі – суды буландыру. Өсімдіктер суды жапырақтары арқылы буландырады. Неғұрлым жапырақ тақтасы үлкен болса, соғұрлым су көп буланады. Су – жапырақ өңіндегі жанаспалы жасушалардың саңылаулары арқылы буланады. Егер, су жеткіліксіз болса, саңылау жабылып, булану тоқтайды. Өсімдікке су жетіспеген жағдайда, өсімдіктің өсуі баяулайды, солып, қурайды. Су өсімдік бойымен минералды тұздардың ерітіндісінің қозғалуы үшін қажет. Яғни, судың қатысуымен жапырақта органикалық заттар түзіледі. Булану процесі ыстық күндері жапырақты күн сәулесінен қызып кетіден сақтайды. Ауық – ауық суды буландырып тұратындықтан жапырақтар ыстық күндері жап – жасыл қалпында сақталады. Жапырақтың суды буландыруы фотосинтез процесімен тығыз байланысты. Жанаспалы жасушалардың саңылаулары арқылы жапыраққа көмірқышқыл газы енеді, су буланады. Жапырақта қант түзілу үшін күн сәулесі керек. Күн сәулесі жапырақты қыздырады, ал булану процесі арқылы жапырақ өз температурасын бірқалыпты сақтайды. Ылғалы мол жерлерде өсетін өсімдіктердің жапырақтары ірі, қою жасыл түсті болып келеді. Және жанаспалы жасушалары да көп болады. Топырақтың, ауаның ылғалды болуы жапырақтардың үлкен болып өсуіне ықпал етеді. Ал, шөл, шөлейтті жерлерде өсетін өсімдіктердің жапырақтары ұсақ, түкті болғандықтан суды аз буландырады. Кейбіреулері қабыршаққа айналып, түрін өзгерткен, бозғылт сұр түсті. Мысалға, Қазақстанда өсетін сексеуілдің жапырақтары өте майда қабыршаққа айналған. Жанаспалы жасушалыры тек жас өркендерінде болады. Фотосинтез процесі де жас өркендерінде жүреді. Сиырқұйрық өсімдігін түгелдей ұзын, киіздей тұтасып кеткен қалың түк басқан. Ұйысқан түктер судың булануынан сақтайды. Сортаңдау, құмды жерлерде өсетін құм қарағаны мен шеңгел бұталарының жапырақтары майда. Күмістей жылтыр түктер болғандықтан суды аз буландырады. Егер, су жеткілікті болса жанаспалы жасушаларының арасындағы саңылаулары ашылып артық су буланады. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық / Жүнісқызы К., Әлімқұлова Р., Жұмағұлова Қ., – Алматы: "Атамұра" баспасы, 2006. — 208 бет, суретті
