Әр қазақ ұғынуы тиіс «Біртұтас Алаш идеясын» Тұрсын Жұртбай түсіндірді
"Әр қазақ ұғынуы тиіс «Біртұтас Алаш идеясын» Тұрсын Жұртбай түсіндірді"|"https://qamshy.kz/kz/article/28542-ar-qazaq-ughynuy-tiis-birtutas-alash-ideyasyn-tursyn-zhurtbay-tusindirdi"
TITLE: Әр қазақ ұғынуы тиіс «Біртұтас Алаш идеясын» Тұрсын Жұртбай түсіндірді
URL: https://qamshy.kz/kz/article/28542-ar-qazaq-ughynuy-tiis-birtutas-alash-ideyasyn-tursyn-zhurtbay-tusindirdi
META: "Әр қазақ ұғынуы тиіс «Біртұтас Алаш идеясын» Тұрсын Жұртбай түсіндірді"|"https://qamshy.kz/kz/article/28542-ar-qazaq-ughynuy-tiis-birtutas-alash-ideyasyn-tursyn-zhurtbay-tusindirdi"
TOTAL WORDS: 327
DATE: 22:45, 28 тамыз 2017
AUTHOR(S): Gulim Zhaqan
TEXT: &laquo; Қазақстан&raquo; ұлттық телеарнасынан &laquo; Алаштың аманаты&raquo; тарихи деректі фильмі көрсетілді деп хабарлайды Qamshy. kz ақпарат агенттігі. Әрбір Алаш азаматы ұғынуы, бойына қастерлі тұмардай тағуы тиіс &laquo; Біртұтас Алаш идеясын&raquo; алаштанушы ғалым Тұрсын Жұртбай түсіндірді. Еске салсақ, &nbsp;. 1917 жылы шілде-тамыз айларының өліарасында Жалпықазақтық І құрылтай шақырылып, &laquo; Алаш&raquo; партиясы тарих сахнасына шықты. &laquo; Алаш&raquo; &nbsp; партиясының ұлттық ұстанымы бес түрлі тұжырымға негізделді. Бірінші ұстаным:&nbsp; жер, жер және жер. Жерсіз Отан жоқ. Әлихан Бөкейхановтың ұйғарымы бойынша: &laquo; Қазақтың байырғы жерін қашан қазақтар өз бетінше ғылым мен техникаға сүйеніп толық игермейінше, жер жеке меншікке де, қоныстанушыларға да берілмейді&raquo;. Яғни, бұл ұстаным: Жер &ndash; Отан, ал Отанды сатуға да, жеке меншікке айналдыруға да болмайды. Сол жер үшін әр қазақтың намысы жыртылып, ол жерге әр қазақтың тері мен қаны төгілген &ndash; деген тұжырымға саяды. Екінші ұстаным:&nbsp; жердің астындағы, үстіндегі, аспанындағы барлық игілік қазақ мемлекетіне қызмет етуі керек. Ә. Бөкейхановтың айтуынша: &laquo; Оның әр бір түйір тасы әр қазақтың өңіріне түйме болып қадалу керек&raquo; болатын. Яғни, бұл&nbsp; &ndash; &nbsp; өз жерінің игілігін &ndash; әуелі өз елі игілігіне айналдырсын, одан асса ғана жатқа салауат&nbsp; &ndash; &nbsp; деген емеуірінді танытады. Жердің астына, үстіне, аспанына иелік ете алмасаң &ndash; ырықтың кеткені сол емес пе?!. Үшінші ұстаным:&nbsp; Ә. Бөкейхановтың жобасы бойынша, &laquo; Қазақтың жерінде өндірілген &laquo; бір уыс жүн сол мемлекеттің азаматтарының үстіне тоқыма болып киілуі&raquo; керек, яғни, толықтай экономикалық тәуелсіздік пен бірлікке қол жеткізуге ұмтылуы тиіс еді. &nbsp; Абайдың: &laquo; Бірлік &ndash; ақылға бірлік, малға бірлік емес. Малыңды беріп отырсаң: атасы басқа, діні басқа, күні басқалар да жалданып тірлік қылады. Бірлік сатылса &ndash; антұрғандықтың басы осы. Ағайын алмай бірлік қылса керек&raquo; , &ndash; дегендегі бірлік &ndash; осы экономикалық бірлік. Төртінші нысана:&nbsp; қазақ мемлекетінде мемлекет құрушы ұлттың тіл, дін, діл үстемдігі болуы керек, яғни, Х. Досмұхамедовтің пайымдауына жүгінсек, &laquo; ұлттық мәдениет үстемдігі сақталуы&raquo; тиіс болатын. Бұл&nbsp; &ndash; &nbsp; А. Байтұрсыновты &laquo; ұлт ұстазы&raquo; атандырған ұлы ұстанымның қорытынды тұжырымы. Бесінші, түпкі мақсат:&nbsp; тәуелсіз ғылымға, ұлттық салт, дәстүрге негізделген заңға сүйене отырып, Жапонияның үлгісіндегі ұлттық-демократиялық мемлекет құру
