Мұхитқа шыға алмайтын елдер — Қазақстан Энциклопедиясы
"Мұхитқа шыға алмайтын елдер — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Мұхитқа шыға алмайтын елдер — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Мұхитқа шыға алмайтын елдер — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 374
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Құрлықіші мемлекетке толықтай құрлықпен қоршалған немесе жағалаусызығы жабық теңіздер бойынша өтетін мемлекеттер жатады. Дүниеде 44 құрлық іші мемлекет бар. Олардың 16-сы Африкада, 14-і Еуропада, 12-сі Азияда, 2-і Оңтүстік Америкада орналасқан. Егер де қандай да бір мемлекет бір немесе бірнеше құрлықіші мемлекетпен қоршалған болса ондай мемлекет "қосарлы құрлықіші мемлекет" болып саналады. Бұндай ел мұхитқа шығу үшін кемінде екі мемлекеттің шекарасын кесіп өтуі қажет. Оларға Лихтенштейн және Өзбекстан жатады. Сондай-ақ айналасы тек бір ғана елмен қоршалған Ватикан, санмарино, Лесото тәрізді 3 мемлекет, екі елмен қоршалған Андорра, Непал, Бутан, Молдова, Моңғолия, Лихтенштейн, Свазиленд сынды 7 мемлекет бар. халқы бар Эфиопия ең көп халқы бар құрлықіші мемлекетке жатады. Уганда, Непал, Өзбекстан елдерінде 20 млннан астам халық бар. Құрлық іші елдерден Қазақстаннан кейін ауданы бойынша ең үлкендері - Моңғолия, Чад, Нигер, Мали, Эфиопия, Боливия. Географиялық өлшеммен құрлықіші елдер пайдасы аз елдер делініп келді. Өйткені, бұндай елдерде теңізде балық аулау, қазба байлықтарын игеру тәрізді салалар дамитын негіз мүлде жоқ, және сыртқы саудада маңызды рөлі бар теңіз тасымалын жүргізу мүмкіндігі де жоқ. Адамзат теңіз жағалауы маңында шоғырланып жасауға ұмтылатындықтан құрлықіші елдерде халық аз жасап келді. Сондықтан мемлекеттер теңізге қақпалы болу үшін өзара үнемі бәсекелесіп келген. Конгоның еларалық кеңесі немесе қазіргі Конго демократиялық республикасы 1885 жылы Берлин құрылтайында теңізге қақпалы болу үшін Анголаның жерін 2-ге бөліп жіңішке коридор алғанды. Жаһандық бірінші соғыстан кейін Польшаны теңізге қақпалы болдыру үшін Данцигті Польшаға өткеріп берген. Дунай өзені Австрия, Венгрия елдерін теңізге қақпалы болдыру үшін халықаралық маңызға ие болды. Боливия 19-шы ғасырда Тынық мұхитындағы соғыстың нәтижесінде теңізге шығатын жалғыз қақпасынан айырылып қалғанды. Бірақ Боливия теңіз әскерлері әлі күнге дейін Титикака көлінде жаттығу істеп келеді. Жаһандық бірінші соғыстан бұрын Венгрия өзінің қарамағындағы Хорватияның аутономиясын мойындаса да Адриат теңізі жағалауындағы порт қала Фиумді тіке қарауына алып, Будапешттен тағайындалған билеуші билеп, үшбу елдің жалғыз порт қатары пайдаланғанды. Трианонның келісім шартымен аталмыш қаланы Хорватияға беруімен Венгрия теңізге қақпасыз қалды. Эритрея, Монтенегроның егемен болуы Эфиопия, Сербияны теңізге қақпасыз қалдырды. Ресей Солтүстік мұзды мұхитқа қақпалы болғанмен қыста қатып қалып тасымал қатынасы үзіліп қалатындықтан жерін Балтық теңізіне, Қара теңіз, Тынық мұхитына дейін кеңейіткен болатын. Теңіз заңы туралы БҰҰ-ның конвенциясы бойынша мұхитқа тіке шыға алмайтын елдер басқа елдердің жері арқылы алым салықсыз тасымал істеуге құқылы. БҰҰ-ы дамып келе жатқан, теңізге қақпасыз елдерге жәрдемдесетін бағдарлама жүргізіп келеді. Төмендегі елдердің теңізге шығу мүмкіндігі шектеулі
