Континенттік шөгінділер — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер тау тасқындарының ысырындысы тағы басқалар. Под общей редакңией академика АН Каз ССР, проф. КОНТИНЕНТТІК ІІІӨГІНДІЛЕР– теңізден шалғай жатқан құрлықтарда және ондағы өзендер мен көлдерде жинақталған шөгінділер тобы. Континенттік шөгінділер әр түрлі климаттық, жер бедерлік және физикалық-географиялық жағдайлар әсерінен түзіледі. Құрлықта түзілетін шөгінділер өзінің сипаты жағынан теңіздерде тұнатын жыныстар секілді бірқалыпты емес және тұрақты да болмайды. Континенттік шөгінділердің химиялық және литологиялық құрамы алуан түрлі. Онда әр түрлі организмдердің қалдықтары сирек сақталады. Жыныстардың жиылу; орналасу ерекшелігіне , құрылымына байланысты Континенттік шөгінділер генетиктік типтерге бөлінеді. Бұл типтерді әр түрлі белгілеріне қарай парагенетикалық топтарға және қатарларға ажыратады. Бұл қатарлардың ішінен үгілу қыртысын түзетін элювий ерекше орын алады. Тау жыныстарының үгілу процестері нәтижесінде түзілетін элювийлер бастапқы түзілген орындарында қалады. Жер бедері көбіне тегіс, жазық болып келетін Сарыарқа мен Үстіртте элювий жиі кездеседі. Шөгінді жыныстар болып саналатын басқадай Континенттік шөгінділер тау жыныстарының мүжілуінен, ыдырауынан түзілген жыныстардың денудация, тағы басқа процестер негізінде түзіледі. Тау, қырат, қырқа беткейлерінің үстіңгі бөліктерінің денудацияға шалынуынан түзілетін жыныстар Континенттік шөгінділердің беткейлік қатарын құрайды. Бұл қатарға тән жыныстардың генетикалық бес типі бар. Бұларға [сусудан, құлаудан, сырғудан жиылған солифлюкция мен делювий жатады. Бұл жыныстар Алтай, тяньшань тау жүйелеріне кіретін жоталар беткейлерінде кездеседі. Өзен аңғарларының шөгінділері , жыл маусымының өзгерісіне байланысты, түзілетін ағын су шөгінділері мен көлдердегі тұнба жыныстар су әрекетінен жиналған жыныстар деп аталады. Мұздық, мұздық-өзендік, мұздық-көлдік шөгінділерді мұз әрекетінен жаралған жыныстар дейді. Эол құмдары мен эол лёссі Континенттік шөгінділердің эолдық қатарын құрайды. Эол шөгінділері Қазақстанның шөл және шөлейт аймақтарында кездеседі. Үңгірлер мен карст қуыстарында және органикалық заттар қалдықтарынан түзілген батпақ шөгінділері, әктасты сауыстар, сталактиттер, жер асты өзендерінің тұнбалары, адам еңбегі нәтижесінде пайда болған техногендік шөгінділер Континенттік шөгінділердің ерекше тобына жатады. Жанартаулық жыныстардың мүжіліп басқа жерге орын ауыстыруынан түзілген жыныстар да осы Континенттік шөгінділерге жатқызылады. Қазақ Энциклопедиясы } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
TITLE: Континенттік шөгінділер — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер тау тасқындарының ысырындысы тағы басқалар. Под общей редакңией академика АН Каз ССР, проф. КОНТИНЕНТТІК ІІІӨГІНДІЛЕР– теңізден шалғай жатқан құрлықтарда және ондағы өзендер мен көлдерде жинақталған шөгінділер тобы. Континенттік шөгінділер әр түрлі климаттық, жер бедерлік және физикалық-географиялық жағдайлар әсерінен түзіледі. Құрлықта түзілетін шөгінділер өзінің сипаты жағынан теңіздерде тұнатын жыныстар секілді бірқалыпты емес және тұрақты да болмайды. Континенттік шөгінділердің химиялық және литологиялық құрамы алуан түрлі. Онда әр түрлі организмдердің қалдықтары сирек сақталады. Жыныстардың жиылу; орналасу ерекшелігіне , құрылымына байланысты Континенттік шөгінділер генетиктік типтерге бөлінеді. Бұл типтерді әр түрлі белгілеріне қарай парагенетикалық топтарға және қатарларға ажыратады. Бұл қатарлардың ішінен үгілу қыртысын түзетін элювий ерекше орын алады. Тау жыныстарының үгілу процестері нәтижесінде түзілетін элювийлер бастапқы түзілген орындарында қалады. Жер бедері көбіне тегіс, жазық болып келетін Сарыарқа мен Үстіртте элювий жиі кездеседі. Шөгінді жыныстар болып саналатын басқадай Континенттік шөгінділер тау жыныстарының мүжілуінен, ыдырауынан түзілген жыныстардың денудация, тағы басқа процестер негізінде түзіледі. Тау, қырат, қырқа беткейлерінің үстіңгі бөліктерінің денудацияға шалынуынан түзілетін жыныстар Континенттік шөгінділердің беткейлік қатарын құрайды. Бұл қатарға тән жыныстардың генетикалық бес типі бар. Бұларға [сусудан, құлаудан, сырғудан жиылған солифлюкция мен делювий жатады. Бұл жыныстар Алтай, тяньшань тау жүйелеріне кіретін жоталар беткейлерінде кездеседі. Өзен аңғарларының шөгінділері , жыл маусымының өзгерісіне байланысты, түзілетін ағын су шөгінділері мен көлдердегі тұнба жыныстар су әрекетінен жиналған жыныстар деп аталады. Мұздық, мұздық-өзендік, мұздық-көлдік шөгінділерді мұз әрекетінен жаралған жыныстар дейді. Эол құмдары мен эол лёссі Континенттік шөгінділердің эолдық қатарын құрайды. Эол шөгінділері Қазақстанның шөл және шөлейт аймақтарында кездеседі. Үңгірлер мен карст қуыстарында және органикалық заттар қалдықтарынан түзілген батпақ шөгінділері, әктасты сауыстар, сталактиттер, жер асты өзендерінің тұнбалары, адам еңбегі нәтижесінде пайда болған техногендік шөгінділер Континенттік шөгінділердің ерекше тобына жатады. Жанартаулық жыныстардың мүжіліп басқа жерге орын ауыстыруынан түзілген жыныстар да осы Континенттік шөгінділерге жатқызылады. Қазақ Энциклопедиясы } }}} } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 