Демография — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер когорт әдісі ; потенциалды демография әдісі, т. демографияда ғылымның басқа салаларындағыдай болжамдар жасау, оларды деректер арқылы тексеру және соның негізінде ғылым қорытынды жасау қажет. Көбінесе халықтың санын ұйымдастырылған статистика жолымен есептеу әдісі қолданылады. Сондай-ақ демографиялық коэффициенттерді пайдалану, оларды салыстыру, салғастыру тәсілдері де демографияның өзіндік зерттеу әдістерінің бірінен саналады. Демография ғылымының негізін салушы – ағылшын ғалымы Дж. Ол алғаш рет Лондондағы тіркелген адам өлімдерінің бірнеше жылдық жлазбалары негізінде халық арасындағы өлудің көрсеткішін жасауға және оның заңдылықтарын анықтауға талпыныс жасаған. Халықтың ахуалын, оның экономикамен байланысын У.Петти және Г.Кинг , одан соң А.Депарсье зерттеді. XVII ғасырдада мұндай зерттеулерді математикалық әдістерді қолдану арқылы В.Эйлер және т. жалғастырды. XIX ғасырдан бастап көптеген елдерде халықты тұрақты есепке алу жолға қойыла бастады және ол жөніндегі нақтылы талдаулар жасау мүмкіндіктеріне қол жеткізілді. көптеген статист-зерттеушілердің еңбектері нәтижесінде демографиялық процестерді сандық тұрғыдан екшеу мен талдаудың әдістері дами түсті. француз ғалымы А.Гийардың еңбегінің тақырыбында «демография» термині тұңғыш рет қолданылып, автор оған «адамзаттың табиғи және әлеуметтік тарихы» деген анықтама береді. Қазақстандағы демографиялық процестерді тарихи-әлеуметтік тұрғыдан қарастырған алғашқы зерттеулер қатарында М.Шоқайдың шет ел баспасөзінде, М.Тынышбаевтың 1924 ж. «Сана» журналының 2–3-сандарында жарияланған деректерін, т. статистикалық еңбектерді атауға болады. Республикада бүгінгі таңдағы кәсіби демографтар М.Тәтімов, Ұ.Ысқақов, Ә.Ғали, М.Мұсабеков, С.Қарасаев, А.Әлжанова, т. еңбектерінде жалпы қазақ халқының, Қазақстан халқының өсу, даму заңдылықтары зерттелді. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006 жыл. ISBN 9965-808-78-3 Демографиялық күрт өсу — әлеуметтік- экономикалық немесе жалпы экологиялық жағдайлардың жақсаруымен байланысты халық санының күрт өсуі. XX ғасырдағы адамзаттың санының жылдам артуын демографиялық жарылыс деп атайды. Соңғы 100 жылдағы өс iмге Жердег i қаз iр өм iр сүрет iн адамдардың 3/4-i сәйкес келед i. Ғасырдың ек iнш i жартысында әр он жыл сайын жылдық өс iм шамамен 10 млн-ға артып отырды. Адам санының 1 млрд.-қа өсу i үш iн 107 жыл қажет болса , ол 3 млрд.-қа дей iн — 32 жыл .-қа — 15 жыл , 5 млрд.-қа — 13 жыл , 6 млрд.-қа — 12 жыл , халық санының соңғы рет ек i еселену iне небәр i 38 жыл қажет болды. Халық санының өзгеру сипатына қарай 4 сатыға бөледі. Б iр iнші сатысы кез iнде өл iм мен туылу күрт төмендейд i б iрақ өл iм коэффициент iнің төмендеу i туу коэффициент iн iң төмендеу iнен алда болады. Сондықтан, халықтың өс iм i артады. Мұндай жағдай көптеген дамушы елдерде қалытасып отыр, ал дамыған елдер бұл кезеңнен XX ғасырдың ортасында өт iп кетт i. Ек iнші сатысында өлім минимумға жетед i де, одан төмендемейд i, б iрақ туылу төмендей беред i. Сондықтан, халық өсімі баяулайды. Үшінш i сатысында халықтың қартаюына байланысты өлім коэффициент i артады, сонымен қатар туылудың төмендеу i баяулайды. Үш iнші сатының соңына қарай туу коэффициент i халықтың жай көбею iн iң деңгей iне жақындайды, ал өл iм коэффициент i бұл деңгейден төмен болып қалады, себеб i халықтың жастық құрамы әл i де тұрақты емес. Экономикалық жағынан дамыған елдер өтпел i кезеңн iң осы сатысына жақын. Төрт iнш i сатысында өл iм коэффициент i арта отырып, туу коэффициентіне жақындайды да, демографиялық тұрақтану аяқталады. Оқулық.Рысқұлов атындағы қазақ экономикалық университеті ISBN 9965-532-69-9 } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
TITLE: Демография — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер когорт әдісі ; потенциалды демография әдісі, т. демографияда ғылымның басқа салаларындағыдай болжамдар жасау, оларды деректер арқылы тексеру және соның негізінде ғылым қорытынды жасау қажет. Көбінесе халықтың санын ұйымдастырылған статистика жолымен есептеу әдісі қолданылады. Сондай-ақ демографиялық коэффициенттерді пайдалану, оларды салыстыру, салғастыру тәсілдері де демографияның өзіндік зерттеу әдістерінің бірінен саналады. Демография ғылымының негізін салушы – ағылшын ғалымы Дж. Ол алғаш рет Лондондағы тіркелген адам өлімдерінің бірнеше жылдық жлазбалары негізінде халық арасындағы өлудің көрсеткішін жасауға және оның заңдылықтарын анықтауға талпыныс жасаған. Халықтың ахуалын, оның экономикамен байланысын У.Петти және Г.Кинг , одан соң А.Депарсье зерттеді. XVII ғасырдада мұндай зерттеулерді математикалық әдістерді қолдану арқылы В.Эйлер және т. жалғастырды. XIX ғасырдан бастап көптеген елдерде халықты тұрақты есепке алу жолға қойыла бастады және ол жөніндегі нақтылы талдаулар жасау мүмкіндіктеріне қол жеткізілді. көптеген статист-зерттеушілердің еңбектері нәтижесінде демографиялық процестерді сандық тұрғыдан екшеу мен талдаудың әдістері дами түсті. француз ғалымы А.Гийардың еңбегінің тақырыбында «демография» термині тұңғыш рет қолданылып, автор оған «адамзаттың табиғи және әлеуметтік тарихы» деген анықтама береді. Қазақстандағы демографиялық процестерді тарихи-әлеуметтік тұрғыдан қарастырған алғашқы зерттеулер қатарында М.Шоқайдың шет ел баспасөзінде, М.Тынышбаевтың 1924 ж. «Сана» журналының 2–3-сандарында жарияланған деректерін, т. статистикалық еңбектерді атауға болады. Республикада бүгінгі таңдағы кәсіби демографтар М.Тәтімов, Ұ.Ысқақов, Ә.Ғали, М.Мұсабеков, С.Қарасаев, А.Әлжанова, т. еңбектерінде жалпы қазақ халқының, Қазақстан халқының өсу, даму заңдылықтары зерттелді. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006 жыл. ISBN 9965-808-78-3 Демографиялық күрт өсу — әлеуметтік- экономикалық немесе жалпы экологиялық жағдайлардың жақсаруымен байланысты халық санының күрт өсуі. XX ғасырдағы адамзаттың санының жылдам артуын демографиялық жарылыс деп атайды. Соңғы 100 жылдағы өс iмге Жердег i қаз iр өм iр сүрет iн адамдардың 3/4-i сәйкес келед i. Ғасырдың ек iнш i жартысында әр он жыл сайын жылдық өс iм шамамен 10 млн-ға артып отырды. Адам санының 1 млрд.-қа өсу i үш iн 107 жыл қажет болса , ол 3 млрд.-қа дей iн — 32 жыл .-қа — 15 жыл , 5 млрд.-қа — 13 жыл , 6 млрд.-қа — 12 жыл , халық санының соңғы рет ек i еселену iне небәр i 38 жыл қажет болды. Халық санының өзгеру сипатына қарай 4 сатыға бөледі. Б iр iнші сатысы кез iнде өл iм мен туылу күрт төмендейд i б iрақ өл iм коэффициент iнің төмендеу i туу коэффициент iн iң төмендеу iнен алда болады. Сондықтан, халықтың өс iм i артады. Мұндай жағдай көптеген дамушы елдерде қалытасып отыр, ал дамыған елдер бұл кезеңнен XX ғасырдың ортасында өт iп кетт i. Ек iнші сатысында өлім минимумға жетед i де, одан төмендемейд i, б iрақ туылу төмендей беред i. Сондықтан, халық өсімі баяулайды. Үшінш i сатысында халықтың қартаюына байланысты өлім коэффициент i артады, сонымен қатар туылудың төмендеу i баяулайды. Үш iнші сатының соңына қарай туу коэффициент i халықтың жай көбею iн iң деңгей iне жақындайды, ал өл iм коэффициент i бұл деңгейден төмен болып қалады, себеб i халықтың жастық құрамы әл i де тұрақты емес. Экономикалық жағынан дамыған елдер өтпел i кезеңн iң осы сатысына жақын. Төрт iнш i сатысында өл iм коэффициент i арта отырып, туу коэффициентіне жақындайды да, демографиялық тұрақтану аяқталады. Оқулық.Рысқұлов атындағы қазақ экономикалық университеті ISBN 9965-532-69-9 } }}} | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 