Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев — Қазақстан Энциклопедиясы
"Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TITLE: Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев — Қазақстан Энциклопедиясы
URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0
META: "Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев — Қазақстан Энциклопедиясы"|"https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер&limit=5000&offset=0"
TOTAL WORDS: 290
TEXT: Қазақстан Энциклопедиясы Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев – белгілі қазақстандық ғалым және қоғам қайраткері, физикаматематика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан ҰҒА-ның академигі, 12-шақырылған Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің және 13-шақырылған Қазақстан Республикасы Жоғары Кеңесінің депутаты. Асқар Жұмаділдаев 1956 жылы Қызылорда облысындағы Шиелі қыстағында дүниеге келген. Асқар Жұмаділдаевтың арғы атасы Шоң өңірге белгілі адам болған. Шоңның Сырдария өзенінің бойындағы Көтентоғай жерде үлкен үйі болған екен және болыс қызметін атқарған. Күштеп ұжымдастыру кезінде Шоңның ұрпақтары құғын-сүргінге ұшырайды да, барлық мүлкі кәмескеленеді. Асқардың атасы Жұмаділдә бала-шағасын алып, Өзбекстанға қашуға мәжбүр болады. Жұмаділдә және оның жанұясы күн көру үшін түрлі қара жұмыстар жасауға тура келеді. Кейінрек Сталин қайтыс болғаннан кейін Жұмаділдә Қызылорда облысына қайтып келеді. Алайда, Жұмаділдәның Өзбекстанда туған немерелерінің барлығының ғұмыры қысқа болады. Қазақстанға қайтып келгеннен кейін туған алғашқы немересі Асқар Жұмаділдаев екен. Қазақтың дәстүріне сәйкес, Жұмаділдә Асқарды өзінің бауырына басып алады. Асқар Жұмаділдаев 1962 жылы №299 тем iржол төртжылдық бастауыш мектеб iне, 1966-69 жылдары №45 Октябрьд iң 14 жылдығы атындағы қазақ орта мектеб iнде білім алады. Кейінрек 1970-72 жылдары Алматыдағы №56 Сатпаев атындағы физикаматематика мектепинтернатында оқыды. Кей iн физикаматематика кластары нег iз iнде жаңа мектеп ғимараты салынып, Республикалық физикаматематика мектеб i болып қайта құрылды. Мектепте жүрген iнде талай қалалық, республикалық және бүк iлодақтық физика-математикаға қатысты жарыстарға қатысып, талай рет жүлдегер атанды. Алгебрадағы Асқар асуы 1980 – 90 жылдары Математика және механика институтында кіші, аға, жетекші ғылым қызметкер болды. 1990 жылдан сол институтта алгебра лабораториясының меңгерушісі. Жұмаділдаевтің негізгі ғылым-зерттеу еңбектері Ли алгебрасының когомология теориясына арналған. Ол оң сипаттамалы Ли алгебрасының когомологиялары мен деформацияларын және олардың қолдануын зерттеген. Векторлық өріс алгебрасының бөлшектенбейтін кеңеюін есептеген. Ассоциативті емес алгебраның тепе-теңдіктерін тапты. Ол – 12-сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл
