Әлкей Хақанұлы Марғұлан — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер кейін этнография бөл iм iн басқарды. Осы жылдары Марғұлан Сырдария, Шу, Талас өзендер i бойында және Отырар, Сауран, Сығанақ қалалары орнында қазба жұмыстарын жүрг iз iп, соның нег iз iнде «Көне қазақ жер iн iң қалалары мен құрылыс өнер iн iң тарихы» аталатын монографиясын жариялады. Кемел Ақышев, М.Қадырбаев, М.Оразбаевтармен б iрге Орталық Қазақстанда жүрг iзген археология қазба жұмыстарының қорытындысы саналатын «Орталық Қазақстанның ежелг i мәдениет i» атты ғылыми-зертханалық еңбег iн жазып‚ к iтаптың редакциясын басқарды. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5 Марғұлан – қорқыттанушы. Ол оғыз-қыпшақ тайпасынан шыққан данагөй абыз, жырау, күй атасы, қазақ бақсыларының жебеуш iс i, батагөй-сәуегей i Қор-қыт мұрасын зерттед i. М-ның жазуынша, қазақ музыкасы мен философиясында «Қорқыт күй i», «Қорқыт сарыны», «Қорқыт тол-ғауы», «Тәңiр би i» дейт iн рухани iзг i дәстүрлер, мақамдар қалыптасып дамыған. Демек, Қорқыт – «керемет иес i», «Ұлыстың ұлы кеңесш iс i», «тарихи оқиғаларды жырлаушы жырау». Марғұлан Қорқыт мұрасын, дәстүр iн ұстанған халық мәдениет iн iң көрнект i өк iлдер iн былайша топтастырады: Марғұлан «Қазақ халқының көне замандағы ақындық өнер iн iң шеберлер i» атты еңбег iнде қазақ халқының эпикалық жыр дәстүр iн дамытқан ақындарға, шебер орындаушыларға, салсер iлерге тоқталып, олардың сөз өнер iндег i орнын айқындады. Еңбектег i ғылыми тұжырымдар танымдық тереңд iг iмен ерекшеленед i, онда көне ойшылдардан бастап Жанақ, Шөже, Арыстанбай, Марабай, Сүй iнбай, Жамбыл, Нұрпей iс, Иса сек iлд i ақындар шығармашылығы талданады. Марғұланның «Тамғалы тас жазуы» атты зерттеу iнде әдеби-тарихи һәм мәдени деректер молынан кездесед i. Ол сонымен қатар қырғыз халқының «Манас» эпосы туралы ғылыми-зерттеулер iс iн iң дамуына үлес қосты. Қырғыз эпосын дүние жүз iне алғаш таныстырған Ш.Уәлиханов, кеңес заманында бастапқы зерттеулерд i жүрг iзген Әуезов болса, кей iннен осы дәстүр Мағұланның «Шоқан және Манас» атты монографиясында жалғасты. Ол эпостағы өм iр шындығы, жырдың шығу тег i, дәу iр i, кей iпкерлер i мен көркемд iк кестес i және манасшылардың жырды жет iлд iрудег i қызмет i‚ т. жөн iнде ғылыми маңызы жоғары п iк iрлер айтты. Уәлихановтың ғылыми мұраларын жинайтын топқа басшылық ет iп, оның таңдамалы және 5 томдық шығармалар жинағын жарыққа шығарды. Қазақстан ҒА этнография бөл iм iн iң аға ғылыми қызметкер i болды. Оның ынта-ж iгер i мен ұсынысы бойынша қазақ даласының ең шалғай аудандарына б iрнеше археологиялық және этнографиялық экспедициялар ұйымдастырылды. Ол өз iне дей iнг i Қазақстанды зерттеуш i орыс ғалымдарының қазақ даласы тек көшпел iлер мекен i болды деген тұжырымдарының шындыққа сай келмейт iнд iг iн дәлелдед i. Ғалым 1940 жылдардың аяғында б iрнеше рет саяси қудалауға түсті, кей iн де ұдайы саяси бақылауда болды, ғылыми ортаның кейб iр қисынсыз сындарына ұшырады. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2 Марғұлан тарих, археология, этнография, әдебиет, өнер және металлургия саласына қатысты 300-ден астам ғыл. жұмыстар, 100-ден астам энциклопед. мақалалар жазды‚ сонымен қатар қазақстандық этнографтардың, археологтардың, тарихшылардың б iрнеше буынын даярлады. М-ның ғыл. еңбектер iн iң б iрқатары шетел т iлдер iне аударылды. 1991 жылы Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының Тарих, археология және этнология институтындағы археология орталығының нег iз iнде Марғұлан атындағы Археология институты құрылды. Астана, Павлодар, Екібастұз, Жезқазған қ-лары мен Оңтүстік Қазақстан облысында, Баянауыл, Ек iбастұз аудандарында б iрнеше көшелер, мектептер М. Павлодар қаласында мүс iн i орнатылған‚ сондай-ақ Павлодар мемлекеттік университет iнде Марғұлан атында стипендия тағайындалып‚ музей ашылған. 100 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО-ның шеш iм iмен дүниежүзілік деңгейде аталып өтт i . Қазақстан ғылым академиясының Уәлиханов атынд. , Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы ордендер iмен және медальдармен марапатталған. Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы, А
TITLE: Әлкей Хақанұлы Марғұлан — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер кейін этнография бөл iм iн басқарды. Осы жылдары Марғұлан Сырдария, Шу, Талас өзендер i бойында және Отырар, Сауран, Сығанақ қалалары орнында қазба жұмыстарын жүрг iз iп, соның нег iз iнде «Көне қазақ жер iн iң қалалары мен құрылыс өнер iн iң тарихы» аталатын монографиясын жариялады. Кемел Ақышев, М.Қадырбаев, М.Оразбаевтармен б iрге Орталық Қазақстанда жүрг iзген археология қазба жұмыстарының қорытындысы саналатын «Орталық Қазақстанның ежелг i мәдениет i» атты ғылыми-зертханалық еңбег iн жазып‚ к iтаптың редакциясын басқарды. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5 Марғұлан – қорқыттанушы. Ол оғыз-қыпшақ тайпасынан шыққан данагөй абыз, жырау, күй атасы, қазақ бақсыларының жебеуш iс i, батагөй-сәуегей i Қор-қыт мұрасын зерттед i. М-ның жазуынша, қазақ музыкасы мен философиясында «Қорқыт күй i», «Қорқыт сарыны», «Қорқыт тол-ғауы», «Тәңiр би i» дейт iн рухани iзг i дәстүрлер, мақамдар қалыптасып дамыған. Демек, Қорқыт – «керемет иес i», «Ұлыстың ұлы кеңесш iс i», «тарихи оқиғаларды жырлаушы жырау». Марғұлан Қорқыт мұрасын, дәстүр iн ұстанған халық мәдениет iн iң көрнект i өк iлдер iн былайша топтастырады: Марғұлан «Қазақ халқының көне замандағы ақындық өнер iн iң шеберлер i» атты еңбег iнде қазақ халқының эпикалық жыр дәстүр iн дамытқан ақындарға, шебер орындаушыларға, салсер iлерге тоқталып, олардың сөз өнер iндег i орнын айқындады. Еңбектег i ғылыми тұжырымдар танымдық тереңд iг iмен ерекшеленед i, онда көне ойшылдардан бастап Жанақ, Шөже, Арыстанбай, Марабай, Сүй iнбай, Жамбыл, Нұрпей iс, Иса сек iлд i ақындар шығармашылығы талданады. Марғұланның «Тамғалы тас жазуы» атты зерттеу iнде әдеби-тарихи һәм мәдени деректер молынан кездесед i. Ол сонымен қатар қырғыз халқының «Манас» эпосы туралы ғылыми-зерттеулер iс iн iң дамуына үлес қосты. Қырғыз эпосын дүние жүз iне алғаш таныстырған Ш.Уәлиханов, кеңес заманында бастапқы зерттеулерд i жүрг iзген Әуезов болса, кей iннен осы дәстүр Мағұланның «Шоқан және Манас» атты монографиясында жалғасты. Ол эпостағы өм iр шындығы, жырдың шығу тег i, дәу iр i, кей iпкерлер i мен көркемд iк кестес i және манасшылардың жырды жет iлд iрудег i қызмет i‚ т. жөн iнде ғылыми маңызы жоғары п iк iрлер айтты. Уәлихановтың ғылыми мұраларын жинайтын топқа басшылық ет iп, оның таңдамалы және 5 томдық шығармалар жинағын жарыққа шығарды. Қазақстан ҒА этнография бөл iм iн iң аға ғылыми қызметкер i болды. Оның ынта-ж iгер i мен ұсынысы бойынша қазақ даласының ең шалғай аудандарына б iрнеше археологиялық және этнографиялық экспедициялар ұйымдастырылды. Ол өз iне дей iнг i Қазақстанды зерттеуш i орыс ғалымдарының қазақ даласы тек көшпел iлер мекен i болды деген тұжырымдарының шындыққа сай келмейт iнд iг iн дәлелдед i. Ғалым 1940 жылдардың аяғында б iрнеше рет саяси қудалауға түсті, кей iн де ұдайы саяси бақылауда болды, ғылыми ортаның кейб iр қисынсыз сындарына ұшырады. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2 Марғұлан тарих, археология, этнография, әдебиет, өнер және металлургия саласына қатысты 300-ден астам ғыл. жұмыстар, 100-ден астам энциклопед. мақалалар жазды‚ сонымен қатар қазақстандық этнографтардың, археологтардың, тарихшылардың б iрнеше буынын даярлады. М-ның ғыл. еңбектер iн iң б iрқатары шетел т iлдер iне аударылды. 1991 жылы Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының Тарих, археология және этнология институтындағы археология орталығының нег iз iнде Марғұлан атындағы Археология институты құрылды. Астана, Павлодар, Екібастұз, Жезқазған қ-лары мен Оңтүстік Қазақстан облысында, Баянауыл, Ек iбастұз аудандарында б iрнеше көшелер, мектептер М. Павлодар қаласында мүс iн i орнатылған‚ сондай-ақ Павлодар мемлекеттік университет iнде Марғұлан атында стипендия тағайындалып‚ музей ашылған. 100 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО-ның шеш iм iмен дүниежүзілік деңгейде аталып өтт i . Қазақстан ғылым академиясының Уәлиханов атынд. , Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы ордендер iмен және медальдармен марапатталған. Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы, А
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 