Азаматтық қоғам — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер дербес жеке адамдар мен әлеуметтік субъектілер қоғамдастығы. Қандай да болмасын қоғамдық мәні бар идеяларды қабылдау қашанда сұхбатты, яғни сұхбаттасушы жақтардың түрлі көзқарастарын және маңызды тепе-теңдігін білдіреді. Ешкім ешкімге өз түсінігін мойындатуды да, ешкім ешкімді дәлме-дәл қайталауды да мақсат етпейді. Идеялар белгілі қоғамның, әлеуметтік дамудың талаптарына сәйкес келетіндіктен қабыл алынады. Сондай идеялардың қатарына азаматтық қоғам идеясы жатады. Азаматтық қоғам туралы әр түрлі көзқарастар, әр түрлі бағдарлар бар. Қазірде азаматтық қоғамның жалпыға бірдей ортақ анықтамасы жоқ. Дегенмен әлемдік әлеуметтік-философиялық ғылымда бұл феноменді зерттеудің екі түрлі бабы бар. Біріншісі азаматтық қоғамды әлеуметтік әмбебап категория ретінде қарастырады. Бұл ұғымға олар мемлекетке, өкімет құрылымдарына қарама-қарсы қойылған қоғамдық қарым-қатынастардың бүкіл жиынтығын сыйғызады. Екіншілері азаматтық қоғам ұғымының мағынасына шынайы батыстық феноменді жатқызады да, оны буржуазиялық қарым-қатынастардың қалыптасуымен байланыстырады. Азаматтық қоғам деп адамның жеке тұлғасының және бейресми, мемлекеттік емес қоғамдық ұйымдардың дамуына қолайлы жағдай туғызатын әлеуметтік тәртіп түрін айтады. Аталған мемлекеттік емес ұйымдардың іс-әрекеті арқылы ғана жеке адам социумның, әлеуметтің даму жолына әсерін тигізе алады. Сондықтан да азаматтық қоғамды коммуникацияның, қарым-қатынастың өзіндік ерекше формасы деп қарастырса да болғандай, себебі азаматтық қоғам арқылы мемлекет пен азамат арасындағы сұхбат жүзеге асады. Азаматтық қоғам үкімет, билік құрылымдарынан тысқары жатқан әлеуметтік байланысты танытады. Азаматтық қоғам аса дамыған экономикалық, мәдени, саяси, құқықтық қарым-қатынастар болуын талап етеді. Егер біз мемлекетті билік институты, бақылау және жазалау көзі ретінде қарастыратын болсақ, онда азаматтық қоғамды оған қарама-қарсы құрылым ретінде абсолютті еркіндік — анархия деп түсіну дұрыс емес. Шындығында әлеуметтік біртұтастықты қалыптастыратын осы екі бөлік бірін-бірі толықтыра отырып өмір сүреді. Мемлекетсіз азаматтық қоғам жоқ. Онсыз ретсіздік, төртіпсіздік, хаос, ұйымдаспағандық, ыдырау ғана мүмкін. Және де, керісінше, дамымаған азаматтық қоғамсыз демократиялық, құқықтық мемлекет те жоқ, тек зорлық-зомбылық, басыбайлық, тирания ғана бар. Азаматтық қоғамның пайда болуын іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі азаматтың пайда болуымен байланыстыратын көзқарастар да жоқ емес. Азамат белгілі құқықтар мен міндеттерге ие болған іс-әрекет субъектісі. Азаматтық қоғамды осы тұрғыдан түсіндірудің бастамасы антикалық полис феноменімен байланысты. Азаматтық қоғам - ол жеке тұлғаның нег iзг i құқықтыры мен ерк iнд iктер i заң жүз iнде қамтамасыз ет iлет iн және саяси қорғалатын, мемлекеттен тыс қатынастар саласы үйлес iмд i д aмығaн қoғaм. Оны iшк iмемлекетт iк қaтын acт apдың дамуына ықпал жасайтын адамдар топтарының ұйымдасқан әpeк eт i рет iнде де aнықт ayғa болады. Қoғaм мүдделер iне бағытталған азаматтық бастама азаматтық қoғaмның маңызды белг iс i болып табылады. Дамыған демократиялық мемлекеттер, сонымен қатар өркендеген азаматтық қoғaм aд ap да болып табылады. Сонымен б iрге азаматтық қoғaмның дамуына бағытталған түрл i әлеуметт iк топтардың немесе жеке азаматтардың бастамалары мемлекет арқылы қабылданады және оны жет iлд iре түceді. Дамушы және «өтпел i экономика» мемлекеттер iне жататын елдерде жағдай б iршама басқаша. Coңғылары азаматтық бастамалар мемлекет құрылысының т iкелей м iндеттер i шектер iнен шығып к eт yiн e байланысты азаматтық бастамаларға күдікпен қарайды. “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”, 1 - том «Бүк iл адамзат үш iн жарқын болашаққа үм iт берет iн б iрден-б iр жол, ол өзара iс-қимыл мен ынтымақтастық жолы, мұнд a барлық қoғaмдық күш-ж iгерлер - мемлекеттер, жеке сектор, б iл iм берет iн және зерттеу мекемелер i, барлық нысандағы азаматтық қoғaм - нақты, қол жетет iн м aқcaтт apғa ұмтылу үш iн өз күштерін б iр iкт iред i.» (БҰҰ Бас Хатшысы Кофи Aнн aнның ұйымның қызмет i туралы есеб i, Бас Ассамблея, ньюйорк. 6 қыркүйек 2001 жыл Азаматтық бастамалар тек елеу ciз шамада ғaн a мемлекет арқылы қабылданады: мемлекет мұндай бастамаларды өз iн iң даму үлг iлер iне көш iруге қаб iлетс iз. Мемлекет пен азаматтық қoғaм органикалық жүйе элементтер i рет iнде емес, ал тек ресми турде ғaн a өзара iс-қимыл жасайды: олар өзара т iпт i белг iл i б iр қарама-қайшылыққа да барады. Азаматтық қoғaмның даму қажетт iл iг i тек демократия қажетт iл iктер iмен ғaн a мәжбүрленбейд i, ол сонымен қатар экономикалық сипат та алады: кәс iпкерл iк қызмет бастамалары, әcipece шағын және орта бизнес салалары, тек жетк iл iкт i түрде дамыған азаматтық қоғамда бер iлет iн мүмк iнд iктермен т iкелей байланысты. Азаматтық қoғaмның қалыптасу және даму процес i үшінші сектордың дамуымен тығыз байланысты. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. ISBN 9965-822-10-7 Үш iнш i сектор - бұл өз мақсаттарын мүдделер бойынша клубтарда, кәс iби одақтарда, әлеуметт iк қозғалыстарда, одақтарда icке асыратын epiкт i азаматтардан құралатын өз iн-өз i басқаратын сектор Азаматтық қoғaмның ажырамас құрамды бөл iг i бола отырып, «үш iнш i сектор» елдег i қоғамдық-саяси процестерд i ары қарай демократияландыруға оң ықпалын тиг iзед i. Мемлекетт iң демократиялық жүйес i әз ipше дамымай oтырған жағдайда, дәл осы бейүк iметт iк ұйымдар арқылы азаматтық қoғaм көб iне iлгер i дамып отырады. «Бейүкіметтік ұйымдарды» мемлекеттік емес ұйымдар деп те аударады. Саяси түсіндірме сөздік. ISBN 9965-32-491-3 } }}} Санатя:Әлеуметтік философия | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
TITLE: Азаматтық қоғам — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер дербес жеке адамдар мен әлеуметтік субъектілер қоғамдастығы. Қандай да болмасын қоғамдық мәні бар идеяларды қабылдау қашанда сұхбатты, яғни сұхбаттасушы жақтардың түрлі көзқарастарын және маңызды тепе-теңдігін білдіреді. Ешкім ешкімге өз түсінігін мойындатуды да, ешкім ешкімді дәлме-дәл қайталауды да мақсат етпейді. Идеялар белгілі қоғамның, әлеуметтік дамудың талаптарына сәйкес келетіндіктен қабыл алынады. Сондай идеялардың қатарына азаматтық қоғам идеясы жатады. Азаматтық қоғам туралы әр түрлі көзқарастар, әр түрлі бағдарлар бар. Қазірде азаматтық қоғамның жалпыға бірдей ортақ анықтамасы жоқ. Дегенмен әлемдік әлеуметтік-философиялық ғылымда бұл феноменді зерттеудің екі түрлі бабы бар. Біріншісі азаматтық қоғамды әлеуметтік әмбебап категория ретінде қарастырады. Бұл ұғымға олар мемлекетке, өкімет құрылымдарына қарама-қарсы қойылған қоғамдық қарым-қатынастардың бүкіл жиынтығын сыйғызады. Екіншілері азаматтық қоғам ұғымының мағынасына шынайы батыстық феноменді жатқызады да, оны буржуазиялық қарым-қатынастардың қалыптасуымен байланыстырады. Азаматтық қоғам деп адамның жеке тұлғасының және бейресми, мемлекеттік емес қоғамдық ұйымдардың дамуына қолайлы жағдай туғызатын әлеуметтік тәртіп түрін айтады. Аталған мемлекеттік емес ұйымдардың іс-әрекеті арқылы ғана жеке адам социумның, әлеуметтің даму жолына әсерін тигізе алады. Сондықтан да азаматтық қоғамды коммуникацияның, қарым-қатынастың өзіндік ерекше формасы деп қарастырса да болғандай, себебі азаматтық қоғам арқылы мемлекет пен азамат арасындағы сұхбат жүзеге асады. Азаматтық қоғам үкімет, билік құрылымдарынан тысқары жатқан әлеуметтік байланысты танытады. Азаматтық қоғам аса дамыған экономикалық, мәдени, саяси, құқықтық қарым-қатынастар болуын талап етеді. Егер біз мемлекетті билік институты, бақылау және жазалау көзі ретінде қарастыратын болсақ, онда азаматтық қоғамды оған қарама-қарсы құрылым ретінде абсолютті еркіндік — анархия деп түсіну дұрыс емес. Шындығында әлеуметтік біртұтастықты қалыптастыратын осы екі бөлік бірін-бірі толықтыра отырып өмір сүреді. Мемлекетсіз азаматтық қоғам жоқ. Онсыз ретсіздік, төртіпсіздік, хаос, ұйымдаспағандық, ыдырау ғана мүмкін. Және де, керісінше, дамымаған азаматтық қоғамсыз демократиялық, құқықтық мемлекет те жоқ, тек зорлық-зомбылық, басыбайлық, тирания ғана бар. Азаматтық қоғамның пайда болуын іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі азаматтың пайда болуымен байланыстыратын көзқарастар да жоқ емес. Азамат белгілі құқықтар мен міндеттерге ие болған іс-әрекет субъектісі. Азаматтық қоғамды осы тұрғыдан түсіндірудің бастамасы антикалық полис феноменімен байланысты. Азаматтық қоғам - ол жеке тұлғаның нег iзг i құқықтыры мен ерк iнд iктер i заң жүз iнде қамтамасыз ет iлет iн және саяси қорғалатын, мемлекеттен тыс қатынастар саласы үйлес iмд i д aмығaн қoғaм. Оны iшк iмемлекетт iк қaтын acт apдың дамуына ықпал жасайтын адамдар топтарының ұйымдасқан әpeк eт i рет iнде де aнықт ayғa болады. Қoғaм мүдделер iне бағытталған азаматтық бастама азаматтық қoғaмның маңызды белг iс i болып табылады. Дамыған демократиялық мемлекеттер, сонымен қатар өркендеген азаматтық қoғaм aд ap да болып табылады. Сонымен б iрге азаматтық қoғaмның дамуына бағытталған түрл i әлеуметт iк топтардың немесе жеке азаматтардың бастамалары мемлекет арқылы қабылданады және оны жет iлд iре түceді. Дамушы және «өтпел i экономика» мемлекеттер iне жататын елдерде жағдай б iршама басқаша. Coңғылары азаматтық бастамалар мемлекет құрылысының т iкелей м iндеттер i шектер iнен шығып к eт yiн e байланысты азаматтық бастамаларға күдікпен қарайды. “Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”, 1 - том «Бүк iл адамзат үш iн жарқын болашаққа үм iт берет iн б iрден-б iр жол, ол өзара iс-қимыл мен ынтымақтастық жолы, мұнд a барлық қoғaмдық күш-ж iгерлер - мемлекеттер, жеке сектор, б iл iм берет iн және зерттеу мекемелер i, барлық нысандағы азаматтық қoғaм - нақты, қол жетет iн м aқcaтт apғa ұмтылу үш iн өз күштерін б iр iкт iред i.» (БҰҰ Бас Хатшысы Кофи Aнн aнның ұйымның қызмет i туралы есеб i, Бас Ассамблея, ньюйорк. 6 қыркүйек 2001 жыл Азаматтық бастамалар тек елеу ciз шамада ғaн a мемлекет арқылы қабылданады: мемлекет мұндай бастамаларды өз iн iң даму үлг iлер iне көш iруге қаб iлетс iз. Мемлекет пен азаматтық қoғaм органикалық жүйе элементтер i рет iнде емес, ал тек ресми турде ғaн a өзара iс-қимыл жасайды: олар өзара т iпт i белг iл i б iр қарама-қайшылыққа да барады. Азаматтық қoғaмның даму қажетт iл iг i тек демократия қажетт iл iктер iмен ғaн a мәжбүрленбейд i, ол сонымен қатар экономикалық сипат та алады: кәс iпкерл iк қызмет бастамалары, әcipece шағын және орта бизнес салалары, тек жетк iл iкт i түрде дамыған азаматтық қоғамда бер iлет iн мүмк iнд iктермен т iкелей байланысты. Азаматтық қoғaмның қалыптасу және даму процес i үшінші сектордың дамуымен тығыз байланысты. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. ISBN 9965-822-10-7 Үш iнш i сектор - бұл өз мақсаттарын мүдделер бойынша клубтарда, кәс iби одақтарда, әлеуметт iк қозғалыстарда, одақтарда icке асыратын epiкт i азаматтардан құралатын өз iн-өз i басқаратын сектор Азаматтық қoғaмның ажырамас құрамды бөл iг i бола отырып, «үш iнш i сектор» елдег i қоғамдық-саяси процестерд i ары қарай демократияландыруға оң ықпалын тиг iзед i. Мемлекетт iң демократиялық жүйес i әз ipше дамымай oтырған жағдайда, дәл осы бейүк iметт iк ұйымдар арқылы азаматтық қoғaм көб iне iлгер i дамып отырады. «Бейүкіметтік ұйымдарды» мемлекеттік емес ұйымдар деп те аударады. Саяси түсіндірме сөздік. ISBN 9965-32-491-3 } }}} Санатя:Әлеуметтік философия | Бұл үлгі мақалаларды автоматты түрде қосады
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 