26 тамыз. ҚазАқпарат күнтізбесі
DATE: 07:00, 26 Тамыз 2023 | GMT +5
TITLE: 26 тамыз. ҚазАқпарат күнтізбесі
URL: https://kaz.inform.kz/news/26-tamyz-kazakparat-kuntizbesi_a4104667/
META: DATE: 07:00, 26 Тамыз 2023 | GMT +5
TOTAL WORDS: 977
AUTHOR(S):
TEXT: Итке алғыс айту күні. Бұл күн 2004 жылы Америка Құрама Штаттарында үй жануарларының өмір салты бойынша сарапшы Колин Пейдждің бастамасының арқасында Ұлттық иттер күні ретінде пайда болды. Бірте-бірте мереке АҚШ-тан тыс жерде тойлана бастады және ресми мәртебесі болмаса да, халықаралық сипатқа ие болды. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 1920 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлары Кеңесі Қазақ Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын құру жөнінде арнайы Декрет шығарды. Астанасы ретінде Орынбор қаласы бекітілді. Сейітқали Меңдешев Қазақ АКСР Орталық Атқару Комитетінің бірінші төрағасы болды. Автономиялық Республика Ресей Социалистік Федеративтік Кеңестік Республикасының бөлігі ретінде құрылды. Құрамына Павлодар, Семей, Өскемен, Зайсан, Қарқаралы уездерінен тұратын Семей облысы, Атбасар, Ақмола, Көкшетау, Петропавл уездерінен және Омбы уезінің бір бөлігінен тұратын Ақмола облысы берілді. Омбы уезінің Қазақ және Сібір бөліктерін дәл межелеуді Қазревком мен Сібіревком өзара келісіп жүзеге асырады деп ескертілді. Республикаға, сондай-ақ Торғай, Орал облыстары, Каспий сырты облысының Маңғыстау уезі, осы облыстағы Красноводск уезінің 4-ші және 5-ші Адай болыстары, Астрахан губерниясынан Синеморская болысы, Бөкей ордасы, 1-ші және 2-ші Теңіз жағалауы округтеріне жапсарлас бұрынғы қазыналық оброк жерлерінің аумағы берілді. Теңіз жағалауы жолағы және Сафронов, Ганюшкин, Николаев болыстары Қазревкомға қаратылды. Түркістан Республикасының құрамында тұрған қазақ территорияларын Қазақ Республикасы құрамына қосу сондағы халықтың ерік-жігері нәтижесінде жүзеге асырылады деп белгіленді. 1924 жылы құрамына Жетісу және Сырдария облыстары кірді. 1998 жылы Тараз қаласындағы Тараз мемлекеттік университетінің алдына ұлы тарихшы, шығыстанушы, ойшыл, ақын, қолбасшы Мұхамед Хайдар Дулатиге ескерткіш орнатылды. 1999 жылы Қазақ ұлттық университеті ғимаратында академик Өмірбек Жолдасбековке ескерткіш тақта орнатылды. 2005 жылы Алматыда Қазақстан Республикасы Конституциясының 10 жылдық мерейтойына арналған жаңа көркем пошта маркаларының таныстырылымы болып өтті. Пошта маркасында Қазақстан Республикасы Конституциясының 10 жылдығын тойлау рәсімі бейнеленген. Марка офсет әдісін қолданылып төрт түрлі бояумен орындалған, өлшемі 33 х 27, 5 мм. Ресімдеуші – Р. ҚХР байланыс және ақпараттандыру министрлігі жанындағы Қытай пошта маркаларының типографиясында жасалған. 2010 жылы Өскеменде қаладағы ең үлкен сағат орнатылды. Металдан жасалған жаңа құрылыстың биіктігі 10 метр, сағат бауының ені – 1 метр, 20 сантиметр, циферблатының диаметрі – 3 метр. 2011 жылы Астанадағы Ұлттық теннис орталығына Азия теннис орталығы дәрежесі берілді. Енді әлемде екі Азия теннис орталығы бар: біреуі Бангкокта, екіншісі Астанада. 2011 жылы Астанадағы Күләш Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының сахнасында ұлы қырғыз жазушысы Шыңғыс Айтматов пен белгілі қазақ драматургі Қалтай Мұхамеджановтың әлемге әйгілі «Көктөбедегі кездесу» спектаклі қойылды. Пьеса 30 жылдан бері әлем театрлары сахнасынан түспей келеді. Кезінде ол Вашингтонда, Лондонда, Токиода да қойылған болатын. 2013 жылы «Алтай – түркі әлемінің алтын бесігі» атты ІІ халықаралық форум аясында ғылыми-техникалық конференция өткен С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде «Алтайтану» орталығы ашылды. Оның жұмысына Моңғолия, Қытай, РФ Алтай өлкесі, басқа да шет елдер қатысты. 2014 жылы Лондонда Қазақстанның бейбітшілік және келісім орталығының ашылу салтанаты өтті. Орталықтың ашылуы этносаралық толеранттық және қоғамдық келісімнің қазақстандық моделін танытуға, мемлекетаралық қарым-қатынастарды нығайтуға, саяси, сауда-экономикалық және білім беру, мәдени ынтымақтастықтың басым секторларында екіжақты қарым-қатынасты кеңейтуге бағытталған. 2015 жылы Сеулде Қазақ ұлттық өнер университетінің ректоры, ҚР халық әртісі Айман Мұсақожаеваға Данкук университетінің Құрметті PhD ғылым докторы атағы берілді. Бұл дипломды әлемге әйгілі қазақстандық скрипкашы университет президенті хосунг Чангтың қолынан алды. 2016 жылы Өскемендегі Үлбі металлургия зауытының аумағында Төмен байытылған уран банкі ғимаратының құрылысы басталды. МАГАТЭ-нің Қазақстанды таңдауын елдің халықаралық аренадағы жоғары беделі мен әлемдік қоғамдастықтың Қазақстанға деген жоғары сенімінің айғағы болды. 2017 жылы Қарағандыда рок жұлдызы Виктор Цойға ескерткіш қойылды. Трафарет түрінде жасалған ескерткіште Күннің тұтылуы өрнектеліп, Күннің ішіне Виктор Цойдың кескіні түсірілді. 2019 жылы «Қазақ поэзиясының інжу-маржандары» антологиясы жарыққа шықты. Аталған топтамаға 13 ақынның туындысы енген. Нақтырақ айтқанда, «Қазақ поэзиясының інжу-маржандары» антологиясында Абай, Шәкәрім, Мағжан Жұмабаев, Қасым Аманжолов, Жұбан Молдағалиев, Жұмекен Нәжімеденов, Тұманбай Молдағалиев, Қадыр Мырза Әлі, Мұқағали Мақатаев, Фариза Оңғарсынова, Олжас Сүлейменов пен Мұхтар Шахановтың өлеңдері жинақталған. 13 кітаптың әрбіріне Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі алғы сөзін жазды. Мемлекет басшысы төл әдебиетімізді ұлықтап, жауһар поэзиямызды ұрпақтың игілігіне айналдыру керектігін атап өткен. 2019 жылы 398 спортшы қатысқан «Vienna Open» халықаралық турнирінде қазақстандық шахматшы Жансая Әбдімәлік әйелдер арасындағы сайыста бірінші орынға ие болды. Қыздар арасындағы үздік нәтижесі үшін аты аңызға айналған Нана Александрияның қолынан арнайы сыйлық алды. 2019 жылы Нұр-Сұлтан қаласында отбасыларға заңгерлік, психологиялық және әлеуметтік көмек көрсететін «Жанұя» орталығы ашылды. Орталық «Бір терезе» қағидатымен барлық қажетті қызметтерді біріктіреді. Атап айтқанда, астана тұрғындарын жұмыспен қамту, кәсіптік оқыту, балабақшаға кезекке қою туралы және мемлекеттік бағдарламалар бойынша толық ақпарат түсіндіріледі. «Жанұя» отбасы институтын қолдау орталығында 12 мемлекеттік және квазимемлекеттік сектор жұмыс істейді, олар 70-ке жуық қызмет түрін көрсетеді. 2020 жылы АҚИҰҒО орталық референттік зертханасы зертханалық биологиялық қауіптерді басқарудың жаңа халықаралық стандарты бойынша аккредиттелген Орталық Азиядағы және әлемдегі ең алғашқы зертханалардың бірі атанды. Аталмыш стандарт қауіпті биологиялық агенттер және материалдармен жұмыс істеу талаптары мен ұсыныстарын белгілейді. Айқымбаев атындағы аса қауіпті инфекциялар ұлттық ғылыми орталығында ISO 35001 «Зертханалардағы биоқауіптердің менеджменті» халықаралық сертификаттарын табыстау салтатаны өтті. 2021 жылы Семей қаласындағы музейде Абайдың 1885 жылы жазылған Қарамола жарғысы көптің назарына ұсынылды. Заңдар жинағы 2018 жылы Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық музей-қорығы қызметкерлерінің Қазан қаласына жасаған сапары барысында табылған. Кодекс 1885 жылы Қарамола елді мекеніндегі съезде, Абай жоғарғы би болып сайланғанда қабылданған. Содан кейін Семей әскери губернаторының бұйрығымен құжат Қазан университетінің баспасында араб әліпбиімен шығарылды. Қарамола жарғысы – бұл адам құқығы мен бостандығын қорғау туралы ережелер жинағы. 2021 жылы Солтүстік Қазақстан облысында 1918-1919 жылдары Петропавлда басылып шыққан «Жас Азамат» газетінің барлық шығарылымы бір кітапқа жинақталды. Кітапта осы газеттің барлық басылымдары жүйеленген, олардың араб графикасындағы көшірмелері қоса берілген. Онда алашордалықтардың мақалалары жарияланды. 2021 жылы Германияның Солтүстік рейнвестфалия федералдық жерінде Қазақстан Республикасының құрметті консулының бюросы ашылды. Құрметті консул лауазымына «WILO SE» компаниясының басқарма төрағасы және президенті, Германия экономикасы Шығыс комитетінің төрағасы Оливер Гермес тағайындалды. Жаңа Құрметті консулға консулдық патентті ҚР ГФР-дағы Елшісі Дәурен Кәріпов ресми түрде табыс етті. 2022 жылы Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әскери бөлімнің аумағындағы өрт салдарынан қаза тапқандарды еске алу үшін инженерлік оқ-дәрілер қоймасында қаза тапқан 17 адамды еске алуға арналған мемориал ашылды. 2022 жылы кеншілер күні қарсаңында Қарағандыда көмір астанасының басты символдарының бірі бейнеленген мурал пайда болды. «Кеншілер жұлдыздарды бағындырушы» деп аталатын қабырға суреті Қарағандының оңтүстік-шығысындағы көпқабатты үйдің қабырғасында бейнеленген. Эскиздің авторы - сәулетші Алексей Волошин
