Ғалымдар қойдың еті белсіздіктен қорғайтынын дәлелдеді
"Ғалымдар қойдың еті белсіздіктен қорғайтынын дәлелдеді"|"https://qamshy.kz/kz/article/47144-ghalymdar-qoydynh-eti-belsizdikten-qorghaytynyn-daleldedi"
TITLE: Ғалымдар қойдың еті белсіздіктен қорғайтынын дәлелдеді
URL: https://qamshy.kz/kz/article/47144-ghalymdar-qoydynh-eti-belsizdikten-qorghaytynyn-daleldedi
META: "Ғалымдар қойдың еті белсіздіктен қорғайтынын дәлелдеді"|"https://qamshy.kz/kz/article/47144-ghalymdar-qoydynh-eti-belsizdikten-qorghaytynyn-daleldedi"
TOTAL WORDS: 646
DATE: 12:14, 23 сәуір 2019
AUTHOR(S): Мақпал Сембай
TEXT: Әдетте, біз қойдың етін тұтыну ағзаға ауыр деп жатамыз. Барынша сиыр етін және жылқы малының етін тұтынуға тырысамыз. Бірақ Биологиялық материалдарды талдау және зерттеу орталығы мамандарының пайымынша, қойдың етінің көптеген пайдасы да баршылық екен. Мұны аталмыш орталықтың мамандары барынша дәлелдеп бағуда. Бұған қатысты ғылыми дәйектерді сөз етер болсақ, қойдың етінің құрамында су-68 пайыз; ақуыз-17, 3 пайыз; май 13, 6 пайыз; көмірсутегі-0, 5 пайыз болып түзіледі. Бұған кальций фосфор, темірді қосып қойсақ, ғалымдардың қой етінің талай дертке дауа деп отырғанының жаны бар екенін бағамдаймыз. Мұндай деректерді тізбелеп отырған генетиктер, биологтар қой етінің бүйрек қызметін бекемдеп, белсіздіктің алдын алатынын да баса айтып отыр. Осыған қарап ата-балаларымыздың көрегендігін, білімділігін тағы бір мойындауға тура келеді. Мәселен, қазақтың ежелден келе жатқан бір дәстүрі, ол жас босанған әйелге міндетті түрде бір қойды байлап оны қалжа етіп сою. Бұл-босанған әйелдің белі тез бекіп, сүйектері жылдам қатаюы үшін әуелден жасалынып келе жатқан ғұрып. Ғылыми дәйек пен ұлттық ғұрпымызды салыстырар болсақ, астарында көп нәрсе жатқанын аңғаруға болады. Зертханалық жұмыстардың нәтижесінде басқа төрт түлікке қарағанда қойдың етінде А1, В12; В1 дәрумендері мол болатынын, оның етін қойып, сорпасының өзі талай дертке дауа екенін анық байқамыз. Осыны білгендіктен бабаларымыз заманында өмірге бала әкелген ананы, ауыр дерт меңдеген сырқаттарды, көз тиген баланы, ағза қорғанышын, яғни иммуниеттін жоғалтқан адамды қойдың етімен, сорпасымен емдеуді жөн көрген. Жас босанған әйелге міндетті түрде қалжа сойылып, оның мойынын жас анаға жегізіп, сорпасын ішкізу арқылы қазақ халқы баланың да ананың да сүйегі тез бекиді, денсаулықтары нығаяды, екеуі де кез келген ауруға төтеп бере алады дегенді мықтап ұстанған. Қой етінің құрамында кальций мен фосфор көп болғандықтан, жаңа сойылған қой етін жұқалап тіліп алып сол қаракесек етті жылы күйінше ісіп тұрған жерге немесе жараға таңып қойса бұл үлкен ем болады. Жараның немесе ісіктің бетінің тез қайтуына фосфор мен калийдің, калцийдің көмегі зор. Бұдан соң қойдың еті семіздікпен күресуге бірден бір таптырмайтын дүние. Қазірде диетолог мамандар салмағы 150-160 келі адамды 90 келіге терілерін салбыратпай, олпы-солпы етпей арықтату үшін, кем дегенде, 6 ай мерзім жұмсайды. Қойдың етінде белоктың көп екенін ескерсек, арықтағысы келген адам күнделікті 150 грамм қойдың етін тұтынса, оның артық терісі салбырамай, жинақы болып арықтай алады. Жалпы, қойдың етінің басты қасиеті ол белсіздікке дауа. Құрамында калций, калий, А1, В12 дәрумендері болғандықтан оның сорпасының өзі адамды талай дерттен айықтырады. Сондықтан қой етін көбірек тұтынса талай адам дертіне дауа табар еді, -дейді биология ғылымының докторы, Нұрасыл Оспанов. Жалпы, ғылыми дәйектер өз алдына қойдың етін тұтынуға қатысты бабалар мектебінің де берері мол. Мысалы, кезінде қазақ халқы қимылсыз мешел болып қалған балаға қойдың сүйегін қайнатып беріп, оның сорпасын ішкізіп отырған екен Бұдан соң баласына ауырған адамды қара қойдың терісіне салу, абайсызда жылан немесе басқа уытты жәндіктер шағып алса жаңа сойылған қойдың қаракесек етін сол шаққан жерге таңу тәсілі заманында кең тараған дәстүр болған да екен. Бұл ретте медицина ғылымының кандидаты, Абзал Шаяхметов былай дейді: Кезінде ата-бабаларымыз, өкпесі ауырған адамға, созылмалы жөтелге шалдыққан сырқатқа қойдың өкпесін беру арқылы ем қолданған. Мысалы, қойдың өкпесін бір қайнатып жіберіп, ыстық күйінше сырқаттанып жатқан адамға берсе оның жөтелі басылған. Бұдан соң жиі несеп сындыратын балаларды қойдың терісіне салған. Негізінде, суық тиген адамды қойдың майымен сылау бізде әлі де бар. Қойдың майы ағзадағы суық тию процесінің алдын алатындықтан қазірде көп аналар жаңа туған нәрестесін қойдың майымен сылайды. Қойдың жілік майын қолқасына қақырық жиі жиналатын адамдарға жиі беру арқылы бабаларымыз кезінде өкпедегі құрт ауруының алдын алған. Жалпы, Жапония, Корей елінің мамандары қазірде таза қазақы қой етіне асқан қызығушылық танытуда. Біздің қой етінің құрамын зерттеуде. Қой етінің емдік қасиеті жоғары екені даусыз. Тек оны сауатты түрде тұтына білгеніміз жөн. Ежігей сусыны еленбей отыр. Қазақтың ұлттық сусындарының тағы бірі-бұл қойдың сүтінен жасалатын ежігей сусыны. Қойдың сүтін ашыту арқылы жасалатын бұл сусында адамның бойындағы қажетсіз микробтарды жойып жіберетін қасиет бар. Осыны зерттеп отырған биолог мамандарымыз елдегі асыл тұқымды қой шаруашылығымен айналысатын шаруашылықтар қазақтың ежігей сусынын заманға сай өндіруге қызығушылық танытса ұлттың денсаулығын түзеуге мол үлес те қосылар еді. Сондықтан болашақта қой шаруашылығы саласы дамытуға қатысты жаңашылдықтарға мән берілсе дейді. Қарлығаш Зарыққанқызы
