13 қараша. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР
DATE: 06:44, 13 Қараша 2015 | GMT +5
TITLE: 13 қараша. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР
URL: https://kaz.inform.kz/news/13-karasha-kazakparat-kuntizbesi-atauly-kunder-okigalar-esimder_a2838521/
META: DATE: 06:44, 13 Қараша 2015 | GMT +5
TOTAL WORDS: 2036
AUTHOR(S):
TEXT: 13 қараша. ЖҰМА. Дүниежүзілік мейірімділік күні. Бұл күнді атап өтуге бастамашысы - 2000 жылы Сингапурде ұйымдастырылған Дүниежүзілік мейірімділік қозғалысы. Дүниежүзілік сапа күні. Жыл сайын қарашаның екінші бейсенбісінде атап өтіледі. Бұл мерекені енгізу ұсынысын Еуропалық сапа ұйымы енгізді, бұл идеяны Біріккен Ұлттар Ұйымы қолдады. Мереке 1990 жылы бекітілді. Зағиптардың халықаралық күні. 1784 жылы Парижде соқырларға арналған әлемдегі тұңғыш интернатты ашушы, ағартушы, тифлопедагогиканың негізін қалаушы француздық Валентина Гаюидің туған күніне орай атап өтіледі. Ресейде радиациялық, химиялық және биологиялық қатерлерден қорғау әскерлері күні. Республиканың Революциялық Әскери Кеңесінің №220 бұйрығымен іс-қимыл үстіндегі армияда алғашқы химиялық қорғау органдары мен бөлімшелері құрылған 1918 жылдың 13 қарашасы - Радиациялық, химиялық және биологиялық қатерлерден қорғау әскерлерінің ресми құрылған күні болып есептеледі. 1992 жылдың тамызынан бастап химиялық әскерлер қазіргі атауларына ие болды. Халықаралық зағиптар күні. 1745 жылы 13 қарашада Францияда туылған. Парижде, Петерборда бірнеше мектептер мен кәсіпорындардың негізін қалаған белгілі педагог. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының шешімі бойынша дәл осы күн - Халықаралық зағиптар күнін белгілеуге негіз болды. Оның негізгі мақсаты зағип болып қалғандар мен өмірде қиын жағдайға тап болған жандарға жұртшылықтың назарын аудару. ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР. 45 жыл бұрын «Қыз Жібек» көркем фильмі прокатқа шықты. Сұлтан Қожықов түсірген фильм ҚазСРО Мемлекеттік сыйлығын алды, сондай-ақ сценарий авторы Ғабит Мүсірепов, басты рөлдерді сомдаған Асанәлі Әшімов, Құман Тастанбеков, Меруерт Өтекешова үздік актерлер ретінде дипломдармен, сыйлықтармен марапатталды. 2 2 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы» Жарлығы жарық көрді. 1 8 жыл бұрын Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мұражайының ресми ашылу салтанаты өтті. Шараға ҚР Президенті Н. Назарбаев қатысып, мұражайдың «Құрметті қонақтар кітабына» естелік жазба қалдырды. Ұлттық банк мұражайы қорында 5 мыңнан астам экспонат қойылған. Олардың қатарында Николай ІІ патша бейнеленген құны 5 және 10 рубльдік монеталар, 1898-1899 жылдардағы Ұлы Петр, Екатерина ІІ, Николай ІІ, Александр ІІІ бейнеленген патшалық Ресей шақалары, австриявенгрия, орысполяк, Қытайдан, Польшадан, Мексикадан әкелінген монеталар, неміс рейхсмаркалары, Кеңес өкіметінің құрылуы кезеңінде 1918 жылы шығарылған «апиын ақшалары» және 1920 жылы шығарылған «жібек ақшалар» деп аталатын банкноттар мен шақалар, алыс және таяу шет елдердің ақша белгілері, Қазақстан теңге сарайының бұйымдары, т. сақталған. 9 жыл бұрын Оралда «Батыс Қазақстан облысындағы білім беру жүйесінің тарихы» электрондық ақпараттық анықтамалық жарық көрді. Басылымда БҚО-ның мұрағаттары мен мұражайларынан алынған нақты статистикалық мәліметтер келтірілген. Анықтамалықтан құжаттамалық мәліметтерді, соның ішінде XIX ғасырдан бастап қазіргі күндерге дейінгі кезеңді қамтитын суреттер де бар, осы аумақтағы алғашқы педагогикалық басылымдар жайлы, балалар ұйымдары, оқушылар саны, т. туралы білуге болады. 9 жыл бұрын Павлодар облысының Екібастұз қаласында алғашқы «сөйлейтін» бағдаршамдар қойылды. Олардың бірі соқырларға арналған кітапханаға барар жолдағы көшеге орнатылса, екіншісі әлеуметтік қорғау бөлімі орналасқан ғимаратқа қарсы орнатылып, зағип қалалықтарға үлкен көмек көрсетуде. Бағдаршам күшті естілетін және айқын дауыспен жүргіншілерге жасыл шам жанғанын хабардар етеді. Бұл көшелерден өту нашар көретіндер үшін қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, сөйлейтін бағдаршам көздері көретіндерді де тәртіпке келтіргені даусыз. 9 жыл бұрын Қызылордада терме жанрындағы мақамдар жинағынан тұратын белгілі күйші Ерболат Мұстафаевтың кітабы жарияланды. Бұл кітап «Мәдени мұра» және «Өнер жылы» аумағында шығарылып отыр. Аталған жанрда халық аңыздары және ауыз әдебиеті шығармалары өлең түрінде домбыраның сүймелдеуімен орындалады. Автор - республикалық және халықаралық өнер сайыстарының бірнеше мәрте жеңімпазы, орындаушыларға және музыка сүйетіндерге танымал немесе онша танымал емес 35 жырды зерттеп, нотаға түсірген, сөйтіп оларды осы жинаққа ендіріп отыр. 8 жыл бұрын Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы тұсынан Сыр өзені арқылы өтетін жаңа көпір іске қосылды. Енді бұл көпір арқылы дарияның арғы бетіндегі ондаған ауылдың мыңдаған тұрғыны еркін қарым-қатынас жасайды, бұрын осы жерден халық паром мен қалқымалы көпір арқылы өтетін. 8 жыл бұрын Астанада Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасында «Фолиант» баспасынан шыққан «Бабалар сөзі» қазақ фольклоры көп томдығының алғашқы кітаптары таныстырылды. 100 томдық жинақтың алғашқы 35 кітабында халқымыздың батырлар жырлары мен тарихи жырлары, хикаялар, ғашықтық және діни дастандары топтастырылған. «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында жарыққа шығып отырған «Бабалар сөзі» шығармалар жинағының алғашқы 35 томы Қазақстанның және шетелдің мұрағаттарынан алынған тарихи қолжазбалардың негізінде үш жыл бойы басылып келген. Сондай-ақ іс-шара барысында «Аударма», «Раритет» және «Балалар әдебиеті» баспаларынан шыққан жаңа кітаптардың таныстырылымы болды. 3 жыл бұрын ҚР Президенті күніне арналған шара аясында қазақстандық мектеп тобы Мемлекет басшысы Н. Назарбаевтың еңбек жолы маршруты бойынша экспедицияға шықты. Маршрут Елбасы туып-өскен Алматы облысынан басталды. Шамалған ауылында оқушылар Фурманов атындағы мектепке барды. Президенттің балалық шағы өткен Үшқоңырда болды. Қаскелеңдегі Президент үздік аяқтаған Абай атындағы мектепті аралады. 3 жыл бұрын Қазақстан, Ресей, Беларусьте темір жол жүк және интермодальдық тасымалдау саласындағы кешенді көліктік және логистикалық қызметтердің толық спектрін көрсететін Бірыңғай экономикалық кеңістіктің Бірлескен көлік-логистикалық компаниясын құру жұмысына кірісті. 3 жыл бұрын Павлодарда облыстық қазақ мектеп-интернатының бірінші директоры, педагог Шәміл Ташмағанбетовке мемориалдық тақта ашылды. 3 жыл бұрын 20 штат Ақ үй сайтында президент Барак Обаманы қайта сайлағаннан кейін АҚШ құрамынан шығу туралы петиция берді. 100 мыңнан астам тұрғын «жақтап» дауыс берді. 2 жыл бұрын поляк королі Сигизмунд аты аңызға айналған палуан Қажымұқан Мұңайтпасовқа сыйға тартқан чемпиондық белдік Астанада көрсетілді. Белдік «Қазақ күресі: тарихы, қазіргі күйі және болашағы» атты шағын көрменің бөлігі болды. 2 жыл бұрын Астанада Қазақстанның III дінтанушылар форумы барысында жастарға бағдарланған «E-islam» интернетпорталы таныстырылды. 2 жыл бұрын WBA нұсқасы бойынша әлем чемпионы, қазақстандық боксшы Геннадий Головкин «Астана» президенттік кәсіби спорттық клубқа кірді. 2 жыл бұрын ҚР Тұңғыш Президенті мұражайында қазақстандық ұлттық валютаның енгізілгеніне 20 жыл толуына арналған «Теңге - Қазақстан тәуелсіздігінің нышаны» атты қор көрмесінің ашылуы болды. 2 жыл бұрын Таразда Қазақстандағы ұлттық валюта енгізуге арналған естелік тас қойылды. Бұл республикадағы ұлттық валюта тарихын бейнелейтін алғашқы ескерткіш. Жоба құны - 20 мың доллар, оны қаржыландыруға 18 республикалық банк қатысты. 2 жыл бұрын Қызылордада «Байқоңыр» II инвестициялық форумы басталды. Форум мақсаты - өңірдің инвестициялық климатын жақсарту, қаржылық инфрақұрылымды дамыту, отандық және шетел инвесторларының арасындағы, сондай-ақ индустриалдық, туристік, аграрлық салалардағы өңір компаниялары арасындағы ынтымақтастықты дамыту. 2 жыл бұрын номиналы 500 теңгелік сериясынан естелік «Каспий итбалығы» күміс монетасы айналымға шығарылды. 2 жыл бұрын Қазақстан студенттер альянсы БҒМ қолдауымен Астанада «Zhas Talap» республикалық студенттік лагерінің маусымы ашылды. 2 жыл бұрын Астана қ. «Зайырлы мемлекеттегі діннің рөлі» Қазақстан дін танушыларының үшінші форумы өтті, онда зайырлы мемлекеттің діни саясатының маңызды мәселелері қозғалды. 2 жыл бұрын ҚР Ұлтты Банкі алтынмен апталған номиналы 500 теңгелік «Республика игілігі» сериясынан «Алма отаны» естелік күміс монетасын айналымға шығарды. 2 жыл бұрын швейцариялық Женева қаласындағы бәссаудада 35, 5 млн долларға сирек кездесетін ашық-қызғылт сары түсті гауһар тас сатылды. Бір жыл бұрын Алматыда «Кипр - халықаралық бизнес және мүмкіндіктер орталығы» атты қазақстандық-кипрлік бизнесфорум өтті. Шара Қазақстанмен іскерлік және сауда-экономикалық қатынастарды тереңдетуге бағытталды. Бір жыл бұрын Қазақстанда персонал сертификаты - жаңа сапа менеджменті стандарты енгізілді. Тиісті ұйымдар ISO 17024 стандартының талабы бойынша Ұлттық аккредиттеу орталығында аккредиттеуден өтеді. Персонал біліктілігін, білімін дәлелдеп, түрлі тестілер тапсырады. Атаулы сертификат беріледі. Бір жыл бұрын Мәдениет күндерін мерекелеу аясында Қызылорда облысы Қармақшы ауданында Жосалы аудан орталығының шығаберісіне орналастырылған «Мәңгілік ел» монументі ашылды. Бір жыл бұрын Астана қ. екінші «Қазақстандағы ғарыш күндері-2014» халықаралық семинарының жұмысы басталды. Оған үш жүзден астам қазақстандық пен Франция, Германия, Ұлыбритания, Швейцария, Испания, Норвегия, Ресей, АҚШ, Үндістан, Корея, Украина, Қырғызстан, Берарусь елдерінен шетелдік мамандар қатысты. 102 жыл бұрын грек-түрік бейбіт шарты жасалды. Гректер Тинидос, Имбрдос және Додеканес аралдарынан басқа Крит пен Эгей теңізіндегі аралды алады. 35 жыл бұрын америкалық «Вояджер-1» ғарыш аппараты Жерге Сатурнның алғашқы фотосуретін жіберді. 30 жыл бұрын Колумбияда невадодель-Руис жанартауы атылды, салдарынан жиырма мыңдаған адам қаза тапты. ЕСІМДЕР. 7 5 жыл бұрын әнші, композитор, Қазақстанның халық әртісі, Қазақстан Композиторлар одағының мүшесі, Д. Қонаев атындағы халықаралық қор басқармасының мүшесі, Орталық Азия Халық академиясының академигі, Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің Құрметті профессоры ХАСАНҒАЛИЕВ Ескендір Өтегенұлы дүниеге келді. Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданында туған. Әл-Фараби атындағы Шымкент педагогикалық мәдениет институтын, Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясын бітірген. 1965-1968 жылдары - Қазақ радиосының музыка редакциясының редакторы. 1968-1970 жылдары - Қазақ қыздар педагогикалық институтында оқытушы әрі «Айгүл» вокалдық квартетінің жетекшісі болды. 1970 жылдан - Қазақстан Телевизия және радиохабар жөніндегі комитетінің әншісі. Оның алғашқы әні 1961 жылы «Анаға сәлем» деген атпен елге танылып, одан кейін «Асыл арман», «Атамекен», «Бозторғай», «Әдемі-ау» т. жұртшылық сүйіп айтар әндер жазды. Сонымен қатар «Тақыр», «Нан мен тұз» фильмдеріне «Студенттер» спектакліне музыка жазды. Композитордың 200-ге жуық ән, романс және хорға арналған шығармалары бар. Әндері бірнеше рет үнтаспаға және компакт-дискіге басылып шыққан. «Құрмет» орденімен марапатталған. ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Қазақстан Комсомолы сыйлығының иегері. 6 1 жыл бұрын ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі БАЗАРБАЕВ Асқар Ермырзаұлы дүниеге келді. Талдықорған қаласында туған. Еңбек жолын 1971 жылы Алматы кен емес материалдар комбинатында жұмысшы болып бастады. 1977 жылы Қазақ политехникалық институтын бітірді. Институтты бітіргеннен кейін Қарағанды облысында жұмыс істеді. Қарметкомбинаттың автоматтандыру және механикаландыру зертханасында инженер, бас инженер. - Қарметкомбинат партия комитетінің нұсқаушысы. - Қазақстан Компартиясы Теміртау қалалық комитеті өнеркәсiп-көлiк бөлiмiнiң нұсқаушысы. - Қазақстан компартиясы Қарағанды облыстық комитеті өнеркәсiп бөлiмінің нұсқаушысы, меңгерушiсiнің орынбасары. - Қазақстан компартиясы Теміртау қалалық комитетінің екiншi, содан кейін бiрiншi хатшысы. - «Текстиль» Қазақстан-Швейцария бiрлескен кәсiпорны өкiлдiгінің директоры, Қарметкомбинаттың Алматы қаласындағы өкiлдiгі бас директорының орынбасары. - «ХлебЛТД» ЖШС директорының орынбасары, «Базарстан» ЖШС президенті. - Қарағанды облысы әкімінің көмекшісі. - Қарағанды облысы әкімі аппаратының басшысы. - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары. - «Нұр Отан» ХДП Қарағанды облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары. 2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған. «Құрмет» орденімен, Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен және мерекелік медальдарымен марапатталған. 60 жыл бұрын Халықаралық дәрежедегі хоккейден спорт шебері, Олимпиада чемпионы, Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген жаттықтырушысы АЛЕКСАНДРОВ Борис Викторович дүниеге келді. Өскемен қаласында туған. Өскемен педагогикалық институтын бітірген. Ол Өскемен хоккей мектебінің ең жақсы хоккейшісі болды. «Торпеда» жасөспірімдер құрама командасында ойнаған. Қазақ КСР-інің Еңбек сіңірген жаттықтырушысы Ю. Тарховтың шәкірті. ЦСКА командасының құрамында КСРО-ның бірнеше дүркін чемпионы. 1989-1991 жылдары - Италияның, 1991-1992 жылдары - Венгрияның жоғары лигасының клубында өнер көрсеткен. 1994 жылдан - «Торпеда» командасының аға жаттықтырушысы. 1997 жылдан - Қазақстан Республикасының ұлттық құрама командасының бас жаттықтырушысы қызметін атқарған. Өскемен қаласындағы Спорт сарайына Александровтың есімі берілген. 58 жыл бұрын «Асыл мирас» жеке қайырымдылық қорының негізін қалаушы және қордың Қамқорлық кеңесінің мүшесі ӨТЕМҰРАТОВ Болат Жәмитұлы дүниеге келді. Атырау қаласында туған. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген, экономист. 1981-1982 жылдары - Алматы халық шаруашылығы институтының оқытушысы, 1982-1983 жылдары - Алматы қалалық сауда басқармасының аға инспекторы. 1985-1986 жылдары Алматы қаласындағы «Юбилейный» гастрономы директорының орынбасары, директоры. 1985-1986 жылдары Алматы қаласы Әуезов аудандық тамақ саудасы басқармасының директоры. 1986-1990 жылдары - Алматы қаласы Әуезов аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1990-1992 жылдары - Экономикалық байланыстар мемлекеттік комитетінің, Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігінің бөлім, басқарма бастығы. 1992-1993 жылдары Австриядағы Қазақ сауда үйінің бас директоры. 1993-1994 жылдары - ҚР Сыртқы экономикалық байланыстар министрінің орынбасары. 1994-1995 жылдары - ҚР Өнеркәсіп және сауда министрінің бірінші орынбасары. 1995-1996 жылдары - ҚР СІМ ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі. 1996-1999 жылдары - ҚР-ның Швейцариядағы Төтенше және Өкілетті елшісі, Женева қаласындағы БҰҰ және басқа халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкілі. 1999-2003 жылдары - ҚР Президентінің сыртқы саяси және сыртқы экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі. 2003-2006 жылдары - ҚР Қаупсіздік Кеңесінің хатшысы. 2006-2008 жылдары - ҚР Президентінің Іс басқарушысы. 2008 жылдың 2013 жылдың наурызына дейін ҚР Президентінің штаттан тыс кеңесшісі, 2010 жылдың мамырынан 2013 жылдың наурызына дейін - ҚР Президентінің Қырғыз Республикасымен ынтымақтастық мәселелері жөніндегі арнайы өкілі. 2014 жылдың ақпанынан - Болат Өтемұратовтың «Асыл мирас» жеке қайырымдылық қорының негізін қалаушы және қордың Қамқорлық кеңесінің мүшесі. 55 жыл бұрын «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ вице-президенті КАМАЛИЕВ Берік Сайлауұлы дүниеге келді. Қарағанды облысында туған. Қарағанды политехникалық институтын инженер-құрылысшы; Қарағанды мемлекеттік университетін экономист мамандығы бойынша; Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей Мемлекеттік қызмет академиясын бітірген. 2010 жылдан бастап 2014 жыл аралығында Б. Камалиев индустрия және жаңа технологиялар вице-министрі, көлік және коммуникация министрі, ҚР премьер-министрінің кеңесшісі болды. 2014 жылдың мамырынан бастап «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ басқармасының төрағасы болған. 42 жыл бұрын ҚР Президентінің жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі директорының орынбасары МӘУБЕРЛИНОВА Нұргүл Өсербайқызы дүниеге келді. Қарағанды облысында туылған. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін аяқтады. Еңбек жолын Қарағанды облысы Саран қаласының әкімдігінде бастады. Мәдениет, ақпарат министрлігі, ҚР Премьер-Министрі Кеңсесінде түрлі лауазымдарда қызмет атқарған. Лауазымында - 2012 жылғы қарашадан бастап. 37 жыл бұрын М. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс театрының актрисасы ТЕМКИНА Анастасия Львовна дүниеге келді. Ягеллонск университетінде оқыған. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік өнер академиясын аяқтады. «Ищите женщину», «Как важно быть серьезным», «На дне», «Пигмалион», «Дама сердца прежде всего», «Тот, кто получает пощечины», «Король Лир», «Пожар в сумасшедшем доме во время наводнения», «Вишневый сад» қойылымдарында ойнаған. «Перекресток», «Саранча» -, «Застава» - сериалдарына түскен. 270 жыл бұрын Валентин ГАЮИ дүниеге келді - француз педагогы, зағип жандарға арналған әліпбидің авторы. 19 4 жыл бұрын орыс революционері ПЕТРАШЕВСКИЙ Михаил дүниеге келді. 16 5 жыл бұрын шотланд жазушысы және ақын, «Қазына аралы» кітабының авторы Роберт Льюис СТИВЕНСОН дүниеге келді. 60 жыл бұрын американдық театр және кино әртісі, тележүргізуші Вупи ГОЛДБЕРГ дүниеге келді
