Халуатийа — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер халуатийа 1967 жылға дейін Албанияда ресми түрде ірге тігіп келді; сонымен бірге Югаславияда карабайшийа, синанийа, меламийа бұтақтары жұмыс атқарады, оларға 1974 жылы қарашада құрылған Дәруіштер кеңесі қоғамдастығы басшылық беріп отырады. Халуатийа тек алғашқы алты басшы кезінде ғана ұйымдық құрылымы және басқару жүйесі бір орталыққа бағындырылған бауырластық болды. Таза саяси себептер ықпалымен уақыт өткен сайын халуатийа ілімі түбегейлі өзгеріске ұшырады , сунниттік мазмұнға ие болды. Халуатийа ілімінің негізін: джу , самт , сахар , итизал , зикр, фикр , рабт және күнделікті дағдылы жора тазалығы құрайды. Кейбір бұтақтар осының алғашқы төртеуін ғана ұстанды. Ерекше мән берілетін нәрсе мүридтің белгілі бір кезенде өзімен-өзі жеке күй кешуі - халуа - және де оның шарттарын қатал орындау болып табылады. Халуаның ең қысқасы - үш күнге, ең ұзағы - қырық күн мерзімге созылады. Мүридтің халуаға кірісерге дейінгі, кіріскен кездегі және одан кейінгі іс-қимылы түгелдей қадағаланып отырады. Халуатийаға барар жол жеті демнен тұрады, оның әр қайсысы: аттахлил, Аллаһ, хууа, әл-хайй, әл-хакк, каййум, әл-каһһар деп аталатын жеті сөзден тұратын формуланың бір сөзіне сай келетін зікір болып келеді. Мүрид мұның алғашқы төртеуін өз күшімен игерсе, ал қалған үшеуін игеру кұдыреттің күшімен келмек деп есептеледі. Халуатийада, әл-кубрауийадағы секілді, мүридтің халуа кезіндегі зікірінен кейін көрген түсін , сондай-ақ, зікір салып отырған кезінде көрген елестерін жоруға аса зор мән беріледі, Халуатийаның бірқатар бұтақтары бауырластықтың мистик, таным жолының түп қазығы осында деп біледі. Бүкіл бұтақ атаулының барлығы Халуатийаның 5-пірі Жахия ашшируани құрастырған арнайы халуатийа аяты -Уирд асаттарды қоғамдастықтың жапы жиылысында дауыстап оқуға да осы секілді құрметпен қарайды. Халуатийаның ұйымдық құрылымы мен оның бұтақтары жалпы алғанда басқа да сопылық бауырластықтар құрьшымына ұқсас келеді, алайда оның таралған аймаққа байланысты өз ерекшелігі болады. Осман империясында халуатийаның әр бұтағының бас несі , соның негізін салушы халнфаның өзі болды, ол жергілікті жерде өз өкілін ұстады, жергілікті қоғам бас иелері соларға бағынды. Бұтақ басшысы тұқым қуалау жолымен қойылды, алайда, сирия бұтағында сайлау тәртібімен жүзеге асырылды. Халуатийаның ірі бұтақтарында бас несі елдің әр өңірінен халифаларын өзі тағайындайды да, олар мұның атынан жергілікті қоғамдастар мен дін орындары қызметін қадағалайды. Мысыр мен Сирияда халуатийа дін орындарында әкімшілік-қаражат мәселесін асқаратын уакил оразасы енгізілді. Сирияда діни рәсім кезіндегі музыка сүйемелдеуін қажет ететін накиб оразасы болды. Халуатийаға қабылдауға шек қойылмады, тек ахмайдийа бұтағында ғана сауаты жоқтар қабылданбады. Халуатийа бауырластық мүшелері киімінің айрықша белгісі, негізінен, жасыл немесе қара түсті төрткүл қалпақ болып табылады. Энциклопедиялық анықтамалық
TITLE: Халуатийа — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер халуатийа 1967 жылға дейін Албанияда ресми түрде ірге тігіп келді; сонымен бірге Югаславияда карабайшийа, синанийа, меламийа бұтақтары жұмыс атқарады, оларға 1974 жылы қарашада құрылған Дәруіштер кеңесі қоғамдастығы басшылық беріп отырады. Халуатийа тек алғашқы алты басшы кезінде ғана ұйымдық құрылымы және басқару жүйесі бір орталыққа бағындырылған бауырластық болды. Таза саяси себептер ықпалымен уақыт өткен сайын халуатийа ілімі түбегейлі өзгеріске ұшырады , сунниттік мазмұнға ие болды. Халуатийа ілімінің негізін: джу , самт , сахар , итизал , зикр, фикр , рабт және күнделікті дағдылы жора тазалығы құрайды. Кейбір бұтақтар осының алғашқы төртеуін ғана ұстанды. Ерекше мән берілетін нәрсе мүридтің белгілі бір кезенде өзімен-өзі жеке күй кешуі - халуа - және де оның шарттарын қатал орындау болып табылады. Халуаның ең қысқасы - үш күнге, ең ұзағы - қырық күн мерзімге созылады. Мүридтің халуаға кірісерге дейінгі, кіріскен кездегі және одан кейінгі іс-қимылы түгелдей қадағаланып отырады. Халуатийаға барар жол жеті демнен тұрады, оның әр қайсысы: аттахлил, Аллаһ, хууа, әл-хайй, әл-хакк, каййум, әл-каһһар деп аталатын жеті сөзден тұратын формуланың бір сөзіне сай келетін зікір болып келеді. Мүрид мұның алғашқы төртеуін өз күшімен игерсе, ал қалған үшеуін игеру кұдыреттің күшімен келмек деп есептеледі. Халуатийада, әл-кубрауийадағы секілді, мүридтің халуа кезіндегі зікірінен кейін көрген түсін , сондай-ақ, зікір салып отырған кезінде көрген елестерін жоруға аса зор мән беріледі, Халуатийаның бірқатар бұтақтары бауырластықтың мистик, таным жолының түп қазығы осында деп біледі. Бүкіл бұтақ атаулының барлығы Халуатийаның 5-пірі Жахия ашшируани құрастырған арнайы халуатийа аяты -Уирд асаттарды қоғамдастықтың жапы жиылысында дауыстап оқуға да осы секілді құрметпен қарайды. Халуатийаның ұйымдық құрылымы мен оның бұтақтары жалпы алғанда басқа да сопылық бауырластықтар құрьшымына ұқсас келеді, алайда оның таралған аймаққа байланысты өз ерекшелігі болады. Осман империясында халуатийаның әр бұтағының бас несі , соның негізін салушы халнфаның өзі болды, ол жергілікті жерде өз өкілін ұстады, жергілікті қоғам бас иелері соларға бағынды. Бұтақ басшысы тұқым қуалау жолымен қойылды, алайда, сирия бұтағында сайлау тәртібімен жүзеге асырылды. Халуатийаның ірі бұтақтарында бас несі елдің әр өңірінен халифаларын өзі тағайындайды да, олар мұның атынан жергілікті қоғамдастар мен дін орындары қызметін қадағалайды. Мысыр мен Сирияда халуатийа дін орындарында әкімшілік-қаражат мәселесін асқаратын уакил оразасы енгізілді. Сирияда діни рәсім кезіндегі музыка сүйемелдеуін қажет ететін накиб оразасы болды. Халуатийаға қабылдауға шек қойылмады, тек ахмайдийа бұтағында ғана сауаты жоқтар қабылданбады. Халуатийа бауырластық мүшелері киімінің айрықша белгісі, негізінен, жасыл немесе қара түсті төрткүл қалпақ болып табылады. Энциклопедиялық анықтамалық
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 