Ионалмасу хроматографиясы — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Си ; Fe ; Z/2 ерітіндіде шаймаланады. Бұл металл хлоридтері кешенді қосылыстардағы салыстырмалы тұрақтылықты көрсетеді. Әр түрлі ионалмастырғыштардың қолданылуы 1-кес- теде келтірілген. ИХ амфолиттегі катиондар мен аниондарды жіктеп. бөліп алуға, атап айтқанда, яғни, мысалы, амин қышқылы сияқты екі полюстікпен байланысқан ионалмастырғыштарды бөліп алуға мүмкіндік береді. Хелатты шайыр металдардың иондарын байланыстырып, әр түрлі дәрежедегі кешенді қосылыс түзе алады. Мұндай иониттерді кешенді қосылыс түзуге бейім тоиты қалыпқа енгізу арқылы алады, мысалы, шарап, лимон сияқты қышқылдарға көптеген металл иондарымен тұрақты кешенді қосылыс түзетін лигандалар. Белгілі бір ионды сұрыптап алуға қабілетті ионит тобының енгізілуі де мүмкін. Мысалы, құрамында CH2-SH тобы болатын шайырлар нашар еритін сульфидті түзетін катиондарды таңдап байланыстырады. Иониттер биологиялық және физиологиялық маңызды заттардың көптеген қоспаларындағы электролиттерді электролит еместерден бөлуге мүмкіндік береді. Катионы мен анионы бар баганаларды параллель және тізбектей орналастыра жалғаудың нәтижесінде нэсептің жүзден астам қүрамдас бөлікгері алынды. Амион қышқылдық анализатор деп аталатын амин қышқылдарын талдауға арналған арнаулы хроматографтар да бар. Иониттерді сынаманы әзірлеу кезінде пайдаланады. Олардың көмегімен талданатын қоспадан өте аз мөлшердегі бөліктерді бөліп алып, оларды жинақтайды. Ион хроматографиясына да қозғалысты фаза ретінде қышқылдардың, негіздердің, электролиттердің және басқа да қоспалардың ерітінділерін пайдаланады. Ондагы иондардың, сутек ионының концентрациясын р Н, ион күшін, қоспа түрін және басқаларды өзгерте отырып, жүйенін сұрыптаушылығын өзгертуге болады. Шаймалықтағы р Н мэні әлсіз иониттердің алмасу көлеміне ықпал етеді, ол үшін алмасуға бейім иондық орта санын не арттырады, не кемітеді. Түзілетін кешенді қосылыстағы беріктік айырмашылығы, ионалмасу хроматоірафиясының сүрыпталуына әсер етеді. Сирек жер элементтері La3+. Се 3+, Eu3+, Cd3+, Cd3+, Tb3+, Сг 3+, Tm3+, ІЬ 3+, Lu + катион алмастырғыштармен шамалас әрекеттеседі, өйткені олардың заряды бірдей жоне ион радиусы шамалас. Лимон қышқылын шаймаға косқан кезде бұл элементтермен нитратты кешен түзіледі де, олар бірінен кейін бірі шаймаланады. Қолданылуы. Ионалмасу хроматографиясындағы әдістер негізінен иондарды жіктеп бөлу үшін, оларды микрокомпьютер көмегімен жүмыс істейтін иондық хроматографиялык баганага енгізеді, сосын шаймалап кұрылымдық бөлікті анықтайды. Жоғарыда кетірілген лабораториялык жағдайда лантаноидты кенді өндірістік өңдеу жүйесі іске асырылады. Изотоптарды ионалмасу әдісі бойынша бөліп алу жолдары бұрынан белгілі. Мысалы, N және N изотоптардың NH4+ катион түріндегі сульфошайырда бөлуге болады, өйткені NH4+ катионы 5 NH4+ катионынан нашар сорбцияланып, ертерек шайылады. Соңғы кездегі нақ осы саладағы теңдесі жоқ жаңалықтардың бірі - ащы суды тұщылау. Әдетте, оны жүзеге асыру үшін сонша суды қайнатып, буға айналдырып, сосын оны суға айналдырады. Бұған қыруар оғын, қуат, күшті қазандық керек. Ал ион арқылы ащы суды өткізсе, онда иондар алмасып, су тұщыланады. Ондағы иондарды да өте оңай әуелгі қалпына келтіреді. бұл әдіс әрі арзан, әрі тиімді, әрі жеңіл жүргізіледі. Сол сияқты ион алмасу құбылысын нашар еритін қосылыстарды ерітіндіге айналдыруға қолдануға болады. Ол үшін нашар еритін қоспа сүзгінің ішінде иониді бар бағанада тепе-теңдік орнағанша ұстайды, кейде ол арқылы жай өткізеді: MX + HR = MR + Н+ -X немесе MX + HOR + М+ + О H- + XR Содан кейін құрамын кері сорбциялайды. Осы тұста барий сульфаты мен күміс хлоридінің де ионалмасу ерітінділері арқылы алынатынын ескерген жөн. Ионалмастырғыш шайырларды, әсіресе ионалмастыргыш мембраналарды электрохимиялық әдістерге пайдалану жағы іздестірілуде. Соңғысы ионалмастырғыштың да, сүзгінің де қасиетін атқарады, яғни ол бір қосылыстан тек катионды алмастырып, м анионды алмастырмайды немесе керісінше. Қажегті қосылысты бөліп алуга мүмкіндік береді. Атап айтқанда, мүндай жарғақ көмегімен аса сілтіні не кышқылды әзірлеуге болады. Осы негізде теңіз суын тазалайтын қондырғы құрастырылады. Қорыта айтқанда, ИХ талдаулық және технологиялық бағытта негізгі мына жұмыстар қамтылады: қасиеті жағынан жақын -элементтердің катиондары мен аниондарын бөлу; зияны бар немесе керексіз иондардан тазалау; талдауға қажетті элементтерді бөліп алып. олардың концентрациясын арттыру; табиғи косылыс құрамындағы болмашы қоспаны байыту; ағын және өндірістік суларды тазарту; ерітіндідегі тұздардың қосынды мөлшерін анықтау; ащы суды тұщылау; қышқылдарды, сілтілерді, тұздарды алу, шашыранды және сирек элементтерді бөліп алу. Құлажанов Қ.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . Оқулық
TITLE: Ионалмасу хроматографиясы — Қазақстан Энциклопедиясы URL: https://kk.php?title=Арнайы:Ұзын_беттер Си ; Fe ; Z/2 ерітіндіде шаймаланады. Бұл металл хлоридтері кешенді қосылыстардағы салыстырмалы тұрақтылықты көрсетеді. Әр түрлі ионалмастырғыштардың қолданылуы 1-кес- теде келтірілген. ИХ амфолиттегі катиондар мен аниондарды жіктеп. бөліп алуға, атап айтқанда, яғни, мысалы, амин қышқылы сияқты екі полюстікпен байланысқан ионалмастырғыштарды бөліп алуға мүмкіндік береді. Хелатты шайыр металдардың иондарын байланыстырып, әр түрлі дәрежедегі кешенді қосылыс түзе алады. Мұндай иониттерді кешенді қосылыс түзуге бейім тоиты қалыпқа енгізу арқылы алады, мысалы, шарап, лимон сияқты қышқылдарға көптеген металл иондарымен тұрақты кешенді қосылыс түзетін лигандалар. Белгілі бір ионды сұрыптап алуға қабілетті ионит тобының енгізілуі де мүмкін. Мысалы, құрамында CH2-SH тобы болатын шайырлар нашар еритін сульфидті түзетін катиондарды таңдап байланыстырады. Иониттер биологиялық және физиологиялық маңызды заттардың көптеген қоспаларындағы электролиттерді электролит еместерден бөлуге мүмкіндік береді. Катионы мен анионы бар баганаларды параллель және тізбектей орналастыра жалғаудың нәтижесінде нэсептің жүзден астам қүрамдас бөлікгері алынды. Амион қышқылдық анализатор деп аталатын амин қышқылдарын талдауға арналған арнаулы хроматографтар да бар. Иониттерді сынаманы әзірлеу кезінде пайдаланады. Олардың көмегімен талданатын қоспадан өте аз мөлшердегі бөліктерді бөліп алып, оларды жинақтайды. Ион хроматографиясына да қозғалысты фаза ретінде қышқылдардың, негіздердің, электролиттердің және басқа да қоспалардың ерітінділерін пайдаланады. Ондагы иондардың, сутек ионының концентрациясын р Н, ион күшін, қоспа түрін және басқаларды өзгерте отырып, жүйенін сұрыптаушылығын өзгертуге болады. Шаймалықтағы р Н мэні әлсіз иониттердің алмасу көлеміне ықпал етеді, ол үшін алмасуға бейім иондық орта санын не арттырады, не кемітеді. Түзілетін кешенді қосылыстағы беріктік айырмашылығы, ионалмасу хроматоірафиясының сүрыпталуына әсер етеді. Сирек жер элементтері La3+. Се 3+, Eu3+, Cd3+, Cd3+, Tb3+, Сг 3+, Tm3+, ІЬ 3+, Lu + катион алмастырғыштармен шамалас әрекеттеседі, өйткені олардың заряды бірдей жоне ион радиусы шамалас. Лимон қышқылын шаймаға косқан кезде бұл элементтермен нитратты кешен түзіледі де, олар бірінен кейін бірі шаймаланады. Қолданылуы. Ионалмасу хроматографиясындағы әдістер негізінен иондарды жіктеп бөлу үшін, оларды микрокомпьютер көмегімен жүмыс істейтін иондық хроматографиялык баганага енгізеді, сосын шаймалап кұрылымдық бөлікті анықтайды. Жоғарыда кетірілген лабораториялык жағдайда лантаноидты кенді өндірістік өңдеу жүйесі іске асырылады. Изотоптарды ионалмасу әдісі бойынша бөліп алу жолдары бұрынан белгілі. Мысалы, N және N изотоптардың NH4+ катион түріндегі сульфошайырда бөлуге болады, өйткені NH4+ катионы 5 NH4+ катионынан нашар сорбцияланып, ертерек шайылады. Соңғы кездегі нақ осы саладағы теңдесі жоқ жаңалықтардың бірі - ащы суды тұщылау. Әдетте, оны жүзеге асыру үшін сонша суды қайнатып, буға айналдырып, сосын оны суға айналдырады. Бұған қыруар оғын, қуат, күшті қазандық керек. Ал ион арқылы ащы суды өткізсе, онда иондар алмасып, су тұщыланады. Ондағы иондарды да өте оңай әуелгі қалпына келтіреді. бұл әдіс әрі арзан, әрі тиімді, әрі жеңіл жүргізіледі. Сол сияқты ион алмасу құбылысын нашар еритін қосылыстарды ерітіндіге айналдыруға қолдануға болады. Ол үшін нашар еритін қоспа сүзгінің ішінде иониді бар бағанада тепе-теңдік орнағанша ұстайды, кейде ол арқылы жай өткізеді: MX + HR = MR + Н+ -X немесе MX + HOR + М+ + О H- + XR Содан кейін құрамын кері сорбциялайды. Осы тұста барий сульфаты мен күміс хлоридінің де ионалмасу ерітінділері арқылы алынатынын ескерген жөн. Ионалмастырғыш шайырларды, әсіресе ионалмастыргыш мембраналарды электрохимиялық әдістерге пайдалану жағы іздестірілуде. Соңғысы ионалмастырғыштың да, сүзгінің де қасиетін атқарады, яғни ол бір қосылыстан тек катионды алмастырып, м анионды алмастырмайды немесе керісінше. Қажегті қосылысты бөліп алуга мүмкіндік береді. Атап айтқанда, мүндай жарғақ көмегімен аса сілтіні не кышқылды әзірлеуге болады. Осы негізде теңіз суын тазалайтын қондырғы құрастырылады. Қорыта айтқанда, ИХ талдаулық және технологиялық бағытта негізгі мына жұмыстар қамтылады: қасиеті жағынан жақын -элементтердің катиондары мен аниондарын бөлу; зияны бар немесе керексіз иондардан тазалау; талдауға қажетті элементтерді бөліп алып. олардың концентрациясын арттыру; табиғи косылыс құрамындағы болмашы қоспаны байыту; ағын және өндірістік суларды тазарту; ерітіндідегі тұздардың қосынды мөлшерін анықтау; ащы суды тұщылау; қышқылдарды, сілтілерді, тұздарды алу, шашыранды және сирек элементтерді бөліп алу. Құлажанов Қ.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . Оқулық
URL:
META:
TOTAL WORDS: 0
TEXT:
 