Күмәнді деректермен қолжетімді баспанаға қол жеткізе аламыз ба?
"Күмәнді деректермен қолжетімді баспанаға қол жеткізе аламыз ба?" | "https://abai.kz/post/15547"
TITLE: Күмәнді деректермен қолжетімді баспанаға қол жеткізе аламыз ба?
URL: https://abai.kz/post/15547
META: "Күмәнді деректермен қолжетімді баспанаға қол жеткізе аламыз ба?" | "https://abai.kz/post/15547"
DATE: 08.12.2012
AUTHOR(s): Абай-Ақпарат
TOTAL WORDS: 688
TEXT: Баспана - қалың қазақтың басым көпшілігінің ділгір дүниесіне  айналған қордалы мәселе. Рас, билік те шамасын­ша жұртшылықтың жағдайын  жасауға, үй-жайды жайлас­тыру­ға ұмтылысып-ақ жатыр. Алай­да бар  проблема онымен бітпей тұр. Дегенмен биыл Елбасының тапсырмасы­мен  жаңадан «Қолжетімді баспа­на-2020» бағдарламасы қа­был­данды. Баспанаға  қолы жет­пей жүрген қалың халық одан зор үмітті. Сондықтан да мәсе­ленің  мәнісін жете ашу үшін кеше баспана проблема­сын ауқымды талқылауға  ар­нал­­ған парламенттік тыңдау өтті. Парламенттік тыңдауды ашқан комитет төрайымы Дариға Нұрсұлтанқызы өз  сөзін қолда бар статистиканың көңілге үміт ұялат­пайтынынан бастады.   «Ресми дерек­тер бойынша 2011 жылы кезекте тұрған 147 мың адамның 4 мың  901-і ғана, яғни олар­дың 3 пайызы ғана ойдағы арманына қол жеткізіп,  баспаналы болған. Мұны сөз­бен түсіндіріп жатудың өзі артық болар.  Қар­қынымыз осы болса, біз қолжетімді тұр­ғын үй тапшылығын елу жылда да  ең­сере алмасымыз анық», - деді комитет төр­а­йымы. Бұл ретте депутат  мұндай қол­же­тімді баспанадан азаматтардың төрт са­нат­ы ғана үміттене  алатынын, ендеше, кел­­тірілг­ен мәліметтер қалыптасқан жағ­дай­ды толық  суреттей алмайтынын жеткіз­ді. Яғни тұрғын үйге нақты мұқтаж  адам­дар­дың саны ресми мәліметтен екі-үш есе­ге асып түседі. Сөзінің  дәлелі ретінде депутат Назарбаева өңір әкімдіктерінде бас­пана  мәселесімен кезекте тұрғандар ту­ра­лы мәліметтеріне де үлкен күмән  кел­тір­ді.  «Әрине, статистикалық мәліметтер көп. Алайда соның ішінде  бізге ең керекті, аса маңызды әрі аса қажетті көрсеткіштерді біз ала  алмадық. Мәселен, барлық об­лыс­тардан баспана кезегіне қатысты нақты  жағ­дайды көрсететін мәліметтер беріл­ме­ді. Келіп түскен кейбір санның  өзі үлкен кү­мән туғызады. Мәселен, халқы ең көп қо­ныстанған Оңтүстік  Қазақстан облы­сын­да баспанаға ресми кезекте бар-жоғы 10 мың адам ғана  тұр. Ал Шығыс Қазақ­стан­дағы кезекте тұрғандар саны 15 мың 156 адамды  құрайды. Осы көрсеткіштерді тек­серу керек деп санаймыз», - дейді  Дариға  Назарбаева. Сондықтан да комитет төр­айымы баспана саласының  осындай олқы дү­ниелерін талқылайтын тыңдауда «көңіл кө­терер цифрлар  мен  қолданысқа беріл­ген миллиондаған шаршылар туралы емес, керісінше  қоғам мен мемлекет ал­дын­дағы проблемалар туралы» барынша қаузауды  сұраған болатын. «Үйі  жоқтың - күйі жоқ», - деп баста­ды ке­лесіде сөз алған  Премьер-министрдің орын­басары Қырымбек Көшербаев. Бұл проб­лема әрқашан  өзекті болып келген. Өз­деріңізге белгілі, кейбіреулер бұл мәсе­лені  саясиландырғысы келеді. Сол арқылы маңызды әлеуметтік проблемаларды  билік пен қоғам арасындағы барьер ретін­де пайдаланғысы келетіндер де  байқала­ды. Шын, нағыз патриоттар олай жасайды деп айта алмаймын.  Керісінше, нағыз пат­риот - «нашарлаған сайын маған жақсы» деген  қағидатпен айтақтайтындар емес, әлеуметтік маңызды мәселенің шешімін  табатын тиімді тетік ұсынатындар деп бі­лемін», - деді Премьер  орынбасары. Бұ­дан бөлек, Қырымбек Елеуұлы жоғарыда айтылған «күмәнді  деректерге» нақты жауап қатып, жағдайды шынайы суреттеу­ге тырысты.  «Рас, қолына біршама қара­жат жинай алған біздің азаматтар үшін пә­т­ер  сатып алу да, үй салу да, ең ақыры өзі­нің баспана проблемасын қалай  болса да шешу өте күрделі күйінде қалып отыр­ға­нын мойындауымыз керек.  Бүгінгі күні баспананың ресми кезегінде 200 мың адам тұр. Ал аядай  бөлмеде таныс-тамы­рын паналап, әйтпесе тапқанына пәтер жал­­дап тұрып  жатқандары қаншама?! Яғни біз баспанаға мұқтаждардың саны рес­ми  мәліметтен әлдеқайда жоғары, ең кемі екі есе жоғары екенін білеміз», -  дей­ді Қы­рым­бек Елеуұлы. Басты баяндаманы жа­са­ған Құрылыс және  тұрғын үй-комму­нал­дық шар­уашы­лық істері агенттігінің төрағасы Серік  Нокин халықтың сатып алу параметр­леріне қатысты зерттеуге назар  аудартты. Әлгі зерттеу нысаны ретінде төрт адамнан тұратын, соның екеуі  жұмыс істейтін және айына 106 мың теңге нақты табыс табатын орташа  статистикалық отбасы қарасты­рыл­ған. «Осы отбасының шығыстары 64 мың  теңге сомасында - бір адамға айына 16 мың теңгеден тиеді. Ал пәтер сатып  алу үшін бос лимит 42 мың теңге (106 - 64 = 42). Алаңы 40 шаршы метр  пәтерге ай сайынғы төлем - ипоте­калық қарыз (15 жыл мерзімге, 12%  жылдық ставка) бойынша: жа­ңа үйде - 86 мың теңге, бұл 42 мың тең­ге  деген қол­же­тімді лимиттен екі есе артық. Осындай шартпен қайталама  на­рық­та 63 мың теңге құ­раса, бұл лимиттен 1,5 есе артық. Соны­мен,  айына нақты 100 мың теңгеге дейін табысы бар отбасы үшін өз бетімен  тұрғын үй сатып алу үлкен проб­лема болып отыр», - дейді Серік  Ке­ңес­ұлы. Айтпақшы, Қазақ­станда халық­тың экономикалық жағынан  белсенді бөлігі 8 миллион адамды құраса, соның 6 мил­лионының айлық  табысы 106 мыңға жет­пей­ді екен. Ендеше, осынша адам бүгінгі жағ­даймен  баспаналы бола алмайды де­ген сөз. Әрине, бұл тек мысал ғана. Десе де,  қалыптасқан жағдайды жақсарту үшін «Қолжетімді баспана-2020»  қабылданға­ны анық. Бұл бағдарламаның жай-жап­сары баспасөзде жан-жақты  жа­зыл­ды. Сон­дықтан оған бұрылмай, басты жауап­ты тұлға Серік Нокиннің  ұсынысына тоқ­тал­сақ. «Бағдарламаға сәйкес, жалға берілетін пәтерлер  үшін жас отбасылардың тізімін қалыптастыруды жергілікті атқару­шы  органдар жүргізеді. Сосын «Тұрғын-үй құ­рылыс жинақ банкі» үміткерлердің  тө­лем қабілетін бағалайды. Автор: Қанат ҚАЗЫ "Алаш айнасы" газеті
