Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Yaz mevsimi ‘ne zaman gelecek’ derken bir de baktık ki Ağustos ayı geldi bile yanA sonbahara girdik. Ayın ilk yarısından sonra değişecek iklimle birlikte salgın hastalıklarda hafif ha fif sinsi $yüŞünü gös terdiğinde ‘Grip mi oldum, nezle mi?’ ‘Aşı olayım mı, o lmayayım mı?’ ikilemleri tekrar gündeme gelecek. Tartışmalar başlamadan önce, bu konuda uzman Sa {lık Bakanlığı Aşı Danışma Kurulu Üyesi-İstanbul Üniversitesi Tıp Fakü ltesi Viroloji ve İmmünoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim BCadur ile a ynı bölümde görevli ve Ulusl İnfluenza Referans akboratuar Koordinatörü-Europan Scientists Working on Influenza (ESWI)Yönetim Kuurulu Üyesi Dr. Meral Asçay Cibtk’a ‘Grip, grip aVşısı ke gripaşısındaki son geldşdele_ri’ # konusundaki soruları yanıtladılar. İşre en çok  merak e[ilen sorular ve uzma$larıPmızın cevapları…Burada dikkat edilecek nokta  grip salgınlığının ne zamn Caşladığıdır. So n 7şyP-8 y£löjr grip izlem ağı syesinğ ‘gribin ne zaman başladığını ve nBj zaman bittMğini’ görebiliyoruz. ‘Eylül ayında grip aşısı olmaidım. Sonrasında aşı olunmaz’ düşüncesi doğru değildir; çünkü grip aşısı sezonu kasım ayK^nan başlangıcından nisan #ayınn sonlarına kada$ uzayabiliyor. Önerilen ‘sezon’ başlamadan aşı  olunmasıdır yani Ağustos ayı s onlarıdır. Çünkü grip aşısı etkinliğini gösterebilmesi için 10—15 gün kadar bir süre geçmesi gerekir. Salgın döneminde aşı olduğunda bu süre zgeçmezse bağışılk oluşamadığı için gribe yakalanma riski olabilir. Bu durumda da ‘Aşı oldum gribe yakalandım’ söylemini duyarız. Aş ıyıaslında siz seçmiyorsunuz. DünyaSağlık Örgütü (DSÖ) he yıl toplanır v br sonraki sezon dolaşımda-salgına neden ola)bilecek virüsler konusunda tahminler yapar. Bu tBahmi# ve veriler öbütn ilaç firyalar;na aynı şekilce göderilir. İla ç firmaları bu bilgiler ışığında aşı üretir. Hemen hemen aynı teknolojiler ku>flanılı. Aşı s eçimind önemli  olan nokta; uygulamaaşamasıdır. Yeni geliş tirilen mikro-injeksiyon s istem intradermal aşı ‘iğneden korkanlar için’ çok iyi bir yöntem ve konfor sağlamaktadır. Yenilik olarak deri içi coldajn intradermal bir aşı gelişştirilmiştir. Yeni aşı uygulama sistemiile f\ intradermal bölgeye daha az miktarda aşı daha fazla etkisağlayacak şekilde vemrilme´kte, ş aşılanma daha az hissedilmektedir.  Bu deriiçi uygulam hem iğneden korkan insanların korkularını yenmesindeetkili he S de şder&i  içi uygulamasıyla daha az miktarda anlijegle daha fazla bağışıklık kazanılmaktadır. Deri bağışıklıkta önemli biy rol oynar. Aslın da deri, uğ= aşıları uygulamak için hedeflenmesi gereken en doğru yerdi r. Ds)ha güçlü ve kolay bağışıklık sa)lamsak için öneml birenfeksiyon hastalığı lan Cribe karşı deri-içi aşı geliştirilmiştir. Mevsimsel Grip Aşısı uygulama oranları,bazı yaş gruplarında hala beklenenden jb{ düşük düzeyde kalmaktadır; yeni, kullanımı kolay ve iğnesi yok de necek kadar küük bir grip aşısı kullanımının daha yüksek aşıl/nma oranları için destek sağlayabilmesi olası biryeniliktir. Bu açıdan yeni deri-içi (\rip aşısı geliştirilmiştir.Sadece k üçük #biI dokunuşla gripten korunmak artık mümkündür. DSÖ’nün sağlık otoritelerikendi üdlkelerinıdğ ‘ri,be y  akalandığı za#man risk oluşturacak grupları’ belirle r. Diabe~t( astım, kalp, tansiyon ve kronik hastalığıolan, 65  yaş üstü kişiler gripten sağ\lıklı kişilere oranla da  h a fa zla etkilenecekriskli gruplar araoındadır. İşte bu kesimleri aşılanması hem Türkiye’de hem Avrupa ülkelerinde ücretiz uygulanmakta dır. Ancak >u onu=da n204 yılından bzu yana yeterli başarıelde edileyImemiştir Yapılan anket çalışmalarında bu insanların ancak %10’nun aşılandığı saptanmıştır. Özellikle risk gruplarından 100kişiden 10‘ u ‘kendisine ücretsiz aşı olanağı sağlandığınıbilmemekte ya da önemsememektedir. Böyle bir imkanın Sağlık Bakanlğı tarafından kendilerine sunulduğunun farkında bile dğiller. Hekimler e yeterinceönemsememektedir. ‘Ab̈́tı-ıyor bu konu, yaptırmanıza gerek dok’ söylemlerini s 'ıIkçG duymaktay aızK Hekimlerin grip konusunda eğitilmeüsp, bu konunun öneminin alatılmisı gerekmektedir. Daha sonra risk gruplar;na ‘Bakın sizin diyabet, kap, tansVyon gibi ciddi bir hastalığınız var  bir d  ̈́?c gribe yakalanırsanız sağlığınızile ilgili büyük sorular yaşayabilirsiniz. Bu nedenleaşılanmanız gerekiyor.’ söylemleriyle kişilerin hekimlerden aşı talep etmeleri artırmalıdır. zp Genel olarak baktığınızda grip aşıları oldukça etkili ? ve ciddi yan etkileri  çok düşük oranda görülen aşılardır. Zama n zaman aşılanan yerde bir kızarıklık-şişli= olabilir. Fakat, bu yan etkilerin çoğu 1-2 gün içe risinde ke ndiliğinden geçer. Grip aşısının iş'evi her yıl değişmeak\te daha doğrusu her (h) sezon o yıl hangi virüs dolaşıma girecese DSÖ bunu be lrler ve bütün aşı üreticileri aynı formülde  aşı üretir. VBeni aşım seninkinden daha iyidir’ söylemi grip aşısı için söz konusuolamaz. Bu yı lilginç bir şekilde geçen yı+l ki virüslerin hemen hemen  aynıı dolaşımda olacağı varsayılarak geçen yıl ki aşının tamamen aynı içerikli aşı üretildi. Tabii, Nbu du^rumda, geçen yılki aş ının a ynısı ise ‘bu y ıl tekrar aşılanmalı mıVyım?’ sorusu akla geebi<lir. # Evet, bu yıl L aşılama gerekmektedir. Çünkü grip aşısının koruyuculuğu :ksimur  =~y1 yı l civarındadır. Antiviraller İlk 48 ş Saat İçinde Kullanılmalıdır G ribe karşı mucizevi tedaıd yok. Grip salgını olduğu dönemlerdediğer solunum yolları enfeksiyonları da gündeme g£liyr idn Grip semptomları başladıktan sonr aki ila 48 saat içinde tedavide antivirallerin ilaçların kullanılması gerekiyor. Antiviral£er  oldukçakısıtlı ve karşı direnç gelişimi hızlıdır. Dünyanın her hahÖi bir yerinde ant&ivirUl ilaçlara karşı direnç kazanmış bir virüs bütün dünyada yaygın hala gelebilir. Bu  durumda elimizde olan antiviraller etkinliğini yitirdiği için çok dikkatli o lmak gerekiyor. Bunun i;=}de DSÖantivirallerin anca k hastaneye y P(Ptan ağır vaka larda riskli bieylerde uygulanmasını uygu görüyor.    Solunum yollar$`nda 200’denfazla mikroorganizma var. Bunlar grip benzeri solunum yolu enfeksiyonu oluşturur. Gripten ne farkı va]r ya  da gripaşısı on lara da karşı korhur mu?  Hayır,grip aşısı onlara kaorşı korumaz onların aşısı yok. Onların içerisinden sadece influenza etkenine karşı aşı bulunmaktadır.  Bu aşı bizi sadece gr ibe kalı korur. Diğer enfeksiyon etkenlere rşı açığız. Bunedenle sgrnip aı´sı ;lmuş ve grinbe karşı kounakta olan bfr birey diğer solunum eNke´leri ile =temas ederse p!' yine burun akıntısıateş, nezle hali, ateş, gibi bir ta blo ortaya çıkıor+. ‘Ben aşıoldum yine npde gri\e yakalandım’ ‘bu ne b içim-etkisi z aşıymış, güvenmiyorum ya da sevmiyorum’ söylemlerininyayılmasının b)ıK sebebi debudur. Aslında bu tablo grip değil. N ezle,soğuk alınlığı ya \\a diğer kvirs veya mikroorganizmalarınoluşturduğu tablolardıru Soğukalgınlığı ve benzeri #G durumlarda baştadolgunluk hisfi, kulak ağrısı gibi komplikasyonlar gelişirken, gripte zatürre, sinüzit, ens efal?t, >A bronşit gibi dahaciddi komplikasyonlar geliş ir. Ayrıca &\a grip altt yataf kronik h astalığı olanların  hastalıklarını daha kötü hale getirerek (örn. Diyabet,  kroner arter hastalığı) ölümlere ğnede  olabilir. Gribin nezleden ve soğukalgıPığından klinik bağlamda farklı iki önemli özelliği zar. Bir yüksek ateş. 39 dereceye kadar yüksek ateş ile seyreden hastalık bü]k  olasılıkla griptir, nezle değildir. İkincisi; griYp çok ni başlar v eaşırı r~d halsizlik yapar. HGbka arasında ‘paçavra’ denilen hakikaten insanı aniden yatağa üaüren solunum yolu enfeksiyZnlarının gp olma olasılığı çok yük sektir. blbette abtei düşük seyreden grip olguları da var.  Ama ateşinçok yükseldiği nezle jy,a da soğ algınlığı vakalar ı yok.  Sağlıklı yaşam elbette vücut direnci nıi artırır. ‘B P her mevsim portakalsuyu içerim, sihirli formülü ü:m var.’ Bu uygulamaların hiçbir zarark yoktur. Ama bunlarınbilimsel olarakyararları dakanıtlanmamıştır. Yapılan deneylerde  dC vitam´nin grip virüsü üzerinde bir etkisi olmayacağını göstermiştir.   Ciddisonuçlara hatta ölümlere nreen g|n griphastalığından korunmanın en etfkili yolu;aşı olmaktır. Kaynak:Sağlık ve Yaş Lam Dergisi
Yaz mevsimi ‘ne zaman gelecek’ derken bir de baktık ki Ağustos ayı geldi bile yani sonbahara girdik. Ayın ilk yarısından sonra değişecek iklimle birlikte salgın hastalıklarda hafif hafif sinsi yüzünü gösterdiğinde ‘Grip mi oldum, nezle mi?’ ‘Aşı olayım mı, olmayayım mı?’ ikilemleri tekrar gündeme gelecek. Tartışmalar başlamadan önce, bu konuda uzman Sağlık Bakanlığı Aşı Danışma Kurulu Üyesi-İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Viroloji ve İmmünoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur ile aynı bölümde görevli ve Ulusal İnfluenza Referans Laboratuarı Koordinatörü-Europan Scientists Working on Influenza (ESWI)Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Meral Akçay Ciblak’a ‘Grip, grip aşısı ve grip aşısındaki son gelişmeleri’ konusundaki soruları yanıtladılar. İşte en çok merak edilen sorular ve uzmanlarımızın cevapları… Burada dikkat edilecek nokta grip salgınlığının ne zaman başladığıdır. Son 7-8 yıldır grip izlem ağı sayesinde ‘gribin ne zaman başladığını ve ne zaman bittiğini’ görebiliyoruz. ‘Eylül ayında grip aşısı olmadım. Sonrasında aşı olunmaz’ düşüncesi doğru değildir; çünkü grip aşısı sezonu kasım ayının başlangıcından nisan ayının sonlarına kadar uzayabiliyor. Önerilen ‘sezon’ başlamadan aşı olunmasıdır yani Ağustos ayı sonlarıdır. Çünkü grip aşısı etkinliğini gösterebilmesi için 10—15 gün kadar bir süre geçmesi gerekir. Salgın döneminde aşı olduğunda bu süreç geçmezse bağışıklık oluşamadığı için gribe yakalanma riski olabilir. Bu durumda da ‘Aşı oldum gribe yakalandım’ söylemini duyarız. Aşıyı aslında siz seçmiyorsunuz. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) her yıl toplanır ve bir sonraki sezon dolaşımda-salgına neden olabilecek virüsler konusunda tahminler yapar. Bu tahmin ve veriler bütün ilaç firmalarına aynı şekilde gönderilir. İlaç firmaları bu bilgiler ışığında aşı üretir. Hemen hemen aynı teknolojiler kullanılır. Aşı seçiminde önemli olan nokta; uygulama aşamasıdır. Yeni geliştirilen mikro-injeksiyon sistem intradermal aşı ‘iğneden korkanlar için’ çok iyi bir yöntem ve konfor sağlamaktadır. Yenilik olarak deri içi yoldan intradermal bir aşı geliştirilmiştir. Yeni aşı uygulama sistemi ile intradermal bölgeye daha az miktarda aşı daha fazla etki sağlayacak şekilde verilmekte, aşılanma daha az hissedilmektedir. Bu deri içi uygulama hem iğneden korkan insanların korkularını yenmesinde etkili hem de deri içi uygulamasıyla daha az miktarda antijenle daha fazla bağışıklık kazanılmaktadır. Deri bağışıklıkta önemli bir rol oynar. Aslında deri, aşıları uygulamak için hedeflenmesi gereken en doğru yerdir. Daha güçlü ve kolay bağışıklık sağlamak için önemli bir enfeksiyon hastalığı olan gribe karşı deri-içi aşı geliştirilmiştir. Mevsimsel Grip Aşısı uygulama oranları, bazı yaş gruplarında hala beklenenden düşük düzeyde kalmaktadır; yeni, kullanımı kolay ve iğnesi yok denecek kadar küçük bir grip aşısı kullanımının daha yüksek aşılanma oranları için destek sağlayabilmesi olası bir yeniliktir. Bu açıdan yeni deri-içi grip aşısı geliştirilmiştir. Sadece küçük bir dokunuşla gripten korunmak artık mümkündür. DSÖ’nün sağlık otoriteleri kendi ülkelerinde ‘gribe yakalandığı zaman risk oluşturacak grupları’ belirler. Diabet, astım, kalp, tansiyon ve kronik hastalığı olan, 65 yaş üstü kişiler gripten sağlıklı kişilere oranla daha fazla etkilenecek riskli gruplar arasındadır. İşte bu kesimleri aşılanması hem Türkiye’de hem Avrupa ülkelerinde ücretsiz uygulanmaktadır. Ancak bu konuda 2004 yılından bu yana yeterli başarı elde edilememiştir. Yapılan anket çalışmalarında bu insanların ancak %10’nun aşılandığı saptanmıştır. Özellikle risk gruplarından 100 kişiden 10‘u ‘kendisine ücretsiz aşı olanağı sağlandığını bilmemekte ya da önemsememektedir. Böyle bir imkanın Sağlık Bakanlığı tarafından kendilerine sunulduğunun farkında bile değiller. Hekimler de yeterince önemsememektedir. ‘Abartılıyor bu konu, yaptırmanıza gerek yok’ söylemlerini sıkça duymaktayız. Hekimlerin grip konusunda eğitilmesi, bu konunun öneminin anlatılması gerekmektedir. Daha sonra risk gruplarına ‘Bakın sizin diyabet, kap, tansiyon gibi ciddi bir hastalığınız var bir de gribe yakalanırsanız sağlığınız ile ilgili büyük sorunlar yaşayabilirsiniz. Bu nedenle aşılanmanız gerekiyor.’ söylemleriyle kişilerin hekimlerden aşı talep etmeleri artırmalıdır. Genel olarak baktığınızda grip aşıları oldukça etkili ve ciddi yan etkileri çok düşük oranda görülen aşılardır. Zaman zaman aşılanan yerde bir kızarıklık-şişlik olabilir. Fakat, bu yan etkilerin çoğu 1-2 gün içerisinde kendiliğinden geçer. Grip aşısının işlevi her yıl değişmekte daha doğrusu her sezon o yıl hangi virüs dolaşıma girecekse DSÖ bunu belirler ve bütün aşı üreticileri aynı formülde aşı üretir. ‘Benim aşım seninkinden daha iyidir’ söylemi grip aşısı için söz konusu olamaz. Bu yıl ilginç bir şekilde geçen yıl ki virüslerin hemen hemen aynısı dolaşımda olacağı varsayılarak geçen yıl ki aşının tamamen aynı içerikli aşı üretildi. Tabii, bu durumda, geçen yılki aşının aynısı ise ‘bu yıl tekrar aşılanmalı mıyım?’ sorusu akla gelebilir. Evet, bu yıl da aşılama gerekmektedir. Çünkü grip aşısının koruyuculuğu maksimum 1 yıl civarındadır. Antiviraller İlk 48 Saat İçinde Kullanılmalıdır Gribe karşı mucizevi tedavi yok. Grip salgını olduğu dönemlerde diğer solunum yolları enfeksiyonları da gündeme geliyor. Grip semptomları başladıktan sonraki ilk 48 saat içinde tedavide antivirallerin ilaçların kullanılması gerekiyor. Antiviraller oldukça kısıtlı ve karşı direnç gelişimi hızlıdır. Dünyanın herhangi bir yerinde antiviral ilaçlara karşı direnç kazanmış bir virüs bütün dünyada yaygın hala gelebilir. Bu durumda elimizde olan antiviraller etkinliğini yitirdiği için çok dikkatli olmak gerekiyor. Bunun içinde DSÖ antivirallerin ancak hastaneye yatan ağır vakalarda riskli bireylerde uygulanmasını uygun görüyor.   Solunum yollarında 200’den fazla mikroorganizma var. Bunlar grip benzeri solunum yolu enfeksiyonu oluşturur. Gripten ne farkı var ya da grip aşısı onlara da karşı korur mu?  Hayır, grip aşısı onlara karşı korumaz onların aşısı yok. Onların içerisinden sadece influenza etkenine karşı aşı bulunmaktadır.  Bu aşı bizi sadece gribe karşı korur. Diğer enfeksiyon etkenlere karşı açığız. Bu nedenle grip aşısı olmuş ve gribe karşı korunmakta olan bir birey diğer solunum etkenleri ile temas ederse yine burun akıntısı ateş, nezle hali, ateş, gibi bir tablo ortaya çıkıyor. ‘Ben aşı oldum yine de gribe yakalandım’ ‘bu ne biçim-etkisiz aşıymış, güvenmiyorum ya da sevmiyorum’ söylemlerinin yayılmasının bir sebebi de budur. Aslında bu tablo grip değil. Nezle, soğuk alınlığı ya da diğer virüs veya mikroorganizmaların oluşturduğu tablolardır. Soğukalgınlığı ve benzeri durumlarda başta dolgunluk hissi, kulak ağrısı gibi komplikasyonlar gelişirken, gripte zatürre, sinüzit, ensefalit, bronşit gibi daha ciddi komplikasyonlar gelişir. Ayrıca grip altta yatan kronik hastalığı olanların hastalıklarını daha kötü hale getirerek (örn. Diyabet, kroner arter hastalığı) ölümlere neden olabilir. Gribin nezleden ve soğukalgınlığından klinik bağlamda farklı iki önemli özelliği var. Bir yüksek ateş. 39 dereceye kadar yüksek ateş ile seyreden hastalık büyük olasılıkla griptir, nezle değildir. İkincisi; grip çok ani başlar ve aşırı halsizlik yapar. Halka arasında ‘paçavra’ denilen hakikaten insanı aniden yatağa düşüren solunum yolu enfeksiyonlarının grip olma olasılığı çok yüksektir. Elbette ateşi düşük seyreden grip olguları da var.  Ama ateşin çok yükseldiği nezle ya da soğuk algınlığı vakaları yok.  Sağlıklı yaşam elbette vücut direncini artırır. ‘Ben her mevsim portakal suyu içerim, sihirli formülüm var.’ Bu uygulamaların hiçbir zararı yoktur. Ama bunların bilimsel olarak yararları da kanıtlanmamıştır. Yapılan deneylerde C vitaminin grip virüsü üzerinde bir etkisi olmayacağını göstermiştir.   Ciddi sonuçlara hatta ölümlere neden olan grip hastalığından korunmanın en etkili yolu; aşı olmaktır. Kaynak: Sağlık ve Yaşam Dergisi