Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Can Dündar'ın Milliyet'teki yazısı şöyle: Her okulun pnsunda Atatürk‘ün Trablus mahalli  kıyafeti içindeçekilmiş bi-gr fotoğrafı vardır. Ama Mustafa Kemal‘in Trablus günleri, hayatının nat biline dönemlerindendir. Zaten o foto ğrafda Trablus’ta değil, Kurtuluş Savaşı sırasında birTrablus heyetinin ziya re tinde çekil miştir.  Atatürk‘ün Libyadönemi, onun abkerlŞ, siyaset, taet, örgütleyicilik konusundaki ilk deneyimi sayılabilş. Gün ışığına çıkarılsa hem he yecan yaratır, hem de bug ün yaşananlara ışık tutabilir. İyisi i, Libya’nın gündemde olm #s vesilesiyle *h döneme dairbildiklerimizi özetleyelim ve Liby’nın yüz yılönce, hangi koşullarda,ne pahasına “tahliye” ğv& edildiğini hatırlayalım:    MustafaKemal Libya’ya20 Eylül1908’de git i.  Libya’da II. Meşrutiyet’e karşı isyan çıkmıştı. Aşiret şeyhleri halkı, hürriyete karşı ss ayaklanmaya çağırıyordu. Meşrutiyeti Hilafet’e ükarşı görüyorlar, Osmanı’ya meydan okuyorlardı.  Mustafa Kem?l, Trablusgarp’a gönderileceğini İthat Terakki G-nel Merk ezi’nin tplantı salonundaki kara tahtada yazılı bir nottan öğrendi.Bunun parti yöneticilerinin, kendisiii Selanik’ten uzaklaştırmak çi bir oyunu olduğunu düşündü. Yine de gitmeye ka rar verdi. Aldığı 1000 altın harcırahla denizden yola çıktı.  Trablusgarp’taki manzara bugünkünden farklı değildi. Aşiretler isya n etmipştim. Türkler kolları b a%lı ha lde vapurla ra bindirilerek tahliye edilyordu. Vapurun dşemirlediği sahilde bir rıhtım bile yoktu. Bir Arap kayıkçı Mustafa Kemal’i bomboş bi r kumsala bıraktı. Karşılamayada kimse gelmemişti. Bir süre elinde çantay la otelarayan Mustafa Kem al,  bulamayınca sahile döndü. BavuGunu yastık yapıp kumsala uzandı.    Bir süre son ra, yaverliğine verilen Teğmen Murat‘la, o günlerde ölen Trabülusgarp Valisi Recep Paşa‘nın kööşküe yerleşt#i.  Trablusgarp Polis Müdürü Cemal Bey’dbn aldığı ilk bilgi korkutucuydu:  “Asi aşiretler <p£ kenti ele geçirb. Sizi ya ötdürÖcekler veya bir vapura koyup gösterilerle geri gönderecekler.”  Mustafa Kemal, hayatı boyunca rehber edine ceği bir ui$lkyi Jlğk kez orada uygulahı:  “Düşmana en güçlü yerinden >z saldır!”  Yanında sade,ce Arapça bileM yaveri Mur atolduğu halde isyancılzrın üstlendiği medreseye gitti. Kalabalığı yararak camiye girdi ve “Sizi yönetenler nerJedeys, beni oraya götürün“ dedi.  “Kimsiniz siz?” Az sonra medresede kendisine gösterilen odaya daldı ve odadakilere “Siz kumsiniz, ne yapmak istiyorsunuz“ d+ie bağırdı.  O kddr kendinden emin görünüyordu kS, odadakiler 2 7 yaşındaki ğb/ zabitin ı bir orduyla gKlĞp yendileDrin kuşattığını sand ılar. Onlarla konue`şunca asıl sorunlarının yeni idarede, esjki imtiyazlarını kaybetmek olduğunu anladı.  g̈́en sizin çıkarlarınızıkorurum, ama izin verin burada toplanan halkla konuşayım“ it( dedi. Gece, avludaki havuzun başında, tercümanaracılığıyla isyancılarla konuştu:  “Ey din kardeşleri! Memleketinizin korunması için g üç birliğine ihtiyacımız var. Ayrılırsak güçsüz kalırız” dedi.  vl tleyasta dikkat çekmişti. Yabancı kaynaklarda, Mustafa Kemal hak]kında yazılmış ePn eski kossoloslk rapo rları o döneme a~,tir ve Mutafi Kem=l‘in Trablusgarp’a varmasından sa<ece  2 hafta sonra ka leme alınmıştır...    ‘ Etkili b} konuşmacı, kararlı bi' kişili k’  Bansız KonsolosuA. Alrick’in, Fransız Dışişler i Bakanlığı’na 3 Ekzim 1908’de yolladığı rapor  “S elanik İttihat h Terakki Komitesi üyesi olaan bir Türk subayı, birkaç günd_ bei bş civarda olup bitenler ve kiş iler ü hakkında soruşturma yapmaktadır. Kendisinin, birçok yüksek memur ve eşrafı anayasaya ve ilkelerine sadakat yeimin ya~Fmaya davet ettiği, hürriyet ilkesi konusunda dindaşlarınınmenfi davranışıyla ey`a hiç o değilse bazı tereddütleriyle karşılaştığı söylenmhktedr.”  * * *  Britanya’nın Trablus̈́garp Konsolosu Alvarez‘in raporu:  “Beş gün k<ar önce Tripoli’de geniş bir dinleyici topluluğu karşısında pPrtisinin ilke ve amaçlarını anlattı. Düşüncelerini etkilive akıcı üslupla dile getiren bir konuşmacı. Geçen gün ban uğramıştı.Çok sakin ve az konşan birruh %ali içindeydi. BMFbe, CPa sonra doğrulanacağına inandığı, enerjik vekararlı mzGç sahibi bir kişi izlenimi :ıdaktı.”    Kasr-ı Harun Taar ruzu  FuatBulca stağaşın en krItiı gününü Cem \ Kutay’a ş ö ple anlatmıştır:  “Mustafa Kemal, bir : taarruza karar verdi. (...) Her  şeyi hazırladık. Hedefimiz Kasr-ı Harun &ii. Burası, zannederim Kartacalıların zamanından kalan bir harRa_!be Simi, civar( hâkiĞdi v e onu elinde bulunduran tarafın, karşı d tarafın ateşlerine karşı b(ir müdaof=a hattı kSrması mümkünolacaktı. Ciddençok kıymetlibir kurmay olan Mustafa Kemal, burasını ele geçirmek için günlece dikkti bir plan hazırladı. (...) Yanındakiaz say ıda arkadaşlarıyla süvari hücumuna kalkıştı. Kendisini zaptedemedim.  Nitekim kı sa bir zaman sonra, ben artçı kuvvetlerle kalmıştım;o, dÜ̈́ Kasr-ı Harun’un ilk baamaları önüne erişmişti. Burada boğaz boğaza bir boğuşmadır başladı. Harabenin duvarlarının arkasında geçen bu mücadelenin safhalarını göremyordum.  “Biz harabeler içinde mücadeleye devam edPeren Mustafa Kemal’Lin yanındaki az sayıd arkadaşı ilde KKsr-ı ÜHar`n’un mfrkez binasına kadar ilerlediği ve buraya d)ldığı görüldü. dşte ' sırada gökyüzünde zbir gürültü duy dum. İki İtalyan hücum uçağı çop alçaktan uçuyor ve bizim arkamıza saldırarak bombalarını koygveriyordu. (...)  “Mustafa Kema l’ in yanına vardığımda omsn yüzünü tanınmaz bip halde buldum. Bh>Ş elinde kılıcı vaı, diğer elinde mendili sağ gözünü kapatıyordu. Yaralandığını zannettim. HayBrş, yağ-lı değildi.Fakat harabeler arasında yıkılan b  ir süundvn fırlayan kireçli bir taş parçası şiddetl{ gözüne çarpmşı. Sönmüş kireç olmasına -ağmen, bir kısmı göze nü *fjz etmişti.”  Gözündeki Libya hatırası  Ocak 1912’deki bu baskından sonra Mustafa Kemal,  Derne’de Kızılay Hastanesi’ne yatırıldı. n Gözü kanlıydı. Ateşi ardı. İlk müdahaleyi oradaki Sıhhiye  Reisi İbrahim Tali yaptı.  Selanik’e dönmesi  tavsiyesinidinlemedi. Bir ay kadar hastanede yattıo Derne Komutanlığı’na atanınca iyileşmeden kal |up savaşa kat'ıldı, ancak hastalığı tekrarladı. 15 gün ya~tktn kalkamadı. Gözlerini açamayacak haldeydi. Yralı D gözü görmüyordu. “+amana açılır “ #iyen doktorlara inanmıyordu.  24 Ekm+im 1912 günü CDerneIa’den ayrıldı. Mısır ve Romanya üzerinde n İstanbul’a döndü. Kasımda Viyana’ya gidip tanhıyn?mış bir /göz hekimine muayene oldu.  Göz{&deki }i: hafif şehlalık Trablusgarp harbinden kalmadı.    ‘Had içık dĞ!şarı!’  Mustafa Kemal, Trablusgarp’ta  a kaldı. Dönüş yolunda Bingazi’ye uğradı. 2.5ay kadar kalacağı B ingazi’de bölgeninidaresini elinde tutan Şeyh Mansur‘la >aıştı.  Kaldığı küçük otelin salonunda otururlarken bir telaş olmuş, “Şeyh Mn\r hazretleri“nin geldiği söylenmişti. Bingazi’de Osmanlı’nın bir sancak başkanıolduğu halde  bütün  güç b[ Şeyh‘in elindeydi. GüKcünüan kırılm ası gerekliydi.  O yüzden Şeyh salona girdiğinde herkes ayağa kalkarken Mustafa Kemal,yerinden kımıldamadı bile... O turması içih yer göstermediğiŞeyh‘e dönüp şöyle dedi:  “Şeyh Mansur! Sen hiç sık ılmaz mısın? Buradaki sancak teşkilatının senin iradene uyacağını sanarak bigtakım üretkârlıklarda ulunuyorsun̈́ Bu küstahlığınderecesini farketmiyor musun? Ben sank haDdşn bildieeğim. Haydi çık dışarı!”  Şeyh /D Mansur, boynunu bükerek çıktı. Polis ve jandarma hayrete düş müşt.  Kuran üzere yemn  Mustafa Kema), yeniden buluştuklarında Şeyh Mnsur‘a Meşrtyet,i anlattı. Şeyh, eline bir Kuran-ı Kerim alıp Mustafa Keml‘e uzattı:  “Meşrut$t idaresBinin Halfe Efendimize kötülük yapmayacağına dairbu kitap üzer ine yemin eder misiniz?”  Mustafa Kemal, Kurun$ alıp öptü ve “Bu kitap ve namusum üzene an}t içerim ki Halife’ye ä́ bir kötülük yapılmayacak” dedi.  Ayaklanma sb̈́|ir süre için ^ı durdu; Osmalı otoritesi s ağlandı.  Ancak bu, uzun sürmeye$ek, Eylül 1911’de İtalyanlar Tr ablusgarp’a saldı!ınc Mustafa Kemal’e yeniden yol görünecekti.  TRABLUSGARP rAR)Bİ  zölde bir avuç gönüllü  Trablusgarp savaşı başladılında Osmanlı’nın bölgeye gidecek Isi yoktu. d Bir avuç subay, kendilerinden10 kat fazla kuvvete karşr savaşmak üzere arayloluyla ;#ş ve gilice bölgeye koşmaya karar verdiler.  Binbaşı Mustafa Kemal de rodcıukluk arkadaşları Nuri ve Fuat’la b´rlikte yola koyul du.  Harbiye Nezareti, “Yakalanırsanız ‘Hükümetin bigisi dışınd a seyahat ediyoruğz’ diyec eksiniz” diye tembihlemişti.  “Şerif” takma adjyla, bir gazeteci kimliğiyle g idiyordu. Yolda hastalandı. 15 günİskenderiye’de yaKtı. eü Kasım sonu rüd önce trenle ısır’a girdiler. Çölü aşmak için bi r süre at,la, 8 gün dRv sırtında seyaha t ettiler. Develerin yüküartınca yaya yürüdüler. Gecele Ov çadırda kalıyorlardı. Mustafa Kemal fasulye ayıklyLor, Fuat pişiriyordu. Susuz, ağaçsız Mısır çölünü, rüyalarında Rumeli’yi görerek aştılar.  Son tren istasyonundaMısırlı bir subay kimlik kontrolü yaptı. Arap kılığına bürünmüşlerdi, {M ama m]avi gözleri Mustafa Kemal’i lie veriyordu. Yakalanacaklarını anlayınca, kimn̈́llğini açıkl adı; Mısırlının dini duyg ularına hi ap etti:  “Gâvurlarakarşı S̈́j kutsal cihada katılmaya gidiyoruz” dedi.  Sınırıböyle geçtiler. Üniformualarını giydiler; silahiarını gizledikleri yerlerden çıkarıp savaşakatıldılar.  Bir avuç gönüll ü , şimdi Kuzey Afrika’daki son vatan toprağını ?savunacaklardı.
Can Dündar'ın Milliyet'teki yazısı şöyle: Her okulun panosunda Atatürk‘ün Trablus mahalli kıyafeti içinde çekilmiş bir fotoğrafı vardır. Ama Mustafa Kemal‘in Trablus günleri, hayatının az bilinen dönemlerindendir. Zaten o fotoğraf da Trablus’ta değil, Kurtuluş Savaşı sırasında bir Trablus heyetinin ziyaretinde çekilmiştir.  Atatürk‘ün Libya dönemi, onun askerlik, siyaset, hitabet, örgütleyicilik konusundaki ilk deneyimi sayılabilir. Gün ışığına çıkarılsa hem heyecan yaratır, hem de bugün yaşananlara ışık tutabilir. İyisi mi, Libya’nın gündemde olması vesilesiyle o döneme dair bildiklerimizi özetleyelim ve Libya’nın yüz yıl önce, hangi koşullarda, ne pahasına “tahliye” edildiğini hatırlayalım:    Mustafa Kemal Libya’ya 20 Eylül 1908’de gitti.  Libya’da II. Meşrutiyet’e karşı isyan çıkmıştı. Aşiret şeyhleri halkı, hürriyete karşı ayaklanmaya çağırıyordu. Meşrutiyeti Hilafet’e karşı görüyorlar, Osmanlı’ya meydan okuyorlardı.  Mustafa Kemal, Trablusgarp’a gönderileceğini İttihat Terakki Genel Merkezi’nin toplantı salonundaki kara tahtada yazılı bir nottan öğrendi. Bunun parti yöneticilerinin, kendisini Selanik’ten uzaklaştırmak için bir oyunu olduğunu düşündü. Yine de gitmeye karar verdi. Aldığı 1000 altın harcırahla denizden yola çıktı.  Trablusgarp’taki manzara bugünkünden farklı değildi. Aşiretler isyan etmişti. Türkler kolları bağlı halde vapurlara bindirilerek tahliye ediliyordu. Vapurun demirlediği sahilde bir rıhtım bile yoktu. Bir Arap kayıkçı Mustafa Kemal’i bomboş bir kumsala bıraktı. Karşılamaya da kimse gelmemişti. Bir süre elinde çantayla otel arayan Mustafa Kemal, bulamayınca sahile döndü. Bavulunu yastık yapıp kumsala uzandı.    Bir süre sonra, yaverliğine verilen Teğmen Murat‘la, o günlerde ölen Trablusgarp Valisi Recep Paşa‘nın köşküne yerleşti.  Trablusgarp Polis Müdürü Cemal Bey’den aldığı ilk bilgi korkutucuydu:  “Asi aşiretler kenti ele geçirdi. Sizi ya öldürecekler veya bir vapura koyup gösterilerle geri gönderecekler.”  Mustafa Kemal, hayatı boyunca rehber edineceği bir ilkeyi ilk kez orada uyguladı:  “Düşmana en güçlü yerinden saldır!”  Yanında sadece Arapça bilen yaveri Murat olduğu halde isyancıların üstlendiği medreseye gitti. Kalabalığı yararak camiye girdi ve “Sizi yönetenler neredeyse, beni oraya götürün“ dedi.  “Kimsiniz siz?”  Az sonra medresede kendisine gösterilen odaya daldı ve odadakilere “Siz kimsiniz, ne yapmak istiyorsunuz“ diye bağırdı.  O kadar kendinden emin görünüyordu ki, odadakiler 27 yaşındaki bu zabitin bir orduyla gelip kendilerini kuşattığını sandılar. Onlarla konuşunca asıl sorunlarının yeni idarede, eski imtiyazlarını kaybetmek olduğunu anladı.  “Ben sizin çıkarlarınızı korurum, ama izin verin burada toplanan halkla konuşayım“ dedi. Gece, avludaki havuzun başında, tercüman aracılığıyla isyancılarla konuştu:  “Ey din kardeşleri! Memleketinizin korunması için güç birliğine ihtiyacımız var. Ayrılırsak güçsüz kalırız” dedi.  İlk temasta dikkat çekmişti. Yabancı kaynaklarda, Mustafa Kemal hakkında yazılmış en eski konsolosluk raporları o döneme aittir ve Mustafa Kemal‘in Trablusgarp’a varmasından sadece 2 hafta sonra kaleme alınmıştır...    ‘Etkili bir konuşmacı, kararlı bir kişilik’  Fransız Konsolosu A. Alrick’in, Fransız Dışişleri Bakanlığı’na 3 Ekim 1908’de yolladığı rapor:  “Selanik İttihat Terakki Komitesi üyesi olan bir Türk subayı, birkaç günden beri bu civarda olup bitenler ve kişiler hakkında soruşturma yapmaktadır. Kendisinin, birçok yüksek memur ve eşrafı anayasaya ve ilkelerine sadakat yemini yapmaya davet ettiği, hürriyet ilkesi konusunda dindaşlarının menfi davranışıyla veya hiç değilse bazı tereddütleriyle karşılaştığı söylenmektedir.”  * * *  Britanya’nın Trablusgarp Konsolosu Alvarez‘in raporu:  “Beş gün kadar önce Tripoli’de geniş bir dinleyici topluluğu karşısında partisinin ilke ve amaçlarını anlattı. Düşüncelerini etkili ve akıcı üslupla dile getiren bir konuşmacı. Geçen gün bana uğramıştı. Çok sakin ve az konuşan bir ruh hali içindeydi. Bende, daha sonra doğrulanacağına inandığım, enerjik ve kararlı mizaç sahibi bir kişi izlenimi bıraktı.”    Kasr-ı Harun Taarruzu  Fuat Bulca savaşın en kritik gününü Cemal Kutay’a şöyle anlatmıştır:  “Mustafa Kemal, bir taarruza karar verdi. (...) Her şeyi hazırladık. Hedefimiz Kasr-ı Harun idi. Burası, zannederim Kartacalıların zamanından kalan bir harabe idi, civara hâkimdi ve onu elinde bulunduran tarafın, karşı tarafın ateşlerine karşı bir müdafaa hattı kurması mümkün olacaktı. Cidden çok kıymetli bir kurmay olan Mustafa Kemal, burasını ele geçirmek için günlerce dikkatli bir plan hazırladı. (...) Yanındaki az sayıda arkadaşlarıyla süvari hücumuna kalkıştı. Kendisini zaptedemedim. Nitekim kısa bir zaman sonra, ben artçı kuvvetlerle kalmıştım; o, Kasr-ı Harun’un ilk basamakları önüne erişmişti. Burada boğaz boğaza bir boğuşmadır başladı. Harabenin duvarlarının arkasında geçen bu mücadelenin safhalarını göremiyordum.  “Biz harabeler içinde mücadeleye devam ederken Mustafa Kemal’in yanındaki az sayıda arkadaşı ile Kasr-ı Harun’un merkez binasına kadar ilerlediği ve buraya daldığı görüldü. İşte bu sırada gökyüzünde bir gürültü duydum. İki İtalyan hücum uçağı çok alçaktan uçuyor ve bizim arkamıza saldırarak bombalarını koyuveriyordu. (...)  “Mustafa Kemal’in yanına vardığımda onun yüzünü tanınmaz bir halde buldum. Bir elinde kılıcı vardı, diğer elinde mendili sağ gözünü kapatıyordu. Yaralandığını zannettim. Hayır, yaralı değildi. Fakat harabeler arasında yıkılan bir sütundan fırlayan kireçli bir taş parçası şiddetle gözüne çarpmıştı. Sönmüş kireç olmasına rağmen, bir kısmı göze nüfuz etmişti.”  Gözündeki Libya hatırası  Ocak 1912’deki bu baskından sonra Mustafa Kemal, Derne’de Kızılay Hastanesi’ne yatırıldı. Gözü kanlıydı. Ateşi vardı. İlk müdahaleyi oradaki Sıhhiye Reisi İbrahim Tali yaptı. Selanik’e dönmesi tavsiyesini dinlemedi. Bir ay kadar hastanede yattı. Derne Komutanlığı’na atanınca iyileşmeden kalkıp savaşa katıldı, ancak hastalığı tekrarladı. 15 gün yataktan kalkamadı. Gözlerini açamayacak haldeydi. Yaralı gözü görmüyordu. “Zamanla açılır“ diyen doktorlara inanmıyordu.  24 Ekim 1912 günü Derne’den ayrıldı. Mısır ve Romanya üzerinden İstanbul’a döndü. Kasımda Viyana’ya gidip tanınmış bir göz hekimine muayene oldu.  Gözündeki hafif şehlalık Trablusgarp harbinden kalmadır.    ‘Hadi çık dışarı!’  Mustafa Kemal, Trablusgarp’ta 1 ay kaldı. Dönüş yolunda Bingazi’ye uğradı. 2.5 ay kadar kalacağı Bingazi’de bölgenin idaresini elinde tutan Şeyh Mansur‘la tanıştı.  Kaldığı küçük otelin salonunda otururlarken bir telaş olmuş, “Şeyh Mansur hazretleri“nin geldiği söylenmişti. Bingazi’de Osmanlı’nın bir sancak başkanı olduğu halde bütün güç bu Şeyh‘in elindeydi. Gücünün kırılması gerekliydi.  O yüzden Şeyh salona girdiğinde herkes ayağa kalkarken Mustafa Kemal, yerinden kımıldamadı bile... Oturması için yer göstermediği Şeyh‘e dönüp şöyle dedi:  “Şeyh Mansur! Sen hiç sıkılmaz mısın? Buradaki sancak teşkilatının senin iradene uyacağını sanarak birtakım cüretkârlıklarda bulunuyorsun. Bu küstahlığın derecesini fark etmiyor musun? Ben sana haddini bildireceğim. Haydi çık dışarı!”  Şeyh Mansur, boynunu bükerek çıktı. Polis ve jandarma hayrete düşmüştü.  Kuran üzerine yemin  Mustafa Kemal, yeniden buluştuklarında Şeyh Mansur‘a Meşrutiyet’i anlattı. Şeyh, eline bir Kuran-ı Kerim alıp Mustafa Kemal‘e uzattı:  “Meşrutiyet idaresinin Halife Efendimize kötülük yapmayacağına dair bu kitap üzerine yemin eder misiniz?”  Mustafa Kemal, Kuran’ı alıp öptü ve “Bu kitap ve namusum üzerine ant içerim ki Halife’ye bir kötülük yapılmayacak” dedi.  Ayaklanma bir süre için durdu; Osmanlı otoritesi sağlandı.  Ancak bu, uzun sürmeyecek, Eylül 1911’de İtalyanlar Trablusgarp’a saldırınca Mustafa Kemal’e yeniden yol görünecekti.  TRABLUSGARP HARBİ  Çölde bir avuç gönüllü  Trablusgarp savaşı başladığında Osmanlı’nın bölgeye gidecek hali yoktu. Bir avuç subay, kendilerinden 10 kat fazla kuvvete karşı savaşmak üzere karayoluyla ve gizlice bölgeye koşmaya karar verdiler.  Binbaşı Mustafa Kemal de çocukluk arkadaşları Nuri ve Fuat’la birlikte yola koyuldu.  Harbiye Nezareti, “Yakalanırsanız ‘Hükümetin bilgisi dışında seyahat ediyoruz’ diyeceksiniz” diye tembihlemişti.  “Şerif” takma adıyla, bir gazeteci kimliğiyle gidiyordu. Yolda hastalandı. 15 gün İskenderiye’de yattı. Kasım sonu önce trenle Mısır’a girdiler. Çölü aşmak için bir süre atla, 8 gün deve sırtında seyahat ettiler. Develerin yükü artınca yaya yürüdüler. Geceleri çadırda kalıyorlardı. Mustafa Kemal fasulye ayıklıyor, Fuat pişiriyordu. Susuz, ağaçsız Mısır çölünü, rüyalarında Rumeli’yi görerek aştılar.  Son tren istasyonunda Mısırlı bir subay kimlik kontrolü yaptı. Arap kılığına bürünmüşlerdi, ama mavi gözleri Mustafa Kemal’i ele veriyordu. Yakalanacaklarını anlayınca, kimliğini açıkladı; Mısırlının dini duygularına hitap etti:  “Gâvurlara karşı kutsal cihada katılmaya gidiyoruz” dedi.  Sınırı böyle geçtiler. Üniformalarını giydiler; silahlarını gizledikleri yerlerden çıkarıp savaşa katıldılar.  Bir avuç gönüllü, şimdi Kuzey Afrika’daki son vatan toprağını savunacaklardı.