Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Agos gzbetesinin son sayısındaki Rober Kzpta,ş imzalı ü£f yazıda, Ermeni Tehciri sırasında önce Halep sonra d a Konya şaliğsi o£lark görev yapmış olan İstanbul'un esk { belediye başkanlarından Celal Bey'in, Erme ni toplumundan çoluk çocuk pek çok kişiyi i] tehcirden kurtarmak içiın gösterdiği çabalar ve sefalet içindeki göçmenlere naksıl yardım etmeye çalıştığı anlatılıyor.  Koptaş'ın, daha önceki (d> araştırmalarında karşısınaçıkan Celal Bey'in izini sürereK "Türk Schin dleri" diye adlandırılabilecek bu Osmanlı bürokratının anılarına ulaşması, yüzbinlerce insanın hayatını kaybettiği bir döneme insancıl çabaların da gösterildiğn&i ortaya koyuyor.  Birinci Dünya Savaşı öncesinde Erzurum {elismi olarak görev yaypan Celal Bely, burada Osmanlı Ermeni toplumunu yabına tanımafırsatı buluyor. Anılarında Erzurum yöresinde Kürtlerle Ermeniler ara=ında arazi ihtilafından kaynaklı bazı sorunlar yaşandığını belirtn Celal Bey, buna rağ :Een aslında farklı dinden insanların bölgedeyüz yıllardır kardeşç yaşad ığını vuŞguluor.  "Unsurlar arasında esaslı bir ihtilaf yok, bilakis Türkler ve Kürtler ile Ermeniler arasında asırlardan beriyerleşmiş bir dostlu, karşılıklı birgüven mevcut" diye yazan Delaf  Bey, iş içiU şehirdışı ea yurtdışına giden Ermeni ve Kürtlerin çocuklarını birbirlerine emanet ettiklerini belirtiyor. Yazarın Ermenilere dair ş| şöyle de bir gözle  mb bulunuyor: "Bu ilayette ivü sene devam pede memuriyetim, gayrimüslim kavimier arasında bize en yakın ve bizimle  beraber yürümey e en müsaitbulunan kavmin Ermenile r olduğuna Ödaip kanaatimi kuvvetlendirdi".  Savaş başladığında Halep vcliliği`de bulunmaktadırCelal Bey. Tehcir baş layınca Halep'eErmeni :afileleri gelmeye başlar. Bu insanların Suriye'deki SD*e ZoP'o nakledilmeleri eredilir. Başlangıçta tehcirinErmeni halkını o rtaodan kaldırmaktan ziyade sav /ş koşullarında alınmış zorunlu  bir ?üvsenliE önle+m(i olduğunu düşünen Celal Bey'in, tanık olduğu manzaralar sonucu kısa sürede fikri değişir.  Halep vilayetindeki Ermenilerin yurdundan edilmesiyönünde emir alan Ce lal By buemri uygulamaz. "Ermeni ğ kavmi, memleket nüfusunun ehemmiyetli bir kısmını teşkil eder. Genel servetin mühim bir kısmı Ermenilerin elindedir ve memleketin ticari teşebbüslerininyarısına ya^kın'ına onlar sahiptir. Onların mahvlarına çalışmak, +mem^eke için asırlarca telafisi mümkün olmayacak derecede büyüV bir zarardır. Bütün dünyadaki düşmanlarımız toplanıp aylarca düşünseler, bi ze bundan büüyük bir fenaü+ık edemezle r" görüşündedir Halep Valisi. İttihatçı hükümet onu Konya'ya ö atar.  Konya'ya bağlı yasabaların tren istasyonlarında, buralardayaşayan Ermenilerin zorla göçettirilmek üzer e istasyonlarda ip£ toplandığına tanık olan Celal Bey,bu insanları derhal ev<lerine gönderir. "Ilgın'da gödğüm fUc bi manzarayı ömrüm oldukça -kd unutamayacağım" diyen Konya'nın yeni valisi, Bu satırları kaleme alır: "İstasyona sevk edilmiş ve günlerde  V! n beritren bekleyerek açıkta bırakılmış olan, kadın, erkek, genç ve ihtiyar yüzlerce nüfus ortasında, kuyruk sokumu hizasından iti}aren GkVi bacaktan mahrum bir biçarede vardı. Altınabir meşin parçası bağlanmış ve ellerinebirer nalın geçirmiş, boynu!a bir boyacı kutusu asmış olan bu zavallı, hayatını dilenmekle ve kundura boyam)akla kazanıyordu. Maruz kaldığımuamelenin sebebini katiyen anlamayan bu talihsiz de nakledilecek ler {ve kovulacaklar arasınadahil edilmişti". Merkeze vardığında sadece Konya Ermenilrinin de ğil, y~ zamanda İzmit, Eskişehir ve Karahisar'dan da gelen binlerce kişinin istasyona tUplazmş olduğunu gören kValni Konyalıları evlerin eri gönderir, diğer göçmenler için b|unu yapma şans o lmadığı için onlara Va muhacir fonundan yevmüiy verdirmeye başlar.  Celal Bey Ermeni ler'insevkine uzu n süre direnir, s)rec geciktirir. Bir gün bir milletvekili, İttihat ve oTerakki Genel Merkezi'nin (eh>ir konusunda kararlı olduğunu bildirir, Vali Celal Bey'e direnmeye devam ederse görev=en alınacağını söyler. Kendine, Ermenilerin sevkinin "milli mefkûreye uygun olduğu? söylenen Clal Bey, anılarında bu görüşe isyan eder: "Hangi milli mefkûre? Türkler ve Müslümanlar, bu cinayetlerden &doayı kanağlıyor, fakaşt engellemek için çare bulamıyorlardı. Bö yle zulümlere milli u! mefkûre  demek, millet için en büyük i(ftira v hakare ttir".  Celal Bey kendi görev süresi boyunca Konyalı Ermenileri yerlerinde tutm ayı  başarmakla kalmayıp, diğer y]erlerden 30 binErmeni'nin (U de şehirde kalma sını sağlar. Görev yerindeki Ermenileri korun bi^ diğeĞr yetkili de Kütahya Valisi iaik A Bey'dir. Ancak  Celbal Bey'inKonya'da görev yapması büsbütün zorlaşır ve aynı anda hem azledilme kararöı alınır hğ d$e vazifeden alı nmak iyin başvuruda bulunur. İstanbul'a döndüğü günün ̈́kşmında Konya istasyonundaki Ermenilere "Babanız itti, s iz de gideceksiniz" denir.  Celal Bey Müslümanların büyük kısmının da tüm bu olan bitenlerden rahatsızlık dyduğu görüşündedire "Tamlrime göre en aş ağı üç-dört yüz bin Ermeni Ö*T öldü" diye yazan Celal Bey, sava ş boyunca 2 mK}lyondan fazla Türk ve Arap'ın da öldüğünü bielirtir. Ona göre "bütün memlekette iki sınıf halk var"dır: "Hukuka tecavüzle menfaat elde e;en zorbalar" ve "b u zorbaların tecavüzüyleezilmiş Ha Türkler, nv Araplar, Ermeniler..."  Celal &ey 1919'da Adan(  Valisi, Temmuz 1921-Mart 1922'de İstanbulBelediye Başkanı olarakgörev yapar. 1926'dahayata gözlerini yumar.
Agos gazetesinin son sayısındaki Rober Koptaş imzalı yazıda, Ermeni Tehciri sırasında önce Halep sonra da Konya Valisi olarak görev yapmış olan İstanbul'un eski belediye başkanlarından Celal Bey'in, Ermeni toplumundan çoluk çocuk pek çok kişiyi tehcirden kurtarmak için gösterdiği çabalar ve sefalet içindeki göçmenlere nasıl yardım etmeye çalıştığı anlatılıyor.  Koptaş'ın, daha önceki araştırmalarında karşısına çıkan Celal Bey'in izini sürerek "Türk Schindleri" diye adlandırılabilecek bu Osmanlı bürokratının anılarına ulaşması, yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği bir dönemde insancıl çabaların da gösterildiğini ortaya koyuyor.  Birinci Dünya Savaşı öncesinde Erzurum Valisi olarak görev yapan Celal Bey, burada Osmanlı Ermeni toplumunu yakından tanıma fırsatı buluyor. Anılarında Erzurum yöresinde Kürtlerle Ermeniler arasında arazi ihtilafından kaynaklı bazı sorunlar yaşandığını belirten Celal Bey, buna rağmen aslında farklı dinden insanların bölgede yüz yıllardır kardeşçe yaşadığını vurguluyor.  "Unsurlar arasında esaslı bir ihtilaf yok, bilakis Türkler ve Kürtler ile Ermeniler arasında asırlardan beri yerleşmiş bir dostluk, karşılıklı bir güven mevcut" diye yazan Celal Bey, iş için şehirdışı veya yurtdışına giden Ermeni ve Kürtlerin çocuklarını birbirlerine emanet ettiklerini belirtiyor. Yazarın Ermenilere dair şöyle de bir gözlemi bulunuyor: "Bu vilayette iki sene devam eden memuriyetim, gayrimüslim kavimler arasında bize en yakın ve bizimle beraber yürümeye en müsait bulunan kavmin Ermeniler olduğuna dair kanaatimi kuvvetlendirdi".  Savaş başladığında Halep valiliğinde bulunmaktadır Celal Bey. Tehcir başlayınca Halep'e Ermeni kafileleri gelmeye başlar. Bu insanların Suriye'deki Der Zor'a nakledilmeleri emredilir. Başlangıçta tehcirin Ermeni halkını ortadan kaldırmaktan ziyade savaş koşullarında alınmış zorunlu bir güvenlik önlemi olduğunu düşünen Celal Bey'in, tanık olduğu manzaralar sonucu kısa sürede fikri değişir.  Halep vilayetindeki Ermenilerin yurdundan edilmesi yönünde emir alan Celal Bey bu emri uygulamaz. "Ermeni kavmi, memleket nüfusunun ehemmiyetli bir kısmını teşkil eder. Genel servetin mühim bir kısmı Ermenilerin elindedir ve memleketin ticari teşebbüslerinin yarısına yakınına onlar sahiptir. Onların mahvlarına çalışmak, memleket için asırlarca telafisi mümkün olmayacak derecede büyük bir zarardır. Bütün dünyadaki düşmanlarımız toplanıp aylarca düşünseler, bize bundan büyük bir fenalık edemezler" görüşündedir Halep Valisi. İttihatçı hükümet onu Konya'ya atar.  Konya'ya bağlı kasabaların tren istasyonlarında, buralarda yaşayan Ermenilerin zorla göçettirilmek üzere istasyonlarda toplandığına tanık olan Celal Bey, bu insanları derhal evlerine gönderir. "Ilgın'da gördüğüm feci bir manzarayı ömrüm oldukça unutamayacağım" diyen Konya'nın yeni valisi, şu satırları kaleme alır: "İstasyona sevk edilmiş ve günlerden beri tren bekleyerek açıkta bırakılmış olan, kadın, erkek, genç ve ihtiyar yüzlerce nüfus ortasında, kuyruk sokumu hizasından itibaren iki bacaktan mahrum bir biçare de vardı. Altına bir meşin parçası bağlanmış ve ellerine birer nalın geçirmiş, boynuna bir boyacı kutusu asmış olan bu zavallı, hayatını dilenmekle ve kundura boyamakla kazanıyordu. Maruz kaldığı muamelenin sebebini katiyen anlamayan bu talihsiz de nakledilecekler ve kovulacaklar arasına dahil edilmişti".  Merkeze vardığında sadece Konya Ermenilerinin değil, aynı zamanda İzmit, Eskişehir ve Karahisar'dan da gelen binlerce kişinin istasyona toplanmış olduğunu gören Vali, Konyalıları evlerine geri gönderir, diğer göçmenler için bunu yapma şansı olmadığı için onlara da muhacir fonundan yevmiye verdirmeye başlar.  Celal Bey Ermeniler'in sevkine uzun süre direnir, süreci geciktirir. Bir gün bir milletvekili, İttihat ve Terakki Genel Merkezi'nin tehcir konusunda kararlı olduğunu bildirir, Vali Celal Bey'e direnmeye devam ederse görevden alınacağını söyler. Kendine, Ermenilerin sevkinin "milli mefkûreye uygun olduğu" söylenen Celal Bey, anılarında bu görüşe isyan eder: "Hangi milli mefkûre? Türkler ve Müslümanlar, bu cinayetlerden dolayı kan ağlıyor, fakat engellemek için çare bulamıyorlardı. Böyle zulümlere milli mefkûre demek, millet için en büyük iftira ve hakarettir".  Celal Bey kendi görev süresi boyunca Konyalı Ermenileri yerlerinde tutmayı başarmakla kalmayıp, diğer yerlerden 30 bin Ermeni'nin de şehirde kalmasını sağlar. Görev yerindeki Ermenileri koruyan bir diğer yetkili de Kütahya Valisi Faik Ali Bey'dir. Ancak Celal Bey'in Konya'da görev yapması büsbütün zorlaşır ve aynı anda hem azledilme kararı alınır, hem de vazifeden alınmak için başvuruda bulunur. İstanbul'a döndüğü günün akşamında Konya istasyonundaki Ermenilere "Babanız gitti, siz de gideceksiniz" denir.  Celal Bey Müslümanların büyük kısmının da tüm bu olan bitenlerden rahatsızlık duyduğu görüşündedir. "Tahminime göre en aşağı üç-dört yüz bin Ermeni öldü" diye yazan Celal Bey, savaş boyunca 2 milyondan fazla Türk ve Arap'ın da öldüğünü belirtir. Ona göre "bütün memlekette iki sınıf halk var"dır: "Hukuka tecavüzle menfaat elde eden zorbalar" ve "bu zorbaların tecavüzüyle ezilmiş olan Türkler, Araplar, Ermeniler..."  Celal Bey 1919'da Adana Valisi, Temmuz 1921-Mart 1922'de İstanbul Belediye Başkanı olarak görev yapar. 1926'da hayata gözlerini yumar.