Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğa_, eştEpe’de düzenlenen "Enaf ile ftac programında yaptı ğı konuşmasına,tüm katılımcıları selamlayarak başladı.  "Cumhu\başkanlığı Külliyesi'ne,milletin evine, bu gazi mek´a = hoş geldiniz." diyerek,katılımcıların yaklaşan Kadir Gecesi'ni tebrik eden Cumhurbaşkanı Erdo ğan, "Pazar gü nü *aıl olacağımız bayramınızı dba şimdiden tebrik ediyorum. Tüm İslam aleminin barışına vesile  olmasını diliyorum. Tuttuğumuz oruçların, yaığımız badetlerin, ettiğimizduaların, yerlerineulaştırdığımız hayruhasenatın Hakk katında kabul ve makbul olmasını diliyorum" diye kontu. Hemen her meslek grubundan misafirin külliyede bulunduğunu ifade eden Erdoğan, "İftar soframıza teşrifleriniz içinher biinize -zrı ayrSı şükranlarımı sunuyorum. Rabb'im birliğimizi, beraberliğimizi, }zg muhabbetimizi da+im etsin" dedi. Ecdadın mesleğe başlayan esnaf ve sanatkarlara "Ahilik öekini" ettir diğini anımsatanve kendisinin de iftara gelişinde Kırşehir li davulcular tarafından karşılandığını aktaran Erdoğan, şöyle devam etti: "Bu yeminde esnaf ve sanatkarlarımız çalışmayı ibadet sayan bir anlayışla işiniyapacağına, Hakk'ın > rızasını gözeterek, halka hizmet edecene/, cömertlik, doğruluk, düArüstlük, hoşgörü, güven, s evgi, sbbc, dostluk, fedakarlık, adalet, kanaatkarlık ilkelerine vekomşuluk hukukuCna bağlı kalacağına, eline, beline, diline, em[ gözüne sahip çıkacağına, ö lçü ve tartıda doğruluktan sapmayacağına, ö kul hakk ınıgözeterek kimseye rhksızlık yapmayacağına, helalinden zzanıp, harÖ lokma yemeyeceğine iuto tüm değerler gp üzerine namusu, şeraei ve mukaddesatı üzerine and içermiş. Ne güzel bir gelenek değil mi?İşte bizim Abf geleneklereşimdi de  aynn sahip çıkma >ar mız lazım." C umhurbaşuanığı Külliyesi'nde Ahi ahlakına  sahip esnaf = ve sanatk arlarla beraber olman ın memnuniyeti içerisindeolduğunu vurgulayan Erdoğan, konuşmasına şVö$le d-vam etti: "Ülkemizde tarihinden, kültüründen, dederlerindmn bihaber birileri uzunzamandır milletimizle ilgili olumsuz değ erlendirmeler iL yapıyorlardı. Hatta _çler-fde meseleyi 'Bu millet #oo adam o lmOaz' noktasına kadar \G götüren de nsi!zler vardı. iıU 15 TSemmuz t= bu Ufpmlaket tellallarına milletimizin erkeği, kadını, genci, yaşlısı, işçisi, işverei, esnafı, çiftçisiyle verdiği topyekun bir ceüaptırl. /Merhum Arif Nihat Asya'nın dediği gibi 'İşaret aldığın gü atandan, yürüyeceksin millet yürüyecek arkandan." Milletin, 15 Temmuz gecesi  merhum İtiklal Şairi Mehmet Akif Ersoy'un "Değesin mabedimin gödğsne namahrem +Bş eli" çağrısına uyarak, sokakları vv meyd anları doldurup, ^vatana sahip , çıktığını nlata Erdoğan, "İşte bu akşam = aramızda Şerse Bacımız var, kamyonetin direksiyonuna geçti, yanZIa da bir başka hanım kardeşimizi aldı ve kamyonetin  kasasında da diğer bu işin gönüldaşları hep beraber köprünün üzerinden Anadolu yakasına geçtiler. İşte biz hanım kardeşlerimizin tarihine baktığımız zaman Nene Hatunları ]vL görürüz, öişte bugü de ay\nı şekilde bakıyorsun dŞerie acımız amsn istikamette gidiyor. Bakıyorsun br Abdullah Tayyip' imiz işte 15-16 yaşında babasının arkasındaberaber o da köprünün oraya geliyor, ikisi Zde baba evlat orada şehit oluyorlar" diye konuştus  Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15Temmuz darbe giriiminde verien 250 şehitten 29'unun külliye çevresinde bulunduğunuanımsatarak, şÖRnarı söyledi: "53 aslanımız özel harekatta, aynı şekilde özel kuvvetlerde, A|nkaraTın değişik yerlerinde yakaşık  150 civarında şehiödimiz var. Türkiye genelinde i  bin 193 gazimizvar ve büFtün bunlara yön,)lKik hala birilerinin çıkıp da byal)n yanlış şeylerle bizi aldatacaklarını zannetmeleri kusura bakmasınlar öy e öole; değil. İ şte çıkıyorlar,şu ada yargılanıy´orlar yargılan ırken A'dan Zye her şey yalan. Sanki 250 şehidimiz olmamış, sanki 2 bin 193 gazimiz Cyok. Kurtulamayacaksınız, zu ülkedeadaletin olduğuna inanıyoruz, bu ülkede adalet var, dolayısıyla adaletin pençesinden kurtulamaycacksdnız. tj Birilerinin elinde kartonlarla y ürüyerek, adaletaraması gibi değil bizoim aradığımız adalet.Bizim aradığımı z adalet, 250şehidimizin kanıdır, 2 bin 193 gazimizin u aca yralı oluşudur.""Milli İstihbarat Teşkilatının, Türkmen kardeşlerimize gönderilen yardımnı basanlar kimdi? Yoine aynen \o FETO terör örgütüydü" ifadelerini kulla nan Cumhurbaşkanı Erdoğan, değerlendirmelerine şöyle devam etti: "Peki o FETÖ terör örgütünün fuv o yargı içerisindeki mensupların dan j$N şu anda içeride olanlar ki Milli İst i hbarat Teşkilatı’na b?ele bir şey yapamazsın, yaptılar ama şu anda bedel ödüyorlar ve oradan alı nan eRvraklr kimlere gönderildi ? İşte şu anda şmaahkum edilen şahsa gönderildi. O nereye gö nderdi? O da ş u %+i anda yurt dışına kaçmış olan bir başka gönüldaşına gönderdi. Okaçtı  gittMi. Bak şimdi farklı şeyler d %e dolaşıyor." Er doğj, .CHP G enel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun milletekili Enis Berberoğlu'nuntutuklanmasının ardından başlattığıtepki yürüyüşünde )r geçen gün se%viye kaybının arttığını belirtti. Kılıçdaroğlu'nun yürüyüşü kapsamında, Çamlıdere'de uyapptığı CH- Grup Toplantısı'na ilişkindeğerlendirmelerde bul#na Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bugün Grup Toplantısı'nı açıkalanda yapmışlar. Kapalı alan ($_ herhalde sıcak geliyor. Oradan da bir ifade kullanıyor. Cumhurbaşkanı'nın yargıya talimatverdiği ile alakalı  ve istifaya ~uF çağırıyor, 'Eğer olmazsa ;k~ ben istif a ederim' Ldiyor. Bu senin ik defa değil ki. Senbugüne kadar kaç k're bu şeyleri söyledin. O nun için desenin bu yalan gmakinesi oldu ğunu bu ülkede bilmeyen } kalmadı. Böyle bir şeyi ispata davet ediyor. Sen bir  g defa kendinim, bu ülked e ne olduğunu millete kabul =ttirmşsin millet #seni çok iyi bilihor, tanıyor. B{(iyor kihiçbir sözünde durmaz. Eğer ispata yönelik bir şeyin varsa hukukta ´aude şudur, müddei iddiasını ispatla mükelleftir. İddianı ispat et" ifadelerini kull=andAı.  k-HP Genel BŞkanı Kılıçdaroğlu'nun yargıda aldığı birçok cezaların bulunduğunu anımsatan ; Erdoğan, kendisinin  Ao davalardan b.kaza´ndığı bedelleri avukatlarının hakettiğini vurgulayarak, onlara tverdmiğini kaydeti.e Eski Kays eri Büyükşehir Belediye BPaşkanı ve ÇevrIYe Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki'nin de  kazandığı davalardan aldıklarını Payseri'db scuk olarak danğıttığını anatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dürüst değiller ya bunlar şu anda bu ülkede terör örgütüyle el ele, ko lkola dolaşmıyorlar mı? Bunlar P´KK, HDP, FETÖ ije el  ele, kol kola... EğeLr kendini kurtaracaksan, bunlardan kurtar. Bizim Allah'tan başka, All)h'ın izniyle hesap veremeyeceğimiz hiç kimse bu dünyada yok" diye konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğa=n, CHP'nin kendisinin yönelik, "Tayyip Erdoğa'ın 3 milyar dola\grlık hazinesi var" şeklindeyeni bir iftira rtığnı bel irterek, "Allah Allah. Tabii onunla ilgili davayı )kC da Allah'n izni yle kazanacağız da  çünküolmayan bir şeyle s.uçlandığı`tz zaman rahat olursunuz değil mi? Aksitakdirde tutuşursunuz. Şimdi işin kötüsü, y-rgı b u işlerde büyük cezalar kesmiyor. Ta minat r[< davalarında cezalar ufak. Büyük olsa a o za ̈́an şöylbe hakikaten fakir fukaraı garip gurebaya o gelenden daotma imkanı bulsak" değerlendirmesini yaptı. Daha önce CHPve HDP'den kazanılmış davalar bulunduğunu kaydeden Erdoleanö, " Usanmıyorlar ve uslanmıyorlar. ]asıl olsa bedeli az 1 0 '̈́n, 15 bin ne ol acak öderiz diyor, yap tıkları iş bu.  Ne yaparlarsa ya psınlar. Biz yine bunları yargıa mahkum edeceğiz. Tazinat, arkadan c eza *vd böyle h yürüyeceğiz" dedi.  CHP milletvekili Enis Berberoğlu'nun tutuklanmasının ardından, Genel Başkan V Kemal Kılıçdaroğlu'nunAnkara'dan İstanbul'a başlattığı yürüyüşe ilişkin de açıklamalarda bulunan Cumhurba^şanı Erdoğan, "İstanul'a yürüyorlar, yolları aç` ols u~. Kamunun hukukunu boR?aan, böMyle bir .s[ında hakları da yok fakat arkadaÖlarymız, hükümetimiz b(raa onlara anlayış göstermek suretiyle, onlar pbu yürüyüşlerini devam etctiröyrlar" ifadesini kullandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'de esnaın, deletjn, milletin orta direği ve kurucu unsuru olduğunu belirterek, Anadolu'nun kılıçlardan önce her biri aynı zamandagönül vezanaat insanı olan Alperenlerle yurt yapıldığını aktardı. Devlet her sıkıntıya düştüğündeesnaf ve sanatkarların mill etin önünd e yer alarak, yeni bir kapı araladığını vurgulayan Erdoğan, Kurtuluş Savaşı ile güney ill erindeki işgallere karşı yürütülen mücadelel%riz bunun en somut örnekleri olduğunu bildirdi Düşman işgalḯn}e karşı sivil ipreniş öfrgeütleri olarak kurulan Kuvayımilliye teşkilatlarına üakıldığında devlet erkanı ile esnaf sanatkarların n omuz omuza en başta yer aldıklarının görüldüğünü ifade eden Erdoğan, bugün hDe esnafın hem o rtadirek hem de kurucu F olarak yeni Türkiy'nin inşasında önemli bir öncü  bi ro üstlendiğini anlattı. 16 Nisan halk oylamasının olumlu şekilde sonuçlanmasında e:sinf ve sanatkarlarınınçok önemli rolü olduğuna inandığını ifade eden Erdoğan, iktidara geldiklerinden b eri esnafve sanatkarları DĞ_ güçlendirmenin, desteklemenin, taşıanın çĞbabsı içinde bulunduklarını kaydetti.  Cumhurbaşkanı Erdoğan, 16 Nisan anayasa değişikliği halk oylamasının asıl neticesinin 2019'un Kasıum ayı zlduğuna işaret ederek, konuşmasına şöyle devametti: "Şmdi oraya hep biliOkte ç ok yoğun çalışmalıyız . O seçimden %onraki  s areç bizim için çok önemli. Türkiye bir yönetim sisteminideğiştiriyor. 'Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi' bunu değiştiriyoruz. Yeni dönemde bizler, farklı birhizmetin yolunu açmış ol acağız. Bu hizmetin yslunhu açarken de ülke}mizin çalışmasını etkinliğini çok daha farklı bir yere taşıyacağız. Hukuki alt yapıdan krediye, eğitimden teşviğe, genç girişimcilerin desteklenmesindenmeslek kollarının stand£amdize edilmesin e kadar pek ç ok alanda tarihi nitelikte adımlar attık."  AhiliPk geleneğinin esnaf ve sanatkarların kendi aralarındaki eğitim, yeterlilik karşılıklı evi saygı, müşteri ilişkileri gibi hususları ggçfü bir mesleki b~ir dayanışma ruhu vemekanizması ile düzenlediğini belirten Erüdoğan, böyle bMi>r iklimin sağoaycağı c<ü hiçbir kanun, yönetmelik ve zabıta denetimininasla temin edemeyeceğini ifade etti. Cmhurbaşkö́nı Erdoğan konuşmasında esnafa çağrıdabulunarak, mesleoklerinin gereklerine sahip çıkalarVnı, yanlış ya panları engellemeleri, doğru yap anlarıise teşviketmelerini istedi. Komşunun ösifĞahıı gözeten bir esnaflık anlayışının yeniden diriltilmesini isteyen Erdoğan, a hilik yemininde ifade edilen Ü[ hususlar yeniden hayata pgeMçirilmez iseesnafın varlığını sürdürmenin mümkün olmaycğnnı beli rtti. EsRiden, "Kahraman bakkal süpermarkete krşı" ,'Z şeklinde bir ifade olduğunu anımsatan CumhurbaşkanıErdoğan, mahalle esnafının *dev alışMeriş merkezleri kzarşısınki mücadelesine şahiulik ettiklerini ancak Türkiye'nin hem Zmahablle esnafını  em de alışveriş merkezlerini yaşatabilecek güce sahip konuma geldiğini bildirdi. Erdoğan, esnaflığın "Üç dönüm bostan yan gel yan Osman" anlayışı ile yürütülemeyeceğini belirterek,değerlendirmelerine şöyle devam etti:"Kendinizi sürekli geliştirecek müşterilerinizin size olan bağlılığını güçlendirecek yollt arayıp bulmanız çok önemli.Her husus gibi es:af ve sanatkarlığın merkezinde de insan olduğu gerçeğini aklımızdan çıkarmayacağız. ugünkü Türkiye,dünkü Ov! Türkiye'den Rok daha güçlü. Çok dah a |ayüktgür inşalla h yarınki Türkiye, bugünkü Türkiye'den o daha ii\eOide olacaktır. Esnaf ve sanatkarlarımızın da bu büyük iş Türkiye'deki yerlerini alacaklarına inanıyorum."
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe’de düzenlenen "Esnaf ile İftar" programında yaptığı konuşmasına, tüm katılımcıları selamlayarak başladı.  "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne, milletin evine, bu gazi mekana hoş geldiniz." diyerek, katılımcıların yaklaşan Kadir Gecesi'ni tebrik eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Pazar günü vasıl olacağımız bayramınızı da şimdiden tebrik ediyorum. Tüm İslam aleminin barışına vesile olmasını diliyorum. Tuttuğumuz oruçların, yaptığımız ibadetlerin, ettiğimiz duaların, yerlerine ulaştırdığımız hayruhasenatın Hakk katında kabul ve makbul olmasını diliyorum" diye konuştu. Hemen her meslek grubundan misafirin külliyede bulunduğunu ifade eden Erdoğan, "İftar soframıza teşrifleriniz için her birinize ayrı ayrı şükranlarımı sunuyorum. Rabb'im birliğimizi, beraberliğimizi, muhabbetimizi daim etsin" dedi. Ecdadın mesleğe başlayan esnaf ve sanatkarlara "Ahilik yemini" ettirdiğini anımsatan ve kendisinin de iftara gelişinde Kırşehirli davulcular tarafından karşılandığını aktaran Erdoğan, şöyle devam etti: "Bu yeminde esnaf ve sanatkarlarımız çalışmayı ibadet sayan bir anlayışla işini yapacağına, Hakk'ın rızasını gözeterek, halka hizmet edeceğine, cömertlik, doğruluk, dürüstlük, hoşgörü, güven, sevgi, sabır, dostluk, fedakarlık, adalet, kanaatkarlık ilkelerine ve komşuluk hukukuna bağlı kalacağına, eline, beline, diline, gözüne sahip çıkacağına, ölçü ve tartıda doğruluktan sapmayacağına, kul hakkını gözeterek kimseye haksızlık yapmayacağına, helalinden kazanıp, haram lokma yemeyeceğine işte tüm değerler üzerine namusu, şerefi ve mukaddesatı üzerine and içermiş. Ne güzel bir gelenek değil mi? İşte bizim bu geleneklere şimdi de aynen sahip çıkmamız lazım." Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Ahi ahlakına sahip esnaf ve sanatkarlarla beraber olmanın memnuniyeti içerisinde olduğunu vurgulayan Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti: "Ülkemizde tarihinden, kültüründen, değerlerinden bihaber birileri uzun zamandır milletimizle ilgili olumsuz değerlendirmeler yapıyorlardı. Hatta içlerinde meseleyi 'Bu millet adam olmaz' noktasına kadar götüren densizler vardı. 15 Temmuz tüm bu felaket tellallarına milletimizin erkeği, kadını, genci, yaşlısı, işçisi, işvereni, esnafı, çiftçisiyle verdiği topyekun bir cevaptır. Merhum Arif Nihat Asya'nın dediği gibi 'İşaret aldığın gün atandan, yürüyeceksin millet yürüyecek arkandan." Milletin, 15 Temmuz gecesi merhum İstiklal Şairi Mehmet Akif Ersoy'un "Değmesin mabedimin göğsüne namahrem eli" çağrısına uyarak, sokakları ve meydanları doldurup, vatana sahip çıktığını anlatan Erdoğan, "İşte bu akşam aramızda Şerife Bacımız var, kamyonetin direksiyonuna geçti, yanına da bir başka hanım kardeşimizi aldı ve kamyonetin kasasında da diğer bu işin gönüldaşları hep beraber köprünün üzerinden Anadolu yakasına geçtiler. İşte biz hanım kardeşlerimizin tarihine baktığımız zaman Nene Hatunları görürüz, işte bugün de aynı şekilde bakıyorsun Şerife Bacımız aynı istikamette gidiyor. Bakıyorsun bir Abdullah Tayyip'imiz işte 15-16 yaşında babasının arkasında beraber o da köprünün oraya geliyor, ikisi de baba evlat orada şehit oluyorlar" diye konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Temmuz darbe girişiminde verilen 250 şehitten 29'unun külliye çevresinde bulunduğunu anımsatarak, şunları söyledi: "53 aslanımız özel harekatta, aynı şekilde özel kuvvetlerde, Ankara'nın değişik yerlerinde yaklaşık 150 civarında şehidimiz var. Türkiye genelinde 2 bin 193 gazimiz var ve bütün bunlara yönelik hala birilerinin çıkıp da yalan yanlış şeylerle bizi aldatacaklarını zannetmeleri kusura bakmasınlar öyle kolay değil. İşte çıkıyorlar, şu anda yargılanıyorlar yargılanırken A'dan Z'ye her şey yalan. Sanki 250 şehidimiz olmamış, sanki 2 bin 193 gazimiz yok. Kurtulamayacaksınız, bu ülkede adaletin olduğuna inanıyoruz, bu ülkede adalet var, dolayısıyla adaletin pençesinden kurtulamayacaksınız. Birilerinin elinde kartonlarla yürüyerek, adalet araması gibi değil bizim aradığımız adalet. Bizim aradığımız adalet, 250 şehidimizin kanıdır, 2 bin 193 gazimizin şu anda yaralı oluşudur." "Milli İstihbarat Teşkilatının, Türkmen kardeşlerimize gönderilen yardımını basanlar kimdi? Yine aynen o FETO terör örgütüydü" ifadelerini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, değerlendirmelerine şöyle devam etti: "Peki o FETÖ terör örgütünün o yargı içerisindeki mensuplarından şu anda içeride olanlar ki Milli İstihbarat Teşkilatı’na böyle bir şey yapamazsın, yaptılar ama şu anda bedel ödüyorlar ve oradan alınan evraklar kimlere gönderildi? İşte şu anda mahkum edilen şahsa gönderildi. O nereye gönderdi? O da şu anda yurt dışına kaçmış olan bir başka gönüldaşına gönderdi. O kaçtı gitti. Bak şimdi farklı şeyler de dolaşıyor." Erdoğan, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun milletvekili Enis Berberoğlu'nun tutuklanmasının ardından başlattığı tepki yürüyüşünde her geçen gün seviye kaybının arttığını belirtti. Kılıçdaroğlu'nun yürüyüşü kapsamında, Çamlıdere'de yaptığı CHP Grup Toplantısı'na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bugün Grup Toplantısı'nı açık alanda yapmışlar. Kapalı alan herhalde sıcak geliyor. Oradan da bir ifade kullanıyor. Cumhurbaşkanı'nın yargıya talimat verdiği ile alakalı ve istifaya çağırıyor, 'Eğer olmazsa ben istifa ederim' diyor. Bu senin ilk defa değil ki. Sen bugüne kadar kaç kere bu şeyleri söyledin. Onun için de senin bu yalan makinesi olduğunu bu ülkede bilmeyen kalmadı. Böyle bir şeyi ispata davet ediyor. Sen bir defa kendini, bu ülkede ne olduğunu millete kabul ettirmişsin, millet seni çok iyi biliyor, tanıyor. Biliyor ki hiçbir sözünde durmaz. Eğer ispata yönelik bir şeyin varsa hukukta kaide şudur, müddei iddiasını ispatla mükelleftir. İddianı ispat et" ifadelerini kullandı.  CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu'nun yargıda aldığı birçok cezaların bulunduğunu anımsatan Erdoğan, kendisinin o davalardan kazandığı bedelleri avukatlarının hakettiğini vurgulayarak, onlara verdiğini kaydetti.  Eski Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı ve Çevre Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki'nin de kazandığı davalardan aldıklarını Kayseri'de sucuk olarak dağıttığını anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dürüst değiller ya bunlar şu anda bu ülkede terör örgütüyle el ele, kol kola dolaşmıyorlar mı? Bunlar PKK, HDP, FETÖ ile el ele, kol kola... Eğer kendini kurtaracaksan, bunlardan kurtar. Bizim Allah'tan başka, Allah'ın izniyle hesap veremeyeceğimiz hiç kimse bu dünyada yok" diye konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, CHP'nin kendisinin yönelik, "Tayyip Erdoğan'ın 3 milyar dolarlık hazinesi var" şeklinde yeni bir iftira attığını belirterek, "Allah Allah. Tabii onunla ilgili davayı da Allah'ın izniyle kazanacağız da çünkü olmayan bir şeyle suçlandığınız zaman rahat olursunuz değil mi? Aksi takdirde tutuşursunuz. Şimdi işin kötüsü, yargı bu işlerde büyük cezalar kesmiyor. Tazminat davalarında cezalar ufak. Büyük olsa da o zaman şöyle hakikaten fakir fukara, garip gurebaya o gelenden dağıtma imkanı bulsak" değerlendirmesini yaptı. Daha önce CHP ve HDP'den kazanılmış davalar bulunduğunu kaydeden Erdoğan, "Usanmıyorlar ve uslanmıyorlar. Nasıl olsa bedeli az 10 bin, 15 bin ne olacak öderiz diyor, yaptıkları iş bu. Ne yaparlarsa yapsınlar. Biz yine bunları yargıda mahkum edeceğiz. Tazminat, arkadan ceza ve böyle yürüyeceğiz" dedi.  CHP milletvekili Enis Berberoğlu'nun tutuklanmasının ardından, Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu'nun Ankara'dan İstanbul'a başlattığı yürüyüşe ilişkin de açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "İstanbul'a yürüyorlar, yolları açık olsun. Kamunun hukukunu bozmadan, böyle bir aslında hakları da yok fakat arkadaşlarımız, hükümetimiz burada onlara anlayış göstermek suretiyle, onlar bu yürüyüşlerini devam ettiriyorlar" ifadesini kullandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'de esnafın, devletin, milletin orta direği ve kurucu unsuru olduğunu belirterek, Anadolu'nun kılıçlardan önce her biri aynı zamanda gönül ve zanaat insanı olan Alperenlerle yurt yapıldığını aktardı. Devlet her sıkıntıya düştüğünde esnaf ve sanatkarların milletin önünde yer alarak, yeni bir kapı araladığını vurgulayan Erdoğan, Kurtuluş Savaşı ile güney illerindeki işgallere karşı yürütülen mücadelelerin bunun en somut örnekleri olduğunu bildirdi. Düşman işgaline karşı sivil direniş örgütleri olarak kurulan Kuvayımilliye teşkilatlarına bakıldığında devlet erkanı ile esnaf sanatkarların omuz omuza en başta yer aldıklarının görüldüğünü ifade eden Erdoğan, bugün de esnafın hem orta direk hem de kurucu olarak yeni Türkiye'nin inşasında önemli bir öncü bir rol üstlendiğini anlattı. 16 Nisan halk oylamasının olumlu şekilde sonuçlanmasında esnaf ve sanatkarlarının çok önemli rolü olduğuna inandığını ifade eden Erdoğan, iktidara geldiklerinden beri esnaf ve sanatkarları güçlendirmenin, desteklemenin, taşımanın çabası içinde bulunduklarını kaydetti.  Cumhurbaşkanı Erdoğan, 16 Nisan anayasa değişikliği halk oylamasının asıl neticesinin 2019'un Kasım ayı olduğuna işaret ederek, konuşmasına şöyle devam etti: "Şimdi oraya hep birlikte çok yoğun çalışmalıyız. O seçimden sonraki süreç bizim için çok önemli. Türkiye bir yönetim sistemini değiştiriyor. 'Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi' bunu değiştiriyoruz. Yeni dönemde bizler, farklı bir hizmetin yolunu açmış olacağız. Bu hizmetin yolunu açarken de ülkemizin çalışmasını etkinliğini çok daha farklı bir yere taşıyacağız. Hukuki alt yapıdan krediye, eğitimden teşviğe, genç girişimcilerin desteklenmesinden meslek kollarının standardize edilmesine kadar pek çok alanda tarihi nitelikte adımlar attık."  Ahilik geleneğinin esnaf ve sanatkarların kendi aralarındaki eğitim, yeterlilik karşılıklı sevgi saygı, müşteri ilişkileri gibi hususları güçlü bir mesleki bir dayanışma ruhu ve mekanizması ile düzenlediğini belirten Erdoğan, böyle bir iklimin sağlayacağı gücü hiçbir kanun, yönetmelik ve zabıta denetiminin asla temin edemeyeceğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında esnafa çağrıda bulunarak, mesleklerinin gereklerine sahip çıkmalarını, yanlış yapanları engellemeleri, doğru yapanları ise teşvik etmelerini istedi. Komşunun siftahını gözeten bir esnaflık anlayışının yeniden diriltilmesini isteyen Erdoğan, ahilik yemininde ifade edilen hususlar yeniden hayata geçirilmez ise esnafın varlığını sürdürmenin mümkün olmayacağını belirtti. Eskiden, "Kahraman bakkal süpermarkete karşı" şeklinde bir ifade olduğunu anımsatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, mahalle esnafının dev alışveriş merkezleri karşısındaki mücadelesine şahitlik ettiklerini ancak Türkiye'nin hem mahalle esnafını hem de alışveriş merkezlerini yaşatabilecek güce sahip konuma geldiğini bildirdi. Erdoğan, esnaflığın "Üç dönüm bostan yan gel yan Osman" anlayışı ile yürütülemeyeceğini belirterek, değerlendirmelerine şöyle devam etti: "Kendinizi sürekli geliştirecek müşterilerinizin size olan bağlılığını güçlendirecek yollar arayıp bulmanız çok önemli. Her husus gibi esnaf ve sanatkarlığın merkezinde de insan olduğu gerçeğini aklımızdan çıkarmayacağız. Bugünkü Türkiye, dünkü Türkiye'den çok daha güçlü. Çok daha büyüktür inşallah yarınki Türkiye, bugünkü Türkiye'den çok daha ileride olacaktır. Esnaf ve sanatkarlarımızın da bu büyük Türkiye'deki yerlerini alacaklarına inanıyorum."