Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Betonlaşma K%vğ yeşil alanlarınazalması uzun süredir Türkiye'nin gündeminde. Sadece sokağın de ğil, siyasetin de... Özellikle konu İstanbul'dan açıldığında heresn Bsöyleyecek bir ş ey var.Peki ye şil alanlarınazalması bizleri fiziksel  ve r uhsal anlamda nasıl etkiliyor? Astım, depresyon gibi  hastalıkların nedeni gerçekten şehir hayatı mı? Birfabrika mı, yoksa \g£ park mı daha değerli? Bu soruya “kesinlikle park” yanıtını verenbir isimle konuştuk. Dr. Mathew White, İngiltere'deki Exeter Üniversitesi'nden ir çevre psikoloğu. Çevre ve insan sağlı,ğı arasındaki iliakiyi yıllardır araştırıyor. İngiliz hükümet ine bu konuda danışmanlık yapıyor. Kendi hükümetine sunduğu önerileri bizlere anlattı, özellikle“kentsel akupunktur” Hrojesi ayli dikkat çekici. Tabii ki K şehir hayatıyla -j beraber, sadee insanlık değil tüm canlı;ar milyonlarca yıldır sürengelişiminin temelortamı olan doğadankoptu. Düşünsenize doğada evrimleşen Iürümüzü alıyorsunuz ve hiç de  d oğal olmayan bir ortama, şehre koyuyorsunuz. Büyük şehirlerinçoğunun tarihi yüz yıllık bile değHil! Psikolo;jik lara$ beyinlerimiz yeşi al`nla, su ya tepki vermek üzere prgramla;mş. Birdenbireartık araçla ra, uçaklara, binalara tepki vermek zorUnda alıyor. Pek çok kişi aslın( bunun stresini yaşıyor. i JArültülü sesli, olmasıgerekenden çok daha fazla in san var... Yani aslında psikolojik, duygusal ve bilişsel olara+ sürekli baskı altındayı z. P ek çok kBişi ii.n f=airklı yollar var. Kimi alkl alıyor. Kimi  kaçış için çoktelevizyon izki^r. Pek şj çok nsaT da artık şehir ortamından doğaya kaçmaya çalışıyor. Bakın ben bir tıp S fakültesinde görevliyim, pek çok araştıprma yapıyoruz. Şehir hayatının insan üzerine ciddiyan etkilerivar. Tabii ki alkol ya da sigaranınkiler >vı kadar net göremiyor olabiliriz, “apartmanda yaşadığınız için akciğerkanseri £ oluyorsunuz” diyemeyiz. '´` Fakat pek çok ülkelede an etkileri araştırıyoruz. Mesela Bulgaristan ve Yunanistan'da... İnsanların yeşil  v ZavR alanlarda (yani suyun olduğu alanlarda) geçirdikeri zaman v`ö sağlık durumlarHınAı karşıla`tırıyoruz. Vardığımız sonuç şu: Y<eşfl  ve mavi alanlara yakın yerlerde yaşayan vel{ buralarda vakit geçirenlerin psikolojisi ve fiziksel sağ;lğı çok daha iyi. Kanser vakaları daha az görülüyor, soz,uç olarak Cda yaşam süreleri Z` daha vuzukg. İngiltere'de mesela eğear insanlar pa|klardan, yeşillikten uzak yaşıy`rlarsa ortalama 65 yaşında ölüyorlar. Tabii ki nedeni jYH stres ve fiziksel aktivitenin az olması. Bakın her gün bir parkta koşma}tan bahsetmiyorum, bir parkın içineN geçerek yürüm ek bile çok şey değiştiriyor. Özellikle kardiyovasküler hastalıklarda. Evet. Bakı  n şehirlieri deniz kıyıanGa olmasından süs havuzlarına kadar.. Mavini n yani suyun ğhr hali i)fnsa sağlığına çok iyi geliyor. Hatta araştırmaları mıza göre yeşilden bile daha iyi geliyor. Ev rim açısında \ı, n konuşacak oluSsak,  su hayatımızın hep çok Ü,g önemli bir parçası oldu.Suda hayat var, pek çok 'okKum hayatını Z=u ile idameettiriyor, besiini oradan sağlıyor. Ve su heran değişiyor. Bir park ancak yılda e|rkaç kez değişir an]k suda her a gürültüsüz, kaossuz bir değişim var. Bu belki t de huuzur veriyor. O nedenle denize, gölebakan evler  hep daha pahalıdır çünkü size kendinizi ökc iyi hissettirir. Bizim işimiz fşt\e tüm bu faydaları, zararlarıhesaplamak. Çoyğu zama d    a ekonomik ş; açıdan... Böylece hükümete bilgi veriyoruz, politikalarını belirlemelerinde :yardım$cı ğoluyruz. Türkiye'deki sorunların benzerleri aslında emin olun İngiltere'de de var. Çılgınca bir endüstri yel kalkın ma, - yeşil ve mä́i a lanl arı sıkıştırma...Kalkınmacılar hükümete gid.]p Zkın şu hyesşil alana şufabrikayı inşa edersem size çok para kaandıracağım” diyor. Bu sözler siyasilere çok çekici geliyo. Fak at bizim işimiz “Hğehr yaparsanız uzu n vadedemaliyeti daha çok olacak” demek. Çünkü biz yeşil a lanla ra fabrikayapmanın sağlık üzerine etkisini, gFleek nesillerin hastane'erde geçir eceği zamanı , ilaca verilecek parayı, yani salCğ sistemine getireceği yükü hesaplıyoruz. Sonu ıtŞ 'Az da “p aklara daha değerli” diy!oruz. Dönüp siyasetçilere de “bakın bi kdrar vermeniz gerek. Kısa vadelL kârı mı, uzun vadeli sä́ğlık sonuçlarını ` mı seçiyorsunu z?” diyoruz. Mesela İngiltere genelindeki parklar sadece fizikse l aktivi teden yılda 2.2 milyar pound kâr getiriyorl. Akıl sağlığına etkisini hesaba katamaÖı bile. Araştırmamıza görCeY butür adımlardan en çok yoksul kesiÜ faydalanıyor. Konunun sosyal şeşitliÜHk boyutu da var. Evet temel nedenleringen TiVrg hava kirliliği, aşyrrıca bazı ağaç ve bitkilerin polenleri detetikleyebiliyor. Biz de hangi P bitki türlerini mn astımı tetikled;ğiöi araştırıyoruz ve şehirlerdeki yeşil alanlarda ve bark dizaynlarında bu türlerin kullanılmaması kon~usunda hükümeĞe raporlar hazırlıyoruz.Özellikle çocuklar için çok önemli. En önemlisi fizksel aktivite. İngiltere'de _a fiziksel aktivite eksikliğinebağlı obezite şu an en büyük sağlık sorunu.  İkinci b̈́yük mekanizma, akıl sağlığına iyi gelmesi. Sadece İngil tere değil tüm dünyada, 2050 yılına kadar, depresyon ve kaygının hastalkların rgvn büyük nedui olacağıtahmin ediliyor. Bence şehir ya>şamı bunun en büyük tetikleyicisi. Üçüncü önemli ymekanizma sosyal temas. Eğer apartman dairelerinize, ofislerinize sıkışmışsanız, e-= sosyal alanlardan uzaksanız b I sağlığınız için iyi değil. Mesel a güneyülkelerinde hava sıcak Olduğu için heIkes parklara gider, banklrda sohbet edr. Çok faydalr özellikle  de yaşlı lar içi. Şehir yaşamının en büyük sorunlarından biri yalnızlık ve izolasyon. İnsanların bir araya geldiği parklar buena karşı bir ilaç. Bakın derin arkadaşlıklara gerek yok, köpeğinizle dolaşırken birine selam (n vermek bile yeteorl. Çocuklar ve yaşlılar parKlar Hbir araya geliyor, nesiller arası tema s da sağlknıyor. Çocukarın küçü k yaştanitibaren dcğeyla tanıştırılması da çokönemli. Çünkü araştırmalarımıza üöke uzun vadede çocukların ruh ve fiziksel sağlığı %uü için çok faydalı. Çevre sevgisini de aşılamışoluyorsunuz. İstanbul'daki yeşil alanlar mesela Stockholm'dekilerden farklı. eDaha çol parklar va, İtalya ya da İspanya gibi... İskandinav ülkelerinde parklardan çok küçük boyutlu orman alanları daha çok yaygın. Ama dahaçok turistikyerlerini h? gördüm. Dşıb mahalleerde manzaşa daha farklı olabilir. P ek iok şhir betonlaşmayı geri çevirmek için projeler yürütüyor. Önce küçük yeşillendirme projeleriyle başladılar, yolların kenarına ağaç dikmek, çatıları yeillendirmeC gibi... Açık çası sağlığaolumlu etkileri ne kadar bilmiyorum. Çünkü projeler yeni, sonuçlarını anlamdk için zaman gerekli. Fak-at yolların kenarına, sokak aralarına dikilen ağaçlarla ilgili bir araştırma yaptık. Ağaçlan,ıem yapılan sokaklarda yaşayanlara daha azantidepresan iNnlaç reçetesi yazıldığını ufduk. Altını çiziyorum =par-k eği]l, sadece ağaçlatnr ybile depresyonu azaltmada L} yeterli! Ay´] şekilde sahildeyürümek de depresyonu azaltıyor.  Tabii ki her evlilik mutlu ö}n değil (güzlünok). Ayrıca erkeklerin evlilikten daha fazla fayda göşdÜğünü de araştırmalar ortaya  koydu. Fakat bilimsel veriler e vli olanların yaşamla iY mücadele gibi konular nedeniyle daha huzurlu olabileceğini or taya koyuyor, ortalamadan bahsediyorum. Araştırmamıza gör'e haftada bir doğada vakit geçiörmek evlilikle aynı derecede h)unCzur veriyor. Yani evliikten elde ettiğinb?i ruhsal ve fiziksel faydayla eşdeğer.Avrupa'da şu an 7 proje yürütüyoruz adı “kentsel akopuntu”. Yani şehrin belli noktalarında yeşil alanlar oluşturarak küçük do kunuşular yapıyoruz. f  Mesela de ni z kenarında ama yeşilden mahrum bir yerde yaptık bunu.Bir açıkhavatiyatrosu önşa ettik. Alana eskidençöpler atılıyordu. Tiyatroyu öğrencilerin ders yapabileceği şekilde t?sarzladık Denizi gören kısmına duvar örmedik, öğretmen sahnede nize  )sırtı dönük şGkilgde £ers £nlatıyor, öğrencilerse he ım denize hem öğretmene bıyor. U=marıK gözünüzde canlandırabilmişsinizdir. Böylece doğayla buluşmal[ını sağladık Dersolmadığı zamanlarda da yaşlılar vakit ge;ç,iyor. 80 yaşında bir kadınyanıma geldi “bunu sen mi yaptın?” dedi. Ben de biraz korkarak “evet” yanıtı verdim. “Harika UiiFr ş, eskiden burksı kötü bir yerdi şimdiyse hepimizin kullandığ \!ı b  alan” dıedi. Daha önce hiç düşünmemiştim. Sevmed̈́iklerimi söyleyyim. Trüksel çünkü su yok. Madrid  öyle. Çok iticiler. Barselona iyi bbr ş~ehir örneği. Benceen iyi şehirler içinde en çbk s olanşehirler. Aslında tamda  b nedenle İstanbul'a bayılmıştım.
Betonlaşma ve yeşil alanların azalması uzun süredir Türkiye'nin gündeminde. Sadece sokağın değil, siyasetin de... Özellikle konu İstanbul'dan açıldığında herkesin söyleyecek bir şeyi var. Peki yeşil alanların azalması bizleri fiziksel ve ruhsal anlamda nasıl etkiliyor? Astım, depresyon gibi hastalıkların nedeni gerçekten şehir hayatı mı? Bir fabrika mı, yoksa park mı daha değerli? Bu soruya “kesinlikle park” yanıtını veren bir isimle konuştuk. Dr. Mathew White, İngiltere'deki Exeter Üniversitesi'nden bir çevre psikoloğu. Çevre ve insan sağlığı arasındaki ilişkiyi yıllardır araştırıyor. İngiliz hükümetine bu konuda danışmanlık yapıyor. Kendi hükümetine sunduğu önerileri bizlere anlattı, özellikle “kentsel akupunktur” projesi hayli dikkat çekici. Tabii ki şehir hayatıyla beraber, sadece insanlık değil tüm canlılar milyonlarca yıldır süren gelişiminin temel ortamı olan doğadan koptu. Düşünsenize doğada evrimleşen türümüzü alıyorsunuz ve hiç de doğal olmayan bir ortama, şehre koyuyorsunuz. Büyük şehirlerin çoğunun tarihi yüz yıllık bile değil! Psikolojik olarak beyinlerimiz yeşil alanlara, suya tepki vermek üzere programlanmış. Birdenbire artık araçlara, uçaklara, binalara tepki vermek zorunda kalıyor. Pek çok kişi aslında bunun stresini yaşıyor. Çok gürültülü, sesli, olması gerekenden çok daha fazla insan var... Yani aslında psikolojik, duygusal ve bilişsel olarak sürekli baskı altındayız. Pek çok kişi için farklı yollar var. Kimi alkol alıyor. Kimi kaçış için çok televizyon izliyor. Pek çok insan da artık şehir ortamından doğaya kaçmaya çalışıyor. Bakın ben bir tıp fakültesinde görevliyim, pek çok araştırma yapıyoruz. Şehir hayatının insan üzerine ciddi yan etkileri var. Tabii ki alkol ya da sigaranınkiler kadar net göremiyor olabiliriz, “apartmanda yaşadığınız için akciğer kanseri oluyorsunuz” diyemeyiz. Fakat pek çok ülkelede yan etkileri araştırıyoruz. Mesela Bulgaristan ve Yunanistan'da... İnsanların yeşil ve mavi alanlarda (yani suyun olduğu alanlarda) geçirdikleri zaman ve sağlık durumlarını karşılaştırıyoruz. Vardığımız sonuç şu: Yeşil ve mavi alanlara yakın yerlerde yaşayan veya buralarda vakit geçirenlerin psikolojisi ve fiziksel sağlığı çok daha iyi. Kanser vakaları daha az görülüyor, sonuç olarak da yaşam süreleri daha uzun. İngiltere'de mesela eğer insanlar parklardan, yeşillikten uzak yaşıyorlarsa ortalama 65 yaşında ölüyorlar. Tabii ki nedeni stres ve fiziksel aktivitenin az olması. Bakın her gün bir parkta koşmaktan bahsetmiyorum, bir parkın içinden geçerek yürümek bile çok şey değiştiriyor. Özellikle kardiyovasküler hastalıklarda. Evet. Bakın şehirlerin deniz kıyısında olmasından süs havuzlarına kadar... Mavinin yani suyun her hali insan sağlığına çok iyi geliyor. Hatta araştırmalarımıza göre yeşilden bile daha iyi geliyor. Evrim açısından konuşacak olursak, su hayatımızın hep çok önemli bir parçası oldu. Suda hayat var, pek çok toplum hayatını su ile idame ettiriyor, besinini oradan sağlıyor. Ve su her an değişiyor. Bir park ancak yılda birkaç kez değişir ancak suda her an gürültüsüz, kaossuz bir değişim var. Bu belki de huzur veriyor. O nedenle denize, göle bakan evler hep daha pahalıdır çünkü size kendinizi iyi hissettirir. Bizim işimiz işte tüm bu faydaları, zararları hesaplamak. Çoğu zaman da ekonomik açıdan... Böylece hükümete bilgi veriyoruz, politikalarını belirlemelerinde yardımcı oluyoruz. Türkiye'deki sorunların benzerleri aslında emin olun İngiltere'de de var. Çılgınca bir endüstriyel kalkınma, yeşil ve mavi alanları sıkıştırma... Kalkınmacılar hükümete gidip “bakın şu yeşil alana şu fabrikayı inşa edersem size çok para kazandıracağım” diyor. Bu sözler siyasilere çok çekici geliyor. Fakat bizim işimiz “eğer yaparsanız uzun vadede maliyeti daha çok olacak” demek. Çünkü biz yeşil alanlara fabrika yapmanın sağlık üzerine etkisini, gelecek nesillerin hastanelerde geçireceği zamanı, ilaca verilecek parayı, yani sağlık sistemine getireceği yükü hesaplıyoruz. Sonuçta da “parklara daha değerli” diyoruz. Dönüp siyasetçilere de “bakın bir karar vermeniz gerek. Kısa vadeli kârı mı, uzun vadeli sağlık sonuçlarını mı seçiyorsunuz?” diyoruz. Mesela İngiltere genelindeki parklar sadece fiziksel aktiviteden yılda 2.2 milyar pound kâr getiriyor. Akıl sağlığına etkisini hesaba katamadık bile. Araştırmamıza göre, bu tür adımlardan en çok yoksul kesim faydalanıyor. Konunun sosyal eşitlik boyutu da var. Evet temel nedenlerinden biri hava kirliliği, ayrıca bazı ağaç ve bitkilerin polenleri de tetikleyebiliyor. Biz de hangi bitki türlerinin astımı tetiklediğini araştırıyoruz ve şehirlerdeki yeşil alanlarda ve park dizaynlarında bu türlerin kullanılmaması konusunda hükümete raporlar hazırlıyoruz. Özellikle çocuklar için çok önemli. En önemlisi fiziksel aktivite. İngiltere'de fiziksel aktivite eksikliğine bağlı obezite şu an en büyük sağlık sorunu. İkinci büyük mekanizma, akıl sağlığına iyi gelmesi. Sadece İngiltere değil tüm dünyada, 2050 yılına kadar, depresyon ve kaygının hastalıkların en büyük nedeni olacağı tahmin ediliyor. Bence şehir yaşamı bunun en büyük tetikleyicisi. Üçüncü önemli mekanizma sosyal temas. Eğer apartman dairelerinize, ofislerinize sıkışmışsanız, sosyal alanlardan uzaksanız bu sağlığınız için iyi değil. Mesela güney ülkelerinde hava sıcak olduğu için herkes parklara gider, banklarda sohbet eder. Çok faydalı, özellikle de yaşlılar için. Şehir yaşamının en büyük sorunlarından biri yalnızlık ve izolasyon. İnsanların bir araya geldiği parklar buna karşı bir ilaç. Bakın derin arkadaşlıklara gerek yok, köpeğinizle dolaşırken birine selam vermek bile yeterli. Çocuklar ve yaşlılar parklara bir araya geliyor, nesiller arası temas da sağlanıyor. Çocukların küçük yaştan itibaren doğayla tanıştırılması da çok önemli. Çünkü araştırmalarımıza göre uzun vadede çocukların ruh ve fiziksel sağlığı için çok faydalı. Çevre sevgisini de aşılamış oluyorsunuz. İstanbul'daki yeşil alanlar mesela Stockholm'dekilerden farklı. Daha çok parklar var, İtalya ya da İspanya gibi... İskandinav ülkelerinde parklardan çok küçük boyutlu orman alanları daha çok yaygın. Ama daha çok turistik yerlerini gördüm. Dış mahallelerde manzara daha farklı olabilir. Pek çok şehir betonlaşmayı geri çevirmek için projeler yürütüyor. Önce küçük yeşillendirme projeleriyle başladılar, yolların kenarına ağaç dikmek, çatıları yeşillendirmek gibi... Açıkçası sağlığa olumlu etkileri ne kadar bilmiyorum. Çünkü projeler yeni, sonuçlarını anlamak için zaman gerekli. Fakat yolların kenarına, sokak aralarına dikilen ağaçlarla ilgili bir araştırma yaptık. Ağaçlandırma yapılan sokaklarda yaşayanlara daha az antidepresan ilaç reçetesi yazıldığını bulduk. Altını çiziyorum park değil, sadece ağaçlar bile depresyonu azaltmada yeterli! Aynı şekilde sahilde yürümek de depresyonu azaltıyor.  Tabii ki her evlilik mutlu değil (gülüyor). Ayrıca erkeklerin evlilikten daha fazla fayda gördüğünü de araştırmalar ortaya koydu. Fakat bilimsel veriler evli olanların yaşamla mücadele gibi konular nedeniyle daha huzurlu olabileceğini ortaya koyuyor, ortalamadan bahsediyorum. Araştırmamıza göre haftada bir doğada vakit geçirmek evlilikle aynı derecede huzur veriyor. Yani evlilikten elde ettiğiniz ruhsal ve fiziksel faydayla eşdeğer. Avrupa'da şu an 7 proje yürütüyoruz adı “kentsel akupuntur”. Yani şehrin belli noktalarında yeşil alanlar oluşturarak küçük dokunuşular yapıyoruz.   Mesela deniz kenarında ama yeşilden mahrum bir yerde yaptık bunu. Bir açıkhava tiyatrosu inşa ettik. Alana eskiden çöpler atılıyordu. Tiyatroyu öğrencilerin ders yapabileceği şekilde tasarladık. Denizi gören kısmına duvar örmedik, öğretmen sahnede denize sırtı dönük şekilde ders anlatıyor, öğrencilerse hem denize hem öğretmene bakıyor. Umarım gözünüzde canlandırabilmişsinizdir. Böylece doğayla buluşmalarını sağladık. Ders olmadığı zamanlarda da yaşlılar vakit geçiriyor. 80 yaşında bir kadın yanıma geldi “bunu sen mi yaptın?” dedi. Ben de biraz korkarak “evet” yanıtı verdim. “Harika bir iş, eskiden burası kötü bir yerdi şimdiyse hepimizin kullandığı bir alan” dedi. Daha önce hiç düşünmemiştim. Sevmediklerimi söyleyeyim. Brüksel çünkü su yok. Madrid de öyle. Çok iticiler. Barselona iyi bir şehir örneği. Bence en iyi şehirler içinde en çok su olan şehirler. Aslında tam da bu nedenle İstanbul'a bayılmıştım.