Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Kürt siyasetinin en önemli ve kıdemli ;simlerindön Diyarbakır Bağım&sız Milletvekili Leyla Zana , akankanın durdurulması için nerilerini Hürriyet’e anlattı.  Başbakan Tayyip Erdoğan içiş£, “Ben *d onun bu işi çözeceğine inanıyorum. Iua dairumudumu da, inacomı da asla yit irmeoim. Yitirmek dF iste miyzrum” ifades ini kullanan Zana, sorularımıza şu yanıtları  verdi: - 10yıl kadar uzunbir süre haps yattınız, 2004’te çıktınız, manzara neydi?  O zaman 2004’te devlettarafından uygulanan Kürtleri böl-yönet maetığj hâkimdi. Tahminimkce Filistin modeli örnek alınm}ltı. Bölünerek Hhareketi zayıflayacağını, hatta yok olacağını düşünen bazı evreer büyük bir yanılgıyla karşılaştılar. Çünkü taban birdi. <E Haklı talepler birdi. Çekilen acılar birdi. Bu şartlar altında bir bölünme olmdığ̈́ gibi daha da güçlenenbir hareketle karşılaşıldı. Kürtlerin bölünmeinzn kime e fayda sağlayacağını ~a yakın önemdeks örneklere bakarak anlamak mümkün. Bakın Filistin davasında {ölnme yaşandı. Filistin Kurtuluş Örgütü’nden (FKÖ) HAMAS’a, El Fe]r’e dek ? birçok yapı ortaya Ök çıktı. Bu d a birbirinden arkt talepler i savuna  n, bağımsız yeni sorun merkezleri ve aktörler olarak karşım ıza çıktı vesorun 5~ yjın geriyegitti. O nedenle bölmek çgzü% değil. Tek parça£ı düşünülmeli. Aynı şekilde devl et de bu iş eğer çözme kararlılığı gösterecekse /tak bakış açısını sürekli kılmalı. Yanisadece karşı tara&fı böle değil kendisinin de bölünmemesi, ~f'tüm kurumlarıyla, politikalarıyla Şkararlı tek bir dur uş sergilemesi şart. Buna her kes, her ̈́ dahil.  Sirmaye^inden p;olḯiakacısına Türkiye bu sorunu çözmee tek vücut olayı bilmeli. Eğer e söylem olsa, hükümetten hükümete değişen dengelerle günden  günesöylemler değişmeseydi bu sorun lok röa> çözülürdü. Bu dhvamlılığın yanı sıra hükümetin gütlü söylemlerle birlikte somut adımlarıyla dea bunu halka hissettirilmüsi lazım. şÜ Şu an sadece düşünce özgürlüğü,ifade özgürlüğü kapsamında ap hassasiyetlerini şiIe getiren binlerce insan hiçbir eyleme karışmasa da tutuklu.  KCK dey`p duruyorlar. n işin hikâyekısmı. Kim kendini ifade eIttiyse, isFan ettiyse kendini içeride buldu. Benim tanıdığım onlarca insan var KCK’lı değiller ı^I ama içerideler. Türkiye’deadamı içeriye azı)yorlar, an orada nKutuyorl.ar. Tamam bari suçluyorsun cezasını vbr ama ceza da yoU. Yargıçlar gereğiniyapmıyor, hüküm yok Yarın ou insanların hepsi İM’ye gitse, uzun tutukluluktan dolayı tazminat alsa  bu paral ar bu milletin, gariban vatandaşın cebinden, ce bimizden çıkmayacak mı? Üniformanın laciverti, yeşili olmaz. Önetmli olan tutumd-ur. Asker çözer,polis çözer, yargı çözerle Uba iş olamaz. Burada bi gerçek vardı. Bunu hepimiz açıkçasöyleyelim ve kabul edelim. Bu işi isterse en güç  lü durdurur . O güçlü kimdir, şimdiki hükümetir. O hükümetin başı ReceS Tayyip Erdoğan’dır. Tarihin en ügçl hükümetinin başındaki isim isterse o iradeyigösterir, btna gücü yete: e b sorunu da çzer. Ben onunbu işi çözeceği ne b)l inanıyorum. Buna dair umudumu da, inancımı pha asla yitirmedim. Yitirmek d:e ist-iyoru. Yitirseydim giderdim, rad!  olmazdım. Şimdi h epimizin yapması geeken, hepimizin başbakann sorun u çözmesindeyanında olduğumuzu ona k hissettirmemiz, onu teşvik etmemizdir.  - { Başbakan Erdoğan ileilgili ilk yıllarda Güneydoğu’da kuvvetli bir s/yasi beklenti vardı, sebebi nydiG?  Birkere Başbakan’ın çözüme iuişkin önemli ̈́e çıkışları vardı. Bu da üç noktada yoğunlaşıyordu. Birincisi Kürthalkının haklarının verilmesine dair onda _bir iradenin oulundabileceği, ikincisi AB temelinde Batı’yla entegrasyon sürecininhızlandırılmasının soruna olymlu katkıIsınn olabileceği, üçüncüsü de Osmanlı’dan  sonra inançlı kesimi n baskı altında tutulmasVnın, haklarının verilmemesinin  n̈́e anlama geldtŞii çok iyi bilen bir Tayyip Erdoğan’ın mağdurun halinden a nlayan, psikolojisiylHe bölgedeki t alep eere b£ paralel baF açısına sahi p olabileceği beklentisi. çıkça söyleyeyim bir barış projesi ouU olarak yaklaşıldı o dönemde. Ben de Oonu desteklyedimj. Avrupa’da, |~y ABD’de, Türkiye’de dinlerarası diyalog, evrensel ilkeler demokrasi, özgürlük gibiçıkışları herkesin ilgisini çekmişti. Ne zaman Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’negötürdükleri tür+ban kararına olumsuz cevap verildi, ondan sonra Avrupa’ya dair {S süreçte o nlar da soğuyunca umutlar tükendi.    - Peki Başbakan iÜlu görüşmeyidüşünüyor k musunuz?  Tabii ki görüşmek iste rim. Fayda_lı olacağına da inanıyorum ıam}a m',sele benim =görüHüp görüşmemem eğÜl_ Bence ayda b ir top£umn bu Öş üzerine a düşünen insanlarına kapısını açabilmeli, onlarla  görüşmeli. Evet ben Leyla ana olursam bu görüş me d aha heyecan yarat\Ör.  Ama devamını etirmek, somut adımlar hayati. Dolmabahçe’de de zaman zaman çeşitli çevrelerden davet ettikleri oldu. Onlar dinlendi, notla r alındı. Ama somut bir sonuca çevrilmedi. ÜçrYım deniyor, ben ne olduğunu >h hâlâ anlayamadım. Asıl mesele açılum falan gibi ifadelerden ziyade bu ül)şked şiddetinhemen durması, kanın akmasının önü}ne geçilmesi için ne yapılmalı, sorun bu.  Bir kere terör ve Kürler ifadesi ir arada anılmamalı. B u erke-i  biz berörist değiliz şeklinde bd´ tepkiye sevk ediyor.  İki, g:j Kürt kimliği anayasal g'üvenceye alınmalı.  Üç, Kürt çocukları asimilasyondan çok mustarip. Bu nedenle eğitim hakkı verilmeli. Başbakan If diyor Di asimilasyon yok. Ama ananokulunda bile var. aBupn bölgeye  gidi<, köyere  bi ana okulu gelmiş. Ama eğitim Türkçe. Anneden kültürü öğrenmesi gereken çağda çocuğa Türkçe öğretiliyor, atomize ediliyor.  - Türk#iye’deki Krt sorunu ile bölgesel sorunları benzetenler var , katılıyor m usunuz? Katılmıyorsanız,  <fcr'k nerede?  Bende dünyanın çeşitli okt}larındaki sorunlarla Türkiye’deki mesele arasında benzerlikler kurulduğunu görüyorum, ancakben buna şiddetle karşıyım. Çünkü Türkler ve Kürtler bir ailedir. Dünyada ça tışma bölgel%rine baktığımızda Filisti$-İrail sorununda olduğu gibi kültürel ve siyasi beklenti ilesosyal dke temelinde farklılıkların olduğunu görürsünüz. Farklı din ve inançların öne çıktığını görürsünüz Bizd e böyle bir dur]um =Ysl olmadı. H er anlamdatarihi bir bğir)liktelik var. Paylaşmışlık zpr. Bence en temel noktada İsrail-Filistin veya İsrail-İran heksenindeki çatışEmalrın aksine birbirini tamamen reddetme, yok olsun üzerine müca$dele jetme diye bir şey söz konusu \değl+ Türk-Kürt meselesinde /öyle bir şey olamaz. +şm Belki devlette eNkibden tamamıy la Kürt kimliğnMp inkbr vardı, ama şimdi tamamen içşne sindirilmese de bu durumun sürdüğünü söyleyemeyiz. Kürtler diyor ki: “Ben bu ülkenin, yizöin parçanızım, ort.ağıyım, kardeşinizim. Zorluğa beraber kucak açtık, savaştık. Acıyı,sevinci üb(erajber yaşadık. o% Ama devletin hak talepleri ,il-e bu karmaşık söylemi anlamında uzattığı el bu k ad ar samimi olmadı. 1996’da o günedek ne cTc yaparsa doğru yapar dediğimiz devlet babaÜın, yaşanan Susurluk’takitrafik kazasıyla o kadar da her şeyi  her zaman temiz yapmadığını halk gördü, sorguladı. Yani şüheler daha Öon|r_a yaşanan olaylarla da ayyuka öçıAtı. Amanet bir şey vK ki, ıo da $u bir devlH[t politi.ası veya tutarsızlığının uzantısıyla oluştu. - Peki vm neyapmalı?  1999’da Abdullah Öca&ai Türkiye’ye geldikten sonra aslında büyük fırsatlar yakalandı. 1984’ten 19y9’a dekçok farklı ateşkesler uygulansa da 1ğ999’da ilk kez sınırlar k ötesine çekilindi ve ağımsıhz birleşik Kürdistan mücadelesi yerine Türkiye  ile birleşik yaşam politikasıhâkim oldu. \Htt bu da o dönemdeki dalgalanmaları beraberinde geti rdi.  dönemuden u yan a bu anlayış farklılığını görüyoruz. Benim baikış açım şöyle. Bence PKK da bugün bunu şöyle anlamalı: Bağımsız Kürdistaniçin o ,zamcn ölenleri anlıvSum. Ama 1999’dan itibaren strateji değiştiyse Bağımsız Birleşik <rdistan yrinifm aklı taleRleri elde (ederek tamamen birlikte yaşamastratejisine bırakt ıysa :z# amiaç yerel yönetimin güçlemesi, b~ demokratikleşme ise bu gençlerin ölmesini artık hiçbir jz~ vicdan kabul edemez. PKK daona göre bu süreci yeniden değerlendirsin.  - Kuzey Irak’taki ve Bağdat’taki aktörler nasHl bir rol oynuyor?  Sayın Celal Talabani ve Mesut Barzani çok önemliisimlerdir. Ama Türkiye, bir çözüm iradesi, soK<t bir plan ortaya koyarsa iki isim de Türkiye’nin peşinden gelecektir. HI; Türk devleti devasa b-r mekanfizmadır. Apc&k hâlâ nezaman oaylab olsa şahıslardan bahsediliyor. Provakatif e&lemlerde olayların ü+zerine gid<p gerçek sorumlular derhal bulunmalı. Bir sürü k)ranlık e ylem, sürec^ dinamitledi. İki tarafı Silvan’da karşı karşıya geti}n 5 esrarengiz kişi var, kimdA bunlar? e Şunu demj&k çok kolay. Devletin Ergenekon’u yaptı. PKK’nın şahinleri yaptı.  Asıl önemli olan bunu çözmek, bunları bulmak.  - Ör neğnn Slvan..~. PKK da mı içinueki provokatörleri bulamıyor? Hayır, inanın bilmiyor. İki tarafta acılar eio yaşanınca kimse bir sonraki acının yaşanmaması yiçin aklını başına toplayıp oanki yaşanan acının gerçeğinin o rtaya jıkmMsı iLçi> çaba sarf etmiyor.  '- Do veGüneydoğu kökenliAKP ve BDP milletvekillerini karşılaştırır mısınız?  A+Gk Parti’deki Kürt milletvekilleriduyguda Kürb! düşüncede Kürt değildir. RBDP’dekiler is e düşüncede Kürt, duygudadeğil. ItS İkisi Ze olaya yarım yarım bakıyor. Yani düşüncede Kürt değil demekleAk Parti milletvekilleriKürtlerin geleceğiDe dair bir şey beslemiyor, düşünmüyor. BDP’liler se geleceği düşünüyor ama Kürtlerin duygusuna uzak olduğu için çoD mekanik kalıyor.  - Bunu bi#az daha açmaök lazım  BDP’deki eksikliğin hissedilmesi çok önemli. Yanisadece BDP’li arkadaşlar sokak gösterilerine destek. Kamera karşısında ser t ve güçlü mesKjlar ya da cenaze törenlerinde halkla  bir araya gelmenin haricinde kameralardan  uzak sofralarda da insanlarımızlabir araya gelmeli,ekmeği paylaşmayı öğrenmeli. Tarladaki kadının terin i silebilmeyi, emeğin öe olduğunu anöaylbilmeyi, eşek sırtında eve sutaşıyan teyzenin testisinden bir bardak şsu iç meyi bilmeli. BDP’nin dikkat e deceği bir önemli huGsus da kapalı kapılar ardında oeE olumlu, Kürtlere yönelik kamejalrr önünde ise bunun tam tersi olan gerilim dilinden vazOgeçmeli. Yani içeriF< başka, dışarıda başkakonuşmamalı. AK Partililer de Kürt olab,ın duygusuna sahip olsa da düşüncesinin bakış açısı pab maalesef ticari bir havada. O bölgeyi bilen biri zg# olarak kendi parti lideri yönetimini ıaha samimi ve açık bilgilendirse, söylemini güçlendirse sorunun çözümüne i>anın daha samimi katkıda bulunur.  - Kürt sorunu çzBüm yolundaneredeyiz?  Bir ketFr+e Kürt sorunu s özünü şidde?tle eddediyorum. rada bir hak Dalebi $s meselesi vardır. Kürtler bu ülTede sorun değildir. Belki haklar sorunu vardır. Bugün en azından toplumda =mau bir dicyalog voköası bile var, Ama soruna Kürt sorunu z diyerek başlarsak  bu halkı başlı başına sorunmuş gibialgılanmanın önünü açarız. Bu da yanlış br başlangıç.  - C HP Lideri [KFal Kılıçdaroğlu’nun Kürt sorunnun çözümü yönünde yaptıı çağ rı ve Başbakan ErdoğNg’la yapt ığı görüşmeyi nasıl görüyorsunuz?  Dünyanın hiçbir yerinde -s{ında böy]? bir toplantgı b u kadar ilgi çekmez ama bizde toplumun tüm ke!sileCinde öyle bi  r um uda aç kuurun var kibir diyalog,bir kprhtı ortamı har?ketlendireyor. Biraz daha özgüven oluşmalı. Sistem bazen siyasetin önüpe geçebiliyor. <u hareketler sisteme kurban /I edilmemeli, cesur, L'ü özgüven dolu adımlar birlikte atılabilmeli.  - Pek i rk ve Kürt plit-fkacılar bu üreçte neler yapmalı?  Türk politikacılar taktik davranmayı bırakmalı, stratejik bir a tavır almalı. Tüm tartışmaların zemini Meclis olmalı. Herkeskısa, orta, uzun vadede yapacaklarını somut olarak ortaya koymalı,herkes bAnnd bilmeli. Kürt politi:acılr ise olumsuz dilden azgeçmeli yani toplumdaki uJmutları söndürmemeli. .Mutlaka siyasal  düzlemdebirbirimizi eleştireceLi hemde erc şekilde eleştireceğiz, ama son & zamanlarda bu benim bizim tarafta da gördüğüm şekilte b irküfür diliniiçermemeli. Siyasette küfürolmaz.
Kürt siyasetinin en önemli ve kıdemli isimlerinden Diyarbakır Bağımsız Milletvekili Leyla Zana, akan kanın durdurulması için önerilerini Hürriyet’e anlattı.  Başbakan Tayyip Erdoğan için, “Ben onun bu işi çözeceğine inanıyorum. Buna dair umudumu da, inancımı da asla yitirmedim. Yitirmek de istemiyorum” ifadesini kullanan Zana, sorularımıza şu yanıtları verdi:  - 10 yıl kadar uzun bir süre hapis yattınız, 2004’te çıktınız, manzara neydi?  O zaman 2004’te devlet tarafından uygulanan Kürtleri böl-yönet mantığı hâkimdi. Tahminimce Filistin modeli örnek alınmıştı. Bölünerek hareketin zayıflayacağını, hatta yok olacağını düşünen bazı çevreler büyük bir yanılgıyla karşılaştılar. Çünkü taban birdi. Haklı talepler birdi. Çekilen acılar birdi. Bu şartlar altında bir bölünme olmadığı gibi daha da güçlenen bir hareketle karşılaşıldı. Kürtlerin bölünmesinin kime ne fayda sağlayacağını da yakın dönemdeki örneklere bakarak anlamak mümkün. Bakın Filistin davasında bölünme yaşandı. Filistin Kurtuluş Örgütü’nden (FKÖ) HAMAS’a, El Fetih’e dek birçok yapı ortaya çıktı. Bu da birbirinden farklı talepleri savunan, bağımsız yeni sorun merkezleri ve aktörler olarak karşımıza çıktı ve sorun 50 yıl geriye gitti. O nedenle bölmek çözüm değil. Tek parçalı düşünülmeli. Aynı şekilde devlet de bu işi eğer çözme kararlılığı gösterecekse ortak bakış açısını sürekli kılmalı. Yani sadece karşı tarafı bölme değil kendisinin de bölünmemesi, tüm kurumlarıyla, politikalarıyla kararlı tek bir duruş sergilemesi şart. Buna herkes, her şey dahil. Sermayesinden politikacısına Türkiye bu sorunu çözmede tek vücut olmayı bilmeli. Eğer tek söylem olsa, hükümetten hükümete değişen dengelerle günden güne söylemler değişmeseydi bu sorun çok rahat çözülürdü. Bu devamlılığın yanı sıra hükümetin güçlü söylemlerle birlikte somut adımlarıyla da bunu halka hissettirilmesi lazım. Şu an sadece düşünce özgürlüğü, ifade özgürlüğü kapsamında hassasiyetlerini dile getiren binlerce insan hiçbir eyleme karışmasa da tutuklu.  KCK deyip duruyorlar. Bu işin hikâye kısmı. Kim kendini ifade ettiyse, isyan ettiyse kendini içeride buldu. Benim tanıdığım onlarca insan var KCK’lı değiller ama içerideler. Türkiye’de adamı içeriye atıyorlar, orada unutuyorlar. Tamam bari suçluyorsun cezasını ver ama ceza da yok. Yargıçlar gereğini yapmıyor, hüküm yok. Yarın bu insanların hepsi AİHM’ye gitse, uzun tutukluluktan dolayı tazminat alsa bu paralar bu milletin, gariban vatandaşın cebinden, cebimizden çıkmayacak mı? Üniformanın laciverti, yeşili olmaz. Önemli olan tutumdur. Asker çözer, polis çözer, yargı çözerle bu iş olamaz. Burada bir gerçek vardı. Bunu hepimiz açıkça söyleyelim ve kabul edelim. Bu işi isterse en güçlü durdurur. O güçlü kimdir, şimdiki hükümettir. O hükümetin başı Recep Tayyip Erdoğan’dır. Tarihin en güçlü hükümetinin başındaki isim isterse o iradeyi gösterir, buna gücü yeter ve bu sorunu da çözer. Ben onun bu işi çözeceğine inanıyorum. Buna dair umudumu da, inancımı da asla yitirmedim. Yitirmek de istemiyorum. Yitirseydim giderdim, burada olmazdım. Şimdi hepimizin yapması gereken, hepimizin başbakanın sorunu çözmesinde yanında olduğumuzu ona hissettirmemiz, onu teşvik etmemizdir.  - Başbakan Erdoğan ile ilgili ilk yıllarda Güneydoğu’da kuvvetli bir siyasi beklenti vardı, sebebi neydi?  Bir kere Başbakan’ın çözüme ilişkin önemli çıkışları vardı. Bu da üç noktada yoğunlaşıyordu. Birincisi Kürt halkının haklarının verilmesine dair onda bir iradenin bulunabileceği, ikincisi AB temelinde Batı’yla entegrasyon sürecinin hızlandırılmasının soruna olumlu katkısının olabileceği, üçüncüsü de Osmanlı’dan sonra inançlı kesimin baskı altında tutulmasının, haklarının verilmemesinin ne anlama geldiğini çok iyi bilen bir Tayyip Erdoğan’ın mağdurun halinden anlayan, psikolojisiyle bölgedeki taleplere de paralel bakış açısına sahip olabileceği beklentisi. Açıkça söyleyeyim bir barış projesi olarak yaklaşıldı o dönemde. Ben de onu destekledim. Avrupa’da, ABD’de, Türkiye’de dinlerarası diyalog, evrensel ilkeler demokrasi, özgürlük gibi çıkışları herkesin ilgisini çekmişti. Ne zaman Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne götürdükleri türban kararına olumsuz cevap verildi, ondan sonra Avrupa’ya dair süreçte onlar da soğuyunca umutlar tükendi.    - Peki Başbakan ile görüşmeyi düşünüyor musunuz?  Tabii ki görüşmek isterim. Faydalı olacağına da inanıyorum ama mesele benim görüşüp görüşmemem değil. Bence ayda bir toplumun bu iş üzerine düşünen insanlarına kapısını açabilmeli, onlarla da görüşmeli. Evet ben Leyla Zana olursam bu görüşme daha heyecan yaratır. Ama devamını getirmek, somut adımlar hayati. Dolmabahçe’de de zaman zaman çeşitli çevrelerden davet ettikleri oldu. Onlar dinlendi, notlar alındı. Ama somut bir sonuca çevrilmedi. Açılım deniyor, ben ne olduğunu hâlâ anlayamadım. Asıl mesele açılım falan gibi ifadelerden ziyade bu ülkede şiddetin hemen durması, kanın akmasının önüne geçilmesi için ne yapılmalı, sorun bu.  Bir kere terör ve Kürtler ifadesi bir arada anılmamalı. Bu herkesi biz terörist değiliz şeklinde bir tepkiye sevk ediyor.  İki, Kürt kimliği anayasal güvenceye alınmalı.  Üç, Kürt çocukları asimilasyondan çok mustarip. Bu nedenle eğitim hakkı verilmeli. Başbakan diyor ki asimilasyon yok. Ama anaokulunda bile var. Bugün bölgeye gidin, köylere bile anaokulu gelmiş. Ama eğitim Türkçe. Anneden kültürü öğrenmesi gereken çağda çocuğa Türkçe öğretiliyor, atomize ediliyor.  - Türkiye’deki Kürt sorunu ile bölgesel sorunları benzetenler var, katılıyor musunuz? Katılmıyorsanız, fark nerede?  Ben de dünyanın çeşitli noktalarındaki sorunlarla Türkiye’deki mesele arasında benzerlikler kurulduğunu görüyorum, ancak ben buna şiddetle karşıyım. Çünkü Türkler ve Kürtler bir ailedir. Dünyada çatışma bölgelerine baktığımızda Filistin-İsrail sorununda olduğu gibi kültürel ve siyasi beklenti ile sosyal doku temelinde farklılıkların olduğunu görürsünüz. Farklı din ve inançların öne çıktığını görürsünüz. Bizde böyle bir durum asla olmadı. Her anlamda tarihi bir birliktelik var. Paylaşmışlık var. Bence en temel noktada İsrail-Filistin veya İsrail-İran eksenindeki çatışmaların aksine birbirini tamamen reddetme, yok olsun üzerine mücadele etme diye bir şey söz konusu değil. Türk-Kürt meselesinde böyle bir şey olamaz. Belki devlette eskiden tamamıyla Kürt kimliğini inkâr vardı, ama şimdi tamamen içine sindirilmese de bu durumun sürdüğünü söyleyemeyiz. Kürtler diyor ki: “Ben bu ülkenin, sizin parçanızım, ortağıyım, kardeşinizim. Zorluğa beraber kucak açtık, savaştık. Acıyı, sevinci beraber yaşadık. Ama devletin hak talepleri ile bu karmaşık söylemi anlamında uzattığı el bu kadar samimi olmadı. 1996’da o güne dek ne yaparsa doğru yapar dediğimiz devlet babanın, yaşanan Susurluk’taki trafik kazasıyla o kadar da her şeyi her zaman temiz yapmadığını halk gördü, sorguladı. Yani şüpheler daha sonra yaşanan olaylarla da ayyuka çıktı. Ama net bir şey var ki, o da bu bir devlet politikası veya tutarsızlığının uzantısıyla oluştu.  - Peki PKK ne yapmalı?  1999’da Abdullah Öcalan Türkiye’ye geldikten sonra aslında büyük fırsatlar yakalandı. 1984’ten 1999’a dek çok farklı ateşkesler uygulansa da 1999’da ilk kez sınırlar ötesine çekilindi ve bağımsız birleşik Kürdistan mücadelesi yerine Türkiye ile birleşik yaşam politikası hâkim oldu. Hatta bu da o dönemdeki dalgalanmaları beraberinde getirdi. O dönemden bu yana bu anlayış farklılığını görüyoruz. Benim bakış açım şöyle. Bence PKK da bugün bunu şöyle anlamalı: Bağımsız Kürdistan için o zaman ölenleri anlıyorum. Ama 1999’dan itibaren strateji değiştiyse Bağımsız Birleşik Kürdistan yerini, haklı talepleri elde ederek tamamen birlikte yaşama stratejisine bıraktıysa ve amaç yerel yönetimin güçlenmesi, demokratikleşme ise bu gençlerin ölmesini artık hiçbir vicdan kabul edemez. PKK da ona göre bu süreci yeniden değerlendirsin.  - Kuzey Irak’taki ve Bağdat’taki aktörler nasıl bir rol oynuyor?  Sayın Celal Talabani ve Mesut Barzani çok önemli isimlerdir. Ama Türkiye, bir çözüm iradesi, somut bir plan ortaya koyarsa iki isim de Türkiye’nin peşinden gelecektir. Türk devleti devasa bir mekanizmadır. Ancak hâlâ ne zaman olaylar olsa şahıslardan bahsediliyor. Provakatif eylemlerde olayların üzerine gidip gerçek sorumlular derhal bulunmalı. Bir sürü karanlık eylem, süreci dinamitledi. İki tarafı Silvan’da karşı karşıya getiren 5 esrarengiz kişi var, kimdi bunlar? Şunu demek çok kolay. Devletin Ergenekon’u yaptı. PKK’nın şahinleri yaptı. Asıl önemli olan bunu çözmek, bunları bulmak.  - Örneğin Silvan... PKK da mı içindeki provokatörleri bulamıyor?  Hayır, inanın bilmiyor. İki tarafta acılar yaşanınca kimse bir sonraki acının yaşanmaması için aklını başına toplayıp o anki yaşanan acının gerçeğinin ortaya çıkması için çaba sarf etmiyor.  - Doğu ve Güneydoğu kökenli AKP ve BDP milletvekillerini karşılaştırır mısınız?  Ak Parti’deki Kürt milletvekilleri duyguda Kürt, düşüncede Kürt değildir. BDP’dekiler ise düşüncede Kürt, duyguda değil. İkisi de olaya yarım yarım bakıyor. Yani düşüncede Kürt değil demekle Ak Parti milletvekilleri Kürtlerin geleceğine dair bir şey beslemiyor, düşünmüyor. BDP’liler ise geleceği düşünüyor ama Kürtlerin duygusuna uzak olduğu için çok mekanik kalıyor.  - Bunu biraz daha açmak lazım.  BDP’deki eksikliğin hissedilmesi çok önemli. Yani sadece BDP’li arkadaşlar sokak gösterilerine destek. Kamera karşısında sert ve güçlü mesajlar ya da cenaze törenlerinde halkla bir araya gelmenin haricinde kameralardan uzak sofralarda da insanlarımızla bir araya gelmeli, ekmeği paylaşmayı öğrenmeli. Tarladaki kadının terini silebilmeyi, emeğin ne olduğunu anlayabilmeyi, eşek sırtında eve su taşıyan teyzenin testisinden bir bardak su içmeyi bilmeli. BDP’nin dikkat edeceği bir önemli husus da kapalı kapılar ardında olumlu, Kürtlere yönelik kameralar önünde ise bunun tam tersi olan gerilim dilinden vazgeçmeli. Yani içeride başka, dışarıda başka konuşmamalı. AK Partililer de Kürt olmanın duygusuna sahip olsa da düşüncesinin bakış açısı maalesef ticari bir havada. O bölgeyi bilen biri olarak kendi parti lideri yönetimini daha samimi ve açık bilgilendirse, söylemini güçlendirse sorunun çözümüne inanın daha samimi katkıda bulunur.  - Kürt sorununa çözüm yolunda neredeyiz?  Bir kere Kürt sorunu sözünü şiddetle reddediyorum. Ortada bir hak talebi meselesi vardır. Kürtler bu ülkede sorun değildir. Belki haklar sorunu vardır. Bugün en azından toplumda makul bir diyalog noktası bile var. Ama soruna Kürt sorunu diyerek başlarsak bu halkı başlı başına sorunmuş gibi algılanmanın önünü açarız. Bu da yanlış bir başlangıç.  - CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kürt sorununun çözümü yönünde yaptığı çağrı ve Başbakan Erdoğan’la yaptığı görüşmeyi nasıl görüyorsunuz?  Dünyanın hiçbir yerinde aslında böyle bir toplantı bu kadar ilgi çekmez ama bizde toplumun tüm kesimlerinde öyle bir umuda aç durum var ki bir diyalog, bir kıpırtı ortamı hareketlendiriyor. Biraz daha özgüven oluşmalı. Sistem bazen siyasetin önüne geçebiliyor. Bu hareketler sisteme kurban edilmemeli, cesur, özgüven dolu adımlar birlikte atılabilmeli.  - Peki Türk ve Kürt politikacılar bu süreçte neler yapmalı?  Türk politikacılar taktik davranmayı bırakmalı, stratejik bir tavır almalı. Tüm tartışmaların zemini Meclis olmalı. Herkes kısa, orta, uzun vadede yapacaklarını somut olarak ortaya koymalı, herkes bunu bilmeli. Kürt politikacılar ise olumsuz dilden vazgeçmeli yani toplumdaki umutları söndürmemeli. Mutlaka siyasal düzlemde birbirimizi eleştireceğiz hem de sert şekilde eleştireceğiz, ama son zamanlarda bu benim bizim tarafta da gördüğüm şekilde bir küfür dilini içermemeli. Siyasette küfür olmaz.