Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Kongresonuçları, he r 10 saniyede 1 veya  2 kişi ye yaşamı teh=it eden ve uzuv kaybına yol açabilen diyabet tıanıtı konduğunugösteriyor. Bilim insanları, diyabetin görülme sıklığının giderek arttığına işaret ederek, aş ıaı kilodan kaçınılması, iziksel aktiviteye önem ve´rilmesi =v: düzenli sağlsık kontrolü yaptırılması knusunıa uyarıyor. ünküy 2010'da dü nya nüfusunun ünzde 6.6'sında görülen diyabetli hasta sayısının, 2030 yılında kadar 438 ilyna ulaşmasından endişe ediliyor.   Dünya genelinden  yaklaşık 17 bin bilim insanının Portekiz'in Lizbonkentinde boli araya geldiği `47G Avrupa Diyabet Kngresi'nde, hastalığın görülme sıklığıyla ilvi´i çarpıcı so?nuçla açıklandı. Buna göre, dünya genelinde dii(et, /010 yılında 20 -79 yaş aralığında  k25 milyon kişide görüldü. Bu oran, dün ya nüfusunun yüzde6,6'sına denkgeliyor. Bu rakamın, 2030 yılında kadar 438 milyona ç ıkması bekleniyor.  Dünyada her 10 saniyede 1-2 kişiye diyabet tanısı konulşuyor vre bir kişi diabet y* da diyabete bağĞı< komplikasyonlar sonucu fÖ yaşamını : yitiriyor.2010 yılında 4 milyo^n kişi, diyabet nedeniyle hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2005-2030 yılına dDy%abte bağlı ölüm sayısınınikiye { katlanacağını belirtiyor.  vrupa'a diyabetli kişilerin yüzde50'sinin, hasŞalığının farkında olmadı ' vNrgulanıyorb Avrupa'da 53 milyondan fazla tip-2 diyabetli '~p hasta olduğu öngörü#üyor. 2030'a kada r A vrupa'da tip- 2 diyabetin vrupa'da yetişkin nüfusta 10 kişiden birini etklemesi bek leniyor.Tip-2 diyabet, diyabet hastalarının yüzde 8,R'ini oluşturuyor. Bu oran, dü/nya genelinde diyabet hastaları içinde 24 milyon kişiye denk geliy.  2010'da diyabet tedavisine ve hastalığa bağlı iortPya çıkan komplikasyonlara p]76 milyar oKar harcandı.Bu miktar, c dünya çapında tüm sağ Fık harcamalarının yüzde ~; 11,6'sına denk geliyor. Bu rakamın, 2030c'a kadar 490 milyar dola ra yükselmesi öngörülüyor. Avrut çapında ytpılan biraraştırmaya ö\rü, Tip-2 diyabetebağlı hastan eye yatırılan hastaların maliyetinin #iğhr hastalara oranla aeoa yüksek olduğu iyfade ediliyor. Çünkü, bu hastaların h astaneye yatma t<a ve hastaned e kalma oranlarıçok yüksek göster iliyor.Aynı zamanda diyabet-klerin, i şe gidememesi, üretim kabIna yol açıyor. Bu  durum hem ülke ekonomisi a}çıından hem de bireysel açıdan maddi kayba ned#n Ruyor.  Dciyabet/ kısaca vücudun insülin üretememesiya da insülini gerekli şekilde kullagmaması olarak tanımlanıyor. Kronik  bir hastalık olan diy£ab]t, uzum yıllar belirti vermeden, organ hasarı geliştiğinde kendini gösterebiliyor. Kan şekeri yüksek olan bu kişilerde, mutlaka bunun kontrol altına alınması gerekiyor. Çünkü, hastalık kontrol altına alınmadığında uzO'uv kaybı ya Jcda diy;abete bağlı organ yetersizliği görülebiliyor ve ölümlesonuçlanabiliyor. MDiyajbe>t, vücudun insülin üretememesine yabı olarak çocuk ve gen çlerde or(GItaya çıkan t ip-1, d.aha ço  yaşlılarda insülin direnciyle (tip-2) ya da gebelikdöneminde diyabet şeklinde görülüyor.  Hergeçen gün görülme sıklığı artan tip-2 diyabet yavaş yavaş ortaya çıkıyor. Yorgunluk, pıgk tuvalete gitme, artan susuzluk )e ve açlık hissi, kilokaybı, bulanıkgörme, yargaları´ geç iyileşmesiyle  kendini gösteren ti P p-2 diyabet, b)ı kişilerde iAe belirtileri vermeden sinsice ilerliyor. Tip-2 diyabetli kişilerin yüzde 30-50'si hiçbir zaman tespt edilemiyor. Bu nedenle gerekli tedavi p$~ alamıyorlar. ğAz Bu kişilerin yüzde 50'sinde tanı konulduğunda birçok komplikasyongelişmiş oluy or.  uE Tip-2 diyabet, genellikle yaşlılarda, aileöyküsü pulunanLarhda Oe gebelikte diyabetsorunu yaşayanlarda görü üor. O bezite, dYyabette e önemli risk faktörünü oluşturuyor. Tip 2 diyabeK, yetişkinlrde körlüğün başta  gelen nedenleri arasında gösteriliyor. Tip-2 diyabetin yüzde 90'ı obeziteye bağlı ortaya çıkıyor. İnsülin direncibulunan, kolesterol seviyesi ve hipertansiyonuyüksek kiş>Eer risk u taşıyor.  Tip-2 :diiyabete bağlıkörlük, inme, bunama, kalp ve lolaşım siiötemi sorunları, böbrek ifl]s?ı, yürümede zorluk, yaklar]a nfesiyo( ve ülser, ishal, hrefluü erkeklerde iktidarsızlık, kadınlarda mantar ve sinir sisteminde hasar görülebiliyor.  [ Uzuv kayI-ı ortaya çka^giliyor. Kalr hastalığı ve kalp krizi riski diyabetli pastaearda 2-4 kat daha yüksek ııor. Diyabetli hastaların yüzde60-70'inde siöniL hasarı görülüyor. Bu da ayak ve ellerde his  azalmasına, erkeklerde iktidarsızlığa ve yemeğin çokdaha y avaş hazmedilmesine yol açıyor. Fakat, diyabet iyi kontrol edildi ğinde komplikasyon riski çSok ciddi oranda azalıyor.  Tip-2 diyabetin erken devrelerinde glikoz kontrolü yapılıyor ve hast anın fiziksel aktivite b& doğru beslenme alışkanlığı geliştirmesifle ted avi edilebiliyor. Ancak, yapılan çalışmalar, bu hastaların diyeti ve fiziksel aktiviteyi en fazla 2i3 ğmJıl sürdürdüğünü, sonra bıra ktığını ortaya koyuyor. Hastalık ilerledikçe glikoz kontrolünün sağlanabilmesi için fa zla ilaç kullanılması gerekebiliyor. Bukontrolün iIi yapılması, $ij-2 diyabetin yol açtığı komplikasyonları Fve ölüm riskini önemli ölçüdeazaltıyor  y aZ da tamacen ortadan kaldırıyor. ıDSÖ, diyabete bağlı ölümlerin 2030'a kadar iLiye katlanacağını; bunun için yeni ilaçlara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Kongre sonuçları, her 10 saniyede 1 veya 2 kişiye yaşamı tehdit eden ve uzuv kaybına yol açabilen diyabet tanısı konduğunu gösteriyor. Bilim insanları, diyabetin görülme sıklığının giderek arttığına işaret ederek, aşırı kilodan kaçınılması, fiziksel aktiviteye önem verilmesi ve düzenli sağlık kontrolü yaptırılması konusunda uyarıyor. Çünkü, 2010'da dünya nüfusunun yüzde 6.6'sında görülen diyabetli hasta sayısının, 2030 yılında kadar 438 milyona ulaşmasından endişe ediliyor.  Dünya genelinden yaklaşık 17 bin bilim insanının Portekiz'in Lizbon kentinde bir araya geldiği 47. Avrupa Diyabet Kongresi'nde, hastalığın görülme sıklığıyla ilgili çarpıcı sonuçlar açıklandı. Buna göre, dünya genelinde diyabet, 2010 yılında 20-79 yaş aralığında 285 milyon kişide görüldü. Bu oran, dünya nüfusunun yüzde 6,6'sına denk geliyor. Bu rakamın, 2030 yılında kadar 438 milyona çıkması bekleniyor.  Dünyada her 10 saniyede 1-2 kişiye diyabet tanısı konuluyor ve bir kişi diyabet ya da diyabete bağlık komplikasyonlar sonucu yaşamını yitiriyor.2010 yılında 4 milyon kişi, diyabet nedeniyle hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2005-2030 yılına diyabete bağlı ölüm sayısının ikiye katlanacağını belirtiyor.  Avrupa'da diyabetli kişilerin yüzde 50'sinin, hastalığının farkında olmadığı vurgulanıyor. Avrupa'da 53 milyondan fazla tip-2 diyabetli hasta olduğu öngörülüyor. 2030'a kadar Avrupa'da tip-2 diyabetin Avrupa'da yetişkin nüfusta 10 kişiden birini etkilemesi bekleniyor. Tip-2 diyabet, diyabet hastalarının yüzde 85'ini oluşturuyor. Bu oran, dünya genelinde diyabet hastaları içinde 242 milyon kişiye denk geliyor.  2010'da diyabet tedavisine ve hastalığa bağlı ortaya çıkan komplikasyonlara 376 milyar dolar harcandı. Bu miktar, dünya çapında tüm sağlık harcamalarının yüzde 11,6'sına denk geliyor. Bu rakamın, 2030'a kadar 490 milyar dolara yükselmesi öngörülüyor. Avrupa çapında yapılan bir araştırmaya göre, Tip-2 diyabete bağlı hastaneye yatırılan hastaların maliyetinin diğer hastalara oranla daha yüksek olduğu ifade ediliyor. Çünkü, bu hastaların hastaneye yatma ve hastanede kalma oranları çok yüksek gösteriliyor. Aynı zamanda diyabetiklerin, işe gidememesi, üretim kaybına yol açıyor. Bu durum hem ülke ekonomisi açısından hem de bireysel açıdan maddi kayba neden oluyor.  Diyabet, kısaca vücudun insülin üretememesi ya da insülini gerekli şekilde kullanamaması olarak tanımlanıyor. Kronik bir hastalık olan diyabet, uzun yıllar belirti vermeden, organ hasarı geliştiğinde kendini gösterebiliyor. Kan şekeri yüksek olan bu kişilerde, mutlaka bunun kontrol altına alınması gerekiyor. Çünkü, hastalık kontrol altına alınmadığında uzuv kaybı ya da diyabete bağlı organ yetersizliği görülebiliyor ve ölümle sonuçlanabiliyor. Diyabet, vücudun insülin üretememesine bağlı olarak çocuk ve gençlerde ortaya çıkan tip-1, daha çok yaşlılarda insülin direnciyle (tip-2) ya da gebelik döneminde diyabet şeklinde görülüyor.  Her geçen gün görülme sıklığı artan tip-2 diyabet yavaş yavaş ortaya çıkıyor. Yorgunluk, sık tuvalete gitme, artan susuzluk ve açlık hissi, kilo kaybı, bulanık görme, yaraların geç iyileşmesiyle kendini gösteren tip-2 diyabet, bazı kişilerde ise belirtileri vermeden sinsice ilerliyor. Tip-2 diyabetli kişilerin yüzde 30-50'si hiçbir zaman tespit edilemiyor. Bu nedenle gerekli tedavi alamıyorlar. Bu kişilerin yüzde 50'sinde tanı konulduğunda birçok komplikasyon gelişmiş oluyor.  Tip-2 diyabet, genellikle yaşlılarda, aile öyküsü bulunanlarda ve gebelikte diyabet sorunu yaşayanlarda görülüyor. Obezite, diyabette en önemli risk faktörünü oluşturuyor. Tip 2 diyabet, yetişkinlerde körlüğün başta gelen nedenleri arasında gösteriliyor. Tip-2 diyabetin yüzde 90'ı obeziteye bağlı ortaya çıkıyor. İnsülin direnci bulunan, kolesterol seviyesi ve hipertansiyonu yüksek kişiler risk taşıyor.  Tip-2 diyabete bağlı körlük, inme, bunama, kalp ve dolaşım sistemi sorunları, böbrek iflası, yürümede zorluk, ayaklarda enfeksiyon ve ülser, ishal, reflü, erkeklerde iktidarsızlık, kadınlarda mantar ve sinir sisteminde hasar görülebiliyor. Uzuv kaybı ortaya çıkabiliyor. Kalp hastalığı ve kalp krizi riski diyabetli hastalarda 2-4 kat daha yüksek çıkıyor. Diyabetli hastaların yüzde 60-70'inde sinir hasarı görülüyor. Bu da ayak ve ellerde his azalmasına, erkeklerde iktidarsızlığa ve yemeğin çok daha yavaş hazmedilmesine yol açıyor. Fakat, diyabet iyi kontrol edildiğinde komplikasyon riski çok ciddi oranda azalıyor.  Tip-2 diyabetin erken devrelerinde glikoz kontrolü yapılıyor ve hastanın fiziksel aktivite ve doğru beslenme alışkanlığı geliştirmesiyle tedavi edilebiliyor. Ancak, yapılan çalışmalar, bu hastaların diyeti ve fiziksel aktiviteyi en fazla 2-3 yıl sürdürdüğünü, sonra bıraktığını ortaya koyuyor. Hastalık ilerledikçe glikoz kontrolünün sağlanabilmesi için fazla ilaç kullanılması gerekebiliyor. Bu kontrolün iyi yapılması, tip-2 diyabetin yol açtığı komplikasyonları ve ölüm riskini önemli ölçüde azaltıyor ya da tamamen ortadan kaldırıyor. DSÖ, diyabete bağlı ölümlerin 2030'a kadar ikiye katlanacağını; bunun için yeni ilaçlara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.