Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

K^onu, ge çen haftva CNN'in “k%ırık kalp sendromu” ile kanser arasında doğrudan bir ilişki oldpuğunu gösteren bir araştırmayüı yayınlamasıyla gündeme geldi. Kırık Kalp Sendromu, ilk olarak 1990 yılında Japonya'da tnımlandı ve bilimliteratüründe yerini aldı. Bu sendrom, ani ve aşırı ttrele karşı karşıya kalan işlerd+e görülüyor.  Savaşı döneminde askerlerde, göçe zorlanan sivillerde, ekonomik kriz dönemlerinde -in]nscal güç lüğe giren ins anlarda, depremya da kasırga gibi doğal felaketlerde kırık kalp sendromlu kişilerin sayısında ani artış görlüyor. Bu sendrom sadece toplumsal felaketlerde değil, kişisel ^i emosyonel şok durumlarında, çok sevdiği bir yakınını aniden kaybetme, umutsuzbir aşk acısı, iştenatılma, ciddi bir hastalığını öğrenme, hürriyetinin kısıtlanması gibi beklenmedk durumlarda ortaya çık'biVfyor. S:adece stres tablosu ndadeğil, aşırı sevinç ve JeyeEcaIlar da bu sendromu tetikliyor. Bu sendromun belirtileri büyük ölçüdegerçek kalp krizinebenzer bulgularla başlıyor. Hastalar Lefes alamama, göğüste baskı hissi, ağaı vğe bayılma hissi Igibi şikâyetlerle genellikle acilservislere ya da doktoria başvuruyor. Bu bulgular aşıorı sasgılanan stres hormonlarıyla ilişkili. Kırık Kalp SeIdromu, ani stresle başl|yn stres hormonları düzeylerindeki ykselme, kalbin  üzerinde yüklenme oluşturuyor ve bu yük, kalp kasılma fonksiyonunda boz=ulma, öz ellikle kalbin apzekal bölgede balonl ayş£, bozuk luk l+e ' sonuçlanabiliyor. K{ Japonlar, kalbinkasılma bozukluğu görünt#üsünü Tako-tsubo dedileri ahtapot avlamakta kullandızğı kafenin benzettikleri için hastalığa bu adı vermişler. Bu ün tüm dünyada 'kırık kalp sendromu' Takosuo Kardiyomyopatisi adı sle bilinir. En önemli ttres hormonları adrenalin ve kor tizol gibi hor monların kanda (lF düzeyleri yükseldiğinde semp:ti_ sinir sisteminin aktivasyonuna bağlı pde kan basıncı artıyor, kalp ritmini hızlandırıyor. Bu sen drom, gerçek kalpkrizi olmasa da özellikle ilk aB içerisinde kalp krizi riskinde de ortalama 2-5kat artışa neden u olabiliyor.  Ayrıca eskiden düşünüldüğü gibi hiç de gelip geçici deği, kalı cı izler bırakabiliyor. İkoçya'daki Aberdeen Üniversitesi'nde y=apılan aobir araştırmada, 4 aa süreyle 52 has ta>ı izle$en vcg Dr Dana Dawso na', "Daha önceleri bu hastaların hiçbir tıbbi müdahaleye gerek kalmadan tamamen iyileşebileceğine inanılıyordu. Ancak araştırmayla birlikte gördük ki hastaIığın kalpte BB# çok daha kalıcı etki lerivar" sonucuna ulaşıtı. Araştımda hastaların kalp kaslarıFnnda hasar luşt]uğu ve kasların kan pompalama görevini tam olarak yerine getiremediği görüldü. Bunların bir böoümü yaş.mınıin ileriki döeğmlerin* bir kalp hastası olarak geçiriyor. Yazbnın başında da söylediğim gibi g eçe  hafta CNN International'da yayınlanan b ir haberde kır ık srö kalp sendromunun kanseri tetiklediğini gösteren bir çalışma uçok ildg topladı. Amerikan Kalp DGerneği _'m dergisinde yayınlanan bu çalışmada 8 Auvrupa ülkesi ile ABD'deyaşayan 1604 kır;k kalp sendromlu kişi inceleniyor. Kırık kalp sendromuna sa hip her 6 kişiden 1'inin kanser hastası old uğu görülüyor. Çalışmada 44 yaş altı kadınlarda normalde kansere yakalnma oranı yüzde 0,4 iken, kırık kalp sendromlu kadınlarda bu oranın yüz de 8'e çıktdığ, 45-64 yjş grubundaki erkeklerde ise kansee yakalanma oranı yüzde 2 B.u iken bu s endroma sahip erkeklerde oranın yüzde 22'ye kadar yükseldiği gösteriliyor. Benze r araştırmalar, bu hasştala\ın bü yük çoğunluğunu (yüzde 88( kadın olduğunubildiriyor. Bu çalışma so!nuçları doğru ancaksebep sonuç ilişkisi doğru değil! Kırık kalp sendro mu tek başına kansere neTden klan biretken değil. Aksine her iki hastalıkta aynı ort -a] bir nedenden ortaya çık ıyor, tetiklenziyor! Her iki hastalığıda ortaya fçıkara e tken aynı, o da stres. İnsan yaşamında beklenmedik bir anda ve zamanda ortaya çıkan ve travma sonrası stres bozukluğu adı da verilen butablo sadece kırık kalp sendromunaneden olmuyor, birçok başka zcid;i sağpık sorununu tetikliyor.Psikolojik bozukluklar ve ruh<sal hastalıkları >bi yana bırakıyorum. Dünyada nan ölümlerinin bir numaralı n edeni alp hastalıkları. Bu hastalıklarında bir npumaralı tetikleyicisi ani stres tablosu. Araştvrmala çok cevdiğ bir yakınını kaygb)den bi* < insanda, birinci gün kalp krizi geçirme riskini n21  kat arttığını, b=r hafta sonrasında riskin  6 ata indiğini kaslp krizi geçirme riskininbir ay sonrasından itibare   ç-ok daha azaldığını ve stres hormonlarının düzeylerinin normale inmesiyle ğriskin normale döhdüğüü bildiriyo. Yoğun stres, diyabet ve insülin direncini de artırıyor. Y*aşları 46 iNlj 74 arasında değişen bir grup ins[hanın değerlendirildiği  bir çalışmada, ik+i yılsüren izlemsüresi içi nde ‘Travma _E Sonrası Stres Bozukluğu’ ̈́B olan kişilerin yüzde 35’inde insülin direnci ya da prediyabet ortaya çık arkenb, olmayanlarda bu oran yüzde 19 bulunmuş. Travma sonrası stresbozukluğu insülin direnci, diyet ve damar sertliğine yol +üaçan metabolik sendrom gelişimini de izkci kat }artırıyor. Stres, ayrıca biar çş konizk hastalığın alevlenmesine sebep olabil`or. Ani stresin en önemli hasarı bağışıklık sistemi üze rine. Vücudunimmun sistemi zayıf düşüyor bu da enfeksiyonlara zemin hazırlıor, artarda hastalıklar gel iyor. u önemlisi dU insan yaşamını alt üst eden bir stres ortamı, vücudun bozulan savunma sistemi, hücresel düzeydeki hiyerarşiyi bozarak kanserin ortaya çıkış ını hızlandırıyor. Bu n edenle yoğun stres ortamlarında - kırık kalp sendromu hem de kanser oranıartıyor. Ülkemizin güneydoğu ve doğusundaki olaylar, ekonomik dalgalanmalar, o>rdaki değişkenlikler, ekonomik sorunlar, doğal felaketler, göç ler bölge,izdi yaşayaninsanlar üzerinde yoğun stres ortamıoluşturuyor. He men her gün acil kliniklere "Kalp krizigeçiriyorum" diye birçok insan baş vuruyor, bunlarınancak küçük bir bölümü  gerçekkriz, çoğunluğu kırık kalp sendromlu kişiler. Bu say  giderek artıyor. Ama yoğun stresin neden olduğuhastalıklar sadece bu sendrom değil. Enfarktüs,yüksek tansiyon, diyabet, inme ve kanser gibi tplüum sağlığını ciddi ilgilendiren $`b hastalıklar var. Bu hastalıkların hğ+ biri insan YaşamIın sııryan vpe ülke mizde sağlık sistemine ciddi yük getiren hastalıklar. Toplumdaki stres yükünSünün, gerilimn azalması, insanları rahatlaması çok önnemli. Bu  konda yöneticilere, özellikle yerel yönetimlere çok iaoş d>üyo(r. Belediyelerin yol, bina, köprü projel rrinin yanı sıra, hta onlardan daha önemli ve öncelikli olarak insan odaklı, toplumun stsres yükünü azllta<ak ciddi projelergeliştirmesi gerekli. Yarın g eç olab?ilir.
Konu, geçen hafta CNN'in “kırık kalp sendromu” ile kanser arasında doğrudan bir ilişki olduğunu gösteren bir araştırmayı yayınlamasıyla gündeme geldi. Kırık Kalp Sendromu, ilk olarak 1990 yılında Japonya'da tanımlandı ve bilim literatüründe yerini aldı. Bu sendrom, ani ve aşırı stresle karşı karşıya kalan kişilerde görülüyor. Savaşı döneminde askerlerde, göçe zorlanan sivillerde, ekonomik kriz dönemlerinde finansal güçlüğe giren insanlarda, deprem ya da kasırga gibi doğal felaketlerde kırık kalp sendromlu kişilerin sayısında ani artış görülüyor. Bu sendrom sadece toplumsal felaketlerde değil, kişisel ani emosyonel şok durumlarında, çok sevdiği bir yakınını aniden kaybetme, umutsuz bir aşk acısı, işten atılma, ciddi bir hastalığını öğrenme, hürriyetinin kısıtlanması gibi beklenmedik durumlarda ortaya çıkabiliyor. Sadece stres tablosunda değil, aşırı sevinç ve heyecanlar da bu sendromu tetikliyor. Bu sendromun belirtileri büyük ölçüde gerçek kalp krizine benzer bulgularla başlıyor. Hastalar nefes alamama, göğüste baskı hissi, ağrı ve bayılma hissi gibi şikâyetlerle genellikle acil servislere ya da doktora başvuruyor. Bu bulgular aşırı salgılanan stres hormonlarıyla ilişkili. Kırık Kalp Sendromu, ani stresle başlayan stres hormonları düzeylerindeki yükselme, kalbin üzerinde yüklenme oluşturuyor ve bu yük, kalp kasılma fonksiyonunda bozulma, özellikle kalbin apikal bölgede balonlaşma, bozukluk ile sonuçlanabiliyor. Japonlar, kalbin kasılma bozukluğu görüntüsünü Tako-tsubo dedikleri ahtapot avlamakta kullandığı kafesin benzettikleri için hastalığa bu adı vermişler. Bu gün tüm dünyada 'kırık kalp sendromu' Takotsubo Kardiyomyopatisi adı ile bilinir. En önemli stres hormonları adrenalin ve kortizol gibi hormonların kanda düzeyleri yükseldiğinde sempatik sinir sisteminin aktivasyonuna bağlı de kan basıncı artıyor, kalp ritmini hızlandırıyor. Bu sendrom, gerçek kalp krizi olmasa da özellikle ilk ay içerisinde kalp krizi riskinde de ortalama 2-5 kat artışa neden olabiliyor. Ayrıca eskiden düşünüldüğü gibi hiç de gelip geçici değil, kalıcı izler bırakabiliyor. İskoçya'daki Aberdeen Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada, 4 ay süreyle 52 hastayı izleyen Dr Dana Dawson, "Daha önceleri bu hastaların hiçbir tıbbi müdahaleye gerek kalmadan tamamen iyileşebileceğine inanılıyordu. Ancak araştırmayla birlikte gördük ki hastalığın kalpte çok daha kalıcı etkileri var" sonucuna ulaştı. Araştırmada hastaların kalp kaslarında hasar oluştuğu ve kasların kan pompalama görevini tam olarak yerine getiremediği görüldü. Bunların bir bölümü yaşamının ileriki dönemlerini bir kalp hastası olarak geçiriyor. Yazının başında da söylediğim gibi geçen hafta CNN International'da yayınlanan bir haberde kırık kalp sendromunun kanseri tetiklediğini gösteren bir çalışma çok ilgi topladı. Amerikan Kalp Derneği dergisinde yayınlanan bu çalışmada 8 Avrupa ülkesi ile ABD'de yaşayan 1604 kırık kalp sendromlu kişi inceleniyor. Kırık kalp sendromuna sahip her 6 kişiden 1'inin kanser hastası olduğu görülüyor. Çalışmada 44 yaş altı kadınlarda normalde kansere yakalanma oranı yüzde 0,4 iken, kırık kalp sendromlu kadınlarda bu oranın yüzde 8'e çıktığı, 45-64 yaş grubundaki erkeklerde ise kansere yakalanma oranı yüzde 2 iken bu sendroma sahip erkeklerde oranın yüzde 22'ye kadar yükseldiği gösteriliyor. Benzer araştırmalar, bu hastaların büyük çoğunluğunu (yüzde 88) kadın olduğunu bildiriyor. Bu çalışma sonuçları doğru ancak sebep sonuç ilişkisi doğru değil! Kırık kalp sendromu tek başına kansere neden olan bir etken değil. Aksine her iki hastalıkta aynı ortak bir nedenden ortaya çıkıyor, tetikleniyor. Her iki hastalığı da ortaya çıkaran etken aynı, o da stres. İnsan yaşamında beklenmedik bir anda ve zamanda ortaya çıkan ve travma sonrası stres bozukluğu adı da verilen bu tablo sadece kırık kalp sendromuna neden olmuyor, birçok başka ciddi sağlık sorununu tetikliyor. Psikolojik bozukluklar ve ruhsal hastalıkları bir yana bırakıyorum. Dünyada insan ölümlerinin bir numaralı nedeni kalp hastalıkları. Bu hastalıklarında bir numaralı tetikleyicisi ani stres tablosu. Araştırmalar çok sevdiği bir yakınını kaybeden bir insanda, birinci gün kalp krizi geçirme riskinin 21 kat arttığını, bir hafta sonrasında riskin 6 kata indiğini kalp krizi geçirme riskinin bir ay sonrasından itibaren çok daha azaldığını ve stres hormonlarının düzeylerinin normale inmesiyle riskin normale döndüğünü bildiriyor. Yoğun stres, diyabet ve insülin direncini de artırıyor. Yaşları 46 ile 74 arasında değişen bir grup insanın değerlendirildiği bir çalışmada, iki yıl süren izlem süresi içinde ‘Travma Sonrası Stres Bozukluğu’ olan kişilerin yüzde 35’inde insülin direnci ya da prediyabet ortaya çıkarken, olmayanlarda bu oran yüzde 19 bulunmuş. Travma sonrası stres bozukluğu insülin direnci, diyabet ve damar sertliğine yol açan metabolik sendrom gelişimini de iki kat artırıyor. Stres, ayrıca bir çok kronik hastalığın alevlenmesine sebep olabiliyor. Ani stresin en önemli hasarı bağışıklık sistemi üzerine. Vücudun immun sistemi zayıf düşüyor bu da enfeksiyonlara zemin hazırlıyor, artarda hastalıklar geliyor. En önemlisi de insan yaşamını alt üst eden bir stres ortamı, vücudun bozulan savunma sistemi, hücresel düzeydeki hiyerarşiyi bozarak kanserin ortaya çıkışını hızlandırıyor. Bu nedenle yoğun stres ortamlarında hem kırık kalp sendromu hem de kanser oranı artıyor. Ülkemizin güneydoğu ve doğusundaki olaylar, ekonomik dalgalanmalar, dolardaki değişkenlikler, ekonomik sorunlar, doğal felaketler, göçler bölgemizde yaşayan insanlar üzerinde yoğun stres ortamı oluşturuyor. Hemen her gün acil kliniklere "Kalp krizi geçiriyorum" diye birçok insan baş vuruyor, bunların ancak küçük bir bölümü gerçek kriz, çoğunluğu kırık kalp sendromlu kişiler. Bu sayı giderek artıyor. Ama yoğun stresin neden olduğu hastalıklar sadece bu sendrom değil. Enfarktüs, yüksek tansiyon, diyabet, inme ve kanser gibi toplum sağlığını ciddi ilgilendiren hastalıklar var. Bu hastalıkların her biri insan yaşamını sınırlayan ve ülkemizde sağlık sistemine ciddi yük getiren hastalıklar. Toplumdaki stres yükününün, gerilimin azalması, insanları rahatlaması çok önemli. Bu konuda yöneticilere, özellikle yerel yönetimlere çok iş düşüyor. Belediyelerin yol, bina, köprü projelerinin yanı sıra, hatta onlardan daha önemli ve öncelikli olarak insan odaklı, toplumun stres yükünü azaltacak ciddi projeler geliştirmesi gerekli. Yarın geç olabilir.