Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Konuyla ilgili şu fŞ anda süreki bir bilgi akışı var. Dünyad a hiçbir şey ilelebet gizli kalmaz. Bumeselenin debütün detayları ortaya dökülecek. Cemal Kaşıkçı norml bir gabzEeteci değildi. Entelektüel bir insandı, aynı zamanda Suud ailesiyle uzun bir geçmişi  vardı. Zamanında ailenin önemli üyelerinden b{rine danışmanlı yaptı  . Rejimle de geçmişte derin problemleri olan bir gazeteci değil. Muhammedbin Selman, Suln sistemi içinde bir darbe yaptı. Abdülaziz’inoğulları arasındayönetime dair hiyerarşik bir düzen vardı. Muhammed bin Selma n budüzeni kırdı. Bunu yiapmasında AOD’ni<, özellikle Trump’ındamadı Kshnertain etkiso oldu.  Dolayısıyl bu, Suudi Arabistan rejimi Ciçnde çok ciddi bir çalkantıya yol açtı. Bunailaveten, geleneksel olarak fml bölgedeki ola yla)d do£rudan tepki vermeyen Suudi Arabistan yerine daha aktif bir ülke  ortaya çıktı. Tabii bu olu bir ğy yöne dönmedi . Yemen müd öu ahalesi şu anda çok ciddi bir ins anı dram haline gelmiş d y urumda. Ay nı şekilde, Muhamme binSelman’ın Mısır’la, Bahreyn’le ve Birleşik Arap Emirlikleri’yle yaptığı i ttifak blede yrni dengeler oluşturmaya başladı. Körfez İşbirliğiTeşkilatı gibi bölgenin enistikrarlı yapılarında%n birisini, Katar’a uyguladığı azbbrg* üzerinden ç(tlattı. AslındaSuudi Arabistan’da uzun zamandır bnir yenilenme talebi vardı. Kadınların ajaba kullanması, daha demokratik hale gelinmesi, ülkenin dışarıya açılması gibi meseleler…. Muhammed bin Selman, görünürde bu taleplere cevap ğveren bir i]dihayla geldi. “Suudi Arabistan’ın turizm kaynğı olabilecek alanlar var, bunları tuzrizme açacmağız” dedi. Yani Suudi Arabistan biranlamda düny öaya açıldıı.  Hem  Dubaitarzı, Su} halkının çoğunluğunun pek tasv ip t-meyec=ği tarzda bir açılım gerçekleştirdi. Kat ar’a yönelik, işgal niyetine varan bif baskı politikası uygulanmaya başladı. Tüm bunlar bölgede kafaları ço karıştırdı ve bir istikrarsızlık aoluşturdu. Bir ülk eninkendi konsolosluğunda kendi vatandaşını, üstelik daha öncesinde N vatandaşa yönelik doğrud+n bir mahkeme kararı ,açıkça bir suçlama yokken öldürmesi aslında akla uıyhn gelmiyor. Fakat Suudi Arabistan’ın son öne_lerde yaptıOı şeyrn~r de akla uygun değil. *? bağlamda baktığımda kendi zkonsolosluVjunda kendi vatandaşınaböyle bir şey yapmasını çok da anlamsız görmüyorum. Muhammed bin Selman’ın şahsiyetiyle ilgili de çok sayıdaşaibe var. Öncelikle gizemli bir şahsiyet, öyle çıkıp da ortalıkta dolaşan biri değil. Güvenlik korkus u ha  safhada. Dolayısıyla, Kaşıkçı g̈́| birinin onu bireysel anlamda bir tehdit oluşturması söz konusu dğir. Kaşıkçı sadece çok etkili bir gazeteciydi. Washington Post gib bir gazetede eleştiri yazıları ysazası Muhammed bin Selman’ı elbette rahatsız ediy ordu. Türki bin Faysal,Suudi Arabistan’ın en ğneld figcr̈́brinden biri, bir dönem istihbarat şefliği yaptı. Dolayısıyla, aslında Suudi derin devletini en yakından bil enlerden biriydi. Bu tür insanların neyi ne kadar bildiklei bilinmez. Devlette çalışan bir çok insanın bildiği sırlar vardır. FakaD :){ günü geldiğinde bu sırları ortaya dökecek insan azdır. TürkM binFaysal, geçen günkübir röportajında, ‘cihatçı’ örgütler  iLble Suudi Arabistan’ın ilişkileri kendisine sorulduğunda bunları reddetti “Böyle /ir iğişkimiz yok” dedi. Ama yarın bir gün, Türki bin Faysal’ danışmanlık yapmış olan Kaşışçı çıkıp bu ilişkinin aslında nhe boyutlarda ilduğu konusundş Washington Post’a biryazı yazsaydı, iH Selman’ın bunu temizlemesikolay olmazdı. Dolayısıyla, veliahtın evresine, bu tür endişelerle bir şeki lde Kaşıkçı’nın susturulması fikri oluşmuş olabilir. Buna hiç ihtimal vermiyorum, çünküOrtadoğu’da bun lcr sık sık konuşulur. Kaşıkçı, Suu£d vatandaşlığından vazgeçmiş birisi dezğl eli endişeleri olsa da konsolosluğa kendi ayağıylagidecek k`adar ülkesine güvenen bir insandı.Aslında işin trajik tarafı da uş. Vi hafti öncesindemüracaat ediyor, kendisini konsoloslukta vkarşılıyorlar, ilgileniyorplar. Ardından, “Evrakların taramlanması bir haftayı bulur, tekrar gel” diyorlar. Bu arada da  o mevcut pln yapılıyor, Suudi Arabistan’dan 1  =5 kişilik ekip geliyor. Aslında b u timin suikast ti m:i olduğ >Ğ undan tam emin öm değilim. Çün(kü daha önce birkaç operasyon yapılmıştı ve belli nsaelar alınıp Suudi Arabistan’a götürülüp hapse konmuşlardı. Bunu da muhtemelen bu alamda düşünmüş olabilirler. Çü nkü bu Gkadar : kalabalık ̈́{i timin özel uçakla gelmesi akıllara a bu soruyu getiriooro S>dece bir suikast düzenlemek isteseniz bir insanı otel oduasında da rahatlıkla ldürebilirsiniz. Tabii  tür operasyonlarda bütün ihtim allerdüşünülür. l& Öldürülmek durumunda ka.önı$sa deilolerin yok edilemesi gerekir. Eğer kendi rızasıyla, ~itiraz etmeden onlarla beraber cgitseydt o kapıda'n birlik/şe çıkıp bir uçağa bin er vÜe normal yolcu gibi gidebilirlerdi. F Afkat görüne n o ki K+şıkçı direnmiş, CsY buna karşılık şlarak  o:o da ke ndisine işkence edilmiş ve sonra d a öldürYlmüş. Sırf öldürmek için gelinmiş olsay üd, gerçekten b u kadar klabalığa gerek yoktu. İkincisi, kaçırma çok dpha aıkNla makul geliyor, çünkü bu, bin Selman için de hem diğer muhaliflerekorku salmak heg de “Türkiye bimbi güvenliğün had safhada olduğu bir ülkeden =bir m|uhalifTmi kaçırıp yargılayabiliyorum” diyebilmek açısından daha büyükbir Fb prestij olabilirdi. Ş% Suudi Arabistanson bir kaç ?ılda ABD güdümüne çok daha fazla girmiş bir ülke.Suudi Arabistan topraklarında büyük Am erikan seleri var. Şunu da bilmek lazım, buÖan birkaç yıl önce Amerika’da bir *yargılama yapşldı ve 11 Eylül olaylarındaki ah rolünden dolayı Suudi Arabistan’ın cezalandırılmasına dair bi, karaI çıktı. Trump bu olayı çözdü, bunun yol  da belliydi; Suudi Arabistan, Amerika ile 110 gC milyar Loloa] civarı silah alÜm alaşması yaptı. Sonrasında da öze llikle İrüan politikası konusunda ta anlamığyla AB ! çizgisine geçti. Eski den c bir denge polititası vardı. ig İran’la ilişkilerher ne kadar kötü olsa da en n azından karşıl ıklı saldırmazlık söz konusuydu.Katar’a zaten _Körfez İşbirliği Teşş´atı dolayısıyla bir devlet gibi davranıyorlardı. Bu son krizden s onra birçok Katarlı ülkeden ğğ sınır dışı edildi, hapse atıldı. Suudi Arabistan bu son süreçte Türkiye’yi de lIrşısöna aldı.Tabii bu yeni bir şe y değil; ArapBahar’ına kadar gidenbir boyudtu var. Ama son süreçte Sudi Arabistan, doğrudan PYD’ye aktarılansilahların parasını ödeyen bir ülke konumuna kadargitti. Dolayısıyla, bu son iki üç yıllık süreç oldukça trajik. Ayrıca katı bir İslam devleti havası vardı. Şimdi artık ılımlı İslam’a geçeceklerini söylüyorlar ama bu ılımlı İslam projesinin de ABD kaynaklı olduğunu biliyoruz. Ilımlı İslam çerçeves inde az önce bahsettiğimgibi, turizm yatırımları, oteller gibi geleneksel olarak Suudi Arabistan halkının çok tas,vp etmediği konuları da gündeme getirmeye başladılar. Dolayısıyla artık sabiteler yok. Bu projeleri . hepsinin arkasında asl ında Kushner veİsrail var. T rump, em Evanjelistlerin hem de Yahudi lobisinin desteğini almak amacıyla cieddi anlamda İsrail yanlısı bir politika izlemeye ba şladı. Daha öncesinde de Amerika’nın rel;neksel politikası böyleydi ama  plitkada yine ufak tefek dengeler vardı. Oysa şimdi Kudüs’ü, aslında bütün uluslararası teamülleri karşılarına alarak, Birleşmiş Milletler kararlarını hiçe sayarak, İsrail devlbtinin başkenti yaptılar. Buna normaldeArap düFnvyasınvın çok şiddetli tepki vermesigerekirdi, ki birçoğu verdi. Ama Suuüdi Arabistan’ın tepkisiçok zayıf kaldı. Zat enSuudi Arabistan’ın Filistinyönetimine çok ciddi baskılar uygu\hadığını biliyoruz; hem yap tığı m)ddi yardımları önemi ölçüde ken- hem de bu kararı kabul etmelerine yönelik onlara baskı uyvgladı. KataJı y£ da aslında undt) dolayı birazsıkıştırıyorlar, çünkü Katar hâl â Filistin meselesinde hassasiyetini deva= ettiren, İh van-ı Müslimin hareketini terör örgütü ilan etmeyen, onlarakendi topraklarında yer voren bir ülke. O yüzdenKatar’ı da cezalandırdılar. Sumdi Arabistan medya s ına  ve resmiaçıklamalara baktnığımızda, “Filistin meselesi başEmız)n belası oldu. Bizim için aslında bu önemli bir mesele değil. Biz istikrara nbakalıe ve İsrail’le ilişkileri geliştirelim” çabasında olduklarını görüyuruz. Birtakı m gizli görüş|ele yaptıklarını biliyoruz. mDolJayısıyla,  bu ska Suudi Arabistan’ın sabitelerinden birinin daha ortadan kalktığını gösteriyor. Kral Selman, yayblı ve tecrübeli bi`r insan ama kontrol bir şekilde Muhammed bin Selman’ın elinde. Öyle olunca bu dengesizlikler ortÖağ' çıkıyor. ÜE Burada ittifakNn başını çĞeken Birleşik dfL Arap Emirlikleri. Oradada veliaht uhamm&d bin Zayid başı oynuyor. Suudi Arabistan’da Muh£mmed bin Selman ve Mısır’da idT darbeci Sisi. Bu dönem, Asral’in en raht olduğu dönem.Tabii Suriye’deki savaş  va bu nktada önjemli rol odnuşyor. Suudi Arabistan, şu  anda önemli anlamda gücünü Yemen’le savaşa verdi. Dolayısıyla İsra il’in Gazze’de yaptığı katliamlara voyja Batı Şeria’ya uyguladığı ba{kıPlar tepki verecek Arap ülkesi neredeyse kalmadı. Amerika’da Trumpüzerinde hem Senato’dan Jem medyadan  çok ciddi bir baskı va. Tabii seçimler \e önem li bir bas;kı unasufru. [Trmp yapabilirse, bu olayla (ilhli nihai kararöı seçimler sonrasına kadar ertelemeye çalışacak. Alacağı karar doğrudan Muhammed big Selman’ı bitirmek olmayacaktır diye düşünüyorum. Çünkü ciddi ittifaklar yapılmıh ve üzerindebirçok konuda anlaşılmış. ma Suud ailesinden başkabir emiriparlatıp öne ç ıkrabilDişr ve Muh a]bmmed bin Selman’ı tasfiye edebilirler. Bu ihcLal var. Çünkü bin Selman kendi vü ailesinden ok ^E= önemli insanları hapsetti. Onları bir otelde tutup, her birisi nden gücüne göre 10 milyar dolar, 20 milyar dolar gib paralar ldı. Ç k düşman kazandı. Ailede herhalde onu seven kalmamıştır. Bu  tür komplo teorileri düşünülebilir ama elimizle bazı deliller var. Doğrudan Muhammed bin Selman’ın yakın korumaları bu işin içinde. öe'er böyle bir komplo olsaydı, aslında bu da Muhammed bin elan içisn yeni bir fırsat olurdu. Tam tersiAe, şu anda inkâr sürecindeler. Önce içeride olduğunu inkâr |ttiler. Bu nğlmda aslında Türk güvenl^ik güçlerininde önemli bir !y y aptığınıdüşünüyorum. Drudan e llerindeki bilgileri aşta paylaşmadılar, Suudi Arabistan’ı hata ypmaüsını beklediler ve Vnlar d a  hataları y aptılar. Muhammed bin Selman’ın hep babasına sorarakyaptığı u şeyler v[Ü,rdı. Bu oHerayonu babasına sormadan yaptığı konuşuluy´r. Dolayısıyla, bütün deliller bi r şekil de ortaya koyşlursa DBD MhammŞed bit Selman’ı tasf Oiye edebilir.   Amerin|’nn Suudi Arrbistbn’- bırakması söz konusu olmaz. Ne Sbudi Arabistanzın Bns de BiFleşik Arap Emirlikleri’nin bu saatten sonrt  Rusya veya Çin taraf \ıcna eçmefii ihtimal dahilinde görmüyourum. Bölgede böyle bir dLişikliğin olması için ancak [hö Arap Ba osrs gibi büyük bir halk hareketinin ortaya üıkmsı gerekir. “Muhammed bin Selman’ın bunlarla bir alakası yok, onl arı cezaland̈́racak” deniyor. M Türkiye’ye gelen 15 kişiden biri şüpheli bir trafikkazasında öldü. Diğer kişiler d çok rahat yarFLılagnıp idam edilebilirler. Sanmıyorum. Suud Arabistan geçmiş dönemde bütün yumurtalarını aynı sepetekoydu. B saatten sonra bu tür atr JGü aksiyonlar yapmasıçok zor. OT da yapamaz. Hatta konjonktürde petrol üretimini artırmasına dair Amerika’dan bir baskı \ardı. Belki bunu yapma yabilir. Fakat Şi(n Selman’ın bu işin içi :de olduğuna dairmaddi deliller kesinleşirse, ABD doğrudan BirlPşid Milletler üzerinden bir ceza kesebilir veya içeride bir saray darbesi yapılabilir. Çünkü bin Selman’a us yönelik daha önce ufak tefek teşebbüsler de   oldu. Kral Faysal dapetrol fiyatlarını artırmıştı, oı sonrasında kendi yeğenine ı.v öldürttüler.  Bu  bölgede CIA’in ?vâ+â ço k etkin şü`gü var. ştta daha önce bin Selman’ın diğer emirler e yaptığı Iperasüonu ge$rçekleştiken de yine Amerikalı meşhur güvenlik şirketlerinden Blackwater’dı. u Daha yakı  n zamanda Kral Selman’ın Ü bir Rusya gezisi o lmuştu Çin zaten bölgede var.Ama Suriye konusunda ABD tarafında yer a ldılar. Türkye’'nin kızacağını bile bile PYD’yi desteklediler. Geçe n ha:tak Pompei ziyar>inde de bir 100milyon dolar aha aktardılar. Türkiye aslında 'un yıllardırbölgenin bir istikar v demokrasi bölgesi olmasını istiyor. Arap Baarı’nı desteklemesinin arkasında yatan neden de buyd. Türkiy; demokrasiye, insan haklarına saygılı, I.ikiı özgürlüğ ünü ortaya çıkaran, ekonomik gelişmeyi birçok alana yayan, halkının refahını önU çıkaran bir m=odekl haline gelmez istiyor. Türkiye Amerika’nın bölgeye fb şekilde müdahalesine karı çıkacaktır. Diğer taraftan  da Suudi Arbistan’a “ Kendini düzelt,bölgede pozitif rol oyna.Maddi imkânlarını bölgeyi parçalama yolun dza değil, Afrika’daki, Ortadoğu ’dakihalkların refahına yönelik kullan” ş^klid tavsiyede bulunacaktır. Türkiğ’n%n bu bölge ülkeleriyle ilişkisi sadece rejimlerle ilgili değildir.Türkiye kendini bu bölgenin vazgeçilmez bir parçası, çok önemli bir atöü olarak görüyor. Dolayısıyla, bölgedeki p|her türlüolumlu gelişmeyi destekleyecektir. Eiej Suudi Arabistan’daki rejim bu oayd>an ders çıkarıp, Türkiye ile ilişkilerini düzeltme yönünde yeni bir yaklaşımageçerse ürkiye buu destekler. Bu, Suudi Arabistan’ın tercihi. Aslında aklıselim ile bakıldığızaman, Suudi Arabistan’ın Türkiye gii bir ülkenin dostluğuna k ihtiyacı oldu>ğ Görülür. Ş uana kadarki poliikaarı kendilerine zarar verdi.Trump’ın adeta aşağılaya konuşmaları aslında Suudi Arabistan halkının kalbinde derin yara açtı. ABD’nin kndilerini tamamıyla Tadd anlamda yararlanılacak  b'sr ülke konumunda görmesi, birtaraftan da sopa göstermesi aşağılayan bir yaklaşım. Kaşıkçı’nın yazılarında vurguladığı şeylerden biribuydu. g Türkiye ise bölgeyle ilişkilerini eskiden beri zikrettiği “kazan-kazan ilişkileri” boyutgunda tutmaya çalıştı. y debu ülkelerle hep k ültürel hem diniyakınlıklarımız var. Dolayısıyla Suudi Ar abistan rejiminin bu akıl dı[ı yaklaşımdan çıkıp daha makul düşüney' başilanasıla ilişkilerin biraz daha ncmalE dönebileceğini düşünü yorum. Aslında bu türbülans bölge için çok zararlıoldu. Bölgenin ihtiyac ı olan şey öncelikle bölge ülkelerinin kndi ortak çıdrlarına odaklanmasıdır. Batı’nın > emperyalist hesaplarını görmeleri h:e kendi haOklarınjın refahı ve mutluluğu iin işbirliğiyapmaları gerekir.
Konuyla ilgili şu anda sürekli bir bilgi akışı var. Dünyada hiçbir şey ilelebet gizli kalmaz. Bu meselenin de bütün detayları ortaya dökülecek. Cemal Kaşıkçı normal bir gazeteci değildi. Entelektüel bir insandı, aynı zamanda Suud ailesiyle uzun bir geçmişi vardı. Zamanında ailenin önemli üyelerinden birine danışmanlık yaptı. Rejimle de geçmişte derin problemleri olan bir gazeteci değil. Muhammed bin Selman, Suud sistemi içinde bir darbe yaptı. Abdülaziz’in oğulları arasında yönetime dair hiyerarşik bir düzen vardı. Muhammed bin Selman bu düzeni kırdı. Bunu yapmasında ABD’nin, özellikle Trump’ın damadı Kushner’in etkisi oldu. Dolayısıyla bu, Suudi Arabistan rejimi içinde çok ciddi bir çalkantıya yol açtı. Buna ilaveten, geleneksel olarak bölgedeki olaylara doğrudan tepki vermeyen Suudi Arabistan yerine daha aktif bir ülke  ortaya çıktı. Tabii bu olumlu bir yöne dönmedi. Yemen müdahalesi şu anda çok ciddi bir insanı dram haline gelmiş durumda. Aynı şekilde, Muhammed bin Selman’ın Mısır’la, Bahreyn’le ve Birleşik Arap Emirlikleri’yle yaptığı ittifak bölgede yeni dengeler oluşturmaya başladı. Körfez İşbirliği Teşkilatı gibi bölgenin en istikrarlı yapılarından birisini, Katar’a uyguladığı ambargo üzerinden çatlattı. Aslında Suudi Arabistan’da uzun zamandır bir yenilenme talebi vardı. Kadınların araba kullanması, daha demokratik hale gelinmesi, ülkenin dışarıya açılması gibi meseleler…. Muhammed bin Selman, görünürde bu taleplere cevap veren bir iddiayla geldi. “Suudi Arabistan’ın turizm kaynağı olabilecek alanları var, bunları turizme açacağız” dedi. Yani Suudi Arabistan bir anlamda dünyaya açıldı. Hem de Dubai tarzı, Suud halkının çoğunluğunun pek tasvip etmeyeceği tarzda bir açılım gerçekleştirdi. Katar’a yönelik, işgal niyetine varan bir baskı politikası uygulanmaya başladı. Tüm bunlar bölgede kafaları çok karıştırdı ve bir istikrarsızlık oluşturdu. Bir ülkenin kendi konsolosluğunda kendi vatandaşını, üstelik daha öncesinde bu vatandaşa yönelik doğrudan bir mahkeme kararı, açıkça bir suçlama yokken öldürmesi aslında akla uygun gelmiyor. Fakat Suudi Arabistan’ın son dönemlerde yaptığı şeyler de akla uygun değil. Bu bağlamda baktığımda kendi konsolosluğunda kendi vatandaşına böyle bir şey yapmasını çok da anlamsız görmüyorum. Muhammed bin Selman’ın şahsiyetiyle ilgili de çok sayıda şaibe var. Öncelikle gizemli bir şahsiyet, öyle çıkıp da ortalıkta dolaşan biri değil. Güvenlik korkusu had safhada. Dolayısıyla, Kaşıkçı gibi birinin ona bireysel anlamda bir tehdit oluşturması söz konusu değil. Kaşıkçı sadece çok etkili bir gazeteciydi. Washington Post gibi bir gazetede eleştiri yazıları yazması Muhammed bin Selman’ı elbette rahatsız ediyordu. Türki bin Faysal, Suudi Arabistan’ın en önemli figürlerinden biri, bir dönem istihbarat şefliği yaptı. Dolayısıyla, aslında Suudi derin devletini en yakından bilenlerden biriydi. Bu tür insanların neyi ne kadar bildikleri bilinmez. Devlette çalışan birçok insanın bildiği sırlar vardır. Fakat günü geldiğinde bu sırları ortaya dökecek insan azdır. Türki bin Faysal, geçen günkü bir röportajında, ‘cihatçı’ örgütler ile Suudi Arabistan’ın ilişkileri kendisine sorulduğunda bunları reddetti “Böyle bir ilişkimiz yok” dedi. Ama yarın bir gün, Türki bin Faysal’ danışmanlık yapmış olan Kaşıkçı çıkıp bu ilişkinin aslında ne boyutlarda olduğu konusunda, Washington Post’a bir yazı yazsaydı, bin Selman’ın bunu temizlemesi kolay olmazdı. Dolayısıyla, veliahtın çevresinde, bu tür endişelerle bir şekilde Kaşıkçı’nın susturulması fikri oluşmuş olabilir. Buna hiç ihtimal vermiyorum, çünkü Ortadoğu’da bunlar sık sık konuşulur. Kaşıkçı, Suud vatandaşlığından vazgeçmiş birisi değil. Belli endişeleri olsa da konsolosluğa kendi ayağıyla gidecek kadar ülkesine güvenen bir insandı. Aslında işin trajik tarafı da bu. Bir hafta öncesinde müracaat ediyor, kendisini konsoloslukta karşılıyorlar, ilgileniyorlar. Ardından, “Evrakların tamamlanması bir haftayı bulur, tekrar gel” diyorlar. Bu arada da o mevcut plan yapılıyor, Suudi Arabistan’dan 15 kişilik ekip geliyor. Aslında bu timin suikast timi olduğundan tam emin değilim. Çünkü daha önce birkaç operasyon yapılmıştı ve belli insanlar alınıp Suudi Arabistan’a götürülüp hapse konmuşlardı. Bunu da muhtemelen bu bağlamda düşünmüş olabilirler. Çünkü bu kadar kalabalık bir timin özel uçakla gelmesi akıllara bu soruyu getiriyor. Sadece bir suikast düzenlemek isteseniz bir insanı otel odasında da rahatlıkla öldürebilirsiniz. Tabii bu tür operasyonlarda bütün ihtimaller düşünülür. Öldürülmek durumunda kalınırsa delillerin yok edilmesi gerekir. Eğer kendi rızasıyla, itiraz etmeden onlarla beraber gitseydi, o kapıdan birlikte çıkıp bir uçağa biner ve normal yolcu gibi gidebilirlerdi. Fakat görünen o ki Kaşıkçı direnmiş, buna karşılık olarak da kendisine işkence edilmiş ve sonra da öldürülmüş. Sırf öldürmek için gelinmiş olsaydı, gerçekten bu kadar kalabalığa gerek yoktu. İkincisi, kaçırma çok daha akla makul geliyor, çünkü bu, bin Selman için de hem diğer muhaliflere korku salmak hem de “Türkiye gibi güvenliğin had safhada olduğu bir ülkeden bir muhalifimi kaçırıp yargılayabiliyorum” diyebilmek açısından daha büyük bir prestij olabilirdi. Suudi Arabistan son birkaç yılda ABD güdümüne çok daha fazla girmiş bir ülke. Suudi Arabistan topraklarında büyük Amerikan üsleri var. Şunu da bilmek lazım, bundan birkaç yıl önce Amerika’da bir yargılama yapıldı ve 11 Eylül olaylarındaki rolünden dolayı Suudi Arabistan’ın cezalandırılmasına dair bir karar çıktı. Trump bu olayı çözdü, bunun yolu da belliydi; Suudi Arabistan, Amerika ile 110 milyar dolar civarı silah alım anlaşması yaptı. Sonrasında da özellikle İran politikası konusunda tam anlamıyla ABD çizgisine geçti. Eskiden bir denge politikası vardı. İran’la ilişkiler her ne kadar kötü olsa da en azından karşılıklı saldırmazlık söz konusuydu. Katar’a zaten Körfez İşbirliği Teşkilatı dolayısıyla bir devlet gibi davranıyorlardı. Bu son krizden sonra birçok Katarlı ülkeden sınır dışı edildi, hapse atıldı. Suudi Arabistan bu son süreçte Türkiye’yi de karşısına aldı. Tabii bu yeni bir şey değil; Arap Bahar’ına kadar giden bir boyutu var. Ama son süreçte Suudi Arabistan, doğrudan PYD’ye aktarılan silahların parasını ödeyen bir ülke konumuna kadar gitti. Dolayısıyla, bu son iki üç yıllık süreç oldukça trajik. Ayrıca katı bir İslam devleti havası vardı. Şimdi artık ılımlı İslam’a geçeceklerini söylüyorlar ama bu ılımlı İslam projesinin de ABD kaynaklı olduğunu biliyoruz. Ilımlı İslam çerçevesinde az önce bahsettiğim gibi, turizm yatırımları, oteller gibi geleneksel olarak Suudi Arabistan halkının çok tasvip etmediği konuları da gündeme getirmeye başladılar. Dolayısıyla artık sabiteler yok. Bu projelerin hepsinin arkasında aslında Kushner ve İsrail var. Trump, hem Evanjelistlerin hem de Yahudi lobisinin desteğini almak amacıyla ciddi anlamda İsrail yanlısı bir politika izlemeye başladı. Daha öncesinde de Amerika’nın geleneksel politikası böyleydi ama o politikada yine ufak tefek dengeler vardı. Oysa şimdi Kudüs’ü, aslında bütün uluslararası teamülleri karşılarına alarak, Birleşmiş Milletler kararlarını hiçe sayarak, İsrail devletinin başkenti yaptılar. Buna normalde Arap dünyasının çok şiddetli tepki vermesi gerekirdi, ki birçoğu verdi. Ama Suudi Arabistan’ın tepkisi çok zayıf kaldı. Zaten Suudi Arabistan’ın Filistin yönetimine çok ciddi baskılar uyguladığını biliyoruz; hem yaptığı maddi yardımları önemli ölçüde kesti hem de bu kararı kabul etmelerine yönelik onlara baskı uyguladı. Katar’ı da aslında bundan dolayı biraz sıkıştırıyorlar, çünkü Katar hâlâ Filistin meselesinde hassasiyetini devam ettiren, İhvan-ı Müslimin hareketini terör örgütü ilan etmeyen, onlara kendi topraklarında yer veren bir ülke. O yüzden Katar’ı da cezalandırdılar. Suudi Arabistan medyasına ve resmi açıklamalara baktığımızda, “Filistin meselesi başımızın belası oldu. Bizim için aslında bu önemli bir mesele değil. Biz istikrara bakalım ve İsrail’le ilişkileri geliştirelim” çabasında olduklarını görüyoruz. Birtakım gizli görüşmeler yaptıklarını biliyoruz. Dolayısıyla, bu da Suudi Arabistan’ın sabitelerinden birinin daha ortadan kalktığını gösteriyor. Kral Selman, yaşlı ve tecrübeli bir insan ama kontrol bir şekilde Muhammed bin Selman’ın elinde. Öyle olunca bu dengesizlikler ortaya çıkıyor. Burada ittifakın başını çeken Birleşik Arap Emirlikleri. Orada da veliaht Muhammed bin Zayid başı oynuyor. Suudi Arabistan’da Muhammed bin Selman ve Mısır’da da darbeci Sisi. Bu dönem, İsrail’in en rahat olduğu dönem. Tabii Suriye’deki savaş da bu noktada önemli rol oynuyor. Suudi Arabistan, şu anda önemli anlamda gücünü Yemen’le savaşa verdi. Dolayısıyla İsrail’in Gazze’de yaptığı katliamlara veya Batı Şeria’ya uyguladığı baskılara tepki verecek Arap ülkesi neredeyse kalmadı. Amerika’da Trump üzerinde hem Senato’dan hem medyadan çok ciddi bir baskı var. Tabii seçimler de önemli bir baskı unsuru. Trump yapabilirse, bu olayla ilgili nihai kararı seçimler sonrasına kadar ertelemeye çalışacak. Alacağı karar doğrudan Muhammed bin Selman’ı bitirmek olmayacaktır diye düşünüyorum. Çünkü ciddi ittifaklar yapılmış ve üzerinde birçok konuda anlaşılmış. Ama Suud ailesinden başka bir emiri parlatıp öne çıkarabilir ve Muhammed bin Selman’ı tasfiye edebilirler. Bu ihtimal var. Çünkü bin Selman kendi ailesinden çok önemli insanları hapsetti. Onları bir otelde tutup, her birisinden gücüne göre 10 milyar dolar, 20 milyar dolar gibi paralar aldı. Çok düşman kazandı. Ailede herhalde onu seven kalmamıştır. Bu tür komplo teorileri düşünülebilir ama elimizde bazı deliller var. Doğrudan Muhammed bin Selman’ın yakın korumaları bu işin içinde. Eğer böyle bir komplo olsaydı, aslında bu da Muhammed bin Selman için yeni bir fırsat olurdu. Tam tersine, şu anda inkâr sürecindeler. Önce içeride olduğunu inkâr ettiler. Bu anlamda aslında Türk güvenlik güçlerinin de önemli bir şey yaptığını düşünüyorum. Doğrudan ellerindeki bilgileri başta paylaşmadılar, Suudi Arabistan’ın hata yapmasını beklediler ve onlar da bu hataları yaptılar. Muhammed bin Selman’ın hep babasına sorarak yaptığı şeyler vardı. Bu operasyonu babasına sormadan yaptığı konuşuluyor. Dolayısıyla, bütün deliller bir şekilde ortaya koyulursa ABD Muhammed bin Selman’ı tasfiye edebilir.  . Amerika’nın Suudi Arabistan’ı bırakması söz konusu olmaz. Ne Suudi Arabistan’ın ne de Birleşik Arap Emirlikleri’nin bu saatten sonra Rusya veya Çin tarafına geçmesini ihtimal dahilinde görmüyorum. Bölgede böyle bir değişikliğin olması için ancak Arap Baharı gibi büyük bir halk hareketinin ortaya çıkması gerekir. “Muhammed bin Selman’ın bunlarla bir alakası yok, onları cezalandıracak” deniyor. Türkiye’ye gelen 15 kişiden biri şüpheli bir trafik kazasında öldü. Diğer kişiler de çok rahat yargılanıp idam edilebilirler. Sanmıyorum. Suudi Arabistan geçmiş dönemde bütün yumurtalarını aynı sepete koydu. Bu saatten sonra bu tür atraksiyonlar yapması çok zor. Onu da yapamaz. Hatta konjonktürde petrol üretimini artırmasına dair Amerika’dan bir baskı vardı. Belki bunu yapmayabilir. Fakat bin Selman’ın bu işin içinde olduğuna dair maddi deliller kesinleşirse, ABD doğrudan Birleşmiş Milletler üzerinden bir ceza kesebilir veya içeride bir saray darbesi yapılabilir. Çünkü bin Selman’a yönelik daha önce ufak tefek teşebbüsler de oldu. Kral Faysal da petrol fiyatlarını artırmıştı, sonrasında kendi yeğenine öldürttüler. Bu bölgede CIA’in hâlâ çok etkin gücü var. Hatta daha önce bin Selman’ın diğer emirlere yaptığı operasyonu gerçekleştiren de yine Amerikalı meşhur güvenlik şirketlerinden Blackwater’dı. Daha yakın zamanda Kral Selman’ın bir Rusya gezisi olmuştu. Çin zaten bölgede var. Ama Suriye konusunda ABD tarafında yer aldılar. Türkiye’nin kızacağını bile bile PYD’yi desteklediler. Geçen haftaki Pompei ziyaretinde de bir 100 milyon dolar daha aktardılar. Türkiye aslında uzun yıllardır bölgenin bir istikrar ve demokrasi bölgesi olmasını istiyor. Arap Baharı’nı desteklemesinin arkasında yatan neden de buydu. Türkiye; demokrasiye, insan haklarına saygılı, fikir özgürlüğünü ortaya çıkaran, ekonomik gelişmeyi birçok alana yayan, halkının refahını öne çıkaran bir model haline gelmek istiyor. Türkiye Amerika’nın bölgeye bu şekilde müdahalesine karşı çıkacaktır. Diğer taraftan da Suudi Arabistan’a “Kendini düzelt, bölgede pozitif rol oyna. Maddi imkânlarını bölgeyi parçalama yolunda değil, Afrika’daki, Ortadoğu’daki halkların refahına yönelik kullan” şeklinde tavsiyede bulunacaktır. Türkiye’nin bu bölge ülkeleriyle ilişkisi sadece rejimlerle ilgili değildir. Türkiye kendini bu bölgenin vazgeçilmez bir parçası, çok önemli bir aktörü olarak görüyor. Dolayısıyla, bölgedeki her türlü olumlu gelişmeyi destekleyecektir. Eğer Suudi Arabistan’daki rejim bu olaydan ders çıkarıp, Türkiye ile ilişkilerini düzeltme yönünde yeni bir yaklaşıma geçerse Türkiye bunu destekler. Bu, Suudi Arabistan’ın tercihi. Aslında aklıselim ile bakıldığı zaman, Suudi Arabistan’ın Türkiye gibi bir ülkenin dostluğuna çok ihtiyacı olduğu görülür. Şu ana kadarki politikaları kendilerine zarar verdi. Trump’ın adeta aşağılayan konuşmaları aslında Suudi Arabistan halkının kalbinde derin yara açtı. ABD’nin kendilerini tamamıyla maddi anlamda yararlanılacak bir ülke konumunda görmesi, bir taraftan da sopa göstermesi aşağılayan bir yaklaşım. Kaşıkçı’nın yazılarında vurguladığı şeylerden biri buydu. Türkiye ise bölgeyle ilişkilerini eskiden beri zikrettiği “kazan-kazan ilişkileri” boyutunda tutmaya çalıştı. Bir de bu ülkelerle hem kültürel hem dini yakınlıklarımız var. Dolayısıyla Suudi Arabistan rejiminin bu akıl dışı yaklaşımdan çıkıp daha makul düşünmeye başlamasıyla ilişkilerin biraz daha normale dönebileceğini düşünüyorum. Aslında bu türbülans bölge için çok zararlı oldu. Bölgenin ihtiyacı olan şey öncelikle bölge ülkelerinin kendi ortak çıkarlarına odaklanmasıdır. Batı’nın emperyalist hesaplarını görmeleri ve kendi halklarının refahı ve mutluluğu için işbirliği yapmaları gerekir.