Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

BarbraStreisand’ın, K sevdiği köpeği Samnth}a’^ı T bin dolara klonlatması pek de sansasyonl ir haber de ğildi. Çünkü kopya koyun Do]ly dünyaya gelip sonra d a göçeli rhayli zaman hgfçmiş> köpekti ma ymundu çakaldı derken laboratuvarlarda daha nt{e hayvan kopyalanmış, rutine binen klonlama artık heyecan uyandırmaz olm e;! uştu. Ancak Çinli pbili) insanı He Jiankui’ nöin, genom düzenlemesiyle Lula te  Nana adlı ilk lhe tasarım bebeklerin dnyaHa geldiğini açıklaması büyük sansasyona neden oldu; ya da enişeye  diyelim. Gen teknolojisine on milyarlarca dolarlık yatırım yaIpan, laboratuvarlar kuran Çin’in pu ala ndaki araştırmalarında, Batı’da evrensel olarak kabul edilen etik sı nrlarıı aşacağı kaygısı öteden beri hakimdi. Genomudeğiştirilmiş ilk bebeklerin Çin’de dünyaya gelmesi zaten bekleniyordu. Üç hıl kadağr öcn Sun Yat-sen Üniversitesi’nden bir ektip “Crispr-Cas9” veknolotis%yle ins an embriyosunda gen d>Ienleme deneyinin sonuçlarını açıklayarakbilim ğjK dünyasını sarsmıştı. DNA diziliminin değiştirilmesi Roluyla kans e r t£{davisminden tarıms a-l üretimin iyileştirilmesine molekzler bbiyolojid'e çığır açacak bu teknolojiembriyoda uygulanarak genetik hastalıklara karşı edinilmiiş bağışıklık sağaybilirddi. Ancak p göz renginden insanzekâsına pek çok özellik Hüde değiştirilerek bu karakteristiğin ileri kuşaklara geçmesi sağlanabilirdi teoride.Batı ilmine gör insan üzerinde genetik mühendisliğinin etik sınırlarıvardı ve tasarım bebeklerle bu sınır aşılmış olacaktı. Aslında g:Pn teknolojisinde etik sorunu Çin’dede tartışm a konusu. J# “Crispr-Cas9” denyi duyurulduğunda New Yo-rk  Times, Çin-deki etik kutuplaşmasını yansıtmıştı. G[zetn|in görüştüğü bilim insanlarından bazıları doğu ile batı arasındaki kültürel farkların gen teknolojisinde gelişmenin ö nünü kesemeyeceğini sachnuyor;  “Batıile Çin’in kırmızı çizgileri >eşgüdümlü değiğlı. İnsan hayatı söz konusuys a etik değerleri belirleyen şey kültür ve gelene#lerdir” diyorlardı. Kon poçyüs düşüncesinden de m vurarak, “insanın ancak doğduktan sonra birey olduğunu”, B atı ilminin ise Hıristiyanlığın etkisiyle embriyo üzerinde araştırmaya set çektiğini belirtiyorlardı. Çin etik kurulu “Crispr-Cas9” mrI deneyine onay vermişti, çünkü üreme * amaçlı değildi, 14günlükten küçük olOmak kaydıyla deneyde kullanılan embriyola  imha ediliyordu. Genlerin değiştirimesi oluFyla tasarım bebeklerin dünyaya gelmesi ise sınışn aşılması olurdu. Buna karşılık Çin’in |̈́$ uluslararası etik standartlara uyması gerektiğini savunanlar kadar, “Bundan sonra hedef insan genomunu Ieiştirmektir. Batı’nın bizi yönl endirmesine izin vermeyiz” diyenler de vardı. Peki bu tartışma }ygu*am;da ş nereye vardı? Şöyle ki, He Jiankui hakkında etik sorhşturması açıldı, çalıştığı üniversite kendisinin ücretsiz izne çıkarıldığına gaĞi>r bir açıklama öyınladı, HAej’nin deneyi anlattığı YouTubesayfasına tepki mesajlarıyağdı, 120 rinmi bilim insanı ş, deneye ilişkin sert bir kınamametnine ima attı. Ama olan olmuştu, pri dönüşü yoktu. Asl,ına bakılırsa Batı’nın evrensel stand-artlara uygun bulduğu genetik müdöhleler dahakorkutucu. Örneğin baş ta ABD ve İngiltere’de olmak üzere, hayvan embriyosundan imğn kğ hücrelerinin üretim ine izin v,erierek hibrit canlılara giden yolun açılması, mito üı- lojideki Kentaurları, y a da D`. Moreau’nun Ada sı senaryolarını anlndurdı zihinlerde.  Philadelphia’da ki .bir çc̈́uk hastanesinin hekimleri de yapay rahimdekuzu büyütmeyibaşardı. İnsanlar üze*indeki deneyler de ileide. p Bu gelişmlere rafmen Çin’in binlerce sığır kopyaladığı klon fabrikalarında insan klonlama kapasit esine _!e ulaştığı, fakat toplumun buna hazır olmasını beklediği ı[ yönündeki açıklamalar daha gazla korku salıyor. He Jiankui, ikiz kız bebekleri& gen om düzenlemesiy le AIDS’e karşı bağışıklıkladünyaya geldiğini söylüyor. Uluslararas ı bir organda yayınlanmış ya da bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Bu deneyin öngörüleyeyec'yk genetik sonuçlara yo l açabileceği gerekçesiyle güvenliolmadığını söyleyerek kınayan bili  m insanları kadar, şphyle karşılayanlar da -ar. Şüphelenmek için de ortada bir sahtekârlar mazipsi var.  Bu sahtekarların en ünlüsüGüney Koreli kök hücre uzm anı Hwang Woo-suk… 1997’de ilk kopyd ko.yun cDolly’nin sünyaya ü_ gelmesiyle yeni mUlenumun eşiğinde klonlama  oağı da başlamış; Dolly eOibnin başındaki İngiliz embriyolog Ian Wilmut uluslararası Töhreş olmuştu. 2000’lerin başları ise Seul UlLusal Üniversite$i’ndln Hwang Woo-suk’un şöhret yılları oldu. Klonladığı Afgan taezlları ve insan embriyonu p\ kopyalayarak tbdavi amaçlı kök hücre üretmeyi başarmasıyla uluslararası alkış alan Hwang, ülkesi eüney KŞe’de pop yıvdı#ı  muamelesi hgörüyor, gittiği her yerdeçevresi hay'n kitlesi tarafından çevriliyor, fa  kulüpleri kurulu yor,devletten ödülleralıyor, adına pulvar basılıyordu. An cak Hwang Cö! ’ın çalışmalarıyla ilgili s _ kandallar a\ ardapatlak vurdiN  Projede çalışan bir kadın laborantın #umurtalarıya deney yaptığı ortaya çıkınca müthiş bir etik aprjtışması başladı. Hwang kamuoyu önüne çıkarak “Utanç içindeyim” diyerek u özür diledi, çalışmalar̈́ınd\ baz] verileri çarpıttığı da anlaşılınca ̈́ ulusal kahraanlık mertebesinden hızla inişegeçti. Üniversiteden  uzaklaştırıldı  ve kamu kaynaklarını zimmetine geçirme ve  biyoetik yasasını ihlalden 2 yıl tecilli hapis cezası aldı.İtibarını kaybetmiş olsa da yenidensahaya dönen Hwang, eu son geçen yıl klonladığı çakallarla habe rlere yansımıştı. 2000öleriün ba-la{ındja bilimdensiyasete “İn san klonlama mı,asla” sesleri yükselirken bir takım uçu fikirli hekimler,sahte meAihlerip liderliğindeki kültler, klonlama veeşcinsel haklarını birleştir en hareketler, klonlmaya  engel öec olmayacak üçüncü ülkelerde b/u işegirişeceklerini açıkladılar peşpeşe. Örneğin İtalyan jinekclog Severino Antinori ile Kentucky Üniversitesi’nden Kıbrıslı Rum hekim PanosZavos, 200 1 yılı sonunda  çocu$m olmayan çiftlere bebek klonlamaya başlayacaklarını açıklamışlardı.Erkeğin kısır olduğu çiftlere hücre çekirdiği transferi yoluyla klonl ama yapmak için adını açıklamadıkları ;b+r Akdeniz ülkesini seçmişlerdi. Antinori, yapay döllenme youya 63 yaşındaki bir kadını anneyapmakla ünlüydü  o dycnem. /002 yılında d Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bir tıp p kongresinde ilk klon bebeğindünyaya geldiğini ilan etti. İddiasına g-rsm zengin birArap  çifti, klonlama yoluyla çocuk sahibiyapmıştı. Hem şüphe, Vh^e e büyü tepkiyle karşılanmıştı bu açkl£ma. Oılar sonra da, klonladığı kii oğlan birikız üç çocuğun gayet sağlıklı biçimde 9 yaşına geldiklerini duyurdu. Ae kadar doğruydu, bilinmez. d}ün 73 yaşında olan Antinori, bir İspanyol hemşireyle mahkemelik. Genç kadın, yumurtalık kisti e tedavisi irçiğ yattığı Antinori’nin Milano’dakikliniğinde anestezi verilerek yumurtalarının çalındığını iddi  ediyor. Antinori geçen yılbu suçtan 3.5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ancaksavcılık makamı bazı yeni deliller ışığında hemşirenin dok tora iftira att+ğh iddiasıyla davaaçtı. DuOuşmJlar deva m ediy£r. Antinori’nin ortağıPanos Zavos’a geinc=e; 2004 yıölında klonlanmış ina embriyosu üretmeyi başardığını açıkladı.  da şüpheyle karşılandı. Yıllar sonra dört kadınU klonlamış embr´iyo naklettiğini,hiçbirinin de hamileile p sonuçlanmadığını itiraf etti. 74 yaındaki ZavoÖs d Uört yıl önce  Av  “The Zavos Home Conception Pak” adı altında evlere pazarlrdığı hamilelik yaNrdım kiti yüzünden mahkemelik vldT Sul´unu kd<>ul etti,bir yıl hapi ve 100 bin dolar para cezasına çarptırıldı. Bitmedi; fnNnori ile savbos’un bir de Frans ız işbirlikçisi vardı; Dr. Br igitte Boisselier.  İnsanların uzaylıların  klonu olduğunu ´öne süren Rael kültüne ait “Clonaid” adlıkuruluşun yöneticisiydi Boisselier. Aeerikalı bir çiftin kazada ölen 10 aylık bebekle'ini kopyalayacaklarınıiddia ediyordu o da. Sonucu bilinmiyor.Boisselier halen Clonaid’in başında, “Bir insanın çocuğu ölKmek üzereyse, onun dkizCn klonlamak istemesinden daha doğal  n% olabilir” diyerek medyayamülakatlar vermey} devam ediyor.   Rael kültünün kloncuFransız l=deri Claude Vorilhon’a gelince; 1970’lerde oto yarışı haberleri editörüyken, bir yanardağ k raterine in l en zaylılar tarafından kaçırıldığı ve insanlığa iletilmek üzere kendisine mesaj verildiği UFO dini hikayesiyle kıt akıl lıları etrafında tmop^amaya devam ediyor. Servetinin 5 milyon doları a`=tVığı tahmin ediliyor.
Barbra Streisand’ın, çok sevdiği köpeği Samantha’yı 50 bin dolara klonlatması pek de sansasyonel bir haber değildi. Çünkü kopya koyun Dolly dünyaya gelip sonra da göçeli hayli zaman geçmiş; köpekti maymundu çakaldı derken laboratuvarlarda daha nice hayvan kopyalanmış, rutine binen klonlama artık heyecan uyandırmaz olmuştu. Ancak Çinli bilim insanı He Jiankui’nin, genom düzenlemesiyle Lula ve Nana adlı ilk tasarım bebeklerin dünyaya geldiğini açıklaması büyük sansasyona neden oldu; ya da endişeye diyelim. Gen teknolojisine on milyarlarca dolarlık yatırım yapan, laboratuvarlar kuran Çin’in bu alandaki araştırmalarında, Batı’da evrensel olarak kabul edilen etik sınırlarını aşacağı kaygısı öteden beri hakimdi. Genomu değiştirilmiş ilk bebeklerin Çin’de dünyaya gelmesi zaten bekleniyordu. Üç yıl kadar önce Sun Yat-sen Üniversitesi’nden bir ekip “Crispr-Cas9” teknolojisiyle insan embriyosunda gen düzenleme deneyinin sonuçlarını açıklayarak bilim dünyasını sarsmıştı. DNA diziliminin değiştirilmesi yoluyla kanser tedavisinden tarımsal üretimin iyileştirilmesine moleküler biyolojide çığır açacak bu teknoloji embriyoda uygulanarak genetik hastalıklara karşı edinilmiş bağışıklık sağlayabilirdi. Ancak göz renginden insan zekâsına pek çok özellik de değiştirilerek bu karakteristiğin ileri kuşaklara geçmesi sağlanabilirdi teoride. Batı ilmine göre insan üzerinde genetik mühendisliğinin etik sınırları vardı ve tasarım bebeklerle bu sınır aşılmış olacaktı. Aslında gen teknolojisinde etik sorunu Çin’de de tartışma konusu. Şu “Crispr-Cas9” deneyi duyurulduğunda New York Times, Çin’deki etik kutuplaşmasını yansıtmıştı. Gazetenin görüştüğü bilim insanlarından bazıları doğu ile batı arasındaki kültürel farkların gen teknolojisinde gelişmenin önünü kesemeyeceğini savunuyor; “Batı ile Çin’in kırmızı çizgileri eşgüdümlü değil. İnsan hayatı söz konusuysa etik değerleri belirleyen şey kültür ve geleneklerdir” diyorlardı. Konfüçyüs düşüncesinden dem vurarak, “insanın ancak doğduktan sonra birey olduğunu”, Batı ilminin ise Hıristiyanlığın etkisiyle embriyo üzerinde araştırmaya set çektiğini belirtiyorlardı. Çin etik kurulu “Crispr-Cas9” deneyine onay vermişti, çünkü üreme amaçlı değildi, 14 günlükten küçük olmak kaydıyla deneyde kullanılan embriyolar imha ediliyordu. Genlerin değiştirilmesi yoluyla tasarım bebeklerin dünyaya gelmesi ise sınırın aşılması olurdu. Buna karşılık Çin’in uluslararası etik standartlara uyması gerektiğini savunanlar kadar, “Bundan sonra hedef insan genomunu değiştirmektir. Batı’nın bizi yönlendirmesine izin vermeyiz” diyenler de vardı. Peki bu tartışma uygulamada nereye vardı? Şöyle ki, He Jiankui hakkında etik soruşturması açıldı, çalıştığı üniversite kendisinin ücretsiz izne çıkarıldığına dair bir açıklama yayınladı, He’nin deneyi anlattığı YouTube sayfasına tepki mesajları yağdı, 120 Çinli bilim insanı, deneye ilişkin sert bir kınama metnine imza attı. Ama olan olmuştu, geri dönüşü yoktu. Aslına bakılırsa Batı’nın evrensel standartlara uygun bulduğu genetik müdahaleler daha korkutucu. Örneğin başta ABD ve İngiltere’de olmak üzere, hayvan embriyosundan insan kök hücrelerinin üretimine izin verilerek hibrit canlılara giden yolun açılması, mitolojideki Kentaurları, ya da Dr. Moreau’nun Adası senaryolarını canlandırdı zihinlerde.   Philadelphia’daki bir çocuk hastanesinin hekimleri de yapay rahimde kuzu büyütmeyi başardı. İnsanlar üzerindeki deneyler de ileride. Bu gelişmelere rağmen Çin’in binlerce sığır kopyaladığı klon fabrikalarında insan klonlama kapasitesine de ulaştığı, fakat toplumun buna hazır olmasını beklediği yönündeki açıklamalar daha fazla korku salıyor. He Jiankui, ikiz kız bebeklerin genom düzenlemesiyle AIDS’e karşı bağışıklıkla dünyaya geldiğini söylüyor. Uluslararası bir organda yayınlanmış ya da bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Bu deneyin öngörülemeyecek genetik sonuçlara yol açabileceği gerekçesiyle güvenli olmadığını söyleyerek kınayan bilim insanları kadar, şüpheyle karşılayanlar da var. Şüphelenmek için de ortada bir sahtekârlar mazisi var. Bu sahtekarların en ünlüsü Güney Koreli kök hücre uzmanı Hwang Woo-suk… 1997’de ilk kopya koyun Dolly’nin dünyaya gelmesiyle yeni milenyumun eşiğinde klonlama çağı da başlamış; Dolly ekibinin başındaki İngiliz embriyolog Ian Wilmut uluslararası şöhret olmuştu. 2000’lerin başları ise Seul Ulusal Üniversitesi’nden Hwang Woo-suk’un şöhret yılları oldu. Klonladığı Afgan tazıları ve insan embriyonu kopyalayarak tedavi amaçlı kök hücre üretmeyi başarmasıyla uluslararası alkış alan Hwang, ülkesi Güney Kore’de pop yıldızı muamelesi görüyor, gittiği her yerde çevresi hayran kitlesi tarafından çevriliyor, fan kulüpleri kuruluyor, devletten ödüller alıyor, adına pullar basılıyordu. Ancak Hwang’ın çalışmalarıyla ilgili skandallar art arda patlak verdi.  Projede çalışan bir kadın laborantın yumurtalarıyla deney yaptığı ortaya çıkınca müthiş bir etik tartışması başladı. Hwang kamuoyu önüne çıkarak “Utanç içindeyim” diyerek özür diledi, çalışmalarında bazı verileri çarpıttığı da anlaşılınca ulusal kahramanlık mertebesinden hızla inişe geçti. Üniversiteden uzaklaştırıldı ve kamu kaynaklarını zimmetine geçirme ve biyoetik yasasını ihlalden 2 yıl tecilli hapis cezası aldı. İtibarını kaybetmiş olsa da yeniden sahaya dönen Hwang, en son geçen yıl klonladığı çakallarla haberlere yansımıştı. 2000’lerin başlarında bilimden siyasete “İnsan klonlama mı, asla” sesleri yükselirken bir takım uçuk fikirli hekimler, sahte mesihlerin liderliğindeki kültler, klonlama ve eşcinsel haklarını birleştiren hareketler, klonlamaya engel olmayacak üçüncü ülkelerde bu işe girişeceklerini açıkladılar peşpeşe. Örneğin İtalyan jinekolog Severino Antinori ile Kentucky Üniversitesi’nden Kıbrıslı Rum hekim Panos Zavos, 2001 yılı sonunda çocuğu olmayan çiftlere bebek klonlamaya başlayacaklarını açıklamışlardı. Erkeğin kısır olduğu çiftlere hücre çekirdiği transferi yoluyla klonlama yapmak için adını açıklamadıkları bir Akdeniz ülkesini seçmişlerdi. Antinori, yapay döllenme yoluyla 63 yaşındaki bir kadını anne yapmakla ünlüydü o dönem. 2002 yılında da Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bir tıp kongresinde ilk klon bebeğin dünyaya geldiğini ilan etti. İddiasına göre zengin bir Arap çifti, klonlama yoluyla çocuk sahibi yapmıştı. Hem şüphe, hem de büyük tepkiyle karşılanmıştı bu açıklama. Yıllar sonra da, klonladığı ikisi oğlan biri kız üç çocuğun gayet sağlıklı biçimde 9 yaşına geldiklerini duyurdu. Ne kadar doğruydu, bilinmez. Bugün 73 yaşında olan Antinori, bir İspanyol hemşireyle mahkemelik. Genç kadın, yumurtalık kisti tedavisi için yattığı Antinori’nin Milano’daki kliniğinde anestezi verilerek yumurtalarının çalındığını iddia ediyor. Antinori geçen yıl bu suçtan 3.5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ancak savcılık makamı bazı yeni deliller ışığında hemşirenin doktora iftira attığı iddiasıyla dava açtı. Duruşmalar devam ediyor. Antinori’nin ortağı Panos Zavos’a gelince; 2004 yılında klonlanmış insan embriyosu üretmeyi başardığını açıkladı. O da şüpheyle karşılandı. Yıllar sonra dört kadına klonlanmış embriyo naklettiğini, hiçbirinin de hamilelikle sonuçlanmadığını itiraf etti. 74 yaşındaki Zavos dört yıl önce de “The Zavos Home Conception Pak” adı altında evlere pazarladığı hamilelik yardım kiti yüzünden mahkemelik oldu. Suçunu kabul etti, bir yıl hapis ve 100 bin dolar para cezasına çarptırıldı. Bitmedi; Antinori ile Zavos’un bir de Fransız işbirlikçisi vardı; Dr. Brigitte Boisselier.  İnsanların uzaylıların klonu olduğunu öne süren Rael kültüne ait “Clonaid” adlı kuruluşun yöneticisiydi Boisselier. Amerikalı bir çiftin kazada ölen 10 aylık bebeklerini kopyalayacaklarını iddia ediyordu o da. Sonucu bilinmiyor. Boisselier halen Clonaid’in başında, “Bir insanın çocuğu ölmek üzereyse, onun ikizini klonlamak istemesinden daha doğal ne olabilir” diyerek medyaya mülakatlar vermeye devam ediyor.   Rael kültünün kloncu Fransız lideri Claude Vorilhon’a gelince; 1970’lerde oto yarışı haberleri editörüyken, bir yanardağ kraterine inen uzaylılar tarafından kaçırıldığı ve insanlığa iletilmek üzere kendisine mesaj verildiği UFO dini hikayesiyle kıt akıllıları etrafında toplamaya devam ediyor. Servetinin 5 milyon doları aştığı tahmin ediliyor.