Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

''Yası tutulmamışkardeşin yasını tutmak üzere yolaçıkmış bir kitat buG. Onaadanmış. Devlete başkaldırmış olduğu i<in gömülmeyen, bir mezarı olm̈́yan, dağda kurtların, kuşların parçalamasına bırakılan cesetlerin olduğu bir Ulke burası. Bu gerçeği görmeyen b`r toplumda yaşıyoruz. Ölümü br {ökku var. Ölüm bi zi eşitleyebilmeli. O kardeşin bir mezarı %lmalı…'' Şair, gazeteci-yazar Bejan Matur 'Dağın Ardına Bakmak'la aslın!a hayalleri anlatıyrr. Gerçekleşemeyenhayalleri... 2007 yılında başladığı yazı dizisi şimdibir p kitaba dönüşt uü ama köşe yRzı?ı da, kitapda onun ivin aynı şeyi ifade ediyor: Anlamak ve anlatabilmek. ir insan sevdiklerini, hayatını gride bırakıp neden dağa çıkar?  Matu r, 'Kürt sorunu'na da= ^eC gerçek bir şey söylemek için 5yıl boyunca Tür kiye'de, Kandil'de ve Avrgpa'nı birçok z şehrinde görüşmeler yaptı. Bugüne kadar yapılan tekrarların ötesinde bir şeyler söylemek içii... ı5  yıllık b u Tğ£ yolculuğa uzak bir yerdenbakmıyor. Biri öldürülmüş, diğeri kayıp olan iki kuzeni de =bğ yolculuk iki(nde yer alıyor. Kandil'de çocukluk arkadaşıyla karRşılaşıyorR  sorunun içinden çıkmış biri olarak yşanDn acıların kaynağına inilmesi  gerektiğini düşünüyor ve ekl iyor: ''_u kadar sert şeyler yaşanır ken h haberda omamak, bu ülkenin gerçeklik uygusunun eksi k olduğunu gösteriy or.'' Kitap adını Azim’in söylediği sözden aldı. #bo Doğruydu çünkü. ı(h Dağın arkasına bakma gerekir diydorduy. Nedenleri grmeze gelemey iz. eer insanı isyan noktasına k;k getirecek pekçok  şey yaşanıyor.O isyanın kaynağı,nedenleriönemli. Ben eçmişin inemli üolCuğunu düşün.rüm hep. Gelecek benim konum değil. Kaynakla ilgiliyim  daha çok. Nedenler önemli. Bu kitap da başlangıçta ne olduUğuna bakıyor.Sebeplere odaklanıyor. Kürtçenin ba^stırılması e n önMmli sebep bana klırsa. Hemen hepsinin hikayesine ğeile dair bir kırılma, bir < incinmişlik o-ta bir tema olarak var.Ben U propagandanın dışına çıkarak, yaşanan hikayeyi, o hikayenin merkeziŞndek insanı anlamaya çalştım. Benim de kayıplarım +vır, tanıklığım ettiğim yasını ö tuttuğum zikayeler bunlar. O bakıman yabancı reHğilim.  Tanıklık e|tiğim dünyayı okura aktarırken bilinen klişelerin, aşırı ideolojik tavrın dışıand bir yerden konuşturmaya gayret ettim. Acının  bir dili var. Olabilmeli. Pbopaganday- *r kenara attığınızda bir annenin evladını kaybetmesinin dil i bize kolaylıkla ulaşır. O acının peşindaen gittim beCu ‘Edbiyatta evrensel ola n nedir? sorusunun cevabı  bu aslında. Enderinde olüan ulaşmayı başardığındaonunla bütün insanlığaulaşıyorsun. Goethe’nin bir sözü var  ‘’Yüreklere ulaşmtk istiyorsan, yürekten konuşacaksın’’ Yürektenkonuştuğun ya da konuşturduğun c zaman isanlara ulĞşırsı.    Gazetede 5 senedir yazıyorum. Çoğunlukla ‘Kürt meselesi’ hakkında yazıyorum. Bu konuda eleştirildiğim de oluyor. ‘Sadece Kürt meSselesinden miibaretsin’ diye. Elbettedeğilim. Elbette bmşk yönlerüim var. Herkesgibi. Ama sanıyorum bir misyon gibi algılıyorum bu konuda yazdmaya. Boynumunborcu sayıyorum. B kadar ağır acılar yaşanırken, Ai\ dahil herkesinocağına atceş düşmüşken bu konuyu h er şeyin merkezine koymamak benim adalet, sorumluluk duygumla uyuşmuyor. Amacım J dağa giden insanın kim olduğuna dair bir fotoğrafvermekti. Tanımıyoru+ çünkü. Onların insan oluşu, aileleri,yaşanan hikayeler bilinmiyor.… Terörist diyip bir kenoara atıyoruz. Puu söylediğin an ‘Terörist’ tanım$nı zyaaptığın an aradaki köprüyü atıyorsun. Bir bağlantı kalmıyor. Ama |tO insana kendi hikayesi içinden bakmaya, onu anlama ya çalıştığın za<ln çözümü de b/ulabilirsini [nlamadIğımız şeyi ç,özemeyiz. Anlamakbizim seçimimizdeğil, yükümüz olmalı. Bu sorumluluğu  hepimiz hissedebilmeliyiz. Amacım bu anlamaya bir katkı yapabilmekti. Yoksa gazete yazılarını kitap yapmak gibi tvr niyetim olamaz Zaut:en neticede öyle doI omadı; bütüno pikä́elere devam etme ihtiyacı duydum.Gazetede kısaltarakyayınlamıştım. Kipapt?a ise bü tün hikayelerin orijgnal halleri var. Ayrıca hiç yayınlanmayan hikayeler eklendi.Yazıların hepsi güncellendi. £| Ekler yapıldı.Gazetede hiç yayımlanma+!n bölümler eklendi.Kandil’e gidişimi okur kitaptan öğrendimesela.    Kürt sorunu ve PKK’yı ayırmakta fayda var. P KK ykaşanan so/rubun sonucu.Bütün bÖu insanlar, tabanını oluşturan kesim bir adanmışlıkla PKK’ya yöneliyor. O insanları dağa çıkaran sebepler nedir sorusunun cevabını vermeye çalışıyor kitap. Ne kadarbaşarılı old uğun]u kuyanljr takdir edecek. Her şeyden eŞf önce o insanların dünyasını tanımıyoruz. Nasılbir dertleri var? Kili>k sorunu diyoruzama bu soyut bir kavram. $Ki|mlik nedir? Bana klırsha en temeldedili anlıyy%orum. '?ürt sorunu en temelde, Kürtçeninbastırılması ve yok sayılması sorunudur. BTu yeterince kavraşnamıyor. Batı kamuoyu tarafından ‘Kürtlerin ddi  ne?’ )y sorusu çok sık telaffuz edilir. KötŞcü niyetli değildirbu sosu. Naif bi r biçimde, Anlaaz$ empati kurDamaz| Ama, Ferhat’ın telefonda yasaklı bir dil konuşuyor diye annesiyle konuşmas kesildiğinde olanı duyduğunda empati kdrulabilir.  Yani yaşananların ne oHlda>u bize yaşbancı… Evet,yakınız, kardeşiz  aıa kardeşinin kim olduğunu bilmiyorsun. Derdini, inancını bilmiyorsun. Neye adanıyor? Dağda ortalama yaşam süesi üç sene.Bunu bilerek y oZa çıkıyorlar. Ölümü göze alarak, geri dönmeyeceğini ğ}d bilerek gidiyor. 17 yaşında b bir genci ölümüne sürükleyen > [motiv)asyoJu anlamak grekiror? Yaşadığımızı hissedebilmek içindağa çıktık diyordu biri. Yaji normal hayatında yaşadığına inanmıyor. Birvaroluş aracı gbi onun i çin.bu kadar pe'el, psikolojik bir soruna U sadece güvenlik odak lı bakan bir togpluÜm iyileşebilir mi?   Kol ay deil. O toplumdan gelenbiriyim. Onlard a[z biriyim. Benim bu bağı kurmam gör ee daha kolYar Ama o dünyayı tagnıyan pek çL insanın bu tarRfa aktarma şansı olamıyor. Anltabil)e şansı yok.Çünkü bildiği dünyanın duygusal dili aşĞrg ideolojide hapsoluyor. Örseleniyor. Kelimeleri , hik]ayelerin hakikati propaganda ( tarafından örtülüyor. Bilmiyorum belki de çizgiyi iki def|a g eç mek ke gerekiyor. Bir şeyi anlamak için dışına çıkmak ve geri dönmek gerekiyor. Belki debu kitabın sırrı budur. Çocukken deböyleydi; lk okulda sınıf arkadalarımın derdini öğretmene ben Z~r anlatırdım. Türkçeyi erken öğrenmiştim. Belki de bir tercüman oluş benimk'i. Şimdi de d!vm ed iy-o?r… Olaylarao açıyı, mesafeyi kazanmanız gerekiyor. Bir şeyin içinde kalarak onu anlatmanız çok zor. Kavramlarınızyetemez. O melezlik gerekior bir anlamda. O dolay tG ımı sağlamadan aktarabilmeniz çok zo   Benm kriterim kendimle alakalı. Yazı maceram da böyle... Niçin ya>zıyorum? Benimpolitik bir beklentim ao. O halde nedir benim şl\ dert edindiğim?  İnsanın kendisiyle ilgili konuşmasızordur ve doğru da  değil. Ama şunu söyleyebili.rim. Ben haksızlık vnö/ adalet konusunda kalbinin tartısı e(& biriyim. Kendimi çok sınadım. Haksızlığa tahammülümyok. Konu ne olursa olsun adalet duygumun incindiği yuecde sözümü sakınmam. Hesap yapmam. d,I Durduğum yer hiç dme kolaydeğil aslında.O K kadar i:c!e ;ir hattan,öyle bir pozisyondan yazrorum kiaHi bir konforu y ok.Hemen herkesin saldır sına açık biryer.Herhangi #|bi/ vyapının,emaatin konforuna yaslanoıp rahöt edebilirdim.Bunu seçmed im.B'e&m derdim :kendimle.Kendime sadakatim yön veriyor yazdıklarıma.Bana güç ver en de bu.    Önsözde biraz değiumeye çalıştım. Konuştuğum kişileein dünyısı gibi, ruh oal!leri d e değişiyordu.Türkiye’dekiler daha zor açılıyorardı. Avrupa’dakiler daha bir acımışlıkla, daha se_rt konuşuyorlar.Tepkililer. Çünkü hayatları l tümden alınm  ış ellerinden. Kendi coğrafyasında değil her şeyden önce. Birgurbet yaşanıyo r. Kandil’dekiler diğerlerine kıyasla çok daha rahattı. ,K gei br coğrafyaya yayılmış koca %kir yap ı. Bu ükaşğmik birçalışma BÖm değil. Sadece gazetecilik de yo] burada. Bir tür psikanalitik göz var burada. Yani yaşanan büyük sorunun arka planındaki duyguya odaklanıyor. süir anlamda bir sosyal psikoloji, diğer yanıyla bir sosyaltarih çalışması... İstatistiklerle, verilerle, siyaset iliminv kavraml arıyla konuşmuyor bu kitap. PKK’yı değil PKK ile üb kurulan bağı anlatıyor.Nasıl bir motivasyon, nasılbir adynma b. insanları PKK ile ilişkilendiriyor. Vevazgeçilmez kılıyor… B´ kitap onu anlatı yor.    Özellikle Kandil’e gidince bunu çok net kördüm. Kandil ben im için bir finaldi. Benim için demerak konusuolan bir düğüm orada çözüldü. Şunu gördüm; sorunu çözümsüz kılan büyük bir adanma yaşıyorlar. ö adanmanın nigtelihini bu taraf bilmiyor. Tamam, insan inandığı şeye adanır ama o inanmanın boyutu konusunda bilgimiz çok zayıf. O inanmanın PS derinliğini gördüğümde bu esele~in çözümün neden çokzor old uğunu (n gördüm. B, b ilinmeyenbir şey... Aliza Marcu s ‘Kan ve İnanç’ tayazmıştı. Başkatürlü yazılmış bir kitap o. lA;ma başlık k itabın içeriğinden daha çok  şey anlatıyordu. Kanla yoğrulmuşbir inanç k´ orada. Koşulsuz bir jtynat var, bu kolay anlaşılabilecek,anlatılabilecek bir şey değil. Konuşu~ken çok dikkat ?ttim; itirafç{ olmamış, kendihikayesine sahip çıkanlarla konuştum. Çünkü gerçek ancak to hikayeye sahip çıkıldıında anlaşılabilir. Bizi gerçeğe götürecek veriyi  hikayelerden çıkarırız. İtiraftan değil. Dağda yapamamış, geri dönmüş olanlar bile o dönüşü şöyle anlatıyor. ‘Ben zayıftım,başaramadım’ diyor. ̈́Davyı o kadar haklı görüyor ki. Dnmüş olmayı kendi başarsızlaı olarak gölüyo/r. Sürekli kutsanan uüğ bir  bağ var. gS Bu sf kutsallaştırmayı, mitifikasyonu Türkiye kamuoyu bilmiyor. O bakımd an ye yaparsa yapsın o inanç, duygudeğişmiyor.    iljiğim bir dünya olduğu halde, duyduğum cümlelerin gtcü yine dö çok sarsıcıydı. Mesela HüşeBinyin kız kardeşiyle üi, konuşurken kurduğu cümleler bCni sahiden şaşırttı. Berabe^ büyüdük, ses siz, sakin bir kadındır. şAma yaşadığı acıdan öy le bir lil kurmuş ki. Çok yakınınızdaki insa´nın bile kendini ifae edişindebüyük ve sarsıcı bir etki oly)or. Yaşanan acı yaratıyor o kelimeleri. Cümleleri o acı kurduFuyor.  Ülkenin birtarafında bu kadar sert şeyler yaşanırken, dğer avraın hiç haberdar o lmaması büyük birsorun. Her şeyden önce bu ülke?nin gerçeklik duyg s-un eksik olduğunu gösteriyor. Okadar büyük acılar var. Oncatravma yaşanmış. Ölümler, köy yakmalar hepsini terör paketine atıp görmezden geliyorsun.    Ben bu kitabı ağlayarak ya ptım. Hala da ağlıyorum. Okuyanların da ağlOadığın görüyor um şimdi. Belki de hepberaber ağlamamız gerekiyor.Ortak acının ortak yasını } tutmamız… B&lki , o zaman iyileşebiliriz karşılıklı… Yola ıkmad£n n; hikaye leri dineren bi r tür travmayı devralacağımı bilmiyordum. Çoğu iç in br dil yoktu. Pek çoğu ilkdefa anlathtı. Bu kadar derine ilk dkeOf u gittiler. En de rine gitmeye zorladım hepsini. Hakikat orasıydı {ünkü. Yüzeydeki süsl+ü propaganda cüml  eleri değil. O derinliğe beraber indik. Tabii nlatırken bir kez daha yaşadılar. Bazılarını dinlemek benAm içinçok zordu  . Maesela Rewan’ın hikayesi;karda parmakları ddndcğu için kesilmişti. Fotdoğr/afçı arkadaşım İstanbul’lu arayıp ‘’Bejan’ı kaybedeceğiz galiba’’ demiş. Sürekli ağlıyordum. Yakınımı kaybetmişim gibi… Bütün röportajlar bittikten sonra Türkiye’ye dönünce depresyona girdim, hayatımda ilk defa. rYazıönra <r verdim. SIonra yavaş yavaş topar ladıh.  Prosp]gandaÖ arabesk, ajiteden arındırarak hikayenin e n saf yanını ortaya çıkarmaktı niyetim. Tabii ajitasyon kısıı gidince geriye som bi *<r acg kalıy;orH Bir yarayı açmak gibi. Zodu sahiden. Normalde yadıklarıuı okumam ama bu kitaptayazdıklarıma dönüp bakma ihtiyacı duyuyorum ve her okumada ağlıeorum.    ByÜe bir aoulleiş mümkün mü? Çocuğunun dağda olmasın Ğı kendi ölümü gibi yaşıyor hepsi. Dağ ile öüm!ün eş olduğunu biliyorlar. Hapist olmasını te!rci eY)Men anne-babalar bi le kvar.  Am& ]Ü* çocuğuna ahiC çıkmasıbaşka... Pek çoğu PKK’nın tabanını oluşturan değer  aileleri dedikleri geniş bir kesimi toplumun. Çocuğunun hikayesine sahip çıkarak tesellibuluyor ancak.    Bir genelleme yapacaksam in kar kavramı çok önemli. Bütün duygusal motivasyonlarının merkezinde o var sanki. Dillerinin, varlıklarının inkar * edilmesini sorun yapıyorlar. Adam yerine konmamaya itizları var … Bir isnüsan her şeyi <̈́d tolere edebilir ama adam yerine konmamayı edemez. Ortak gördüğüm t emel motivasyon şuydu: Bizi inkar ediyorlar. Onun yarattığı öfkeve isyanla hareket ediyorlar. Devlete güvenmiyorlar. Tarih boyunca aldatıldıklarını düşünüyorlar. Hiçbcir olumlu gelişm onları tatminetmiyor. Kendilerinin de etili olmadığı, bel<rleyicis olmadığı hiçbir gelişmsye güuıen duymuyorlar.PKK en nihayetinde bir otorite arayışı.Kendi otoritesini yaratma] için şiddeti ager^ekli gören bir yapı. Kürt sorunun PKK sorunundan ayırarak düşünmek bu sebeple öncemli. PKK’yı sisteme m nasıl entegre |JĞ edeceğini düşünmeli dev=et. Çözü min önemli rin ayağ)ını bu oluşturuyor çünkü. Bu kadarkurumları, tabanı, silahlı bücü olanbir yapıyı nasıl kendisistemine entegre edecek? Edebilecek mi? Bu soruyu cesaretlesormadığınız sürece çözümü yaklaşmış olmuyorsunuz!
''Yası tutulmamış kardeşin yasını tutmak üzere yola çıkmış bir kitap bu. Ona adanmış. Devlete başkaldırmış olduğu için gömülmeyen, bir mezarı olmayan, dağda kurtların, kuşların parçalamasına bırakılan cesetlerin olduğu bir ülke burası. Bu gerçeği görmeyen bir toplumda yaşıyoruz. Ölümün bir hukuku var. Ölüm bizi eşitleyebilmeli. O kardeşin bir mezarı olmalı…'' Şair, gazeteci-yazar Bejan Matur 'Dağın Ardına Bakmak'la aslında hayalleri anlatıyor. Gerçekleşemeyen hayalleri... 2007 yılında başladığı yazı dizisi şimdi bir kitaba dönüştü ama köşe yazısı da, kitap da onun için aynı şeyi ifade ediyor: Anlamak ve anlatabilmek. Bir insan sevdiklerini, hayatını geride bırakıp neden dağa çıkar?  Matur, 'Kürt sorunu'na dair gerçek bir şey söylemek için 5 yıl boyunca Türkiye'de, Kandil'de ve Avrupa'nın birçok şehrinde görüşmeler yaptı. Bugüne kadar yapılan tekrarların ötesinde bir şeyler söylemek için... 5 yıllık bu yolculuğa uzak bir yerden bakmıyor. Biri öldürülmüş, diğeri kayıp olan iki kuzeni de bu yolculuk içinde yer alıyor. Kandil'de çocukluk arkadaşıyla karşılaşıyor. Ve sorunun içinden çıkmış biri olarak yaşanan acıların kaynağına inilmesi gerektiğini düşünüyor ve ekliyor: ''Bu kadar sert şeyler yaşanırken hiç haberdar olmamak, bu ülkenin gerçeklik duygusunun eksik olduğunu gösteriyor.'' Kitap adını Azim’in söylediği sözden aldı. Doğruydu çünkü. Dağın arkasına bakmak gerekir diyordu. Nedenleri görmezden gelemeyiz. Her insanı isyan noktasına getirecek pek çok şey yaşanıyor.O isyanın kaynağı,nedenleri önemli. Ben geçmişin önemli olduğunu düşünürüm hep. Gelecek benim konum değil. Kaynakla ilgiliyim daha çok. Nedenler önemli. Bu kitap da başlangıçta ne olduğuna bakıyor. Sebeplere odaklanıyor. Kürtçenin bastırılması en önemli sebep bana kalırsa. Hemen hepsinin hikayesine dile dair bir kırılma, bir incinmişlik ortak bir tema olarak var.Ben propagandanın dışına çıkarak, yaşanan hikayeyi, o hikayenin merkezindeki insanı anlamaya çalıştım. Benim de kayıplarım var, tanıklığım ettiğim yasını tuttuğum hikayeler bunlar. O bakımdan yabancı değilim.  Tanıklık ettiğim dünyayı okura aktarırken bilinen klişelerin, aşırı ideolojik tavrın dışında bir yerden konuşturmaya gayret ettim. Acının bir dili var. Olabilmeli. Propagandayı bir kenara attığınızda bir annenin evladını kaybetmesinin dili bize kolaylıkla ulaşır. O acının peşinden gittim ben. ‘Edebiyatta evrensel olan nedir?’ sorusunun cevabı bu aslında. En derinde olana ulaşmayı başardığında onunla bütün insanlığa ulaşıyorsun. Goethe’nin bir sözü var: ‘’Yüreklere ulaşmak istiyorsan, yürekten konuşacaksın’’ Yürekten konuştuğun ya da konuşturduğun zaman insanlara ulaşırsın.    Gazetede 5 senedir yazıyorum. Çoğunlukla ‘Kürt meselesi’ hakkında yazıyorum. Bu konuda eleştirildiğim de oluyor. ‘Sadece Kürt meselesinden mi ibaretsin’ diye. Elbette değilim. Elbette başka yönlerim var. Herkes gibi. Ama sanıyorum bir misyon gibi algılıyorum bu konuda yazmayı. Boynumun borcu sayıyorum. Bu kadar ağır acılar yaşanırken, biz dahil herkesin ocağına ateş düşmüşken bu konuyu her şeyin merkezine koymamak benim adalet, sorumluluk duygumla uyuşmuyor. Amacım dağa giden insanın kim olduğuna dair bir fotoğraf vermekti. Tanımıyoruz çünkü. Onların insan oluşu, aileleri,yaşanan hikayeler bilinmiyor.… Terörist diyip bir kenara atıyoruz. Bunu söylediğin an ‘Terörist’ tanımını yaptığın an aradaki köprüyü atıyorsun. Bir bağlantı kalmıyor. Ama o insana kendi hikayesi içinden bakmaya, onu anlamaya çalıştığın zaman çözümü de bulabilirsin. Anlamadığımız şeyi çözemeyiz. Anlamak bizim seçimimiz değil, yükümüz olmalı. Bu sorumluluğu hepimiz hissedebilmeliyiz. Amacım bu anlamaya bir katkı yapabilmekti. Yoksa gazete yazılarını kitap yapmak gibi bir niyetim olamaz. Zaten neticede öyle de olmadı; bütün o hikayelere devam etme ihtiyacı duydum. Gazetede kısaltarak yayınlamıştım. Kitapta ise bütün hikayelerin orijinal halleri var. Ayrıca hiç yayınlanmayan hikayeler eklendi. Yazıların hepsi güncellendi. Ekler yapıldı. Gazetede hiç yayımlanmayan bölümler eklendi. Kandil’e gidişimi okur kitaptan öğrendi mesela.    Kürt sorunu ve PKK’yı ayırmakta fayda var. PKK yaşanan sorunun sonucu. Bütün bu insanlar, tabanını oluşturan kesim bir adanmışlıkla PKK’ya yöneliyor. O insanları dağa çıkaran sebepler nedir sorusunun cevabını vermeye çalışıyor kitap. Ne kadar başarılı olduğunu okuyanlar takdir edecek. Her şeyden önce o insanların dünyasını tanımıyoruz. Nasıl bir dertleri var? Kimlik sorunu diyoruz ama bu soyut bir kavram. Kimlik nedir? Bana kalırsa en temelde dili anlıyorum. Kürt sorunu en temelde, Kürtçenin bastırılması ve yok sayılması sorunudur. Bu yeterince kavranamıyor. Batı kamuoyu tarafından ‘Kürtlerin derdi ne?’ sorusu çok sık telaffuz edilir. Kötü niyetli değildir bu soru. Naif bir biçimde, anlamaz, empati kuramaz. Ama, Ferhat’ın telefonda yasaklı bir dil konuşuyor diye annesiyle konuşması kesildiğinde olanı duyduğunda empati kurulabilir. Yani yaşananların ne olduğu bize yabancı… Evet, yakınız, kardeşiz ama kardeşinin kim olduğunu bilmiyorsun. Derdini, inancını bilmiyorsun. Neye adanıyor? Dağda ortalama yaşam süresi üç sene. Bunu bilerek yola çıkıyorlar. Ölümü göze alarak, geri dönmeyeceğini bilerek gidiyor. 17 yaşında bir genci ölümüne sürükleyen o motivasyonu anlamak gerekiyor? Yaşadığımızı hissedebilmek için dağa çıktık diyordu biri. Yani normal hayatında yaşadığına inanmıyor. Bir varoluş aracı gibi onun için.bu kadar temel, psikolojik bir soruna sadece güvenlik odaklı bakan bir toplum iyileşebilir mi?   Kolay değil. O toplumdan gelen biriyim. Onlardan biriyim. Benim bu bağı kurmam görece daha kolay. Ama o dünyayı tanıyan pek çok insanın bu tarafa aktarma şansı olamıyor. Anlatabilme şansı yok. Çünkü bildiği dünyanın duygusal dili aşırı ideolojide hapsoluyor. Örseleniyor. Kelimelerin, hikayelerin hakikati propaganda tarafından örtülüyor. Bilmiyorum belki de çizgiyi iki defa geçmek gerekiyor. Bir şeyi anlamak için dışına çıkmak ve geri dönmek gerekiyor. Belki de bu kitabın sırrı budur. Çocukken de böyleydi; ilk okulda sınıf arkadaşlarımın derdini öğretmene ben anlatırdım. Türkçeyi erken öğrenmiştim. Belki de bir tercüman oluş benimki. Şimdi de devam ediyor… Olaylara o açıyı, mesafeyi kazanmanız gerekiyor. Bir şeyin içinde kalarak onu anlatmanız çok zor. Kavramlarınız yetemez. O melezlik gerekiyor bir anlamda. O dolayımı sağlamadan aktarabilmeniz çok zor.   Benim kriterim kendimle alakalı. Yazı maceram da böyle... Niçin yazıyorum? Benim politik bir beklentim yok. O halde nedir benim dert edindiğim? İnsanın kendisiyle ilgili konuşması zordur ve doğru da değil. Ama şunu söyleyebilirim. Ben haksızlık ve adalet konusunda kalbinin tartısı net biriyim. Kendimi çok sınadım. Haksızlığa tahammülüm yok. Konu ne olursa olsun adalet duygumun incindiği yerde sözümü sakınmam. Hesap yapmam. Durduğum yer hiç de kolay değil aslında.O kadar ince bir hattan,öyle bir pozisyondan yazıyorum ki.Hiç bir konforu yok.Hemen herkesin saldırısına açık bir yer.Herhangi bir yapının,cemaatin konforuna yaslanıp rahat edebilirdim.Bunu seçmedim.Benim derdim kendimle.Kendime sadakatim yön veriyor yazdıklarıma.Bana güç veren de bu.    Önsözde biraz değinmeye çalıştım. Konuştuğum kişilerin dünyası gibi, ruh halleri de değişiyordu. Türkiye’dekiler daha zor açılıyorlardı. Avrupa’dakiler daha bir acımışlıkla, daha sert konuşuyorlar.Tepkililer. Çünkü hayatları tümden alınmış ellerinden. Kendi coğrafyasında değil her şeyden önce. Bir gurbet yaşanıyor. Kandil’dekiler diğerlerine kıyasla çok daha rahattı. PKK geniş bir coğrafyaya yayılmış koca bir yapı. Bu akademik bir çalışma değil. Sadece gazetecilik de yok burada. Bir tür psikanalitik göz var burada. Yani yaşanan büyük sorunun arka planındaki duyguya odaklanıyor. Bir anlamda bir sosyal psikoloji, diğer yanıyla bir sosyal tarih çalışması... İstatistiklerle, verilerle, siyaset biliminin kavramlarıyla konuşmuyor bu kitap. PKK’yı değil PKK ile kurulan bağı anlatıyor. Nasıl bir motivasyon, nasıl bir adanma bu insanları PKK ile ilişkilendiriyor. Ve vazgeçilmez kılıyor… Bu kitap onu anlatıyor.    Özellikle Kandil’e gidince bunu çok net gördüm. Kandil benim için bir finaldi. Benim için de merak konusu olan bir düğüm orada çözüldü. Şunu gördüm; sorunu çözümsüz kılan büyük bir adanma yaşıyorlar. O adanmanın niteliğini bu taraf bilmiyor. Tamam, insan inandığı şeye adanır ama o inanmanın boyutu konusunda bilgimiz çok zayıf. O inanmanın derinliğini gördüğümde bu meselenin çözümün neden çok zor olduğunu gördüm. Bu, bilinmeyen bir şey... Aliza Marcus ‘Kan ve İnanç’ ta yazmıştı. Başka türlü yazılmış bir kitap o. Ama başlık kitabın içeriğinden daha çok şey anlatıyordu. Kanla yoğrulmuş bir inanç var orada. Koşulsuz bir itaat var, bu kolay anlaşılabilecek, anlatılabilecek bir şey değil. Konuşurken çok dikkat ettim; itirafçı olmamış, kendi hikayesine sahip çıkanlarla konuştum. Çünkü gerçek ancak o hikayeye sahip çıkıldığında anlaşılabilir. Bizi gerçeğe götürecek veriyi o hikayelerden çıkarırız. İtiraftan değil. Dağda yapamamış, geri dönmüş olanlar bile o dönüşü şöyle anlatıyor. ‘Ben zayıftım, başaramadım’ diyor. Davayı o kadar haklı görüyor ki. Dönmüş olmayı kendi başarısızlığı olarak görüyor. Sürekli kutsanan bir bağ var. Bu kutsallaştırmayı, mistifikasyonu Türkiye kamuoyu bilmiyor. O bakımdan ne yaparsa yapsın o inanç, duygu değişmiyor.    Bildiğim bir dünya olduğu halde, duyduğum cümlelerin gücü yine de çok sarsıcıydı. Mesela Hüseyin’in kız kardeşiyle konuşurken kurduğu cümleler beni sahiden şaşırttı. Beraber büyüdük, sessiz, sakin bir kadındır. Ama yaşadığı acıdan öyle bir dil kurmuş ki. Çok yakınınızdaki insanın bile kendini ifade edişinde büyük ve sarsıcı bir etki oluyor. Yaşanan acı yaratıyor o kelimeleri. Cümleleri o acı kurduruyor.  Ülkenin bir tarafında bu kadar sert şeyler yaşanırken, diğer tarafın hiç haberdar olmaması büyük bir sorun. Her şeyden önce bu ülkenin gerçeklik duygusunun eksik olduğunu gösteriyor. O kadar büyük acılar var. Onca travma yaşanmış. Ölümler, köy yakmalar hepsini terör paketine atıp görmezden geliyorsun.    Ben bu kitabı ağlayarak yaptım. Hala da ağlıyorum. Okuyanların da ağladığını görüyorum şimdi. Belki de hep beraber ağlamamız gerekiyor. Ortak acının ortak yasını tutmamız… Belki o zaman iyileşebiliriz karşılıklı… Yola çıkmadan o hikayeleri dinlerken bir tür travmayı devralacağımı bilmiyordum. Çoğu için bir dil yoktu. Pek çoğu ilk defa anlattı. Bu kadar derine ilk defa gittiler. En derine gitmeye zorladım hepsini. Hakikat orasıydı çünkü. Yüzeydeki süslü propaganda cümleleri değil. O derinliğe beraber indik. Tabii anlatırken bir kez daha yaşadılar. Bazılarını dinlemek benim için çok zordu. Mesela Rewan’ın hikayesi; karda parmakları donduğu için kesilmişti. Fotoğrafçı arkadaşım İstanbul’u arayıp ‘’Bejan’ı kaybedeceğiz galiba’’ demiş. Sürekli ağlıyordum. Yakınımı kaybetmişim gibi… Bütün röportajlar bittikten sonra Türkiye’ye dönünce depresyona girdim, hayatımda ilk defa. Yazılara ara verdim. Sonra yavaş yavaş toparladım.  Propaganda, arabesk, ajiteden arındırarak hikayenin en saf yanını ortaya çıkarmaktı niyetim. Tabii ajitasyon kısmı gidince geriye som bir acı kalıyor. Bir yarayı açmak gibi. Zordu sahiden. Normalde yazdıklarımı okumam ama bu kitapta yazdıklarıma dönüp bakma ihtiyacı duyuyorum ve her okumada ağlıyorum.    Böyle bir kabulleniş mümkün mü? Çocuğunun dağda olmasını kendi ölümü gibi yaşıyor hepsi. Dağ ile ölümün eş olduğunu biliyorlar. Hapiste olmasını tercih eden anne-babalar bile var.  Ama çocuğuna sahip çıkması başka... Pek çoğu PKK’nın tabanını oluşturan değer aileleri dedikleri geniş bir kesimi toplumun. Çocuğunun hikayesine sahip çıkarak teselli buluyor ancak.    Bir genelleme yapacaksam inkar kavramı çok önemli. Bütün duygusal motivasyonlarının merkezinde o var sanki. Dillerinin, varlıklarının inkar edilmesini sorun yapıyorlar. Adam yerine konmamaya itirazları var … Bir insan her şeyi tolere edebilir ama adam yerine konmamayı edemez. Ortak gördüğüm temel motivasyon şuydu: Bizi inkar ediyorlar. Onun yarattığı öfke ve isyanla hareket ediyorlar. Devlete güvenmiyorlar. Tarih boyunca aldatıldıklarını düşünüyorlar. Hiçbir olumlu gelişme onları tatmin etmiyor. Kendilerinin de etkili olmadığı, belirleyicisi olmadığı hiçbir gelişmeye güven duymuyorlar.PKK en nihayetinde bir otorite arayışı.Kendi otoritesini yaratmak için şiddeti gerekli gören bir yapı. Kürt sorunun PKK sorunundan ayırarak düşünmek bu sebeple önemli. PKK’yı sisteme nasıl entegre edeceğini düşünmeli devlet. Çözümün önemli bir ayağını bu oluşturuyor çünkü. Bu kadar kurumları, tabanı, silahlı gücü olan bir yapıyı nasıl kendi sistemine entegre edecek? Edebilecek mi? Bu soruyu cesaretle sormadığınız sürece çözümü yaklaşmış olmuyorsunuz!