Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

] Kadavra üzer ine farklı zamanlarda yerleşen böcek türlerinin tes~iti E)ğ adli entomolojide \im bir cinayetin neri/e v fö$ e ne za[man işlendiğini n önemli ipuçları '~ vermesi üzerine, Hacettepe Üniversites araştırmacıları, Ankara genelinin 'bleş böcek'' haIitaını çıkardı.  Bilimsel ç%alı_şmada farklı mDzvsimlerde kadavralara yerleşen böcek türlerinin tespiti, adli entomolojide bir cinayetin nerede ve ne zaman işlendiği ve cesedin bir yerden bir yere _a{ınıp taşınmadığı gibi konularda nemi ipuçları veriyor.  Araştırmacıların adli entomolojideki biliZmsel j\ veriler üzerne yürüttübpü çalışmalar, bazı olayların çözümünde emniyet ve janaryma birimlerine yardım ederken , Türkiye'deki ve KKTC'deki bazı cinayet davalarında va del il olarak gösterildi.  Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Uygulamalı Biyoloji Anabilimdalı Öğretim üyesiAdli üEntomoloj̈́ UzmıDı VDıçF Dr. OsmanSert, adli entomoloji (biyokriminal entomoloji) çalışmalarının, bazı böcmeklerin yaşam döngülerinin incelenmsi ve cesede geliş zamanlarındanyararlanılarak ölüm zamanının tah+öin edilmesisüreci olduğunu anla ttı. Sert, bu bilimsel alanın cinayet veya şüpheli ölüm gibi durumlarda kurbanın ne zaman öl<ğünün tahmin edilmesi ve ölümün nerede eruçekleştiğinin belirlenmesi konusu üzerine çalıştığını belirtti.   Dayh{a önce yapılmış deneysel çalışmalarınbazı sineklerin dakikalar sonra cesede ulaştğ)nı ve bu böceklerin,genellikle iki familyaya ait böcek türleri olduğunu gösterdiğini bi l diren Sert, Gu bilgileri Zeord.:  ''B u sinekler ceset jzdrindeki doğal bCoşluylara veya vRcu)t üzerinde ölüme neden olabilen yaralı bölgelere yumurtalarını  bırakırlar. Ceset üzerinde yumurta, lava, pupa Ive ergin dönemini geçiren sğnek türlerine ait IireylMerin uy|gun sıcalık koşulları altında ha yat uzunluklarının tespit edilmesi, daha sonra da özellikle kRnkanatı böc#eek tür lerinin ceset üzerinde belirli bir sıra /şe beslenmesi ölüm zamanı tazmini yapılmasına imkNan tanımaktadır. ntomoılojik delillerin tespit glA edilmesi ve değerlendirilmesi sonucunda esas olarak ölüm zamanı olmak üzere, ölümün meydana ke,di#ği mevsim, c#esedin bir yerden başka bir yere taşınıp taşınmadığı, ölümün meydansi glldiöği c oğZafi alan, vücutta travmanın meydana geldiği alanlar, cinsel istismar oup olmadığı, uyuşturucu kullanılıp kullaılmadığı gibi sorular cevaplanabilmektedir.''  Dünya üzerinde böcek türlerinin dağılımını n, çk geniş bir alandaP ükozmopoli=t olabildiği gibi çok dar bir bölgede <R de olabildiğini ~km ifade eden Sert, belli bir al anda dlağılım gösteren endemik türlerin ölüm olayının belirli bir bölgede işlenmiş olabileceğikonusunda ciddiveriler sunduğunu söyledi.  Sert, ayrıca yaygın böcek türlerinin de Türkiye'de nerede, n e zaman ve hagi türlerle birlikte ortaya çıktıkları nın bilinmesi üru karar vermede önem taşıdığına işaret etĞi  &K. Türkiye'de konuya ilişkin çalışmaların 1999 yılında mniy>t Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanlığı Sıuç Araştırma ve Sorşturma Merkezi ( SASEM) yetkilil erinin girişimleriOyle başlandığını belirten Sert, d{aa sonra bu brim görevlilerine kurs, seminerve dersler vermeye başladıklarını anlattı. Bu kurslara kısıtlı sayıda hakimin de katıldığını bildiren Sert, ayrıca seminerlerin çeşitli üniversiteler, Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı e KKTC'de güve nli? kuvvetleri komutansığı p>olis g ene l müdürlüğünde de verildiğini aktJrdı.  Doç. Dr. Sert,yıllardır özellikle Emniyet Genel Müdürlüğü ve jLndama kikpleriyle çeşitli cinayetlerdde lüm za manınoınn tesJpiMtZi üzerine bilirkişi olar ak görev yaptığını belirtti. Özellikle son yıllardajandarma eipleriyle kırsal alanlarda bulunan cesetlerin ölüm zamanının tespiti üfzei-e çalıştıklarınıanlatan sert, 2 007 yılında KKTC'de ve Türkiye'de de bazı davalarda böceklerin delil olrak kullanıldığı entomolojikraporlar hazırladıklarını bildirdi.  Hacette pe Üniversitesi'nde konu ile ilgili olarak 2004 yılında fen fakültesi biyolojibölümünde gB£ adli entomoloji laboratuvarınınkurulduğunu kaydeden Sert, bu laboratuvarlarında Bet(pe ĞKampüsü'n>(e farklı mevsimlerde yerleştirilen 12 domuz kadavrasına yerleş n leş böceklerine ilişkin biliim\ssel bir araştırma . yaptıklarını bildirdi.  Bir yıl süren %raştırmalarında An$ara merkez ilçelerinin leş böcek faunasını tespit etJiklrin belirten Sert, şunları kaydetti:  ''Kampüse farklı mevsim ve farklı aylarda oIam  1  2 domuz kadavrası  yerleştirdik. u kadavralara hangi ({ mevsimde, hangi saatte ve ha ngi sıcaklıklarda şKngi böcekleri n yerleştiğini tespit ettFk. Araştırmada bir yıl boyunca, günde ü ç kez domuz kadavralarından örnekler alınarak, üzerinde Ehangi tür böcekleri n yerleştiği araştırıldı. Böceklerin tespitindekadavradan alınan örneklerin alınığı saat ve hav  sıcaklıklarına dikkat edildi  !lışma sonucunda scek türlerinin yıl içindeki dağılımını da g österdik. Dah a sonra cr verilerimizi uzun süreli bilimsel bir süreçtengeçirerek APnkarI geneline ait böcek haritasını çıkar dı k. CALLIPHORIDAE familyasından dört böcek türünü tanımladık.''  Doç. Dr. Sert, araştırma verilerinden tespitedilen türlerin ıl içerisindekidağılımlarının belirlendiği ii yüksek lisans tezinin yayımlandığını, bu tezlerden yapılan makalelerden Mğy birinin Tfu de Science Sitation Index'de (SCI) taranan A sınıfı bir dergi u( olan  Forensic Science InterIationalda dirinin ise yine SğIde yeralan Journal of Forensic Science'da  yayımlandığını, ayrıca iki jOaster tezai çalışmasını sürdüğünü şe bildirdi. Çalışmalarının entomolojide cesedin ölüm yerinin ve saatinin belirlenmesinde doğru tahmin yapılması için önemtaşıdığına fr' işaret eden Sırt, araştırmalarının Türkiye geneliHdg yapılmasının adi entomoloji çalışmalarına büyUük katkı sağlayacağını vurguladı.  HÜ FenBilimleri Enstitütüsü bünyesinde ''Kriminal Entomoloji'' isimli yüksek Oz lisans dersi verdiklerini ve bu konuda uzmanların yetiştirilmesine çalıştıklarını belirten Sert, bu bilim dalının önemine ilişkin şöyle konuştu~  ''Teknolojinin çok gegliştiei günüÖüzrd% insanların bir günde dünyayı ;olaşabildiğini düşünürsek,ölüm saaJi üzerine yapılacak hassas tahminler ö nem taşıyor. Artı birveri olarak kısa s ürede sunduğumz bilimsel sM\nuçlarımızın yaygınlaşmasını, bu bilim dalından avukatların ve savcılarındaha çok haberdar olmasını v:Le adli entomolojinin adli sist~me daha çok katkı sağlamasını arzu ediyoruz.''
Kadavra üzerine farklı zamanlarda yerleşen böcek türlerinin tespiti, adli entomolojide bir cinayetin nerede ve ne zaman işlendiğinin önemli ipuçları vermesi üzerine, Hacettepe Üniversitesi araştırmacıları, Ankara genelinin ''leş böcek'' haritasını çıkardı.  Bilimsel çalışmada, farklı mevsimlerde kadavralara yerleşen böcek türlerinin tespiti, adli entomolojide bir cinayetin nerede ve ne zaman işlendiği ve cesedin bir yerden bir yere taşınıp taşınmadığı gibi konularda önemli ipuçları veriyor.  Araştırmacıların adli entomolojideki bilimsel veriler üzerine yürüttüğü çalışmalar, bazı olayların çözümünde emniyet ve jandarma birimlerine yardım ederken, Türkiye'deki ve KKTC'deki bazı cinayet davalarında da delil olarak gösterildi.  Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Uygulamalı Biyoloji Anabilimdalı Öğretim üyesi Adli Entomoloji Uzmanı Doç. Dr. Osman Sert, adli entomoloji (biyokriminal entomoloji) çalışmalarının, bazı böceklerin yaşam döngülerinin incelenmesi ve cesede geliş zamanlarından yararlanılarak ölüm zamanının tahmin edilmesi süreci olduğunu anlattı.  Sert, bu bilimsel alanın cinayet veya şüpheli ölüm gibi durumlarda kurbanın ne zaman öldüğünün tahmin edilmesi ve ölümün nerede gerçekleştiğinin belirlenmesi konusu üzerine çalıştığını belirtti.  Daha önce yapılmış deneysel çalışmaların bazı sineklerin dakikalar sonra cesede ulaştığını ve bu böceklerin, genellikle iki familyaya ait böcek türleri olduğunu gösterdiğini bildiren Sert, şu bilgileri verdi:  ''Bu sinekler ceset üzerindeki doğal boşluklara veya vücut üzerinde ölüme neden olabilen yaralı bölgelere yumurtalarını bırakırlar. Ceset üzerinde yumurta, larva, pupa ve ergin dönemini geçiren sinek türlerine ait bireylerin uygun sıcaklık koşulları altında hayat uzunluklarının tespit edilmesi, daha sonra da özellikle kınkanatlı böcek türlerinin ceset üzerinde belirli bir sıra ile beslenmesi ölüm zamanı tahmini yapılmasına imkan tanımaktadır.  Entomolojik delillerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesi sonucunda esas olarak ölüm zamanı olmak üzere, ölümün meydana geldiği mevsim, cesedin bir yerden başka bir yere taşınıp taşınmadığı, ölümün meydana geldiği coğrafi alan, vücutta travmanın meydana geldiği alanlar, cinsel istismar olup olmadığı, uyuşturucu kullanılıp kullanılmadığı gibi sorular cevaplanabilmektedir.''  Dünya üzerinde böcek türlerinin dağılımının, çok geniş bir alanda, kozmopolit olabildiği gibi çok dar bir bölgede de olabildiğini ifade eden Sert, belli bir alanda dağılım gösteren endemik türlerin ölüm olayının belirli bir bölgede işlenmiş olabileceği konusunda ciddi veriler sunduğunu söyledi.  Sert, ayrıca yaygın böcek türlerinin de Türkiye'de nerede, ne zaman ve hangi türlerle birlikte ortaya çıktıklarının bilinmesi doğru karar vermede önem taşıdığına işaret etti.  Türkiye'de konuya ilişkin çalışmaların 1999 yılında Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanlığı Suç Araştırma ve Soruşturma Merkezi (SASEM) yetkililerinin girişimleriyle başlandığını belirten Sert, daha sonra bu birim görevlilerine kurs, seminer ve dersler vermeye başladıklarını anlattı. Bu kurslara kısıtlı sayıda hakimin de katıldığını bildiren Sert, ayrıca seminerlerin çeşitli üniversiteler, Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı ve KKTC'de güvenlik kuvvetleri komutanlığı polis genel müdürlüğünde de verildiğini aktardı.  Doç. Dr. Sert, yıllardır özellikle Emniyet Genel Müdürlüğü ve jandarma ekipleriyle çeşitli cinayetlerde ölüm zamanının tespiti üzerine bilirkişi olarak görev yaptığını belirtti. Özellikle son yıllarda jandarma ekipleriyle kırsal alanlarda bulunan cesetlerin ölüm zamanının tespiti üzerine çalıştıklarını anlatan sert, 2007 yılında KKTC'de ve Türkiye'de de bazı davalarda böceklerin delil olarak kullanıldığı entomolojik raporlar hazırladıklarını bildirdi.  Hacettepe Üniversitesi'nde konu ile ilgili olarak 2004 yılında fen fakültesi biyoloji bölümünde adli entomoloji laboratuvarının kurulduğunu kaydeden Sert, bu laboratuvarlarında Beytepe Kampüsü'ne farklı mevsimlerde yerleştirilen 12 domuz kadavrasına yerleşen leş böceklerine ilişkin bilimsel bir araştırma yaptıklarını bildirdi.  Bir yıl süren araştırmalarında Ankara merkez ilçelerinin leş böcek faunasını tespit ettiklerini belirten Sert, şunları kaydetti:  ''Kampüse farklı mevsim ve farklı aylarda toplam 12 domuz kadavrası yerleştirdik. Bu kadavralara hangi mevsimde, hangi saatte ve hangi sıcaklıklarda hangi böceklerin yerleştiğini tespit ettik. Araştırmada bir yıl boyunca, günde üç kez domuz kadavralarından örnekler alınarak, üzerinde hangi tür böceklerin yerleştiği araştırıldı. Böceklerin tespitinde kadavradan alınan örneklerin alındığı saat ve hava sıcaklıklarına dikkat edildi  Çalışma sonucunda böcek türlerinin yıl içindeki dağılımını da gösterdik. Daha sonra verilerimizi uzun süreli bilimsel bir süreçten geçirerek Ankara geneline ait böcek haritasını çıkardık. CALLIPHORIDAE familyasından dört böcek türünü tanımladık.''  Doç. Dr. Sert, araştırma verilerinden tespit edilen türlerin yıl içerisindeki dağılımlarının belirlendiği iki yüksek lisans tezinin yayımlandığını, bu tezlerden yapılan makalelerden birinin de Science Sitation Index'de (SCI) taranan A sınıfı bir dergi olan Forensic Science Internationalda diğerinin ise yine SCI'de yeralan Journal of Forensic Science'da yayımlandığını, ayrıca iki master tezi çalışmasını sürdüğünü de bildirdi. Çalışmalarının entomolojide cesedin ölüm yerinin ve saatinin belirlenmesinde doğru tahmin yapılması için önem taşıdığına işaret eden Sert, araştırmalarının Türkiye genelinde yapılmasının adli entomoloji çalışmalarına büyük katkı sağlayacağını vurguladı.  HÜ Fen Bilimleri Enstitütüsü bünyesinde ''Kriminal Entomoloji'' isimli yüksek lisans dersi verdiklerini ve bu konuda uzmanların yetiştirilmesine çalıştıklarını belirten Sert, bu bilim dalının önemine ilişkin şöyle konuştu:  ''Teknolojinin çok geliştiği günümüzde insanların bir günde dünyayı dolaşabildiğini düşünürsek, ölüm saati üzerine yapılacak hassas tahminler önem taşıyor. Artı bir veri olarak kısa sürede sunduğumuz bilimsel sonuçlarımızın yaygınlaşmasını, bu bilim dalından avukatların ve savcıların daha çok haberdar olmasını ve adli entomolojinin adli sisteme daha çok katkı sağlamasını arzu ediyoruz.''