Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Ölümün dnrt etemel özelliğini (ölüm yaşamınson bulmasıdır; geri dönülmezliktir; kaçınılmazdır; eDrenseldir) tamamıyla anlamaları için belirli bir gelişim enresine Hlaşdmaarı gerekir. Çocuğun bir kay´p karşısında vereceği tepkiler ve çevresindekilerin destekleri de içinde bulunulan gelişim dönemine göre şekillenir. 0-2 yaT dönem i: Duyusa l-motor denilen bu dönemde çocukla r dünyayı refleksleriyle algılarlar.Henüz ölümü algılayamazfar. Bi r kaybın etkisini daha çok anne/bakım veren üzerinden yaşAarlar. Bunedenle bakım veren kişilerin çocuğun rutinini korumaları, ona dokunma ları,güvenli bir ortamsağlamaları oldukça önemğidiğ. 2-4 yaş dön emi: Bu dönem çocuğun benmerkezci old uğu, yani dünyayı kendibakış açısındanalgıladığı dönemdir. Ölümü( geri dönülmezliği ise zamanla ilgilidir. Ancak bu dönemdekibir çoc^ğun zaman kavramı ü henüz gelişmemiştir, “sürekli”yok olmayı ölmekle eşleştiremezler. Ölen kişinin bulutların üzerind e yaşamayC devam ettiğini, geri gelec eğini düşünürler. “Ne zaman gelecek?” diye defalarca sormalarının sebebi e b udJur. Ölümü biz yetişkinl er gibi anlamasalar da duygusal tepkiler gösterirler. AFnneye aşırı “yapışm a” halinde olabilirle_r. Eskisine göre çabuk ve sık ağlayabilir, sızlanabilirler, hareketlerinde azalma olabilir. HoşlNandığı şeylere olÖn ilgisi azg?la~ilir veya kaybolabilir. Budönemde kaybı olan bir çocuk için de rutinini korunması, g üvenli bir ortam sağlanması süreci kolaylaştırır. “Şimdi nerede?” diye sorduklarına “Öldükten sonr a ne olduğunu kimse üa olarak bimiyr. Ben….. olduğuna in anıyorum” diye cevapverebilir” diye ebeveynin kendi inanç sistemine uygun bir açıklama yapılabilir. An ca  “bizi şimdi y ıldızlardan izliyor” gibi cevaplar korkuların arttığı, fantezi  ̈́vo gerçek myg dünyanın n̈́t ayırt edilemediği b udönemde çocuğun gerçekten izlendiğini düşünmesine ve korkmasına sebep olabilir. 4-7 yaş dönemi : Diğerlerinin bakış açısını anlamaya başladıkları bu dönemde çocukların merakları ̈́a öüst seviyededir. Çoğu şey için “neden” diye sorarlar. Dil gelişimin arttığı e sembolik ifadenin geliştiğibu dönemde koasıpl^ ilgili de birçok soru sorabilirler. Öglümü d_e geri döndürülebiler olarak algılarlar, ancak kendilerinin ve sevdiklerinin ölmeyceğini pa düşünürler, E| çünkü ölümün evrenselliğini henüz kavrayamazlar. Çevresindekiler hi- “çok uzaklara gitti”, “uyuyor” demek veya “gelece\” diye çoBc>ğu atlatmak y erine artık görmeyeceğini,duymayacağını, nefes almayacağını, bedeninçalışmayacağını söyleyerek ölümü anlatmalıdırlar. Beyaz yalanlar çocuğun kayıp sonrası y.s dönemini sağlıklıatlatmasını daha da zorlaştırır. “Siz ölecek misiniz?” diyesorduğunda ebeveynler “Önümüzde beraber yaşamak istediğimiz daha çooook uzun yıllar var” diyebilirler. Bu dönemde v erilen tepkiler 2-4 yaşında verilen tepkilere benzer, ancak üzüntülerini söze t% olarak daha fazla ifadeedebilirler, \şb soruları da ha fazladır. Eğ er pbğ dönemdeki [çocuk ölümle ilgili hiç soru sormuyorsa, ölüm kavramının yer aldığı hikâyeler, masallar aracılığı ile ç ocuğun soru sorrasıa teşvik edebilirsini}zf. Ebeveynler ölüm kavramını çocukarıyF konuşmaktan kaçınmam alıdırlar. Zaten çocuklar çizgi filmlerde, öykülerde, gündelik konuşmalardaölümle ilgili kelimeleri #_z duymaktadırlar. 7-11 aş dönemi: Bu dönemdeki çocZuklar artık olay lar arasındaki mantıksal ilişkileri anlayabilirler ancak soyut biçimde mantık yürütemez veya varsayımlar geliştiremezler. Bu nedenlIe olayları diğer lerinin görüş açılarını dikkate alarak değerlendirirler. Benmerkezci düşün]enin azalmasıve bilişsel becerilerinin armasıyla u ölüm kavramına ̈́:* daha  gerçekçiyaklaşırlar. Ölümün geri dön ülmez olduğunuÜ, bir son old£ğunI anlarlar. Üzerinde kontrol sahibi olamadıkları bu gerçek çaresizlik de yaatır. Kendileri üzerinden ölümü anlamlandırmaya çalışırlar. Birisinin ölümünüceza olarak algılayabilir, kendilernin suçu olduğ unu düşünebilir le,. Yetişkinler yardımıyla ölenin kaybına b i  nedenbulabildiği ve bunu kavrayabildiği zaman ancak suçluluk ş duygusundan uzaklaşabilirler. Aksi takdirde “Be[n suçluyum”, “Kötü şeyleri Ä́k ediyor um” olumsuz inanç şemaları eliştnrebilirler. Bu d_nemde bir kayıp yaşadıklarında yı£ıc-ozucu davranışlarda bulunabilirler, öfke patlamaları, kavga davranışları gösterebilir, aşırı tedirgindavranabilir veya kolaycairrite olabilirler. dgj Okula gitmeyi reddedebilir veya Ldevlerini (yapmhkta zoruk yaşayabilirler. Yeme  vea uyku problemleri yaşayabilir;olayı çağrıştıracak, haır/latacak eurupmlar, g+örü%tüle karşısında Fyoğ\ bir sıkıntı hissedebilirler. Çocuğa gerçeğe uyZgun açklamalar yapılmalı, ölüm haberi yakın ilişkii olan birisA tarafından verilmeli, okulla işbirliği kurarak )üveBnli bir oram sağlanmalıdır. Çocuk ölümü anlamlandırmak giUi kayıp sonr ası yas sürecinde de  yetişkindesteğine ihtiyaç duyar. Çocuk yas sürecini sağlıklı bi > şekilde yaşayabilirse, sonrasınPa daha büyük problemlere dönüşme si engellenebilir. Bunun için de yetişkinlerin |s “ağlama” diyerek çocuğun duygularıYı reddetmek yerine “ok üzülüyorsn. Bu gerçekten ´or bir durum. Biz hp yanındayız” diyerek önceduygularını kabul etmeli sonra yardım, Bneri vs. sunmalıdırlar.Çocuğun yanında ağlamaktan  kaçınmak onun da duygularını ]Z yaşamak için kendisine izin vermemesine sebep olur. Çocuk istiyorsa l - 6 yaşındanitibaren ölüm sonrası ritüellerin bir kıs£vana dâhil olabilir.
Ölümün dört temel özelliğini (ölüm yaşamın son bulmasıdır; geri dönülmezliktir; kaçınılmazdır; evrenseldir) tamamıyla anlamaları için belirli bir gelişim evresine ulaşmaları gerekir. Çocuğun bir kayıp karşısında vereceği tepkiler ve çevresindekilerin destekleri de içinde bulunulan gelişim dönemine göre şekillenir. 0-2 yaş dönemi: Duyusal-motor denilen bu dönemde çocuklar dünyayı refleksleriyle algılarlar. Henüz ölümü algılayamazlar. Bir kaybın etkisini daha çok anne/bakım veren üzerinden yaşarlar. Bu nedenle bakım veren kişilerin çocuğun rutinini korumaları, ona dokunmaları, güvenli bir ortam sağlamaları oldukça önemlidir. 2-4 yaş dönemi: Bu dönem çocuğun benmerkezci olduğu, yani dünyayı kendi bakış açısından algıladığı dönemdir. Ölümün geri dönülmezliği ise zamanla ilgilidir. Ancak bu dönemdeki bir çocuğun zaman kavramı henüz gelişmemiştir, “sürekli” yok olmayı ölmekle eşleştiremezler. Ölen kişinin bulutların üzerinde yaşamaya devam ettiğini, geri geleceğini düşünürler. “Ne zaman gelecek?” diye defalarca sormalarının sebebi de budur. Ölümü biz yetişkinler gibi anlamasalar da duygusal tepkiler gösterirler. Anneye aşırı “yapışma” halinde olabilirler. Eskisine göre çabuk ve sık ağlayabilir, sızlanabilirler, hareketlerinde azalma olabilir. Hoşlandığı şeylere olan ilgisi azalabilir veya kaybolabilir. Bu dönemde kaybı olan bir çocuk için de rutinini korunması, güvenli bir ortam sağlanması süreci kolaylaştırır. “Şimdi nerede?” diye sorduklarına “Öldükten sonra ne olduğunu kimse tam olarak bilmiyor. Ben….. olduğuna inanıyorum” diye cevap verebilir” diye ebeveynin kendi inanç sistemine uygun bir açıklama yapılabilir. Ancak “bizi şimdi yıldızlardan izliyor” gibi cevaplar korkuların arttığı, fantezi ve gerçek dünyanın net ayırt edilemediği bu dönemde çocuğun gerçekten izlendiğini düşünmesine ve korkmasına sebep olabilir. 4-7 yaş dönemi: Diğerlerinin bakış açısını anlamaya başladıkları bu dönemde çocukların merakları da üst seviyededir. Çoğu şey için “neden” diye sorarlar. Dil gelişimin arttığı ve sembolik ifadenin geliştiği bu dönemde kayıpla ilgili de birçok soru sorabilirler. Ölümü de geri döndürülebilir olarak algılarlar, ancak kendilerinin ve sevdiklerinin ölmeyeceğini düşünürler, çünkü ölümün evrenselliğini henüz kavrayamazlar. Çevresindekiler “çok uzaklara gitti”, “uyuyor” demek veya “gelecek” diye çocuğu atlatmak yerine artık görmeyeceğini, duymayacağını, nefes almayacağını, bedenin çalışmayacağını söyleyerek ölümü anlatmalıdırlar. Beyaz yalanlar çocuğun kayıp sonrası yas dönemini sağlıklı atlatmasını daha da zorlaştırır. “Siz ölecek misiniz?” diye sorduğunda ebeveynler “Önümüzde beraber yaşamak istediğimiz daha çooook uzun yıllar var” diyebilirler. Bu dönemde verilen tepkiler 2-4 yaşında verilen tepkilere benzer, ancak üzüntülerini sözel olarak daha fazla ifade edebilirler, soruları daha fazladır. Eğer bu dönemdeki çocuk ölümle ilgili hiç soru sormuyorsa, ölüm kavramının yer aldığı hikâyeler, masallar aracılığı ile çocuğun soru sormasına teşvik edebilirsiniz. Ebeveynler ölüm kavramını çocuklarıyla konuşmaktan kaçınmamalıdırlar. Zaten çocuklar çizgi filmlerde, öykülerde, gündelik konuşmalarda ölümle ilgili kelimeleri duymaktadırlar. 7-11 yaş dönemi: Bu dönemdeki çocuklar artık olaylar arasındaki mantıksal ilişkileri anlayabilirler ancak soyut biçimde mantık yürütemez veya varsayımlar geliştiremezler. Bu nedenle olayları diğerlerinin görüş açılarını dikkate alarak değerlendirirler. Benmerkezci düşüncenin azalması ve bilişsel becerilerinin artmasıyla ölüm kavramına daha gerçekçi yaklaşırlar. Ölümün geri dönülmez olduğunu, bir son olduğunu anlarlar. Üzerinde kontrol sahibi olamadıkları bu gerçek çaresizlik de yaratır. Kendileri üzerinden ölümü anlamlandırmaya çalışırlar. Birisinin ölümünü ceza olarak algılayabilir, kendilerinin suçu olduğunu düşünebilirler. Yetişkinler yardımıyla ölenin kaybına bir neden bulabildiği ve bunu kavrayabildiği zaman ancak suçluluk duygusundan uzaklaşabilirler. Aksi takdirde “Ben suçluyum”, “Kötü şeyleri hak ediyorum” olumsuz inanç şemaları geliştirebilirler. Bu dönemde bir kayıp yaşadıklarında yıkıcı-bozucu davranışlarda bulunabilirler, öfke patlamaları, kavga davranışları gösterebilir, aşırı tedirgin davranabilir veya kolayca irrite olabilirler. Okula gitmeyi reddedebilir veya ödevlerini yapmakta zorluk yaşayabilirler. Yeme veya uyku problemleri yaşayabilir; olayı çağrıştıracak, hatırlatacak durumlar, görüntüler karşısında yoğun bir sıkıntı hissedebilirler. Çocuğa gerçeğe uygun açıklamalar yapılmalı, ölüm haberi yakın ilişkisi olan birisi tarafından verilmeli, okulla işbirliği kurarak güvenli bir ortam sağlanmalıdır. Çocuk ölümü anlamlandırmak gibi kayıp sonrası yas sürecinde de yetişkin desteğine ihtiyaç duyar. Çocuk yas sürecini sağlıklı bir şekilde yaşayabilirse, sonrasında daha büyük problemlere dönüşmesi engellenebilir. Bunun için de yetişkinlerin “ağlama” diyerek çocuğun duygularını reddetmek yerine “Çok üzülüyorsun. Bu gerçekten zor bir durum. Biz hep yanındayız” diyerek önce duygularını kabul etmeli sonra yardım, öneri vs. sunmalıdırlar. Çocuğun yanında ağlamaktan kaçınmak onun da duygularını yaşamak için kendisine izin vermemesine sebep olur. Çocuk istiyorsa 5 - 6 yaşından itibaren ölüm sonrası ritüellerin bir kısmına dâhil olabilir.