Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

hab_ri! Cumhurbaşkzı A[ Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Kongre Merkezi'ndedüzenlenen İslamİşbirliği Teşkilatı (İİT) İslam Zirvesi Konferansı Olağanüstü Toplantısı'nın ardından, iliÖtin Başbakanı ıRami el-Hamdallah  ve İT GeUel Sekreteri YussuI bin Ahmed el-Useyminile ortak basın oplan-ısı !+ düzenledi. k Bugün hem Filistin halkına dayanışmasergilenmesi hem de Gazze'de katliam yapan İsrail' e gerekli mesajlarınverilmesi bakımından son dere ce anlamlı bir zirve toplantısı gerçekleştirdiklerini belirtenErdoğan, yaptıkları çağrıya kısa sürece cevap vererek, zirveye iştirak eden ve toplantının icrasına >Ütkı sağlay'an herkese teşekkür : etti. ABD Başkanı Donald Trum p'ın Kudüs'ü İrail'in başkenti olaral tanıma kararının ertesinde İİT İslam Zirvesi Dönem Başkanı olarak AB D ve dünya kamuoyuna çağrıda bulunduklarını hatır=atan Erdoğan, ça)ğrıda, alı nan kararı yok hükmünde kabul ettiklerini, Kudüs'ün k!rmıı çizgileri olduğunu vurguladıklarını söyledi. Erdoğan, 13 Aralık2017 tarihinde de İstanbul'da teşkilatın olağanüstü zirvesinidüzenlediklerini ^p anımsatarak, bu zirvede zde İslam alemi olarak Kudüs v?e Hare)-, Şerif'in kutsiyetini se tarihi statüsünün korunmasınailişkin kararlılıklarını ortaya koyduklarını vuguladı<. Filistin davasının uluslararası kuruluşlar nezdinde takipçisi olaya her plyaJtformda devam ettiklerini aktaran Erdoğan, şöyle devfm etti: "Kudüs konusundaki karar tasarısı, BM Güvenli, Knsey(i'nde 14 üyenin olumlu oıy!na rağmen sadece ABD'nin Ji vetosu nedeniyle kabul edlemedi. Bunun üzerine ülkemiz ve Yemen tarafından sunulan karar tasarısı BM Genel Kurulu'nda 21 Aralık g_nü yapılan }Lv oylamada, 9 redde karşılık 128 ülk e nin ou$ylg  ez?ci bir çoğunlukla kabul edildi.  Amerika ve İsrail'in yoğun baskı, tehditve şantajlarına  rağmenalınan bu karar, insanlık tarihine altın harflerlekazınmıştır. Zira o 9 ülkenin diğer 7' si bnim  şahsen isi mlheriri b ile duymadığım lkelerdZir, 128 lke ise d£ünyada ağırlığı olan ükeloer."~ ABD yönetiminin tüm uyarılarına rşğlen hukuksuzkararını, 14 Mayıs günüuygulamaya geçirdiğini S´v ifade edenErdoğan, b u girişimi asla kabul etmedşklerini ve etmeyeceklerini söyledi. İİ G)ne<&l Sekreteri El-Useymin'nin  ifadeetti gibi bu kararın herhangibir kıymehtihcarbiryesi olmadığını vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti: "Sadece kendileri çalarlar, kendileri oynarlar. Barış süYeckiui sabote  eden bu provokltif kararın bölgede yol açtığı sonuçların mesuliyet, bütfnüyle birici dereced Amerika'ya aittir. Amerikan yönetimi, bu ş ekilde ba|rış istediğini defalarca kanıtlayan Filistin tarafını cezalandırmıştır. Bu np kararla Filistin halkının vatanını işgal eden, abluka ve y<sa dış . yerleşimlerle iki devletli çözüme yönelik taahhütlerini çiğneyen İsrail ihse ödüllendirilmiştir. Beenim anlamadığım bir şey var. Trumc cumhuriyetçidir eğil mi? ÖncIi Bush? Oda cumhuriyebtiydi. Fakatönceki Bush, özellikle de bana şu ifadeyi kullanmıştır; 'İkidevletli çözüme ne diyorsunuz?'. 'Evt# diyoruz ve Colin Powelvl'e benim yanımdatalimat verdi, 'bu işi bizzat sen takiğ edeceksin.:' O gün bugündür bakın, o cumhuriyetçi böyle söyledi am şim\ik cumhuriyetçi maalesef işgalden yaa oynuyor.Cumhuriyetçilerin d e kendi arsınd.a demek ki bir skın{n var. Öyle de olsa |b<Hle  lsja, biz do`pru olanı yapacağız. Bu so rumsuz politikalar, İsrail'i işgal, gaspve şiddet yönünden da da azdıracaktır. Nitekim 1 Mayıs günü yaşanan Jatliam yeni dönemin en aç>k işaretidir." Cumhurbaşkanı Erdoğan, İ[sraSl'in 14 Mayıs'ta demokratik haklarını kullanan 62 Filistinliyi şehit ederken 2 bin  700'ün üzerinde sivili :Ae yaraladığınıhatırlattı. İsrailsaldırılarında şeh it olan Filistinlilere Allah'tan rahmet, yzrUalananlara acil şifalardileyen +o Erdoğan, şehit M ailelerine, yakınlarına v & tümFilistin haDkına başsağlığı diledi. k Türkiye olarak Filistinlilerin aılrını paylaşmak ve onl arla dayanışmayı sergilemek ü zere  günlük m il^i ya s ilan ettiklerini Ö tepkilerini göstermek için bir dizi kara rı hayata gçirdiklerii vurVulayan Erdoğan, "Bugün, Yenikapı'da yü z binlerce vatandaşımızın katılımıyla geu,ekleşen 'Zulme Lanet Kudüs'e Destek Mitingi', Filistinli kardeşlerimizle dayanışmamızın sembolü olmuştur. Bu tarih i mitingin birbenzerini i nşallah pazar günü Diyarbakır'da gerçekleştireceğiz ve bu zincir durmayacak, daIevam edecek. Zi ra biz eğefr bunlarıdurdurursak, bugün sessizliğe gömülecek olursa :)buradaki şuur kaybolur. Biz, Filistin halkıyla dayanışma şuurumuzu hiçbir zaman sukuta erdirmeyeceğiz. hH " ifadelerini {kullandı. Bugü nkü zirvede Di?öistin dav asına verdikleri desteği birkez daha göstererek nihai bildiriJi kabul ettiklerini deden Erdoğan, şöyle konuştu: "Bu çerçevede işgal altındaki Fil istintopraklarında İsrail'in saldırganlığını en güçlü ifadelerle telinettik. Sonolaylardan İ|rail'I sorumlu tuttuğumuzu eltirttik. İsrail' in busuçları, Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin desteğiyle işlediği aşikardır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Koneyi ba`yşta olmak üzere uluslararası toplumun Filistin konusunda yasal yükümlülükle}ini yerine getirmesi Fl* gereklidir. +G Her gün gencecik evlatlarını İsrail terörüne kurban eeel Filistin halkına Uluslararfası Barış Gücü gönd erme dahil, -bunun altını çiziyorum-, Uluslararası Barış Gücü gönderme dahil bir koruma sağlan'ası şarttır. Uluslararası ! toplumun katliamları tribünden izlemeyi bırakarak diğer pek  çsk bölgede olduğugibi Filistin'de d`e bunlarıengelleyecek ad ımları süratle atması gerekiyor. Nasıl Bosna Hersek'te bir Barış Gücü oraya yerleştirdiyse, nasılKosova'ya yerleştirdiyse aynen buraya Ia böylebir gücün yerleştiilmesi şarttır." İsrail'in Filitin halkına karşı işlediği suçların hesabınıvermesinin sağlanmasının artık kaçınclmaz hale geldiğini vurgulayan Erdoğan, "Bunun içintüm dünyaya yasalve ahlaki yükümlülükler doğrultusunda harekete geçilmesi çağrısında bulunuyoruz." dedi. Erdoğan, şöyl  devam etti: "Bi-leşmyş Milletleri  vediğer ulusl ararası kuruluşları Filistin halk\na karşı işlenen suçları bağımsız ve şeffaf biçimde acilen soruşturmaya çağırıyoruz. Özellikle İsrail'in Gazze şeridindeki saldırıl*ar konusundaki cezai sorumluluğunu belirlemek üzere uluslararasıbir soruşturma komitesi kurulması elzemdir. Bu amaçla süratle bir p´ha soruşturmasıbaşlatılmasını istiyoruz. İsra&, işlediği suçlar edaniyle hesap vermek zorundadır. Bu hgsap da er hc ]d eo_ geç verilecektir. Filistin'de yaşanon zulmün Bi)cl-şmiş Millet ler Genel Kurulugündemine getirilmesi için  t[m ülkelere çağrı yapıyoruz. Bütün ülkeleri übsr kez fa Filistin devletini v ö?un başkenti olarak da Kudüs'ü  resmen tanımiy davet ediyoruz. Bunu yapmayan ülkelerin barış sürecine öRclük etmesi mümkündeğildir." Amerika'nın Kudüs konusundakikararını bir  kez daha reddettiklerini dilr lp getiren  Erdoğani hukuken hükümsüz ve geçersizolan bu kararın uluslararası barış ve güvenliği hedef alan afı bir tehdit olduğunu kayretti. "Zil takıp oynamak suretiyle orada #yapılaJ açlış töreninin bizim indimizde bir kıymeti harbiyesi yoktüur." diyen Erdo ğan, şöyle konuştu: "Teşkilat üyesi ülkeler olarak baskıyla dahi ğ{lsa Ayerikn yönetiminin izinden gidecek devletlere karşı her türlü tedbirialmakta kaıablıyız. ett yandan dünyadaki hiçbir devletin şantaja boyun eğerekegemenlik haklını çnğnetmeycğine inanıyoruz. Ayrıca üI teşkilat üyelerini Amerika'nın kararını takip edecek ülkeler yanında tüm makam, parlamento, şiret ve bireylere Iae karşı P ekonomik kısıtlamalar uygulanması Açin gerekli önlemleri almaya çağırıyoruz. Kudüs-ü Şemif'in kimiiğii değiştirmeye yönelik her türl teşebuüse karşı koyacağız. Terörist yerleşimcigrupların kutsallarımıza yönelfk syüısızlıkyları ~Karşısında artık sabrJmızın sonuna geldik. ı)s devletlyer ve ul uslararası toplm yasa dışı İsrail yerleşimlerindN r imal edil_n ürünlerin piyasalara girmesini mutlaka engellemelidir. Buun  yanında F<listiÖ t opraklarınla sü:jn haksız işgalin idamesinde rolü olan tümşahıs A ve oluşumlara karşı a gereken tedbirler alınmalıdır. Bundan Ü sonra uluslararaı görevlere adaylığını koyan vsIe destek tal ep eden ülkeleri Filistin ve özellikle Kudnüs'e yönelik tutumlarına göre değerlendireceğiz." Bir leşmiş Milletler Rak=n Doğu'daki Filistinli Mültecileriçin Yardım ve Bayın dırlık Ajansı'nın büntçesinin güçlendirilmesi her zamançok daha büyükönem kazandığını gktardn Erdoğan, "Tüm üye devletleri bu kritik süreçte ajansa ğolan destek ve /kV katkılarını artırma çağeısı yapıyoruz. Türkiye olarak biz ŞÖde ajans tarafın  dan başlatılan 'Onura paha biçilemez' kampanyasını çok güçlü bir  şekilde destekliyomuz. Filistinli mültecilere destek sağlanmasının biraracı ?arak tasarlanan Kalkınma Vakfı Fonu kurulmasına ,a olumlu yaklaşıyoruz. İki devletliçözüme bağlılığımızı teyit ediyor bu bağĞlamd Filistin ^tarafınca yapılan giruşi{leri desteklediğimizi ifade ezdiyoruz." dedi. Erdoğan, ramazanayı boyunca İsulmm İşbirliği Teşkilatı üyesi ta ülkelerde Filistinliler için ıyardhm kampanyası yürütüleceğini debelirterek, bu kampanyaylO ilgzi ayrıntıları yakında kamuoyuylapaylaşacaklarını ifade etti. İs lam dünyası olarak Filistin sorununun çözüme kavuşturulması için Filistinlisere her alanda desteklerinin süreceğini $di>Ğe getiren Erdoğan, buçerçevede birçmk dliderl. görüşerek herkesi Filistinlilerinmaruz Ikadığı haksızlığa karşı sesini yükseltmeye çağırdığınıifade e^tti Bu vicdansızlığı Katolik dünyasının ruhani lideri Papa Franciscus'un da kabul etmediğini dile getiren ErdoğaH<, "Sayın Papa'ya Kudüs konusundaki özel hassasiyeti için buradan bir k#ez daha teşekkür ediyorum. Kendisinin anı kararlı tavrı önümüzdeki süreçte  e devam ettireceğine inanıyorum." dedi. Din, dil, ü{Dlke ayrımıgözetmeden uluslarar psı toplumun b irleşerek haksızlığa karşı adaletisavunması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, "İslam İşbirli ğfi Teşkilatı olarak verdiğimizmücadele sadece Müslümanların Kudüs üzerindeki haklarının mücadelesi değildir.Sayın cPtin ile de görüştüm. Sayın Şansölyeyle de \ görüştüm. Hepsiyle bukonuyu Şls aldık.Biz buradaki duruşumuzla Hristiyanların  Musevilerin de hakkını savunuyoruz. Biz burada işgale karşı çıkarken adaleti, barışı, hukuku bir arada yaşama idealinisavunuyoruz." dedi. İsrail'in bugüne kadar hep "güçlüyüm, öleyIe haklıyım" mantığıyla hareket ettiğa/pi vurgulayan Erdoğan, "Uluslararası ;oplum da buna müsaade etm iştir. Artık bu R çarpık o£ anlayışa 'dur' demenin bu siste matik barbarlık karşısında sesimizi yükseltmenin zaman gelmiştir. Fiille desteklenmeyen  her söz havada kalmaya mahkumdur. Zlme karşı, adaletsizliğe arşı Müslümanlar, Hristiyanlar ve alı selimsahibi Museviler hep birlikte direnmelidir." diye konuştu.  Erdoğan, İsrail'deki ve dünyanın dört * bir köşesindeki vicdan, haysiyet, şahsiyet sahibi M$evlere s eslendiğini aktar ar ak, sözlerini şöyle sürdürdü: "Siz siyonist değilsiniz. Dolayısıyla siyonistlerden sizi Oyırt etmek istiyorum. Bunlara karşı tavrınızı yükseltin. 'Yaülnım kendim içi£se. ben neyim, şimdi değilse ne z*aman?' 8 aylık bebeklerin teke rlekli sandalyedeki insanların katledilmesine şimdt Ö&arşı çıkmayacaksanız ne aamVan karşıçıkacaksınız? İsrail'in devlet terörünü daha ne kadar uzaktan zleyecesiniz? Sizitemsil iddiasındaki yöneticilerin katliamlarını örtmek için üm dünyaya y_lan söylemesine daha n* kadr sabredeceksiniz?Her günOn Emir'in yöneticileriniz tarafındanayaklar altına alınmasına daha ne kadar sessiz kalacaksınız. üOğ Emir'in `p% bir [^̈́ tanesi öldürmeyeceksin deil mi? Unutmayın Calut'un zumüne öarşı sessiz kaldıkça S de ona benzemekten kendinizi kurtaramayacaksınız.Artık aranızd.aki vicdan sahiplerinin de korku duvarlarını yıkarak bu zulme kmtliam ve vahşet düzenine bir 'dur' demesi gerekiyor. Son olarak ~urbadHn Filistinli kardeşlerime seslenmek istiyorum. Ey iş gal daltındski top rakların onurlu ÜyĞ direnişçileri, ey çıplak elleriyle korkaklar ordusuna meydan o/uya sevgili yiğitler. On  yıllar dır canları pahasına Kudüs'e Vv!e Harem-i Şerif'e sahip çıkan asil kahramanlar. Aklımız,kalbimiz, dualarımız sizinledir."  Kadını erkeğigenci yaşlısıyla t /e İslam rünysının Filistin'in yanında olduğun u kaydeden Erdoğan, sözlerini, "Kudüs davası unutmayın hepimizin ndavasıdır$ Kutlu mücad\lenizde Fsizleri asla yalnız zırakmayac|^ğız. İşgal bitene, başk entiKudüs olan bağımsız ve egemenbir Filistindevleti kuvlaVa kadar sizleri desteklemeyi sürdüreceğiz. Ağır silahlarla kanınızı döken caniler hukuk v insanlık önünde hesap verene üV kadar yolumuzdan asla dönmeyeceğiz. Bazılarıın sessizliğisizi yeise düürmes̈́in. Kimi ülkelerin riyakarlığı sizi karamsarlığa ev etmesin İradesini dolarlara değişenler, dolarlarL satanlar sizi aldatmasın. Rabbimin mDi gereği, 'İnanıyorsanızüstün olan sizsiniz'. Bu üşüncnelerle sözlerime son ! verirken İslam İşbirliği Teşkilatı Dönem Başkanı sıfatıyla bir kez daha Kudüs'ün kaybedilmesine asla izin vermeyeceğimizi ve Filistin daEvasındatn asla vazgeçmeyecZğimizi ifade ediyorum. Toplantımızın hayırlaravesile olmasını di?iyoru$m. İçinde buunduğumuz mübarek ramazan ayının  tüm insanlık için rahmet ve bereket getirmesini niyaz ediyorum. Ra bb'im bizle ri  an ne  kucağındaki bebeklerin ölmediği, öldürülmediği ramazanlara kavuştur sundiye dAua ediyor um."ifadeleriyle tamamladı. Filistin Başbakanı Rami el-Hamdallah, konuşmaFında, toplantıda ortaya çıkan suç bil=irgesin}e değinirken, "Son>ç bildirgesinde, bağımsız bir uluslararası soruşturmanınbu konuda ac ilen başla tılmasını vurguladık. Yine Filistin halkının yaklşk neredeysGe yüzyıl Dl boyunca '#ru< kalmış oduğu İsrail işgali karşısındauluslararası korumaya tabi olmasıyla ilgili çabaların harcaığması gerektiğini söyledik. Şühesiz yapılanl  ar Filistin halkının sahipolmuş olduğu tarihi, doğal ve vaandaşlık haklarının | açıkça orlalidir. Uluslararası bğla>mda da çok açık bir ihlaldir." ifadelerini kullandı. ABD' nie büyükelçiliğini BM kararlarını hiçe sayarak Kudüs'e taşıdığını belirten Hamdallah, bu durumun açık bir tahrik olduğunu vurguladı. Bü uükeKlçiliğin Kudüs'e taşınmasının ulu slararası toplum tarafından net şekilde kınanması geretAiğini dile getiren Hamdallah, şöyle devam eti: "Hukuksuzca yapılan b öu durumu uluslararası toplumn net bir şekilde ınaması ve ,Filiiti halının korunmasıiçin diplomatik çabaların da sürdürülmesi gerektiğini söyledik. Gerek ABD tarafnğan gerekse herhangibir kesi m trafından Nhs olsun BM kararının hiçe sayılmasının kabul edilebilir olmadığını da vurguladık. Öte ya ndan da b u kararıntamamıyla uygulanabilmesi içinbir eyl em planının ve yol haritasının belirlenmesigerektiğini söylediimkP Bunun y sadece burada sözdekalmaması gerektiğini vurguladık. Kudüs'ün İslam ümmeti i çerisindeki özel konumu ele alındığında, uluslararası hukuy bağIamında da değerlendirildiğinde özgürlükler ve haklar bağlamında ele alındığında bu işgalin devam etmesinin kabul eilebilir olmadığını ifade ettik." Filistin meselesinin İslam dünyası ıiçin ana y mesele ? olduğunu söylediklerini ve Kudüs'ün bu davaın kalbi aluğunu belirttikle rini aktaran Hamdallah, KudBs bağlamında tehlLikeleMÖe karşı nIeum alınması gerektdiğini !\ vurguladı. Hamdallah, "Bununla ilgili Uluslararası Adalet Divanı'na müracaatedilmesi, önü_zdeki haf ta içerisinde bununla ilgili bir listenin sunulması kararını aldık. Filistin'in uluslararası önemli kuruluşlar bAaağlamında da elealınması, çaba harcanması için girişimlerde bulunacağız. İslam > ülkeleri olarak da siyasi, diplomatik bağlamda varolan tehditleri boyutu dikkate alınağak, girişimlerde bulunma kararı aldık. Kudüs'ün korunması, özgürlükleriÜn korunması, İslam veHristiyan kutsallarının korunmasıiçin çaba + harcanması gerektiği konusunda lzlaştık." diye konuştu. Kudüs'ün Filistin Devleti'nin ebNedi başkenti olarak kalacağını iğfade ede n Hamdallah, şunüarı kakdtti: "Her türlü şiddet ve hukuksuz davranış bu gerçeği de değiştirmeyecektir. İsrail yö~etiminin pervasız tt tavrı  ve haydutça yaklaşımı karşısında ABD'nin büyükelçiliğini Kudüs'e taşıması burada tarafgir ve problemin bir parçası olduğunu gösteriyor.Filistin halkı net ve sağlam ir şekilde toprağına sahip çıkarak, haklıdavasını sürdürecektir Z ve Filistin liderliği de Mahmud Abbas önderliğinde diplomatikyolları kullanarak, İsrail dü şmanlığına vesömürgesine öY karşı mücadelesine devam edbcektÖr. Kudüs'te halkımıza karşı yapılan düşmanlığın sonlandırılması için tüm İslam ümmetini )e uluslararası organlar ı, uluslararası sistemi üzerine düşen görevini yapmaya çağırıyoruz." Fil{stin BaşbakanıRami el-Hamdallah,mesele Kudüs ve FilstTin oldueunda Ğef harekete geçen Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkürlerini sundu.
haberi! Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) İslam Zirvesi Konferansı Olağanüstü Toplantısı'nın ardından, Filistin Başbakanı Rami el-Hamdallah ve İİT Genel Sekreteri Yusuf bin Ahmed el-Useymin ile ortak basın toplantısı düzenledi. Bugün hem Filistin halkına dayanışma sergilenmesi hem de Gazze'de katliam yapan İsrail'e gerekli mesajların verilmesi bakımından son derece anlamlı bir zirve toplantısı gerçekleştirdiklerini belirten Erdoğan, yaptıkları çağrıya kısa sürece cevap vererek, zirveye iştirak eden ve toplantının icrasına katkı sağlayan herkese teşekkür etti. ABD Başkanı Donald Trump'ın Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma kararının ertesinde İİT İslam Zirvesi Dönem Başkanı olarak ABD ve dünya kamuoyuna çağrıda bulunduklarını hatırlatan Erdoğan, çağrıda, alınan kararı yok hükmünde kabul ettiklerini, Kudüs'ün kırmızı çizgileri olduğunu vurguladıklarını söyledi. Erdoğan, 13 Aralık 2017 tarihinde de İstanbul'da teşkilatın olağanüstü zirvesini düzenlediklerini anımsatarak, bu zirvede de İslam alemi olarak Kudüs ve Harem-i Şerif'in kutsiyetini ve tarihi statüsünün korunmasına ilişkin kararlılıklarını ortaya koyduklarını vurguladı. Filistin davasının uluslararası kuruluşlar nezdinde takipçisi olmaya her platformda devam ettiklerini aktaran Erdoğan, şöyle devam etti: "Kudüs konusundaki karar tasarısı, BM Güvenlik Konseyi'nde 14 üyenin olumlu oyuna rağmen sadece ABD'nin vetosu nedeniyle kabul edilemedi. Bunun üzerine ülkemiz ve Yemen tarafından sunulan karar tasarısı BM Genel Kurulu'nda 21 Aralık günü yapılan oylamada, 9 redde karşılık 128 ülkenin oyuyla ezici bir çoğunlukla kabul edildi. Amerika ve İsrail'in yoğun baskı, tehdit ve şantajlarına rağmen alınan bu karar, insanlık tarihine altın harflerle kazınmıştır. Zira o 9 ülkenin diğer 7'si benim şahsen isimlerini bile duymadığım ülkelerdir, 128 ülke ise dünyada ağırlığı olan ülkeler."  ABD yönetiminin tüm uyarılarına rağmen hukuksuz kararını, 14 Mayıs günü uygulamaya geçirdiğini ifade eden Erdoğan, bu girişimi asla kabul etmediklerini ve etmeyeceklerini söyledi. İİT Genel Sekreteri El-Useymin'nin de ifade etti gibi bu kararın herhangi bir kıymetiharbiyesi olmadığını vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti: "Sadece kendileri çalarlar, kendileri oynarlar. Barış sürecini sabote eden bu provokatif kararın bölgede yol açtığı sonuçların mesuliyeti, bütünüyle birinci derecede Amerika'ya aittir. Amerikan yönetimi, bu şekilde barış istediğini defalarca kanıtlayan Filistin tarafını cezalandırmıştır. Bu kararla Filistin halkının vatanını işgal eden, abluka ve yasa dışı yerleşimlerle iki devletli çözüme yönelik taahhütlerini çiğneyen İsrail ise ödüllendirilmiştir. Benim anlamadığım bir şey var. Trump cumhuriyetçidir değil mi? Önceki Bush? O da cumhuriyetçiydi. Fakat önceki Bush, özellikle de bana şu ifadeyi kullanmıştır; 'İki devletli çözüme ne diyorsunuz?'. 'Evet' diyoruz ve Colin Powell'e benim yanımda talimat verdi, 'bu işi bizzat sen takip edeceksin.' O gün bugündür bakın, o cumhuriyetçi böyle söyledi ama şimdiki cumhuriyetçi maalesef işgalden yana oynuyor. Cumhuriyetçilerin de kendi arasında demek ki bir sıkıntı var. Öyle de olsa böyle de olsa, biz doğru olanı yapacağız. Bu sorumsuz politikalar, İsrail'i işgal, gasp ve şiddet yönünden daha da azdıracaktır. Nitekim 14 Mayıs günü yaşanan katliam yeni dönemin en açık işaretidir." Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'in 14 Mayıs'ta demokratik haklarını kullanan 62 Filistinliyi şehit ederken 2 bin 700'ün üzerinde sivili de yaraladığını hatırlattı. İsrail saldırılarında şehit olan Filistinlilere Allah'tan rahmet, yaralananlara acil şifalar dileyen Erdoğan, şehit ailelerine, yakınlarına ve tüm Filistin halkına başsağlığı diledi. Türkiye olarak Filistinlilerin acılarını paylaşmak ve onlarla dayanışmayı sergilemek üzere 3 günlük milli yas ilan ettiklerini, tepkilerini göstermek için bir dizi kararı hayata geçirdiklerini vurgulayan Erdoğan, "Bugün, Yenikapı'da yüz binlerce vatandaşımızın katılımıyla gerçekleşen 'Zulme Lanet Kudüs'e Destek Mitingi', Filistinli kardeşlerimizle dayanışmamızın sembolü olmuştur. Bu tarihi mitingin bir benzerini inşallah pazar günü Diyarbakır'da gerçekleştireceğiz ve bu zincir durmayacak, devam edecek. Zira biz eğer bunları durdurursak, bugün sessizliğe gömülecek olursa buradaki şuur kaybolur. Biz, Filistin halkıyla dayanışma şuurumuzu hiçbir zaman sukuta erdirmeyeceğiz." ifadelerini kullandı. Bugünkü zirvede Filistin davasına verdikleri desteği bir kez daha göstererek nihai bildiriyi kabul ettiklerini kaydeden Erdoğan, şöyle konuştu: "Bu çerçevede işgal altındaki Filistin topraklarında İsrail'in saldırganlığını en güçlü ifadelerle telin ettik. Son olaylardan İsrail'i sorumlu tuttuğumuzu belirttik. İsrail'in bu suçları, Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin desteğiyle işlediği aşikardır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi başta olmak üzere uluslararası toplumun Filistin konusunda yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi gereklidir. Her gün gencecik evlatlarını İsrail terörüne kurban veren Filistin halkına Uluslararası Barış Gücü gönderme dahil, -bunun altını çiziyorum-, Uluslararası Barış Gücü gönderme dahil bir koruma sağlanması şarttır. Uluslararası toplumun katliamları tribünden izlemeyi bırakarak diğer pek çok bölgede olduğu gibi Filistin'de de bunları engelleyecek adımları süratle atması gerekiyor. Nasıl Bosna Hersek'te bir Barış Gücü oraya yerleştirdiyse, nasıl Kosova'ya yerleştirdiyse aynen buraya da böyle bir gücün yerleştirilmesi şarttır." İsrail'in Filistin halkına karşı işlediği suçların hesabını vermesinin sağlanmasının artık kaçınılmaz hale geldiğini vurgulayan Erdoğan, "Bunun için tüm dünyaya yasal ve ahlaki yükümlülükler doğrultusunda harekete geçilmesi çağrısında bulunuyoruz." dedi. Erdoğan, şöyle devam etti: "Birleşmiş Milletleri ve diğer uluslararası kuruluşları Filistin halkına karşı işlenen suçları bağımsız ve şeffaf biçimde acilen soruşturmaya çağırıyoruz. Özellikle İsrail'in Gazze şeridindeki saldırılar konusundaki cezai sorumluluğunu belirlemek üzere uluslararası bir soruşturma komitesi kurulması elzemdir. Bu amaçla süratle bir saha soruşturması başlatılmasını istiyoruz. İsrail, işlediği suçlar nedeniyle hesap vermek zorundadır. Bu hesap da er ya da geç verilecektir. Filistin'de yaşanan zulmün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu gündemine getirilmesi için tüm ülkelere çağrı yapıyoruz. Bütün ülkeleri bir kez daha Filistin devletini ve onun başkenti olarak da Kudüs'ü resmen tanımaya davet ediyoruz. Bunu yapmayan ülkelerin barış sürecine öncülük etmesi mümkün değildir." Amerika'nın Kudüs konusundaki kararını bir kez daha reddettiklerini dile getiren Erdoğan, hukuken hükümsüz ve geçersiz olan bu kararın uluslararası barış ve güvenliği hedef alan açık bir tehdit olduğunu kaydetti. "Zil takıp oynamak suretiyle orada yapılan açılış töreninin bizim indimizde bir kıymeti harbiyesi yoktur." diyen Erdoğan, şöyle konuştu: "Teşkilat üyesi ülkeler olarak baskıyla dahi olsa Amerikan yönetiminin izinden gidecek devletlere karşı her türlü tedbiri almakta kararlıyız. Öte yandan dünyadaki hiçbir devletin şantaja boyun eğerek egemenlik haklarını çiğnetmeyeceğine inanıyoruz. Ayrıca tüm teşkilat üyelerini Amerika'nın kararını takip edecek ülkeler yanında tüm makam, parlamento, şirket ve bireylere karşı da ekonomik kısıtlamalar uygulanması için gerekli önlemleri almaya çağırıyoruz. Kudüs-ü Şerif'in kimliğini değiştirmeye yönelik her türlü teşebbüse karşı koyacağız. Terörist yerleşimci grupların kutsallarımıza yönelik saygısızlıkları karşısında artık sabrımızın sonuna geldik. Üye devletler ve uluslararası toplum yasa dışı İsrail yerleşimlerinde imal edilen ürünlerin piyasalara girmesini mutlaka engellemelidir. Bunun yanında Filistin topraklarında süren haksız işgalin idamesinde rolü olan tüm şahıs ve oluşumlara karşı da gereken tedbirler alınmalıdır. Bundan sonra uluslararası görevlere adaylığını koyan ve destek talep eden ülkeleri Filistin ve özellikle Kudüs'e yönelik tutumlarına göre değerlendireceğiz." Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mülteciler için Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nın bütçesinin güçlendirilmesi her zaman çok daha büyük önem kazandığını aktaran Erdoğan, "Tüm üye devletleri bu kritik süreçte ajansa olan destek ve katkılarını artırma çağrısı yapıyoruz. Türkiye olarak biz de ajans tarafından başlatılan 'Onura paha biçilemez' kampanyasını çok güçlü bir şekilde destekliyoruz. Filistinli mültecilere destek sağlanmasının bir aracı olarak tasarlanan Kalkınma Vakfı Fonu kurulmasına da olumlu yaklaşıyoruz. İki devletli çözüme bağlılığımızı teyit ediyor bu bağlamda Filistin tarafınca yapılan girişimleri desteklediğimizi ifade ediyoruz." dedi. Erdoğan, ramazan ayı boyunca İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi tüm ülkelerde Filistinliler için yardım kampanyası yürütüleceğini de belirterek, bu kampanyayla ilgili ayrıntıları yakında kamuoyuyla paylaşacaklarını ifade etti. İslam dünyası olarak Filistin sorununun çözüme kavuşturulması için Filistinlilere her alanda desteklerinin süreceğini dile getiren Erdoğan, bu çerçevede birçok liderle görüşerek herkesi Filistinlilerin maruz kaldığı haksızlığa karşı sesini yükseltmeye çağırdığını ifade etti. Bu vicdansızlığı Katolik dünyasının ruhani lideri Papa Franciscus'un da kabul etmediğini dile getiren Erdoğan, "Sayın Papa'ya Kudüs konusundaki özel hassasiyeti için buradan bir kez daha teşekkür ediyorum. Kendisinin aynı kararlı tavrı önümüzdeki süreçte de devam ettireceğine inanıyorum." dedi. Din, dil, ülke ayrımı gözetmeden uluslararası toplumun birleşerek haksızlığa karşı adaleti savunması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, "İslam İşbirliği Teşkilatı olarak verdiğimiz mücadele sadece Müslümanların Kudüs üzerindeki haklarının mücadelesi değildir. Sayın Putin ile de görüştüm. Sayın Şansölyeyle de görüştüm. Hepsiyle bu konuyu ele aldık. Biz buradaki duruşumuzla Hristiyanların da Musevilerin de hakkını savunuyoruz. Biz burada işgale karşı çıkarken adaleti, barışı, hukuku bir arada yaşama idealini savunuyoruz." dedi. İsrail'in bugüne kadar hep "güçlüyüm, öyleyse haklıyım" mantığıyla hareket ettiğini vurgulayan Erdoğan, "Uluslararası toplum da buna müsaade etmiştir. Artık bu çarpık anlayışa 'dur' demenin bu sistematik barbarlık karşısında sesimizi yükseltmenin zamanı gelmiştir. Fiille desteklenmeyen her söz havada kalmaya mahkumdur. Zulme karşı, adaletsizliğe karşı Müslümanlar, Hristiyanlar ve aklı selim sahibi Museviler hep birlikte direnmelidir." diye konuştu.  Erdoğan, İsrail'deki ve dünyanın dört bir köşesindeki vicdan, haysiyet, şahsiyet sahibi Musevilere seslendiğini aktararak, sözlerini şöyle sürdürdü: "Siz siyonist değilsiniz. Dolayısıyla siyonistlerden sizi ayırt etmek istiyorum. Bunlara karşı tavrınızı yükseltin. 'Yalnız kendim içimsen ben neyim, şimdi değilse ne zaman?' 8 aylık bebeklerin tekerlekli sandalyedeki insanların katledilmesine şimdi karşı çıkmayacaksanız ne zaman karşı çıkacaksınız? İsrail'in devlet terörünü daha ne kadar uzaktan izleyeceksiniz? Sizi temsil iddiasındaki yöneticilerin katliamlarını örtmek için tüm dünyaya yalan söylemesine daha ne kadar sabredeceksiniz? Her gün On Emir'in yöneticileriniz tarafından ayaklar altına alınmasına daha ne kadar sessiz kalacaksınız. On Emir'in bir tanesi öldürmeyeceksin değil mi? Unutmayın Calut'un zulmüne karşı sessiz kaldıkça siz de ona benzemekten kendinizi kurtaramayacaksınız. Artık aranızdaki vicdan sahiplerinin de korku duvarlarını yıkarak bu zulme katliam ve vahşet düzenine bir 'dur' demesi gerekiyor. Son olarak buradan Filistinli kardeşlerime seslenmek istiyorum. Ey işgal altındaki toprakların onurlu direnişçileri, ey çıplak elleriyle korkaklar ordusuna meydan okuyan sevgili yiğitler. On yıllardır canları pahasına Kudüs'e ve Harem-i Şerif'e sahip çıkan asil kahramanlar. Aklımız, kalbimiz, dualarımız sizinledir."  Kadını erkeği genci yaşlısıyla tüm İslam dünyasının Filistin'in yanında olduğunu kaydeden Erdoğan, sözlerini, "Kudüs davası unutmayın hepimizin davasıdır. Kutlu mücadelenizde sizleri asla yalnız bırakmayacağız. İşgal bitene, başkenti Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devleti kurulana kadar sizleri desteklemeyi sürdüreceğiz. Ağır silahlarla kanınızı döken caniler hukuk ve insanlık önünde hesap verene kadar yolumuzdan asla dönmeyeceğiz. Bazılarının sessizliği sizi yeise düşürmesin. Kimi ülkelerin riyakarlığı sizi karamsarlığa sevk etmesin. İradesini dolarlara değişenler, dolarlara satanlar sizi aldatmasın. Rabbimin emri gereği, 'İnanıyorsanız üstün olan sizsiniz'. Bu düşüncelerle sözlerime son verirken İslam İşbirliği Teşkilatı Dönem Başkanı sıfatıyla bir kez daha Kudüs'ün kaybedilmesine asla izin vermeyeceğimizi ve Filistin davasından asla vazgeçmeyeceğimizi ifade ediyorum. Toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyorum. İçinde bulunduğumuz mübarek ramazan ayının tüm insanlık için rahmet ve bereket getirmesini niyaz ediyorum. Rabbim bizleri anne kucağındaki bebeklerin ölmediği, öldürülmediği ramazanlara kavuştursun diye dua ediyorum." ifadeleriyle tamamladı. Filistin Başbakanı Rami el-Hamdallah, konuşmasında, toplantıda ortaya çıkan sonuç bildirgesine değinirken, "Sonuç bildirgesinde, bağımsız bir uluslararası soruşturmanın bu konuda acilen başlatılmasını vurguladık. Yine Filistin halkının yaklaşık neredeyse yüzyıl boyunca maruz kalmış olduğu İsrail işgali karşısında uluslararası korumaya tabi olmasıyla ilgili çabaların harcanması gerektiğini söyledik. Şüphesiz yapılanlar Filistin halkının sahip olmuş olduğu tarihi, doğal ve vatandaşlık haklarının açıkça ihlalidir. Uluslararası bağlamda da çok açık bir ihlaldir." ifadelerini kullandı. ABD'nin büyükelçiliğini BM kararlarını hiçe sayarak Kudüs'e taşıdığını belirten Hamdallah, bu durumun açık bir tahrik olduğunu vurguladı. Büyükelçiliğin Kudüs'e taşınmasının uluslararası toplum tarafından net şekilde kınanması gerektiğini dile getiren Hamdallah, şöyle devam etti: "Hukuksuzca yapılan bu durumu uluslararası toplumun net bir şekilde kınaması ve Filistin halkının korunması için diplomatik çabaların da sürdürülmesi gerektiğini söyledik. Gerek ABD tarafından gerekse herhangi bir kesim tarafından olsun BM kararının hiçe sayılmasının kabul edilebilir olmadığını da vurguladık. Öte yandan da bu kararın tamamıyla uygulanabilmesi için bir eylem planının ve yol haritasının belirlenmesi gerektiğini söyledik. Bunun sadece burada sözde kalmaması gerektiğini vurguladık. Kudüs'ün İslam ümmeti içerisindeki özel konumu ele alındığında, uluslararası hukuk bağlamında da değerlendirildiğinde özgürlükler ve haklar bağlamında ele alındığında bu işgalin devam etmesinin kabul edilebilir olmadığını ifade ettik." Filistin meselesinin İslam dünyası için ana mesele olduğunu söylediklerini ve Kudüs'ün bu davanın kalbi olduğunu belirttiklerini aktaran Hamdallah, Kudüs bağlamında tehlikelere karşı önlem alınması gerektiğini vurguladı. Hamdallah, "Bununla ilgili Uluslararası Adalet Divanı'na müracaat edilmesi, önümüzdeki hafta içerisinde bununla ilgili bir listenin sunulması kararını aldık. Filistin'in uluslararası önemli kuruluşlar bağlamında da ele alınması, çaba harcanması için girişimlerde bulunacağız. İslam ülkeleri olarak da siyasi, diplomatik bağlamda varolan tehditlerin boyutu dikkate alınarak, girişimlerde bulunma kararı aldık. Kudüs'ün korunması, özgürlüklerin korunması, İslam ve Hristiyan kutsallarının korunması için çaba harcanması gerektiği konusunda uzlaştık." diye konuştu. Kudüs'ün Filistin Devleti'nin ebedi başkenti olarak kalacağını ifade eden Hamdallah, şunları kaydetti: "Her türlü şiddet ve hukuksuz davranış bu gerçeği de değiştirmeyecektir. İsrail yönetiminin pervasız tavrı ve haydutça yaklaşımı karşısında ABD'nin büyükelçiliğini Kudüs'e taşıması burada tarafgir ve problemin bir parçası olduğunu gösteriyor. Filistin halkı net ve sağlam bir şekilde toprağına sahip çıkarak, haklı davasını sürdürecektir ve Filistin liderliği de Mahmud Abbas önderliğinde diplomatik yolları kullanarak, İsrail düşmanlığına ve sömürgesine karşı mücadelesine devam edecektir. Kudüs'te halkımıza karşı yapılan düşmanlığın sonlandırılması için tüm İslam ümmetini ve uluslararası organları, uluslararası sistemi üzerine düşen görevini yapmaya çağırıyoruz." Filistin Başbakanı Rami el-Hamdallah, mesele Kudüs ve Filistin olduğunda harekete geçen Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkürlerini sundu.