Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Dünyada Ütü sadece Erzurum Karayazı'da yetişenbir tür ters lale naH olan çiçeğin son kalaun 57 ] adet soğan\nı sökerek yurt d  ı;ına göt*rmey çalışan2 Hollandalı, Kapıkule Sınır Kapıs^'nda yakalandı . Hollandalıların kullandıklarıaraçta yapılan aramada çoğu endemik Jr 160 türe ait5 bin 236 adet bitki  tohumu, bitkikökü ı ve fidesiele geçirildi. AA muhabirinin aldığı m%lgie sgöre, gümrük muhafaza ekipleri, bugne kadarki en büyük bitki kaçakçılığını ortaya çıkardı.  Hollandalı Franciscus Johannes Linschoten'in (60) kulğlandığı t7Ş BKGF plakalı jeep, Türkiye'd`n çıkış yaparken ihbar üzerine Kapıkule Sınır Kapısı'nda durduruldu. Araçta yapılan aramada, bagaj kısmında küçük saksılarda çiçekfideleri, çeşitli türlere aUit bitki kökleri, üzeri numaralandırılarak gzote kağı tlarına s*rılmış tohumlar bulundu. Bunun c üzerine araç, detaylı kontr hlü yapılmak üzere X-Ray Tarama Hangarınaalındı.  Burada yapılan kontro lde, aracın lğı£nda metal bölme olduğu t{si edildi. Y< Yerinden ş_ sökülen metal bölme i çi&de çok sayıda bitki tohumu olduğu özlendi.  Ar acın sürücüsüFrancıscus JohannesLinschoten ile yanındabulunan Micheal Hubertus /Klis (29),  gümrük görevlUleri%e, botanik ve bahçe düzenlemesiyle ilgilendiklekini, söz konusu fide, tohum ve kökleride kendi bahçelerinde k ullanmak üzere 20 narklı ül keden topladıklarını iddia ettşile.  Bitkilerin incelenmesi ve murt dışına çıkarılmasının suç sayılıp sayılmamasının anlaşılması için rakya Üniversitesi Fe n Fakültesi Biyoloji _!ş Bölümünden iki uzman çağrıldı. Uzmanların katılımıyja yapılan sayım v Y incelemede 160 türe ait toplam 5 bin 2ü36 adt bitki ve tohumu tesp it edildi. Bitkiler arasındaTürkiye'de ihracı yasak  endemik tür?r olan çiğdem,yabani soğbsn, sklemen, ters lale (Adıyaman lalesi), kardelen, zambak, şakayık törlri oldu K belirlendi.  Ele TÖ geçirilen bitkiler aras ındaki bir türün, dünyada Hece Erzurum'un Karayazı ilçesinde yetişen vesadece 57adet kaldığı belirlenen ''Fritillaria Michailovskyi'' adlı ğ#Üers lale olduğuortaya çıktı. Zanlıların, yurt dışınÜa götürmek için son kalan ö ters !lae türününtamamını söktükleri lbelkrendi.  Olayla ilgi li soruşturmabaşlatılırken t Hollandalı GLinschoten e Klok, ifadelerinin alınmasının ardından serbest bırakıl dı. El konulan itki soğanları, kök ve tohumları Şse Yalova Atatürk BOçe Kültürleri Merkez Araştırma Enasoitüs'ne tesBlöim edildi.  ZanOıAların: 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunuıun kapsamında 6 Ö` aydan 2 yıla k adar kpi! ve 5 bin güne \k+da adli par cezasıyla cezalandırılabileceği öğrenildi.  Bu racd?, zanlıları ihbar edenlerin Artvin Çoruh Üniversitesi O[rcman Mühendisliği Bölümü öğrencil v eri olduğu öğrenildi. Hollandalıları geçtiğimiz mayıs ayındaArtvin Kafkasör mGebkiind> bitki toplarke~n gören öğrencilerin, Doğa k. Koruma ve Mill Parklar Genel Müdürlüğü yetkililerine durumu bildirdikleri, buradaki ye tkilile rin dearacın plakasıı gümrük muhafaza lğ ekiplerine haber verdiler; kaydedildi.  Bitkileri teslim alan AtatürkBahçe KültürleriMerkez Araştırba Enstitüsü Tü rkiye Geofitleri Projei Yöneticisi ve a Süs Bitkleri UzmanıErdal Kaiya, AA muhabirine, bugne kadarki en büyük bitki kaçakçılığının ortaya çıkar ıldığıGı, bitki soğanlarının ve köklerini n yurt dışına çıkarılmasının ülkenin büyük bir sorunu olduğunusöyledi.  ErdalKaya, Nj kendisini öfn çok üzeninin ise tüm dünyada sadece 57 adet kalan £Irs lale türünün tamamının sökülmesi olduğunu, ancak sökülen lale soğanlarını 'ıgun koşullarda saksılara diktiklerini söyledi.  Kaya, ele geçirilen edemk bitgileriı büy. bir çoğun~uğunun Türkiye'den, kalan kısmının ise Mekedonya, Yunanista, Bulgaristan, İran, ü Suriye ve Gürcistan'dantoplandığını belirlediklerini k aydetti.  
n 
 Söz konusu bitki  köklerinin pahabiçilemez olduğunu ifadeeden Kaya, şöyle konuştu:  ''TÜBİTAK {.ve bazı üniversitelerle birlikte bitkiler üzerinde alzheimer ve k anser araştırmaları yapıyoPuz. Bu kapsamdada Türkiye'de sadece belirli bir ölged yetişen ve üzerinde çalışma yaptığımız 19 [itki türünün kounması için Çevre ve Orman Bakanlvıına müracaat etmiştim. 19 cüg içinde başvurum kabul edilmişti v = bununla ilgili bütçe çıkmıştı. Bunlardan bir tanesi de dünyada sadece Erzurum'un Karayazı ilçesinde olan 5l7 adet ters lale soğanı. Bzu yıl i ğinde projelendirilip arazide lokal korumayaalınacaktı. Ancak Holzandalılar, bu 57 soğanın 57'sini de sökmüş. Alzheimere çare :o[m\ak için ters lale türleri üzerinde çalışıyoruz. Bu hastalığın çarsi uu m\ bitkilerde aranıyor.Bunun parayla ölçülecek bir durumu olabilir mi?''  Kaya, 57 adet ters lale soğanınıcn enstitüde çoğaltılacağını ve p opülasyon zenginleştirme projeleri kapsamında s[öküldüğü bölgey e yeniden dikileceğini belirtti.  Yabancıların, Türkiye'de hangi bölgede hangi bitki türü olduğunu çok iyi bildikleriniifade eden Kaya, ''Yabancılar, Tülrkiye tiprakla%ı üzerinde yıllardır çalışma yürütüyor. Turist madenci, gözlemci, doğasever adı I/ altında ülkemize geliyorla ,Sv ve GsS cihazlarıyla daha öncebelirledikleri bölgelerden bu türleri _B topluyorlar'' dedi.  Kaya, ele £ geçirilen endemik btki gtürlerin+den 36'sının gümrükte beklerken çürü %b düğünü, kalan Tı bin 00 bitkiyi ise muhafaza altına laldıklaŞrıjı, bu türleri yakında sergileyeceklerini söyledi.    Türkiye'de, dünyanın hiçbir yierincde olmayan 3 :i 500 adet ender bitki türübulunuyor. Bunlara 'endemik bitki' deniliyor. 1{83 ve 1988 yılla rında yayımlanan iki kararname ile yabancıların doğadan bitki toplamaları ivzna bağlandı. Yabancı :bilim insanları,Dışişleri Bakanlığı iznive b s üniversitedeki ilgili akademisyenlerin gözetimi ve işbirliğiyle belili sayıda örn e ülkesine götürebiliyor. Yu rt dışına kaçırılan bitkilr, oradaki laboratuvarlarda ve gen bankalarında değerlendir ilebiliyor. Bitki kaçakçıları, turist olarak gelip belirli araştırma merkezleri veyailaç şirketlerinin yönlndirmesiylZe na di+= bitki türlerini yurt dışına götürüyor.  Uzmanlar, bitki trleri/in jandarma, gümrük sorumluları ve yerel yöneticiler >F tarafından işbirliği içinde bilinçli ve programlı olarak izlenmesi, belli yerle rde düzenli kontroller yapılması gerektiğini belirtiyor.
Dünyada sadece Erzurum Karayazı'da yetişen bir tür ters lale olan çiçeğin son kalan 57 adet soğanını sökerek yurt dışına götürmeye çalışan 2 Hollandalı, Kapıkule Sınır Kapısı'nda yakalandı. Hollandalıların kullandıkları araçta yapılan aramada çoğu endemik 160 türe ait 5 bin 236 adet bitki tohumu, bitki kökü ve fidesi ele geçirildi.  AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, gümrük muhafaza ekipleri, bugüne kadarki en büyük bitki kaçakçılığını ortaya çıkardı.  Hollandalı Franciscus Johannes Linschoten'in (60) kullandığı 78 BKGF plakalı jeep, Türkiye'den çıkış yaparken ihbar üzerine Kapıkule Sınır Kapısı'nda durduruldu. Araçta yapılan aramada, bagaj kısmında küçük saksılarda çiçek fideleri, çeşitli türlere ait bitki kökleri, üzeri numaralandırılarak gazete kağıtlarına sarılmış tohumlar bulundu. Bunun üzerine araç, detaylı kontrolü yapılmak üzere X-Ray Tarama Hangarına alındı. Burada yapılan kontrolde, aracın altında metal bölme olduğu tespit edildi. Yerinden sökülen metal bölme içinde çok sayıda bitki tohumu olduğu gözlendi.  Aracın sürücüsü Francıscus Johannes Linschoten ile yanında bulunan Micheal Hubertus Klok (29), gümrük görevlilerine, botanik ve bahçe düzenlemesiyle ilgilendiklerini, söz konusu fide, tohum ve kökleri de kendi bahçelerinde kullanmak üzere 20 farklı ülkeden topladıklarını iddia ettiler.  Bitkilerin incelenmesi ve yurt dışına çıkarılmasının suç sayılıp sayılmamasının anlaşılması için Trakya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden iki uzman çağrıldı. Uzmanların katılımıyla yapılan sayım ve incelemede 160 türe ait toplam 5 bin 236 adet bitki ve tohumu tespit edildi. Bitkiler arasında Türkiye'de ihracı yasak ve endemik türler olan çiğdem, yabani soğan, sklemen, ters lale (Adıyaman lalesi), kardelen, zambak, şakayık türleri olduğu belirlendi.  Ele geçirilen bitkiler arasındaki bir türün, dünyada sadece Erzurum'un Karayazı ilçesinde yetişen ve sadece 57 adet kaldığı belirlenen ''Fritillaria Michailovskyi'' adlı ters lale olduğu ortaya çıktı. Zanlıların, yurt dışına götürmek için son kalan 57 ters lale türünün tamamını söktükleri belirlendi.  Olayla ilgili soruşturma başlatılırken Hollandalı Linschoten ve Klok, ifadelerinin alınmasının ardından serbest bırakıldı. El konulan bitki soğanları, kök ve tohumları ise Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne teslim edildi.  Zanlıların, 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun kapsamında 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılabileceği öğrenildi.  Bu arada, zanlıları ihbar edenlerin Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü öğrencileri olduğu öğrenildi. Hollandalıları geçtiğimiz mayıs ayında Artvin Kafkasör mevkiinde bitki toplarken gören öğrencilerin, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü yetkililerine durumu bildirdikleri, buradaki yetkililerin de aracın plakasını gümrük muhafaza ekiplerine haber verdikleri kaydedildi.  Bitkileri teslim alan Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Türkiye Geofitleri Projesi Yöneticisi ve Süs Bitkileri Uzmanı Erdal Kaya, AA muhabirine, bugüne kadarki en büyük bitki kaçakçılığının ortaya çıkarıldığını, bitki soğanlarının ve köklerinin yurt dışına çıkarılmasının ülkenin büyük bir sorunu olduğunu söyledi.  Erdal Kaya, kendisini en çok üzeninin ise tüm dünyada sadece 57 adet kalan ters lale türünün tamamının sökülmesi olduğunu, ancak sökülen lale soğanlarını uygun koşullarda saksılara diktiklerini söyledi.  Kaya, ele geçirilen endemik bitkilerin büyük bir çoğunluğunun Türkiye'den, kalan kısmının ise Makedonya, Yunanistan, Bulgaristan, İran, Suriye ve Gürcistan'dan toplandığını belirlediklerini kaydetti.  
 
 Söz konusu bitki ve köklerinin paha biçilemez olduğunu ifade eden Kaya, şöyle konuştu:  ''TÜBİTAK ve bazı üniversitelerle birlikte bitkiler üzerinde alzheimer ve kanser araştırmaları yapıyoruz. Bu kapsamda da Türkiye'de sadece belirli bir bölgede yetişen ve üzerinde çalışma yaptığımız 19 bitki türünün korunması için Çevre ve Orman Bakanlığına müracaat etmiştim. 19 tür için de başvurum kabul edilmişti ve bununla ilgili bütçe çıkmıştı. Bunlardan bir tanesi de dünyada sadece Erzurum'un Karayazı ilçesinde olan 57 adet ters lale soğanı. Bu yıl içinde projelendirilip arazide lokal korumaya alınacaktı. Ancak Hollandalılar, bu 57 soğanın 57'sini de sökmüş. Alzheimere çare olmak için ters lale türleri üzerinde çalışıyoruz. Bu hastalığın çaresi bu bitkilerde aranıyor. Bunun parayla ölçülecek bir durumu olabilir mi?''  Kaya, 57 adet ters lale soğanının enstitüde çoğaltılacağını ve popülasyon zenginleştirme projeleri kapsamında söküldüğü bölgeye yeniden dikileceğini belirtti.  Yabancıların, Türkiye'de hangi bölgede hangi bitki türü olduğunu çok iyi bildiklerini ifade eden Kaya, ''Yabancılar, Türkiye toprakları üzerinde yıllardır çalışma yürütüyor. Turist, madenci, gözlemci, doğasever adı altında ülkemize geliyorlar ve GPS cihazlarıyla daha önce belirledikleri bölgelerden bu türleri topluyorlar'' dedi.  Kaya, ele geçirilen endemik bitki türlerinden 36'sının gümrükte beklerken çürüdüğünü, kalan 5 bin 200 bitkiyi ise muhafaza altına aldıklarını, bu türleri yakında sergileyeceklerini söyledi.    Türkiye'de, dünyanın hiçbir yerinde olmayan 3 bin 500 adet ender bitki türü bulunuyor. Bunlara 'endemik bitki' deniliyor. 1983 ve 1988 yıllarında yayımlanan iki kararname ile yabancıların doğadan bitki toplamaları izne bağlandı. Yabancı bilim insanları, Dışişleri Bakanlığı izni ve bir üniversitedeki ilgili akademisyenlerin gözetimi ve işbirliğiyle belirli sayıda örneği ülkesine götürebiliyor. Yurt dışına kaçırılan bitkiler, oradaki laboratuvarlarda ve gen bankalarında değerlendirilebiliyor. Bitki kaçakçıları, turist olarak gelip belirli araştırma merkezleri veya ilaç şirketlerinin yönlendirmesiyle nadir bitki türlerini yurt dışına götürüyor.  Uzmanlar, bitki türlerinin jandarma, gümrük sorumluları ve yerel yöneticiler tarafından işbirliği içinde bilinçli ve programlı olarak izlenmesi, belli yerlerde düzenli kontroller yapılması gerektiğini belirtiyor.