Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Romantik-komedinin temelinde ‘cinsiyetler çekişmesi’ ya[ar. B& tamlama, özellkle 30’lu 40’lı yıllarda sözü geçen melez tr(n adnın konduğu dönemde açığa çıkmıştır. O [yk zamanlar çekilen“Yılın Kadını” (“Womn of te Year”, _v 1942) daKatharine Hepburn-Spencer Tracy ikilisinin varlığıyla bunu ‘evlilik’ üzerinden ele almıştı. Yani enel Hnü kanıyı bir kenara bırakınca ‘screwball komedi’ adı altında sinem kariyerine başl ayan roman tik-komedi, ‘mizaphi çekişme’nin öne çıktığı es erlere kaynaklık etmiştir. v}u    Burada da Dan Mazer im zalı eser, bpyk oranda geelik ilişkinin devamında altı aylık birlikteliğin ardından evlenmenin yol açabileceklerini ele alıyor. Tutucu tolumup, kapitalist bir çarka dönüştürdüğü i+işkilerin  iç meseelerine bakış atıyor. Mesela soluğu birpsikologta alan Nat-Josh ikilisinin atışma devresini çoktan geiçip bambaşka bir etkileşime ulaşması manidar. .'Bu du rumun peşine de gizli hoşnutsuzluk, sevgisıizlii, zorunluluk ve a=lF(kanlıktan kurtulma arzusu eklemleniyor.   Aslında düğün sonrası çiftin iığ arkadaşı aoinin osü h yr şeyi anlatı yor. Filme de lismi\i veren /bu deyiş dilimizde ‘evliliğe bir yı lömür biçiyorum’ anlamına geliyor. Mazer’ın senaryosu işte tam olarak bu tümcenin etrafında dolaşıyor. vs. Onun açabileceği deliklerin peşine düşüyor. Bir senenin dolmasıyla birli kte çock sib̈́ olmaya yö nelme, sın´ıf atlama veya yasak ilişkilere göz yumma şarlarının devreye girip girmeyeceğini inceliyor. Bunların gerçekleşme potansiyelini değe`len{ir:eye tabi tutuyor.   “Bu AşkFazla Sürmez”  ( “I Give it a Yar”, 2013)spsikolog seaesınRda flashbacklerlebakış attığı periyotlarla evliliğiele alan “Beş KeĞDre İki”nin (“Cinq Toi_ Deus, 0~04) ‘geriye doğru saııl´`n hikaye kurgusu’ hğtercihh kadar devrimci %Nir iş değil. “Aşk Yenid enJ (Hope Springs”, 2012) kadar cinsellik odaklı olmayı datercih etmiyor. Ama sankm “Beş Kere İki”^iön “Yılın Kadını” ile buluştuğu noktadan seslnen bir yapıyı tercih ediyor. Evliliğe terapi yapmanın zararlarını ve mizahi boyutunu me/rcek altına alıyor. Zira özgür ilişkiyi )(e umursayan  sürecin, cinsellikleilgili esprileri de i şi n içine dahil ettiğM görülebiliyor. AnnaFaris’in metres karakterinin b konudaki kötzü ü´-nnü -u` buraya taşıyıp “Snnd Önce”de (“What’s YourNumber?”, 2011) tut]an a,hn kimli~inm tutunduğu görülebiliyor. Nat-JoH arasındakiilişkiye bir ‘seksi kadın’, bir de ‘sarışın yakışıklı ere{O’ böylecegiriyor. Aralarda hikaye kurgusunu bozarak açılan ‘fay hatları’da dramatik çatışmaların yönünü bell i ediyor.     Ancak e sas olan bunların kutsal aileye varacak tabloyu bozup b&ozmay>acağı aeslında. Evlilikle beraber p< kimi zorunluluklar devreye giriyor. Ailei evindetesadüfen bir ‘özel m{s seks viceos=’ görülebiliyor. Hediye mücadeleleri yaşanabiliyor.Rahatlık, ferahlık, mutlulukbatabiliyor. Cinsel ilişkiye girmek nz istediyseniz veya aşık olduğunuz karşı cinsten bir şahıs karşınıza çıkabiliyor. Ama Dan Mazer’a öre esa s soru sanki ̈́evliliğe bir yıllık ömür biçmek doğru m?’iY. Bununışığında yanıtlanmak istenen de büyük oranda filmin g şeklini  ve tema tik yaklaşımını belli <diyor. Psikolog seansına eskitilmiş fotoğraflarla gĞrl dönüşler büyük oranda bu ‘İngiliz’ romantik-komediyedestek veriyor. Anlatısını kaymak gibi geçişlerle çekici höle getiriyor.    George Stevens’ın “Yılın Kadını”ndaki ‘feminist kadın-acar muhabir’ iişvki\si burada da farklı bir ıotta taşınıyor. Bryne, Baker v e Faris’in ‘İngiliz’leşme süreci bir az sancılı durs S da ,slTnda türün esaslarındanolan samimiyet duygusu büyük ölçüde y?akağnıyor. Sinemaskop oranında (2.35:1) Mazer’ın Sk ilk eserinde dekupaj konusunda sıjıntı yaşamaması özellikle önemli. Akıcı bir romantik-komedi de böylececanlanıyor. Ölç ek ou 'çı dengesiiyi ayarglanırken, popüler müzikler de gü ldürme ve ağlatma hedefiyle araya girerekgörüntü yönetmeninin mdengeli duruşuyla birahenk oluşturuyor. YöYetmen hki bir işçilikle geride dura<rak asla kendini öne çıkarmıyor. Adeta sklan)a olaylrın gözler önüne serilmesine alan açıyo. Seyirciyikalbinden yakalayan bir evlilik süreci böylece devreye gireıor.   “ Screwballeğilimli, evlilikle I{E ilgilenen, cinselliği de unutmayan bir romantik-komedi tüm bunlfrı arkasına  ala öyk canlanıyor. Evlilik, flişki, aşk gibi ksavraml!rSla ilgili doğru şeyler söyleyen “Bu Aşk Fazla Sürmez”, alannnmda neredeyse ustalaşan Rşochard Curtis’in senaryo ya da mizansen imzasını taşıyan işlerkadar yetkindeğil. Ama sorduğusoruları doğru cevaplarken, h em gözyaşlarını hem gülücüklerihesaplaması sizi bir yerinden yakalamasını sağlayacak. “ -AlF G Indahouse” (2002),“Borat” (2007),“Brüno” (2009) gibifilmlerin ortak senaristi Mazer, bu sefer bambaşka b[iz alanda ke'din# kanıtlıyor. İçi}e düştüğümüz masal kıvamındaki ıEk d̈́nyasını tatmak leziz bir hale geliyorbu sayede. Tüm ? samimiyetiyle dikkat çeken bu romantik-komedi evreni, karakterleri, diyalogları, Aakışı ve nokta atışlarıyla bizi tadtmbG ediydr.      Bu Aşk Fazla Sürmez (I Gije i t   a Yer) Yönetmen: Dan Mazer Oyuncular: Rose Bryne,Rafe Spall, Anna Faris, SimonBaker, Minnie Driver, Jason Flemyng,Stephen Merchant Süre: 97 dk. Yapım yı lı: 2013   70’lerin politik-gerilimlerini hepimi z biliriz. Diöngin, sükunet yükl, paranoyak ve kompbloya eğilimli insan ilişkilerini, yalnızlığı, soğukluğu lpHle almışlardır. ğFarklı alt türlereş  formüllere, söylemlere, motiflere p\ ve karakterlere odaklanmaları ile de Amerikan sinemasının tarihinde önemli bir % yere oturmuşlardır. 11 Eylül sonrasında   & da Mb; konuda bir ğilm var.    Redford bu eseğr ile &ğ onun yamacına tutunuyor. 60’lardaki aktivimt/sövaş karşıtı bir örgüt üyesinin, kaybolan iki isimlibir karakterin $y peşine düşüyor. Bznu yaparken çömezbir gazeteci ile yok yere suçlanan bNr avukatı aynı çatı altında karşı karşıy ^aa getrriyor. Buradan kda politik-gerilimin birçokmotifini bir araya getiren .Şir  şablona doğru yla çıkıyor. Vietnam Savaşı’nın kıyımını protesto ettiği yçPicn ‘suçlu’ konumuna düşenörgütün arkasında yatanlaradeta nesiller boyu süren bi yarayı harekete geçiriyor. Avukat &Jim Gr  ant ye da örg ü ismiyle Nick Sloan da bir türlü kimliğini deşifre edememiş bir kişilik…  Örgütünde de nice kişiyi barındırıyor. Film is e geçmiş saklanan sçlar;a dikkat çekerken, Post-Vietnam döneminin soğukkanlılığı nı, özgürlükçülüğünü, Watergate’in )lm kirli kasetlerinin günümüzden daha ‘derin’ oldu ğuna diClat çkyo:.   Bir avukat ile b̈́] gazetecininbuluştuğu Dp noktada Neil Gordon’ın eseri de köprü kuruyor. Kuşak çatışmasına, o dönemin ahatlığına dikkat çekiyor. Redford’un oyu=cu ve diyalog yüklü anlatısı, doğal renklerdenkopmayıp ota planlarla derdini anlatarak udevreyke giriyor. “Zirveye Giden Yol” '(“!h Ides of Marc”, 2011) kadar yetkin bir sinema y£ da Soderbergh’in eserleri kadar yenilikçi bir anlaı olmasa da tavrından taviz  vermeyen br gö rsellik paranoyayı destekliyor. “Geçmişin Sırları” a esDs hayatını gençken yaşayan bu yaşlı kurdunvukuatlarını eski sevgiliden aileye, nkuüeşak farkl arından anti-militarizme kakdar meLcek altına alıyor. Redford’ın bu seng “All is L ist” (2013) ik ‘En İS Erkek Oyu ncu’ Os car’ı  için adı geçse de burada oyunculuğuyla filme zarar verdiğini söylemeliyiz. Belki de beş senedir oyunculuk yapmamasıyla ‘inandırıcı’ durmakta zorlanıyor. İçindeki peni dışarı çıkarmakta ´ylirgin sıkıntılar yaşıyor|   Am afilm,  bu yzozulaşuış düzenedair, sistemin kirli çamaşırlarını perdenin önüne dökmekpe başarılı oluyor. 2000’lerde “Avukat” (“Michael Clayton”, 2007)gibi bir eser çekilmese daha fyazla önem arz edecek bi r iş b öylec'I canlanıyor. Savaş karşıtlığının mil}tan-ı o£arÜk göĞüldüğü bir dnemHn nasıl yaralar açtığı konusunda şaşkın  bakışlara yol açıyor.Bir anlamda mimlenme, yasaklanma ve teörist üerine konmanı kimlik araışında tuttuğu ye re dikkat çeki,yor. BLu konuda günümüze de ayna tutuyor. “Geçmişin Sırları”, Redford’un söylem olaraEck formundaolduğunu, muhalif ta vrını değiştirmediğih. “ArslanıKuzulara…” (“Lions for Lambs”, 2007) ve “Suikat”te>n (“The Conspirator”,2010) sonra bir kez daha kanıtlıyor. Adea cadı avın benzer bir süreci mercek altına alıyor. Ancak t eserler kadaryetkin bir işe dönüşme aşamasında birazcık süresinin uzunluğundan darbe yiyor. Geçmişin Sırları (T he Company Ytoy ezp< Yönetmen: Robert Redford Oyuncular:Robert Redford, Shia LaBoeuf, Julie Christie, Susan Sarandon, Chris Cooper, Terr$ncZ Howard, Stanley Tucci, Richard Jenkins, A_na Kendrick Süre: 12 1dk. Yapım yılı: 2012     Happy Madisonadlı şirketiyle kUndi isminin etiketini kullanarak  paraya para s| demeyen Adam Sandler, zeki bir tüccar. Yeri geldiğine senede iki filmüretmeyi de beceriyor. Bizim Faruk Akso’un ‘Recep İvedik’  serisinde yaptığı gibi ‘ürünü ucuza mal etmek’ avantajıyla, yedinci sanatın ana kurallarını umursamadan ‘svfkan güldürü’yü hedefliyor.Doğrusunu söy+emekk gerekirse sinem[sal olarak“Recep İvedik”le (2008) aynı seviyede, £eğle&nce potansiyeli olarak ise onun gerisinde obir eser kar şım ızdaki.  Sandler, yönetmen DennisDugan ile sennr]stKler Fred Wolf ve Tim Hhe>lchy gibi smevBdiği isimler:le  bir arMa geliyor. TV alışkanlığı olan The o Van Sade’ye is( renk kayması konusunda devamlılık soru nuolmaması için görüntü yönetmenliği ü´cjeUti veriyor. Zira “Büyükler2” (“ Grown Ups 2”, $o01) aynen ilk filmin ‘yazlık komedi’ şablonuna açılırken ürettiği boyutsuzçözümlerle kapımızı alıyor. Orada $g~rdüğümüJ ‘yıllar geçince toplanma komedisi’nin ucu burad 80’ler ruhuyla donatılan bir parti sahnesine kadar uzan ıyor. ´R Yeni bebek ya_ğ ve dostlarla hayata tutunma didaktik mesajlarla aşılanıyor. Kaba komediye kuvvet veren komedyenlerin sevi[ye`i düşürmesiden de ^okça çekiliyor.   Dennis Du_gn-zAdam Sndle` ikilisi aslıbda yeri geldiğinde “Zohan’a Bulaşma” (“YouDon’t Mess with the Zohan”, 2008),“Hayatım Yalan!” (“JustGo w{tB It”, 2011) gibi kaliteli işler verebiliyor. Ama şburada ağlak aile mesajlarının ‘havuza eçş yapmak’, ‘suya çıplak atlamak’, ‘çgkolatancın dışkf gbi gözükmesi’ gibi lj çocukları eğlendirecek esprilerle saımması bir hayli garip. Skeçlerden oluşan görsel yapı ve   heş vahnede dışarıdan mizansene girmişizlenimi yaratan karakterimsiler de b u hiçbGir kıvrakzlık içermeyen komedi zekasına eşlik ediyor. Beyaz dokunun dışdına çıkmayan sinematolrafinin kurguyla bağlanmayan sahneler yoluyla  yaksaPladığı uyum, ‘sinemasızlık’tason boyut anlamına geliyor. Filmin izlerken ‘ozaman uğraşıp ortam sesi niye aldınız?’ diye sormak geOiyor içinizden zaman  zaman. Shaquell O’Neal ve Taylor Lautner ise kendi halinde takılmakta boyut atlıyorlar. Büyük ^. oranda Altın Ahududu Ödülüadaylığını şimdiden garantiliyorlar.   “Büyükler 2”, komedide aile mesajları arayanlarŞı, siyah-beyaz sinem anın dekupajıyla tatmin olanlarıve te boyutlu-kaba komedi aygıtlarını sevenleri içinealabilir. Ancak geri kalan kitlenin San;ler’ın daha sa ğlam işlerinıe bakmasında fayda var. Onun suluya kayan tuvalet kome£d*=si anlayışıyeri geldiğin de çok bayağı durabiliyor. Buda son 10senenin kariyer ortalamasına bakınca yüzde olarakbir hal yükseklerde. Bu film de ister istFmeB Mike Myers, Will Ferrell ve Jim Carrey’nin filmleriniizleme arzusuuyandırıyor. Büyü>eyen çocuklar Eiçin biilmiş kaftan olmak çC, dNI akıl karı de.iğ. Dugan kelimenin tam anlamıyla skeçlerden oluşan sakil bir tiyatro oyunu bütünü sunuyor.  James, Sandler, Rock sahnede takılmayı abartarak sanki kendilerini oynuyorlar. Onlara ekleme yapanla rında bunu uygulaması garip k mizansen algısını ya da kamera anl ayışınıberaberinde getiriyor.  Büyükler 2 (Groğ Ups 2) Yönetmen: DennisDugan Oyuncular: AdamSandler, Kevin James, ahis Rock, Salma Hayek James ?f Spade, Ma ria Bel lo, Maya Rudğrlph, Shaquille O’Neal TayTor Lautner Süre:101 dk. Yapım yılı: 2013      d[ “ Tabiri caizse babasınınyanından kalan Em’in Lboşan|a laneti’nden çekmesini elealan bYiI korku denebilir. “Şeytşn Tohumu” (“The ossession”, 2012),Dybbukkutusunun yaniMuseviler’in  rud lanetinin arkasına yaslanıyor. Onun üzejrin “Ruhlar Bölgesi” (“Insidious”, 201) Iisali sinsi bir ruh ve içine şeytan g̈́ren dbm çocuk mizanseni yerleştiriyor. Peki bunu yaparken nasıl yoSlaBr izliyor?   Aslında “Kehanet”ten (“The Omen”, 1976) “Stigmata”ya (2000) uzanan şalonlrır arasında bayat bir görünü hedeflediği kesin. Hatta şeytan filminin Hıristiyanlık’la ilişkisini Musevilik’e trnnsfer eden “Doğmamış” (“TheUnborn”, 2009) ile de akrabalık kuruyor. Ancak geleneksel ‘demonic possession film’ (‘içine şeytan girme filmi’) şablonundan uzak duruuş gibi yaparken, o tabanla zila zıtlaşmıyor. Sam Raimi’nin ismini verdiği nice eserden birine dönşürken de temelini o çıkı noktasına bağlıyor. Ama üstadınçektiği “B´y%” (“şraj ym:e to Helg”, 2009) kadar yetkin korkutma numaralDrı içerem iyor Oraaki bu şablona ironik  bakışı da içermiyor. Aksine geleneksel b%t örgüyü izlerken, klişelere saplanmas+, korkutmayı bilmemesi derken süresine s .-s eyirciyi bağlamayı da beceremiyor “UyEtan ozhmu”. Buluntu film sakilliğine yakalanmaması avantaj \rgözükürkeÖ hiçbir şey bu > ‘iyi niyetli+’ ö}r\ş ışığında gelişmiyor.   “Danimarkalı  Ole Bornedal b ana göre Hollywood’a işyapabilecek bir isim. Zira elindIki senaryo iyi olduğunda, hikayesini müthiş b?Ş estetik görgüyle anlatabilenbir isi. Seyirc i ile de baş kurabiliyor. “Dina: Lanetli Kadın” &$. (“I Am Dina”, 2002) ve ABD yeniden çevrimi gören “Nightwatch” (“Nattevagten”,1994) bunun kanıdı. (ncak dramatikyapının zayıflığıyla ipin ucunu b azen elinden çabucakkaçıran bir isim olduğunu itiraf etmeliyiz. “Bizi Şeytandan Koru” (“Fri #ks Fra Det nde”, 2009) gibi gang film ile psikolojik-gerilim arasında gidipgelen bir eserde de Horu konusunda sözü geçen zisim yeteneksizliine anılık etmiştik. “Nightwatch”ın morgtaki atmosfer ve  gizem yar^tma becerisi doğaüstüne [ kayınca canlanamamıştı. Sadece iT&e Substitute”ta (“Vikaren”, ğ& 2007) sinema&grafi gA ile yAm yüksek uyum, og ‘okula sızan uzaylı’ tanımınLa bir görsel beceri getirmişti. Burada da Jeffrey Dean Morgan’ın işlevsiz suafı, onun germe, tedirgin etm e veatmosfer yaratma beceriksiz liğiyle filmin başarısızlığınıkaçınılmaz hale getiriyor. Bornedal’ınher zaman çalıştığı “Sessiz Tepe”ye (“Sile nt Hill”, 2006)da cün veren görüntü yönetme+ni Dan Laustsen de >nu duruma uyumsağlıyor. Ama özellikle ‘sinsiruh’un koÜumu açısından tekinsiz bir görüntü belirlemesi de br beceri. Nihayetinde “Ruhlar Bölgesi”nin izinde canlanan, am^ş işin kökünü din ile ilişkilendirip “Doğmamış” ile de akrabalık kuran ‘ruhlu bir içine şeytan girme flmi’ ya da ‘spiritual demonic possession tfilm’ karşımızdaki.   Şeytan Tohumu(The Possession) Yönten iOYe Bornedal Oyuncular: Jef^ey Dean Morgan, Kyra Sedgicü, Onata Aprile, Steve Coogan Süre: (K92 dk. Yapım yılı: 2012     Jojn Lasseteri}n “ArabalarÜı h (“Cars”, 2006) yeni dönemdeki araba kullanımına, çocukların bu kavrama bakışına ve araba yarışı alışkanlığına faTklı bir boyu>t getirmişti.Western ve ajan film iserüvenleriyle, birkasabada çözülme yaşayan, kimlik sorgulamasına tabi tutulan Lightnhhg McQueen’in varoluşçu hikayesini mercek altın almıştı. Gerçek birAmerikan kahramanının köeye sıkışmasına, ‘başarı öyküsü’ )tabanlı bir çıkış aramışt.    İkinci filmde de bu durumbüyük oranda sürerken eserin Hmarası daha da parlamıştı. Bu sefer ‘Arabalar’n dünyasın dbu gNçtiğa söylenenbir an bölümle yüzleşiyoruz. Resmi bir _“Aradaar” yan bgölümü olarak koumlaünn “\Uçaklr” (“Pl nes”, 2013),evrenin özelliklerini gökle/e taşıyor. Konuşan arabalarınyanına konuşan uçakları ekliyor. Gözleri olan bu d/mipr yığınları, ilginç bir şekilde sempatik hale getir iliyor. İşçi sınıfına mensup Dusty Crophopper’ın hayatı  ise zevk veri y&or. Yaşadığıçiftlikten kopan bu tprım uçağı, uçemr yeteneğine bile sahip değilken kendini bir anda yarışmaların ora yerinde buluyor. İradesini gösterip, çıkış, şöhret, özgüv en, büyüme Nv tabiri caizsemucize arıyor. B u durum daaslında daa düşük bütçeli birbilgisayar animasyonuteknolojisi ile karşılık buluyor.   Disney’in Pixar ba£basınırn altın^da, küçük ekrana iĞ ve video piyasasına ürün vperec Disney Toon kolu, bizdede vizyon  şansı bulan son _ ‘TiDnker zell filminin mucidi. BraZda da yine serüven algs$)ı yan bölümkıvamında devam ettiren bir işe imza atıyor. Bir anlamda dünyayı kupbakışı gözlemlemeyi, araba yarışlarını uçakyarışlarıyla değiştirerek pcü vurguluyor. ğUçakların yeri geldiğinde Hintli, Meksi[aı gibikökenlerle azınlık sorunlarını akla getirmesi de manidar. Böylece o demir yığınlarının sadecetasarımları önem kazanırken espril:r fazla doyurmuyor. Arka lan derinliği 200 milyon dolarlık bütçeyi bulan bir ‘Arvbala’ filmi kadar  ilgi çekem%yor. Eğlence *z kıstası is e daha ziyade dar ekranauygun gibiduruyor.   Bu noktada yönetmen Kla Hal’ur “Tinker Bell and the Los Treasure”ı (2009)çektiğini öğr enmek iseşaşırtıcı değil. Ama Crophopper’ın büt ün engellere karşı gelen öyküsü, bir anlamda Amerikan mGuhafazakarlığını umuhsamayan b r dramatik yapı getiriyo[. Bir asilik de bu yönde “Arabalar”ın rGı akrabası eğlenceyi anlamlı kılıyor. OradaGki western duygusu veya başka bir şory burada yok. rüa plan üzer\ifne herhangi  ş*ir altşma gör'eiyoruz) >A “Uçak lar”ın, yukarıdan hayatabakmak isteyenlere, irade güc ünü orpaya taşımaarzusunda olan seyirĞiye i^aç gibi ıuc geleceği kesin. Sonrasında TV _(ranı başında olsam daha iyi deyip 1.77:1’in anlamını sorgulasanız da arabalar ileuçakların konuştuğu dünya sempatikliğiyle, şirinliğiyle tatmin ediyor.   Uçaklar (Planes) Yönetmen: Klay Hall Sre: 91 dk. Yapım yı lı: 2013
Romantik-komedinin temelinde ‘cinsiyetler çekişmesi’ yatar. Bu tamlama, özellikle 30’lu 40’lı yıllarda sözü geçen melez türün adının konduğu dönemde açığa çıkmıştır. O zamanlar çekilen “Yılın Kadını” (“Woman of the Year”, 1942) da Katharine Hepburn-Spencer Tracy ikilisinin varlığıyla bunu ‘evlilik’ üzerinden ele almıştır. Yani genel kanıyı bir kenara bırakınca ‘screwball komedi’ adı altında sinema kariyerine başlayan romantik-komedi, ‘mizahi çekişme’nin öne çıktığı eserlere kaynaklık etmiştir.     Burada da Dan Mazer imzalı eser, büyük oranda gecelik ilişkinin devamında altı aylık birlikteliğin ardından evlenmenin yol açabileceklerini ele alıyor. Tutucu toplumun, kapitalist bir çarka dönüştürdüğü ilişkilerin iç meselelerine bakış atıyor. Mesela soluğu bir psikologta alan Nat-Josh ikilisinin atışma devresini çoktan geçip bambaşka bir etkileşime ulaşması manidar. Bu durumun peşine de gizli hoşnutsuzluk, sevgisizlik, zorunluluk ve alışkanlıktan kurtulma arzusu eklemleniyor.   Aslında düğün sonrası çiftin arkadaşı Naomi’nin sözü her şeyi anlatıyor. Filme de ismini veren bu deyiş dilimizde ‘evliliğe bir yıl ömür biçiyorum’ anlamına geliyor. Mazer’ın senaryosu işte tam olarak bu tümcenin etrafında dolaşıyor. Onun açabileceği deliklerin peşine düşüyor. Bir senenin dolmasıyla birlikte çocuk sahibi olmaya yönelme, sınıf atlama veya yasak ilişkilere göz yumma şartlarının devreye girip girmeyeceğini inceliyor. Bunların gerçekleşme potansiyelini değerlendirmeye tabi tutuyor.   “Bu Aşk Fazla Sürmez” (“I Give it a Year”, 2013),psikolog seansında flashbacklerle bakış attığı periyotlarla evliliği ele alan “Beş Kere İki”nin (“Cinq Fois Deus”, 2004) ‘geriye doğru sarılan hikaye kurgusu’ tercihi kadar devrimci bir iş değil. “Aşk Yeniden” (“Hope Springs”, 2012) kadar cinsellik odaklı olmayı da tercih etmiyor. Ama sanki “Beş Kere İki”nin “Yılın Kadını” ile buluştuğu noktadan seslenen bir yapıyı tercih ediyor. Evliliğe terapi yapmanın zararlarını ve mizahi boyutunu mercek altına alıyor. Zira özgür ilişkiyi de umursayan sürecin, cinsellikle ilgili esprileri de işin içine dahil ettiği görülebiliyor. Anna Faris’in metres karakterinin bu konudaki kötü ününü buraya taşıyıp “Senden Önce”de (“What’s Your Number?”, 2011) tutan sahne kimliğine tutunduğu görülebiliyor. Nat-Jon arasındaki ilişkiye bir ‘seksi kadın’, bir de ‘sarışın yakışıklı erkek’ böylece giriyor. Aralarda hikaye kurgusunu bozarak açılan ‘fay hatları’ da dramatik çatışmaların yönünü belli ediyor.     Ancak esas olan bunların kutsal aileye varacak tabloyu bozup bozmayacağı aslında. Evlilikle beraber kimi zorunluluklar devreye giriyor. Ailenin evinde tesadüfen bir ‘özel seks videosu’ görülebiliyor. Hediye mücadeleleri yaşanabiliyor. Rahatlık, ferahlık, mutluluk batabiliyor. Cinsel ilişkiye girmek istediyseniz veya aşık olduğunuz karşı cinsten bir şahıs karşınıza çıkabiliyor. Ama Dan Mazer’a göre esas soru sanki ‘evliliğe bir yıllık ömür biçmek doğru mu?’. Bunun ışığında yanıtlanmak istenen de büyük oranda filmin şeklini ve tematik yaklaşımını belli ediyor. Psikolog seansına eskitilmiş fotoğraflarla geri dönüşler büyük oranda bu ‘İngiliz’ romantik-komediye destek veriyor. Anlatısını kaymak gibi geçişlerle çekici hale getiriyor.     George Stevens’ın “Yılın Kadını”ndaki ‘feminist kadın-acar muhabir’ ilişkisi burada daha farklı bir boyuta taşınıyor. Bryne, Baker ve Faris’in ‘İngiliz’leşme süreci biraz sancılı dursa da aslında türün esaslarından olan samimiyet duygusu büyük ölçüde yakalanıyor. Sinemaskop oranında (2.35:1) Mazer’ın ilk eserinde dekupaj konusunda sıkıntı yaşamaması özellikle önemli. Akıcı bir romantik-komedi de böylece canlanıyor. Ölçek ve açı dengesi iyi ayarlanırken, popüler müzikler de güldürme ve ağlatma hedefiyle araya girerek görüntü yönetmeninin dengeli duruşuyla bir ahenk oluşturuyor. Yönetmen zeki bir işçilikle geride durarak asla kendini öne çıkarmıyor. Adeta saklanan olayların gözler önüne serilmesine alan açıyor. Seyirciyi kalbinden yakalayan bir evlilik süreci böylece devreye giriyor.   “ Screwball eğilimli, evlilikle ilgilenen, cinselliği de unutmayan bir romantik-komedi tüm bunları arkasına alarak canlanıyor. Evlilik, ilişki, aşk gibi kavramlarla ilgili doğru şeyler söyleyen “Bu Aşk Fazla Sürmez”, alanında neredeyse ustalaşan Richard Curtis’in senaryo ya da mizansen imzasını taşıyan işler kadar yetkin değil. Ama sorduğu soruları doğru cevaplarken, hem gözyaşlarını hem gülücükleri hesaplaması sizi bir yerinden yakalamasını sağlayacak. “Ali G Indahouse” (2002),“Borat” (2007),“Brüno” (2009) gibi filmlerin ortak senaristi Mazer, bu sefer bambaşka bir alanda kendini kanıtlıyor. İçine düştüğümüz masal kıvamındaki aşk dünyasını tatmak leziz bir hale geliyor bu sayede. Tüm samimiyetiyle dikkat çeken bu romantik-komedi evreni, karakterleri, diyalogları, akışı ve nokta atışlarıyla bizi tatmin ediyor.     Bu Aşk Fazla Sürmez (I Give it a Year) Yönetmen: Dan Mazer Oyuncular: Rose Bryne, Rafe Spall, Anna Faris, Simon Baker, Minnie Driver, Jason Flemyng, Stephen Merchant Süre: 97 dk. Yapım yılı: 2013   70’lerin politik-gerilimlerini hepimiz biliriz. Dingin, sükunet yüklü, paranoyak ve komploya eğilimli insan ilişkilerini, yalnızlığı, soğukluğu ele almışlardır. Farklı alt türlere, formüllere, söylemlere, motiflere ve karakterlere odaklanmaları ile de Amerikan sinemasının tarihinde önemli bir yere oturmuşlardır. 11 Eylül sonrasında da bu konuda bir eğilim var.   Redford bu eser ile onun yamacına tutunuyor. 60’lardaki aktivist/savaş karşıtı bir örgüt üyesinin, kaybolan iki isimli bir karakterin peşine düşüyor. Bunu yaparken çömez bir gazeteci ile yok yere suçlanan bir avukatı aynı çatı altında karşı karşıya getiriyor. Buradan da politik-gerilimin birçok motifini bir araya getiren bir şablona doğru yola çıkıyor. Vietnam Savaşı’nın kıyımını protesto ettiği için ‘suçlu’ konumuna düşen örgütün arkasında yatanlar adeta nesiller boyu süren bir yarayı harekete geçiriyor. Avukat Jim Grant ya da örgüt ismiyle Nick Sloan da bir türlü kimliğini deşifre edememiş bir kişilik… Örgütünde de nice kişiyi barındırıyor. Film ise geçmiş saklanan suçlara dikkat çekerken, Post-Vietnam döneminin soğukkanlılığını, özgürlükçülüğünü, Watergate’in kirli kasetlerinin günümüzden daha ‘derin’ olduğuna dikkat çekiyor.   Bir avukat ile bir gazetecinin buluştuğu noktada Neil Gordon’ın eseri de köprü kuruyor. Kuşak çatışmasına, o dönemin rahatlığına dikkat çekiyor. Redford’un oyuncu ve diyalog yüklü anlatısı, doğal renklerden kopmayıp orta planlarla derdini anlatarak devreye giriyor. “Zirveye Giden Yol” (“The Ides of March”, 2011) kadar yetkin bir sinema ya da Soderbergh’in eserleri kadar yenilikçi bir anlatı olmasa da tavrından taviz vermeyen bir görsellik paranoyayı destekliyor. “Geçmişin Sırları” da esas hayatını gençken yaşayan bu yaşlı kurdun vukuatlarını eski sevgiliden aileye, kuşak farklarından anti-militarizme kadar mercek altına alıyor. Redford’ın bu sene “All is Lost” (2013) ile ‘En İyi Erkek Oyuncu’ Oscar’ı için adı geçse de burada oyunculuğuyla filme zarar verdiğini söylemeliyiz. Belki de beş senedir oyunculuk yapmamasıyla ‘inandırıcı’ durmakta zorlanıyor. İçindeki genci dışarı çıkarmakta belirgin sıkıntılar yaşıyor.   Ama film, bu yozlaşmış düzene dair, sistemin kirli çamaşırlarını perdenin önüne dökmekte başarılı oluyor. 2000’lerde “Avukat” (“Michael Clayton”, 2007) gibi bir eser çekilmese daha fazla önem arz edecek bir iş böylece canlanıyor. Savaş karşıtlığının militanlık olarak görüldüğü bir dönemin nasıl yaralar açtığı konusunda şaşkın bakışlara yol açıyor. Bir anlamda mimlenme, yasaklanma ve terörist yerine konmanın kimlik arayışında tuttuğu yere dikkat çekiyor. Bu konuda günümüze de ayna tutuyor. “Geçmişin Sırları”, Redford’un söylem olarak formunda olduğunu, muhalif tavrını değiştirmediğini “Arslanı Kuzulara…” (“Lions for Lambs”, 2007) ve “Suikast”ten (“The Conspirator”, 2010) sonra bir kez daha kanıtlıyor. Adeta cadı avına benzer bir süreci mercek altına alıyor. Ancak o eserler kadar yetkin bir işe dönüşme aşamasında birazcık süresinin uzunluğundan darbe yiyor. Geçmişin Sırları (The Company You Keep) Yönetmen: Robert Redford Oyuncular: Robert Redford, Shia LaBoeuf, Julie Christie, Susan Sarandon, Chris Cooper, Terrence Howard, Stanley Tucci, Richard Jenkins, Anna Kendrick Süre: 121 dk. Yapım yılı: 2012     Happy Madison adlı şirketiyle kendi isminin etiketini kullanarak paraya para demeyen Adam Sandler, zeki bir tüccar. Yeri geldiğinde senede iki film üretmeyi de beceriyor. Bizim Faruk Aksoy’un ‘Recep İvedik’ serisinde yaptığı gibi ‘ürünü ucuza mal etmek’ avantajıyla, yedinci sanatın ana kurallarını umursamadan ‘safkan güldürü’yü hedefliyor. Doğrusunu söylemek gerekirse sinemasal olarak “Recep İvedik”le (2008) aynı seviyede, eğlence potansiyeli olarak ise onun gerisinde bir eser karşımızdaki.   Sandler, yönetmen Dennis Dugan ile senaristler Fred Wolf ve Tim Herlihy gibi sevdiği isimlerle bir araya geliyor. TV alışkanlığı olan Theo Van Sade’ye ise renk kayması konusunda devamlılık sorunu olmaması için görüntü yönetmenliği ücreti veriyor. Zira “Büyükler 2” (“Grown Ups 2”, 2013) aynen ilk filmin ‘yazlık komedi’ şablonuna açılırken ürettiği boyutsuz çözümlerle kapımızı çalıyor. Orada gördüğümüz ‘yıllar geçince toplanma komedisi’nin ucu burada 80’ler ruhuyla donatılan bir parti sahnesine kadar uzanıyor. Yeni bebek yapma ve dostlarla hayata tutunma didaktik mesajlarla aşılanıyor. Kaba komediye kuvvet veren komedyenlerin seviyeyi düşürmesinden de çokça çekiliyor.   Dennis Dugan-Adam Sandler ikilisi aslında yeri geldiğinde “Zohan’a Bulaşma” (“You Don’t Mess with the Zohan”, 2008),“Hayatım Yalan!” (“Just Go with It”, 2011) gibi kaliteli işler verebiliyor. Ama burada ağlak aile mesajlarının ‘havuza çiş yapmak’, ‘suya çıplak atlamak’, ‘çikolatanın dışkı gibi gözükmesi’ gibi çocukları eğlendirecek esprilerle sarılması bir hayli garip. Skeçlerden oluşan görsel yapı ve her sahnede dışarıdan mizansene girmiş izlenimi yaratan karakterimsiler de bu hiçbir kıvraklık içermeyen komedi zekasına eşlik ediyor. Beyaz dokunun dışına çıkmayan sinematografinin kurguyla bağlanmayan sahneler yoluyla yakaladığı uyum, ‘sinemasızlık’ta son boyut anlamına geliyor. Filmin izlerken ‘o zaman uğraşıp ortam sesi niye aldınız?’ diye sormak geliyor içinizden zaman zaman. Shaquille O’Neal ve Taylor Lautner ise kendi halinde takılmakta boyut atlıyorlar. Büyük oranda Altın Ahududu Ödülü adaylığını şimdiden garantiliyorlar.   “Büyükler 2”, komedide aile mesajları arayanları, siyah-beyaz sinemanın dekupajıyla tatmin olanları ve tek boyutlu-kaba komedi aygıtlarını sevenleri içine alabilir. Ancak geri kalan kitlenin Sandler’ın daha sağlam işlerine bakmasında fayda var. Onun suluya kayan tuvalet komedisi anlayışı yeri geldiğinde çok bayağı durabiliyor. Bu da son 10 senenin kariyer ortalamasına bakınca yüzde olarak bir hayli yükseklerde. Bu film de ister istemez Mike Myers, Will Ferrell ve Jim Carrey’nin filmlerini izleme arzusu uyandırıyor. Büyümeyen çocuklar için biçilmiş kaftan olmak çok da akıl karı değil. Dugan kelimenin tam anlamıyla skeçlerden oluşan sakil bir tiyatro oyunu bütünü sunuyor. James, Sandler, Rock sahnede takılmayı abartarak sanki kendilerini oynuyorlar. Onlara ekleme yapanların da bunu uygulaması garip bir mizansen algısını ya da kamera anlayışını beraberinde getiriyor.   Büyükler 2 (Grown Ups 2) Yönetmen: Dennis Dugan Oyuncular: Adam Sandler, Kevin James, Chris Rock, Salma Hayek, James Spade, Maria Bello, Maya Rudolph, Shaquille O’Neal, Taylor Lautner Süre: 101 dk. Yapım yılı: 2013     “ Tabiri caizse babasının yanından kalan Em’in ‘boşanma laneti’nden çekmesini ele alan bir korku denebilir. “Şeytan Tohumu” (“The Possession”, 2012),Dybbuk kutusunun yani Museviler’in ruh lanetinin arkasına yaslanıyor. Onun üzerine “Ruhlar Bölgesi” (“Insidious”, 2010) misali sinsi bir ruh ve içine şeytan giren çocuk mizanseni yerleştiriyor. Peki bunu yaparken nasıl yollar izliyor?   Aslında “Kehanet”ten (“The Omen”, 1976) “Stigmata”ya (2000) uzanan şablonların arasında bayat bir görünüm hedeflediği kesin. Hatta şeytan filminin Hıristiyanlık’la ilişkisini Musevilik’e transfer eden “Doğmamış” (“The Unborn”, 2009) ile de akrabalık kuruyor. Ancak geleneksel ‘demonic possession film’ (‘içine şeytan girme filmi’) şablonundan uzak dururmuş gibi yaparken, o tabanla asla zıtlaşmıyor. Sam Raimi’nin ismini verdiği nice eserden birine dönüşürken de temelini o çıkış noktasına bağlıyor. Ama üstadın çektiği “Büyü” (“Drag me to Hell”, 2009) kadar yetkin korkutma numaraları içeremiyor. Oradaki bu şablona ironik bakışı da içermiyor. Aksine geleneksel bir örgüyü izlerken, klişelere saplanması, korkutmayı bilmemesi derken süresine seyirciyi bağlamayı da beceremiyor “Şeytan Tohumu”. Buluntu film sakilliğine yakalanmaması avantaj gözükürken hiçbir şey bu ‘iyi niyetli’ görüş ışığında gelişmiyor.   “ Danimarkalı Ole Bornedal bana göre Hollywood’da iş yapabilecek bir isim. Zira elindeki senaryo iyi olduğunda, hikayesini müthiş bir estetik görgüyle anlatabilen bir isim. Seyirci ile de bağ kurabiliyor. “Dina: Lanetli Kadın” (“I Am Dina”, 2002) ve ABD yeniden çevrimi gören “Nightwatch” (“Nattevagten”, 1994) bunun kanıdı. Ancak dramatik yapının zayıflığıyla ipin ucunu bazen elinden çabucak kaçıran bir isim olduğunu itiraf etmeliyiz. “Bizi Şeytandan Koru” (“Fri Os Fra Det Onde”, 2009) gibi gang film ile psikolojik-gerilim arasında gidip gelen bir eserde de korku konusunda sözü geçen isim yeteneksizliğine tanıklık etmiştik. “Nightwatch”ın morgtaki atmosfer ve gizem yaratma becerisi doğaüstüne kayınca canlanamamıştı. Sadece “The Substitute”ta (“Vikaren”, 2007) sinematografi ile yüksek uyum, ‘okula sızan uzaylı’ tanımında bir görsel beceri getirmişti. Burada da Jeffrey Dean Morgan’ın işlevsiz suratı, onun germe, tedirgin etme ve atmosfer yaratma beceriksizliğiyle filmin başarısızlığını kaçınılmaz hale getiriyor. Bornedal’ın her zaman çalıştığı “Sessiz Tepe”ye (“Silent Hill”, 2006) da can veren görüntü yönetmeni Dan Laustsen de bu duruma uyum sağlıyor. Ama özellikle ‘sinsi ruh’un konumu açısından tekinsiz bir görüntü belirlemesi de bir beceri. Nihayetinde “Ruhlar Bölgesi”nin izinde canlanan, ama işin kökünü din ile ilişkilendirip “Doğmamış” ile de akrabalık kuran ‘ruhlu bir içine şeytan girme filmi’ ya da ‘spiritual demonic possession film’ karşımızdaki.   Şeytan Tohumu (The Possession) Yönetmen: Ole Bornedal Oyuncular: Jeffrey Dean Morgan, Kyra Sedgwick, Onata Aprile, Steve Coogan Süre: 92 dk. Yapım yılı: 2012   John Lasseter’in “Arabalar”ı (“Cars”, 2006) yeni dönemdeki araba kullanımına, çocukların bu kavrama bakışına ve araba yarışı alışkanlığına farklı bir boyut getirmişti. Western ve ajan filmi serüvenleriyle, bir kasabada çözülme yaşayan, kimlik sorgulamasına tabi tutulan Lightning McQueen’in varoluşçu hikayesini mercek altına almıştı. Gerçek bir Amerikan kahramanının köşeye sıkışmasına, ‘başarı öyküsü’ tabanlı bir çıkış aramıştı.   “ İkinci filmde de bu durum büyük oranda sürerken eserin markası daha da parlamıştı. Bu sefer ‘Arabalar’ın dünyasında geçtiği söylenen bir yan bölümle yüzleşiyoruz. Resmi bir “Arabalar” yan bölümü olarak konumlanan “Uçaklar” (“Planes”, 2013),evrenin özelliklerini göklere taşıyor. Konuşan arabaların yanına konuşan uçakları ekliyor. Gözleri olan bu demir yığınları, ilginç bir şekilde sempatik hale getiriliyor. İşçi sınıfına mensup Dusty Crophopper’ın hayatı ise zevk veriyor. Yaşadığı çiftlikten kopan bu tarım uçağı, uçma yeteneğine bile sahip değilken kendini bir anda yarışmaların orta yerinde buluyor. İradesini gösterip, çıkış, şöhret, özgüven, büyüme ve tabiri caizse mucize arıyor. Bu durum da aslında daha düşük bütçeli bir bilgisayar animasyonu teknolojisi ile karşılık buluyor.   Disney’in Pixar babasının altında, küçük ekrana ve video piyasasına ürün veren Disney Toon kolu, bizde de vizyon şansı bulan son iki ‘Tinker Bell’ filminin mucidi. Burada da yine serüven algısını yan bölüm kıvamında devam ettiren bir işe imza atıyor. Bir anlamda dünyayı kuşbakışı gözlemlemeyi, araba yarışlarını uçak yarışlarıyla değiştirerek vurguluyor. Uçakların yeri geldiğinde Hintli, Meksikalı gibi kökenlerle azınlık sorunlarını akla getirmesi de manidar. Böylece o demir yığınlarının sadece tasarımları önem kazanırken espriler fazla doyurmuyor. Arka plan derinliği 200 milyon dolarlık bütçeyi bulan bir ‘Arabalar’ filmi kadar ilgi çekemiyor. Eğlence kıstası ise daha ziyade dar ekrana uygun gibi duruyor.   Bu noktada yönetmen Klay Hall’un “Tinker Bell and the Lost Treasure”ı (2009) çektiğini öğrenmek ise şaşırtıcı değil. Ama Crophopper’ın bütün engellere karşı gelen öyküsü, bir anlamda Amerikan muhafazakarlığını umursamayan bir dramatik yapı getiriyor. Bir asilik de bu yönde “Arabalar”ın akrabası eğlenceyi anlamlı kılıyor. Oradaki western duygusu veya başka bir şey burada yok. Arka plan üzerine herhangi bir çalışma göremiyoruz. Ama “Uçaklar”ın, yukarıdan hayata bakmak isteyenlere, irade gücünü oraya taşıma arzusunda olan seyirciye ilaç gibi geleceği kesin. Sonrasında TV ekranı başında olsam daha iyi deyip 1.77:1’in anlamını sorgulasanız da arabalar ile uçakların konuştuğu dünya sempatikliğiyle, şirinliğiyle tatmin ediyor.   Uçaklar (Planes) Yönetmen: Klay Hall Süre: 91 dk. Yapım yılı: 2013