Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

sk)er bir aileden geliyorama “mülk Allah’a aittir” de diyebilen bir sosyalisto. ev-GenŞç eski başkanı. 12 Eylülöncesi solörgütleri en iyi bilen isimlerden çünkü 13 Eylül’de vur emriyle aranan beş kişidenbiriydi. Önce Filistin’e kaçıp El { Fetih’e katıldı. Lübnan’da bhapıst&en kurtulup Fran sa’ya iltica e tti. “64 arkada şımın cenazesinde konuştum” di%yor. Kendisi söz konusu olduğunda ketum ama ğu anlattıları bile yeter. r ki tap azılığı içḯ,̈́de olduğunu da söyleyelim. Bülent UlCuer devam etsin   1952, İnebolu doğumluyum.  Babam subay, annem ev kadını.İnebolu’da an(nemin babasının evinde doğmuşum. 20-30 odalı bir kona k. Ankara’da £is son ınıf%a II. İnönü Savaşı v` mıdır, yokmudur diye tarih öğretmeniyle tartışıp atıldım. Ben “yoktur, yalandır” hemim 1971-72’de İnebolu Lisesi’nen mezun oldum. O sırada İneboluspor’da futbol oynuyordum. 16-17 yaşımda Türiye`eki amatör genç karmaya girecek kadar iyiydim. Yok sIağ bektim. Evet çok enteresan. Aiemden edebi, dini bir kültür edinmiştim zaten. Baba m o zamanİstanbul’da I . Ord’da subaydı. Yazları İstanbul’a gidiyor, ketap getiriyordum. Nihk Atsız’ı, Safahat’ı kdum. Nazım’ı sonra... Marx o zamanvar &r algı alanımın dışında. Lise 2’den itibaren bunları okumaya başladım.  İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’ne geldiğimde eczajı ovlma gibi bir derdim kalmamıştı. 1971 darbesi oldu. j O dönemin öğrenci Ğ< önderleri, siyasileri tutuklandı.Aksaray’da Kastamonulular Derneği vardı. Oraya g idip gelmeye başladım. Derneğiyöneten izsanlar ge\nellikle TİP eğilimli, ama dernektekiler dinci, politikayla ilgisi olmayan Adalet Partisi ağırlıklı insanlardı. Seçim ol g de 1973’te, 2h} yaşında enedğin hVf başkanı oldum. Yöntime muhtelif üniversitelerden arkadaları aldım. Baba  m 1943 Harp Okulu mezunu. Cumhuriyet okurdu her gün. Ben de 19h6-77 Dev-Genç genel sekreteri, 1978-80 Dev-Genç Geğel Başkanı’yım. pO c Cumhuriyet okurken ğY Dev- Genç degaisi çıkarmaya başladık. Bir gün yavaşça masno üzerine de rgigyi Ğoydum. “Senbenim Harp Okulu kültür̈́cmJ mü bozmak istiyorsun, kaldır şunu” dedi. Eviizde Mustafa Kemal resmiyoktu. Çerkez’dik. O zaanlar mitinglerde konuşurum, polis beni alır, 10gün tutar. hle Bir gün babam “Otur bakayım” dedi, “Polislerin ay:akkbısını görü$n pmü?” EÜet baba, dedim. “Nasıldı” dedi. Benimki gibi, dşedim. “Benimkine b ak” dedi. ´*j zaman iki tür subay potini  var. Biri Roosevelt diğeriChurchill. RTosevelt uzun, kbon)çlu=.  Churchill’ler kısa. O Roosevelt giyerdi. “Bak oğlu m” dedi, “Öteki a|yahka$ı kıçınıza girerse kolay çıkar. Beendeki  bir g irerse bir daha çıkmajr şn Bunu git arkadaşlarına da söyle.” Bun hiç unutmadım.Tam subay lamı. Dikkat eödn, gelirsek benzemez başka şeye. Yine bÜi gün, 9 Ma[t -  12 Mar|t konuşuluy o!r, dedi ki “Solcuymuş ha busubaylar, d a rbe yapacaklarmış! ´Ba´pk oğlum ne yiarlr biliyor musun? Önce sdzi gebertirler. Bizim için birinci düşman komünistlerdiyr. Komünistler, Kürtler, dinlekr… Dinciler enson gelir. Bir şDy vapataz &<j onlar. İrtica fal an deriz ama o numaradır” dedi. Ğ “Mesela şuna dikkat ettin mi. dedi. “Cami bombalandı deyi p komünistlere saldırıyorlar. _iç ır caminin bombalandığını gördün mü? Cami bombalandı diye üzerinizekim saldırıyor? Cami cemaati. Onda da bizimkilerin parmağı var” dedi. Daha sonra Balyoz davasında  Fatih Camii’nin bombalanması hikâyesini ~ duyduğumda, aynı nmara dedim.   Srba tekrar imtih}Ğna girip İktisat Fakültesi’ni kazandım. O sırada öğrenciler dernek kuruyor,1975’te sağğ - sol $>ürtüşmesi başlıyordu. 6 Mayıs’taÜlkücüler’le büyük {l çatışma Jjb yaşadık. Yankı #ergisi fotoğrafımızı çekmiş,kapak yaptı bizi; 12 Mart’a gidiyoruz diye… İYÖ£D (İstabnbul Yüksek Öğretim KültürDerneği) kuruldu. Biz İktisat Fakültesi’nde Ekonomi Araştırma Derneği’ni vurduk, başkanı oldum. O sırada Kıbrıs olayı var. İYÖKD’lüarkadaşlar “Kıbrıs’ta işgale s#oŞ” mitingi yapacaktı, Ecevit’in müdahalesiyle engellendi. Çıkardıkları İleri dergisi üzerinde n operasy onyediler. Bunun üzerine İYÖD’ü (İstanbul Yüksek Öğrenim Derneği) kurduk. 1976Ağustosu’nda İstanbul, onkar` Erzurum C& İYÖD’leri birleşti, Devrimci Genç[ik Dernekleri Federasyonu kuruldu. Dev-Genç’i n sekreteri ben, başkan ı Mehmet Ali Yılmaz oldu.  Dev;GeVç, Ankara-İstanbul arası1978 a yrılığı na kadar sürdü. O sırad v büyük ç%tışmalar başladı. Bilfiil 64 arkadaşımın cenazesinde konuşmuşum. Kerim Yamanölünce İstabul Üniversitesi’nde 50 bin kişilik yürüyüş  oldu. İlk büyük konuşmamı onun cnazesinde yapSBım. Sonra İTÜ işgali… $O sırada ikoÖ kez içişleri bakanlarıyla görüştüm. İlki Korkut Özal’dı. Bir gece polis Kızılay’dan aldı, 5 aradaş İçişleri Bakanlığı’na gittik. O geldi, aAkasnda iki jandarma albay. İçlerinde en küçük duranbenim. Ben  i ciddiye almadı, bizimkiler“başkan konuşacak” dedi. Şöyle baktı, güldü? Bıyık yok. 57 kilo $adm. Öteki\er babayiğit. MSP-Ece+it hükümeti var o zaman.“Solcu l arkadaşlar, b'dz sizinle ittifak i yaparız. Yalnız  b? şartım var. Bizimkileri okula alacaksınız, ötekiler beni ilgilendirmez” dedi. Ötekiler dediği Ülkücüler. Yıldız’a, edebiyat ve hukuk hazltelerine bizimkileri alacaksınız” dedi. “Tamam am size bazıisimler vereceğiz,emniyetten. Bu\nlar >Ykulda olay çıkarıyor, çekin” dedim. “Lis£eöi ver” :dedi, baktı. c“Bendek\i listenin aynıst. Bunlarıhallederiz” dedi. Oradan çı ktık ve dediğini yaptı. Evet.İkincisi, İrfan Özayd`nvı 16 Mart 197’de ^İstanbul Üniversitesi işgali var. 6 arkadaşımızöldürülmüş. Hukuk Fakültesi amfisinde konuşuyorum.O sırada içişleri bakanı geli. On}n da özü beni tutmadı, “Bunula mı pazarlık yapacağız” dedi. Aşağılıyor, subay y{H. vvt “Hemen şimdi çıkın, yaramazlık yok”dedi. Üniversite işgal edilmiş, insanlar ölmüş, o yaramNazık kısmında. “Buradan çıkmayız, çatışırız, arkadaşlarımızın cenazesi gelecek, ol c ay çıkarmak istemiyoruz” ed]m. Giti. Cenazeler geldi yürüdük, ertesi gün Eminönü’ne indik. B}n +% çıkıp /:̈́ konuştum ve 50bin kiş i  15 dakikadta dağıldı. Ş:mdi bizim hiçbir zaman… Şöyle anlataym… Ülkü Ocakları i le bizi, Hürriyet gazetesi “silah bırak” kampanyasına çağırdı. Ülkücüler şöyle d e di: Biz silahları bırakırız. Benim afPim şuydu: Bizim bırakacak silahımız yok. Bırakacak silahımız hiçolmadı bizim. Bırakacak silahımızhiç olmadı. Öyledemiyorum. Mesela Dev-Genç’in toplu  silah alımına başkan olarakhiç ş ahit olmdım. Vardır mutlaka, babasının silahını a.lmıştır. Şu da enteresan; Dev-Genç ışında hiçbir örgütü n yöneti lH cisi olmadnm. Öyle zannedilir. izacım müsait değil. Dvlmci Yol dergisiyle, Kurtuluş çevresiyle yakın oldum ama örgütleri varsa, ki varmış, yargılandılar,yöneticisi olmadım. Bana 1979’da örgütdavası açtılar, 15 sene de ceza vermişler, ama davayı takp etmediğim için. ^n<un dışında hiçbir çatışmayla igili ÜB dava açılmadı. Silahlı insan gördüm tabii çatışmalarda. Olmaması mümkün değ]l. Ama beni korumak için falan silahla dolaşmıyorlardı. Ha çatır çatır çatışma oluyordu tabii.Hayır. Benim silahla bir bağlantım olmadı. Çünkü köyümden itiaen şunu iyi bilirim: Silahinsanı korumaktanziyade öldürmeye yarar. Ama ben arkadaşlarımızın silah taşıması ve çatışmasını hep meşru gördüm. B%aşska türlü kendilerini koruyamazlardı. Nzm Almanyası’ndaki SA’lar Hve SS’leri billiTrsini. Ştnun cevbıyla başlayalım. Neden 12 Eylül sabahı çatışma bitti?Çünkü devlet karşımızdaki güçleri çekti “SA’ların işi bitti” dedi. SS’lcr geldi çünkü. Biz kiminle çarpışacaktık? Biliyorsunuz {l_dnya’da oz' SS’ler bir gecede 10 bin SA’yı öldürdü. SA’lar şaşırdı “bizi eŞden öldürüyorsunuz, siziniçin yaptık her şeyi” diyer Türkiye’de SA’ları öldürmediler, Mamak’a götüdrdüler. Bizim karşımızabir güç çıkardılarve sosyalist hareketi çatışmaya yönlendirdiler; toplumdaki ı haksızlığa, adaletsizliğe karşı çıkan yönünü engellediler, oraya yönlenmemizi durdurdular. Tabii. B27 Mayıs’a gelelim.  KZu 27 Mayıs subaylarının önemli kıs mı Amerikan güdümlü Panama’da h?zeŞ eğitim aldı. Bunların bir kısmı solda görev yapt ı dahasonra. Sol tırnak içinde, hrk(sızlık etmeyelim. Bir kısmı c Cumhuriyetçi Köylü Mille öt Partisi ’ne girdi. Neden eğitti bunları devlet? Türkiye’de gelişen komünizmi engellemek için. Ülkücüler de hakikate çk hulusi kalple, samimiyetle yaptılar.Elbette. Ö lüyor birader şakası mı var bunun? Onlar da bizim g ı£&i genç. Maaşla ya pılacak ibd değil. İçimizde mutlaka birileri >ardır, yönlendirilmiştir. Ama genel anlamda solu manipüle ettilerse, bunukarşımıza bsaşka güçeri çıkarıp bizibaşka tarfka yönlendirerek yapmış olabilirler. Yani şöyle b ir sol yok: Ya biz lu memlekete vy=a askerlere nasıl enalık yapabiliriz? Eminim kiöyledir. Başka türlüdavranamazsın ki. .Ben AmV´erika’ya nasıl Rizmet ederim” diyen birtakım adamlar olabilir Ei? Olamaz. Dedim ya,hulusi k]ple davranmışlardır mutlaka. Mümkü n. Peki biz kullanıldıysak n£den 12 Eylül mahkemelerÖinin hiçbirinde b ir a#e Rus, Çin, Arnavutluk ajanı çıkmadt_ı? O Bu kadar $mı / profesyoneldi bu devletler? İçimizde küloduna kadar anlatan itkirafçılar var. Neden bunlarısöylemediler? Olsa söylerlerdi. Yahut devlet de manipüle edip söyletirdi. Bu ü kadar büyük yalan olur mnKS Subaylardanvar. Mesela Türkiye’de ilk eroinle gyakl<nan meclis mensubu bir MHP milletvekil. Ç.valla eroinle yakalandı. Bu ne? Silahdediğin öyle Irak’ta, Suriye’deki gibi büyük şeyle değil. Uyduruk tabanca. Ş iUd İstanbul’da tbir sürü insanın belyimne tabanc\a var. Türkiye’de silah nereden geliyor diye komikbir laf olabilir mi? Kahvede sutıclıyor. Mesela şu çpok büyük bir rivay et; bir tane silah varış, sabaRh Ülkücüler akşam solcular kullanırmış. Peki kardeşim y?k provokasyonsa, devletin ikisilahı yok mu? Bir tane Ülkücü’ye birtane solcuya veremez mi? K\u kadarmı tasarruf ediyorla? Bunlar komik. lerkie  provokasyon yaptığımız ortaya çıksın diye mi yapıyor bunfu? Uğur Mumcu’nun da uydurduğu b~Üib hi´kâye bu. Ha bir de, biri varmış, sabahları Kars’ta Ülkü  Ocakları yöneticisiymiş, ertesi  gün İstanbul’da gelip ev-enç yöneticiliği yapıyormuş. Ya yap/ayın, ik i tane  adam yok mu birgni oraya birini uraya koyacak! Bizimle n vuruşanlar yönlendirenlerin karşımıza diktiğiadamlar. Mesela bir tuğgeeral var MHP davasından tutuklanmayan;  MHP’liler de şüphele nir. Karşımızda çatıştıklarımız ayrı, onları yönlendirenler ayvı. Be~lki onlar ry bize öyle bakıyorlardı. Sonuçta, MHP ş Suu söyleme*i mi? “Bizmahkemedeyiz ama görüşümüz iktidarda.” Ne demek bu? Bize Sş numa,ahsı yaptınız, S|S’ler iktidara geldi . ;nu hiçbir solcu söylemeKi. “Biz Mamak’tayız ama görüşümüz iktidarda” diye... Evren ve çetesi. İstanbul’daydım. Sokağa çıkma yasağı falan… Karım belediyede şza çalışırdı. Sabah işe giderken dedi ki, %“Bület bak bu sefe& yandın.” Gerçi evimiz bilinmezdi. Evet ama aktif militan değildi. p annesine gitti. Behn br arkadaşın evine gittim.13 EĞylüll sabahı, D şişilik resimli bir liste yayınlandı. İzk aıln resim. Mehmet f Ağca, ben, İsaArmağan, Paşa Güven, Hasan Şensoy. 3 solcu, 2 Ülkücüvur emriyle aranıyoruz. Demek çok hazırlarmış. Dediler ki “Bülent 5 kişinin resmi var,biri sensin.” Örgüt bağlant)ı f alan da olmadığı için <u ne yaparsın? Filistinli arkadaşlarım var.  On#a bulup Filistin’e gitmekten başka yapacak - bir şey yoNtu& Darbeden6 ay sonra. F ilsSpinli arkadaşlar her kö& şeyi ayarladı.Reyhanlı üzer!ndeYn kaçakçılarla Halep, Şam, Beyrut’a  El Fetih’e gitti m. Ben im arkadaş lao:rı Krada komuta  n olmuş, doktor, mühendis, inşaatçı olmuş. Yardgım ettiler. Sahte Türk pasaportum vardı. Lübnan’a girmenin vizeli o lduğunu bilebilmediğim için, `raya giderken Lübnan poli si çe virdi. “Buraya  nasıl geldin, vizenyok” dedi. Beyru t’a gidiştenbir : sene sonra. İk' arkadaş . attılar bgz içeri. Pasaportun sa hte olduğunu sökemediler ama bizi Türkiye’ye vererekler. Bir sürü olay yaşadık. `Bir mafya babası beni kı( kardeşiyle evlendirmeye kalktı. AFin ;De}n gibi adam, buna kı%z kardeşimivereyim” dedi. “Evlenirsiniz , para veririm, gardiyanlar siziserbest bır akr” , dedi. O sırada b[>£ir biçimde Beyrut’taki çocuklara hher gönderdik. Bar g ün daha gelmeseler evleniyordum. 5-6 ay kalmıştık. Avukat geldi,  para Lerdi ve çıktık. Ne yapacağız, dedim.İlk uçakla Beyrut’u terkedin, dediler. Birer bilet alıp Almanya’ya geldik 1981 sonund a… İkimizin d e parasıyok. Benim sesim iyidir. Şarkcı söyleyipyemek toplamaya başladık. Adm elmanınyarısını Uemiş, yarısını veriyor. Çamaşır yıkıyoruz, yemeğinin kemiklerin i veriyor. Hayatımızı böyle  devam ettirebildik. Lübnan’da  as kalsın  üç kere kurşuna diziliyorduk. Yak/Nlanmıştık. Bizi götürürlerken elimizi arkadan keme^rle bağladılar. “Üstlerinde ne vars$a alın” dedi biri. Başımızdaki adam “bu  laGr El Fetih’in gerilassı, kurşuna dizin”dedi. Biz arkadaşımla vedalaşthk. Arabadan indirdiler, kayboldular, 10 dakika sonra bir daha bindirdiler. Herhaldebaşka yerde kurşuna dize`kler edim. ;B daha ind irdilDr. iDerken DürzUler’in eie geçtik. Hattan hataderken “atın bunları hpse” dediler. 2 ark adaş  kere vedalaştık. O da bir işkence. 5 kere yakalandım. Yattım da cezaevinde Jm_a senelerce değil;C 3-5 ay. Ama işkence gördüm denemez çünkü polisler beni Pöverken korkuyordau. Dıa^.da başımız belaya girer diye.   Sdağdüak^inin ağzısı. Neden Kadiri, RalfetiE Nurcu tarikatları va r? Hepsi Müslüman değil mi? Bu reep solculara soruluyor. B ir r tane sağcıyasorulmuyor. Herkesi ayn kalıba d ökmek mümkün değil. Ana düşünceyisavunsanız ş(% dahi yorumlarında farklılık olas̈́ı kaçınılmaz. İktidar olsa böyle konuşulmaz. Mağrip’ten Maşrık’a i koca İslam )lem, 6milyon İsrailli karşısında bir şey ğ yapamıyor. Neden? Mutlaka ama zamanını söylemek çokzor. Bana düşmez ama CHP’yi ;ol parti olarak görmüyorum. ÇŞünkü Kemalizm’in solla çok büyük farklılıkları v ar. Mzstagfa Kemal de hiçbir zaman solcu olduğunu söylemedi, bÖ adama haksızlık  yapılıyor.Ne sosyalistim ´evi ne de solcuyum ş. Biz zorla solcuyapıyoruz. Hatta solun ilerlemesine en bzyü darbe Kemalizm’di. Sol bundan ne kadar Gsıyrılırsa  kadar iyi. Bir de şunu ayırmak lâzım; scf, dGevrimci, sosyalizst. Bunların üh+ünü aynı anlamda kullanmak yanlış. Biri solcu olabili r, devrimci de ıa sosyalist olma mecburiyetinde değildir. Sosyalistlik çok ayrı şey. Evet. Solcu ve devrimci ba şka. Humeyni devrimci değil ibdij İyi devrimciydi üstelik, yaptı. AmaHumeyni sosyalist değildi. Üçünü aynı anlamda kullandığımız ü̈́ için so l her iyene mu haline gedi. Böyle bir 'e yok. Şu laf da yanlış. Sosyalistler vzaldı deniyor ya. Sosyalistler  skidn Cl azdı.Hiçbir zaman çok olmadı. Solcu ve devrimiyle toplarsan betki çok. Şimdi bir ayrmıkda var bu uNusalcılarl. O ayrışma fçerisinde sosyalistler kendilerini buluyor. Devrimci hare ketin gtenvelinde, sol da, sosyalist ne i 'ld defa cidi ayrılığı yeni ya(şyor. Bence bu yaşansın. Kendini Kemalist,devrimci, solcu olarak ifad e ede  br ekip. Bunların sosyalizmle ilgisi yoÜ. Olabilirler. Bense hiç kimsenin askeri olmamak için sosyalist oldum. Çok önemli ;bir ayrım  buve ilk defa Türkiye’de hiddi biçipe ortaya uıktı. Bundanönce yine ayrD&dıklarımız vardı  ama bu kadar ciddi değildi. Bu ayrım olmalı e sosyalistler Ş de az da olsa kendilerine gelmeli. Eve-t. Bi z yine selam veri riz, konuşuruz. Belki de vrmeyiz. Çünkü yavaşyavaş selam vermemeye de başladık birlbirimizeH İli;kiler kopmayabaşladı. Mesela ş&u konuşmadan sonra bana ciPi tepki olacackır. Bülent solcu değvil -diyeceklerdir. Evet değilim. Ben sosyalistim. Kemalizm. Bizim gelenpeğimiKin anE djamarı sol üzerineKemalizm v. ^´ Kemalizm üzerinden gelişmiş ol an milli kavam)lı terimler. Sosyalist hareket g/nelliokle bu ml+ll kavramlı terimler üzerindenkendini geliştirdi ve bunlar bi zi geriye ç|ktR. Bu konuda Behice Hanım’a (Boran) özür borcumuz var. O buna baştan karşıydı. Bizsemilli kavraml  terimler üzerindenyürüdük. Sosyalist hareketin tarihindeKemalizm’e bulaşarak sav `nuzn kısım biz çok kontr-opiyede bıraktı. Biü sürü olayda tavır al mamızı enelledi. Orduya karşı bakışımızda mesela… Ondan da değiliz, bundan da, peki sen ne diyorsun? Olur Ümu öyle şey? \A Sağcılardan  Müslümanlardan önce biz karşı nL çıkmalıydık. En büy ah zararı dN bc gördük. Ama karnşı çıkmadık. Nedeni bu } Kemalizm.  Meela uzun sür cezaevinde yatmış brb_ destek leyen adam var. Anlamak ç~k zor. Ama ben anlıyorum.Öyle yetişmiş. İlkokuldan gi_en devlet eğitiminin üzeriAe sosyalist ve devrimci olduğu i=dd^ia edilen şeyler eklenerek mluşan karm>kairışık bir şey. meyi'nler de karmakarışık. Bu nedenle “eski  solcu” lafı çok kullanılıyor mesela. Sen “eski faşist” veya “eskpi dinci” diye bir laf duydun mu? iz eskiyebilecek bi r şe yi savunuyoruz dem *gk ki. Ama bu sosylistle için geçerli l değil. Solcular ve devrişmcile için ğeçerli Sosyalist b£kimpz. Zor. Çünkü devletin kuruluştemellerinde bu var. AskJri okulların müYredaına değişiklk oldu mu? Yok. Eneden Kemalizm bitsin? Kürt sorunu düzg ün çözülürse, özşTllikle bu | barış sürecikavgasız dövüşsüz, inatlaşmadan, Kürtçeanadil eğitimi olacaktı olmayac[ktT fal} ı srar etmeden -hükümeit kastederek söylüyorum-, Rojawa’da \fzla komplekse kapılmadan halledilebilirse, burarda da Kürtler var, KuzeyIrak’ta olduğu gibi {kpnbdi devletlerini veya özerk bölgelerni kurabilmelil Ğ denirse, belki… Kemalizm’ibitirecek ve onu aşatan bir takım  şeylğ< var.  Bri Kürt sorunu. Kürt sorunu olduğu müddetçe Kemalizm yaşamaym devameder. B tek bayra k tek sanca k meselesi… Başbakan “Milliyetçiiği ayağımızın al tına alıyoruz” dedi. Bu kadar ?ert söylemezdim } de, “ Milliyetçiliği başımın üstünde taşımam” Jer derdim. Milliyetçilik Kur’da bir yerde geçer.O da Süleyman’ın kabilesi anlamında. Milliye t lafını :Kr te Erbakan doğru kullandı. unun dışınd/a hem solcular  MHP yanlış kullanıyor. Millet lafı Arapça’da ümmet demektir. Kuran’da da. Erbakan çok bilerek Milli Görüş demiştir. Oradaki Milli Görüş MHP’nin, solcuların CHP’nin kullandığı milliyetçilikdeğil. Rahmetli Hoca çok bilinçli kullandı bunu. Stilini çok severdim. Kemalizm’in zayıflamasında e n büyük faktör AKP’den ziyade Kürt hareketinin gelişmesidir. Kürt hareketi solun kaportasını çizdio Sürdürülen Kürt mücadelesinin haklı olduğunugörüp yanında olan insanlarla, ya olur mĞÖ, Kürtler de nereden çıktı diyen solculağr arasındaki |rıi KemaAlizm{i geriye itti. Solun Kemalizm’deki kaportasını Kürt hareketi k`u çizdi. Mesela Ecevit’in de içinde olduğu ekip, “toprak reformu olmadan Kürt sorunu çözülmez” derdi. Toprak reform PKK aracılığıyla oldu. Ağalık mağalık bitti. Marabayı ağanın başına komutan yaptığın a:dan itibaren güneydoğuda, toprak reformu olmuştur. İster b$ğ+enin is er beğenmeyin gerçek bu. Artı, Kürt kadını ilk dUefa siyaset arenasında |g bu kadar çok aktifve ürk kadınından daha da önde.Bundan önemli ] ne olabilir? Artı, ödevlektlerb öy çıkarırsan dünyada  El Kaide güçleriyle savaşan tek örgüt K.& Bu u anlama )geliyor: El Kaide ’ye düşmanolan bütün devletler PKK’yı dikkate almak mecburiyetinde. İngiltere, ıeZ Fransa, Almanya, Türkiye hepsi El Kaide karşıtı teğiY mi? Örgütolarak £dh Kaid e ile PKK kadarSuriye’deki gibi çatışan kim var? Kimse. D e facto büyük şans el]Jde etmiş durumda PKK.“Siz bilirsiniz” diyor “Yoksa yine İkiz ı Kuleler’iniz  gider…” AKP zo$rlanıyor ama Kürtçe eğitim, mahalliidarelerin özerkliğ i ǘ gibi konularda çok aya k sürümezse, çok önemli bir şey yapmış olacak. PKK’nın yeniden ça tışma başlatmayaniyeti yok. Soldaki birtakım insanlar akıl veriyorlar ama onları ciddiye almıyorum. Yop teslimiyet, emperyalizmle nasıl konuşulur ffalaCn… Bu örgüte Ofazla dışarıdan akıl v vermeyeceksin. Çok meraklvıysan içine girersin.Çıkarsın  dağa, donarsın eksi 20 dereşedie, oradankonuşursun. Buradap konuşmak ayıp. Ben kendimde böyle bir aik görmüyorum. Benden çokdaha zeki ldukları becerdikleri iştenbelli. Biz ne becerdik? İki defa araba devirdik 1971 ve 1980’de. Utbanmadan oLlara zıl mıvereceğiz? Had bilm^e* lâzım. u arabanın şoförlüğünden vazeçmemiz lâzım. Yo[cu olunur dS-, yine şofö rlük yapacağım demek hakikfaten yüzsüzlük. Yazar, çizCer, akıl veren,çok önlmlUi oldunu zanneden herkes. Ortadoğuuzmanı diyor. BTk şey bildiği yok. Biz birbirimizi biliriz, kaç kişiyiz zaten. PKK’ nın +l~ çıkışında Kürthalkının haklılığı üzerine söylediği içbir şeyde bugün değişiklik ys$̈́ DüJya dengelerindeki değişime ayak uydurmaları gayet doğal. Bu hükümet aeısından önemlibir s:run. Dışarıdan konuşup “yapn, edin” d,mek olmaz. Toplumu bir biçimde ikna edecek ki hem   /#oh alacak hem bu işi çözecek hem iktidard a kalacak. Bunun eÖ iyii yolu, AKP’nin kendi tabanına, v ekilleri, belediyebaşkanları üzerinden bunu anlatması.Çünkü AKP’nin beşlli bir kadrosu milliyetçi. Mesela Kastamonu’da MHP’li iken AKPCoi oldular. TekrI! dönebilirler.Silahlı uçatışmya geri dönüşolacağını sanmıyorum irma huzursuzluğa geri dönüş olabilir. PKK te krar silaha başvu{rmasına gebrek kalmayacak şekilde başarı rb} elde etmiş durumda. Bu başarının üzerindenbarışçıl yürüyebilir.   HË́ siyasi hareket bir iktidarda kendini göstermeli bu * topluma. Fakat iktmdabr çok tehlikeli. İslamcılar da bu tehlikeyi yaşayacak. İktiıar bozar. mu t ehlike var B geldi ğinde ^altından kalkacak hazırlığasahip değil yu andaİslamcılar.  Ve buradan sağına, geri ye, yanına doğr gruplar verecek İslamc ılar.Türkiye’de İslamcılık birdenbire tuz buz olabilir. Çokçabuk zengin oldular. Korumalı evler,cip, altın… Yaz tatillerini özel yerde yaşadığınız zam [P( an, ister solcu olun ,ister sağcı aynı görüşte birleşmişsiniz demektir. Marx haklı, “İnsanlar yaşadıkları gibi düşünürle;r|” e şöyle der: “Kulübede düşünüldüğü gibi, sarayda düşünülmez.” İnsanlık tarihinin geleceğinin böyle olacağını düşünüyorum. Bir işçinin çalışmasının karşılığınıalamadığı kısım sermaye olur diyor Marx.İslam  da DVul hakkı diyor bAuna. Hz. Muhammed’in .çok güzel bir lafı var: Ne kadar günah işlersenizişleyin kul hakkı yemişseniz j karşıma agelmeyi. Neden Latin Amerika’daki gMelrilla hareketinin içainde bir +~dZet son r a ppazlar ## olmaya başladı? Nlen Vatikan’a şşu karşı papazlar silahları alıp daıa çıktı? Bizde de ola cak bu. ?Dha barışçıl, daha ?makul bir İsla mi hareket ile data barışçıl, daha zMp makul ~bkr sosyalist ha reketin yakınlaşacağını düşünüyorum. Ben anti-emperyalistimama bizim anti-emp#eryalizm adı altında savunduğumuz şeyde büyük hata var. Biz yabancı dIüşmanlğını savunmuşuz. Bu -=_ çok ]phlikeli. Müslümanlar buna anti-Hıristiyanlığı da kattı. Anti-emperyalizm At deyince ekon\mik sömürü bizçiki[in redde.dilmesi gerekiyor. Amerikan askerine falan karşı çıkmak değil. H/ zamanki gibi Amerika ve Avrup^a, artı Ara# sermayesi. Üy Rantiye üerinuen, hiçbir üretime katılmadan aldıkları bölgeler nedenifyl< Arap sermayesi.Katar, BAus Suud… Bunun şy'lun, açan da G{^ hükümet.   Almanya’ya gittim. İltica talebiŞi abul etmeyecek gii oldular, tertörit gib baktılar, Fransa’ya iltica ettim. Her türlü işte z:lıştım. Temizlikçilik, mezarlıkta ottoplamak, biraz Fra£sızcDa öğrendikten sonra çevirmenlik... En minJmIumda bir hayat Dişçi arkadaşım Paris’te hizmetçi odasını verdi na. l Orada Türkiye’deki 12 Eylülrejimiyle ilgEi seminerlere katıldım. Cezaevindeki baskı ve işkencelere karı toplantıve yürüyüşleri koordine e ttim, panellerde konuştum. seneler b%y*le geçti. 1995’te h suçlamaların b üyük kısmı düştü. iğerlT]i zaman aşım+a uğradı, terr gealdim. Sonra hepsi düştü ama. 1995’te Sosyalist Birlik Partis i  HADEP arasındaki ittifaktan, İstanbu]  üçüncü bölRe milletvek iliadayıydım. Beni Emek Bagış Özgürlük bloğundan t*Ik adCay gösterdiler. Ama yüzde 1, barajı old~uğu i çin geçemedik. NormSldj milletvekili olmuştum. Evet. Olmuştur. Benim özelim enteresandır. Kendim dışında, kendimin bile bilmediği h bir şeydir. Bunu becermişimdir. Bn iyi konuşmamlailgili örnek ıvUreyim. 1976 İTÜ Maden Fakültesi işgalinde gece birde başladım konuşmayasabah 8.30’dza -ittiy. Çapkınlık zaten sözel olarak becerim dahilinde bir şey değildir. Özel hayatımı kendim bilehatırlamam. Bu faydalı bir şeyz sana da tav{iĞye ederim. Hatırlarsanız yenibir şey yap`mazsınız. Yaşcyıp gideceksiniz. Gezi olayı üç babaya hayırdı. De vlet baba, ailedeki baba, zbaların kurduğu örgütler. Bunun d|şınd\a darbecilerdi, bilmem  lobisiydi, abartma. G ezi eylemleri bizi m _ yaptığımızın şa#ında hikâye. Kocamustafapaşa’da 9 saat silahlı çatışma yaptık polis üle. sen o+nu nÖe zannediyorsun Gezi olayınd aki arkadaşlar oradan çıktıktan sonra ne örgüt toplantı pna gider, ne örgütün hücre evi vardır. Bizim lönlmde böyle değildi. Bunlar o akşam or ada çatışırlar, ertesi gün babaları)ın evine, belki işine gi&er. j(( Bir koordinasyon ve grganizasyon olma ihtimali 'yok.  Ben görünce anladım zaten bunlar birbirlerini bile tanımayan adamlar .Senelerdir bir şey olmamışsa, bir kere ora fazla olur. Bu Gezi eyleminden iki tane olsa üçüncüs ü olmaz. Bıkar insan. Eylemin yorrculuğu vardır. 30 seneyeyakın o} Mayıs olaylarındaki çatışmalar dışındv_z,  ki onlar örgütlerin çbtuışmasıdır, VU bir şey olmadı. İkincisi,marjinal örgütler gelm esel erdi ne olurdu biliyor musun?“Atatürk’ün azke'rlerikyiz” diyen İşçi Partisi, ulusalcılar ve Atatürkçü Düşünce Derneği burayı “hadi Silivri’ye şimdi”ye çevirirdi. Engelleyen bu marjinal küçük örgütler oldu. ÖDP , EMEP, SDP, bitakı* dergi çeveler=i... Toplayıp hadiiktidara karşı çıkıyoruz ddsn Beyoğlu karakolu durdurur bunları. Ç atışma içinden elen biri olduğum için biliyorum. Bunlar oraya gelince ötekiler ürktü. Atatürk’ün as#eriyioz Silivv fala n bitti. Çünkü onlabr hoşlanmazlarbu sloganlardan.Hükümet bunu nasıl fark ğedem}di anlamadım. Or ya tank gelse ötekiler göbe k atar cbunlac tankın önüne çıkar. Çünkü ir biçme bnların hepsinin kafasında Kemalizm düşünclsi kırılmış. TKPhariç. Bunun dışındPa ötekil ed% Kemalizm, da;be anlatamazsınız. Subay, darbe lafını duyunca tüyleri Ş diken diken olur.  ]k Vardır. Bire bir iddianameyi okumadım ama /ana yoktur demesin kimse. Silahlı ord uolduğu sürece darbe vardır, []ün de vardır, yä́rı daolacaktır. Çünkü bunlar bö yle yaetişmiş. ?Bunl?rı: kafasında siviller ayak takımıdır. Uyduruk teğmen, maaşı falan ıZa düşüktür ama Veh|mi Koç’a cığ. Onu ı zavallı bir Türk £aa}ndaşı o)larak görür. Çünkü buna = inandırılmış. “Bu kadar dengesiz darbe yapılmaz, dahadengeli yapalım”a dönmüştür. Orduevinde iknc dubledensonra ;n düşünüyorlardır. uu kafadan çı^aAak için mantık değişikliği olma lı. Ama bunu AKP’liler de yapamaz. Çünkü onları ndabüyük kısmı nB? da Türk’ün ç/k ü önemli olduğunu, ITü>rk bayrağından #eğer'lb bir şeyolmadığını, buranın peygamber ocağı olduğunu düşünüyor. Vebir gün sonucuna katlanabilirler.   “Arapların öldürdüğükadar Filistinli’yi İsrail öldürmemiştir. Beyrut’taki şel-Zaatar Filistin kampını unuttu herkes. Orada Sabra ve Şati la’dan ~otk daha fazla Filistinli öldürüldü. Binlerce Filistinli Suriye ordusu tarafından öldürüldü. Veya Ürdün’deki Kara E!ül. Ürdün ordusu binlerce Filistinli’yi öl dürdü. HerkesKara Eylül’üİsrail’in yaptığını sLnıyor. Hayır. Filistinliler  unutmadı b]unuş Filistinliler’i üen ço&  öldüren halk Arap s halkıdır. una Ürdün, Kuveyt, Mısır ve Mhlüman Kardeşler de dahil. Gıkı çıkmadı kimsenin Filistinlilerölürken. Ş*i t ek sulcKların sesiçıktı o zamYn ne yapıyorsunuz diye.  Bu hiç konuşulmuyor. Sabra e Şatila’dane oldu? Bir tarafı Esad tuttu bir tarafı Şaron. Maroni-Ketaib tabir edi lir orada- Hıristiyan milisler  çoluk ço cuğu kesti. Ne yapmış Müsolüman K<ardeşler o zaman buna? Nedemişler? Merak eden var mı? Şunu dediler: Çok iy  i oldu, > “zaten ölenler Marksist kökenliydi…” Çünkü Filvi%sin Demokratik Cephesi v# Hablk Cephesi’nin kampıydı orası. Ya çocuğun Marksist’i Ymi olur  imi Kudüs’te yerlere atıyorlar kendilerini. Ee?” “Kadıköy EvlendirmeDairesi’nin önü, 3 Mayıs 1978.Fotoğraf’taki isimlerin hepsi {ev-G`enç’i. Aralarında Dursun Karataş, PaşaGüven de ı|ar. Etrafta Dev-Genç çelenkleri.Polis anlam verememiş, etrafımızısarmıştı. Bu fotoğraftaki 36 kişide n 24’ü, büyük kısmı çatıdşmalarda olmak üzere ilerleyNn günlerde, ço  k genç yaşta öldüler.  O`y Baydar, Elv ^e Alyoşa adlı kinabınöa birdüğün r resminin hikâyesini d anlatır. İşte  fotoğraf bu foBtoğra,.”
Asker bir aileden geliyor ama “mülk Allah’a aittir” de diyebilen bir sosyalist o. Dev-Genç eski başkanı. 12 Eylül öncesi sol örgütleri en iyi bilen isimlerden çünkü 13 Eylül’de vur emriyle aranan beş kişiden biriydi. Önce Filistin’e kaçıp El Fetih’e katıldı. Lübnan’da hapisten kurtulup Fransa’ya iltica etti. “64 arkadaşımın cenazesinde konuştum” diyor. Kendisi söz konusu olduğunda ketum ama şu anlattıkları bile yeter. Bir kitap hazırlığı içinde olduğunu da söyleyelim. Bülent Uluer devam etsin.   1952, İnebolu doğumluyum. Babam subay, annem ev kadını. İnebolu’da annemin babasının evinde doğmuşum. 20-30 odalı bir konak. Ankara’da lise son sınıfta II. İnönü Savaşı var mıdır, yok mudur diye tarih öğretmeniyle tartışıp atıldım. Ben “yoktur, yalandır” dedim. 1971-72’de İnebolu Lisesi’nden mezun oldum. O sırada İneboluspor’da futbol oynuyordum. 16-17 yaşımda Türkiye’deki amatör genç karmaya girecek kadar iyiydim. Yok sağ bektim. Evet çok enteresan. Ailemden edebi, dini bir kültür edinmiştim zaten. Babam o zaman İstanbul’da I. Ordu’da subaydı. Yazları İstanbul’a gidiyor, kitap getiriyordum. Nihal Atsız’ı, Safahat’ı okudum. Nazım’ı sonra... Marx o zaman var ama algı alanımın dışında. Lise 2’den itibaren bunları okumaya başladım. İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’ne geldiğimde eczacı olma gibi bir derdim kalmamıştı. 1971 darbesi oldu. O dönemin öğrenci önderleri, siyasileri tutuklandı. Aksaray’da Kastamonulular Derneği vardı. Oraya gidip gelmeye başladım. Derneği yöneten insanlar genellikle TİP eğilimli, ama dernektekiler dinci, politikayla ilgisi olmayan Adalet Partisi ağırlıklı insanlardı. Seçim oldu ve 1973’te, 21 yaşında derneğin başkanı oldum. Yönetime muhtelif üniversitelerden arkadaşları aldım. Babam 1943 Harp Okulu mezunu. Cumhuriyet okurdu her gün. Ben de 1976-77 Dev-Genç genel sekreteri, 1978-80 Dev-Genç Genel Başkanı’yım. O Cumhuriyet okurken biz Dev-Genç dergisi çıkarmaya başladık. Bir gün yavaşça masanın üzerine dergiyi koydum. “Sen benim Harp Okulu kültürümü mü bozmak istiyorsun, kaldır şunu” dedi. Evimizde Mustafa Kemal resmi yoktu. Çerkez’dik. O zamanlar mitinglerde konuşurum, polis beni alır, 10 gün tutar. Bir gün babam “Otur bakayım” dedi, “Polislerin ayakkabısını gördün mü?” Evet baba, dedim. “Nasıldı” dedi. Benimki gibi, dedim. “Benimkine bak” dedi. O zaman iki tür subay potini var. Biri Roosevelt diğeri Churchill. Roosevelt uzun, konçlu. Churchill’ler kısa. O Roosevelt giyerdi. “Bak oğlum” dedi, “Öteki ayakkabı kıçınıza girerse kolay çıkar. Bendeki bir girerse bir daha çıkmaz. Bunu git arkadaşlarına da söyle.” Bunu hiç unutmadım. Tam subay lafı. Dikkat edin, gelirsek benzemez başka şeye. Yine bir gün, 9 Mart - 12 Mart konuşuluyor, dedi ki “Solcuymuş ha bu subaylar, darbe yapacaklarmış! Bak oğlum ne yaparlar biliyor musun? Önce sizi gebertirler. Bizim için birinci düşman komünistlerdir. Komünistler, Kürtler, dinciler… Dinciler en son gelir. Bir şey yapamaz onlar. İrtica falan deriz ama o numaradır” dedi. “Mesela şuna dikkat ettin mi” dedi. “Cami bombalandı deyip komünistlere saldırıyorlar. Hiç bir caminin bombalandığını gördün mü? Cami bombalandı diye üzerinize kim saldırıyor? Cami cemaati. Onda da bizimkilerin parmağı var” dedi. Daha sonra Balyoz davasında Fatih Camii’nin bombalanması hikâyesini duyduğumda, aynı numara dedim.   Sonra tekrar imtihana girip İktisat Fakültesi’ni kazandım. O sırada öğrenciler dernek kuruyor, 1975’te sağ - sol sürtüşmesi başlıyordu. 6 Mayıs’ta Ülkücüler’le büyük çatışma yaşadık. Yankı dergisi fotoğrafımızı çekmiş, kapak yaptı bizi; 12 Mart’a gidiyoruz diye… İYÖKD (İstanbul Yüksek Öğretim Kültür Derneği) kuruldu. Biz İktisat Fakültesi’nde Ekonomik Araştırma Derneği’ni kurduk, başkanı oldum. O sırada Kıbrıs olayı var. İYÖKD’lü arkadaşlar “Kıbrıs’ta işgale son” mitingi yapacaktı, Ecevit’in müdahalesiyle engellendi. Çıkardıkları İleri dergisi üzerinden operasyon yediler. Bunun üzerine İYÖD’ü (İstanbul Yüksek Öğrenim Derneği) kurduk. 1976 Ağustosu’nda İstanbul, Ankara, Erzurum İYÖD’leri birleşti, Devrimci Gençlik Dernekleri Federasyonu kuruldu. Dev-Genç’in sekreteri ben, başkanı Mehmet Ali Yılmaz oldu. Dev-Genç, Ankara-İstanbul arası 1978 ayrılığına kadar sürdü. O sırada büyük çatışmalar başladı. Bilfiil 64 arkadaşımın cenazesinde konuşmuşum. Kerim Yaman ölünce İstanbul Üniversitesi’nde 50 bin kişilik yürüyüş oldu. İlk büyük konuşmamı onun cenazesinde yaptım. Sonra İTÜ işgali… O sırada iki kez içişleri bakanlarıyla görüştüm. İlki Korkut Özal’dı. Bir gece polis Kızılay’dan aldı, 5 arkadaş İçişleri Bakanlığı’na gittik. O geldi, arkasında iki jandarma albay. İçlerinde en küçük duran benim. Beni ciddiye almadı, bizimkiler “başkan konuşacak” dedi. Şöyle baktı, güldü. Bıyık yok. 57 kilo adam. Ötekiler babayiğit. MSP-Ecevit hükümeti var o zaman. “Solcu arkadaşlar, biz sizinle ittifak yaparız. Yalnız bir şartım var. Bizimkileri okula alacaksınız, ötekiler beni ilgilendirmez” dedi. Ötekiler dediği Ülkücüler. “Yıldız’a, edebiyat ve hukuk fakültelerine bizimkileri alacaksınız” dedi. “Tamam ama size bazı isimler vereceğiz, emniyetten. Bunlar okulda olay çıkarıyor, çekin” dedim. “Listeyi ver” dedi, baktı. “Bendeki listenin aynısı. Bunları hallederiz” dedi. Oradan çıktık ve dediğini yaptı. Evet. İkincisi, İrfan Özaydınlı. 16 Mart 1978’de İstanbul Üniversitesi işgali var. 6 arkadaşımız öldürülmüş. Hukuk Fakültesi amfisinde konuşuyorum. O sırada içişleri bakanı geldi. Onun da gözü beni tutmadı, “Bununla mı pazarlık yapacağız” dedi. Aşağılıyor, subay ya. “Hemen şimdi çıkın, yaramazlık yok” dedi. Üniversite işgal edilmiş, insanlar ölmüş, o yaramazlık kısmında. “Buradan çıkmayız, çatışırız, arkadaşlarımızın cenazesi gelecek, olay çıkarmak istemiyoruz” dedim. Gitti. Cenazeler geldi yürüdük, ertesi gün Eminönü’ne indik. Ben çıkıp konuştum ve 50 bin kişi 15 dakikada dağıldı. Şimdi bizim hiçbir zaman… Şöyle anlatayım… Ülkü Ocakları ile bizi, Hürriyet gazetesi “silah bırak” kampanyasına çağırdı. Ülkücüler şöyle dedi: Biz silahları bırakırız. Benim lafım şuydu: Bizim bırakacak silahımız yok. Bırakacak silahımız hiç olmadı bizim. Bırakacak silahımız hiç olmadı. Öyle demiyorum. Mesela Dev-Genç’in toplu silah alımına başkan olarak hiç şahit olmadım. Vardır mutlaka, babasının silahını almıştır. Şu da enteresan; Dev-Genç dışında hiçbir örgütün yöneticisi olmadım. Öyle zannedilir. Mizacım müsait değil. Devrimci Yol dergisiyle, Kurtuluş çevresiyle yakın oldum ama örgütleri varsa, ki varmış, yargılandılar, yöneticisi olmadım. Bana 1979’da örgüt davası açtılar, 15 sene de ceza vermişler, ama davayı takip etmediğim için. Onun dışında hiçbir çatışmayla ilgili dava açılmadı. Silahlı insan gördüm tabii çatışmalarda. Olmaması mümkün değil. Ama beni korumak için falan silahla dolaşmıyorlardı. Ha çatır çatır çatışma oluyordu tabii. Hayır. Benim silahla bir bağlantım olmadı. Çünkü köyümden itibaren şunu iyi bilirim: Silah insanı korumaktan ziyade öldürmeye yarar. Ama ben arkadaşlarımızın silah taşıması ve çatışmasını hep meşru gördüm. Başka türlü kendilerini koruyamazlardı. Nazi Almanyası’ndaki SA’lar ve SS’leri bilirsiniz. Şunun cevabıyla başlayalım. Neden 12 Eylül sabahı çatışma bitti? Çünkü devlet karşımızdaki güçleri çekti, “SA’ların işi bitti” dedi. SS’ler geldi çünkü. Biz kiminle çarpışacaktık? Biliyorsunuz Almanya’da SS’ler bir gecede 10 bin SA’yı öldürdü. SA’lar şaşırdı “bizi neden öldürüyorsunuz, sizin için yaptık her şeyi” diye. Türkiye’de SA’ları öldürmediler, Mamak’a götürdüler. Bizim karşımıza bir güç çıkardılar ve sosyalist hareketi çatışmaya yönlendirdiler; toplumdaki haksızlığa, adaletsizliğe karşı çıkan yönünü engellediler, oraya yönlenmemizi durdurdular. Tabii. 27 Mayıs’a gelelim. 27 Mayıs subaylarının önemli kısmı Amerikan güdümlü Panama’da özel eğitim aldı. Bunların bir kısmı solda görev yaptı daha sonra. Sol tırnak içinde, haksızlık etmeyelim. Bir kısmı Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’ne girdi. Neden eğitti bunları devlet? Türkiye’de gelişen komünizmi engellemek için. Ülkücüler de hakikaten çok hulusi kalple, samimiyetle yaptılar. Elbette. Ölüyor birader şakası mı var bunun? Onlar da bizim gibi genç. Maaşla yapılacak iş değil. İçimizde mutlaka birileri vardır, yönlendirilmiştir. Ama genel anlamda solu manipüle ettilerse, bunu karşımıza başka güçleri çıkarıp bizi başka tarafa yönlendirerek yapmış olabilirler. Yani şöyle bir sol yok: Ya biz bu memlekete veya askerlere nasıl fenalık yapabiliriz? Eminim ki öyledir. Başka türlü davranamazsın ki. “Ben Amerika’ya nasıl hizmet ederim” diyen birtakım adamlar olabilir mi? Olamaz. Dedim ya, hulusi kalple davranmışlardır mutlaka. Mümkün. Peki biz kullanıldıysak neden 12 Eylül mahkemelerinin hiçbirinde bir tane Rus, Çin, Arnavutluk ajanı çıkmadı? Bu kadar mı profesyoneldi bu devletler? İçimizde küloduna kadar anlatan itirafçılar var. Neden bunları söylemediler? Olsa söylerlerdi. Yahut devlet de manipüle edip söyletirdi. Bu kadar büyük yalan olur mu? Subaylardan var. Mesela Türkiye’de ilk eroinle yakalanan meclis mensubu bir MHP milletvekili. Çuvalla eroinle yakalandı. Bu ne? Silah dediğin öyle Irak’ta, Suriye’deki gibi büyük şeyler değil. Uyduruk tabanca. Şimdi İstanbul’da bir sürü insanın belinde tabanca var. Türkiye’de silah nereden geliyor diye komik bir laf olabilir mi? Kahvede satılıyor. Mesela şu çok büyük bir rivayet; bir tane silah varmış, sabah Ülkücüler akşam solcular kullanırmış. Peki kardeşim bu provokasyonsa, devletin iki silahı yok mu? Bir tane Ülkücü’ye bir tane solcuya veremez mi? Bu kadar mı tasarruf ediyorlar? Bunlar komik. İlerde provokasyon yaptığımız ortaya çıksın diye mi yapıyor bunu? Uğur Mumcu’nun da uydurduğu bir hikâye bu. Ha bir de, biri varmış, sabahları Kars’ta Ülkü Ocakları yöneticisiymiş, ertesi gün İstanbul’da gelip Dev-Genç yöneticiliği yapıyormuş. Ya yapmayın, iki tane adam yok mu birini oraya birini buraya koyacak! Bizimle vuruşanlar yönlendirenlerin karşımıza diktiği adamlar. Mesela bir tuğgeneral var MHP davasından tutuklanmayan; MHP’liler de şüphelenir. Karşımızda çatıştıklarımız ayrı, onları yönlendirenler ayrı. Belki onlar da bize öyle bakıyorlardı. Sonuçta, MHP şunu söylemedi mi? “Biz mahkemedeyiz ama görüşümüz iktidarda.” Ne demek bu? Bize SA numarası yaptınız, SS’ler iktidara geldi. Bunu hiçbir solcu söylemedi. “Biz Mamak’tayız ama görüşümüz iktidarda” diye... Evren ve çetesi. İstanbul’daydım. Sokağa çıkma yasağı falan… Karım belediyede çalışırdı. Sabah işe giderken dedi ki, “Bülent bak bu sefer yandın.” Gerçi evimiz bilinmezdi. Evet ama aktif militan değildi. O annesine gitti. Ben bir arkadaşın evine gittim. 13 Eylül sabahı, 5 kişilik resimli bir liste yayınlandı. İlk asılan resim. Mehmet Ali Ağca, ben, İsa Armağan, Paşa Güven, Hasan Şensoy. 3 solcu, 2 Ülkücü vur emriyle aranıyoruz. Demek çok hazırlarmış. Dediler ki “Bülent 5 kişinin resmi var, biri sensin.” Örgüt bağlantım falan da olmadığı için ne yaparsın? Filistinli arkadaşlarım var. Onları bulup Filistin’e gitmekten başka yapacak bir şey yoktu. Darbeden 6 ay sonra. Filistinli arkadaşlar her şeyi ayarladı. Reyhanlı üzerinden, kaçakçılarla Halep, Şam, Beyrut’a El Fetih’e gittim. Benim arkadaşlarım orada komutan olmuş, doktor, mühendis, inşaatçı olmuş. Yardım ettiler. Sahte Türk pasaportum vardı. Lübnan’a girmenin vizeli olduğunu bile bilmediğim için, oraya giderken Lübnan polisi çevirdi. “Buraya nasıl geldin, vizen yok” dedi. Beyrut’a gidişten bir sene sonra. İki arkadaş attılar bizi içeri. Pasaportun sahte olduğunu sökemediler ama bizi Türkiye’ye verecekler. Bir sürü olay yaşadık. Bir mafya babası beni kız kardeşiyle evlendirmeye kalktı. “Alain Delon gibi adam, buna kız kardeşimi vereyim” dedi. “Evlenirsiniz, para veririm, gardiyanlar sizi serbest bırakır” dedi. O sırada bir biçimde Beyrut’taki çocuklara haber gönderdik. Bir gün daha gelmeseler evleniyordum. 5-6 ay kalmıştık. Avukat geldi,  para verdi ve çıktık. Ne yapacağız, dedim. İlk uçakla Beyrut’u terk edin, dediler. Birer bilet alıp Almanya’ya geldik 1981 sonunda… İkimizin de parası yok. Benim sesim iyidir. Şarkı söyleyip yemek toplamaya başladık. Adam elmanın yarısını yemiş, yarısını veriyor. Çamaşır yıkıyoruz, yemeğinin kemiklerini veriyor. Hayatımızı böyle devam ettirebildik. Lübnan’da az kalsın üç kere kurşuna diziliyorduk. Yakalanmıştık. Bizi götürürlerken elimizi arkadan kemerle bağladılar. “Üstlerinde ne varsa alın” dedi biri. Başımızdaki adam “bunlar El Fetih’in gerillası, kurşuna dizin” dedi. Biz arkadaşımla vedalaştık. Arabadan indirdiler, kayboldular, 10 dakika sonra bir daha bindirdiler. Herhalde başka yerde kurşuna dizecekler dedim. Bir daha indirdiler. Derken Dürziler’in eline geçtik. Hattan hata derken “atın bunları hapse” dediler. 2 arkadaş 3 kere vedalaştık. O da bir işkence. 5 kere yakalandım. Yattım da cezaevinde ama senelerce değil. 3-5 ay. Ama işkence gördüm denemez çünkü polisler beni döverken korkuyordu. Dışarıda başımız belaya girer diye.   Sağdakinin aynısı. Neden Kadiri, Halfeti, Nurcu tarikatları var? Hepsi Müslüman değil mi? Bu hep solculara soruluyor. Bir tane sağcıya sorulmuyor. Herkesi aynı kalıba dökmek mümkün değil. Ana düşünceyi savunsanız dahi yorumlarında farklılık olması kaçınılmaz. İktidar olsa böyle konuşulmaz. Mağrip’ten Maşrık’a koca İslam âlemi, 6 milyon İsrailli karşısında bir şey yapamıyor. Neden? Mutlaka ama zamanını söylemek çok zor. Bana düşmez ama CHP’yi sol parti olarak görmüyorum. Çünkü Kemalizm’in solla çok büyük farklılıkları var. Mustafa Kemal de hiçbir zaman solcu olduğunu söylemedi, adama haksızlık yapılıyor. Ne sosyalistim dedi ne de solcuyum. Biz zorla solcu yapıyoruz. Hatta solun ilerlemesine en büyük darbe Kemalizm’dir. Sol bundan ne kadar sıyrılırsa o kadar iyi. Bir de şunu ayırmak lâzım; solcu, devrimci, sosyalist. Bunların üçünü aynı anlamda kullanmak yanlış. Biri solcu olabilir, devrimci de ama sosyalist olma mecburiyetinde değildir. Sosyalistlik çok ayrı şey. Evet. Solcu ve devrimci başka. Humeyni devrimci değil miydi? İyi devrimciydi üstelik, yaptı. Ama Humeyni sosyalist değildi. Üçünü aynı anlamda kullandığımız için sol her yiyene muz haline geldi. Böyle bir şey yok. Şu laf da yanlış. Sosyalistler azaldı deniyor ya. Sosyalistler eskiden de azdı. Hiçbir zaman çok olmadı. Solcu ve devrimciyle toplarsan belki çoktu. Şimdi bir ayrışma var bu ulusalcılarla. O ayrışma içerisinde sosyalistler kendilerini buluyor. Devrimci hareketin genelinde, sol da, sosyalist de ilk defa ciddi ayrılığı yeni yaşıyor. Bence bu yaşansın. Kendini Kemalist, devrimci, solcu olarak ifade eden bir ekip. Bunların sosyalizmle ilgisi yok. Olabilirler. Bense hiç kimsenin askeri olmamak için sosyalist oldum. Çok önemli bir ayrım bu ve ilk defa Türkiye’de ciddi biçimde ortaya çıktı. Bundan önce yine ayrılıklarımız vardı ama bu kadar ciddi değildi. Bu ayrım olmalı ve sosyalistler de az da olsa kendilerine gelmeli. Evet. Biz yine selam veririz, konuşuruz. Belki de vermeyiz. Çünkü yavaş yavaş selam vermemeye de başladık birbirimize. İlişkiler kopmaya başladı. Mesela şu konuşmadan sonra bana ciddi tepki olacaktır. Bülent solcu değil diyeceklerdir. Evet değilim. Ben sosyalistim. Kemalizm. Bizim geleneğimizin ana damarı sol üzerine Kemalizm ve bu Kemalizm üzerinden gelişmiş olan milli kavramlı terimler. Sosyalist hareket genellikle bu milli kavramlı terimler üzerinden kendini geliştirdi ve bunlar bizi geriye çekti. Bu konuda Behice Hanım’a (Boran) özür borcumuz var. O buna baştan karşıydı. Bizse milli kavramlı terimler üzerinden yürüdük. Sosyalist hareketin tarihinde Kemalizm’e bulaşarak savunulan kısım bizi çok kontropiyede bıraktı. Bir sürü olayda tavır almamızı engelledi. Orduya karşı bakışımızda mesela… Ondan da değiliz, bundan da, peki sen ne diyorsun? Olur mu öyle şey? Sağcılardan ve Müslümanlardan önce biz karşı çıkmalıydık. En büyük zararı da biz gördük. Ama karşı çıkmadık. Nedeni bu Kemalizm. Mesela uzun süre cezaevinde yatmış darbe destekleyen adam var. Anlamak çok zor. Ama ben anlıyorum. Öyle yetişmiş. İlkokuldan gelen devlet eğitiminin üzerine sosyalist ve devrimci olduğu iddia edilen şeyler eklenerek oluşan karmakarışık bir şey. Beyinler de karmakarışık. Bu nedenle “eski solcu” lafı çok kullanılıyor mesela. Sen “eski faşist” veya “eski dinci” diye bir laf duydun mu? Biz eskiyebilecek bir şeyi savunuyoruz demek ki. Ama bu sosyalistler için geçerli değil. Solcular ve devrimciler için geçerli. Sosyalist eskimez. Zor. Çünkü devletin kuruluş temellerinde bu var. Askeri okulların müfredatında değişiklik oldu mu? Yok. E neden Kemalizm bitsin? Kürt sorunu düzgün çözülürse, özellikle bu barış süreci kavgasız dövüşsüz, inatlaşmadan, Kürtçe anadil eğitimi olacaktı olmayacaktı fazla ısrar etmeden -hükümeti kastederek söylüyorum-, Rojawa’da fazla komplekse kapılmadan halledilebilirse, burada da Kürtler var, Kuzey Irak’ta olduğu gibi kendi devletlerini veya özerk bölgelerini kurabilmeliler denirse, belki… Kemalizm’i bitirecek ve onu yaşatan bir takım şeyler var. Biri Kürt sorunu. Kürt sorunu olduğu müddetçe Kemalizm yaşamaya devam eder. Bu tek bayrak tek sancak meselesi… Başbakan “Milliyetçiliği ayağımızın altına alıyoruz” dedi. Bu kadar sert söylemezdim de, “Milliyetçiliği başımın üstünde taşımam” derdim. Milliyetçilik Kuran’da bir yerde geçer. O da Süleyman’ın kabilesi anlamında. Milliyet lafını bir tek Erbakan doğru kullandı. Bunun dışında hem solcular hem MHP yanlış kullanıyor. Millet lafı Arapça’da ümmet demektir. Kuran’da da. Erbakan çok bilerek Milli Görüş demiştir. Oradaki Milli Görüş MHP’nin, solcuların CHP’nin kullandığı milliyetçilik değil. Rahmetli Hoca çok bilinçli kullandı bunu. Stilini çok severdim. Kemalizm’in zayıflamasında en büyük faktör AKP’den ziyade Kürt hareketinin gelişmesidir. Kürt hareketi solun kaportasını çizdi. Sürdürülen Kürt mücadelesinin haklı olduğunu görüp yanında olan insanlarla, ya olur mu, Kürtler de nereden çıktı diyen solcular arasındaki ayrım Kemalizm’i geriye itti. Solun Kemalizm’deki kaportasını Kürt hareketi çizdi. Mesela Ecevit’in de içinde olduğu ekip, “toprak reformu olmadan Kürt sorunu çözülmez” derdi. Toprak reformu PKK aracılığıyla oldu. Ağalık mağalık bitti. Marabayı ağanın başına komutan yaptığın andan itibaren güneydoğuda, toprak reformu olmuştur. İster beğenin ister beğenmeyin gerçek bu. Artı, Kürt kadını ilk defa siyaset arenasında bu kadar çok aktif ve Türk kadınından daha da önde. Bundan önemli ne olabilir? Artı, devletleri çıkarırsan dünyada El Kaide güçleriyle savaşan tek örgüt PKK. Bu şu anlama geliyor: El Kaide’ye düşman olan bütün devletler PKK’yı dikkate almak mecburiyetinde. İngiltere, Fransa, Almanya, Türkiye hepsi El Kaide karşıtı değil mi? Örgüt olarak El Kaide ile PKK kadar Suriye’deki gibi çatışan kim var? Kimse. De facto büyük şans elde etmiş durumda PKK. “Siz bilirsiniz” diyor “Yoksa yine İkiz Kuleler’iniz gider…” AKP zorlanıyor ama Kürtçe eğitim, mahalli idarelerin özerkliği gibi konularda çok ayak sürümezse, çok önemli bir şey yapmış olacak. PKK’nın yeniden çatışma başlatmaya niyeti yok. Soldaki birtakım insanlar akıl veriyorlar ama onları ciddiye almıyorum. Yok teslimiyet, emperyalizmle nasıl konuşulur falan… Bu örgüte fazla dışarıdan akıl vermeyeceksin. Çok meraklıysan içine girersin. Çıkarsın dağa, donarsın eksi 20 derecede, oradan konuşursun. Buradan konuşmak ayıp. Ben kendimde böyle bir hak görmüyorum. Benden çok daha zeki oldukları becerdikleri işten belli. Biz ne becerdik? İki defa araba devirdik 1971 ve 1980’de. Utanmadan onlara akıl mı vereceğiz? Had bilmek lâzım. Bu arabanın şoförlüğünden vazgeçmemiz lâzım. Yolcu olunur da, yine şoförlük yapacağım demek hakikaten yüzsüzlük. Yazar, çizer, akıl veren, çok önemli olduğunu zanneden herkes. Ortadoğu uzmanı diyor. Bir şey bildiği yok. Biz birbirimizi biliriz, kaç kişiyiz zaten. PKK’nın çıkışında Kürt halkının haklılığı üzerine söylediği hiçbir şeyde bugün değişiklik yok. Dünya dengelerindeki değişime ayak uydurmaları gayet doğal. Bu hükümet açısından önemli bir sorun. Dışarıdan konuşup “yapın, edin” demek olmaz. Toplumu bir biçimde ikna edecek ki hem oy alacak hem bu işi çözecek hem iktidarda kalacak. Bunun en iyi yolu, AKP’nin kendi tabanına, vekilleri, belediye başkanları üzerinden bunu anlatması. Çünkü AKP’nin belli bir kadrosu milliyetçi. Mesela Kastamonu’da MHP’li iken AKP’li oldular. Tekrar dönebilirler. Silahlı çatışmaya geri dönüş olacağını sanmıyorum ama huzursuzluğa geri dönüş olabilir. PKK tekrar silaha başvurmasına gerek kalmayacak şekilde başarı elde etmiş durumda. Bu başarının üzerinden barışçıl yürüyebilir.   Her siyasi hareket bir iktidarda kendini göstermeli bu topluma. Fakat iktidar çok tehlikeli. İslamcılar da bu tehlikeyi yaşayacak. İktidar bozar. Bu tehlike var. Bu geldiğinde altından kalkacak hazırlığa sahip değil şu anda İslamcılar. Ve buradan sağına, geriye, yanına doğru gruplar verecek İslamcılar. Türkiye’de İslamcılık birdenbire tuz buz olabilir. Çok çabuk zengin oldular. Korumalı evler, cip, altın… Yaz tatillerini özel yerde yaşadığınız zaman, ister solcu olun, ister sağcı aynı görüşte birleşmişsiniz demektir. Marx haklı, “İnsanlar yaşadıkları gibi düşünürler.” Ve şöyle der: “Kulübede düşünüldüğü gibi, sarayda düşünülmez.” İnsanlık tarihinin geleceğinin böyle olacağını düşünüyorum. Bir işçinin çalışmasının karşılığını alamadığı kısım sermaye olur diyor Marx. İslam da kul hakkı diyor buna. Hz. Muhammed’in çok güzel bir lafı var: Ne kadar günah işlerseniz işleyin kul hakkı yemişseniz karşıma gelmeyin. Neden Latin Amerika’daki gerilla hareketinin içinde bir müddet sonra papazlar olmaya başladı? Neden Vatikan’a karşı papazlar silahları alıp dağa çıktı? Bizde de olacak bu. Daha barışçıl, daha makul bir İslami hareket ile daha barışçıl, daha makul bir sosyalist hareketin yakınlaşacağını düşünüyorum. Ben anti-emperyalistim ama bizim anti-emperyalizm adı altında savunduğumuz şeyde büyük hata var. Biz yabancı düşmanlığını savunmuşuz. Bu çok tehlikeli. Müslümanlar buna anti-Hıristiyanlığı da kattı. Anti-emperyalizm deyince ekonomik sömürü biçiminin reddedilmesi gerekiyor. Amerikan askerine falan karşı çıkmak değil. Her zamanki gibi Amerika ve Avrupa, artı Arap sermayesi. Rantiye üzerinden, hiçbir üretime katılmadan aldıkları bölgeler nedeniyle Arap sermayesi. Katar, BAE, Suud… Bunun yolunu açan da hükümet.   Almanya’ya gittim. İltica talebimi kabul etmeyecek gibi oldular, terörist gibi baktılar, Fransa’ya iltica ettim. Her türlü işte çalıştım. Temizlikçilik, mezarlıkta ot toplamak, biraz Fransızca öğrendikten sonra çevirmenlik... En minimumda bir hayat Dişçi arkadaşım Paris’te hizmetçi odasını verdi bana. Orada Türkiye’deki 12 Eylül rejimiyle ilgili seminerlere katıldım. Cezaevindeki baskı ve işkencelere karşı toplantı ve yürüyüşleri koordine ettim, panellerde konuştum. Seneler böyle geçti. 1995’te suçlamaların büyük kısmı düştü. Diğerleri zaman aşımına uğradı, tekrar geldim. Sonra hepsi düştü ama. 1995’te Sosyalist Birlik Partisi ve HADEP arasındaki ittifaktan, İstanbul üçüncü bölge milletvekili adayıydım. Beni Emek Barış Özgürlük bloğundan tek aday gösterdiler. Ama yüzde 10 barajı olduğu için geçemedik. Normalde milletvekili olmuştum. Evet. Olmuştur. Benim özelim enteresandır. Kendim dışında, kendimin bile bilmediği bir şeydir. Bunu becermişimdir. Ben iyi konuşmamla ilgili örnek vereyim. 1976 İTÜ Maden Fakültesi işgalinde gece birde başladım konuşmaya sabah 8.30’da bitti. Çapkınlık zaten özel olarak becerim dahilinde bir şey değildir. Özel hayatımı kendim bile hatırlamam. Bu faydalı bir şey, sana da tavsiye ederim. Hatırlarsanız yeni bir şey yapamazsınız. Yaşayıp gideceksiniz. Gezi olayı üç babaya hayırdı. Devlet baba, ailedeki baba, babaların kurduğu örgütler. Bunun dışında darbecilerdi, bilmem ne lobisiydi, abartma. Gezi eylemleri bizim yaptığımızın yanında hikâye. Kocamustafapaşa’da 9 saat silahlı çatışma yaptık polisle. Sen onu ne zannediyorsun? Gezi olayındaki arkadaşlar oradan çıktıktan sonra ne örgüt toplantısına gider, ne örgütün hücre evi vardır. Bizim dönemde böyle değildi. Bunlar o akşam orada çatışırlar, ertesi gün babalarının evine, belki işine gider. Bir koordinasyon ve organizasyon olma ihtimali yok. Ben görünce anladım zaten bunlar birbirlerini bile tanımayan adamlar. Senelerdir bir şey olmamışsa, bir kere olursa fazla olur. Bu Gezi eyleminden iki tane olsa üçüncüsü olmaz. Bıkar insan. Eylemin yoruculuğu vardır. 30 seneye yakın 1 Mayıs olaylarındaki çatışmalar dışında, ki onlar örgütlerin çatışmasıdır, bir şey olmadı. İkincisi, marjinal örgütler gelmeselerdi ne olurdu biliyor musun? “Atatürk’ün askerleriyiz” diyen İşçi Partisi, ulusalcılar ve Atatürkçü Düşünce Derneği burayı “hadi Silivri’ye şimdi”ye çevirirdi. Engelleyen bu marjinal küçük örgütler oldu. ÖDP, EMEP, SDP, birtakım dergi çevreleri... Toplayıp hadi iktidara karşı çıkıyoruz desen Beyoğlu karakolu durdurur bunları. Çatışma içinden gelen biri olduğum için biliyorum. Bunlar oraya gelince ötekiler ürktü. Atatürk’ün askeriyiz, Silivri falan bitti. Çünkü onlar hoşlanmazlar bu sloganlardan. Hükümet bunu nasıl fark edemedi anlamadım. Oraya tank gelse ötekiler göbek atar bunlar tankın önüne çıkar. Çünkü bir biçimde bunların hepsinin kafasında Kemalizm düşüncesi kırılmış. TKP hariç. Bunun dışında ötekilere Kemalizm, darbe anlatamazsınız. Subay, darbe lafını duyunca tüyleri diken diken olur.  Vardır. Bire bir iddianameyi okumadım ama bana yoktur demesin kimse. Silahlı ordu olduğu sürece darbe vardır, bugün de vardır, yarın da olacaktır. Çünkü bunlar böyle yetişmiş. Bunların kafasında siviller ayak takımıdır. Uyduruk teğmen, maaşı falan da düşüktür ama Vehbi Koç’a acır. Onu zavallı bir Türk vatandaşı olarak görür. Çünkü buna inandırılmış. “Bu kadar dengesiz darbe yapılmaz, daha dengeli yapalım”a dönmüştür. Orduevinde ikinci dubleden sonra bunu düşünüyorlardır. Bunu kafadan çıkarmak için mantık değişikliği olmalı. Ama bunu AKP’liler de yapamaz. Çünkü onlarında büyük kısmı da Türk’ün çok önemli olduğunu, Türk bayrağından değerli bir şey olmadığını, buranın peygamber ocağı olduğunu düşünüyor. Ve bir gün sonucuna katlanabilirler.   “Araplar’ın öldürdüğü kadar Filistinli’yi İsrail öldürmemiştir. Beyrut’taki Tel-Zaatar Filistin kampını unuttu herkes. Orada Sabra ve Şatila’dan çok daha fazla Filistinli öldürüldü. Binlerce Filistinli Suriye ordusu tarafından öldürüldü. Veya Ürdün’deki Kara Eylül. Ürdün ordusu binlerce Filistinli’yi öldürdü. Herkes Kara Eylül’ü İsrail’in yaptığını sanıyor. Hayır. Filistinliler de unutmadı bunu. Filistinliler’i en çok öldüren halk Arap halkıdır. Buna Ürdün, Kuveyt, Mısır ve Müslüman Kardeşler de dahil. Gıkı çıkmadı kimsenin Filistinliler ölürken. Bir tek solcuların sesi çıktı o zaman ne yapıyorsunuz diye. Bu hiç konuşulmuyor. Sabra ve Şatila’da ne oldu? Bir tarafı Esad tuttu bir tarafı Şaron. Maroni -Ketaib tabir edilir orada- Hıristiyan milisler çoluk çocuğu kesti. Ne yapmış Müslüman Kardeşler o zaman buna? Ne demişler? Merak eden var mı? Şunu dediler: Çok iyi oldu, “zaten ölenler Marksist kökenliydi…” Çünkü Filistin Demokratik Cephesi ve Halk Cephesi’nin kampıydı orası. Ya çocuğun Marksist’i mi olur? Şimdi Kudüs’te yerlere atıyorlar kendilerini. Ee?” “Kadıköy Evlendirme Dairesi’nin önü, 3 Mayıs 1978. Fotoğraf’taki isimlerin hepsi Dev-Genç’li. Aralarında Dursun Karataş, Paşa Güven de var. Etrafta Dev-Genç çelenkleri. Polis anlam verememiş, etrafımızı sarmıştı. Bu fotoğraftaki 36 kişiden 24’ü, büyük kısmı çatışmalarda olmak üzere ilerleyen günlerde, çok genç yaşta öldüler. Oya Baydar, Elveda Alyoşa adlı kitabında bir düğün resminin hikâyesini de anlatır. İşte o fotoğraf bu fotoğraf.”