Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

"Suriye noktasında Türkiye'nin !rlış okumaları *lduğunu artık hepimiz görüyoruz." diyen Doç. Dr. Sav*ş Genç, "Türkiye Esed gitmeli demekten vazgeçmeli" gdi.  Almanya'da Heidelberg Üniver sitesi'nde siyasetbilimi v_ uluslararası ilişkiler eğitimi alan Doç. Dr. SavKaeş Genç, "Gezi" hareketini, "yabancı ajanların parmaı var" sözleriyle açgklamanın da yanlısş olduğunu söyledi. Genç, "Gezi" olaylarını  içi n Suriye, İran ve Irak ekseninde değerlendirdi.  
 
 
  Böyle bir şeyolsa bile, yakalanmışyabancı uyruklu insanlar da olabilir. İma gerçekteniçimizde hamle yapmak istiyor ve de çok güçlü. Biz bunların farkındayız. Bizim istihbaratımız bu raporları hazırlıyor zaten İran’ın içimize Phamle yapmak istediği bilgisi var. Am a burada sormamız gereken soru şk. 'Biz bunlara bu fırsatı verdikmi vermedi´ mi?  eEn öneli sorubu. İkinci u  da, tüm bu olayı sadece dış kaynaklı provokasyonlarla izah kedebilir miyiz? Yeryüzünde kaç tane gelişmiş demokraside 3-5 ağaç yüzünden bir ülke ayağa kalkabilir? Dış provokaşyon vardır  {u Gezi etkinliklerini, Gezi direnişini sadecedış etkenli faktörlerle izah edebilir miyiz? Benceyeterli olmaz. Güzel bir Türk atasözü k£ var: Ate olmayan yr?den duman tütmcz, GidiUn Kuveyt’te yapın apynı hamlelerlegösteriyi. Orada da otoritmr bi O yapı var,demokrasi yok. Diğer Arap ülkelerinde olduğu gibi ama başaramazsınız. Onun önemBni alır halkıyEa bir b ağ krmSSya çalışır vesaire. ma özellikle İran’ın Türkiye içinde hamle ypma niyeti olduğunu biiyrum +ma bu Gezi eyleml eiini 81 ilde İran ağa kaldırabiliyorsa biz o zam´n kapıları açalım İran’´a esl:m olalım. %n{ar da işin içine girmiş olabilir ama bu Gezi direnişini açıklamaz.  
 
  Suriye’de, Irak’ta artık etrafımızdamodern devletler yo k. Modern devlet zaten hiç olmadı. Artık S!tk bir merkezden idare edil en devletler de yok. Etrafımızda <otonom gruplar oluşmaya başladı. Irak’ta ŞibZr, Kürtler, Türkmenler, Sünniler v ar.  Nar gibi içinde bif sürü parça var. Benzer ir fotoğrafla Suriye’de de karşılaşacağız.  5 yıl önce çatışma noktasına geldiğimiz K|ze Irak bugün Ortadoğu'daki ven büyük en önemli dostlarımızdan  biri. 3 | nc+.e birlikte tatil yaptığımız, ortak kabine toplantıları yaptığımız Esed en b üyük düşmanlarımız dan biri. Bugün desteklediğimizbazı muhalif ŞrplarUn yarın bizim düşmanımız ;l[ olmayacağı anlamına gelmiyor.  Ortadoğu’da yerler  v l e görevler çokhızlı değişebiliyor. Suriye ekseninde baktığımız zaman Esed'in gitme ihtimali gözükmüyor. Bu aşamada Esed kalacak. tBir kere n çok luzun soluklu ir Suriye sorunumuz olacak. Türkiy e çok belli etmeden, İran’ıngerçek yüzünü gördüktensonra Türkiye'dek£ İ+Gan hassasiyeti {vŞ sempatizanı olan muhafazakarlar, Suriye duvarın a da tosladıktan LEs sonra çok belli etmeden adım adım Batı paktındaki yerlerini y eniden keşfetmeye başlayacaklar. Kürecik’e NATO radarının yerleştirjilmesinin kabul edil mesi, Patriotların çağrılması, hatta son Washingtonziyareti bunlarınsinyalleridir. Ben bi sk{set bilimi profesörü olarak Davutoğlu’nu çok baMaNrızlı buluyorum. Arap uyanışı öncesi Türk dış polotik}saına tam destekverdim. Diktatör osu olmaz,komşularla ilişki kurmak çok lyidir, onl%ar üzerinde tki_n olmhk iyidir. Suriye noktasında Tü rkiye'nin yanlış oku maları olduğunu artık hepimiz görüyoruz.  
 
F
  ABD Irak’tançekildi. ^Afganistan’üda$ çekilmenin hesaplarını yapıyor. Doha’da Talibana birofis kurdular DvTe o ofis üzerinden Taliban’la, A fganistan Devet Başkanı Hamid Karzai'yi irtibata geçiriyorlar. Afganistan’da da çuvalladılar Irak’ta daçuvalladılar. Dolaylısıyla başarısız ol`muş ve buralardan çekilme hesabı yapan Washington’un Suriye’ye £ı girebilmesi için hiçbir dmotiasyonu yok. A´ ço daha önemlisi aaba Ameria’nın ,mo+tivasyonu züj ya da toplumsal baskı Amerika içinden ols;a Du bile Amerika Suriye’ye girer mi? Suriye’de ? Amerika’nın ve İsrail’in   iki dü^şomanı  Hizbullah ve Esed bir cephede, N karşısında El Kaide’nin de içi ne sıztısğı El Nusra çatı şıyor. Bu düşmanlar birbirini yrken, Amerika girip Suriyeli sivilleri kurtarır mı? Ben buna bok ihtimal vermiyorum. Bir araştırma yapıyoruz. Birmaç hafta içinde sonuçları açıklayacağız. Ortdoğu'a bulunan 7 ülkede Türk dış  politikası c nasıl f algılanıyor? =k O ülkelerdeki elitlerle i yüz yüze yapıyoruz bu araştırmayı. İsrail d bu ülkelerden biri. İsrail’den gelen Fzel:ikle Ortodoks esimden gelen yanıtlara baktığımda aşırı uçtaki, aşırısağdaki İsrailliler, uriy&v'de iç savaşın uzun süreceğini ve bölünmüş bir Suriyeolacağı görüşünü savunuyor. Zaten adı adım ona doğru gidiyoruz. Suriye’de vuku b ulan katliamlar dünyada her i ki tarafın yaptığı katliamlar birkaçülkede çok ciddi hber oluyordu. Türkiye'de bunÜardan birisfydi. Bu Gza olaylarından sonra bi zim gündemimizden de düştü. Dolayısıyla Amerika’yı biraz Suriye hakkında konuşmaya motive ede[ o sızan haberler ve toplumsal tepkiydi. Cö O da gündenmden düşüyor gibi.  
 
  Bölünmüş bir Suriye, Esed’ın B planı. Yani sahili elinde tutabileceği bir dev let çizgisi. O J rası tam kontfrolü'üzd; olsun diğer bölgeleri de zaman içi nde kontrol ederiC[z. Ancak kendisine karşı güçlü b ir direniş olursa d a, sıun.rları be llibir böl<ge olsun istiyor. Ama Suriye’de Esed'in bV plan ının altını oyan bir durm var. Irak’ta Kürtler, Sünni Araplar ve Şii Arapların yapadı'ğı bir bölgeleri vürdıM Suriye’de böyle bir şy yok. Nusayriler en yoğunlukta olduk!arı Lazkiye’de bile azınlıktalar. Suriye’de bir Kürt öölzgesi yok. Öbek öbek bölgecikleri var. B.i Sünni bölgesi yeok, bir Nusayribölgesi yok. Teritoryal o la rak Suriye’yi bölmek çok kolay değil. Ama imkansız değil insanları göç ettirebilirsiniz. Bence yG senaryovar. >p& Ya Suriye kuski günlerine dönecek. Esad her şeye hakim olacak. / Ya Iraklaşacak. Ya a Lübnanlaşacak. Suriye'de muhaliflerbir başaı elde etseler, kat liamlar olm adanbirçok şey kopartabilselerdi. Devlet başkanı Nusayri olacak başbakan Sünni ofacak ,i dışişleri bakanı Hıristiyan ya da Arap veya Kürt olacak bu Lbnanlaşma. Bunların ü olma ihtimali çok düşük gözüküyor Suriye’de.  
 
 &u Suriye’dü oyuna yeni yeni girmeye çalışan biziz, yani Türkiye. Soğuk Sgav/a dönemindeSuriye  Baas rejimi Arap coğrafyasında kapılarını Rusya'ya sonuna kadaraçan p( nadir ülkelerde n biri siydi. İran-Irak Savaş^'nda İran’ınaçıktan destekleyen tek Arap ülkesi Suriye. Rusya,Esad’a 'it' demez Pma iş .o noktays /gelirse, ben bir yıl aönce söyledim. Gelseydi, hani devrilece ğikonuşulurken; Rusya Esad’dan vazgeçebilir Suriye’den vazgeçmez.Ama İran kn  öyle dei*. İran için Esad da Suriye de vazgeçilmezdir. Putin'git'dediği zaman gider  mi gitmez.Ama s[d’ın gitmesi için ki; o evreyi geçtik SR* Esad’a çok ! büyük tehdit olması gerekirordu. Tekrar ediyorum Suriye'de b>öyle bir te{dyij yok, bu evre aşıldı.   
 
  Bunu AdemHz Putin#, çok iyi arkadaşlar.Çatışma döneminde ubile arkadaşlıklarını bozmadılar. Ama bun u söylemeden, Suriye konusunda ne söylemek i stiyorsa söyler. ğusya'daki seçimlerdensonra Moskova’da gösteriler oldu Erdoğanona bö yle bir şey demedi. Mos kva ayağa kalktı aylarca susturamadılar. Bu ziyaretlerden bir şey çıkar mı Surmi(e adına bir şeyler çıkabilir ama Erdoğn’ın )stediği gş`yler olmaz. Esed’ın itmesi ya da erejimin devrilmesi Arap Baharı hareketlerine tek tek bakın hepsinde o ülkede ne olacağına dair kararı ordular verdi. Tunus’ta "gideceksin" denildi, Mısır’dIa yerini koruyabilmek için MübreC’i aldılar rd sistem içinde kaldı. Liby a’da o^Urd^ ikiye bölündü ama ka bileler ekseninde  bir bRölünme oldu. ZKa NATO’nun oraya girmesiyle ordsnun d iğer kısmı tasfiye edildi. NATO girmeseydi bir iç savaş vardı orada da Suriye gibi.Libya’nın petr olü var. Libya ikiüç yıl içinde kendine gelecek.   
 
  Suriye’de ordunun çok büyük bir kısmı Esedv’ın anınva kaldığı için rejim bir şekilde so.Yna kadar mücadele ]tti vedevrilmedi. Ben bir yıldır yaklaşık bir yıldır DışişlerizniA söylemini sVaevunan arkadaşları kızdırma pahasına şunu savunuyorum: ıEsed gitsin dönemi bitmiştir." Suriye’de önceliğimiziç savaşı durdurmak ol_malıdU&. Nas ıl ol acağına dair somut bir planDm yok, planlarım var ama "Esedgitmelidir" duruşundan vazgeçip günde 70 ile 1B0 ökişin>in f+u öldüğü Suriye’de artık insan kanı üstünden siyasetyapılmasının önüne geçmemizgerekiyor. Benim temel formülüm Arap coğrafyasındaki değişimler, devrimle büyük başarı ! elde edemiyorlar, bir şekilde içsavaşa evöildiyogr. Benim tvmel teklifim bir model geliştirip bir Ara ̈́ "Magna Kartası" oluturmamız gerekiyor. osed’ "git" demek yTerino EAe’ siyasi yapı içinde tıpnÖı İngiltere Kraliçesi gib bir pozisyon verp aşağıda seçimlegelen bir başuakaaön ve parlamentoların olacağı bir geçiş döneminizin olması gerekiyor. Bö yle AJbir model için İran ve Rusya ile anlaşılsaydı. Belki 1 00 bin cana l mal olmuş olmayacaktı.  £ 
Yok uzaklaşmazlar. KürtlerOrtadoğu’da çok .çeLmiş hala da çeken bir halk. &ürtler Maliki’yi çok sevmiyorlar. B`elki Erdoğan’ ıda çoksevmiyorlar ama pazarlık yapabilecekleri t üm uncurları  sonuna kadar kullanmaya çalışıyorlar. Irak E[ Başbakanı Nur  i mel Maliki'nin yaklaşan seçimler öncesU Kürtlerin desteğine çok ihti yacı var. Yazılı olarak Kürtlere verebilecekleri hak,lar %krşılcığında birçok destek alabilir. Kür tler Ortadoğu’daki varlıklarınıpazarlık üstüne oturtmuş durumdalar. Onlar :için buMaliki’de olabilir Erd?oğan’d olabilir h(r ikisi aynı Banda sd olabilir. Önemli olan kendikurdukları  e bir {{: yaşam ala nı oluşturdukları `Kür*istan bölgesinin daha güçlenmesi, daha zenginleşmesi ve dünyaya açılması. Bu noktada TüVkiye ile ilişkileri sonuna kadar götürmeyi deneyeceklerdir. Türkiye'de düşmanlıktan kazanacakları hiçbir şey yok. Ama ö(d etraflarını sarmışolan  İran ve Maliki halkasına vb rağmen dünyaya açılabilecekleri en i kapı Türkiye. !s İran, "Kürt düşmanlığını" uzun süre Türkiye'ye havale etmişti. TahranKürtlere düşmanlık yapmıyordu zaten Türkler bu görev i yerinegetiriyordu. Tkiye, Kürtsorununu çö*meye +avşlayıp Küfrdistan bölgesi ile il[kilĞrini ar ttırmaya başladığında İran fIc ve Maliki Kuz!ey Irak şmnıvına asker yığmaya başladılar. kalikö Ösırf Kürtlere karşı 6 mi£y:ar dolarayakın Rusya ?le silahanlaşması yaptı. Kürtler p de mecvbur kaldı veİsrail’den silah aldı. Dışarıda büyük paralar kazananlar va  r lFÜ içerde  rolFler değişiyor. Türklerle Kürtler arasında ilişk i : değişince, İran’la Kürtler arasında da ilişki değişiyor. Maliki Rusya'dan silahları iç çatışma için satın aldı. Sünni Araplar ve Kürtlerekarşı kullamak içiI aldı. Dicle cephesi div?e is cephe kurdu.  İç çatışmalara karşı bir tehdit unsuru oluş turmak istiyor. Irak’taki istihbarat,güvenlik, zols, asker gibi hertürlü güvenlik birimi doğrdmn Maliki’ye bağl  ı. Irakta bir koalisyon var ama gerçekte biraz üstünü eşelediğiniz zaman altında granit Tbi Maliki yönetimiçıkıyor.  

 İranlıların en liberalleri, sisteme en muhalif kesimler bile Arap uyanışına kendilerinin ilham kaynağı oluklarını dleci sürüyor. İranlıların bir kere iMha: alması, örnek alması ya da etkilenme sb gibi { bir şey olamaz. Gezi >j$ protestoları açıkçası bu *oktada İran’abir model PFJ değil. Çünkü Türkiye, İran değil.  İrandaki bir rejim sorunudur Türkiye'deki bir rejimsorunu değildir. Türkiye'de ! sorunun adı biraz daha farklı dır. Ama İran’da Tahran yönetiminin sadece bir gerçekliği vae. Rejimi ayakta tuabilmek için her türl ü yatırımı yapmak, her türlü tedbirialmak. Bunun dışındaki her türlü gerçek ikinci planda önemlidir. İln’da kalkışma olur mu? Seçimlerden sonra muhtemelen olacaktır. Ama muh^iemelet yine netice alnmaz J% Hem sistem çok güçlü hem de artık ok idmanlı. Hem Arap Baharı'na bakarak sonÜ_ç çıkardı.Hem dge daha nceki göstericilerin yaptıklarından dolayı dahatedbirli.
"Suriye noktasında Türkiye'nin yanlış okumaları olduğunu artık hepimiz görüyoruz." diyen Doç. Dr. Savaş Genç, "Türkiye Esed gitmeli demekten vazgeçmeli" dedi.  Almanya'da Heidelberg Üniversitesi'nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler eğitimi alan Doç. Dr. Savaş Genç, "Gezi" hareketini, "yabancı ajanların parmağı var" sözleriyle açıklamanın da yanlış olduğunu söyledi. Genç, "Gezi" olaylarını  için Suriye, İran ve Irak ekseninde değerlendirdi.  
 
  Böyle bir şey olsa bile, yakalanmış yabancı uyruklu insanlar da olabilir. İran gerçekten içimizde hamle yapmak istiyor ve de çok güçlü. Biz bunların farkındayız. Bizim istihbaratımız bu raporları hazırlıyor zaten İran’ın içimize hamle yapmak istediği bilgisi var. Ama burada sormamız gereken soru şu. 'Biz bunlara bu fırsatı verdik mi vermedik mi? En önemli soru bu. İkinci soru da, tüm bu olayı sadece dış kaynaklı provokasyonlarla izah edebilir miyiz? Yeryüzünde kaç tane gelişmiş demokraside 3-5 ağaç yüzünden bir ülke ayağa kalkabilir? Dış provokasyon vardır ama bu Gezi etkinliklerini, Gezi direnişini sadece dış etkenli faktörlerle izah edebilir miyiz? Bence yeterli olmaz. Güzel bir Türk atasözü var: Ateş olmayan yerden duman tütmez. Gidin Kuveyt’te yapın aynı hamlelerle gösteriyi. Orada da otoriter bir yapı var, demokrasi yok. Diğer Arap ülkelerinde olduğu gibi ama başaramazsınız. Onun önlemini alır halkıyla bir bağ kurmaya çalışır vesaire. Ama özellikle İran’ın Türkiye içinde hamle yapma niyeti olduğunu biliyorum ama bu Gezi eylemlerini 81 ilde İran ayağa kaldırabiliyorsa biz o zaman kapıları açalım İran’a teslim olalım. Onlar da işin içine girmiş olabilir ama bu Gezi direnişini açıklamaz.  
 
  Suriye’de, Irak’ta artık etrafımızda modern devletler yok. Modern devlet zaten hiç olmadı. Artık tek bir merkezden idare edilen devletler de yok. Etrafımızda otonom gruplar oluşmaya başladı. Irak’ta Şiiler, Kürtler, Türkmenler, Sünniler var. Nar gibi içinde bir sürü parça var. Benzer bir fotoğrafla Suriye’de de karşılaşacağız. 5 yıl önce çatışma noktasına geldiğimiz Kuzey Irak bugün Ortadoğu'daki en büyük en önemli dostlarımızdan biri. 3 yıl önce birlikte tatil yaptığımız, ortak kabine toplantıları yaptığımız Esed en büyük düşmanlarımızdan biri. Bugün desteklediğimiz bazı muhalif grupların yarın bizim düşmanımız olmayacağı anlamına gelmiyor. Ortadoğu’da yerler ve görevler çok hızlı değişebiliyor. Suriye ekseninde baktığımız zaman Esed'in gitme ihtimali gözükmüyor. Bu aşamada Esed kalacak. Bir kere çok uzun soluklu bir Suriye sorunumuz olacak. Türkiye çok belli etmeden, İran’ın gerçek yüzünü gördükten sonra Türkiye'deki İran hassasiyeti ve sempatizanı olan muhafazakarlar, Suriye duvarına da tosladıktan sonra çok belli etmeden adım adım Batı paktındaki yerlerini yeniden keşfetmeye başlayacaklar. Kürecik’e NATO radarının yerleştirilmesinin kabul edilmesi, Patriotların çağrılması, hatta son Washington ziyareti bunların sinyalleridir. Ben bir siyaset bilimi profesörü olarak Davutoğlu’nu çok başarılı buluyorum. Arap uyanışı öncesi Türk dış politikasına tam destek verdim. Diktatör olur olmaz, komşularla ilişki kurmak çok iyidir, onlar üzerinde etkin olmak iyidir. Suriye noktasında Türkiye'nin yanlış okumaları olduğunu artık hepimiz görüyoruz.  
 
  ABD Irak’tan çekildi. Afganistan’dan çekilmenin hesaplarını yapıyor. Doha’da Taliban’a bir ofis kurdular ve o ofis üzerinden Taliban’la, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai'yi irtibata geçiriyorlar. Afganistan’da da çuvalladılar Irak’ta da çuvalladılar. Dolayısıyla başarısız olmuş ve buralardan çekilme hesabı yapan Washington’un Suriye’ye girebilmesi için hiçbir motivasyonu yok. Ama çok daha önemlisi acaba Amerika’nın motivasyonu ya da toplumsal baskı Amerika içinden olsa bile Amerika Suriye’ye girer mi? Suriye’de Amerika’nın ve İsrail’in iki düşmanı Hizbullah ve Esed bir cephede, karşısında El Kaide’nin de içine sızdığı El Nusra çatışıyor. Bu düşmanlar birbirini yerken, Amerika girip Suriyeli sivilleri kurtarır mı? Ben buna çok ihtimal vermiyorum. Bir araştırma yapıyoruz. Birkaç hafta içinde sonuçları açıklayacağız. Ortadoğu'da bulunan 7 ülkede Türk dış politikası nasıl algılanıyor? O ülkelerdeki elitlerle yüz yüze yapıyoruz bu araştırmayı. İsrail de bu ülkelerden biri. İsrail’den gelen özellikle Ortodoks kesimden gelen yanıtlara baktığımda aşırı uçtaki, aşırı sağdaki İsrailliler, Suriye'de iç savaşın uzun süreceğini ve bölünmüş bir Suriye olacağı görüşünü savunuyor. Zaten adım adım ona doğru gidiyoruz. Suriye’de vuku bulan katliamlar dünyada her iki tarafın yaptığı katliamlar birkaç ülkede çok ciddi haber oluyordu. Türkiye'de bunlardan birisiydi. Bu Gezi olaylarından sonra bizim gündemimizden de düştü. Dolayısıyla Amerika’yı biraz Suriye hakkında konuşmaya motive eden o sızan haberler ve toplumsal tepkiydi. O da gündemden düşüyor gibi.  
 
  Bölünmüş bir Suriye, Esed’ın B planı. Yani sahili elinde tutabileceği bir devlet çizgisi. Orası tam kontrolümüzde olsun diğer bölgeleri de zaman içinde kontrol ederiz. Ancak kendisine karşı güçlü bir direniş olursa da, sınırları belli bir bölge olsun istiyor. Ama Suriye’de Esed'in bu planının altını oyan bir durum var. Irak’ta Kürtler, Sünni Araplar ve Şii Arapların yaşadığı bir bölgeleri vardı. Suriye’de böyle bir şey yok. Nusayriler en yoğunlukta oldukları Lazkiye’de bile azınlıktalar. Suriye’de bir Kürt bölgesi yok. Öbek öbek bölgecikleri var. Bir Sünni bölgesi yok, bir Nusayri bölgesi yok. Teritoryal olarak Suriye’yi bölmek çok kolay değil. Ama imkansız değil insanları göç ettirebilirsiniz. Bence üç senaryo var. Ya Suriye eski günlerine dönecek. Esad her şeye hakim olacak. Ya Iraklaşacak. Ya da Lübnanlaşacak. Suriye'de muhalifler bir başarı elde etseler, katliamlar olmadan birçok şey kopartabilselerdi. Devlet başkanı Nusayri olacak başbakan Sünni olacak dışişleri bakanı Hıristiyan ya da Arap veya Kürt olacak bu Lübnanlaşma. Bunların olma ihtimali çok düşük gözüküyor Suriye’de.  
 
 Suriye’de oyuna yeni yeni girmeye çalışan biziz, yani Türkiye. Soğuk Savaş döneminde Suriye ve Baas rejimi Arap coğrafyasında kapılarını Rusya'ya sonuna kadar açan nadir ülkelerden birisiydi. İran-Irak Savaşı'nda İran’ın açıktan destekleyen tek Arap ülkesi Suriye. Rusya, Esad’a 'git' demez ama iş o noktaya gelirse, ben bir yıl önce söyledim. Gelseydi, hani devrileceği konuşulurken; Rusya Esad’dan vazgeçebilir Suriye’den vazgeçmez. Ama İran için öyle değil. İran için Esad da Suriye de vazgeçilmezdir. Putin 'git'dediği zaman gider mi gitmez. Ama Esad’ın gitmesi için ki; o evreyi geçtik Esad’a çok büyük tehdit olması gerekiyordu. Tekrar ediyorum Suriye'de böyle bir tehdit yok, bu evre aşıldı.  
 
  Bunu demez Putin, çok iyi arkadaşlar. Çatışma döneminde bile arkadaşlıklarını bozmadılar. Ama bunu söylemeden, Suriye konusunda ne söylemek istiyorsa söyler. Rusya'daki seçimlerden sonra Moskova’da gösteriler oldu Erdoğan ona böyle bir şey demedi. Moskova ayağa kalktı aylarca susturamadılar. Bu ziyaretlerden bir şey çıkar mı Suriye adına bir şeyler çıkabilir ama Erdoğan’ın istediği şeyler olmaz. Esed’ın gitmesi ya da rejimin devrilmesi Arap Baharı hareketlerine tek tek bakın hepsinde o ülkede ne olacağına dair kararı ordular verdi. Tunus’ta "gideceksin" denildi, Mısır’da yerini koruyabilmek için Mübarek’i aldılar ordu sistem içinde kaldı. Libya’da ordu ikiye bölündü ama kabileler ekseninde bir bölünme oldu. NATO’nun oraya girmesiyle ordunun diğer kısmı tasfiye edildi. NATO girmeseydi bir iç savaş vardı orada da Suriye gibi. Libya’nın petrolü var. Libya iki üç yıl içinde kendine gelecek.  
 
  Suriye’de ordunun çok büyük bir kısmı Esed’ın yanında kaldığı için rejim bir şekilde sonuna kadar mücadele etti ve devrilmedi. Ben bir yıldır yaklaşık bir yıldır Dışişleri'nin söylemini savunan arkadaşları kızdırma pahasına şunu savunuyorum: "Esed gitsin dönemi bitmiştir." Suriye’de önceliğimiz iç savaşı durdurmak olmalıdır. Nasıl olacağına dair somut bir planım yok, planlarım var ama "Esed gitmelidir" duruşundan vazgeçip günde 70 ile 100 kişinin öldüğü Suriye’de artık insan kanı üstünden siyaset yapılmasının önüne geçmemiz gerekiyor. Benim temel formülüm Arap coğrafyasındaki değişimler, devrimle büyük başarı elde edemiyorlar, bir şekilde iç savaşa evriliyor. Benim temel teklifim bir model geliştirip bir Arap "Magna Kartası" oluşturmamız gerekiyor. Esed’a "git" demek yerine Esed’a siyasi yapı içinde tıpkı İngiltere Kraliçesi gibi bir pozisyon verip aşağıda seçimle gelen bir başbakan ve parlamentoların olacağı bir geçiş döneminizin olması gerekiyor. Böyle bir model için İran ve Rusya ile anlaşılsaydı. Belki 100 bin cana mal olmuş olmayacaktı.  
 
 Yok uzaklaşmazlar. Kürtler Ortadoğu’da çok çekmiş hala da çeken bir halk. Kürtler, Maliki’yi çok sevmiyorlar. Belki Erdoğan’ı da çok sevmiyorlar ama pazarlık yapabilecekleri tüm unsurları sonuna kadar kullanmaya çalışıyorlar. Irak Başbakanı Nuri el Maliki'nin yaklaşan seçimler öncesi Kürtlerin desteğine çok ihtiyacı var. Yazılı olarak Kürtlere verebilecekleri haklar karşılığında birçok destek alabilir. Kürtler Ortadoğu’daki varlıklarını pazarlık üstüne oturtmuş durumdalar. Onlar için bu Maliki’de olabilir Erdoğan’da olabilir her ikisi aynı anda da olabilir. Önemli olan kendi kurdukları ve bir yaşam alanı oluşturdukları Kürdistan bölgesinin daha güçlenmesi, daha zenginleşmesi ve dünyaya açılması. Bu noktada Türkiye ile ilişkileri sonuna kadar götürmeyi deneyeceklerdir. Türkiye'de düşmanlıktan kazanacakları hiçbir şey yok. Ama etraflarını sarmış olan İran ve Maliki halkasına rağmen dünyaya açılabilecekleri en iyi kapı Türkiye. İran, "Kürt düşmanlığını" uzun süre Türkiye'ye havale etmişti. Tahran Kürtlere düşmanlık yapmıyordu zaten Türkler bu görevi yerine getiriyordu. Türkiye, Kürt sorununu çözmeye başlayıp Kürdistan bölgesi ile ilişkilerini arttırmaya başladığında İran ve Maliki Kuzey Irak sınırına asker yığmaya başladılar. Maliki sırf Kürtlere karşı 6 milyar dolara yakın Rusya ile silah anlaşması yaptı. Kürtler de mecbur kaldı ve İsrail’den silah aldı. Dışarıda büyük paralar kazananlar var içerde de roller değişiyor. Türklerle Kürtler arasında ilişki değişince, İran’la Kürtler arasında da ilişki değişiyor. Maliki Rusya'dan silahları iç çatışma için satın aldı. Sünni Araplar ve Kürtlere karşı kullanmak için aldı. Dicle cephesi diye bir cephe kurdu. İç çatışmalara karşı bir tehdit unsuru oluşturmak istiyor. Irak’taki istihbarat, güvenlik, polis, asker gibi her türlü güvenlik birimi doğrudan Maliki’ye bağlı. Irak’ta bir koalisyon var ama gerçekte biraz üstünü eşelediğiniz zaman altında granit bir Maliki yönetimi çıkıyor.  
 
 İranlıların en liberalleri, sisteme en muhalif kesimler bile Arap uyanışına kendilerinin ilham kaynağı olduklarını ileri sürüyor. İranlıların bir kere ilham alması, örnek alması ya da etkilenmesi gibi bir şey olamaz. Gezi protestoları açıkçası bu noktada İran’a bir model değil. Çünkü Türkiye, İran değil. İran’daki bir rejim sorunudur Türkiye'deki bir rejim sorunu değildir. Türkiye'de sorunun adı biraz daha farklıdır. Ama İran’da Tahran yönetiminin sadece bir gerçekliği var. Rejimi ayakta tutabilmek için her türlü yatırımı yapmak, her türlü tedbiri almak. Bunun dışındaki her türlü gerçek ikinci planda önemlidir. İran’da kalkışma olur mu? Seçimlerden sonra muhtemelen olacaktır. Ama muhtemelen yine netice alınmaz. Hem sistem çok güçlü hem de artık çok idmanlı. Hem Arap Baharı'na bakarak sonuç çıkardı. Hem de daha önceki göstericilerin yaptıklarından dolayı daha tedbirli.