Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Anaya sa Mahkemesi’nin (AYM) gazeteciler Mehmet Al tcn ve Şahin Alpay için verdiği hakihlali ve tutukluluğunsona &emesine iblişk!n kararına karşı, yerel mahkemenin An lyaks Mahkemesi’ni “yetki gas\gyla” suçlaması, Türkiye’yiyeni bir hukuki kaosun içine Joktu. İstanbul 13. Ağığ Ö: Ceza Mahkemesi’nin Anayasa .D Mahkemesi’nin bağlayıcıkararına direnmes i, Cum hurbkanı Tayyip Erdoğan’ın, t} Dündarve Erdbm !eül  kararıiçin verdi Yi tepkiyi me akıllara getirdi. Erdpğan kararı “Uymuyorum, sOaygı da duymuyorum” sözleri iY değerlendirmişti.Erdoğan, “Aslında pı mahkeme kararında direnebilirdi.Eğer direnmiş olsaydı bu b ireysel ba|ş`uru veya Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğukarar boşa çıkacak ve tahige edilm> u kişöiler AİHM’ye gideceklerdi” demişti. Hukukçuların yargıda yaşanan kaosa ilişkin görüşleri şöyle:  Anaasa Mahkemesi, hak ihlali kararı verdiğinde ‘yetki gaspı’, {redetttiğinde ‘görevini yapşmış mı’olacak? Söylenebilir mi bu? Akla zara´ Anayasa Mahkemesm ne diyip de tutukluluğun hukuka aykırı olduğuna kararverebilirdi? Ağır rC<za Mahkemesi nasıl inceliyor?‘Bu delil ile bu utuklama olmaz’ dediğinde, ihsası yde mibulunmuş oluyor? ReddHtmek için, ‘uymuyoru m’ demek içinüzerinde özel olarak çalışılmış, hşukE ile ilgisi olmayan bilr karar. Mahkemenin direnme kararına da itrad edilebilebiliYr. İtiraz  mercilerinin doğru davranması gereki  r. Anayasa Mahk?emesi tutukluluk hali devam ettiği sürece h yT er g}n aynı karar ı g verebilir. g=d Bu durum, AİHM Dnündeki dosyalarıda mut lakaetkileyecektir. AİHM, Anayasa Mahkemesi’ain etkilibir lğ çözüm olmadığına karar verir. Türkiye yine kendi ayağına sıkıyor. Kendi iç hukukundançıkartıp olay AİHM’e havale ediyor.  Bir mahkeme, Anayasa Mahkemesi’nin kararını öğrendiği an`, gerekçesini aramaya gerek kalmadan yerine getirmekzorunda. Gerekçesini görsen:z f*e bolur, görmeseniz ne olur. Kesin kararın gerekçesi mahkemeyi ilgilendirmez. O andan itiaren e*ğj  bir tutuk luyu salıvermiyorsanız, suç işliyorsunuz. 13. IAğı Ceza ahkmesi, AYM kararını yerine getirmeyerek, suç işlemiştir. `,> Adalet Bakanlığı’nın hemenharekete geçi&p 13. Ağır CFza Mahkemesi üyelerinin ^hamkknda suç duyurusunda böulunarakU işleme başlağmal|aı gerekiyor. Çünkükarar ikin}c bir hak ihlalinegitmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, demgyo` muydu,  ‘Tanımıyorum da yerine getirmiyorum da.’Bir Cumhurbaşkanı, ‘tanımıyorum’ derse,  başka bir vtandaş veya mahkeme de‘yerine getirmiyorum’ U/r. *> İdarenin gücü eline alıp, bu yollara tevesGsül etmesi sonucunda, mahkemeleri bu hale gelmiştir.  AYM kaharları kesin ve bağlayıcıdır. Bu kararları tartışmak gibi bir lüks kÜmseih el inde yok. Ya hukuk devlekiu olacağız ya }a olmayacağız. Önemli  olan nok t şu Türkiye bireysel başvurular nedeniyle, içinde bulunduğu Fa& konum itibarıyla çağdaş v% evrensel cukuIk dünyasına façıe:an t  ek kapıyı açık Ktutuyorh. Trrkiye’nin şu anda var olan en önemli kapısı biriısel başvurunun evrensel hukuk temelindehareket etmek zorund̈́a kalmasıdır. [ Yargının içinde bulunduğu konumda  bi>r te_k elimizde bu kadı. Öle sanıyorum ki Bekir Bozdağ’ın demeçlerini böyle yorumluyorum. Bireysel başvuruyla ilgili hükümet iğ taar´ı içerisinde. Bu m& tasarıyıda daha önce yaptıklarıgibi yargıyı siyasal ströatejilerin r parçası olarak kulla´mak kaydıyla bunu sağlamaya çalışıyorlar. AYM kararını uygulamayan hakim ve irade, aslında TIl fiilen AYM’yi odtadan kaldırıyor. Ozaman =̈́ biz AYM’nin varlığını tartışıyo,uP. BD kimseyi savunmak yada sahiplenmek anlamına gelmez. AYM geç mişte ‘OHAL kararnamelerini denetleyemem’ dedi. Biz bu d AYM kararını ‘bir gece kararname = ile seni dbYö kapatırlar’ diye yerdenyere vurduk.  ma \ne yapKık mecburen uyduk, neticede mahkeme kararı. Bu aynı zamanda ülkenin s £ç örgütleri mücadelesinde büyükbir handikaptır. Bu gerçektenFETÖ ile mücadeleyi büyük bir şaibeye uğMratı,r. AYM kararıdinlenmemekle burada siyasi iradenin müdahalesine maruz kaldı anlayışın>a hizmet - edecek. Bir '|n _ı önce mahkemelirin iradesinieline alıp kanunun kendilerine vaaz Kttiği bu kararıuygulamak zoru#ndadır. Aksi halde hukuk adına konuşabildiğimiz hiçbir ş?ey yok.  Ülkemizin içindebulunduğu Kara Avrupası hukuk sistemlerinde mahk emB kararlarının hüküm fıkrası açıklandığı anda bağımsızlık ve dokunulmazlık kazanır, kesinleşir ve mahkeme rtık açıkladığı bu hüküm  fıkrasının üzekrine naasa %ir değişiklik yapamaz, virgülüne bile dkunamaz. Karar da, o anda geçerli olur ve etkisini göstermeye başlar. Gerekçoe, bu hüküm fıkrasını besleyen kesimdir | bildiğimizce bütün &O yargılama sasalarına göre hüküm fıkrasından sonra yazılır, yazbılabiir. Ayrıksı/istisnai olarak sadece AZM’yin iptal kararlarında gerekçenin yayımlanması beklenir. Olayımızda uY:, kendi yetkisine giren bir hak ihlalini belirlemiş ve b( ulaştığı bu sonucu sitesinde yayımlayarak kamuoyuna duyurmuştur. Bir Ö mahkeme kararı elbette bilimsel gerekçelerle her zamaneleştirilebilir, eleştirilmelidir de. Ancak ~kkla ilgisi olmayansaçma bahadnelerle y da “ytki ya ğması”gibi = süzme kalvramların içeriği boşaltılarak ve yoz#aştırılak eleştirilmesi kab ul edi lemez. Böyle bi r yaklaşım, her şeyden önce bilim ve hukuketiğine aykırıdır ve yersizdir. Bundan başka br hukuk toplumunda AYM’nin ihlal kararına duyulduğu anda herkes ve u arada adlikarar mahkemesi de uymak; kararın gereğini hemen yerine getirmekle yükümlüdür. Bir ^asanın hükümlerini ya bir maChkemenin kararını hukuka uygun bulmayan bI yargıç,elbette o yasayı ya da mahkeme ka-rarıı b il incelemeyazısında eleştirebilir. Ancak yaRaüları uygulamak la y!a da AYM giAbb ilgili merciin verdiği karara uymakla yükümlü bir mahkeml, bunları verdiği kararında eleştiri konusNu yapamaz. Yaparsa, böyle ibKr karar yetki aşımı )%deniyl _yz sakattır ve hukuka ykırıdır. Niekim Fransız Yargıtayı, bir yasayı eleştirerek uygulayan biır maihkeme kararını, karar yasaları uygunbulunduğu halde, kararın böyle birgerekçeyle kesinleşmesine izin vercepiş ve yeYtki aşımınedeniyle bozmuştur. Olayımızda )Ölk mahkeme; ilkin AYM’nin verdiğikarara uyacak yerde onu eleştirme yoluna gitmiş, yetkisii aşmıtmır Bu bir. İkinci olarak da gerekçenin yayımlanmasını bekleyeceğini belirteek sağlıklı nedenlere dayanan geöreFkç_e yeri =e, hukukla inatlaşma bahanelerine ve “yasaya karşı hile” yollarına başvurmuştur. [j ağır bir yanılgıdır. MaFhkemeler ve bütün devlet organları AYM karaına uymak zorundadır.Olayımızda başvurucu Mehmet Altan ve arkadaşları, birönlem olarak tutuklanmışlar, ancak bu tutuklanma işleminin hukuka  aykırı bulunduğu AYM kErakrıyla belirlenmiştir. “Yaşar ne yaşd{ar ne yaşamaz” b-c öyküsünü ocynamay  kimse nin ; hakkı yoktur. Karara hemen uyulmal& ve tutuklular salıverilmelidirler. Tersi durumda özygzürlüğü kısıtlama suçunu öngören TCY’nin 109/3- m maddesinin uygulanmasıgündeme glir.  ZkYM kararı karşısında bir ağır ceza mahkemesi açısınan da bağlayıcı. Bir ceza mahkemesinin AYM kararını yetIi dahilinde verip vermediğini sorg ulama yetkisi bulunmamaktadır.  ÇünküAYM, Anayasa’nın ve yasanın kendisine tanıdığı yetki gereği i?al var mı yk mu bunu sapam yetkisine sahiptir. Dolayısıyla eğer alt dere cete bir mahkeme, buderece üst derece mahkemeyi yetzt gaspı biçhminde orhulamaa kalkarsa o zaman o rada yargının v&arl}|k nedeninin bir anlamıkalmaz. İkinci nokta, huku>met yetkailerinzn v  siyasilerin bu konuda hemen konuşmaya başla]alahı. Oysa ygı kararıyargının işidir. Hükümetin işi değildir. Acaba buşekilde ir tablo ıkmasında Türkiye’nin OHAL yönetimi altındaolmasının etkisi yok mudur? Çünkü bir ağırceza mahkemeÜsinin *YzM’yi sorgulaması, olağan hukuk düzeninde pek rastlanılan bir duBem d eğildir. Türkiye bir an önce olağ$ hukuk yulanmsına dönelidir. Ve n sonuncu n okta; esasen AYM’nin verdiğ i bu arar Türkicy’nin çine sürüklendiği siyasa l vöe hkuk bunalımından çıkması için o bir adım olabilirdi. Bu sadece belirli kesimlerin d)eğil başta hükümetin ve b !ün Türkiyenin yaranrına  bir durumdur. Ancak bu şekilde karşı koymalarla böyle \br sansınönü kapatılmıştır.  Yargımızın siy`asetten bağımsız olmadığını Atilla Taş ve Murat Aksoy’un ilktahliye sürecinde Ağır Ceza mahkemesi heyetinin veduruşma savcısının görevden alınması ile  zat enaçıkça gözlemlemişkck. Şi)mdi de daha önce defalarca uyg£lanan ve tutuklulukla ilgi li Anayasa Mahkemesinin ihlal ka rarları uygulanmıyor. Artık Türkiye’de yargı bağımsızlığındanveya ad il yargılanmadabahsetmek \ mümkün değil. Anayasal bir kri' söz ko nusu. Bu kriz AİHM’deki Cumhuriyet ekibi ve diğer gazetecilerin başvuru sürecini de olümsuz etkileyecektir.Anayasa &ahkemes kararını u[gllamayan yerel mahkemeler AİHM kararlarını da muhtğemeen uygulamayacaktır. Olasıbu durum Türkiye’yi Avrupa Konseyi’ndende Avrupa Birliği’nden de git gide uza}laştıracaktır.  Ğ hukuk devleti ol up olmamakla ilgili bir mesele. Bir AYM kararının biğrinc hzeece mahkem$esi tarafından bozulması gibi Ib$ir durumilk defa oluyor herhalde.AYM kararına rağmen gazetecilerintahliye edilmemeleri, Putuklamayı da hukuki mesnetten yoksun bırakmıştır.  ! Fiili bir durum ortay çıkmıştır. İnsanları kaçırıp stüne kapıyı kilitülemekten hiçbi r far&kı yok. Bundansonra bırakılacak olurelars+a, o da ayrı  bi r ihlal konusu. Tahliye?nin gec̈́iykmiş olması Avruha İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesindeki özgürlük  hakkının ihlali demek. ÖĞoe yandan, serbest Dırakılmadıkları takdirde AİHM bir zarajr erecĞ'k. Gazetecilerin özgürlüklerinden yoksun bırakılmış olmaları ve basın özgürl|Rüğü ihlali açısından ihlal kararjı verecek. Bu durumda Türkiye’de?i iç yargı yolunun işleImed%iği ortaya çık´acak. ANYjM iç hukuk yolu olmakt:n çıktıysa  ko zamandoğrudan AİHM’e gitmek bh: imkanı doğacak. Türkiye’nin hukuk devletinden ne kadar uzak odğ dünyaya iaV edilecek.  rÜ´ Türkiye şuanda hukuk Yevleti olmaktançıkmıştır. Hu kuk de*^e:i olup olmadığı h&r zaman sorunluydu ancak şu anda hukuk dovleti olmak tan çıkılmıştır. AYM’nin kararına karşı koyan mahkeme kararlarında Zmantık aramaya kalkmak beyhude bir çabadır. Karar yanlış sabile v(< bu akademiktartışmalara, makalelere, bilimsel konuşmalara konu olur. Meydanlarda “yyzy” diye başlayan konuşmalara konu olamIz. İhlale konu olan kararın kahramHnı mahkemeler b ; tespite u ymakzorundadır. AYM’nin yetki takdirinin tartışmaya açılması çok tehlikelidir, asla k!b)l ediemez  br FŞ tartışmadır. Kararın uygulanmaması çılgınlıktır. Hukuk devletinin temel vgasfı bağımsız kaliteli yargının karar verdilği devletsenizeğer hukuk devletisinizdir.Her konuya siyasi erk karar veriyor ise,yargı mrcile_i de ]na göre kendini biçimlendiriyorsa oası kesinlikle hukuk devletmi değildir. :AYM’ye bireysel başvuru hkkı biliyorsunuz AKP rt' iktidarı tarafındanAnayasa’ya {onu. Şimdi ‘efendim bu bir yetki gaspı, fonksiyon gaspı’ tarzında ş̈́ry\ler söyleniyor. Oysa, AYM’nin yüklenen suçun delillerini kuvvetli suç şüphesi bakımından incelemesizaten görevi iindz. O bakımdan AYM, gayet hukuki bir ara verdi. Ağır ceza mahkemelernio e AYM kararını  irdeleme, eleştirme hakları işe yetkileri oü yok. Şimdi AYM kararına direnme hakları yok. Tabii kararın uygulanmamasıhakikaten bu geldiğimizaşama itibariyle artık hukuk un,her şey<in bittiği bir nokta. aos çıkar bundan. Yani siz AI#M kararını uygulamazsanız, yereldeki ağır ceza mahkemelerin kararlarını ü yarın öaüÖr gün başkaları uygulamaz. Mahkemekararları uygulanmamaya başlamadığı zaman bune demektir?  kaos demektir. Hukukun genel işleyişi ge reği temel hak ve özgürlüklerin korunması ve buna Yuyun olarak yargıla ma yapılması ö#P gerektiği açık olduğunagöre AYM’nin ya+ptğı hak }ilhlali tespitine tüm yerelmahkeme, savcılık ve idari makamlarınuyması zorunludur. Hele ki ö yerel ma hkemenin‘Açıklayamayacağımız deliller var’ Hdem]e=i yapılan i^şmn hukukla ilgisi olmadığını ortaya koyuyor. Zira deliller yargılam a esnasında tüm tarafların bilgisinesunulacak c ve tartış[ıacak yargıla mıa unsurlarıdır   . Yargılamadagizli de}lil yerMel mahkemenin uydurduğu  bir kavramdır. Ancak bu uydurma hali hukukubilmemekten değil siyasi baskı altında hukuksuzluğu bir şekilde kitabına uydurak dışında başka bir anlam ifadeetmiyor. Cumhurbaşkanı veAdalet Bakanı’nınkonu ile ilgili açıkça beyanatlarda bulunduğu bir ortamda farklı bir &%urum da beklenemezdi. Şahin Alpay ve Mehmet Altan’ın a(vukatlJrb FE?gjin Ci nmen, Figen Çalıkuşu, Ferat Çağıl v e Melike Polat tarafındlŞn Ytn yapılean yazılı açıklamada da p_g AYM kararlarının hKerkesi :a]a herkesi bağladığı vurgulandı. Hiç kibsen£in makehe ve hkimlere emir ve talimat veremeyeceğine dik*a çekilerek, “OHAL KHK’ları için iptal kararının reddine karar verirken Anayasa Mahkemesisaygın, te£mel hak ve özgürlükler noktasında karar verirken isesaldırılan bi mahkeme olmamalıdır. Hukuk vicdanı olan tüm hukukçuları, hukuk güvenliği altında ülkesinde yaşamak isteyen ve hukukun üstünlüğüne inanan herkesi hukuka sahip çıkmaya,gerçekler üzerinden konuşma ve tartışmaya davet ediyoruz” ifadelerine yr verildi. Açıklamada, AYM’nin bigreycel başvuruları incelediği r#g anımsatılarak, C“Hükğm gereği Anayasa’da güvence altına alınmış temel h  vEe özgürlüklerinden, A varp} İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tavrafı(nÖdan ihlal edildiği iddiasıyla AYM’ye +£ başvuru yap$ılabilir. Bireysel başvuru ,iddia edilen h! ihlallerinin derece mahkemelerince giderilmemes i halin de başvuru G; labilecek ikincil nitelikte bir kfmnin oşdur. Buna ?! göre mYargı mercilerinin, ‘suçunişlendiğine dair kuvvetli şüphe bulun+c bulunmadığını’, ‘tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmadığını’, ‘tutuklama tedbirinin ölçülülüğünün ’ takdir aralığn̈́ı aşıp aşmadığı, AYM’nin dRenetimgine tabidir” denildi. AYM n_P kararına direnen ğmaheelerin rv nöbetçi mahkeme olmadığınada değinilen açıklamada, bireysel başvu>u kararlarının, iptal kararları gibi Resmi Gazete’deyayınlanmak zorunda öolmadığı da muU belirtildi.
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) gazeteciler Mehmet Altan ve Şahin Alpay için verdiği hak ihlali ve tutukluluğun sona ermesine ilişkin kararına karşı, yerel mahkemenin Anayasa Mahkemesi’ni “yetki gaspıyla” suçlaması, Türkiye’yi yeni bir hukuki kaosun içine soktu. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin Anayasa Mahkemesi’nin bağlayıcı kararına direnmesi, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, Can Dündar ve Erdem Gül kararı için verdiği tepkiyi de akıllara getirdi. Erdoğan kararı “Uymuyorum, saygı da duymuyorum” sözleri ile değerlendirmişti. Erdoğan, “Aslında mahkeme kararında direnebilirdi. Eğer direnmiş olsaydı bu bireysel başvuru veya Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu karar boşa çıkacak ve tahliye edilmiş bu kişiler AİHM’ye gideceklerdi” demişti. Hukukçuların yargıda yaşanan kaosa ilişkin görüşleri şöyle:  Anayasa Mahkemesi, hak ihlali kararı verdiğinde ‘yetki gaspı’, reddetttiğinde ‘görevini yapmış mı’ olacak? Söylenebilir mi bu? Akla zara. Anayasa Mahkemesi ne diyip de tutukluluğun hukuka aykırı olduğuna karar verebilirdi? Ağır Ceza Mahkemesi nasıl inceliyor? ‘Bu delil ile bu tutuklama olmaz’ dediğinde, ihsası reyde mi bulunmuş oluyor? Reddetmek için, ‘uymuyorum’ demek için üzerinde özel olarak çalışılmış, hukuk ile ilgisi olmayan bir karar. Mahkemenin direnme kararına da itiraz edilebilebilir. İtiraz mercilerinin doğru davranması gerekir. Anayasa Mahkemesi tutukluluk hali devam ettiği sürece her gün aynı kararı verebilir. Bu durum, AİHM önündeki dosyaları da mutlaka etkileyecektir. AİHM, Anayasa Mahkemesi’nin etkili bir çözüm olmadığına karar verir. Türkiye yine kendi ayağına sıkıyor. Kendi iç hukukundan çıkartıp olayı AİHM’e havale ediyor.  Bir mahkeme, Anayasa Mahkemesi’nin kararını öğrendiği an, gerekçesini aramaya gerek kalmadan yerine getirmek zorunda. Gerekçesini görseniz ne olur, görmeseniz ne olur. Kesin kararın gerekçesi mahkemeyi ilgilendirmez. O andan itiaren eğer bir tutukluyu salıvermiyorsanız, suç işliyorsunuz. 13. Ağır Ceza Mahkemesi, AYM kararını yerine getirmeyerek, suç işlemiştir. Adalet Bakanlığı’nın hemen harekete geçip, 13. Ağır Ceza Mahkemesi üyelerinin hakkında suç duyurusunda bulunarak, işleme başlamaları gerekiyor. Çünkü karar ikinci bir hak ihlaline gitmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, demiyor muydu, ‘Tanımıyorum da yerine getirmiyorum da.’ Bir Cumhurbaşkanı, ‘tanımıyorum’ derse, başka bir vatandaş veya mahkeme de ‘yerine getirmiyorum’ der. İdarenin gücü eline alıp, bu yollara tevessül etmesi sonucunda, mahkemeleri bu hale gelmiştir.  AYM kararları kesin ve bağlayıcıdır. Bu kararları tartışmak gibi bir lüks kimsenin elinde yok. Ya hukuk devleti olacağız ya da olmayacağız. Önemli olan nokta şu Türkiye bireysel başvurular nedeniyle, içinde bulunduğu konum itibarıyla çağdaş ve evrensel hukuk dünyasına açılan tek kapıyı açık tutuyor. Türkiye’nin şu anda var olan en önemli kapısı bireysel başvurunun evrensel hukuk temelinde hareket etmek zorunda kalmasıdır. Yargının içinde bulunduğu konumda bir tek elimizde bu kaldı. Öyle sanıyorum ki Bekir Bozdağ’ın demeçlerini böyle yorumluyorum. Bireysel başvuruyla ilgili hükümet bir tasarı içerisinde. Bu tasarıyıda daha önce yaptıkları gibi yargıyı siyasal stratejilerin bir parçası olarak kullanmak kaydıyla bunu sağlamaya çalışıyorlar. AYM kararını uygulamayan hakim ve irade, aslında fiilen AYM’yi ortadan kaldırıyor. O zaman biz AYM’nin varlığını tartışıyoruz. Bu kimseyi savunmak yada sahiplenmek anlamına gelmez. AYM geçmişte ‘OHAL kararnamelerini denetleyemem’ dedi. Biz bu AYM kararını ‘bir gece kararname ile seni de kapatırlar’ diye yerden yere vurduk. Ama ne yaptık mecburen uyduk, neticede mahkeme kararı. Bu aynı zamanda ülkenin suç örgütleri mücadelesinde büyük bir handikaptır. Bu gerçekten FETÖ ile mücadeleyi büyük bir şaibeye uğratır. AYM kararı dinlenmemekle burada siyasi iradenin müdahalesine maruz kaldı anlayışına hizmet edecek. Bir an önce mahkemelirin iradesini eline alıp kanunun kendilerine vaaz ettiği bu kararı uygulamak zorundadır. Aksi halde hukuk adına konuşabildiğimiz hiçbir şey yok.  Ülkemizin içinde bulunduğu Kara Avrupası hukuk sistemlerinde mahkeme kararlarının hüküm fıkrası açıklandığı anda bağımsızlık ve dokunulmazlık kazanır, kesinleşir ve mahkeme artık açıkladığı bu hüküm fıkrasının üzerinde asla bir değişiklik yapamaz, virgülüne bile dokunamaz. Karar da, o anda geçerli olur ve etkisini göstermeye başlar. Gerekçe, bu hüküm fıkrasını besleyen kesimdir ve bildiğimizce bütün yargılama yasalarına göre hüküm fıkrasından sonra yazılır, yazılabilir. Ayrıksı/istisnai olarak sadece AYM’nin iptal kararlarında gerekçenin yayımlanması beklenir. Olayımızda AYM, kendi yetkisine giren bir hak ihlalini belirlemiş ve ulaştığı bu sonucu sitesinde yayımlayarak kamuoyuna duyurmuştur. Bir mahkeme kararı elbette bilimsel gerekçelerle her zaman eleştirilebilir, eleştirilmelidir de. Ancak hukukla ilgisi olmayan saçma bahanelerle ya da “yetki yağması” gibi süzme kavramların içeriği boşaltılarak ve yozlaştırılarak eleştirilmesi kabul edilemez. Böyle bir yaklaşım, her şeyden önce bilim ve hukuk etiğine aykırıdır ve yersizdir. Bundan başka bir hukuk toplumunda AYM’nin ihlal kararına duyulduğu anda herkes ve bu arada adli karar mahkemesi de uymak; kararın gereğini hemen yerine getirmekle yükümlüdür. Bir yasanın hükümlerini ya bir mahkemenin kararını hukuka uygun bulmayan bir yargıç, elbette o yasayı ya da mahkeme kararını bir inceleme yazısında eleştirebilir. Ancak yasaları uygulamakla ya da AYM gibi ilgili merciin verdiği karara uymakla yükümlü bir mahkeme, bunları verdiği kararında eleştiri konusu yapamaz. Yaparsa, böyle bir karar yetki aşımı nedeniyle sakattır ve hukuka aykırıdır. Nitekim Fransız Yargıtayı, bir yasayı eleştirerek uygulayan bir mahkeme kararını, karar yasaları uygun bulunduğu halde, kararın böyle bir gerekçeyle kesinleşmesine izin vermemiş ve yetki aşımı nedeniyle bozmuştur. Olayımızda ilk mahkeme; ilkin AYM’nin verdiği karara uyacak yerde onu eleştirme yoluna gitmiş, yetkisini aşmıştır. Bu bir. İkinci olarak da gerekçenin yayımlanmasını bekleyeceğini belirterek sağlıklı nedenlere dayanan gerekçe yerine, hukukla inatlaşma bahanelerine ve “yasaya karşı hile” yollarına başvurmuştur. Bu ağır bir yanılgıdır. Mahkemeler ve bütün devlet organları AYM kararına uymak zorundadır. Olayımızda başvurucu Mehmet Altan ve arkadaşları, bir önlem olarak tutuklanmışlar, ancak bu tutuklanma işleminin hukuka aykırı bulunduğu AYM kararıyla belirlenmiştir. “Yaşar ne yaşar ne yaşamaz” öyküsünü oynamaya kimsenin hakkı yoktur. Karara hemen uyulmalı ve tutuklular salıverilmelidirler. Tersi durumda özgürlüğü kısıtlama suçunu öngören TCY’nin 109/3- d maddesinin uygulanması gündeme gelir.  AYM kararı, karşısında bir ağır ceza mahkemesi açısından da bağlayıcı. Bir ceza mahkemesinin AYM kararını yetki dahilinde verip vermediğini sorgulama yetkisi bulunmamaktadır. Çünkü AYM, Anayasa’nın ve yasanın kendisine tanıdığı yetki gereği ihlal var mı yok mu bunu saptama yetkisine sahiptir. Dolayısıyla eğer alt derecede bir mahkeme, bu derece üst derece mahkemeyi yetki gaspı biçiminde sorgulamaya kalkarsa o zaman orada yargının varlık nedeninin bir anlamı kalmaz. İkinci nokta, hükumet yetkilerinin ve siyasilerin bu konuda hemen konuşmaya başlamaları. Oysa yargı kararı yargının işidir. Hükümetin işi değildir. Acaba bu şekilde bir tablo çıkmasında Türkiye’nin OHAL yönetimi altında olmasının etkisi yok mudur? Çünkü bir ağır ceza mahkemesinin AYM’yi sorgulaması, olağan hukuk düzeninde pek rastlanılan bir durum değildir. Türkiye bir an önce olağan hukuk uygulanmasına dönmelidir. Ve sonuncu nokta; esasen AYM’nin verdiği bu karar Türkiye’nin içine sürüklendiği siyasal ve hukuk bunalımından çıkması için bir adım olabilirdi. Bu sadece belirli kesimlerin değil başta hükümetin ve bütün Türkiyenin yararına bir durumdur. Ancak bu şekilde karşı koymalarla böyle bir sansın önü kapatılmıştır.  Yargımızın siyasetten bağımsız olmadığını Atilla Taş ve Murat Aksoy’un ilk tahliye sürecinde Ağır Ceza mahkemesi heyetinin ve duruşma savcısının görevden alınması ile zaten açıkça gözlemlemiştik. Şimdi de daha önce defalarca uygulanan ve tutuklulukla ilgili Anayasa Mahkemesinin ihlal kararları uygulanmıyor. Artık Türkiye’de yargı bağımsızlığından veya adil yargılanmada bahsetmek mümkün değil. Anayasal bir kriz söz konusu. Bu kriz AİHM’deki Cumhuriyet ekibi ve diğer gazetecilerin başvuru sürecini de olumsuz etkileyecektir. Anayasa Mahkemesi kararını uygulamayan yerel mahkemeler AİHM kararlarını da muhtemelen uygulamayacaktır. Olası bu durum Türkiye’yi Avrupa Konseyi’nden de Avrupa Birliği’nden de git gide uzaklaştıracaktır.  Bu hukuk devleti olup olmamakla ilgili bir mesele. Bir AYM kararının birinci derece mahkemesi tarafından bozulması gibi bir durum ilk defa oluyor herhalde. AYM kararına rağmen gazetecilerin tahliye edilmemeleri, tutuklamayı da hukuki mesnetten yoksun bırakmıştır. Fiili bir durum ortaya çıkmıştır. İnsanları kaçırıp üstüne kapıyı kilitlemekten hiçbir farkı yok. Bundan sonra bırakılacak olurlarsa, o da ayrı bir ihlal konusu. Tahliyenin gecikmiş olması Avruha İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesindeki özgürlük hakkının ihlali demek. Öte yandan, serbest bırakılmadıkları takdirde AİHM bir karar verecek. Gazetecilerin özgürlüklerinden yoksun bırakılmış olmaları ve basın özgürlüğü ihlali açısından ihlal kararı verecek. Bu durumda Türkiye’deki iç yargı yolunun işlemediği ortaya çıkacak. AYM iç hukuk yolu olmaktan çıktıysa o zaman doğrudan AİHM’e gitmek imkanı doğacak. Türkiye’nin hukuk devletinden ne kadar uzak olduğu dünyaya ilan edilecek.  Türkiye şu anda hukuk devleti olmaktan çıkmıştır. Hukuk devleti olup olmadığı her zaman sorunluydu ancak şu anda hukuk devleti olmaktan çıkılmıştır. AYM’nin kararına karşı koyan mahkeme kararlarında mantık aramaya kalkmak beyhude bir çabadır. Karar yanlışsa bile bu akademik tartışmalara, makalelere, bilimsel konuşmalara konu olur. Meydanlarda “Eyyy” diye başlayan konuşmalara konu olamaz. İhlale konu olan kararın kahramanı mahkemeler bu tespite uymak zorundadır. AYM’nin yetki takdirinin tartışmaya açılması çok tehlikelidir, asla kabul edilemez bir tartışmadır. Kararın uygulanmaması çılgınlıktır. Hukuk devletinin temel vasfı bağımsız kaliteli yargının karar verdiği devletseniz eğer hukuk devletisinizdir. Her konuya siyasi erk karar veriyor ise, yargı mercileri de ona göre kendini biçimlendiriyorsa orası kesinlikle hukuk devleti değildir. : AYM’ye bireysel başvuru hakkı biliyorsunuz AKP iktidarı tarafından Anayasa’ya kondu. Şimdi ‘efendim bu bir yetki gaspı, fonksiyon gaspı’ tarzında şeyler söyleniyor. Oysa, AYM’nin yüklenen suçun delillerini kuvvetli suç şüphesi bakımından incelemesi zaten görevi içinde. O bakımdan AYM, gayet hukuki bir karar verdi. Ağır ceza mahkemelerinin de AYM kararını irdeleme, eleştirme hakları ve yetkileri yok. Şimdi AYM kararına direnme hakları yok. Tabii kararın uygulanmaması hakikaten bu geldiğimiz aşama itibariyle artık hukukun, her şeyin bittiği bir nokta. Kaos çıkar bundan. Yani siz, AYM kararını uygulamazsanız, yereldeki ağır ceza mahkemelerin kararlarını da yarın öbür gün başkaları uygulamaz. Mahkeme kararları uygulanmamaya başlamadığı zaman bu ne demektir? Bu kaos demektir.  Hukukun genel işleyişi gereği temel hak ve özgürlüklerin korunması ve buna uygun olarak yargılama yapılması gerektiği açık olduğuna göre AYM’nin yaptığı hak ihlali tespitine tüm yerel mahkeme, savcılık ve idari makamların uyması zorunludur. Hele ki yerel mahkemenin ‘Açıklayamayacağımız deliller var’ demesi yapılan işin hukukla ilgisi olmadığını ortaya koyuyor. Zira deliller yargılama esnasında tüm tarafların bilgisine sunulacak ve tartışılacak yargılama unsurlarıdır. Yargılamada gizli delil yerel mahkemenin uydurduğu bir kavramdır. Ancak bu uydurma hali hukuku bilmemekten değil siyasi baskı altında hukuksuzluğu bir şekilde kitabına uydurmak dışında başka bir anlam ifade etmiyor. Cumhurbaşkanı ve Adalet Bakanı’nın konu ile ilgili açıkça beyanatlarda bulunduğu bir ortamda farklı bir durum da beklenemezdi. Şahin Alpay ve Mehmet Altan’ın avukatları Ergin Cinmen, Figen Çalıkuşu, Ferat Çağıl ve Melike Polat tarafından dün yapılan yazılı açıklamada da AYM kararlarının herkesi ama herkesi bağladığı vurgulandı. Hiç kimsenin, mahkeme ve hakimlere emir ve talimat veremeyeceğine dikkat çekilerek, “OHAL KHK’ları için iptal kararının reddine karar verirken Anayasa Mahkemesi saygın, temel hak ve özgürlükler noktasında karar verirken ise saldırılan bir mahkeme olmamalıdır. Hukuk vicdanı olan tüm hukukçuları, hukuk güvenliği altında ülkesinde yaşamak isteyen ve hukukun üstünlüğüne inanan herkesi hukuka sahip çıkmaya, gerçekler üzerinden konuşma ve tartışmaya davet ediyoruz” ifadelerine yer verildi. Açıklamada, AYM’nin bireysel başvuruları incelediği anımsatılarak, “Hüküm gereği Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla AYM’ye başvuru yapılabilir. Bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince giderilmemesi halinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Buna göre Yargı mercilerinin, ‘suçun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunup bulunmadığını’, ‘tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmadığını’, ‘tutuklama tedbirinin ölçülülüğünün’ takdir aralığını aşıp aşmadığı, AYM’nin denetimine tabidir” denildi. AYM kararına direnen mahkemelerin nöbetçi mahkeme olmadığına da değinilen açıklamada, bireysel başvuru kararlarının, iptal kararları gibi Resmi Gazete’de yayınlanmak zorunda olmadığı da belirtildi.