Aşağıdaki metin farklı kaynaklardan ocr ile çıkarılmış ve içinde hatalar bulunmaktadır. Metindeki hataları düzeltip metni tekrar yaz.

Yaşam tarzı kans)er oluşumunu önemli ölçüde etkiliyor. İdeal kiloyu korumak, düzenli egzersiz £I yapmak ve zararlı alışkan lıklardanuzak durmak kanÜser riskini azaltıyor.Kanser ile bağlantılı bulunan yaşam tarzı alışkanlıklarına son yıllarda yeileüi eklendi. Bunlardan biri klfiteli uyku.  da ve gee sentetik ışığa uzun süre maruz kalanlai=a  nin arttığını gösteren çok sayıda bilimsel çalışma var.Örneğin; vardiyalı çalışan, hosteslik, hemşirelik gibi mesleklerde meme kanseri sıklığının arttığı bilin`yor.  Medikah Onkolog  , kanser riskini ]atıran ç(ışmalar konu olan bir diğer önemli başlığın da   olduğunu söyledi. Literatüre dikket çeken ve Haziran 2018’de yayınanan bir makaleye işaret eden Prof. Demir, “Son yıll arda yaşam tarzı ile kanser arasındaki ilişkiyi gözler önüne se ren yeni ebi çal ışma daha yayınlandı, oda özellikle geceleri yemek sşati >e kanser f riski arasındaki bağlantıyı -ğtaa koydu. Gece yemek saat u´H ile uyku saati arasınd n a 2 saatten az zamanolanlarda ve a&kşam yemeğini saat 9’dan ?donra yiyenlerde kanser riskinin arttığı görüd*” dedi. ı Kanserle mücadeledeki son gcelişmelerP ve yenilikleri ntv.com.tr’ye anlatan Onkolog Demir, “yemek, uy'`u^ kanser” üçgenindeki ilişkinin, sirkadiyan ritiv yani vücudun biyolojik saati ile ağlantılı olduğuna vurgu yaptı:  “Vücudun biyolojik,   r) biyoritmi v ar. Bu  {; gündüz yaşamak, gec< uyumak üzerine pro gramlı. Biz biliyoruz k i  gece uykusunda vücudun onarım enzimleri ve bağışıklık sistemi aktifleniyor. Bağışıklığın ve onarım sistemlerinin gece aktiflenmesi ve bazı fizyolojik süreçlerin başlaması, vücuẗ́aki has arları geri döndürebiliyor. Biz bu biyolojik ritmibozduğumuz, yanigece uyumadığımız, çsk geç saatte Ğ&- yemek yeiğimiz vefizyolojiyi değiştirdiğimiz zamankanser riskini de  arttırıyoruz.” Peki yemek izyip yatınca vücutta neler ̈́lpyor ve mZYknizma nasıl etkilen(yor? Prof. Demir, mekanizmadaki değiş ikliği şöyle detaylandırıyor:           “Yemekten sonravücutta çok güçlü bir hormonal aktivie meydana geliyor. S indirim T/n sistemi enzimleri çalışıyor, insülin seviyesi artıyor,vücut biyolojik, hormonal, kimyasal olarak akifleviypor ve sindirim olayı başlıyor. Yediğiniz B`besinin eritilme süreci tamamlandığında uykuya geçmelisiniz k i uykudaki £ onarım ve o/z koruma sistemleri aktiflensin. Ama yemek yei=ten oöra uykuya geçerseniz vüchttaki  onarım ve koruma sistemleri yeterince devrey giremiyor. Yani, sindirim işlemitamamlandıktan, aktifleşmiş horm;on ve enzimler tekrar normal seviyeye geldikten sonrauyumak lazım. oHalbuki .cmek yer yemez uyumaya balarsanız onarım sistemleri alışamıyor çünkü t`i sindirim T.üreci devam ediyor ve onarımolmadığı s! için ece uyumamış g {bi oluyorsunuz.”     Gece sağlıklı uyum ak, vücudun sadece kansere değil, b irçokhastalığa kar}ı direncini artırıyor. Çünkü  . Büyüme hormonu u-yvuda salılandığı içc çocuklar uykuda büyüyor. Yara $yileşmhksiyle ilg,ili sistemler _gesce HV uyurken aktifleşiyor ove vücut kendi kendin i uyurken onarıyor. \[un için sağlıklı bir uyku sağlıklı biryaşam için şart. Gece saatlerinde en az 7 saat uyumak, uyku hormonu melatoninin salgılanması için de karanlık ve sessiz birortamda uyumak gerekiyor.Yanı sıra bilgi*ayar ve cJö telefonundan yansıyan ışıın da gy!u kalitesini düşürdüğü unuulmamalı. Gece yem ek yeme ve uikp!nun ganser ile bağlantısını bu şekilde anlatan Prof. Demir,  e de değindi. Kanser tanısınınartık genetik-biyolojik tanıya doğr u değiştiğini belirten Uzman, radyolojik taramaların yerini yavaş yavaş genetik-biyolojik taramaların aldığını söyledi, “Yani  G tümörün radyolojik olarak görüntü vermesinden v önce yakalanabiliyor” diyerek şöyle dev<ğm _tti:   “Şimdi dünyada herkes kanser teşhisinde bunun üzerinde çalışıyor. Akciğer kanserinde, tümör )ücreler.nin DNA ’sı kandan izole edilereI, tümörradyolojik olarak görüntü vermeden, yüks Be riskli gruplarda teşhisi yapılabiliyor. K olonkanseri hstalarınja y a da kanseri kontrol  altına alınmı/ş takiptepi hastalarda dolaşan tümör DNA’sı t esp it ediliyor, radğlojik te tkikten önce nüksü yakalamak ümküÜn olabiliyyr. Özelliklekolon, akciğşer ve meme kanserinde bununla iJgili önml çalışmalar var. Ço ksayıda bilim insanı, sirküle eden, dolaşan tümör DNA’sı ve dolaşan tümör hüc<esi tespit edilerek nüksün radyolfjik tetkikten önce yakalanması üzrine çalışıyor.”  Son zamanlarda, d aha önce :oer (yumurtalık) ve meme kan>erinde kullanılan bazı ilaçların prostat kanserinde de etkili olduğun ungörüldüğünü !öoyleye} DLmiÖin ibşaret ettiğibir diğer gelişme ire meme kanseri ile ilgili.  Meme kan seri tedvi,inde  A&n giderek yaygınlaştığını be lirten Dr. Dmir, “Tedavi seçimindetümörün biyolojikyapısı, tümörün patolojik yapısındandaha fazla önem kazandı. Ve birçok hastada hA, artık kemoterapi vermeden sadec e hormonal tedavilerle hastalığı kontrol altına alabileceğimizi gö rdük” dedi.  İmmünoterapi d: yeni gelişmelere sgahne olanalanlardan biri. İmmünoterapinin kullanıldığı kanser tjrlerinin giderek arttığınıbelirten Onkoloji uzmanı, 5 IenC ajannın onay alarak düYnyada kullanıma girdiğini kaytdetti.  Kanserle mücadlede yaşanan çok yeni bir gelişmede n de bahseden Der’in .erdiği bir diğer üi^l|i ise, geneti algorpimada DNA’nın ye rini yavaş yavaş RNA’nın almaya başlamas:   “Biz bugünekadar tümörlerin genetik değişikliklerine DNA’ya bakarakkarar veriyordu Dk. Şimdilerde DNA’nın birürünü olan RNA’ya gö re tedavi kararı ortaya çıkt ı. Yani genetik anlamda DNA’da bozukluk olmadan, RNA’da bozuklukolduğu yıza(man  da hastalığın or:aya çıktığını gördük . Yenikuşak taramalarda sadece DNA değil, RNA da ilk defa kanser tedavisinde ön plana çıkmayabaşladı. RNA üzerinde yapılan analizlerkanserle müdadelede zaman içenrisin=de daha fazla önCem kazanacak.”  Tıp bilimi kanserlemücadelede cephaneliğin e sürekli yeni silahlar eljzmek için çalışıyor, araştHrmalbr yapılıyor, yfni ilaçlar  tedaviler geliştiriliyor. Uzun süre kanserle savaşmak durumunda oak bazı hastalar iIö bilimin bu çalışmalarındanistenen sonucun alınamadığını düşünüyor. Boazı kanser hastaları ve yakınları, bilimsel araştÜrmasların genellikle hayvanlarla sınırlı kaldığı, insanlar üzerinde kullanılmadığı y ani araştırmalardan anlamlıbir klinik yanıt alın£amaığdı görüşünde.  Kanserle mücadele eden hastalarınsıkça dile getir diği bu konuyu hatırlattığımız Prf;. Demir’in“  Yıllarını onkoloji bilimine vermiş birdoktor olarak sizin bu konudaki düşüncen\iz nedir” sorusunayanıtı ise şöyle:  “Bence yeterli adı atılmış durumda. Ben 25 yıldır onkolojihekimliği yapıyorum. 1993-94yıllarında ieri evre k:lon kanserinde 1 yılın üzeri nie yaşayan hasta hiç görmezdik. Bugü  ileri evre k olon kanseri h]stsı 3 yıldan arJ yaşadı  ğızaman biz jbaşürıs%ız olduğumuzu düşünüyouz. B=ugğün +|t ileri evre kolon  vkanföeri  olup 7 yıl yaşayanhastalarımız var. O nedenle bilimsel araştırmaların liniğe yansımadığıgörüşüne katılmıyorum ama biz çok daramatik biriyileşme bekliyoruz. Yani ‘kanserin tedavisi bulumdu ve kanser artık bitti’ demek istiyoruz ama maalesef bösle bir şey yok, bu henüz mümkün görünmüyor. Kendi onkolojik serüRenimde kans+erle mücadeledeki ilerlemeye şahitoldum. Mesleğe ilk başl{adığgmda sadece 6 ay yaşatabildiğimiz hastaları şu anda 4–5  yıl çokrahat yaşatabiliyoruz. Bu da çok önemli bir gelişme.”  Kanser hücrelerinin çok “zeki” dlduzunu Z/f ve tedaviler karşısında varlıklarını sNrd%rmek için srekli çareler bulduklarını belirten Prof. Demir’e göre, bunca bilimsel çalışmaya ve gelişmeye ragme n kanserin tamamen alt edil'£[mesinin en öZmli nedeni de kanserhücrelerinin “zekası”. AIcak yine de üstünlük insanoğlunda ve kansrin tamamen yokedilmesi için ümit var:  “Ben bir süredir kanseri; ‘kontrolden çıkmış biyolojikbir zeka’ olaraMk tanımlıyorum. Çünkü karşınızda en az sizin kadar zek i pipir düşman var veaktif olarak sizinle mücadele ediyor. Yani siz taktik değiştirdikçe o da takti k değiştiriyorve bu biyolojik zeka ile baş etmek, yani kanseri tamamen ortadan kaldırmak çok kolay değil. Ancak farklı sitlahlar, far?l taktiker, çok sayıda seçenek geliştirdikçe has*alığı dha uzun süre yeinde tutmayı başarabiliyoruz. Ama pi!e de burada üstünlük insanoğlundave gelecekte kanseri tamamen yok edeceğimize inancım tam. ”
Yaşam tarzı kanser oluşumunu önemli ölçüde etkiliyor. İdeal kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmak kanser riskini azaltıyor. Kanser ile bağlantılı bulunan yaşam tarzı alışkanlıklarına son yıllarda yenileri eklendi. Bunlardan biri kaliteli uyku.  da ve gece sentetik ışığa uzun süre maruz kalanlarda  nin arttığını gösteren çok sayıda bilimsel çalışma var. Örneğin; vardiyalı çalışan, hosteslik, hemşirelik gibi mesleklerde meme kanseri sıklığının arttığı biliniyor.  Medikal Onkolog  , kanser riskini artıran çalışmalara konu olan bir diğer önemli başlığın da   olduğunu söyledi. Literatüre dikket çeken ve Haziran 2018’de yayınlanan bir makaleye işaret eden Prof. Demir, “Son yıllarda yaşam tarzı ile kanser arasındaki ilişkiyi gözler önüne seren yeni bir çalışma daha yayınlandı, o da özellikle geceleri yemek saati ile kanser riski arasındaki bağlantıyı ortaya koydu. Gece yemek saati ile uyku saati arasında 2 saatten az zaman olanlarda ve akşam yemeğini saat 9’dan sonra yiyenlerde kanser riskinin arttığı görüldü” dedi. Kanserle mücadeledeki son gelişmeleri ve yenilikleri ntv.com.tr’ye anlatan Onkolog Demir, “yemek, uyku, kanser” üçgenindeki ilişkinin, sirkadiyan ritim yani vücudun biyolojik saati ile bağlantılı olduğuna vurgu yaptı:  “Vücudun biyolojik,   bir biyoritmi var. Bu  ; gündüz yaşamak, gece uyumak üzerine programlı. Biz biliyoruz ki gece uykusunda vücudun onarım enzimleri ve bağışıklık sistemi aktifleniyor. Bağışıklığın ve onarım sistemlerinin gece aktiflenmesi ve bazı fizyolojik süreçlerin başlaması, vücuttaki hasarları geri döndürebiliyor. Biz bu biyolojik ritmi bozduğumuz, yani gece uyumadığımız, çok geç saatte yemek yediğimiz ve fizyolojiyi değiştirdiğimiz zaman kanser riskini de arttırıyoruz.” Peki yemek yiyip yatınca vücutta neler oluyor ve mekanizma nasıl etkileniyor? Prof. Demir, mekanizmadaki değişikliği şöyle detaylandırıyor:           “Yemekten sonra vücutta çok güçlü bir hormonal aktivite meydana geliyor. Sindirim sistemi enzimleri çalışıyor, insülin seviyesi artıyor, vücut biyolojik, hormonal, kimyasal olarak aktifleniyor ve sindirim olayı başlıyor. Yediğiniz besinin eritilme süreci tamamlandığında uykuya geçmelisiniz ki uykudaki onarım ve koruma sistemleri aktiflensin. Ama yemek yedikten sonra uykuya geçerseniz vücuttaki o onarım ve koruma sistemleri yeterince devreye giremiyor. Yani, sindirim işlemi tamamlandıktan, aktifleşmiş hormon ve enzimler tekrar normal seviyeye geldikten sonra uyumak lazım. Halbuki yemek yer yemez uyumaya başlarsanız onarım sistemleri çalışamıyor çünkü sindirim süreci devam ediyor ve onarım olmadığı için gece uyumamış gibi oluyorsunuz.”     Gece sağlıklı uyumak, vücudun sadece kansere değil, birçok hastalığa karşı direncini artırıyor. Çünkü  . Büyüme hormonu uykuda salgılandığı için çocuklar uykuda büyüyor. Yara iyileşmesiyle ilgili sistemler gece uyurken aktifleşiyor ve vücut kendi kendini uyurken onarıyor. Onun için sağlıklı bir uyku sağlıklı bir yaşam için şart. Gece saatlerinde en az 7 saat uyumak, uyku hormonu melatoninin salgılanması için de karanlık ve sessiz bir ortamda uyumak gerekiyor. Yanı sıra bilgisayar ve cep telefonundan yansıyan ışığın da uyku kalitesini düşürdüğü unutulmamalı. Gece yemek yeme ve uykunun kanser ile bağlantısını bu şekilde anlatan Prof. Demir,  e de değindi. Kanser tanısının artık genetik-biyolojik tanıya doğru değiştiğini belirten Uzman, radyolojik taramaların yerini yavaş yavaş genetik-biyolojik taramaların aldığını söyledi, “Yani  , tümörün radyolojik olarak görüntü vermesinden önce yakalanabiliyor” diyerek şöyle devam etti:   “Şimdi dünyada herkes kanser teşhisinde bunun üzerinde çalışıyor. Akciğer kanserinde, tümör hücrelerinin DNA’sı kandan izole edilerek, tümör radyolojik olarak görüntü vermeden, yüksek riskli gruplarda teşhisi yapılabiliyor. Kolon kanseri hastalarında ya da kanseri kontrol altına alınmış takipteki hastalarda dolaşan tümör DNA’sı tespit ediliyor, radyolojik tetkikten önce nüksü yakalamak mümkün olabiliyor. Özellikle kolon, akciğer ve meme kanserinde bununla ilgili önemli çalışmalar var. Çok sayıda bilim insanı, sirküle eden, dolaşan tümör DNA’sı ve dolaşan tümör hücresi tespit edilerek nüksün radyolojik tetkikten önce yakalanması üzerine çalışıyor.”  Son zamanlarda, daha önce over (yumurtalık) ve meme kanserinde kullanılan bazı ilaçların prostat kanserinde de etkili olduğunun görüldüğünü söyleyen Demir’in işaret ettiği bir diğer gelişme ise meme kanseri ile ilgili.  Meme kanseri tedavisinde  nın giderek yaygınlaştığını belirten Dr. Demir, “Tedavi seçiminde tümörün biyolojik yapısı, tümörün patolojik yapısından daha fazla önem kazandı. Ve birçok hastada artık kemoterapi vermeden sadece hormonal tedavilerle hastalığı kontrol altına alabileceğimizi gördük” dedi.  İmmünoterapi de yeni gelişmelere sahne olan alanlardan biri. İmmünoterapinin kullanıldığı kanser türlerinin giderek arttığını belirten Onkoloji uzmanı, 5 yeni ajanının onay alarak dünyada kullanıma girdiğini kaydetti.  Kanserle mücadelede yaşanan çok yeni bir gelişmeden de bahseden Demir’in verdiği bir diğer bilgi ise, genetik algoritmada DNA’nın yerini yavaş yavaş RNA’nın almaya başlaması:   “Biz bugüne kadar tümörlerin genetik değişikliklerine DNA’ya bakarak karar veriyorduk. Şimdilerde DNA’nın bir ürünü olan RNA’ya göre tedavi kararı ortaya çıktı. Yani genetik anlamda DNA’da bozukluk olmadan, RNA’da bozukluk olduğu zaman da hastalığın ortaya çıktığını gördük. Yeni kuşak taramalarda sadece DNA değil, RNA da ilk defa kanser tedavisinde ön plana çıkmaya başladı. RNA üzerinde yapılan analizler kanserle müdadelede zaman içerisinde daha fazla önem kazanacak.”  Tıp bilimi kanserle mücadelede cephaneliğine sürekli yeni silahlar eklemek için çalışıyor, araştırmalar yapılıyor, yeni ilaçlar ve tedaviler geliştiriliyor. Uzun süre kanserle savaşmak durumunda olan bazı hastalar ise bilimin bu çalışmalarından istenen sonucun alınamadığını düşünüyor. Bazı kanser hastaları ve yakınları, bilimsel araştırmaların genellikle hayvanlarla sınırlı kaldığı, insanlar üzerinde kullanılmadığı yani araştırmalardan anlamlı bir klinik yanıt alınamadığı görüşünde.  Kanserle mücadele eden hastaların sıkça dile getirdiği bu konuyu hatırlattığımız Prof. Demir’in “  Yıllarını onkoloji bilimine vermiş bir doktor olarak sizin bu konudaki düşünceniz nedir” sorusuna yanıtı ise şöyle:  “Bence yeterli adım atılmış durumda. Ben 25 yıldır onkoloji hekimliği yapıyorum. 1993-94 yıllarında ileri evre kolon kanserinde 1 yılın üzerinde yaşayan hasta hiç görmezdik. Bugün ileri evre kolon kanseri hastası 3 yıldan az yaşadığı zaman biz başarısız olduğumuzu düşünüyoruz. Bugün ileri evre kolon kanseri olup 7 yıl yaşayan hastalarımız var. O nedenle bilimsel araştırmaların kliniğe yansımadığı görüşüne katılmıyorum ama biz çok daramatik bir iyileşme bekliyoruz. Yani ‘kanserin tedavisi bulundu ve kanser artık bitti’ demek istiyoruz ama maalesef böyle bir şey yok, bu henüz mümkün görünmüyor. Kendi onkolojik serüvenimde kanserle mücadeledeki ilerlemeye şahit oldum. Mesleğe ilk başladığımda sadece 6 ay yaşatabildiğimiz hastaları şu anda 4–5 yıl çok rahat yaşatabiliyoruz. Bu da çok önemli bir gelişme.”  Kanser hücrelerinin çok “zeki” olduğunu ve tedaviler karşısında varlıklarını sürdürmek için sürekli çareler bulduklarını belirten Prof. Demir’e göre, bunca bilimsel çalışmaya ve gelişmeye ragmen kanserin tamamen alt edilememesinin en önemli nedeni de kanser hücrelerinin “zekası”. Ancak yine de üstünlük insanoğlunda ve kanserin tamamen yok edilmesi için ümit var:  “Ben bir süredir kanseri; ‘kontrolden çıkmış biyolojik bir zeka’ olarak tanımlıyorum. Çünkü karşınızda en az sizin kadar zeki bir düşman var ve aktif olarak sizinle mücadele ediyor. Yani siz taktik değiştirdikçe o da taktik değiştiriyor ve bu biyolojik zeka ile baş etmek, yani kanseri tamamen ortadan kaldırmak çok kolay değil. Ancak farklı silahlar, farklı taktikler, çok sayıda seçenek geliştirdikçe hastalığı daha uzun süre yerinde tutmayı başarabiliyoruz. Ama yine de burada üstünlük insanoğlunda ve gelecekte kanseri tamamen yok edeceğimize inancım tam.”