Esas sayısı:1968/57 Karar sayısı:1969/29 1 "... İtiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçesi özeti : A  "Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun karan karşısında görevsizlik kararı vermek zorunda bulunan mahkemenin, iptali istenilen Yasa hükümlerini uygulamak durumundadır. Dâvayı hakem sıfatiyle çözecek hâkim son direnme kararını veren hâkimdir. Bu hâkimin, hakem sıfatiyle vereceği karar, daha önce temyiz yoluna başvuran tarafı tatmin etmiyecek ve hakem Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 29. maddesinin 3 sayılı bendi gereğince red edildiği veya hâkim bizzat kendisini red ettiği takdirde 3533 sayılı Kanunun âmir hükmü karşısında kıyas yoluyla yerine diğer bir hâkimin ikamesi caiz bulunmadığından çekişmenin halli mümkün olmayacaktır. Zira 24/1/1942 tarihli 5015 sayılı T. B. M. M. kararında : (Aynı dâvaları esasen rüyetle mükellef olan hâkimlere sıfatlarından hiç bir hususu tenzil etmeden, ...), "görülen vazife, tatbik edilen umumî hükümler muvacehesinde tamamen kazaî mahiyette telâkki olunmuştur." denilmektedir. Bu nedenlerle 3533 sayılı Kanunun, başka bir ihtimali nazara almaksızın yerin en yüksek dereceli hâkimini yegâne görevli hâkim olarak öngördüğünün ve bu takdirde de dâvayı görmeğe mâni sebebe rağmen hakemin reddi ve istinkâfı mümkün olmadığından buhalin Anayasa'nın 132. maddesine aykırı bulunduğunun kabulü gerekir. B  3533 sayılı Kanunun 6. maddesi : 1  İcra Vekilleri Heyetince seçilecek İcra Vekilleri âzasından birisi, 2  Yargıtay Birinci Reyisi tarafından Daire Reisleri arasında seçilecek birisi, 3  Mahallin en yüksek dereceli hukuk mahkemesinin reisi veya hâkimi, olmak üzere üç nevi hakem öngörmüş ve bu suretle siyasî sıfatı bulunan Bakanlar üyesini de diğer hakemler stastüsüne ve "hâkimin haiz olduğu bütün salâhiyetleri kullanabilir" dernek sureliyi ede hâkim statüsüne sokmuştur. Bu hal, Anayasa'nın 7 nci maddesindeki "Yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır" ve 4, maddenin son fıkrasındaki "hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasa'dan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz" yolundaki hükümlerine aykırıdır. C  Hakem olan bir kimsenin kanuna ve hukuka aykırı bir karar vermesi ve meselâ kendisine ücret takdir etmesi halinde, bu karar aleyhine, hiç bir makarna ve mahkemeye müracaat mümkün bulunmadığına göre durum ne olacaktır' Anayasa Mahkemesi, 13/2/1968 tarihli kararında "hâkimler de her insan gibi yanılabilirler, usul ve kanuna aykırı olarak karar verebilirler veya verdikleri kararlar taraflar için doyurucu olmıyabilir" demek suretiyle Yargıtay'ın lüzum ve zaruretini belirtmiş ve bu nedenle dahi hiç bir istisnaya yer vermeyen 3533 sayılı Yasanın 6. maddesi, Anayasa'nın 139. maddesine aykırı bulunmuştur. 3533 sayılı Yasanın, kapsamına giren daire ve müesseseler arasında çıkacak ihtilâfların daha seri veya az masraflı olarak görülmesi için çıkarılmış bulunması bu aykırılığın hoş görülmesine sebep olamaz. D  Anayasamız, adlî idarî ve askeri olmak üzere çeşitli yargı yolları yargı düzeni tesis etmiştir. Bir yargı yolu, Anayasa'da yazılı belli bir (yüksek mahkeme) ye ulaşır ve orada sonEsas sayısı:1968/57 Karar sayısı:1969/29 2 bulur. Nitekim adliye mahkemelerinden verilen kararları Yargıtay ve idari yargı mercilerinin kararlarını Danıştay denetler. Eğer bir mahkemenin üstünde onun vereceği kararları denetleyecek bir yüksek mahkeme yoksa o zaman o mahkeme bizzat aslî ve maddî anlamda bir yüksek mahkeme sıfatını kazanmış olur. Buna göre bir yüksek mahkeme ya Anayasa'dan bu ismi alacak yahut o mahkeme Anayasa'da o şekilde düzenlenmiş olacak ki onun hüküm ve kararlan aleyhine hiç bir yargı merciine baş vurulamıyacaktır. 3533 sayılı Yasa hükümleri gereğince görevlendirilen veya meydana getirilen merci, hiç şüphesiz bir yargı mercii yani tam anlamı ile bir mahkemedir. Bu yargı merciinin kararlarının başka bir yargı merci tarafından denetlenmesi ve kesin olması için Anayasa'da özel hüküm bulunması lâzımdır. Bunun kanun ile de tanzimi mümkün olduğunu söylemeye imkân olmadığı gibi yasanın, bir zaruretin icabı olarak sevk edilmiş olması nedeni de, Anaysa'ya uyma mecburiyetini ortadan kaldırmaz. Kanunla mahkeme kurmak mümkündür, fakat (yargı yolu) tesisi mümkün değildir. 3533 sayılı Yasanın 6. maddesi, hakem kararı aleyhine herhangi bir mahkemeye müracatı reddettiğine göre bizzat yeni bir yargı yolu tesis etmiş ve tahkim, mercii yüksek bir mahkeme niteliği kazanmıştır. 3533 sayılı kanunu gerekçede işaret edilen maddeleri, Anayasa'nın 4, 7., 132. ve 139. maddelerine ve ayrıca Yasanın 6. maddesi, Anayasa'nın yargıya ilişkin temel ilkelerine aykırıdır. Bu nedenlerle 3533 sayılı Yasanın işaret edilen maddelerinin veya tümünün iptali gerekir." Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 3533 sayılı Yasa hükümleri; (Aşağıda ilk inceleme bölümünde belirtilen sınırlama kararına göre) Madde l  Umumî mülhak ve hususî bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlet veya belediye veya hususî idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanuna yazılı tahkim usulüne göre halledilirler. Madde 4  Belediyeler, hususî bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı devlet, belediye veya hususî idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu dire ve müesseselerinden biri ile ikinci ve üçüncü maddelerde yazılı dairelerden biri arasında tahaddüs eden ihtilaflar bulunduğu yerin ve ihtilaf gayrimenkule taalluk ediyorsa o gayrimenkulun bulunduğu yerin ve taraflar ayrı ayrı yerde bulunuyorsa müddeialeyh mevkiinde bulunan daire veya müessesenin ve müddeialeyhler taaddüt eylediği takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi reisi veya hâkimi tarafından hakem sıfatıyle hallolunur".