Esas Sayısı:1970/6 Karar Sayısı:1970/29 1 "... II. Disiplin Subayının gerekçesi özeti : 477 sayılı kanunun 2. ve 17. maddelerinin Anaysaya aykırı olduğu yolunda disiplin subayınca duruşma sırasında ileri sürülen ve ayrı gerekçe gösterilmem esi n den disiplin mahkemesince de benimsendiği anlaşılan gerekçe özet olarak şöyledir: 477 sayılı Kanunun disiplin mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 2. ve mahkemenin komutan emriyle toplanacağını belirten 17. maddeleri mahkemenin sanık hakkında uygulayacağı hükümler değildir. Ancak mahkemenin varlığını oluşturan hükümler Anayasa'ya aykırı olduğundan bu durum sanık hakkında mahkemece uygulanacak hükümlere doğrudan doğruya etkilidir. Anayasa'nın 114. maddesinin gerekçesinde "bir merciin yargı organı olarak nitelendirilebilmesi için bir yargılama usulü uygulamasından başka üyelerinin de bağımsız, hâkim niteliğinde ve hâkim statüsünde bulunmaları" gereğinden söz edilmektedir. Doktrinde de ceza yargılamasını, Devletin cezalandırma hakkı ile sanığın hürriyet hakkı arasındaki çatışmayı ceza hukuku kurallarına göre gerekçeli bir karar ile çözmek demek olduğu; bunu da bağımsız hâkim ve mahkemenin sağlayacağı görüşü yer almıştır. Disiplin mahkemelerinin tam bir yargı organı olduğu, Anayasa'nın 138. maddesi içinde yerini bulmuş olmasıyle sabittir. Bu mahkemelerin uyguladığı cezalar hürriyeti bağlayıcı ceza niteliğindedir. Kanunun 38. maddesinde nasıl yerine getirileceği belirlenen oda hapsi cezasının, hükümlüde doğuracağı acı hapis cezasının vereceği acıdan daha aşağı değildir. Kanunun 62. maddesine göre bu cezalar yedek subayların, erbaşların ve erlerin askerlik hizmeti sürelerinden indirildiği gibi muvazzaf rütbeli kişilerin de yükselmelerinde nazara alınmak üzere sicillerine işlenir. Şu duruma göre tam bir yargı organı olan disiplin mahkemeleri üyelerinden hiç değilse birinin hâkim niteliğinde olması gerekir. Subay olan mahkeme başkanının, meslek durumu dolayısiyle, yargılama usulü hükümlerini gereği gibi uygulaması beklenemez. Mahkemenin kuruluş biçimi ve komutan buyruğu ile toplanması mahkemelerin bağımsızlığı ilkesiyle bağdaştırılamaz. 477 sayılı kanunun 2. ve 17. maddeleri Anayasa'nın 138. maddesinin "Askeri yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askeri hâkimlerin özlük isleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetinin gereklerine göre özel kanunla düzenlenir" biçimindeki son fıkrası hükmüne ve yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağım belirleyen 7. maddesine aykırıdır."