Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 1 "... I  İPTAL VE YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMLERİNİN GEREKÇESİ Yürürlüğün durdurulması istemini de içeren dava dilekçesi şöyledir: GİRİŞ 4160 sayılı 26.5.1927 Tarih ve 1050 Sayılı, 14.7.1965 Tarih ve 657 Sayılı, 16.8.1961 Tarih ve 351 Sayılı, 29.8.1977 Tarih ve 1322 Sayılı, 9.11.1983 Tarih ve 2946 Sayılı ve 11.11.1986 Tarih ve 3320 Sayılı Kanunların Bazı Hükümlerinde Değişiklik Yapılması ve Bazı Hükümlerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun 5 Ağustos 1996 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yasa hakkında söylenecek ilk söz, yasanın Anayasa Mahkemesi kararını geçersiz kılmak amacıyla çıkarılmış olduğudur. Bilindiği gibi, 4139 sayılı 1996 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun kimi maddeleri hakkında açılan iptal davası sonrasında, Anayasa Mahkemesi 17.7.1996 gün ve K:YD 1996/5 1 sayılı kararıyla bazı maddeler hakkında yürürlüğü durdurmuştur. Bu yasanın ağırlıkla, sözkonusu Anayasa Mahkemesi kararında yer alan hükümlere yeniden geçerlilik kazandırmaya yönelik olduğu o kadar belirgindir ki, yürürlük maddesinde, kimi maddelerin yürürlük tarihi, Anayasa Mahkemesi'nin yürürlüğü durdurma kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihe kadar götürülmüştür. Hukukun üstünlüğüne ve Anayasa'ya sadakatten ayrılmayacağına dair and içmiş milletvekillerinden oluşan yasama organından açıkça Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmaması için yasa çıkarılması, ülkemiz adına utanç vericidir. Dilekçemiz bu utancın giderilmesi yolunda ayrı bir önem taşımaktadır. 4160 sayılı Yasa'nın Anayasa'ya aykırı yönleri aşağıda ayrıntıyla açıklanmıştır. 1  YASA'NIN TÜMÜNÜN ANAYASA'NIN 153., 2. ve 11. MADDELERİ İLE BAŞLANGIÇ BÖLÜMÜNE AYKIRILIK NEDENLERİ Anayasa'nın 161. maddesine göre Devletin ve kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır ve Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. Devletin harcamaları kuşkusuz, gelirler ile orantılı olacaktır ve Türkiye son yıllarda giderek artan biçimde bütçesi açık veren bir devlettir. Gelir sorunu, tasarrufu artırma veya yeni kaynaklar yaratma yerine, bütçe dışı kaynaklara el atılarak çözülmeye çalışılmıştır. Başlangıçta, bütçe açıklarında kullanılmaması için, Anayasal sınırları zorlayarak, bütçe ve Sayıştay denetimi dışında kurulan fonlar bile, bu yaklaşımdan kendini kurtaramamış ve son olarak da döner sermaye gelirlerinin bütçeye dahil edilmesi yoluna gidilmiştir.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 2 Yukarıda aktarılan Anayasa'nın 161. maddesinin son derece açık hükmü nedeniyle, fonların, döner sermayelerin vb. gelir kalemlerinin ilgili yasalarında yapılması gereken değişikliklerin, Bütçe Yasasında yapılması gibi bir kolaycılık, her seferinde Anayasa Mahkemesi'nden dönmüş ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, bu tür düzenlemelerin ancak kendi yasalarında yapılabileceğini, bütçe yasası ile diğer yasalarda değişiklik yapılamayacağını açıkça belirtmiştir. 4139 sayılı 1996 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nda da, benzeri düzenlemeler vardır ve Anayasa Mahkemesi, daha önceki bütçe yasalarında da yer alıp, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen ya da hem yürürlüğü durdurulup, hem iptal edilen kimi düzenlemelerin, 4139 sayılı Yasa'da da yer alması üzerine Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığı açık ... (olduğu için) yürürlüğün durdurulmasına karar vermiştir. E. 1996/23, K: 1996/5 1 Yürürlüğü Durdurma sayılı ve 17.7.1996 tarihli bu kararın Resmî Gazete'de yayımlanma, dolayısıyla yürürlük tarihi, 19.7.1996'dır. Ancak ne acıdır ki, iptali istenen yasa, aynı düzenlemeleri bir kez daha yapmış ve yürürlük tarihini de 19.7.1996 olarak belirlemiştir. Bu, doğrudan Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulanamaz hale getirme demektir. Ancak, Anayasa hukukumuz ve parlamento tarihimiz açısından acıklı olan, yasa tasarısının TBMM'de görüşülmesi sırasında bunun defalarca itiraf edilmesidir. Bunlardan koalisyon partileri ile muhalefete ait üç örnek aşağıda sunulmuştur: Tasarı... bu gibi konulardaki Bütçe Kanununun iptalinden (yürürlüğün durdurulması kastediliyor olmalı) kaynaklanan boşlukları doldurmaktadır (RP Grubu adına Konya Mv. Mustafa ÜNALDI, İncelenmemiş Tutanak, 85. Birleşim 1.8.1996, Giriş:11 Sayfa 11.). Burada, önce, Hükümete teşekkür etmek istiyorum: çünkü, bütçe kanunlarında yer alması uygun görülmeyen hükümler, Anayasa Mahkemesi'nin engeline takılmıştır. Şimdi, Hükümet ne yapacaktır' Yani ‘Bütçe kanunundaki bu hükümleri uygulamıyorum' diye bir mazeretler bütçeyi devam ettirilemez; bu itibarla Anayasa Mahkemesi tarafından yaratılan bir boşluğu böyle bir kanunla doldurmak mecburiyetindedir, yapılan iş budur. (...) 1996 Bütçesinde yer alan bu hükümlerin pek çoğunu, daha önceki yıllarda hükümetler kararnamelerle ifa etmişlerdir; yani demek istiyorum ki, 1996 yılında uygulanan bu bütçe kanununa bu hükümler konulmasaydı; Bakanlar Kurulu, kararnamelerle bu amaca yönelik düzenlemeler yapabilir ve hedefe varabilirdi; ama Maliye Bakanlığı, bu sene, 1996 yılı Bütçesinde, Hazinenin de, Planlamanın da katıldığı bir görüşle, bunları bütçe kanununa bir hüküm olarak getirmiştir; ama bunlar Anayasa Mahkemesinin ‘bütçe kanunlarında yer alması gereken hükümler şundan ibaret olacaktır' hükmü dolayısıyla engeline takılmıştır. (...) Bu yasa hukuki bir boşluğu doldurmaktadır. (...) Benim bütün maliyecilik hayatımda gördüğüm pek çok hüküm vardır ki, bu hüküm, yıl içerisinde Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş veya yürürlüğü durdurulmuş; ama, gelecek yıl bütçe kanununda da, yine aynen tekrar edilmiştir. (Şahsı adına A. Aykon DOĞAN, DYP   Isparta Mv. İncelenmemiş Tutanak, 85. Birleşim, 1.8.1996, Giriş: 11, Sayfa 12 13.) Eğer, biraz, bunun detayları hakkında bilgi vermek gerekirse Anayasa Mahkemesinin yürütmeyi (yürürlüğü olacak) durdurma kararı dolayısıyla, döner sermaye gelirlerinden bütçeye aktarılacak 13 trilyon lira, fon gelirlerinden bütçeye aktarılacak net 145 trilyon lira ve nihayet, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının hasılatlarından yine bütçeye aktarılması öngörülmüş olan 56 trilyon lira olmak üzere, toplam 214 trilyon liralık bir kaynağın bütçeye aktarılması imkanıEsas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 3 ortadan kalkmış oluyor idi, şimdi, bu düzenlemeyle, bu kayıpların, daha doğrusu, bütçeye akımların önlenmesi giderilmiş ve doğru bir yaklaşımla bu tasarı getirilmiştir (ANAP Grubu adına Samsun Mv. Biltekin ÖZDEMİR, İncelenmemiş Tutanak, 85. Birleşim, 1.8.1996, Giriş:11, Sayfa 10.). TBMM'deki görüşmeler sırasında, diğer muhalefet temsilcileri, tasarının asıl amacının Anayasa Mahkemesi kararının uygulanamaz hale getirilmesi olduğunu ileri sürmüşlerdir ve bunları belki yorum olarak değerlendirmek mümkündür; ama, iktidar temsilcileri ile Plan ve Bütçe Komisyonu'nun bir önceki başkanı ve tasarının mimarlarından ANAP temsilcisinin sözleri düzenlemenin gerçek amacını bütün açıklığıyla ortaya koymaktadır: Bu yasanın amacı, Anayasa Mahkemesi'nin E:1996/23, K: 1996/5 1 Yürürlüğü Durdurma sayılı ve 17.7.1996 tarihli kararını, uygulanamaz hale getirmektir. Oysa, yürürlüğü durdurma kararının temel gerekçelerinden biri, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının uygulanabilir olmasını sağlamaktır. Anayasa'nın 153. maddesi son derece açıktır: Anayasa Mahkemesi kararları ... yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Yasama organının, bir Anayasa Mahkemesi kararını uygulanamaz hale getirmek için yasa çıkarması, Anayasa'nın 153. maddesine, 11. maddesine, Başlangıç bölümünün 3. ve 4. fıkralarına ve 2. maddedeki hukuk devleti ilkesine aykırıdır. Çünkü, Anayasa'nın 11. maddesine göre, Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Buna karşın yasama organı, Anayasa'nın 153. maddesine aykırı hareket etmiştir. Başlangıç bölümünün 3. fıkrasına göre, egemenliği ulus adına kullanmaya yetkili hiçbir kişi ya da kuruluş, Anayasa'da öngörülen hukuk düzeninin dışına çıkamayacağı halde, yasama organı çıkmış ve yetkisini Anayasal bir yargı organının kararlarını uygulamamak için kullanmıştır. Başlangıç bölümünün 4. fıkrasına göre kuvvetler ayrımı, devlet organları arasında üstünlük sırası anlamına gelmediği, belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir işbölümü olduğu halde, yasama organı, kendisini yargı organının üstünde görmüş ve onun kararlarını uygulamamak için yasa çıkarmıştır. Belirtilen nedenlerle 4160 sayılı Yasanın tümünün iptali istenmektedir. 2  4160 SAYILI YASA'NIN 1. MADDESİNİN ANAYASA'YA AYKIRILIK NEDENLERİ İptali istenen yasanın 1. maddesiyle 26.5.1927 tarih ve 1050 sayılı Muhasebe i Umumiye Kanunu'na 4 ek madde eklenmiştir. a) Ek Madde 8'in Anayasa'ya Aykırılığı Ek Madde 8, kanun, kanun hükmünde kararname, yönetmelik ve diğer mevzuatla kurulmuş olan fonların gelirlerinin tümünü ortak bir hesapta toplamayı, yıllık bütçe yasaları ile hangi fonların bütçeye dahil edileceğinin belirlenmesini, kapsam dışında bırakılan fonların gelirlerinden, bütçe dışında bırakılmalarına karşın Maliye Bakanı ve Hazineden sorumluEsas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 4 Bakanın teklifi ve Başbakan'ın onayıyla kesinti yapılmasını öngörmektedir ve daha önce 1995 Bütçe Kanunu'nda yer almış ve kanun ve kanun hükmünde kararnameler ile kurulmuş fonlar yönünden iptal edilmiş, bu yıl da hakkında yürürlüğü durdurma kararı verilmiştir. Bu kez, 4139 sayılı Yasa'da kapsam dışı bırakılan Özelleştirme Fonu da kapsama alınmıştır. Bu kez düzenleme, bundan sonraki bütçe yasalarını da kapsayacak biçimde bir yetki devrini öngörmektedir. Oysa Anayasa'nın 161. maddesine göre nasıl, bütçe yasaları yıllık yapılır ve bunlara bütçe ile ilgili olmayan hükümler konulamazsa, herhangi bir yasa ile de, ondan sonraki tüm yıllarda TBMM'nin iradesini sınırlayacak bir düzenleme getirilemez. Maddenin 2. fıkrasının ilk tümcesi Yılları bütçe kanunları ile hangi fonların bütçe kapsamına dahil edeceği belli edilir demektedir. İfade olarak Türkçe'ye aykırı bu cümle, içerik olarak da Anayasa'ya aykırıdır. Çünkü, gelecek yılların bütçe yasaları için, yasama organına zorunluluk getirmektedir. Bu yasama yetkisinin devri demektir ve Anayasa'nın 7. maddesine aykırıdır. Bu tür değişikliklerin, ilgili yasalarda teker teker yapılması zorunludur. Ancak, 1050 sayılı Yasa'ya eklenen Ek Madde 8 ile tüm fonlar bu yasa kapsamına ve dolayısıyla bütçe kapsamına alınmaktadır. Oysa fonların kurulmasına ilişkin yasaların çoğunda, 1050 Sayılı Muhasebe i Umumiye Kanununun uygulanmayacağı hükmü vardır. Ek Madde 8 bu açıdan fonların kendi yasalarıyla da çelişmektedir. Ek Madde 8'in 5. paragrafına göre, Tüm fonlar hizmet ve harcamalarını kendi mevzuatlarında yer alan esas ve usullere göre yürütecektir ama, gelirleri açısından kendi yasalarındaki hükmün aksine 1050 sayılı Yasa'ya tabi olacaklardır. Ek Madde 8'in 6. fıkrası ile de, tüm fon yasalarında başka bir değişiklik daha yapılmakta ve fon gelirlerinin tahsil, takip, gelir kaydı, muhasebeleştirilmesi ve denetim süre, esas ve usullerini belirleme yetkisi Maliye Bakanı ile Hazine Müsteşarlığına bırakılmaktadır. Sonuçta Ek Madde 8 ile öyle bir düzenleme yapılmaktadır ki, bir süre sonra fonların yönetilmesi olanaksız, hangi durumlarda hangi yasa kurallarının uygulanacağı içinden çıkılamaz, bir duruma gelecektir. Ancak, tüm bunlardan daha önemlisi, bu madde ile fon gelirleri üzerinden alınmak üzere yeni bir vergi getiriliyor olmasıdır. Anayasa'nın 73. maddesine göre, Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler yasayla konulur Bütçe yasasının bir vergi yasası olmadığı ve bütçe yasası ile vergi konulamayacağı Anayasa Mahkemesi kararlarına da geçmiş bir husus olduğuna göre, bütçe yasaları ile vergi anlamına gelecek böyle bir düzenleme yapılması Anayasa'nın 73. maddesi ile çelişir. Böyle bir vergi konulabilir olsa bile, Anayasa'nın 73. maddesinin son fıkrasına göre, Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi (ancak), Bakanlar Kuruluna verilebilir. Ek Madde 8'in 4. fıkrasında ise, bu yetki Maliye Bakanı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi üzerine Başbakan'a verilmektedir ki, bu da Anayasa'ya aykırıdır. Ayrıca, Yürürlük maddesine göre bu madde, Anayasa Mahkemesi'nin yürürlüğü durdurma kararından itibaren uygulanacak, yani onu geçersiz kılacak ve Anayasa'ya aykırı uygulama sürecektir.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 5 Bu düzenlemelerin tümünün acil ihtiyaçlardan kaynaklandığı ileri sürülebilir ama, hukuk devleti, mazereti ve gerekçesi her ne olursa olsun, bir an bile hukuk düzeni ve Anayasa dışına çıkmayan devlet demektir: Yürütme organı da, mazeret değil, çözüm üreten yerdir ve bu çözümler hiçbir biçimde Anayasa'nın dışına çıkamaz. Yasa tasarısının TBMM'de görüşülmesi sırasında getirilen açıklamalar için söylenebilecek tek şey özrün kabahatten de büyük olduğudur. Daha önce defalarca Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildiği biline biline, aynı düzenlemeler bir kez daha getirilmektedir ki, bu, Anayasa'ya karşı suçtur. Ancak, bu suçun ortadan kaldırılması, ve hukuk devletinin korunması görevi, yine Anayasa Mahkemesi'ne düşmüştür. Bu noktada son olarak aktarılacak olan, Ek Madde 8'in görüşülmesi sırasında, Plan ve Bütçe Komisyonu'nun, Anayasa'ya Aykırılık Önergesine, önce katıldığını, daha sonra içtüzüğe göre görüşmelere katılamayacak olmasına karşın oturumu yöneten TBMM Başkanvekilinin müdahalesi üzerine katılmadığını belirtmiş olmasıdır. İlgili bölüm İncelenmemiş tutanaklarda aynen şöyledir: BAŞKAN   Şimdi, önergeleri aykırılık derecelerine göre okutup, işleme koyacağım: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 86 sıra sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanunlarında Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısının l. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğu için, aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Yalçın GÜRTAN (Samsun) ve arkadaşları. 86 sıra sayılı Yasa Tasarısının l inci maddesi ile 26.5.1927 tarih ve 1050 sayılı Muhasebe i Umumiye Kanununa eklenen ek madde 8'in birinci fıkrası, yasa teklifinden çıkarılmıştır. BAŞKAN   Sayın Komisyon önergeye katılıyor mu efendim'.. PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)   Katılıyoruz. BAŞKAN   Katılamazsınız... Anayasaya aykırılık önergesi... NİHAT MATKAP   Katıldı Başkan. 8. ULUÇ GÜRKAN (Ankara)   Katıldı, bitti... BAŞKAN   Efendim, olur mu canım ... Şimdi... MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Reddetti... BAŞKAN   Efendim, şimdi, zaten, Anayasaya aykırılık... MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Sayın Başkan...Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 6 BAŞKAN   Sayın arkadaşım, aslında, ben, komisyon başkanına fuzulî de, yani, bunu daha önce ben yaptım; fakat denildi ki, her halukaârda sorulsun. Zaten, İçtüzüğe göre, eğer, komisyon, bir yasa tasarısı veya teklifinin maddesini Anayasaya aykırı görürse, öncelikle reddeder. Komisyonun buna katılması mümkün değil. MUSTAFA BALCILAR (Eskişehir)   Sayın Başkan, katılıyoruz dedi. BAŞKAN Yok efendim... NİHAT MATKAP (Hatay)   Sayın Başkan, Komisyon üyeleri katılıyor, size ne'... BAŞKAN   Sayın Komisyon, katılamazsınız efendim... MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale)   Hayır, katıldı... BAŞKAN   O zaman niye getirdiniz bu metni buraya... MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Reddetti efendim... BAŞKAN  Efendim, efendim... NİHAT MATKAP (Hatay)   Sana ne ya katılıyoruz dedi... BAŞKAN   Allah Allah... Olur mu canım... NİHAT MATKAP (Hatay)   Komisyonun takdirine niye karşı çıkıyorsunuz'... BAŞKAN   Sayın milletvekilleri, Komisyon, burada, hatalı ifade kullanıyorsa... Ben kendisine hatırlatıyorum. MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale)   Nereden biliyorsunuz, hatalı olduğunu... BAŞKAN   Yine, katılacaksa, o zaman, bunu metinden çıkarmamız lazım... YAŞAR TOPÇU (Sinop)  Efendim, burası eğitim merkezi değil ki... BAŞKAN   Sayın Komisyon, katılıyor musunuz, katılmıyor musunuz' NİHAT MATKAP (Hatay)   Komisyon katılıyor, sana ne... (Gürültüler) BAŞKAN   Anlamıyorum bir dakika efendim... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Sayın Başkan, Komisyon Başkanı katılıyoruz dediği zaman, siz, düzeltemezsiniz. BAŞKAN   Rica ediyorum... Şimdi, arkadaşımız, yanlış ifade edebilir Sayın Topçu... NİHAT MATKAP (Hatay)   Görüşmelere katılamazsınız...Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 7 BAŞKAN   Ben görüşmelere katılmıyorum efendim, İçtüzük hükmü açık... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Sayın Başkan, Komisyon Başkanı katılıyoruz dediği zaman, siz, düzeltemezsiniz, burası eğitim yeri değil... NİHAT MATKAP (Hatay)   Komisyon dilediği gibi takdir eder... BAŞKAN   Efendim, bakın... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Burası eğitim yeri değil... BAŞKAN   Sayın Topçu, İçtüzüğümüze göre... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Katılıyoruz dediği zaman... BAŞKAN   Bir dakika efendim ... Bir dakika (Gürültüler) Eğer, Anayasaya aykırıysa, buraya rapor getiremez... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   İyi ya, çeker geriye... BAŞKAN   Canım, arkadaşımız yanlış anladı... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Ne münasebet, kendi çekecek belki, ne biliyorsun'.. PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)   Sayın Başkan... BAŞKAN   Efendim... Efendim açık, mikrofona konuşun... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Olur mu öyle şey... BAŞKAN   Mikrofon açık, siz konuşun. PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)   Katılmıyoruz. BAŞKAN   Katılmıyormuş efendim, yanlış anlamış... (Gülüşmeler) NİHAT MATKAP (Hatay)   Meclisi idare eden kişi görüşmelere katılamaz. BAŞKAN   Sayın arkadaşlar, rica ederim, insanlar yanlış anlamaz mı bir şeyi... Sayın Hükümet' PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)   Katılmıyoruz BAŞKAN  Peki efendim... önerge sahibi... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Sayın Başkan, bir dakikanızı rica ediyorum.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 8 BAŞKAN   Efendim, bir dakika şey... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Siz, buradan, geçmişte, bunların itirazını çok yaptınız. Şimdi, dönüp de kendi itiraz ettiğiniz işi uygulamaya kalkarsanız, sizi ayıplarlar... BAŞKAN  Yok... Efendim, bakın... YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Siz idare edin komisyonu... PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)  Efendim, Sayın Başkan, açıklama yapayım, çok önerge verildiği için... (ANAP, DSP ve CHP sıralarından gürültüler) YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Burası eğitim yeri mi Sayın Başkan'... BAŞKAN   Hayır, gerekçesini belirtecek efendim. NİHAT MATKAP (Hatay)  Hayır, konuyu, komisyon takdir etti. PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU BAŞKANI İ. ERTAN YÜLEK (Adana)  Önergeler içerisinde yanlış anlaşıldığından, katıldıklarımız var, katılmadıklarımız var... Anayasaya aykırı olan bu önergeye katılmamız, elbette mümkün değildir. YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Gayet açık... Anayasaya aykırı... BAŞKAN   Sayın Topçu, insanlar yanlış anlayabilir efendim... Rica ediyorum... Siz, hayatınızda hiçbir şeyi yanlış anlamaz mısınız' YAŞAR TOPÇU (Sinop)  Ne münasebet efendim... BAŞKAN   Efendim, önerge sahibi konuşmak mı istiyor, gerekçesinin okunmasını mı istiyor (DYP, DSP ve CHP sıralarından alkışlar) MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale)   Sayın Başkan, keyfi uygulama yapıyorsunuz... BAŞKAN   Sayın Yalçın Gürkan, buradalar mı efendim'.. YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Okul mu açtık'! BAŞKAN  Sayın Temizel, siz mi konuşacaksınız'.. ZEKERİYA TEMİZEL (İstanbul)   Evet  Sayın Başkan. BAŞKAN   Buyurun efendim. MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Sayın Başkan, tutumunuz hakkında konuşmama müsaade eder misiniz'Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 9 BAŞKAN   Sayın Soysal, arkadaşımız yanlış anlamış. Önergeleri karıştırmış birbirine efendim (ANAP, DSP ve CHP sıralarından gürültüler) YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Nesini yanlış anlamış canım'!. BAŞKAN  Olur mu canım... Rica ediyorum... Allah Allah... NİHAT MATKAP (Hatay)   İçtüzüğün 64 üncü maddesine bir bakar mısınız lütfen... BAŞKAN  Tamam, bakıyorum... NİHAT MATKAP (Hatay)   Siz, görüşmelere katılabilir misiniz' Komisyonun görüşlerine karışamazsınız. BAŞKAN   Ben katılmıyorum efendim. Ben görüşmeye katılmadım ki, Komisyon Başkanını ikaz ettim. (DYP, DSP ve CHP sıralarından gürültüler) NİHAT MATKAP Hayır, etmediniz... BAŞKAN   Ettim efendim. (Gürültüler) Sayın arkadaşlarımız, hadi neyse, ben bir hata yaptım. Tamam, bir hata ettim; ne yapalım şimdi, söyleyin bakalım hadi. (Gülüşmeler, alkışlar) Buyurun Sayın Temizel. Sayın Zekeriya Temizel, önergenizi izah eder misiniz... MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale)   Siz, şu tavrınızı izah eder misiniz Sayın Başkan' YAŞAR TOPÇU (Sinop)   14 kişi toplanmış kabul edeceğim diye, siz niye itiraz ediyorsunuz '!.. MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Tutumunuz hakkında bir iki cümle söylememe müsaade eder misiniz Sayın Başkan' BAŞKAN   Sayın Soysal, rica ediyorum... Tamam, hatayı ben üzerime alıyorum, ikaz etmemem lazımdı... (DYP, DSP ve CHP sıralarından gürültüler) YAŞAR TOPÇU (Sinop)   Kabul edeceğim diye 14 kişi toplanmış... MÜMTAZ SOYSAL (Zonguldak)   Sayın Başkan, bu saatten sonra siz dahi hata yapıyorsunuz, şu Meclis hata yapmaz mı... Bu saatten sonra sağlıklı bir görüşme olmuyor... BAŞKAN   Peki efendim... Özür dilerim... Hata yaptığım için özür diliyorum Genel Kuruldan; yani, özür dilemek benden, kabul etmek de sizden arkadaşlar. Rica ediyorum... (Alkışlar)Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 10 b) Ek Madde 9'un Anayasa'ya Aykırılığı 4160 sayılı Yasa ile 1050 sayılı Yasa'ya eklenen Ek Madde 9, genel bütçeye dahil dairelere ve katma bütçeli idarelere bağlı döner sermaye işletmelerine (iş yurtları ve benzeri kuruluşlar dahil) aylık gayri hasılatının yüzde 10'u, genel ve katma bütçeli idarelere bağlı hastanelerin döner sermayeli işletmelerine yüzde 9'u oranında genel bütçeye irad kaydedilmek ibaresiyle vergi getirmekte ve Maliye Bakanına bu vergi oranını üç katına kadar artırma yetkisi vermektedir. Bu madde de, doğrudan Anayasa Mahkemesi kararlarını geçersiz hale getirmeye yöneliktir ve bir vergi olduğu her fıkrasından bellidir. Maliye Bakanına, bu verginin yüzde otuzuna kadar olan bölümünü tahakkukunda, geriye kalan kısmını da tahsilinde ödettirmek, gerektiğinde ek süre vermek için yetki tanınmış, ayrıca zamanında ödenmemesi durumunda ceza öngörülmüştür. Maliye Bakanı, dilediği, döner sermayeli işletmeyi tasfiye edebilecek, dilediklerini birleştirebilecek veya bir başka döner sermayeli işletmeye devredilmesine karar verebilecektir. Ayrıca son fıkra ile döner sermayeli işletmelerin kurulmasına ilişkin tüm özel yasalara da gönderme yapılmış ve özel yasalarında 1050 sayılı Yasa'ya tabi olmayacağı belirtilen döner sermayeli işletmeler de, bu kapsama alınmıştır. Bu değişikliklerin ilgili yasalarında yapılması gerektiği, daha önceki Anayasa Mahkemesi kararlarında yer almışken ve yasama organınca da bilinirken, böylesine genel bir düzenleme ile bir çırpıda tüm döner sermayeli işletmeleri 1050 sayılı Yasa kapsamına almaya çalışmak, dilekçemizin başından beri sık sık dile getirmek zorunda kaldığımız hukuku ve mahkeme kararlarını ciddiye almama, biz yaparız olur ya da Anayasa Mahkemesi yeni bir karar verene kadar uygulasak yeter anlayışının yeni, ama alışılması olanaksız örneklerinden biridir. Anayasa'nın 73. maddesine göre, vergi ancak yasayla konabilir. Bu düzenlemenin, genel bir yasaya konulacak bir hükümle kalıcı ve süresiz yetki devri içerecek biçimde yapılması hem 73. madde, hem de 7. madde açısından Anayasa'ya aykırıdır. 73. madde, yasama organının kime, hangi durumda yetki devredebileceğini göstermiştir ve bu Bakanlar Kurulundan başkası olamaz. Bu noktada, yürütme organının altında bir bakana yetki devredilmesi Anayasa'yla bağdaşmaz. Üstelik, Maliye Bakanlığına tanınan yetki, keyfi olarak uygulanmaya da elverişlidir. Ek süre tanınabilecek zorunlu haller nelerdir' Bakanlık, bunu neye göre belirleyecektir' İta amirleri ile saymanlar, gecikme zamlarından yarı yarıya kişisel olarak sorumlu tutulduğuna, ek süre verme yetkisi Bakanlığa tanındığına ve ek süre vermek için öngörülen zorunlu hallerde tanımlanmadığına göre, keyfi uygulamaların önüne nasıl geçilecektir' Tüm bu hukuksal karmaşalara yol açmamak için, belirsiz hususların, doğrudan yasama organı tarafından nesnel olarak düzenlenmesi zorunludur. Ayrıca, Ek Madde 9, 4139 sayılı Yasa'nın 30. maddesi ile yetkiler artırılmakla birlikte, amaç açısından özdeştir ve hakkında yürürlüğü durdurma kararı verilmiştir. 4160 sayılı Yasa'nın Yürürlük maddesine göre, Ek Madde 9 da, yürürlüğü durdurma kararından itibaren uygulanacaktır, yani, Anayasa Mahkemesi kararını geçersiz kılacaktır.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 11 Ek Madde 9, Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulanamaz hale getirdiği için Anayasa'nın 153., 11. ve hukuk devletini düzenleyen 2. maddeleri, Başlangıç Bölümünün 3. ve 4 paragrafları ile de çelişmektedir. Başlangıç bölümünün 3. fıkrasına göre, egemenliği ulus adına kullanmaya yetkili hiçbir kişi ya da kuruluş, Anayasa'da öngörülen hukuk düzeninin dışına çıkamayacağı halde, yasama organı çıkmış ve yetkisini Anayasal bir yargı organının kararlarını uygulamamak için kullanmıştır. Aynı biçimde, Başlangıç bölümünün 4. fıkrasına göre kuvvetler ayrımı, devlet organları arasında üstünlük sırası anlamına gelmediği, belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir işbölümü olduğu halde, yasama organı, kendisini yargı organının üstünde görmüş ve onun kararlarını uygulamamak için yasa çıkarmıştır. c) Ek Madde 10'nun Anayasa'ya Aykırılığı EK MADDE 10.  İlgili yıl bütçe kanunları ile çeşitli kanunlarla genel bütçe gelirlerinden kamu kurum ve kuruluşlarına aktarılması öngörülen paraların kanuni oran ve miktarları o mâli yıl içinde yeniden belirlenebilir. Ek Madde 10, Anayasa'nın 161. madde hükmünü geçersiz kılmaya, doğrudan Anayasa'yı değiştirmeye yönelik bir maddedir ve Anayasa'nın 11. maddesini geçersiz kılma anlamına geldiği için, 1960 öncesi Türkiyesindeki TBMM uygulamalarını anımsatmaktadır. Bilindiği gibi, genel bütçe gelirlerinden kamu kurum ve kuruluşlarına pay aktarılır ve bunların oranları çeşitli yasalarla belirlenmiştir. Ek Madde 10, değişik yasalarla belirlenmiş bu oranları değiştirme, hatta o yıl için hiç pay ayırmama yetkisini içermektedir. Bu yasalar, TBMM tarafından, uzun tartışmalar sonucu çıkarılmış, ayrı ayrı yasalardır ve Anayasa gereği, bütçe yasası ile diğer yasalarda değişiklik yapılamaz. Düzenleme, TBMM'ye Anayasa'nın 161. maddesindeki bu hükmün aleyhine bir yetki tanımaktadır. Ancak, TBMM'nin yetkileri Anayasa'da belirlenmiştir ve Yasama organına, Anayasa dışında, yasa ya da başka bir metinle yetki verilemez, yetkileri azaltılamaz. Ek Madde 10 hakkında, Anayasa'ya aykırılık iddiası, atıfta bulunulan yasaların düzenlediği alanlara göre, değişik maddelere dayandırılabilir. Örneğin, bu madde kapsamındaki yasalardan biri, 2380 sayılı Yerel Yönetimlere Genel Bütçe Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'dur. Yerel yönetimlerin, mali olanaklarının sınırlanması, hem Anayasa'nın 127. maddesine, hem de Türkiye bu alanda bir uluslararası sözleşme olan Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nı usulüne göre yürürlüğe koyduğu için, Anayasa'nın 90. maddesine aykırı olacaktır. Ancak, Ek Madde 10, özellikle Anayasa'nın bir hükmünü uygulanamaz hale getireceği için Anayasanın Başlangıç bölümünün 3. ve 4. fıkraları ile 2. maddesine, 11. maddesine, hiçbir kimse veya organın kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisini kullanamayacağını düzenleyen 6. maddesine aykırıdır.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 12 Aynı zamanda bu yasa, bu zamana kadar yıllık bütçe yasaları ile gerçekleştirmek istenip, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen düzenlemelerin, bir daha bu engele takılmadan yapılabilmesine yöneliktir. Ancak, böyle bir düzenlemenin kendisi doğrudan Anayasa'ya aykırıdır. Aynı konuda peşpeşe gelen iptal kararlarından sonra, doğru olan yasama organının Anayasa kuralları ile Anayasa Mahkemesi kararlarına uyması ve bu konuda daha özenli davranmasıdır. Ancak, nedense, tam tersi yaşanmakta ve yasama organında çoğunluğu elinde bulunduranların, Anayasa Mahkemesi'nin olmadığı 1960'tan önceki dönemleri anımsatan yasaları çıkarmaya çalıştığı anlaşılmaktadır. Bu madde, bunun en güzel örneğidir. Ancak, unutulan şudur ki, Anayasa ile tanınmamış bir yetkiyi, yasa ile tanımak olanaksızdır. d) Ek Madde 11'in Anayasa'ya Aykırılığı EK MADDE 11.  Baraj, liman, havalimanı, enerji santrali, tesis gibi taşınmaz mal ve sair varlıklar kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının gayrisafi hâsılatlarından, bu kullanım karşılığı olarak belirli bir oran dahilinde bir bedel tahsil edilerek genel bütçeye irat kaydedilir. Hangi kurum ve kuruluşlardan ne oranda pay alınacağı her yıl bütçe kanunları ile tespit edilir. Bu payların takip, tahsil ve denetimine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı yetkilidir. Ek Madde 11, daha önce 8. madde ile fonlara, 9. madde ile döner sermayeli işletmelere konan vergiyi bu kez, baraj, liman, havalimanı, enerji santrali, tesis gibi taşınmaz mal ve diğer varlıkları kullanan kurum ve kuruluşlara getirmektedir. Kimi ülkelerde kullanıcının ücretleri adıyla kavramlaştırılmış, kimin hangi hizmete ne ödeyeceğinin önceden belli olduğu ve bu nedenle ilgili kurum ve kuruluşlarının önceden planlarını yapabildikleri sistemlerin uygulandığı bilinmektedir. Ancak, madde, alt ve üst sınırı olmayan, kaydedebilir ibaresi nedeniyle, aksini de içeren ve bu nedenle belirsizliğin en üst sınıra vardığı bir düzenlemedir. Ayrıca, baraj, liman, havaalanı, elektrik santrali gibi, herkesçe aynı şekilde yorumlanacak varlıklara; herkesin farklı anlayıp, farklı yorumlayacağı bu nedenle, bütçe gereksinimlerine göre yorumu yıldan yıla genişleyip daralacak tesis de eklenmiştir. Hukuk devleti somut kurallar gerektirir. Yasa çıkartmak, bütün yetkilerin bir elde toplanıp, yürütmenin gerektiği zaman gereksinimlerine göre karar vermesi demek değildir. Kamu kurum ve kuruluşlarının, birbirlerinden aldıkları hizmetlerin karşılığını ödemeleri, belirli ve standart bir tarifeyi gerektirir. Düzenleme, bu hizmetin karşılığında alınacak bedeli belirlemeden gayrisafi hasılat üzerinden rastgele bir oran belirleme yetkisi vermesi yetmiyormuş gibi, bunların ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına aktarılmasını da güvenceye almamıştır.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 13 Görünürde haklı bir nedenden kaynaklanan düzenleme, yalnızca bütçe için bir kaynak biçiminde düzenlenmiş, bu hizmeti veren kuruluşların tahsil edilen bedellerden alacağı karşılığına ilişkin hiçbir kayıt getirmemiştir. 1. fıkranın sonundaki belirli bir oran nedir, kim belirleyecektir, niçin hizmeti veren kuruluşa değil de, genel bütçeye irat kaydedilecektir' Devletin ve KİT'ler dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, ancak, bütçe yasası ile TBMM tarafından belirlenebileceğine ve 1996 yılı bütçesinde ilgili kuruluşlar için böyle bir harcama kalemi konulmadığına göre, bu düzenlemenin Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından 1996 yılında uygulanması zaten Anayasa'ya aykırıdır. Ancak Anayasa'ya aykırılık bununla da kalmamakta ve Ek Madde 11, bundan sonraki bütçe yasaları için yasama organını bağlayacak biçimde sınır koymakta ve yürütmeyi yasama organının önüne geçirmektedir. Çünkü Ek Madde 11'in birinci fıkrasına göre, bu kullanım karşılığında belirli bir oran karşılığında tahsil edilen bedel, genel bütçeye irad kaydedilebilir; aynı maddenin 3. fıkrasına göre Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının kararına göre kaydedilmeye de bilir. Buna karşın düzenlemedeki ifadeye göre, yasama organının böyle bir yetkisi yoktur ve 2. fıkraya göre hangi kurum ve kuruluşlardan ne oranda pay alınacağını yasama organı, her yıl belirlemek zorundadır. Böyle bir düzenlemenin hukuk devletinde ve parlamenter sistemde yeri yoktur. Yürütme organı, yasamanın önüne geçemez ve Anayasa'da olmayan bir yetki, yasa ile yürütme organının bile altında, bir bakanlık ile bir müsteşarlığa tanınamaz. Bu nedenle Ek Madde 11, Anayasa'nın 161., 7., 6. 2. maddelerine ve Başlangıç bölümüne aykırıdır. 3   2. MADDENİN ANAYASA'YA AYKIRILIĞI 4160 sayılı Yasa'nın 2. maddesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na iki ek madde eklenmiştir. a) Ek madde 34'ün Anayasa'ya Aykırılığı Madde şöyledir: Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili EK MADDE 34.  İlgili kanunlara göre; öğrenim yapmak, yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak, staj yapmak veya benzeri bir nedenle geçici süreli görevlendirilmek suretiyle, üç ay veya daha fazla süre ile yurtdışına gönderilen kamu personeli yurtdışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdürler. Bu şekilde yurtdışına gönderilecek personelden, örneği Maliye Bakanlığı tarafından ‘Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi' alınır.Esas Sayısı : 1996/56 Karar Sayısı : 1997/58 14 Anılan personelin mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeden veya tamamlamadan görevinden a