Esas Sayısı:1977/1 Karar Sayısı:1977/20 1 "... II. İTİRAZIN GEREKÇESİ: Mahkemenin gerekçesi şöyledir : "3491 sayılı Yasanın 18/A l maddesi Haşhaş ekilecek ve ham afyon üretilecek yerler, her yıl tarımsal ve ekonomik gereklere, ihracat imkânlarına ve stok durumuna göre Sanayi ve Ticaret ve Tarım Bakanlıklarınca birlikte teklif ve Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Bu husustaki kararname o yılın en geç l Temmuz tarihine kadar Resmî Gazete'de ilân olunur. Bu hususta Bakanlar Kurulunca yeni bir karar alınmamış olması halinde önceki kararname hükümleri uygulanır." denmektedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere Haşhaş ekimi yapılacak yerler siyasî hüviyeti ağır olan yürütme tarafından tespit edilmektedir. Bu hükmün sonucu olarak aynı Yasa'nın 27. maddesinden istifade edecekler veya aynı madde ile cezalandırılacaklar siyasî iktidarın tespiti (Tercihi) durumuna göre belirlenecektir . Bu durumda, toplumun cezalandırma yetkisinin (daha doğrusu hakkının) Coğrafi sınırı, siyasî iktidarlar (yürütme) tarafından istendiği şekilde çizilmiş olacaktır. Aynı Yasa'nın 18/A 2. maddesinde (ekim bölgesinde yapılacak kısıtlamaların en az bir yıl önce ilânı zorunludur. Bu bölgelerde münhasıran ham afyon üretimi için izin verilir.) denmektedir. Buradan da ekim bölgelerini azaltıp çoğaltmak yetkisinin yürütmede olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yürütme, ekim bölgelerini çoğu zaman siyasî görüş ve endişelerin tesiri altında değiştirmek, daraltıp genişletmek olanağını elinde bulundurmaktadır. O kadar ki bir önceki ekim devresinde ekim yapma izni verilmiş bir coğrafi bölgede (il, ilçe veya köy) daha sonraki devrede bunun tamamen tersinin yapılması, yeni ekim izni verilmemesi yürütmenin tamamıyla takdirine kalmaktadır. Bir önceki ekim devresinde yürütmece izin verilen bir bölgede yaşayan kişi için ekim yapma yasal bir hak olduğu halde ekim izini verilmeyen devrede kendisi için bu yasal hükmüne uymak bir zorunluluk olmakta ve uymadığında suç işlemiş sayılmakta ve cezalandırılmaktadır. Bu durumda, çoğu kez, birbirine sınır komşusu olan iki ilden birinde yerleşik şahıslar için bu yasa hükmü hak olduğu halde diğer ilde yaşayan şahıslar için suç sayılma durumu yürütmenin takdirine bırakılmaktadır. Hatta, bu durum aynı il dahilindeki ilçe veya aynı ilçe dahilindeki ayrı ayrı köyler içinde olanak dahilindedir. Açıkça görüldüğü üzere: a) Yürütme, 3491 sayılı Yasa'nın 18/A l. ve 2. ile aynı Yasa'nın 27. maddesinin tatbik alanını dilediği gibi genişletip daraltmak veya değiştirmek olanağına sahiptir. Bu durumu Mahkememiz Anayasa'nın genel esprisine ve ruhuna aykırı bulmaktadır. b) Aynı coğrafi bölge (il, ilçe veya köy) dahilindeki bir kısım kişilere hak bir kısım kişilere de ceza veren ve bunun ayarlanmasının da yürütmenin yetkisine (ve bilhassa takdirine) bırakan yasa hükmü, o coğrafi bölgede yaşayan kişiler yönünden eşitsizlik yaratmaktadır. Bu hali Mahkememiz Anayasa'nın 12. maddesinde belirttiği eşitlik ilkesine aykırı bulmaktadır. c) Ayrıca, toplumun iktisaden değişmesi ve kalkınmasında ve pek çok zorunluluk ihtiyaçların giderilmesinde Önemli katkısı bulunan haşhaş ekiminin yürütmenin takdirine bırakılması ve yürütmenin de (çoğu kez siyasî tercih ve endişelerle) ekim bölgelerini tayinEsas Sayısı:1977/1 Karar Sayısı:1977/20 2 eylemesi, bu durumun da Anayasa'mızın başlangıç kısmındaki (...ferdin ve toplumun huzur ve refahını gerçekleştirmeyi) hedef alan Devlete yüklenen görevle çelişki teşkil etmektedir. Bu nedenle Mahkememiz bu bakımdan da 3491 sayılı Yasanın 18/A l. ve 2. maddelerim Anayasa'nın ruh ve esprisine aykırı bulmaktadır. 3491 sayılı Yasanın 27/A l. maddesi (Haşhaş ekimi bölgeleri içinde izin belgesi almadan veya belgesinde tespit edilen alanlardan fazla veya yahut gösterdiği yerlerden başka yerlere haşhaş ekenlerle bu yerlerde ham afyon üretenler hakkında altı aydan üç seneye kadar hapis, bin liradan beşbin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur) denmektedir. Madde hükmünden anlaşılacağı gibi ekim izini verilen bölgelerde ekim izini almadan ekim yapanlarla, izin alandan fazla ekim yapan veya ekim yapacağını gösterdiği yerden başka yere ekim yapanlara ve ham afyon üretenlere tayin olunan ceza gösterilmektedir. 27/A 2. maddesi ise (ekim bölgeleri dışında haşhaş ekimi yapanlarla ham afyon üretenler hakkında iki seneden beş seneye kadar hapis ve ikibin liradan onbin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur) denmektedir. Bu fıkrada da ekim bölgesi dışında kaçak haşhaş ekimi yapıp ham afyon üretenler hakkında tayin olunacak cezalar düzenlenmektedir. 27/A l. hükmü, ekim izin bölgesine girdiği halde yani yasa kendisine ekim ayrıcalığı bahşettiği halde kaçak ekim yapan veya ham afyon üreten kişi yasal sınırları aşarak kötü niyetini göstermiştir. Bu durumda kendisine verilecek hapis cezası altı ay ile üç yıl arasında, verilecek ağır para cezası da bin lira ile beşbin lira arasındadır. Yani, fiil kaçak haşhaş ekimi veya ham afyon üretimi olduğu halde tayin olunacak cezalar bunlardır. 27/A 2. hükmü ise, ekim bölgesi dışında kalanlara tayin olunacak hapis ve ağır para cezasıdır ki hapis cezası 2 yıldan 5 yıla kadar, ağır para cezası da 2000 liradan 10.000 liraya kadardır. Burada da suçlunun fiili kaçak ekim yapmak veya ham afyon üretmektir. Birinci fıkrada ekim bölgesinde kaçak ekim yapan veya ham afyon üretene (zaten ekim izni verilmekle) tanınan ayrıcalık fiili, ekim izni verilen bölgede bu izni kötü niyetini göstererek aşmak suretiyle gösterilmiş bulunmasına rağmen kaçak ekini yapmak veya ham afyon üretme olduğu halde daha az ceza tayin edilmekle ikinci kez ayrıcalıklandırılmış duruma gelmektedir. Her iki fıkradaki suçlunun fiillerinde ortak yan, kaçak haşhaş ekmek veya ham afyon üretmektir. Birinci fıkra tatbik olunacaklar, ekim izni verildiği halde kaçak ekmişlerdir. Kaçak ekim yapmak veya ham afyon üretmekle kötü niyetlerini göstermişlerdir. İkinci fıkra tatbik olunacakların kötü niyetleri ile birinci fıkra tatbik edileceklerin kötü niyetleri arasında bir fark yoktur. Her iki kişinin niyet ve hareketi arasında fark olmadığı halde kendilerine tatbik olunacak cezalar nispet ve miktar bakımından çok farklıdır, iddia makamı bu durumu Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı bulmuş ve Mahkememiz de belirtilen nedenlerle ciddi bularak aşağıdaki kararı vermiştir : Hüküm: Düzenleme yasanın, tatbik yürütmenin olduğundan, bir yasanın tatbik sahasının yürütmeye kendi tercihine göre düzenleme yetkisi veren 3491 sayılı Yasanın 18/A l., 2. maddelerinin, Anayasa'nın genel esprisine ve ruhuna ters düşmesi ve meydana getirdiği sonuçlar yönünden eşitlik ilkesinin zedelenmesi bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu, Yasaların hükümlerine aykırı hareket ederek suç işlemiş olanlara ayrı ayrı cezalar tatbik olunarak, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddia makamınca ileri sürülen aynı Yasanın 27/A 2. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı hususunda Mahkememizce, ileri sürülen iddia ciddiEsas Sayısı:1977/1 Karar Sayısı:1977/20 3 görülmüş olduğundan bu konuda bir karar vermek üzere dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesine karar verildi.""