Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 1 .... 1. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasındaki Maarif Müfettişleri ibareleri Bakanlık Maarif Müfettişleri şeklinde ifadesinin Anayasaya aykırılığı İptali istenen madde ile Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde çalışan Maarif Müfettişlerinden 500ünün Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanması öngörülmektedir. Bu düzenleme sonucunda müfettişlik, Bakanlık Maarif Müfettişi ve Maarif Müfettişi olarak ayrılmış olacaktır. İptali talep edilen düzenleme sadece Maarif Müfettişleri unvanının Bakanlık Maarif Müfettişi unvanına dönüştürülmesi gibi algılanmaktadır. Kanunun tamamı incelendiğinde, bir başka deyişle kanun bütün olarak değerlendirildiğinde, mevcut 2304 Maarif Müfettişinden 500ünün mülakatla Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanacağı ve Bakanın belirlediği merkezlerde görev yapacakları tespit edilmektedir. Mülakatı geçemeyenler Maarif Müfettişi unvanı ile illerde İl Milli Eğitim Müdürüne bağlı olarak çalışacaklardır. Bakanlık Maarif Müfettişleri, Maarif Müfettişlerine göre çok daha fazla yetkiye sahip olacaklardır. 6764 Sayılı Kanunla, adı Teftiş Kurulu Başkanlığı olarak değiştirilen Rehberlik ve Denetim Başkanlığının görevlerini düzenleyen 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin, 17. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini Bakanlık Maarif Müfettişleri aracılığıyla yapmak, (d) bendinde, Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini Bakanlık Maarif Müfettişleri aracılığıyla yürütmek olduğu ifade edilmektedir. Bu düzenleme müfettişler arasında iki farklı yetki kullanabilen maarif müfettişleri ortaya çıkarmaktadır. Bakanlık maarif müfettişleri her türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürüteceklerdir. Düzenleme öncesinde tüm maarif müfettişleri bu yetkilere haiz iken il merkezlerinde il milli eğitim müdürüne bağlı çalışacak maarif müfettişlerinin bu yetkileri ellerinden alınmıştır. İllerdeki Maarif Müfettişleri en basit anlamda okul denetimi yapamayacaktır. Maarif Müfettişlerine ise aynı Kanunun 13. maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen, personele ilişkin geçiş hükümlerine ilişkin geçici 12. maddenin birinci fıkrasının (b) bendiyle Maarif Müfettişleri illerde il müdürüne bağlı olarak inceleme, araştırma rehberlik hizmetleri ile il müdürünün vereceği diğer görevleri yapar şeklinde müfettişlik mesleğinin içinde barındırdığı denetim, soruşturma görevleri bile verilmeyerek Maarif Müfettişleri yönünden statü güvencesini yok eden bir düzenleme yapılmış olmaktadır.Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 2 Devlet, mesleğe girdikten sonra iş gören ile kendi arasındaki sözleşmeyi değiştirip çalışan üzerinde hak kaybı yaratacak şekilde tek taraflı tasarrufta bulunma yetkisine sahip değildir. Burada ‘hak kaybı kavramı, yalnızca ekonomik kayıpları değil, özel sınav ve yeterlikler sonunda elde edilmiş olan statü kayıplarını da kapsamaktadır. Bu tür uygulamalar kazanılmış haklar bakımından, açık bir ‘hak gaspı olarak düşünülmelidir. Yapılan düzenleme ile Milli Eğitim Bakanlığında mevcut müfettişlerin meslekleri ellerinden alınmış olacaktır. Yapılan düzenleme bu bağlamda Anayasada güvenceye alınan ‘kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık taşımaktadır. Anayasamıza göre, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. Oysa yapılan düzenleme, idareye mevcut maarif müfettişlerinin mesleklerinin ellerinden alınmasını; buna karşılık idarenin tek taraflı istemiyle bu müfettişlerden dilediğini yeniden aynı mesleğe atama yapabilmesine olanak vermektedir. Yani, bir müfettiş, kariyer yoluyla kazanmış olduğu mesleğinden, yasa zoruyla çıkarılmakta, yürütmenin takdiriyle de çıkarıldığı mesleğe yeniden alınabilmesi sağlanmaktadır. Bunun mevcut müfettişler içinde yürütmenin kendi tercihleri doğrultusunda belirleme yapması için düzenlendiğine hiç kuşku yoktur. Böyle bir düzenleme, açıktır ki, ne demokratik ne de çağdaş devlet gerekleriyle bağdaşmamaktadır. Bu durum, her şeyden önce Türkiyenin de altına imza koyarak tarafı olduğu uluslararası sözleşmelerle, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kararlarıyla da açık çelişki oluşturacaktır. Maarif müfettişliği unvan ve görevi, belirli düzeyde ve nitelikte öğrenimi, belli yaş ve özel giriş koşullarını gerektiren, yarışma sınavı ile girilebilen, içinde kendine özgü ilerleme ve yükselme basamaklarının bulunduğu, ilerleme ve yükselmenin ehliyet, kıdem, özel eğitim ve yetişme koşullarını yerine getirilmesi suretiyle edinilen bir unvan ve görevdir. (Aynı yöndeki Anayasa Mahkemesi Kararı : 2014/88E., 2015/68K.) Maarif Müfettişlerinin diğer bakanlıkların denetim elamanlarıyla birlikte 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36/A 11 maddesinde sayılmasına (Kariyer meslek grubu) ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ekli (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin I  Genel İdare Hizmetleri Sınıfı bölümünün (g) bendinde yer alarak, ek göstergelerinin 3600 olmasına ve Merkezi Yönetimdeki Rehberlik ve Denetim Başkanlığına bağlı olmasına rağmen; bu görevi yürütenlerden (aynı işi yapanlardan) bir bölümünün Bakanlık Maarif Müfettişi adı altında ve daha özel özlük ve parasal koşullar ile ayrıma tabi tutulması doğru değildir. Aynı yasalara tabi olarak aynı görev ve yetkileri yerine getirmekte olan maarif müfettişlerine ayrı kuralların uygulanmasına ve ayrıcalıklı kişi veya toplulukların yaratılmasına sebebiyet verecek böylesi bir durum Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olacaktır. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasa karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilke ile aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Aynı işi yapan müfettişler farklı özlük ve parasal haklardan yararlanmak durumunda kalacaktır. Aynı unvan ile ilde görev yapan maarif müfettişlerinden Bakanlık Maarif Müfettişi kadrosuna atananlar ortalama altı bin Türk Lirası maaş alacakken; Bakanlık Maarif Müfettişliğine atanamayan Maarif Müfettişi ortalama üç bin sekiz yüz Türk Lirası almaya devam edecektir. Bu durum eşitler arasında eşitsizliğe bir başka deyişle kişiler arasında ayrıcalığa sebebiyet verecektir.Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 3 Yine kanun öncesi eşit şartlara sahip maarif müfettişlerinden Bakanlık maarif müfettişliğine atananlara makam tazminatı ödenecekken ilde görev yapacak maarif müfettişi bu tazminatı alamayacaktır. Bakanlık maarif müfettişi yolluk ve yevmiyesini 1,3 katsayı üzerinden alacakken ilde görev yapacak maarif müfettişi yolluk yevmiyesini 0,9 katsayı ile alacaktır. Bakanlık maarif müfettişliğinden emekli olan teftiş mesleği mensupları farklı özlük haklarından yararlanmaya hak kazanacakken ilde görev yapan maarif müfettişleri bu haklardan yararlanamayacaktır. Tüm bu açıklanan sebeplerle iptali talep edilen düzenleme Anayasanın 10. maddesine aykırıdır. Oysa Anayasaya 49. maddesinde Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. denilmektedir. Yine Anayasanın 55. maddesinde, Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. hükmü yer almaktadır. Teftiş Kurulu Başkanlığı ile illerde İl Milli Eğitim Müdürü emrinde görev yapacak maarif müfettişleri arasında organik bir bağ kurulmamış, 2014 yılında çıkarılan 6528 sayılı Kanunla tek çatı altında birleştirilen denetim birimleri yeniden ayrıştırılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığında denetim, inceleme, soruşturma, rehberlik ve araştırma işlemlerinin eşgüdümü sağlanamayacak, istatistikî veriler tek merkezde düzenli tutulamayacak ve eğitimin sorunları bir bütün olarak ele alınıp çözüm önerileri geliştirilemeyeceğinden bütüncül bir denetim anlayışıyla denetim hizmetleri sunulamayacaktır. Kamu kaynakları etkin ve verimli kullanılamayacaktır. Bu durum iki denetim birimi arasında görev çakışmasına ve görev binişmesine sebebiyet verecek, parçalı bir denetim/teftiş sistemi ile bütünlük zedelenecektir. Milli Eğitim Bakanlığı teşkilat yasasının 14/3/2014 tarihli ve 28941 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1/3/2014 tarihli ve 6528 sayılı Kanunla değiştirilmesinden bu yana Milli Eğitim Bakanlığı teftiş örgütünün işlevini hafifletecek nitelikte bir gelişme yaşanmamış aksine tam da bu örgütün işlevini ve varlık sebebini, gerekliliğini öne çıkaran gelişmeler yaşandığı açıktır. Başka bir deyişle teftiş örgütünün zayıflatılmasını, bölünmesini gerektiren gelişmeler yerine bu örgütün bütünsel olarak var olması gerektiğini açıkça ortaya koyan gelişmeler yaşanmıştır. Bakanlığın denetim alanında Merkez, yurtdışı ve taşra teşkilatı yer almaktadır. Denetim alanı içinde bulunan Okul/Kurum Sayısı : 95.000; Öğrenci sayısı : 17.590.000; Kursiyer sayısı : 9.910.000 Öğretmen sayısı : 927.000dır ve bu sayılar, ülkemizin nüfusu ve nitelikli eğitime olan ihtiyacı sebebiyle de her geçen gün artmaktadır. Teftiş Kurulu Başkanlığının görev alanıyla ilgili iş yükü, göz önünde bulundurulduğunda Teftiş Kurulu Başkanlığınca 500 Bakanlık Maarif Müfettişi ve 250 Bakanlık Maarif Müfettişi Yardımcısıyla Milli Eğitim Bakanlığında etkili ve verimli bir denetim hizmeti verilemeyeceği ortadadır. Müfettişlik mesleğini 500ü Bakana bağlı, geriye kalanı İl Milli Eğitim Müdürüne bağlı olacak şekilde yapılandırmak; 100.000 okul ve kurum, 1.000.000a yakın personel üzerindeki denetim teftiş görevinin, toplam müfettiş sayısının %80inin Merkez Teşkilat dışında bırakmak suretiyle zayıflatılmasına sebep olacak, eğitim öğretim hayatında olumlu düzeyde nitel sıçrama yaşanmadığı halde (aksine uluslararası sınavlar PISA sonuçlarında çok net ortaya koyduğu üzere, denetim/teftişin daha yaygın ve etkili hale getirilmesi ihtiyacı ve gereği açıkça ortadayken) teftiş örgütünü ikiye bölerek imtiyazlı bir sınıfın oluşturulmasıyla denetim yetersizEsas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 4 hale gelecektir ki bu durum, denetim/teftiş hizmetinden beklenen yarara (kamu yararı ve hizmetin yakıcı gereklerine) aykırıdır. Ülkenin ve insanların gelecek garantisi ise devletin demokratik sosyal hukuk devleti olması yanında tüm kurum ve kuruluşlarıyla güçlü olmasına bağlıdır. Son 10 15 yıllık sürece bakıldığında denetim kuruluşlarının görevlerini etkin şekilde yerine getirdiği söylenemez. Bilerek ya da bilmeyerek denetim adeta yok edilmiştir. Bu yüzden yönetme sorumluluğu taşıyanların, kurum ve kuruluşlar da yaşanan ve yaşanabilecek tehlikelerden haberi olmamıştır. Denetim, devletin garantisidir. Denetimi etkisizleştirmek, zaafa uğratmak yönetim zafiyetine neden olacaktır. Milli Eğitim Bakanlığında denetim, bilimsel, nitelikli eğitimin güvencesi, aynı zamanda eğitim sisteminin sigortasıdır. Denetimle ilgili sorunlar, denetim örgütünün amacı ve varlık sebebiyle bağdaşmayan ve sadece belirli bir zaman diliminde/günlük isteklere bağlı olarak onları yaratan düşünce tarzları bağlamında çözülemez. Akılcı, ülke gerçeklerine uygun (sahadan/alandan alınan veriler ışığında), bilimsel, çağdaş, yakın ve uzak geleceği öngörebilen bir denetim yapısı ve işleyişi için günübirlik, kişisel hissi girişimlerden vazgeçilerek, mesleğin saygınlığını ve itibarını koruyacak, denetimi gerçekçi politika ve hedeflere ulaştıracak somut adımları içeren kanunlar yapılmalıdır. Aksi durum, Hukuk Devleti ilkelerine, kanun yapma tekniklerine uygun bir durum değildir. Takdir olunur ki, Teşkilat Yasasında bundan önce yapılan değişiklik Devlet hayatı bağlamında henüz (14/3/2014 tarihli ve 28941 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1/3/2014 tarihli ve 6528 sayılı Kanun) denilebilecek bir süre önce yapılmıştır. Teşkilat Yasasında bu denli yoğun değişiklik yapılması Kanuni Belirlilik İlkesini de giderek ortadan kaldırmaktadır. Bu sebeple iptali talep edilen düzenleme Anayasanın 2. maddesine aykırılık teşkil eder. Tüm bu nedenlerle yapılan bu düzenleme Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırılık teşkil etmektedir, iptali gerekir. 2. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 8. maddesi ile 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37. maddesinin dokuzuncu fıkrasına eklenen cümlenin Anayasaya Aykırılığı İptali talep edilen madde ile yurt içi veya yurt dışında, yerli veya yabancı kurum ve kuruluşlarla veya başka ülkelerle işbirliği anlaşması çerçevesinde kurulan ve ulusal veya uluslararası proje yürüten okul ve kurumlar, Bakan onayı ile proje okulu olarak seçilen ve belirli eğitim reformu ve programları uygulanan okul ve kurumlar ile Bakan onayıyla doğrudan Bakanlık merkez teşkilatına bağlanan kurumlara 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 38. maddesi kapsamında üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının okul müdürü olarak görevlendirilebilmesi öngörülmektedir. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37. maddesinin dokuzuncu fıkrasında Yurt içi veya yurt dışında, yerli veya yabancı kurum ve kuruluşlarla veya başka ülkelerle işbirliği anlaşması çerçevesinde kurulan ve ulusal veya uluslararası proje yürüten okul ve kurumlar, Bakan onayı ile proje okulu olarak seçilen ve belirli eğitim reformu ve programları uygulanan okul ve kurumlar ile Bakan onayıyla doğrudan Bakanlık merkez teşkilatına bağlanan kurumlara yapılacak öğretmen atamaları ve yönetici görevlendirmeleri Bakan tarafından yapılır. (Ek cümle: 2/12/2016 6764/8 md.) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesi kapsamında üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarına bu okullarda okul müdürlüğü görevi verilebilir denilmektedir. Bu fıkrada öngörüldüğü üzere, proje okulu olarak belirlenmiş kurumların öğretmen ve yöneticileri doğrudan Milli Eğitim Bakanı tarafından atanmaktadır. Proje okulu, 25/11/2016 tarih ve 29899 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girenEsas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 5 Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle, BAKAN ONAYI İLE PROJE OKULU SEÇİLEN EĞİTİM KURUMLARI olarak tanımlanmıştır. Buradan anlaşılacağı üzere Milli Eğitim Bakanı hiçbir şart aramadan istediği okulu proje okulu ilan edebilecek, öğretmen ve yöneticilerini doğrudan atayabilecektir. İptali istenen düzenleme ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38. maddesi kapsamında üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının proje okullarına Bakan onayı ile müdür olarak görevlendirilmelerine olanak tanımaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 3. maddesinde akademik personel; Öğretim Elemanları: Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ile öğretim yardımcılarıdır. Şeklinde tanımlanmaktadır. Öğretim Üyeleri: Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir. (1) Profesör: En yüksek düzeydeki akademik unvana sahip kişidir. (2) Doçent: Doçentlik sınavını başarmış akademik unvana sahip kişidir. (3) Yardımcı Doçent: Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta uzmanlık veya belli sanat dallarında yeterlik belge ve yetkisini kazanmış, ilk kademedeki akademik unvana sahip kişidir. Öğretim Görevlisi: Ders vermek ve uygulama yaptırmakla yükümlü bir öğretim elemanıdır. Okutman: Eğitim   öğretim süresince çeşitli öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak belirlenen dersleri okutan veya uygulayan öğretim elemanıdır. Öğretim Yardımcıları: Yükseköğretim kurumlarında, belirli süreler için görevlendirilen, araştırma görevlileri, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim   öğretim planlamacılarıdır. şeklinde tanımlanmıştır. Görüldüğü gibi, Milli Eğitim Bakanı, 2547 sayılı Kanunun 3. maddesinde tanımlanmış akademi çalışanlarını şart aramaksızın proje okullarına müdür olarak görevlendirebilecektir. Görevlendirilecek personel arasında profesörler olabileceği gibi araştırma görevlisi, okutman, uzman, çevirici gibi unvanlarda çalışanlarda olacaktır. Bilindiği gibi okul yöneticiliği belli bir eğitim ve deneyim isteyen bir iştir. Özellikle proje okulu olarak tanımlanmış okullarda okul müdürlüğü yapmak için tecrübe şarttır. Kanunla okul müdürlüklerine görevlendirilecek olan profesör, doçent, okutman, uzman, çevirici gibi kadrolarda çalışan kişilerin ortaöğretim düzeyinde herhangi bir çalışma geçmişleri bulunmamaktadır. Ortaöğretim ile yükseköğretimin işleyiş sistemi farklıdır. Bu nedenle yapılan düzenlemede herhangi bir kamu yararı gözetilmemiştir. Kanun koyucu yasa yaparken bazı kısıtlamalara tabiidir. Bunlardan en önemlisi kanun koyucunun, düzenleme yaparken kamu yararını gözetmesi zorunluluğudur. Kanunlar nihayetinde, devlet etkinliklerinin düzenle sürdürülebilmesi için gerekli olan hukuksal alt yapıyı oluşturmak, kamu yararını gerçekleştirmek ve uygulanmak amacıyla çıkarılır. Devlet etkinliklerinin düzenle sürdürülmesine engel olan, kamu yararına amacı taşımayan, kamu hizmetinin nitelikleriyle bağdaşmayan, hak, hukuk ve adalet anlayışına aykırı, makul olmayan ve uygulanabilirliği bulunmayan bir düzenlemenin, Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesi ile de bağdaştırılması imkânsızdır. Kamu yararını gözetmeyen düzenlemeler Anayasanın 2. maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Hukuk devletinde kanunların bir çıkarılma amacı, bir gerekçesi olması gerekir. Bu amaç ve gerekçe kamusal bir hizmeti gerçekleştirmekten daha kaliteli, daha etkili ve kamu yararına sonuç doğuracak şekilde gerçekleştirmeye kadar uzanabilir. Ancak, kamusal bir hizmetin, gerektiği gibi yapılmasını sekteye uğratmak; kurulmuş hukuksal alt yapısını çökertmek; kamu hizmetlerinin düzenle sürdürülmesini tehlikeye atmak ve kamu yararından koparmak amacıyla yasa çıkarılması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. (AYM, E: 2012/102, K: 2012/207, K.T: 27.12.2012)Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 6 Açıklanan bu nedenlerle yapılan düzenleme ile okul müdürlüğü alanında deneyimi ve uzmanlığı olmayan çevirici, uzman, okutman, öğretim görevlisi ve öğretim üyelerinin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı proje okullarında müdürlük görevini üstlenmesi kamu yararını tamamen ortadan kaldırdığı için Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırılık içermektedir. Bu nedenle düzenlemenin iptali gerekir. 3. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 9.maddesi ile değiştirilen 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 41.maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin Anayasaya aykırılığı İptali istenen madde ile Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına toplam 500 maarif müfettişinin yapılacak olan yarışma sınavı ile Bakanlık Maarif Müfettişi olarak alınması öngörülmektedir. İptali istenen madde de yapılacak olan yarışma sınavında başarılı olmak şartı getirilmektedir. Kanunun tümü incelendiğinde yapılacak olan sınavın mülakat olduğu görülmektedir. Maarif müfettişleri yazılı ve sözlü sınav sonucunda maarif müfettiş yardımcısı olarak atanmakta, 3 yıl maarif müfettiş yardımcılığı yaptıktan sonra yeterlilik sınavı ile maarif müfettişi olarak göreve başlamaktadırlar. Yapılan düzenleme ile yapılacak olan mülakat sınavında; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, liyakati ile genel ve fiziki görünümünün, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Çağdaş, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, ölçülmesi öngörülmektedir. Mülakatın aşamalarına bakıldığında da sübjektif ögelerin varlığı açıkça görülecektir. Ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak ifadesi belirsizlik ifade etmektedir. Anayasa, Türkiye Büyük Millet Meclisine yasama erkini, netice itibariyle, kamu yararını sağlamak üzere vermiştir. Yapılan yasama işlemlerinin, kamu yararı amacına değil, öznel (subjektif) amaçlara yönelik olarak yapılması halinde ise yasama yetkisinin saptırıldığını söylemek gerekir. Madde metninde yer alan yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak ibaresi belirsiz bir ifadedir. Halbuki hukuk devleti olmanın birincil koşulu düzenlemelerin belirli olmasıdır. Bir başka deyişle, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de belirlilik ilkesidir. Düzenlemenin idarenin keyfi uygulamalarına neden olmayacak netlikte olması gerekir. Yapılacak olan sınavın şekli net olarak açıklanmamıştır. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Belirli ve öngörülebilir kurallara bağlanmaksızın verilen yetkiler hukukî güvenlik sağlayamayacağı için Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 7 Anayasa Mahkemesi, hukuk devleti ilkesini; hukuk güvenliği, kamu yararı, yasaların öngörülebilir olmaları ölçütleriyle birlikte açıkladığı kararında şu tespitlerde bulunmuştur: Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, her eylem ve işlemi hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu güçlendirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumları benimsemeyen, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, yasaların üstünde Anayasanın ve yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. (Anayasa Mahkemesinin 28.1.2004 Tarihli ve 2003/86 Esas, 2004/6 Karar sayılı Kararı, Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, Sayı:40, 2. Cilt, Ankara 2005, sh.486). Milli Eğitim Bakanlığı şube müdürlüğü sınavının sadece mülakat yöntemi ile sınırlı olması üzerine yapılan sınavlara dair Danıştayda dava açılmış ve Danıştay 5. Dairesinin 2013/8367 Esas ve Danıştay 2. Dairesinin 2013/10363 Esas sayılı yürütmeyi durdurma kararları verilmiştir. Her iki kararda da özetle, "Şube Müdürlüğü atamaları için; sadece sözlü sınavla atama yapılamayacağı, objektif olan yazılı sınavının değerlendirme dışı bırakılamayıp belirleyici olması gerektiği belirtilmiştir. Anılan Danıştay kararlarının uygulanmaması üzerine Milli Eğitim Bakanlığı aleyhine idare mahkemelerinde yüzlerce dava açılmıştır. Ankara 7. İdare Mahkemesi bu konuyla ilgili olarak açılmış bir davada "Mahkeme kişinin mülakatının iptaline, yapılan tüm sözlü sınavın (mülakatların) iptaline ve sadece sözlü puanı ile yapılan 1709 şube müdürü atamasının iptaline" karar vermiştir. Milli Eğitim Bakanlığı bu kararı Danıştay'a temyiz etmiştir. Danıştay 2. Dairesi 15.10.2015 karar tarihli Esas:2015/3097 Karar 2015/8038 kararında Ankara 7. İdare Mahkemesinin kararıyla ilgili olarak, "Sadece sözlü sınav puanlarına göre oluşturulan başarı listesi esas alınarak 1709 adet şube müdürü kadrosuna yapılan atama işlemlerinin TÜMÜNÜN İPTALİNE ilişkin kısmın AYNEN ONANMASINA. 15.10.2015 tarihinde OYBİRLİĞİ ile KESİN OLARAK kararı vermiştir. Danıştay kararında; Milli Eğitim Bakanlığı Taşra Şube Müdürlüğü atamalarında hukuka uyarlılık bulunmadığını, kişinin başarı sıralamasının sadece sözlü puana göre yapılamayacağını, adayın yazılı ve sözlü puanlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ayrıca yapılan 1709 şube müdürlüğü atamasını sadece sözlü sınav esas alınarak yapıldığı için iptal etmiştir. Danıştay dairelerinin verdiği kararlara bakıldığında sadece mülakat sınavına bağlı atama yapılamayacağı açık ve net olarak vurgulanmıştır. İptali istenen kanun maddesinde her ne kadar yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak ifadesine yer verilse de, 6764 sayılı Kanunun diğer maddelerinde sınavın şeklinin mülakat olacağı açıkça ifade edilmiş ve mülakatın nasıl yapılacağı tanımlanmıştır. Buradan da anlaşılacağı üzere yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak ifadesi belirsizlik içermesi nedeniyle Anayasanın 2. maddesine aykırılık oluşturmaktadır. 4. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 9.maddesi ile değiştirilen 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesinin altıncı fıkrasındaki Başkanlık, hizmetin gereği ihtiyaç halinde bu süre kaydını gözetmeden Bakanlık Maarif Müfettişleri ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcılarının görevlendirildiği çalışma merkezlerini değiştirebilir ibaresinin Anayasaya Aykırılığı İptali istenen ibare ile Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına, ihtiyaç halinde çalışma merkezlerinde görevli maarif müfettişlerinin ve maarif müfettiş yardımcılarının süre kaydını gözetmeden yerlerini değiştirme yetkisi verilmektedir.Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 8 Kanunda bulunan Başkanlık, hizmetin gereği ve ihtiyaç halinde bu süre kaydını gözetmeden Bakanlık Maarif Müfettişleri ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcılarının görevlendirildiği çalışma merkezlerini değiştirebilir ifadesi Teftiş Kurulu Başkanlığına belirsiz bir yetki vermektedir. İhtiyaç halinde ifadesi belirsizlik içermektedir. Başka bir deyişle, Teftiş Kurulu Başkanlığı istediği zaman gerekçe göstermeden Bakanlık Maarif Müfettişlerini ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcılarının çalışma merkezlerini değiştirebilecektir. Anayasa, Türkiye Büyük Millet Meclisine yasama erkini, netice itibariyle, kamu yararını sağlamak üzere vermiştir. Yapılan yasama işlemlerinin, kamu yararı amacına değil, öznel (subjektif) amaçlara yönelik olarak yapılması halinde ise yasama yetkisinin saptırıldığını söylemek gereklidir. Madde metninde yer alan Başkanlık, hizmetin gereği ve ihtiyaç halinde bu süre kaydını gözetmeden Bakanlık Maarif Müfettişleri ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcılarının görevlendirildiği çalışma merkezlerini değiştirebilir  ibaresi belirsiz bir ifadedir. Halbuki hukuk devleti olmanın birincil koşulu düzenlemelerin belirli olması anlamına gelmektedir. Bir başka deyişle, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de belirlilik ilkesidir. Teftiş Kurulu Başkanlığına kanunla tanınan yetkinin sınırları net olarak belirlenmemiştir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Belirli ve öngörülebilir kurallara bağlanmaksızın verilen yetkiler hukukî güvenlik sağlayamayacağı için Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa Mahkemesi, hukuk devleti ilkesini; hukuk güvenliği, kamu yararı, yasaların öngörülebilir olmaları ölçütleriyle birlikte açıkladığı Kararında şu tespitlerde bulunmuştur: Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, her eylem ve işlemi hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu güçlendirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumları benimsemeyen, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, yasaların üstünde Anayasanın ve yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. (Anayasa Mahkemesinin 28.1.2004 Tarihli ve 2003/86 Esas, 2004/6 Karar sayılı Kararı, Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, Sayı:40, 2. Cilt, Ankara 2005, sh.486). Bu açıdan değerlendirildiğinde yapılan düzenleme Anayasanın 2 nci maddesine aykırılık içermektedir. Bu nedenle iptal edilmelidir. 5. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 13.maddesi ile 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici Madde 12nin birinci fıkrasının (b) bendindeki Maarif Müfettişleri illerde il müdürüne ve il müdürünün vereceği diğer görevleri yapar ibarelerinin Anayasaya aykırılığı İptali istenen madde ile Maarif Müfettişlerinin illerde İl Milli Eğitim Müdürlerine bağlı ve İl Milli Eğitim Müdürlerinin vereceği görevleri yapmaları öngörülmektedir. Maarif müfettişleri Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurum ve personel ile ilgili inceleme, soruşturma, rehberlik, denetim gibi görevleri ifa etmektedirler. Tüm kurumlarda teftiş ve denetim sistemlerinin bağımsız özerk bir yapısı vardır. Yapılan bu düzenleme ile il merkezlerinde Maarif Müfettişleri İl Milli Eğitim Müdürü emrine atanmaktadır. İllerde görevli Maarif Müfettişlerinin bağımsız olarak çalışması, yerel baskı gruplarından etkilenmemesi, siyasallaşmaması gerekmektedir. Mevcut düzenleme ile illerde yapılacak inceleme, soruşturma ve denetim işlerinin özgürce yapılması mümkün görünmemektedir. Özellikle son yıllarda eğitim sistemindeki siyasallaşma ve yerel unsurların baskısı ortadadır. Milli Eğitim Bakanlığı, çocukların sahip olduğu potansiyeli açığa çıkarmasındaki kilit kamu hizmeti olan eğitimden sorumlu olan, bütçeden en fazla kaynağın aktarıldığı en hayati kamu hizmetini sunan stratejik bir bakanlıktır.Esas Sayısı : 2017/33 Karar Sayısı : 2019/20 9 Milli Eğitim Bakanlığında etkin ve verimli denetim hizmeti sunulabilmesi için Milli Eğitim Şuraları, bilimsel araştırmalar, Türkiye Büyük Millet Meclisi araştırma raporları eğitim bilimcilerinin ve sivil toplum örgütlerinin görüşleri doğrultusunda ideal bir model oluşmuş ve bu modelin gerçekleştirilmesi içinde yıllarca mücadele verilmiştir. İlgili kanunla Milli Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatında Müsteşara bağlı olarak hizmet veren Rehberlik Denetim Başkanlığı kaldırılmaktadır. Yerine Bakana bağlı Teftiş Kurulu Başkanlığı kurulmaktadır. Teftiş Kurulu Başkanlığına bağlı olarak gerekli görülen illerde Bakan onayıyla çalışma merkezleri kurulabilecek veya kaldırılabilecektir. 81 İldeki İl Milli Eğitim Müdürüne bağlı Maarif Müfettişleri Başkanlıkları kaldırılmaktadır. Teftiş Kurulu Başkanlığında ve çalışma merkezlerinde görev yapacak denetim elemanları Bakanlık Maarif Müfettişi ve Bakanlık Maarif Müfettiş yardımcısı unvanıyla hizmet sunacaktır. Bakanlık Maarif Müfettişleri için 500 kadro (1. derece 350, 2 derece 50, 3. derece 50 ve Başmüfettişlik 50 kadro olmak üzere ) ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcısı için 250 kadro tahsis edilmiştir. İllerde Maarif Müfettişleri Başkanlıklarına bağlı olarak görev yapan 2334 Maarif Müfettişiyle birlikte diğer kurumlarda denetçi ve müfettiş unvanını taşıyanlar arasından mülakat sonrasında 500 kişi Bakanlık Maarif Müfettişi unvanıyla Teftiş Kurulu Başkanlığına Bakan onayı ile atanabilecektir. 2334 maarif müfettişinden (tamamına yakını 1. derece kadrodadır) Bakanlık Maarif Müfettişliği kadrosuna alınacak 500 kişinin arasına girebilenler dışında kalacak yaklaşık 1800 maarif müfettişi, illerde İl Milli Eğitim Müdürü emrinde şahsa bağlı maarif müfettişi kadrosuyla inceleme araştırma, rehberlik hizmetleri ile il müdürünün vereceği diğer görevleri yapacaktır. İllerde İl Milli Eğitim Müdürü emrinde şahsa bağlı kadroyla görev yapacak maarif müfettişleriyle, Teftiş Kurulu Başkanlığı arasında organik bir bağ kurulmamış, eşgüdüm ve koordinasyon sağlanmamıştır. Bakanlığın denetim evreninde Merkez, yurtdışı ve taşra teşkilatı yer almaktadır. Denetim evrenindeki okul / kurum sayıları, öğretmen, yönetici, personel, öğrenci sayıları ( Okul/Kurum Sayısı : 95.000; Öğrenci sayısı : 17.590.000; Kursiyer : 9.910.000 Öğretmen : 927.000 ) ile denetim biriminin görev alanıyla ilgili iş yükü, göz önünde bulundurulduğunda 500 Bakanlık Maarif Müfettişi ve 250 Bakanlık Maarif Müfettişi Yardımcısıyla Milli Eğitim Bakanlığında etkili ve verimli bir denetim hizmeti verilemeyecektir. Sadece örgün eğitimde bulunan 35.180 öğrenciye bir Bakanlık Maarif Müfet