Esas Sayısı : 1985/2 Karar Sayısı : 1985/16 1  I   İPTAL İSTEMİNİN GEREKÇESİ : İptal isteminin dava dilekçesinde açıklanan gerekçeleri özetle şöyledir : Anayasa'nın 47. maddesi, Devlete, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsleri devletleştirme yetkisi vermiştir. Maddenin birinci fıkrası bunun için iki ana esas getirmiştir : Devletleştirilecek özel teşebbüsün kamu hizmeti niteliğini taşıması ve kamu yararının devletleştirmeyi zorunlu kılması; ikinci fıkrası ise, devletleştirmenin gerçek karşılık üzerinden yapılmasını ve gerçek karşılığın hesaplanma tarz ve usullerinin kanunla düzenlenmesini emretmiştir. Böylece, Anayasa'nın 47. maddesinin ikinci fıkrası, çıkarılması gereken kanunun konusunu ve düzenleme alanını sınırlayarak belirlemiştir. Oysa, 3082 sayılı Kanun sadece "gerçek karşılığın hesaplanma tarz ve usulleri"ni düzenlememiştir. Anayasa'nın 47. maddesinin çizdiği sınırları aşarak bu maddenin birinci fıkrasında yer alan devletleştirme esaslarını adeta yeniden düzenlemeye tabi tutmuş ve söz konusu fıkrada öngörülmeyen kimi koşullara yer vermiştir. Ayrıca bütün bu koşulların birlikte gerçekleşmesini şart koşmuştur. Böylelikle devletleştirme olanağı ortadan kaldırılmıştır. Öte yandan 3082 sayılı Kanun 3. maddesiyle, devletleştirme yetkisini icra organına tanımamış, devletleştirmenin kanunla yapılmasını öngörmüştür. Bu hüküm de devletleştirmeyi zorlaştırmak amacıyla getirilmiştir. 3082 sayılı Kanunun 2. ve 3. Maddeleri Devletin, devletleştirme yetkisini ortadan kaldırması nedeniyle Anayasa'nın 47. maddesine aykırıdır. Anayasa metnine dahil bulunan ve Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten Başlangıç kısmının 3. paragrafında, Atatürk ilke ve inkılaplarından söz edilmektedir. Bu ilkeler, Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimciliktir. Devletçilik, tüm ilkelere işlerlik kazandıracak bir ilkedir. Bunu engelleyen her hüküm, devletçiliğe ve Devleti sosyal devlet yapma konusundaki Anayasa hükümlerine aykırıdır. Keza, 3082 sayılı Kanunun dava konusu maddeleri, devletleştirmeyi imkansız hale getirmekle Anayasa'nın Başlangıç kısmının 4. paragrafına da ters düşmektedir. Devletleştirme, devletçiliğin ve sosyal hukuk devletinin bir aracıdır. Devletleştirme yetkisinden yoksun olan bir sosyal hukuk devleti düşünülemez. Dava konusu maddeler, devletleştirmeyi engelledikleri için Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Anayasa'nın 5. ve 167. maddeleri, Devlete kimi görevler yüklemiştir. Devletin bu görevleri yerine getirebilmesi için devletleştirme yetkisine gereksinimi olacaktır. Dava konusu hükümler, bu yetkiyi ortadan kaldırdığından anılan maddelere de aykırı bulunmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinin ikinci fıkrası "Hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz" demektedir. İptali istenilen hükümler, devletleştirmeyi engellediğinden özel teşebbüs imtiyazlı duruma getirilmektedir.