Esas Sayısı : 2020/96 Karar Sayısı : 2020/72 1  3194 sayılı İmar Kanunu'nun İdari müeyyideler başlıklı 42. maddesinin ikinci fıkra  sının (ç) bendinde Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebli  ğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez. hükmüne yer verilmiştir. Uyuşmazlık konusu olayda, İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Mahallesi, İnciraltı Cad  desi, No:122 adresinde ve tapunun 2292 ada, 6 ve 14 sayılı parselinde kayıtlı taşınmazlar üze  rinde davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak imalatlar yapıldığından bahisle, Balçova Bele  diye Encümeni'nin 25.06.2020 tarih ve 250 sayılı kararı ile davacı şirketin 3194 sayılı Yasanın 42. maddesinin 2.fıkrasının (c) bendi uyarınca 39.049,11 TL, (ç) bendi uyarınca 1.947.990,34  TL olmak üzere toplam 1.947.990,45 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, do  layısıyla davaya konu imar para cezası verilmesine ilişkin işlemin dayanağının anılan hüküm olduğu anlaşıldığından, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin davada uygulanacak kural olduğu tartışmasızdır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının: Cumhuriyetin nitelikleri başlıklı 2. maddesinde; Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçili  ğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. hükmü, Devletin temel amaç ve görevleri başlıklı 5. maddesinde; Devletin temel amaç ve gö  revleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığı  nın gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. hükmü, Kanun önünde eşitlik başlıklı 10. maddesinde; Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorun  dadırlar. hükmü, Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü başlıklı 11. maddesinde; Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. hükmü, Mülkiyet hakkı başlıklı 35. maddesinde; Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahip  tir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanıl  ması toplum yararına aykırı olamaz. hükmü,Esas Sayısı : 2020/96 Karar Sayısı : 2020/72 2 Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması başlıklı 56. maddesinde; Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. hükmü, Yargı yolu başlıklı 125. maddesinde; İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. hükmü yer almaktadır. Anayasanın 5. ve 56. maddeleriyle Devlete verilen görevlerin imar mevzuatıyla getirilen düzenlemelerle yaşama geçirileceğinde kuşku bulunmaması gerekir. Anayasanın verdiği görev ve yetki kapsamında, kişilerin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının korunması ve çevrenin geliştirilmesi amacıyla başta 3194 sayılı İmar Kanunu olmak üzere imara ilişkin tüm mevzuatta oldukça ayrıntılı düzenlemelere, bir takım kısıtlayıcı hükümlere ve prosedürlere yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin kiracısı olduğu İzmir İli, Balçova İlçesi, İn  ciraltı Mahallesi, İnciraltı Caddesi, No:122 adresinde ve tapunun 2292 ada, 6 ve 14 sayılı par  selinde kayıtlı taşınmazların güney kısmına ruhsatsız olarak imalatlar yapıldığı hususunun 19.06.2020 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, akabindeBalçova Belediye Encüme  ni'nin25.06.2020 tarih ve 250 sayılı kararı ile davacı şirketin 3194 sayılı Yasanın 42. maddesinin 2.fıkrasının (c) bendi uyarınca 39.049,11 TL, (ç) bendi uyarınca 1.947.990,34 TL olmak üzere toplam 1.987.039,45 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, ayrıca Balçova Be  lediye Encümeni'nin23.07.2020 tarih ve 258 sayılı kararı ile ruhsatsız imalatların yıkımına ka  rar verilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşıl  maktadır. Anayasanın 5. ve 56. maddelerinde ifadesini bulan ödevlerin somut tedbirlerle nasıl ye  rine getirileceği Yasakoyucunun takdirinde ise de; Anayasa Mahkemesi'nin istikrar kazanan ka  rarlarında da belirtildiği üzere Yasakoyucunun bir konuyu düzenlerken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke ise elverişlilik, gereklilik ve orantı  lılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, gereklilik başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve orantılılık ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade ettiği, ölçülülük ilkesi nedeniyle Devlet, sınırlamadan beklenen kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengeyi sağlamakla yü  kümlüdür. Bu bağlamda, 3194 sayılı Yasanın 42.maddesinin 2.fıkrasının (ç) bendi ile ruhsatsız imalatların yasal süre içerisinde kaldırılması halinde verilen imar para cezasının tahsil edilme  yeceği hükmü ile ruhsatsız imalatları inşa eden kişilere hem son bir hak tanınarak ruhsatsız imalatları kaldırması halinde verilen idari para cezasının tahsil edilmemesi, hem de ruhsatsız imalatları kaldırılması konusunda kişileri teşvik edici bir hüküm getirilmesi amaçlandığı anla  şılmakla birlikte, aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergi  sine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedelin verilen idari para ceza  sına ilave edilmesi suretiyle belirlenen meblağın uyuşmazlık konusu olayda da olduğu üzere kişilerin/şirketlerin ekonomik olarak mahvına neden olabilecek tutarlara ulaştığı, bu kapsamda ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli ve orantılı bir tedbir olarak görülemeyeceği, kaldı ki; bu hususta aynı Kanun'un 32. maddesinde tespit edilen aykırılığın ilgili kişiden masrafları tahsil edilmek suretiyle idarelerce yıkımına karar verilebileceği, idari yaptırım bakımından bu durumun en üst seviyede bir giderim yolu olduğu gibi idari para cezası verilmesi bakımından da hali hazırda 42. maddenin 2.fıkrası hükümlerinin düzenlendiği dikkate alınarak, bu haliyle itiraz konusu kuralın, kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir denge oluş Esas Sayısı : 2020/96 Karar Sayısı : 2020/72 3 turmadığından ölçülülük ilkesine aykırılık içerdiği, dolayısıyla anılan düzenlemenin Anayasa  nın 2. maddesine aykırı olduğu, ayrıca aynı imalatların emlak değeri farklı olan taşınmazlarda yapılması halinde her ne kadar imalat aynı olsa da 3194 sayılı Yasanın 42. maddesinin 2. fıkra  sının (ç) bendi uyarınca taşınmazın emlak vergisi değeri esas alınarak hesaplama yapılması ne  deniyle uygulanacak idari para cezasının farklı olacağı, nitekim Anayasa Mahkemesi de vermiş olduğu bir çok kararında aynı durumda olanlar için farklı düzenlemeler yapılmasının eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağını ifade ettiği, bu haliyle anılan düzenlemenin, aynı durumda olanlar için Kanuni düzenlemeden beklenilen sonuç itibarıyla çok farklı bir durum oluşturaca  ğından Kanun önünde eşitliği düzenleyen Anayasanın 10. maddesine de aykırı olduğu, yine taşınmazın emlak vergisi değeri üzerinden yapılan hesaplama nedeniyle verilen idari para ce  zasının ulaştığı meblağın kişilerin/şirketlerin ekonomik olarak mahvına neden olabilecek tutar  lara ulaşması, diğer taraftan, kanun maddesinin lafzında yer alan tebliğ tarihinden itibaren ''1 aylık'' sürenin, idari bir usul birliğinin bulunmaması, her taşınmaz ve aykırılık için en nihaye  tinde aykırılığın giderilmesi noktasında bu sürenin yeterli olmaması veya yıkıma/işlemlere baş  lanılmış olsa dahi bu süre içerisinde tamamlanamaması halinde idare tarafından idari para ce  zasının tahsili noktasında keyfiyet oluşturabileceği ihtimali ve normal şartlarda altında imara aykırı olan alan için yapı ruhsatı almak suretiyle hukukuna uygun hale getirilebilecek bir du  rumda, ilgilileri için (ç) bendi uyarınca verilen ilave idari para cezası ile muhataplığının hangi aşamada ve durumda sona ermiş sayılacağı hususunda da bir açıklık bulunmaması nedeniyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak nitelik taşıdığı, bu haliyle anılan düzenlemenin mülkiyet hakkını düzenleyen Anayasanın 35. maddesine de aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Anayasanın 152. maddesi ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 40. maddesi gereğince, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42'nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle, anılan hükmün Anayasa'nın 2., 10., ve 35. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle re'sen Ana  yasa Mahkemesine başvurulmasına, dosyada bulunan konuyla ilgili belgelerin ve başvuru ka  rarına ilişkin tutanağın onaylı birer örneğinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderilme  sine, Anayasa Mahkemesinin konu hakkında vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına ve Anayasa Mahkemesince verilecek olan kararın gecikmesi halinde yargısal anlamda gideril  mesi güç veya olanaksız zararlar doğabileceği göz önünde bulundurularak esas hakkında karar verilinceye kadar itiraz konusu kuralın yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesinin iste  nilmesine, beş ay içinde bir karar verilmezse uyuşmazlığın yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırılmasına, kararın bir örneğinin taraflara tebliğine karar verildi.