Esas Sayısı: 1991/7 Karar Sayısı: 1991/43 1 "... I  İPTAL İSTEMİNİN GEREKÇESİ: İptal istemini içeren 15.2.1991 günlü başvuruda açıklanan gerekçeler özetle şöyledir: 3689 sayılı Yasa'nın 7. maddesinin Gelir Vergisi Yasası'na eklediği geçici 35. maddeyle 1.1.1990 31.12.1999 tarihleri arasında gerçek usulde gelir vergisine tâbi ticari kazanç sahipleriyle serbest meslek erbabı için "Hayat Standardı Esası" getirilmiştir. Aynı maddede, hayat standardı esasına göre saptanmış olan vergi tarhiyatından düzeltme yoluyla indirilecek ve indirilmeyecek gelirler belirtilmiştir. Hayat Standardı esasında kişinin yaşam düzeyi, belli bir geliri olduğu hususunun karinesi olarak kabul edilmektedir. Böyle bir düşünce gerçekle bağdaşmıyorsa yükümlüye aksini kanıtlama yani açıklama hakkı verilmelidir. Anayasa'ya göre vergi için aslolan, mali güçtür. "Mali gücüne göre" deyimindeki "göre" sözcüğü farklı mali güçten farklı vergi alınması zorunluluğunu getirmektedir. Buna göre: mali gücü olmayandan vergi alınmayacak, mali gücü az olandan az, çok olandan da çok vergi alınacaktır. O halde mali gücün miktarının varsayımlara göre değil, gerçeklere uygun olarak saptanması gerekir. Mali gücün saptanmaması halinde Anayasa'nın 73. maddesindeki "Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılması" ilkesi de gerçekleştirilemez. Gelir Vergisi Yasası'na eklenen dava konusu geçici 35. maddesinin 3. fıkrasına göre;   Hayat standardı temel gösterge tutarları için yalnızca yükümlünün kendisine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı miktarı, "izah nedeni" olarak kabul edilmiştir. Beyan gerekmeyen, kaynakta vergilendirilmiş diğer gelirler, temel gösterge tutarları için izah nedeni olarak kabul edilmemiştir.   Yükümlünün yasal zorunlulukla bakmakla görevli olduğu kişilere ilişkin gelirler, gerek temel gösterge tutarlarının, gerekse hayat standardı göstergelerinin açıklanmasında izah nedeni olarak kabul edilmemiştir. Anayasa Mahkemesi'nin 3505 sayılı Yasa ile ilgili kararında "Gerçekten kendilerine, eşlerine, çocuklarına ya da bakmakla yükümlü oldukları öbür kimselere ilişkin vergilendirilmiş veya vergi dışı bırakılmış gelirleri olan kişilerin bu gelirlere katkı olacak veya başka nedenle, serbest meslek ya da ticaret yoluyla bir gelir sağlamaları durumunda bu gelirlerin, diğer gelirler hiç yokmuşçasına hayat standardı çerçevesinde vergilendirilmeleri, bunların kendi mali güçlerini aşan vergi yükü ile karşı karşıya bırakılmaları sosyal devlet ilkesi açısından savunulamaz." demesine karşın dava konusu kural, vergilendirilmiş başka gelirleri, ya da vergiye tâbi olmayan gelirleri gözetmeyen, yükümlüye açıklama ve kanıtlama hakkı tanımayan bir düzenleme getirmiştir. Bu durumda dava konusu fıkra; a) Öncelikle Anayasa Mahkemesi'nin 3806 sayılı Yasa'yla ilgili iptal kararı ve bu karardaki gerekçelere yok sayılarak yeniden yürürlüğe konulduğu için Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasına,Esas Sayısı: 1991/7 Karar Sayısı: 1991/43 2 b) Açıklamadan yoksun bırakılan hayat standardı esası gelirin oluşmaması durumunda bile vergi alma gibi bir sonuç doğuracağından Anayasa'nın 73. maddesindeki "Mali güce göre vergi ödeme" ve "vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı" gibi ilkelere, c) Açıklama hakkı bulunmayan hayat standardı yöntemi ile alınacak vergi, yükümlüyü mali gücünü aşan bir vergi yükü ile karşı karşıya bırakacağından Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen "Sosyal Devlet" anlayışına, d) Anayasa'nın 73. maddesinde yer alan vergi konusundaki ilkeler hukuksal bir güvence olduğu kadar aynı zamanda bir hak niteliğindedir. Bu hak Anayasa'nın 13. maddesi hükümlerine aykırı olarak sınırlandığı, hattâ ortadan kaldırıldığı için bu maddeye, e) Çalışanları desteklemek yerine köstekleyici sonuç doğuracak hükümler içerdiğinden Anayasa'nın 49. maddesine, aykırı olduğundan iptali gerekir."