esas sayısı karar sayısı  iii türkiye cumhuriyeti anayasasına aykırılık talebine i̇lişkin açıklamalar türkiye cumhuriyeti vatandaşları arasında yurtdışında yaşayıp çalışan türkiyede yaşayıp çalışan ayrımı yapan bu durum türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesindeki eşitlik maddesindeki çalışma hürriyeti ve maddelerindeki sosyal güvenlik hakkı maddelerine aykırıdır emeklilik hizmetleri genel müdürlüğü yurtdışı sözleşmeler ve emeklilik daire başkanlığının yukarıda anlatılan talebe ilişkin vermiş olduğu yanıtta özetle sayılı kanuna göre aylık tahsisi yapılması için ilgili kanunun maddesine göre yurda kesin dönüş yapma şartınınaylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmasının sona ermesi çalışmaya bağlı sosyal ödenekleri olan işsizlik ve hastalık ödeneği ile ikamete bağlı sosyal yardım almaması olduğunu belirtmiş ve müvekkile yaşlılık aylığı tahsisi yapılmamıştır sayılı kanunun uygulanması sırasında çıkan uyuşmazlığın değerlendirilmesi için aşağıda detaylı bir şekilde anlatılan sebeplerden ötürü bu kanunun öngördüğü yurda kesin dönüş koşulunu içeren düzenlemelerin anayasaya uygunluk bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir eşitlik i̇lkesine aykırılık konusundaki açıklamalar sayılı kanunda yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu aranması türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesine aykırıdır türkiye cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan ve çalışan bir yurttaş ilgili kanunlara göre doldurması gereken gerekli prim ve gün sayısını doldurması ve emeklilik yaşının gelmesi halinde emekli olabilmekte emekli olduktan sonra çalışmaya devam edebilmektedir oysa sayılı kanunda yurt dışında yaşayan ve çalışan türkiye cumhuriyeti vatandaşı için getirilen yurda kesin dönüş yapma şartıyurt dışında çalışmama şartı yurt dışındaki devletten yardım almama şartı kendi ülkesinde yaşayan bir vatandaş ile eşit haklara sahip olamamasına neden olmaktadır özetle türkiye cumhuriyeti sınırları içerisinde çalışan ve yaşayan bir vatandaş emekli olup çalışabilmekte ama sırf yurt dışında yaşayan bir türkiye cumhuriyeti vatandaşı olan biri emekli olması halinde yurt dışındaki çalışamamaktadır çünkü sayılı kanuna göre çalışmaması gerekmektedir kişilerin bazı özellikleri benzerlik ya da farklılıkları dolayısıyla ayırıp sınıflandıran yasal düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı görülmemeleri ancak haklı bir neden temeline dayalı olmaları durumunda mümkündür tek başına yurda kesin dönüş koşulunu aranması devlete mali yük getirmek bir yana aksine mali kaynak sağladığı için söz konusu borçlanma işleminin yapılması konusunda yurt dışında çalıştıktan sonra orada yaşamaya devam eden türk vatandaşları ile türkiyeye dönenler arasında ayrım yapılması hiçbir haklı nedene dayanmamaktadır başterzi süleyman yurt dışı borçlanmasında yurda kesin dönüş koşulu aydın özkula armağan vd bu sebeple yurt dışı hizmet borçlanmasına dayanılarak yaşlılık aylığına hak kazananlarla türkiyedeki çalışmaları esas alınarak yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalılar arasında bir eşitsizlik ortaya çıkmıştır birinci grup bakımından yabancı ülkede çalışma yaşlılıkesas sayısı karar sayısı aylığının kesilmesine neden olurken ikinci grup bakımından yaşlılık aylığı kesilmesi söz konusu olmamaktadır yurt dışı hizmet borçlanmasına dayanılarak yaşlılık aylığı hak kazananlara yurda kesin dönüş koşulunun getirilmesi sosyal güvenlik sistemi finansmanı üzerinde etkili değildir yaşlılık aylığı almakta olan bir kişinin aynı zamanda işgücüne katılıp istihdamda sigortalı bir yer işgal etmesi finansman dengesini olumsuz etkiler bu sebeple yaşlılık sigortası alanların çalışırken yaşlılık aylıklarını almaya devam etmek istemeleri durumunda buna olanak tanımak için sosyal güvenlik destek primi ödemeleri öngörülmüştür ancak bahsedilen bu mekanizma aynı sosyal güvenlik sistemi içerisinde işler yurt dışı hizmet borçlanması ile yaşlılık aylığı alanların yurt dışında çalışmaları veya yardım almaları ülkemizin sosyal güvenlik sistemine olumsuz bir etkisi yoktur bu sebeple sayılı kanunun yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu getiren buna dair düzenlemeleri içeren ve ve maddeleri anayasada düzenlenen sosyal güvenlik hakkına açıkça aykırıdır yargıtay hukuk genel kurulu sayılı tarihli kararının karşı oy yazısıyla söz konusu uygulamanın hukuka aykırı olması şu şekilde ifade edilmiştir diğer taraftan sayılı kanunun ıncı maddesinde yaşlılık aylığı şartları olarak sigortalılık süresi prim ödeme gün sayısı yazılı istekte bulunmak ve çalıştığı işten ayrılmak ve çalışma yasağı olarak belirlendiği için sayılı yasada da yurt dışında çalışan işçiler yönünden sayılı yasanın maddesinde işten ayrılma ve çalışma yasağı şartına paralel olarak işten ayrılma ve yurda kesin dönüş şartı konulmuştur ancak sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrasında yapılan değişiklikle yaşlılık aylığı alan kimseler için destek primi ödemek şartıyla çalışma yasağı kaldırıldı yaşlılık aylığı alanların hizmet aktiyle çalışmaları sayılı yasa ile kabul edildi böylece çalışan işçinin çalışırken yaşlılık aylığı şartlarına haiz olması halinde işten ayrılmadan yaşlılık aylığı alması mümkün olmuştur nitekim sayılı yasanın sayılı kanunun nci maddesinde de yaşlılık aylığı bağlanması için işten ayrılma şartı konulmamıştır şu durumda sayılı kanunun maddesindeki sayılı kanunla değişik değişiklikle işten ayrılma şartı çalışma yasağı kaldırıldığı için sayılı yasadaki yurda kesin dönüş ve yurt dışında çalışma yasağı da kaldırılmış ve ilga edilmiş olarak kabulü gerekir aksi halde yurt içindeki işçiler ile yurt dışındaki işçiler için ayrı ayrı yaşlılık aylığı şartları kabul edilmiş olur ki da anayasanın uncu maddesindeki eşitlik uncu maddesindeki çalışma hürriyeti ve nci maddelerindeki sosyal güvenlik hakkı maddelerine aykırı olur bu sebeplerle sayılı kanunun yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu getiren buna dair düzenlemeleri içeren ve ve maddeleri anayasada düzenlenen eşitlik hakkına açıkça aykırıdır çalışma hakkına aykırılık konusundaki açıklamalar sayılı kanunda yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu aranması anayasanın maddesinde düzenlenen çalışma hakkına aykırıdır çünkü sayılı kanunun emekli maaşı bağlanabilmesi için getirdiği yurda kesin dönüş şartı kişiyi yurtdışında çalıştığı işten alıkoymakta bu nedenle de çalışma hürriyetini kısıtlamaktadıresas sayısı karar sayısı anayasanın maddesinde açıkça devlete bir takım sorumluluklar yüklenmiştir bu sorumluluklardan bir kaçına değinmek gerekirse devletin işsizleri korumak çalışmayı desteklemek işsizliği önlemeye elverişli bir ortam yaratmak anayasanın maddesinde sayılmıştır sayılı kanunda yurtdışında çalışan yurttaşa emekli maaşı bağlanabilmesi için yurda kesin dönüş yani yurt dışında çalışmama veveya herhangi bir yardım almama şartı getirilmesinin anayasanın maddesinde düzenlenen ve devlete yüklenen pozitif yükümlüklerle bağdaşmadığı açıktır devletin işsizleri koruması çalışmayı desteklemesi işsizliği önlemeye elverişli bir ortam yaratması gerekirken sayılı kanunda emeklilik için getirilen şart çalışmayı desteklemenin aksi yönde bir uygulamadır sayılı kanunda yer alan bu hükümler devlet çalışmayı değil çalışmamayı desteklemektedir bu sebeple sayılı kanunun yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu getiren buna dair düzenlemeleri içeren ve ve maddeleri anayasada düzenlenen çalışma hakkına açıkça aykırıdır sosyal güvenlik hakkına aykırılık konusundaki açıklamalar sayılı kanunda yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu aranması anayasanın maddesinde düzenlenen sosyal güvenlik hakkına aykırıdır çünkü anayasanın maddesi uyarınca herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir ve bu maddeye göre devlete bir takım pozitif yükümlüleri bulunmaktadır madde metninde bu yükümlülükler devletin bu sosyal güvenlik hakkı güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alması ve gerekli teşkilatları kurmasıdır ancak somut olayda sayılı kanunun emekli maaşı bağlanabilmesi için getirdiği yurda kesin dönüş şartı yani yurt dışında çalışmaması veveya yardım almaması kişinin yurt dışındaki sosyal güvenlik hakkını yok saymasına neden olmakta kişiyi yurt dışında yaşasa bile hiçbir güvencesi olmaksızın sadece emekli maaşı ile yaşamak zorunda bırakan bir hal görüntüsü vermektedir ülkemizde asgari ücretle çalışan bir işçinin maaşı iş bu başvuru tarihi itibariyle tldir asgari ücretle veya yoksulluk sınırın altındaki bir maaşla çalışan bir işçi emekli olsa dahi ailesinin geçimini sağlamak için çalışmak zorundadır sayılı kanunun yurda dönüş şartı hükümlerine baktığımızda ise kanun hükmü yurt dışında çalışan yurttaşa yurda dönmeyip yurt dışında kalması halinde hiçbir işte çalışmaması ve oradaki devletten hiçbir yardım almaması şartı ile emekli maaşı vermektedir somut olay özelinde davacının yaşadığı i̇sviçrenin para birimi karşısında türk lirasının değerinin düşüklüğü genelde ise ülkemizin paralarının birbirleri karşısındaki değeri ve emekli maaşlarının ortalaması düşünüldüğünde davacının yurtdışında çalışmasa ve yaşadığı ülkenin devletinde herhangi bir sosyal yardım almasa türkiyeden aldığı emekli maaşı ile geçimini sağlamasını beklemek sosyal güvenlik hakkını kısıtlayan bir durumdur bu durum sadece davacı yönünden değil yurt dışında yaşayan tüm vatandaşlar için ortalama olarak aynı mahiyettediresas sayısı karar sayısı yurt dışında çalışan vatandaşı olduğu türkiyeden emeklilik başvuru yapıp emekli olması ve yurt dışında çalışmasına devam etmesinin veveya yurtdışındaki ülkeden yardım almasının devlete maddi bir zararı olmadığı gibi kişi hastalık vs durumunda ülkenin hastanelerinde sağlık hizmetinden faydalanacağından ülkemizdeki emekliliğin sunduğu hizmetlerden olan sağlık hizmetinden faydalanmayacak sağlık hizmetleri için devlete bir gider oluşturmayacaktır bu konunun ayrıntılı açıklamalarına aşağıda değinilecektir sayılı kanunun emekli maaşı bağlanabilmesi için getirdiği yurda kesin dönüş şartı yani yurt dışında çalışmaması veveya yardım almaması şartı anayasanın maddesinde düzenlenen yabancı ülkede çalışan türk vatandaşları için devlete yüklenen pozitif yükümlülüklere de açıkça aykırıdır çünkü anayasanın maddesi ile devlete yabancı ülkelerde çalışan türk vatandaşlarının aile birliğinin korunması çocuklarının eğitiminin sağlanması ve sosyal güvenliklerinin sağlanması gibi yükümlülükler yüklemektedir yurt dışında ailesi ile birlikte yaşayan ve çalışan bir yurttaş vatandaşı bulunduğu ülkede emekli olması halinde yurda kesin dönüş yaptığında veya sırf emekli olabilmek için işten ayrıldığında ve yaşadığı ülkeden hiçbir sosyal yardım almasa ne ailesinin birliğini koruyabilir ne çocuklarının eğitimini sağlayabilir ne de kendisinin ve çocuklarının sosyal güvenliklerini sağlayabilir görüleceği üzere sayılı kanunun yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu getiren hükümleri anayasanın maddesinde düzenlenen ve devlete yüklenen pozitif yükümlülükleri hükümsüz hale getirmektedir bu sebeple sayılı kanunun yurt dışı hizmet borçlanması ile emekli olmak için yurda kesin dönüş koşulu getiren buna dair düzenlemeleri içeren ve ve maddeleri anayasada düzenlenen sosyal güvenlik hakkına açıkça aykırıdır iv türkiye cumhuriyeti anayasasına aykırılığı i̇leri sürülen kanun maddesinin anayasanın maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğine i̇lişkin açıklamalar kaldı ki söz konusu kanun maddesinin anayasanın maddesi kapsamında değerlendirsek dahi bu durum devlete ek bir mali yükümlülük getirmemektedir şöyle ki anayasanın devletin iktisadi ve sosyal ödevleri sınırları başlıklı maddesi devlet sosyal ve ekonomik alanlarda anayasa ile belirlenen görevlerini bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerinde getirir hükmü çerçevesinde sayılı kanununda getirilen sınırlamayla arasında bir bağlantı yoktur söz konusu hüküm sosyal ve ekonomik alanlarda anayasa ile belirlenen görevlerinin devlete mali yükümlülük getirmesi sebebiyle devletin mali kaynaklarının yeterliliği sınırında sınırlamalar getireceğinden bahsetmiştir yani söz konusu sınırlama devlete mali yükümlülük getiren konularda olması gerekmektedir türkiye de yaşlılık aylığı almakta olanlar yurt dışında çalışmaya başladıklarında bu çalışmalarının türkiyedeki istihdam ve sosyal güvenlik sistemine bir etkisi olmayacağı için anılan sistemlerin korunması amacıyla aylıklarının kesilmesi gereksinimi de doğmaz başterzi süleyman yurt dışı borçlanmasında yurda kesin dönüş koşulu aydın özkula armağan vd esas sayısı karar sayısı türkiye de yaşlılık aylığına hak kazanma yaşının şimdi kademeli olarak artmakla birlikte uzun yıllar düşük olması ve yaşlılık aylığı alanların aylıklarının geçimlerine yetmemesi nedeniyle ssknun maddesinin bendinde bir istisna hükmüne yer verilerek yazılı talepte bulunurlarsa yaşlılık aylığı almakta olanların çalışırken aylıklarını almaya devam edebilecekleri bunun karşılığında kazançlarından sosyal güvenlik destek primi adı altında bir prim kesileceği öngörülmüştür işçi işveren payı olan bu primin miktarı sigortalının prime esas kazancının udur tuncay ekmekçi güzel okur sosyal güvenlik destek priminin amacı da yaşlılık aylığı almakta olanların istihdama katılmalarını frenlemek bu katılımın sosyal yaşlılık sigortası sisteminin finansmanı üzerindeki etkilerini hafifletmek ve işçiye işyerinde karşılaşması olasılığı bulunan iş kazası ve meslek hastalığı riskine karşı sağlanan güvencenin finansmanını sağlamaktır yaşlılık aylığı almakta olanların yurt dışında çalışmalarının türkiyedeki istihdama ve yaşlılık sigortasının finansmanına bir etkisi olmadığı gibi bunların işyerinde karşılaşabilecekleri iş kazası ve meslek hastalığı riski de yabancı sosyal güvenlik sistemlerince güvenceye kavuşturulmaktadır sayılı yasanın söz konusu hükümlerinde yaşlılık aylığının bağlanması için getirilen yurda dönüş şartı anayasanın maddesinde bahsedilen sınırlamanın kapsamına girmemektedir yukarıda da detaylı bir şekilde anlatıldığı gibi bu sınırlama devletin mali kaynaklarına olumlu veya olumsuz bir etkiye sahip değildir bu sebeple anayasanın maddesinin kapsamı dâhilinde değerlendirilmemelidir anayasanın maddesi bu anlamıyla ihlal edilmiştir genel değerlendirmeler sayılı yasanın yurda dönüş koşulunu düzenleyen a a ve maddelerinin türkiye cumhuriyeti anayasasının kanun önünde eşitlik hakkını düzenleyen maddesine çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen maddesine sosyal güvenlik hakkını düzenleyen maddesine ve yabancı ülkelerde çalışan türkiye cumhuriyeti vatandaşlarına devletin yardımcı olmasını düzenleyen maddesine açıkça aykırıdır bir vatandaşın türkiye cumhuriyeti vatandaşı olup sırf yurt dışında yaşadığı ve çalıştığı için vatandaşı bulunduğu ülkedeki bir vatandaş ile aynı sosyal güvenlik haklarına sahip olamaması yukarıda detayları ile açıklandığı üzere anayasadaki eşitlik hakkına çalışma hakkına ve sosyal güvenlik hakkına aykırı olduğu açık olup bu hukuka aykırılığın giderilmesi sayılı kanundaki bu hukuksuz hükümler iptal edilmesi kanaati hasıl olmuştur her ne kadar kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı da itiraz yolunun konusu olamayacağı genel kural ise de anayasanın maddesine göre bu yolda bir davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır anayasanın maddesi uyarıca yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere sayılı kanunun hukuka aykırı hükümlerinin iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvuruda bulunulmasını karar verilmiş ve duruşma talik edilmiştiresas sayısı karar sayısı sonuç olarak sayılı kanuna göre borçlanılan yurtdışında geçen hizmetlerinize dayanarak aylık tahsisi yapılabilmesi için yurda dönüş koşulunu düzenleyen a a ve maddelerinin anayasanın kanun önünde eşitlik hakkını düzenleyen maddesine çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen maddesine sosyal güvenlik hakkını düzenleyen maddesine ve yabancı ülkelerde çalışan türkiye cumhuriyeti vatandaşlarına devletin yardımcı olmasını düzenleyen maddesine açıkça aykırı olduğundan somut norm denetimi yapılması ve sayılı kanunun maddesindeki ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin türk vatandaşı olan hak sahipleri ibaresinin maddesindeki yurda kesin dönüş yapılmış olması şartıyla ibaresinin a a bendinin tamamının yani yurda kesin dönülmüş olması ibaresinin b maddesinin ilk cümlesinde yazan kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir ibaresinin ayrı ayrı türkiye cumhuriyeti anayasasının kanun önünde eşitlik hakkını düzenleyen maddesine çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen maddesine sosyal güvenlik hakkını düzenleyen maddesine ve yabancı ülkelerde çalışan türkiye cumhuriyeti vatandaşlarına devletin yardımcı olmasını düzenleyen maddesine iptali edilmesi talep olunur