esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarih ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu i̇le bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinin nci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun uncu maddesinin ikinci fıkrasının inci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun malullük yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici nci maddesinin birinci fıkrasının bendinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde güncelleme katsayısının nasıl hesaplanacağı kurala bağlanmıştır sayılı kanunun nci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun uncu maddesinin ikinci fıkrasında emeklilik aylığının bağlanmasındaki unsurlardan biri olan ortalama kazancın güncelleme katsayısı ile güncelleneceği belirtilmiştir sayılı kanunun inci maddesi ile değiştirilen geçici nci maddesinin birinci fıkrasının bendinde henüz emekli olmayan tüm ssklı ve bağ kurluların emekli aylıklarının hesaplanacağı ve hesaplanan aylığın kişilerin emekli olacağı yıla kadar güncelleme katsayısı kadar arttırılacağı hükme bağlanmıştır yukarıda madde numaraları ve fıkraları belirtilen düzenlemeleri özetlemek gerekirse güncelleme katsayısı hesaplanırken sigortalının geçmiş yıllardaki aylık kazançları kazancının olduğu yılı takip eden her yılın tüfe indeksindeki artış oranı ile gayrisafi yurt içi hâsılanın sabit fiyatlarla gelişme hızının yüzde otuzu kadar artırılacak yaşlılık aylığı ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucu bulunan tutara göre ödenecek ve ortalama aylık kazanç hesaplanırken sigortalının her yıla ait prime esas kazancı her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenecek henüz emekli olmayan tüm ssklı ve bağ kurluların kanunun yürürlüğe girmesinden sonra hesaplanacak emekli aylığı kişilerin emekli olacağı yıla kadar güncelleme katsayısı kadar arttırılacaktıresas sayısı karar sayısı görüldüğü gibi sayılı kanuna göre yaşlılık aylığı hesaplanırken güncelleme katsayısı kullanılarak sigortalının geçmiş yıllardaki aylık kazançları kazancının olduğu yılı takip eden her yılın tüfe indeksindeki artış oranı ile gayrisafi yurt içi hâsılanın sabit fiyatlarla gelişme hızının yüzde otuzu kadar artırılacaktır yani yaşlılık aylığı bağlanırken ortalama aylık kazanca tüfe artışının tamamı ve büyüme hızının yüzde otuzu yansıtılacaktır sayılı sosyal sigortalar kanununda emekli aylıklarının hesaplanmasında yılından yılına kadar memur maaş katsayısı esas alınıyordu yılında yapılan değişiklik ile emekli aylıkları hesaplanırken sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancının her yılın aralık ayına göre tüfe indeksindeki artış oranı ile gayrisafi yurt içi hâsıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak bulunması esası getirilmişti getirilen bu sistemle sigortalının geçmiş yıllardaki aylık kazançları kazancının olduğu yılı takip eden her yılın tüfe indeksindeki artış oranı ile gayrisafi yurt içi hâsıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak emekli olacağı güne kadar güncellenmekte idi yani hem enflasyon oranının tamamı hem büyüme oranının tamamı sigortalının kazancına yansıtılıyordu sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde güncelleme katsayısının tüfe artışının yarısı ile hesaplanacak ortalama prime esas günlük kazancın yarısından oluşması ve gayrisafi yurt içi hâsıladaki artıştan pay verilmemesi öngörülmüştü sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde yer alan güncelleme katsayısının nasıl hesaplanacağına dair kural anayasa mahkemesi tarafından iptal edilmiştir anayasa mahkemesi söz konusu düzenlemeyi formülde sadece enflasyon karşısındaki değer kayıplarını önleyen tüfe değişim oranının esas alınmasını büyüyen ekonomiden bireye düşecek refah payının gözetilmemesini ve formüldeki katsayının eksi çıkması olasılığına karşın asgari bir sınırın da öngörülmemesini anayasaya aykırı bulmuştu anayasa mahkemesinin iptal kararından sonra kabul edilen sayılı yasada güncelleme katsayısı her yılın aralık ayına göre türkiye i̇statistik kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranının ile sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hâsıla gelişme hızının unun toplamına tam sayısının ilâve edilmesi sonucunda bulunan değer olarak tanımlanmıştır sayılı kanunun geçiş hükümlerine göre yaşlılık aylığının ödenmesinde ortalama aylık kazanç hesaplanırken sigortalının her yıla ait prime esas kazancı her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenecek ve henüz emekli olmayan tüm ssklı ve bağ kurluların kanunun yürürlüğe girmesinden sonra hesaplanacak emekli aylığı kişilerin emekli olacağı yıla kadar güncelleme katsayısı kadar arttırılacaktır yani yaşlılık aylığı almayı hak edenlerden emeklilik için başvuruda bulunmayıp çalışmaya devam edenlere sayılı kanunun geçiş hükümleri uygulanacağından bağlanacak aylıklarda büyük bir azalma ortaya çıkacaktır görüldüğü gibi emekli aylığının hesaplanmasında güncelleme katsayısı kritik bir öneme haizdir yaşlılık aylığının hesaplanmasında ortalama aylık kazancın hesabına büyümedeki refahtaki artışın sadece yüzde otuzunun yansıtılması sosyal hukuk devleti ve sosyal güvenlik ilkeleri ile bağdaşmamaktadır güncelleme katsayısının hesaplanmasında gayri safi yurt içi hâsıla artışının tamamı yerine yüzde otuzunun dikkate alınması sosyal devleti ve adil gelir dağılımını gerçekleştirmeyiesas sayısı karar sayısı amaçlayan bir anlayışı yansıtmamaktadır bu uygulama gelir dağılımının emeğin aleyhine bozulması anlamına gelmektedir sosyal güvenliğin de içinde bulunduğu sosyal hakların devletçe tanınmış olması yeterli değildir bu hakların gerçekleşmesi için devletin olumlu edimde bulunması sosyal güvenlik alanında oluşturulacak kural ve kurumların da anayasanın sözüne ve özüne bu bağlamda sosyal hukuk devleti ilkesine uygun olması zorunludur sosyal hukuk devletinin somut göstergelerinden bir olan sosyal güvenlik hakkının yer aldığı anayasanın ıncı maddesinde herkesin sosyal güvenlik hakkına sahiptir devlet bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilat kurar denilmektedir anayasanın nci maddesinde belirtilen sosyal hukuk devleti sosyal adaleti ve sosyal güvenliği sağlamakla ve herkes için insan onuruna yaraşır asgari bir yaşam düzeyini gerçekleştirmekle yükümlü devlettir sosyal hukuk devleti çalışanlarını koruyan onların insan onuruna yakışır bir hayat sürdürmelerin sağlayan milli gelirin adalete uygun biçimde dağıtılması için gereken önlemleri alan güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve sosyal dengeleri gözeten devlettir anayasa mahkemesinin sosyal güvenlikle ilgili bir kararında sosyal güvenlik bireylerin istek ve iradeleri dışında oluşan sosyal risklerin kendilerinin ve geçindirmekle yükümlü oldukları kişilerin üzerindeki gelir azaltıcı ve harcama artırıcı etkilerini en aza indirmek ayrıca sağlıklı ve asgari hayat standardını güvence altına alabilmektir bu güvencenin gerçekleştirilebilmesi için sosyal güvenlik kurumları oluşturularak kişilerin yaşlılık hastalık malullük kaza ve ölüm gibi sosyal risklere karşı asgari yaşam düzeylerinin korunması amaçlanmaktadır denilmektedir k bir başka kararında anayasa mahkemesi sosyal hukuk devletini şöyle tanımlamaktadır sosyal hukuk devleti güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak gerçek eşitliği yani sosyal adaleti ve toplumsal dengeyi sağlamakla yükümlü devlet demektir hukuk devletinin amaçladığı kişinin korunması toplumda sosyal güvenliğin ve sosyal adaletin sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir anayasanın cumhuriyetin nitelikleri arasında yer verdiği sosyal hukuk devletinin dayanaklarından birini oluşturan sosyal güvenlik kavramının içerdiği temel esas ve ilkeleri uyarınca toplumda yoksul ve muhtaç insanlara devletçe yardım edilerek onlara insan onuruna yaraşır asgari yaşam düzeyi sağlanması böylece sosyal adaletin ve sosyal devlet ilkelerinin gerçekleşmesine elverişli ortamın yaratılması gerekir k öte yandan hukuksal tasarrufu doğuran irade sahiplerinin aynı yöntemle bu tasarrufu geri almalarına veya değiştirmelerine olanak bulunmaktadır ancak önceden oluşmuş hukuksal durumların sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi hukuktan beklenen güvenlikle bağdaşmaz hukuk devletinin unsurlarından biri olan hukuk güvenliği diğer bir ifadeyle güvenin korunması ilkesi ilgilinin hukuki durumunun süreceğine olan güveni dolayısıyla hayal kırıklığına uğratılmaması anlamına gelir güvenin korunması her zaman mevcut bir hukuki durumun dokunulmazlığı anlamında olmasa da her düzenleme değişikliğinde yasa koyucunun göz önünde bulundurması gereken bir husustur halkın devlete olan güveninin korunması da ancak hukuk güvenliğinin sağlanmasıyla mümkündür bu yönüyle hukuk devletinin önemli bir unsuru olarak hukuk güvenliği yalnızca hukuk düzeninin değil aynı zamanda belirli sınırlar içinde bütün devlet davranışlarının az çok önceden öngörülebilir olması anlamını taşır hukuki güvenlik sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güven değil aynı zamanda yürürlükteki mevzuatın süreceğine duyulan güveni de içerir haklı beklenti idarenin ister biresas sayısı karar sayısı taahhüt isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması hakların kullanılmasını zorlaştırmayacak ya da doğmuş olan haklarının hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerekmektedir anayasanın nci maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlettir bu bağlamda hukuk devletinde yasa koyucu yasaların yalnız anayasaya değil evrensel hukuk ilkelerine de uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür yukarıda açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu i̇le bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendi nci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun uncu maddesinin ikinci fıkrası inci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun malullük yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici nci maddesinin birinci fıkrasının bendi anayasanın nci ve ıncı maddelerine aykırı olup iptalleri gerekir tarih ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu i̇le bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun sigortalı sayılanlar başlıklı üncü maddesinin bendinin ve nolu alt bentlerinin inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun genel sağlık sigortalısı sayılanlar başlıklı ıncı maddesinin bendinin nolu alt bendinde yer alan ve ibaresinin üncü maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun yürürlükten kaldırılan hükümler başlıklı ncı maddesinin numaralı bendinin inci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun malullük yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçi̇ci̇ inci maddesinin birinci fıkrasının anayasaya aykırılığı anayasa mahkemesi sayılı yasa ile ilgili olarak verdiği k sayılı tarihli kararında aynı hukuksal konumda bulunmayan memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların dışında kalan sigortalıların birbirinden farklı olan özellikleri gözetilmeksizin aynı sisteme bağlı tutulmasını anayasanın nci uncu ve inci maddelerine aykırı bularak yasanın pek çok düzenlemesini memurlar açısından iptal etmiştiesas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesi kararına göre memurların sadece sosyal güvenlik hakları değil sağlıkla ilgili hakları da diğer sigortalılardan farklı olarak ayrıca düzenlenmelidir anayasa mahkemesi sayılı kanunun üncü maddesinin numaralı bendini nci maddesinin birinci fıkrasını inci maddesinin ikinci fıkrasını uncu maddesinin birinci üçüncü ve beşinci fıkrasını inci maddesinin birinci fıkrasını ıncı maddesinde yer alan cetvelin ve sıralarındaki düzenlemeleri ncı maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarını inci maddesinin ikinci fıkrasını üncü maddesinin birinci fıkrasının bendinin yaşını doldurmamış veya yaşından gün almış kişilerin diş protezlerinin nci maddeye göre belirlenen tutarının si bölümünü inci maddesinin ikinci fıkrasını inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarını inci maddesinin birinci fıkrasının bendini geçici inci maddesinin beşinci fıkrasını geçici nci maddesinin birinci fıkrasının b ve bentlerindeki düzenlemeleri geçici üncü maddesinin ikinci ve dokuzuncu fıkralarındaki düzenlemeleri yasanın üncü maddesinin birinci fıkrasının bendi kapsamına girenler yönünden iptal etmişti anayasa mahkemesi ayrıca memur ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla beraber sigortalı sayılanlar arasına alan sayılı kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının bendini memur ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı hükümlere tabi tutarak genel sağlık sigortalısı sayılanlar arasına alan sayılı kanunu ıncı maddesinin birinci fıkrasının bendinin numaralı alt bendinin ve bölümünüesas sayısı karar sayısı sayılı emekli sandığı kanununu uygulamadan kaldıran inci ve ncı maddelerini uygulama olanağı kalmadı gerekçesiyle iptal etmişti sayılı yasa ile getirilen yeni düzenlemeler anayasa mahkemesi kararının gerekçesinde ileri sürülen hususlarla uyumlu düzenlemeler değildir şöyle ki sayılı kanunun sayılı kanunun nci maddesiyle değişik üncü maddesinin bendinin ve nolu alt bentlerinde yer alan düzenlemelerle memur ve diğer kamu görevlileri diğer sigortalılarla beraber sigortalı sayılanlar arasına alınmış sayılı kanunun sayılı kanunun inci maddesiyle değişik ıncı maddesinin bendinin nolu alt bendinde yer alan düzenlemeyle memur ve diğer kamu görevlileri diğer sigortalılarla aynı hükümlere tabi tutularak genel sağlık sigortalısı sayılanlar arasına alınmış sayılı kanunun sayılı kanunun üncü maddesiyle değişik yürürlükten kaldırılan hükümler başlıklı ncı maddesinin numaralı bendinde yer alan düzenleme ile memur ve diğer kamu görevlilerinin sayılı kanun ile olan bağları kaldırılmış sayılı kanunun sayılı kanunun inci maddesi ile değiştirilen malullük yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçi̇ci̇ inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenlemeyle bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sayılı emekli sandığı kanununa tabi olan memur ve diğer kamu görevlileri üncü maddesinin bendi kapsamında kabul edilerek diğer sigortalılarla beraber sigortalı sayılanlar arasına alınmış sayılı kanunun sayılı kanunun inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçi̇ci̇ üncü maddesinde yer alan düzenlemeyle emekli sandığı iştirakçisi iken bu kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının bendi kapsamına alınanlara sayılı kanun hükümlerine göre işlem yapılması aylık bağlanması artırılması azaltılması kesilmesi yeniden bağlanması toptan ödeme ihya yardımlar ve ikramiyeleri hakkında yürürlükten kaldırılan hükümler de dâhil sayılı kanun hükümlerine göre işlem yapılması öngörülmüştür böylece getirilen bu düzenlemeler ile anayasada tanımı yapılan memur ve diğer kamu görevlilerinden sayılı kanunun yürürlüğe girmesinden önce göreve başlayanların sosyal güvenlik ile ilgili düzenlemeler açısından sayılı emekli sandığı kanunu hükümlerine sağlıkla ilgili düzenlemeler açısından ise sayılı yasa hükümlerine tabi olması buna karşılık memur ve diğer kamu görevlilerinden sayılı kanunun yürürlüğe girmesinden sonra göreve başlayanların ise hem sosyal güvenlik hem sağlıkla ilgili düzenlemeler açısından sayılı yasa hükümlerine tabi olması hükme bağlanmıştır sayılı yasanın üncü ıncı ncı ve geçici inci maddesindeki memur ve diğer kamu görevlileri ile ilgili düzenlemelerle sayılı kanunun nci inci üncü ve geçici inci maddesiyle yeniden getirilen düzenlemeler birbirinin aynıdır tek farklılık sayılı kanunun geçici üncü maddesindeki düzenlemedir bu maddedeki düzenleme ile eskiden sayılı kanun kapsamında olanlardan bu kanun kapsamına alınanlara sayılı kanun hükümlerinin uygulanmaya devam etmesi kabul edilmiştiresas sayısı karar sayısı kısacası anayasa mahkemesince uygulama olanağı kalmadığı gerekçesiyle iptal edilen düzenlemelere sayılı kanunda tekrar aynı şekilde yer verilmiştir sayılı kanunda sadece uygulama olanağı kalmadığı gerekçesiyle iptal edilen düzenlemelere değil sayılı yasanın üncü maddesinin birinci fıkrasının bendi kapsamına girenler yönünden iptal edilen düzenlemelere de aynen yer verilmiştir sayılı yasa memurlar yönünden iptal edilen düzenlemelere aynen yer verirken sayılı yasadan farklı olarak ya sigortalılar ibaresi yerine üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamındakiler ibaresini veya bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra işe başlayanlar ibaresini kullanmıştır bazı maddelerdeki düzenlemelerde ise hiç değişiklik yapmadan üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamındakiler ibaresini yinelemiştir sayılı yasa sayılı yasadan farklı olarak sadece bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar başlıklı inci malul sayılma başlıklı inci evlenme ve cenaze ödeneği başlıklı inci prime esas kazançlar başlıklı inci prim oranları ve devlet katkısı başlıklı inci maddelerde üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamındakiler için farklı düzenlemeler getirmiştir buna karşılık memur ve diğer kamu görevlileri ile ilgili olan ve hiç değiştirilmeden sadece sigortalılar ibaresi yerine üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamındakiler ibaresinin veya bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra işe başlayanlar veyahut doğrudan üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamındakiler ibaresinin kullanıldığı düzenlemeler şunlardır tanımlar başlıklı üncü maddesi sigortalı sayılmayanlar başlıklı ncı maddesi sigortalılığın başlangıcı başlıklı nci maddesi sigorta bildirimi ve tescil başlıklı inci maddesi malullük aylığının hesaplanması başlangıcı kesilmesi ve yeniden bağlanması başlıklı nci maddesi yaşlılık sigortasında sağlanan haklar ve yararlanma şartları başlıklı inci maddesi yaşlılık aylığının hesaplanması başlıklı uncu maddesiesas sayısı karar sayısı yaşlılık aylığının başlangıcı kesilmesi veya sosyal güvenlik destek primi ödenmesi başlıklı uncu maddesi yaşlılık toptan ödemesi ve ihya başlıklı inci maddesi ölüme bağlı toptan ödeme ve ihya başlıklı ncı maddesi fiili hizmet süresi başlıklı ıncı maddesi bazı kamu görevlilerinin prime esas kazançları ve prime esas kazançların üst sınırı başlıklı ncı maddesi vazife malullüğü harp malullüğü ile harp malullerine verilecek malullük zammı ve vazife malullerine verilecek sürekli iş göremezlik geliri karşılığı başlıklı nci maddesi kamu görevlilerinin emekliye sevk onayı başlıklı inci maddesi sigortalılık hallerinin birleşmesi başlıklı inci maddesi prim belgeleri ve iş yeri kayıtları başlıklı ncı maddesi prim ödeme yükümlüsü başlıklı nci maddesi primlerin ödenmesi başlıklı inci maddesi sayılı yasada memurlar ve diğer kamu görevlileri için sayılı yasadan farklı olarak düzenlenen hükümler memurların sosyal güvenlik bakımından diğer sigortalılardan anayasa gereği farklı olmasını gerektirdiği için düzenlenmiş maddeler değildir çünkü sayılı yasa ile getirilen düzenlemeler ayrıntılı olarak incelendiğinde kolayca görülecektir ki sayılı yasa sayılı yasadaki pek çok eksikliği giderme işlevi de görmüştür sayılı yasa anayasa mahkemesinin kararından sonra sayılı kanununda yapılması zorunlu olan değişikliklerden ibaret olan bir yasal düzenleme değildir sayılı yasa anayasa mahkemesi kararı ile ilgisi olmayan çok sayıda değişikliği içeren bir yasadır yani inci inci nci inci ve inci maddelerde yapılan memur ve diğer kamu görevlileri ile ilgili değişiklikler anayasa mahkemesi kararının gereğini yerine getirme amacına yönelik değildir tıpkı diğer başka değişiklikler gibi ya bir eksikliği gidermek için ya da farklı bir tercih sonucu getirilen düzenlemelerdir memur ve diğer kamu görevlileri için sayılı yasada oluşturulan çatı özlük haklarına dayalı bir sistemde görev yapanların prim esasına dayalı bir sistemde görev yapan diğer sigortalılarla aynı emeklilik ve sağlık sistemine tabi olması sonucunu doğurduğu için anayasa mahkemesi kararı ile uyumlu değildir anayasa mahkemesi sayılı yasadaki emeklilik ve sağlıkla ilgili düzenlemelerin bir kısmını memurlar ve diğer kamu görevlileri açısından iptal ederken kazanılmış haklar bakımından iptal etmemiştir i̇ptal kararı memur statüsündekilerin diğer sigortalılarla aynı sisteme bağlı olmaması gerekçesine dayanmaktadıresas sayısı karar sayısı bu bakımdan bu yasanın yürürlüğe girmesinden önce göreve başlayan memur ve diğer kamu görevlilerinin sosyal güvenlik hakları bakımından sayılı emekli sandığı kanunu hükümlerine tabi tutulması bu yasanın yürürlüğe girmesinden sonra göreve başlayan memur ve diğer kamu görevlilerinin ise sosyal güvenlik hakları bakımından sayılı kanun hükümlerine tabi tutulması eğer anayasa mahkemesi kararı kazanılmış hakların korunması amacına yönelik olsaydı doğru bir yaklaşım olarak kabul edilebilirdi anayasa mahkemesinin sayılı yasa ile ilgili iptal gerekçesinde anayasanın başta inci maddesi olmak üzere memurlar ve diğer kamu görevlilerine ilişkin inci nci inci inci ve ncı maddelerindeki düzenlemeler örnek gösterilerek memur ve diğer kamu görevlilerinin farklılıkları vurgulanmıştır anayasa mahkemesinin söz konusu kararında sosyal güvenlik hakkından yararlanacak olanların hukuksal konumları gözetilerek aynı statüde bulunmayanların bu statülerinin gerekli kıldığı kurallara bağlı tutulmalarının anayasanın uncu maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesinin doğal bir sonucu olduğu belirtilmiştir anayasa mahkemesinin kararında bir hizmet sözleşmesine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan işçilerle bağımsız çalışanların zorunlu ve isteğe bağlı olarak sosyal güvenliklerinin prim esasına dayalı sigorta sistemi ile sağlandığı bu bağlamda işçi ve kendi adına çalışan sigortalıların emeklilik ve diğer haklarının prime dayalı sigorta esasına dayandığı buna karşılık memur ve diğer kamu görevlilerinin emeklilik ve diğer haklarının ise özlük haklarına esasına dayandığı belirtilmiştir söz konusu kararda memurların özlük haklarından olan sosyal güvenlik kapsamındaki haklarının kamu hukuku kurallarına tabi olduğu işçi ve işveren arasındaki hak ve yükümlülüklerin ise tarafların özgür iradesi ile belirlenen iş hukuku alanına giren sözleşmelere dayandığı hatırlatılarak anayasanın inci maddesinden kaynaklanan ve yasalarla belirlenen özlük hakları memurların emeklilik bakımından diğer sigortalılardan farklı olmasını gerektirir denilmiştir anayasa mahkemesinin söz konusu kararında devletin en temel işlevlerinden olan kamu hizmetinin görülmesindeki yeri tartışmasız olan kamu görevlileri için statülerine yaptıkları görevin gereklerine uygun emeklileri için de önceki statüleri ile uyumlu ayrı yasal düzenleme yapılmasını zorunlu kılmaktadır ancak düzenlemenin aynı hukuksal konumda bulunmayanların bu özelliklerini ve farklılıklarını yansıtmak koşuluyla aynı veya başka bir yasa içinde yapılması hususu kuşkusuz yasa koyucunun takdiri içindedir denilmektedir anayasa mahkemesi kararına göre memurların sadece sosyal güvenlik hakları değil sağlıkla ilgili hakları da kanunla ayrıca düzenlenmelidir anayasa mahkemesi kararında aynen şöyle denilmektedir sayılı yasa ile sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde görülebilmesini sağlamak amacıyla genel sağlık sigortası kurulması öngörülmüştür yasanın genel gerekçesinde beş farklı emeklilik rejiminin aktüeryal olarak hak ve yükümlülüklerinin eşit olacağı tek bir emeklilik rejimine dönüştürülmesinin planlandığı buna koşut olarak sağlık hizmetlerinin düzenlenmesinde de aynı anlayışın esas alındığı anlaşılmaktadır oysa yukarıda da belirtildiği gibi memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yürüttükleri kamu hizmetine bağlı olarak hukuksal konumları diğer çalışanlardan birçok bakımdan farklılıklar göstermektedir çalışmakta olanları ve emeklileri kapsayan genel sağlık sigortasından yararlanma hakkı da anayasanın inci maddesinde memurlar ve diğer kamu görevlileri için yasayla düzenlenmesi öngörülen haklar arasında bulunduğundan üstlendikleri kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi ve hizmet alanlar yönünden de olumsuzluklar yaşanmaması için buesas sayısı karar sayısı hususların da memurların diğer hakları gibi onlara ilişkin düzenleme içinde ayrıca yer alması anayasal bir gerekliliktir çağdaş devlet anlayışı sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla anayasanın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini bu yolla bireylerin refah huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılar anayasanın nci maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan devlettir kısacası sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra göreve başlayanların bu yasaya göre sosyal güvenlik ve sağlık hakları bakımından diğer sigortalılar gibi sigortalı sayılması bu yasanın yürürlüğe girmesinden önce göreve başlayanların ise sağlık hakları bakımından diğer sigortalılarla aynı hükümlere tabi olması anayasaya aykırıdır açıklanan nedenlerle sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu i̇le bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun sigortalı sayılanlar başlıklı üncü maddesinin bendinin ve nolu alt bentleri inci maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun genel sağlık sigortalısı sayılanlar başlıklı ıncı maddesinin bendinin nolu alt bendinde yer alan ve ibaresi üncü maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun yürürlükten kaldırılan hükümler başlıklı ncı maddesinin numaralı bendi inci maddesi ile değiştirilen sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun malullük yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçi̇ci̇ inci maddesinin birinci fıkrası anayasanın nci uncu ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekir sayılı kanunun üncü maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun üncü maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendinde yapılan düzenleme ile ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen türk işçilerinin üncü maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamında sigortalı sayılması bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanması ve isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaması hükme bağlanmıştır getirilen bu düzenleme ile yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen türk işçileri prim ödemelerini kendileri karşılamak koşuluyla uzun vadeli sigorta dallarından yararlanabilecekler ve isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır kanun tasarısının gerekçesinde türkiyeli iş adamlarının rekabet gücünün korunması amacıyla bu düzenlemenin gerçekleştirildiği belirtilmektediresas sayısı karar sayısı sayılı kanun yürürlüğe girdiğinde inci maddenin bendi gereğince bu işçiler için işverenleri genel sağlık sigortası primi olarak yüzde oranında işkazası meslek hastalığı için yüzde ile arasında değişen oranda prim ödeyerek toplam yüzde ile yüzde arasında prim ödeyeceklerdir yani işverenlerin ödeyecekleri prim oranı düşürülmektedir öte yandan yurtdışına çalışmaya götürülen bu işçilerden isteğe bağlı sigortalılık süresi içinde genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır yani hem prim oranı düşürülmekte hem genel sağlık sigortası primi alınmayarak gerçekte işveren yükümlülüğünde olması gereken bir konunun maliyeti kamuya yüklenmektedir ayrıca rusya gibi ülkelerde inşaatlarda zor şartlarda işçi olarak çalışanların isteğe bağlı sigorta ödemeleri eski adıyla bağ kur yeni adıyla sigortalılığına sayılacaktır yani inşaatta çalışan işçiler işveren gibi değerlendirilip gün yerine gün ile emekli edilecektir kurumun prim kaybına yol açan ve sosyal güvenlik kurumunu önemli bir yük altına sokan bu düzenleme aynı zamanda yurt dışına gönderilen işçileri isteğe bağlı sigortalılık nedeniyle sigortalılığı kapsamında esnaf saydığı için bunların prim ödeme gün sayısı da artırılmış olmaktadır anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygı gösteren bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasa bulunduğu bilincinde olan devlettir i̇şverenlerin yurt dışında çalıştırdıkları işçilerin sosyal güvenlik kaynaklı yüklerini diğer sigortalılara yüklemekte kamu yararı yoktur adil olmayan bir yasal düzenlemenin amacı kamu yararı olamaz hukuk devletinin tanımına giren birçok unsurlardan birisi de kamu yararı düşüncesi olmaksızın herhangi bir yasanın kabul edilmeyeceğidir tüm yasaların genel amacının kamu yararı olduğu bilinen bir gerçektir kabul edilmesinde kamu yararı bulunmayan bir düzenleme anayasanın nci maddesi hükmüne aykırı nitelikte olur anayasanın uncu maddesinde belirtilen eşitlik ilkesi ise birbirleriyle aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemek amacına hizmet eder bu itibarla aynı hukuksal durumda olanlar için yapılan farklı düzenlemeler anayasanın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur açıklanan nedenlerle sayılı kanunun üncü maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendi anayasanın nci ve uncu maddelerine aykırı olup iptali gerekir sayılı kanunun üncü maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun ncı maddesinin birinci fıkrasının bendinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun üncü maddesi ile değiştirilen sayılı kanunun ncı maddesinin birinci fıkrasının bendinde yapılan düzenleme ile üncü maddenin birinci fıkrasının ve bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden yaşını doldurmamış olanlar sigortalı olmayanlar arasında sayılmıştıresas sayısı karar sayısı türkiye tarafından da kabul edilen birleşmiş milletler çocuk hakları sözleşmesi yaşına kadar olanları çocuk olarak nitelemekte ve bunların ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel zihinsel ruhsal ahlaksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunmasını istemektedir aynı yaklaşım yakın dönemde çocukların asgari çalışma yaşını düzenleyen ve türkiye tarafından yılında sayılı kanunla kabul edilen sayılı uluslararası çalışma sözleşmesinde de yer almıştır uluslararası çalışma örgütü sayılı sözleşmede tıpkı bm çocuk hakları sözleşmesinde olduğu gibi yaşını doldurmayanları çocuk olarak kabul etmiş ve bir adım daha ileri giderek bunların tamamının çalışma yaşamından uzaklaştırılmasını hedef göstermiştir ancak uluslararası çalışma örgütü çocukların çalışma yaşamından hemen çekilmeleri sağlanamayacağından çocukların çalışma yaşamından uzaklaştırılması sağlanıncaya kadar çocukların çalışma yaşamındaki koşullarının iyileştirilmesini hedef alan düzenlemelerde bulunmaktadır uluslararası çalışma örgütü tarafından kabul edilen ve sayılı sözleşmeler çocukların çalışma koşullarını ve sektörlere göre en az çalışma yaşlarını belirlemiştir türkiye bu sözleşmeleri kabul etmiştir haziran tarihinde yürürlüğe konulan sayılı i̇ş kanununda da çocukların çalışmasına izin veren düzenlemeler vardır sayılı i̇ş kanunu hafif işlerde de olsa yaşını doldurmuş olan çocukların çalışmasına izin vermiş