esas sayısı karar sayısı mahkememizde görülmekte olan esas sayılı kamulaştırma bedel tespiti ve tescili davasında davalı havale tarihli dilekçe ile sayılı kamulaştırma kanununun sayılı devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile değiştirilen maddesi ile değiştirilen maddesi ve maddesiyle değiştirilen maddesinin anayasaya aykırı olduğu iddiasında bulunduğu bu nedenle bu maddelerin iptali istemi ile dosyanın anayasa mahkemesine gönderilmesi talebinde bulunduğu görüldü mahkememizce davalı vekilinin anayasaya aykırılık iddiasının ciddi olduğu ve anılan yasa maddelerinin anayasaya aykırı olduğu kanaatine varılarak talebin kabulüne karar verilmiş ve dosyanın onaylı bir suretinin anayasa mahkemesine gönderilerek anılan yasa maddelerinin iptali isteminde bulunulmasına tarihli ara karar ile karar verilmiştir anayasa mahkemesinin tarih ve esas sayılı kararı ile iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddine karar verilmiştir bu karar doğrultusunda anayasaya aykırı bulduğumuz kanun maddelerinin anayasanın hangi maddelerine aykırı oldukları hususunda sayılı yasanın maddesi uyarınca teferruatlı açıklaması yapılmıştır buna göre mahkememizce devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun ncı maddesiyle tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun uncu maddesinin sekizinci fıkrasında yapılan değişiklik tarafların bedelde anlaşamamaları halinde gerektiğinde hâkim tarafından onbeş gün içinde sonuçlandırılmak üzere yeni bir bilirkişi kurulu tayin edilir ve hâkim tarafların ve bilirkişilerin rapor veya raporları ile beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespit eder mahkemece tespit edilen bu bedel taşınmaz mal kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırılma bedelidir tarafların anlaşması halinde kamulaştırma bedeli olarak anlaşılan miktar peşin ve nakit olarak hak sahibi adına bankaya yatırılır tarafların anlaşamaması halinde hâkim tarafından kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel peşin ve nakit olarak hak sahibi adına kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere mahkemece belirlenecek banka hesabına yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir kamulaştırma bu kanunun üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise ilk taksitin yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına hak sahibi tespit edilememiş ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere uncu maddeye göre mahkemece yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir i̇darece kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırıldığına hâkim tarafından kamulaştırma bedeli olarak tespitesas sayısı karar sayısı edilen bedelin idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine veya hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır i̇stinaf veya temyiz incelemesi sonucunda kesinleşen kamulaştırma bedeli hak sahibine peşin ve nakit olarak ödenen tutardan daha az olması durumunda aradaki fark ilgilisinden talep edilir i̇dare tarafından hak sahibi adına yapılan ödeme tarihi ile geri ödemeye ilişkin yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih arasındaki süre için faiz alınmaz hükmü ile yine aynı torba kanunun nci maddesiyle sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının bendinde yapılan değişiklik ı bu fıkrada belirtilen unsurlara göre tespit edilen arazi bedelinin yarısını geçmemek ve her bir ölçünün etkisi açıklanmak kaydıyla bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri hükmü ve yine aynı torba kanunun nci maddesiyle sayılı kanunun inci maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesinde yapılan değişiklikler taşınmazlardaki bu sınırlama ilan tarihinin bitiminden itibaren beş yıl olup bu süre bakanlar kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere beş yıl süre ile uzatılabilir hükümleri yürürlükte bulunan sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının ve nci maddelerine aykırı bulunmuştur sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir hükmünü içeren maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun ve insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimlerine açık olan devlettir öte yandan hukuk güvenliği ilkesi hukuk devletinde uyulması zorunlu temel ilkelerden birini oluşturmaktadır anayasada öngörülen temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasının ve insan haklarının yaşama egemen kılınmasının önkoşulu olan hukuk güvenliği ilkesi hukuk normlarının öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini gerekli kılar bu bağlamda daha önce tesis edilmiş bulunan işlemlerin doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldıracak şekilde yasama tasarrufunda bulunulması hukuk güvenliği ilkesini zedeleyebilir hukuk devletinin gereği olan hukuk güvenliğini sağlama yükümlülüğü kural olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar yasaların geriye yürümezliği ilkesi uyarınca yasalar kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği kazanılmış hakların korunması mali haklarda iyileştirme bakılan davada mülkiyet hakkı gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki hukuksal olay işlem ve eylemlere uygulanmak üzereesas sayısı karar sayısı çıkarılırlar yürürlüğe giren yasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir bu itibarla mahkememizce sayılı kamulaştırma kanununa sayılı devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun ve nci maddeleriyle eklenen hükümler yukarıda açıklanan sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinde belirtilen hukuk devleti tanımına ve hukuk devletinde uyulması zorunlu temel ilkelerden olan hukuk güvenliği ilkesine ve sosyal devlet ilkesine aykırılık oluşturduğu kanaatine varılmıştır anayasanın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması kenar başlıklı maddesi şöyledir temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz anayasanın maddesine göre kişilerin mülkiyetleri ancak kanunla öngörülmüş usullerle ve kamu yararı gereği karşılığı ödenmek suretiyle ellerinden alınabilir anayasanın maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi gereği kişilerin mülklerinden mahrum bırakılmaları halinde elde edilmek istenen kamu yararı ile mülkünden mahrum bırakılan bireyin hakları arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir ölçülülük ilkesi elverişlilik gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır elverişlik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir ai̇hm de mülkiyet hakkına yapılan bir müdahalenin sözleşmeye uygunluğunu denetlerken yapılan müdahalenin kamu yararı ya da genel yararı amaçlamasının yanı sıra toplumun genel yararı ile birey haklarının korunması arasında adil bir dengenin de gözetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır bu çerçevede bireylerin mülklerinin değeriyle orantılı makul bir bedel ödenmeden mülklerinden mahrum edilmeleri halinde yapılan müdahalenin ölçülü olmadığına hükmetmektedir bununla beraber sözleşme ile korunan mülkiyet hakkı her durumda tam bedelin ödenmesini güvence altına almamaktadır bkz sporrong ve lönnrothi̇sveç no ve § james ve diğerlerii̇ngiltere no § papachelasyunanistan no § lithgow ve diğerlerii̇ngiltere no § bir taşınmazın mülkiyetinin karşılığı henüz ödenmeden idareye geçmesi mülkiyet hakkının hakkın özünü zedeleyen bir durumdur aym k bununla beraber anayasanın maddesinde yer alan ölçülülük ilkesini aşan ve mülkünden yoksun bırakılan kişiye ulaşılmak istenen kamu yararıyla kıyaslandığında ağır bir yük getiren müdahale niteliğinde olacağı kanaatine varılmıştıresas sayısı karar sayısı i̇darenin malikin rızasına gerek olmaksızın yapabileceği bir işlem olan kamulaştırma nedeniyle peşin ödemesi gereken bedeli ödemede gecikmesi durumunda hissedilir değer kaybına neden olan unsurların varlığının dikkate alınmaması halinde ödenen bedelin taraflar için zarara yol açacağı bu sebeple benzer yöndeki ai̇hm kararı i̇çin bkz ai̇hm yunan rafinerileri stran ve stratis andreadis yunanistan no § başvurucuların mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin orantılı olabilmesi için ödenen tutarların enflasyonun etkilerinden arındırılarak güncelleştirilmesi yani kamulaştırma tarihi ile ödeme tarihi arasında geçen süredeki hissedilir değer kaybını telafi edecek biçimde faiz uygulanmasının taraflar için hak kaybını önleyici nitelikte olacağı düşünülmektedir bkz scordinoi̇talya no b no § anayasamızın ncı maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir hükmünün yanında aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise kamulaştırılan topraktan toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli her halde peşin ödenir hükmü mevcuttur avrupa i̇nsan hakları mahkemesi ai̇hm sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin kamu otoritelerince mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuna dayanmasını zorunlu kıldığını ifade etmiştir ai̇hm ayrıca demokratik toplumun temel ilkelerinden olan hukuk devletinin sözleşmede mündemiç bir kavram olduğunu vurgulamıştır vistins ve perepjolkinsletonya no ancak ai̇hm kanunilik ilkesinin sağlanması bakımından müdahalenin iç hukukta yasal bir temelinin varlığının tek başına yeterli olmadığını vurgulamış bu bağlamda kanunun hukuk devleti ilkesine uygun olmanın yanında güvenceler içermesi gerektiğine de işaret etmiştir vistins ve perepjolkinslitvanya ai̇hme göre mülkiyetten yoksun bırakma yetkisi tanıyan bir yasa kuralının kanunilik kriterini taşıdığından söz edilebilmesi için yeterli düzeyde erişilebilir kesin ve öngörülebilir olması gerekir öngörülebilirliğin derecesinin tespitinde söz konusu kanunun içeriği düzenlediği alanın mahiyeti ve temas ettiği kişilerin sayısı ile statüsü büyük önem taşımaktadır öte yandan kanunun öngörülebilirlik ilkesinin önemiyle orantılı asgari usule ilişkin güvenceler içermesi gerekir vistins ve perepjolkinslitvanya anayasa mahkemesinin kararları ai̇hm kararları ve doktrin ışığında iptalini talep ettiğimiz somut yasa metinlerinin hangi gerekçeler ile iptal edilmesi gerektiği hususu aşağıda açıklanmaktadır buna göre devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun ncı maddesi ile sayılı yasanın ncu maddesinin inci fıkrası değiştirilmiştir yapılan değişiklik özetle eldeki kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası neticesinde yerel mahkemece hükmedilecek olan fark kamulaştırma bedeli üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılacak hak sahibi olan tarafa ödemesi yapılmayacaktır mahkememizce anayasamızın ıncı maddesi kamulaştırılan topraktan toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli her halde peşin ödenir hükmünü ihtiva etmekte iken yapılan değişiklik ile hak ettiği edeceği fark bedelin ödenmesinin yerel mahkeme kararının kesinleşmesi şartına bağlanmasının anayasaya aykırılık teşkil edeceği kanaatine varılmıştır ülkemiz şartlarında yerel mahkemeler ile yüksek yargının iş yükünün fazlalığı dosyaların yargıtaydan dönüş süresi ve hukuk sistemimize yeni dahil olan istinaf süreci de dikkate alındığında yerel mahkemelerce verilen kararların kesinleşmesinin uzun yıllar sürebileceği ve hal böyle iken mülkiyet hakkına kamulaştırma yapmak suretiyle müdahaleesas sayısı karar sayısı edilmesi durumunda kamulaştırma bedelinin kamulaştırma fark bedelinin dosyanın kesinleşmesi şartına bağlanması tarafların hak kaybına uğramasına sebep olabileceği yapılan değişikliğin sosyal hukuk devlet ilkesini zedeleyebileceği düşünülmektedir somut dosya üzerinden ilgili yasa maddeleri ve aradan geçen davanın açıldığı yıl yılı dikkate alındığında yıl gibi çok uzun bir zaman geçmesine rağmen dosya halen sonuçlandırılamamıştır hal böyle iken sayılı yasa ile yapılan değişiklik sonrası ödemenin davanın kesinleşme şartına bağlanması taraflar için hak kaybına sebep olabilecektir devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesi ile sayılı yasanın nci maddesinin birinci fıkrasının ı bendi değiştirilmiştir yapılan değişiklik ı bu fıkrada belirtilen unsurlara göre tespit edilen arazi bedelinin yarısını geçmemek ve her bir ölçünün etkisi açıklanmak kaydıyla bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri şeklinde olup bu değişiklik ile bilirkişilere somut dava konusu taşınmaz için değerlendirme yaparken görüş ve kanaatlerinin ile sınırlandırılması anayasamızın aradığı gerçek karşılık ilkesine ulaşılmasının önünü kapattığı düşünülmektedir buradan çıkarılacak olan sonuç her taşınmazın bulunduğu bölge ve fiziki şartları ile kıymetini etkileyecek objektif ölçütler nazara alınarak anayasanın aradığı gerçek karşılık ilkesi doğrultusunda değerinin tespiti gereğidir zira bu hususta yargıtay hukuk dairesi bazı kararlarında objektif değer artışının den fazla olamayacağını hükme bağlamıştır yhd k yhd k yhd k yhd k yhd k yhgk t i̇lgili değişikle ile tespit edilen arazi bedeline den fazla olmayacak şekilde objektif değer artış oranı uygulanması yönündeki yasa metni bilirkişilik tekniği ve bu müessesenin bağımsız ve tarafsız değerlendirme yapılmasının da önüne engel olduğu düşünülmektedir devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesi ile sayılı yasanın nci maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesi değiştirilmiştir yapılan değişiklik taşınmazlardaki bu sınırlama ilan tarihinin bitiminden itibaren beş yıl olup bu süre bakanlar kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere beş yıl süre ile uzatılabilir denilmektedir yeni eklenen cümle ile kanunun üçüncü fıkrası baraj sulama şebekeleri ve boru hatları karayolu demiryolu liman ve havaalanı gibi gelecek yıllara sari büyük projelerde kamu yararı kararı kamulaştırılacak taşınmazların bulunduğu mahalle veveya köy muhtarlığında on beş gün süre ile asılmak suretiyle ilan edilir kamu yararı kararının ilan süresinin bitiminden itibaren kamulaştırılacak taşınmazlar üzerine yapılan sabit tesisler ile dikilen ağaçların bedeli kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınmaz deği̇şi̇k cümle rgt rg no kanun no kod taşınmazlardaki bu sınırlama ilan tarihinin bitiminden itibaren beş yıl olup bu süre bakanlar kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere beş yıl süre ile uzatılabilir şeklini almıştır yapılan değişikliğin insan ömrü dikkate alındığında yıl gibi bir sürenin çok uzun bir süre olması bu süre içinde hayatını idame ettirmek geçimini sağlamak zorunda olan küçük çiftçiden bu özveriyi beklemenin hak ve nesafet kuralları ile örtüşmeyeceği on yıl boyunca herhangi bir işlem yapmaksızın mülkiyet hakkını kısıtlayacağı sonucu ile karşılaşılacağı düşünülmektedir tümesas sayısı karar sayısı bu açıklamalarımız ışığında bahse konu yasa metinlerinin anayasaya aykırı olduğu mahkememizce düşünülmektedir sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan nedenlerle tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen maddesinin tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen sekizinci fıkrasının anayasanın ve maddelerine aykırı olduğunun tespiti ile iptaline karar verilmesi arz olunur sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen maddesinin birinci fıkrasının tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen ı bendinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğunun tespiti ile iptaline karar verilmesi arz olunur sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen maddesine tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile eklenen fıkrasının tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen üçüncü cümlesinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğunun tespiti ile iptaline karar verilmesi arz olunur