esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin yürürlüğün durdurulması istemini de içeren gerekçe bölümü şöyledir sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı kanunun nci maddesi ile sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilerek memur ve diğer kamu görevlileri hakkında yapılacak ihbar ve şikayetlerin değerlendirilmesi için yeni ölçütler getirilmiştir getirilen yeni ölçütlerle memur ve diğer kamu görevlileri hakkında yapılacak ihbar ve şikâyetlerin soyut ve genel nitelikte olmaması ihbar veya şikâyetlerde kişi veya olay belirtilmesi iddiaların ciddî bulgu ve belgelere dayanması ihbar veya şikâyet dilekçesinde dilekçe sahibinin doğru ad soyad ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması zorunlu kılınmıştır cumhurbaşkanının geri gönderme yazısında da belirttiği gibi anayasa mahkemesinin k sayılı kararında ihbarda kimliğin önemli olmadığı kabul edilmiştir söz konusu anayasa mahkemesi kararında aynen şöyle denilmektedir i̇hbar kanunî delillerin varlığı ile desteklenmedikçe bir suçlamada hiçbir zaman ağırlık noktası etki unsuru olamaz i̇hbar doğru ise bir olayı bir eylemi duyurmuş olur ancak olay veya eylemle sanık arasında ilişki kurmaya tek başına yeterli değildir i̇hbarı yapanın kimliğinin belli olup olmaması birinci derecede bir önem taşımaz i̇mzasız veya düzme kimlikli bir ihbar hatta kimliğini saklayan bir kimsenin telefonla haber vermesi üzerine de cumhuriyet savcısı işi ilginç görürse araştırmaya geçebilir ve belki gerçekten yer almış bir olayı ortaya çıkartır i̇hbarı yapanın kimliğinin gizli tutulması ile ihbarı kimliği bilinmeyen bir kimsenin yapmış olması arasında büyük bir fark yoktur buna göre ihbar ve şikâyet dilekçelerinde olay yer ve kişinin somut olarak belirtilmesi ihbar ve şikâyetin işleme konulması için yeterlidir halbuki söz konusu üçüncü fıkradaki düzenlemede ihbar ve şikayette kimlik bilgilerinin bulunması zorunluluğunun getirilmesi suçun ve suçlunun ortaya çıkarılmasının güçleştirilmesi anlamına gelmektedir çünkü bu düzenleme bu koşullarda bir kamu görevlisinin şikayet edilmesini ya da işlediği suç fiilinin ihbarını bazı durumlarda ihbarcının kendini belli etmekten çekinmesi nedeniyle nerede ise imkansız kılmaktadır ayrıca ihbar ve şikâyet dilekçesinde yer alan iddiaların ciddi belgelere dayanmasının şart koşulması ihbar ve şikâyette bulunanın aynı zamanda iddialarını destekleyecek kanıtları toplamak ve sunmakla yükümlü tutulması anlamına gelmektedir sağlıklı belgeleri bulmak güvenilir bilgilere erişmek güçlü kanıtlar toplamak şikâyetçinin değil soruşturmacınınesas sayısı karar sayısı görevidir i̇ddialarla ilgili kanıtları elde etmek için soruşturma yapan görevlilerin soruşturma yapma yetkisiyle donatılması bu yüzdendir soruşturma yapma yetkisi olmayan kişilere bu tür yükümlülükler getirmek de suç işleyen memur veya kamu görevlisi hakkında ihbar ve şikâyette bulunmayı olanaksız hale getiren suçun ortaya çıkmasını engelleyen bir başka durumdur cumhurbaşkanının geri gönderme yazısına karşı ileri sürülen tbmm adalet komisyonu raporunda yer alan gerekçede temel amacın kamu düzenini sağlamak ve korumakla görevli kamu otoritesinin saygınlığının ve yaptırım gücünün zedelenmemesi olduğu ve bu temel amacın kamu yararının sağlanmasına dönük bulunduğu bu düzenlemelerin anayasanın uncu maddesiyle de uyum sağladığı belirtilmiştir oysa getirilen düzenleme anayasanın uncu maddesi ile de uyumsuzdur çünkü anayasanın uncu maddesi kamu görev ve hizmetlerinin görülmesine yönelik haklı eleştirilerin hakaret niteliği taşısalar da dile getirilmesini özel bir koruma altına almaktadır kamu görev ve hizmetlerinde bulunanlara karşı bu görev veya hizmetle ilgili olarak yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret davalarında anayasanın uncu maddesinde öngörülen ispat hakkı mutlak biçimde kabul edilmiş diğer hallerde şikayetçinin kabulüne bağlanmıştır nitekim anayasa mahkemesinin sayılı kararında özetle şöyle denmektedir anayasal güvenceye kavuşturulan ispat hakkı kişilerin anayasal haklarından olduğu gibi basın özgürlüğünün de vazgeçilmez koşullarından biridir ondokuzuncu yüzyıldan itibaren demokratik hukuk devleti düzeninin yerleşmiş olduğu ülkelerde ispat hakkı toplum yaşamında ve kamu yönetiminde varlığı gittikçe aranan bir hukuksal kurum durumuna gelmiştir yönetimin iyi işleyebilmesi için gerektiğinde devleti yöneten ve kamu işlerini çevirenlerin tutum ve davranışları hakkında eleştiride bulunmak kişi haklarındandır bu sosyal amaçlı eleştirilerin ve kamuya iletilen olay veya yazıların kimi durumlarda hakaret suçunu oluşturduğu da bir gerçektir buna rağmen gerçeğin ve doğru olanın kamuya aktarılabilmesinin sağlanması ereğiyle isnat konusunun ispat edilebilmesi olanağı ve ispatı halinde de dava ve cezanın düşmesi demokratik hukuk devletlerinde kabul edilmiştir böylece kamu görev ve hizmetlerinde bulunanlara ancak belli görevlerin yapılması için yetkiler tanındığı bunların kişisel çıkarların sağlanması yoluyla amacından saptırılamayacağı kişilerin kamu görev ve hizmetlerinin yerine getirilmesiyle ilgili her türlü eylem ve işlemleri eleştirebilecekleri yönetimindeki yolsuzluğu öğrenen ve gözleyen kişilerin bunları görmemezlikten gelmeye veya susmaya zorlanamayacağı yapılan isnadın memurdan ziyade memurluk makamının nüfuz ve itibarını zedelediği savının geçersiz olduğu belirtilmiştir daha da ileri gidilerek herhangi bir kişiye isnat olunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunduğunun mahkemelerce kabul edilmesi ispat hakkının tanınması için yeter bir neden sayılmıştır görüldüğü üzere raporda ileri sürülenin aksine anayasa mahkemesi kamu görev ve hizmetlerinde bulunanlara ancak belli görevlerin yapılması için yetkiler tanındığı bunların kişisel çıkarların sağlanması yoluyla amacından saptırılamayacağı kişilerin kamu görev ve hizmetlerinin yerine getirilmesiyle ilgili her türlü eylem ve işlemleri eleştirebilecekleri yönetimindeki yolsuzluğu öğrenen ve gözleyen kişilerin bunları görmemezlikten gelmeye veyaesas sayısı karar sayısı susmaya zorlanamayacağı görüşündedir ve yapılan isnadın memurdan ziyade memurluk makamının nüfuz ve itibarını zedelediği savının geçersiz olduğuna karar vermiştir anayasa mahkemesinin k sayılı kararında da dile getirildiği üzere anayasamızın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ile yasaların üstünde yasa koyucunun da uymak zorunda olduğu evrensel ve üstün hukuk kurallarından ve anayasanın içerdiği hukuksal ilkelerden ödün vermeyen her organın üzerinde hukukun mutlak egemenliğini sağlayan insan hak ve özgürlüklerine saygı gösteren bunları koruyup güçlendiren hukukun üstünlüğü ilkesini koruyan hiçbir eylem ve işlemi yargı denetiminin dışında kalmayan devlet amaçlanmıştır bu bağlamda hukuk devleti her dilediğini yapamayan kendini hukukla bağlı sayan ve tüm yetkilerinin sınırının hukuksal kurallarla belirlendiği devlettir hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullarındandır bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır yasalarda yapılan değişikliklerin toplumsal gerçeklerle uyumlu olması ve adaletli kurallar içermesi gerekir anayasa mahkemesinin k sayılı kararında yasa koyucuya verilen düzenleme yetkisi hiçbir şekilde kamu yararını ortadan kaldıracak veya engelleyecek biçimde kullanılamaz denilmektedir yasaların anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi yasa koyucunun takdir yetkisini anayasaya uygun kullanıp kullanmadığını da içerir bu nedenle anayasayı yorumlamakla yetkili olan anayasa mahkemesi kamu yararı kavramını bir çok kararında yorumlamıştır anayasa mahkemesine göre kamu yararının gerektirdiği düzenlemeleri yapmak çareleri düşünüp önlem almak yasa koyucunun en doğal hakkı ve ödevidir yeter ki düzenlemeler yapılırken doğrudan doğruya amaçlanan hizmetin gerekleri göz önünde tutulmuş istenen nitelik ve kısıtlamalarla hizmet arasında gerçeklere uygun nesnel ve zorunlu bir neden sonuç bağı kurulmuş olabilsin sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen yasal düzenlemede ihbar ve şikayetler için getirilen sınırlama ve öngörülen şartlarla hizmetin gerekleri arasında gerçeklere uygun bir bağ kurulmadığı gibi söz konusu düzenleme makul adil ve amaca uygun bir düzenleme değildir suç işleyen memur veya kamu görevlisi hakkında ihbar ve şikâyette bulunmayı olanaksız hale getirecek suçun ortaya çıkmasını engelleyecek bu düzenlemede kamu yararı yoktur yasa koyucunun amacı ihbar ve şikayette bulunacak kişilere ihbarda bulunmayı önleyecek derecede yükümlülük getirmek olamaz kişilerin devlete güven duymaları maddî ve manevî varlıklarını geliştirebilmeleri temel hak ve özgürlüklerden yararlanabilmeleri ancak hukuk güvenliği ve hukukun üstünlüğünün sağlandığı bir hukuk devletinde gerçekleşebilecektir hukuka güven duygusunu zedeleyecek suçun ve suçluların ortaya çıkmasını engelleyecek ya da geciktirecek düzenleme ve yaklaşımların hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı tartışmasızdıresas sayısı karar sayısı bu nedenle kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevleri kamusal yetki ve yöntemler kullanarak yürüten kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri suçlardan yargılanmaları konusunda hem kamu otoritesinin saygınlığını koruyacak hem de hukuka güven duygusunu zedelemeyecek ve bu ikisi arasında denge sağlayacak yöntemler geliştirilmeye çalışılmıştır bugüne kadar kamu görevlilerinin kovuşturulmalarına ilişkin olarak yasalarla geliştirilen yöntemler hukuk devleti ilkesinin gereği bunların görevlerine ilişkin suçlar nedeniyle yargılanmalarının hızlandırılması ve kolaylaştırılması yönünde olmuştur buna karşılık sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenleme memurlar ya da diğer kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri suçlarının ihbarını ve şikâyetini güçleştirici niteliktedir i̇hbar ve şikâyet yolu neredeyse tümüyle olanaksızlaştırılmıştır yukarıda kamu yararına olmadığı belirtilen bu düzenleme suç işleyen memur ve kamu görevlilerinin korunduğu izlenimine yol açması yönünden yurttaşların hukuk devletine ve kamu otoritelerinin saygınlığına olan güvenini de zedeleyecek niteliktedir ve bu bakımdan da hukuk devleti ilkesine açıkça aykırıdır bu düzenlemenin anayasanın ncı maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğünün kullanımını anayasanın üncü maddesine aykırı olarak ölçüsüzce sınırlandırdığı da ortadadır böyle bir düzenleme söz konusu üncü fıkrada belirtilen koşulları sağlayanlarla sağlayamayanlar arasında iddia ve şikayette bulunmak dolayısı ile hak aramak özgürlüğünden yararlanmak bakımından kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı bir eşitsizlik de yaratmaktadır anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenleme anayasanın inci maddesinde ifade edilen anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle de çelişecektir sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrasının yukarıda açıklanan gerekçelerle anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olduğu için iptal edilmesi gerekmektedir sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin dördüncü fıkrasının birinci ve i̇kinci cümlelerinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde söz konusu üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen nitelikleri ve şartları taşımayan ihbar ve şikayetlerin cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili merciler tarafından işleme konulmayacağı bildirilmektedir yukarıda sayılı kanunla değişik sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile ilgili anayasaya aykırılık gerekçemizde üçüncü fıkrada ihbar ve şikayetler ile ilgili olarak getirilmiş ölçüt ve koşulların anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olduğu ifade edilmiştir aranmasını anayasaya aykırı gördüğümüz bu ölçüt ve koşullara uygun olmayan ihbar ve şikayetlerin cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili merciiler tarafından işleme konulmayacağına ilişkin bir düzenlemenin de kamu görevlileri ile memurların görevlerineesas sayısı karar sayısı ilişkin suçlar nedeniyle yargılanmalarını güçleştirici hatta imkansızlaştırıcı bir etki yapacağı ortadadır kaldı ki suçlunun takibini güçleştiren bir düzenlemede kamu yararı da yoktur ve hukuk devletlerinde devlet işlemlerinin nihai amacının kamu yararı olduğu ilkesi ile bağdaşmaz böyle bir düzenleme suç işleyen memur ve kamu görevlilerinin korunduğu izlenimini verecek yurttaşların hukuk devletine ve kamu otoritelerinin saygınlığına olan güvenini zedeleyecektir suç işleyen kamu görevlilerinin korunduğu ve bunların işledikleri suçtan dolayı takiplerinin güçleştirildiği izlenimini veren ve aynı zamanda kamu yararına da olmayan bir düzenleme hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz diğer yandan sayılı kanunun üncü maddesinin sayılı kanunla değiştirilmiş üçüncü fıkrasındaki koşulları taşıyan dilekçelerle taşımayan dilekçeler arasında işleme koyma bakımından yaratılan fark da devlet işlemlerinde nihai amacın hukuk devletini ve kamu yararını gerçekleştirmek olduğu gözönünde tutulduğunda makul görülemez ve anayasanın uncu maddesinde ifade edilen kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı düşer üçüncü fıkrada sıralanan koşullara uygun olmayan ihbar ve şikayetlerin işleme konulmayacağı yolundaki bir düzenlemenin anayasanın ncı maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğünü anayasanın üncü maddesine aykırı olarak ölçüsüzce ve özünden zedelemek suretiyle sınırlandıracağı da tartışmasızdır yukarıda açıklanan nedenlerle ve ayrıca sayılı kanunun üncü maddesinin üçüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı açıklanırken gösterilen gerekçede ifade edilen hususlar bakımından söz konusu dördüncü fıkranın birinci cümlesi anayasanın ve ncı maddelerine aykırıdır anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenleme anayasanın inci maddesinde ifade edilen anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleri ile de bağdaşmaz yukarıda açıklanan nedenlerle anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olan söz konusu birinci cümlenin iptal edilmesi gerekmektedir sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinde ise üçüncü fıkradaki koşullara uygun olmayan ihbar ve şikayetlerde iddiaların sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmuş ise ad soyad ve imza ile iş ve ikametgah adresinin doğruluğu şartının aranmayacağı bildirilmiştir bu düzenleme de yurttaşa ihbar ve şikayetinin kimlik bilgilerini sağlıklı olarak vermese bile işleme konulabilmesini sağlamak için iddialarını sıhhatli şüpheye mahal bırakmayacak belgelerle ortaya koymak yükümlülüğünü getirmektedir sağlıklı belgeleri bulmak güvenilir bilgilere erişmek güçlü kanıtlar toplamak şikayetçinin değil soruşturmacının görevidir i̇ddialarla ilgili kanıtları elde etmek için soruşturma yapan görevlilerin soruşturma yetkisiyle donatılması bu yüzdendiresas sayısı karar sayısı soruşturma yapma yetkisi olmayan kişilere bu tür yükümlülükler getirmek suçun takibini güçleştirerek hukuk devleti ilkesine aykırı düştüğü gibi bu tür sıhhati şüpheye mahal bırakmayacak belgelere dayalı ihbar ve şikayetleri temin etmiş olanlarla temin edememiş olanlar arasında ihbar ve şikayetin işleme konulması bakımından bir ayırım da yaratmakta sıhhati şüpheye mahal bırakmayacak belgeleri olanların kimlik bilgilerini gizlemek imkanından yararlanarak iddia ve şikayetlerini geçerli kılmalarını sağlamaktadır halbuki bu tür sıhhati şüpheye mahal bırakmayacak belgeleri olmayanların şikayetlerinin geçerliliği için ise kimlik bilgilerini sağlıklı biçimde vermeleri gerekmektedir bir hukuk devletinin temel amaçlarından birisi de suçun takibi ve suç işleyene yaptırım uygulanmasıdır suçun takibini güçleştirecek hatta imkansızlaştıracak düzenlemeler hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı gibi sıhhatinden kuşku duyulmayacak belge temin edenlerle edemeyenler arasında ihbar ve şikayetlerinin işleme konulması bakımından ayrım yaratılması anayasanın uncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesine de aykırıdır diğer yandan söz konusu ikinci cümlede sıhhati şüpheye mahal bırakmayacak belgelere dayalı ihbar ve şikayetlerde ad soyad ve imza ile iş veya ikametgah adresinin doğruluk şartının aranmayacağı bildirilmiştir yukarıda sayılı kanunun sayılı kanunun nci maddesiyle değiştirilmiş olan üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile ilgili anayasaya aykırılık gerekçemizde ihbarcı veya şikayetçinin kimliğinin ihbarın değerlendirilmesi bakımından önem taşımadığı ve suçun takibine öncelik verilmesinin anayasa mahkemesi kararlarında da belirtildiği gibi hukuk devleti anlayışının bir gereği olduğu açıklanmıştır bu açıklamalar çerçevesinde iddia ve şikayetini sıhhatinden kuşku duyulmayacak belgelerle ortaya koyanlar için zaten aranmasının anayasaya aykırı olduğunu ifade etmiş bulunduğumuz kimlik bilgilerinin doğruluğunun aranmaması ama iddiasını sıhhatinden kuşku duyulmayacak belgelerle dayandıramayan kimseler için kimlik bilgilerinin doğruluğunun araştırılması da bir başka eşitsizlik durumudur bir hukuk devletinde suçun takibi asla zorlaştırılmamalı şikayetçinin kimliği ve kimlik bilgileri önem taşımamalı ihbar ve iddianın doğruluğu her durumda araştırılmalı ve kimlik bilgilerinin doğruluğu ile iddianın sıhhatli belgelere dayanıp dayanmadığı hususları iddianın takibi bakımından belirleyici olmamalıdır bu konuda bu hususlara iddianın takibi bakımından belirleyicilik niteliği tanımak anayasanın ncı maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğünün anayasanın üncü maddesine aykırı biçimde ölçüsüzce ve özünden zedeleyerek sınırlandırılması anlamını taşır söz konusu ikinci cümle bu nedenlerle anayasanın ve ncı maddelerine aykırıdır anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenleme anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleri ve dolayısı ile anayasanın inci maddesi ile de bağdaşamaz sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinin yukarıda açıklanan gerekçelerle anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olduğu için iptali gerekmektedir sayılı kanunun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin birinci ve i̇kinci fıkralarının anayasaya aykırılığıesas sayısı karar sayısı sayılı yasanın üncü maddesiyle sayılı kanunun nci maddesinde yapılan değişiklikle büyükşehir belediye başkanları hakkında hazırlık soruşturmasını yapacak merci değiştirilmiştir sayılı kanunun hazırlık soruşturmasını yapacak merciler başlıklı nci maddesi sayılı kanununla değiştirilmeden önce aynen aşağıdaki gibi idi hazırlık soruşturması cumhurbaşkanlığı genel sekreteri türkiye büyük millet meclisi genel sekreteri müsteşarlar ve bakanlar kurulu kararı ile atanan memur ve diğer kamu görevlileri ile büyükşehir belediye başkanları hakkında yargıtay cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili ortak kararla veya başbakanın onayı ile atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri il ve ilçe belediye başkanları ilçe idare şube başkanları hakkında il cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili diğerleri hakkında genel hükümlere göre yetkili ve görevli cumhuriyet başsavcılığı tarafından yapılır hazırlık soruşturması sırasında hakim kararı alınmasını gerektiren hususlarda bendinde sayılanlar için yargıtayın ilgili ceza dairesine bendinde sayılanlar için il asliye ceza mahkemesine diğerleri için genel hükümlere göre yetkili ve görevli sulh ceza hakimine başvurulur görüldüğü üzere sayılı kanunun değişmeden önceki halinde büyükşehir belediye başkanlarının hazırlık soruşturmaları da aynen cumhurbaşkanlığı genel sekreteri türkiye büyük millet meclisi genel sekreteri müsteşarlar ve valiler gibi yargıtay cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili tarafından yapılmakta idi ayrıca hazırlık soruşturması sırasında hakim kararı alınmasını gerektiren hususlarda büyükşehir belediye başkanları için aynen cumhurbaşkanlığı genel sekreteri türkiye büyük millet meclisi genel sekreteri müsteşarlar ve valilerde olduğu gibi yargıtayın ilgili ceza mahkemesine başvurulmakta idi şimdi yapılan değişiklikle büyükşehir belediye başkanlarının hazırlık soruşturmaları yargıtay cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili tarafından değil genel hükümlere göre yetkili ve görevli cumhuriyet başsavcılığı tarafından yapılacak ve hazırlık soruşturması sırasında hakim kararı alınmasını gerektiren hususlarda yargıtayın ilgili ceza mahkemesine yerine genel hükümlere göre yetkili ve görevli sulh ceza hakimine başvurulacaktır eski yasal düzenlemede görev unvanları belirtilen memur ve diğer kamu görevlileri hakkında hazırlık soruşturması yapacak merci aynı kalırken bunlardan sadece büyükşehir belediye başkanlarının hazırlık soruşturmasını yapacak merci değiştirilmiştir eski yasal düzenleme ile yeni yasal düzenleme arasındaki tek fark büyükşehir belediye başkanı ile ilgili düzenlemelerdedir sayılı yasanın genel gerekçesinde değişikliğe neden ihtiyaç duyulduğu şöyle açıklanmıştıresas sayısı karar sayısı memurlar ve diğer kamu görevlileri makamlarına göre yargıtay veya genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelerde yargılanmakta hazırlık soruşturmaları yargıtay cumhuriyet başsavcılığı veya cumhuriyet başsavcılığınca yapılmakta itirazlara ise danıştay veya bölge i̇dare mahkemesi tarafından makamlara göre ayrı ayrı bakılmaktadır bu durum eşitlik ilkesine aykırılık arz etmektedir bu durumların düzeltilmesi amacıyla sayılı kanunda bazı değişiklikler düşünülmüştür sayılı yasanın madde gerekçelerinde ise sayılı kanunun nci maddesinin değişiklik nedenleri şöyle açıklanmıştır hazırlık soruşturmasının da memur veya diğer kamu görevlilerinin makamlarına göre yargıtay başsavcılığı ve cumhuriyet başsavcılığı tarafından yapılması eşitlik ilkesine aykırıdır makamlara göre savcı tespiti isabetli değildir hazırlık soruşturması sırasında hâkim kararı gerekiyorsa bu mahkemelerde makamlara göre değişmemelidir sayılı yasanın sayılı yasada yaptığı tüm değişiklikler birlikte ele alındığında öne sürülen değişiklik gerekçeleri ile yasa hükümlerinin doğuracağı sonuçların birbiri ile bağdaşmadığı gerekçeler ile maddelerdeki düzenlemeler arasında tutarlılık bulunmadığı açıkça ortaya çıkmaktadır yasanın tbmmde görüşülmesi sırasında adalet komisyonunun bazı üyeleri bu düzenlemelerin yargıtay ceza dairesinde yargılanan ankara ve adana büyükşehir belediye başkanları ile i̇stanbul eski büyükşehir belediye başkanı için yapılmış kişiye özel düzenlemeler olduğu ileri sürerek komisyon raporuna muhalefet şerhi koymuşlardır sayılı yasayla sayılı yasanın üncü ve nci maddesinde yapılan değişiklik yanında sayılı yasaya bir geçici madde eklenerek bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce yargıtayın ilgili ceza dairesinde açılmış davaların bu kanunun yürürlüğe girmesini müteakip genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelere devredilmesi hükme bağlanmıştır gerekçede ileri sürülenin aksine bu değişikliklerle kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren yargılanan tüm memur ve kamu görevlilerinin eşitlik ilkesine uygun olarak genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelerde yargılanması değil sadece yargıtayda davası devam eden büyükşehir belediye başkanlarının dava dosyalarının genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelere devredilmesi sağlanmıştır büyükşehir belediye başkanlarının yargıtayın ilgili ceza dairesi yerine genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelerde yargılanmalarının öngörüldüğü ve bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce yargıtayın ilgili ceza dairesinde açılmış davaların bu kanunun yürürlüğe girmesini müteakip genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelere devredileceği göz önünde tutulduğunda yapılan düzenlemelerin kişiye özel düzenlemeler olduğu açıkça ortaya çıkmaktadır sayılı kanunun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise hazırlık soruşturması aşaması için bu kişiye özel düzenlemelerle uyumlu alt yapı hazırlanmıştır sayılı kanunun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları sayılı kanunun inci ve nci maddeleriyle birlikteesas sayısı karar sayısı ele alındığında bu maddelerin yargılama ve hazırlık soruşturması aşamasında yürütülmekte olan davaları başka mahkemelere gönderme ve yetkili mahkeme ve savcılıkları değiştirme sonucu doğurduğundan anayasanın nci maddesindeki doğal hakim ilkesine uncu maddesindeki eşitlik ilkesine nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine ve inci maddesindeki hukukun üstünlüğü ilkesine ve ncı maddesindeki anayasadan kaynaklanmayan yetki kullanılamayacağı ilkesine aykırı oldukları görülmektedir anayasanın nci maddesinde hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz denilmektedir getirilen düzenlemeler ile halen yargıtayın ilgili ceza dairelerinde yargılanan büyükşehir belediye başkanlarının yargılanacakları mercii ile hazırlık soruşturması aşamasındaki yetkili savcılık ve yargıçlık fiilen değiştirilmektedir bu durum doğal yargıç ilkesi ile bağdaşmaz çünkü doğal yargıç kavramı suçun işlenmesinden veya çekişmenin doğmasından önce davayı görecek yargı yerini yasanın belirlemesi diye tanımlanmaktadır başka bir anlatımla doğal yargıç ilkesi yargılama makamlarının suçun işlenmesinden veya çekişmenin meydana gelmesinden sonra kurulmasına veya yargıçların atanmasına engel oluşturur sanığa veya davanın yanlarına göre yargıç atanmasına olanak vermez anayasa mahkemesinin k sayılı kararında da doğal hâkim güvencesi suç işleyen bir kişinin hangi mahkemede yargılanacağını önceden ve kesin olarak bilmesini gerektirir doğal hâkim güvencesinin hukuk devletinin olmazsa olmaz koşullarından biri olduğunda kuşku yoktur bu nedenle doğal hâkim ilkesini ihlâl eden kural hukuk devleti ilkesine de aykırıdır denilmektedir anayasanın uncu maddesinde herkes dil ırk renk cinsiyet siyasî düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar ilkesi yer almaktadır buna göre yasaların uygulanmasında dil ırk renk cinsiyet siyasî düşünce felsefi inanç din ve mezhep ayrılığı gözetilemeyecek ve bu nedenlerle eşitsizliğe yol açılmayacaktır bu ilkeyle birbirlerinin aynı durumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve topluluklar yaratılması engellenmektedir yasa önünde eşitlik herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez kimilerinin anayasanın uncu maddesinde öngörülen nedenlerle değişik kurallara bağlı tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz durum ve konumlarındaki özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerektirebilir aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa anayasada öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez sayılı kanunun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları birbirlerinin aynı durumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması sonucunu doğuran bir düzenleme getirdikleri için anayasanın uncu maddesindeki eşitlik ilkesine de aykırıdır anayasa mahkemesi kararlarında hukukun genel ilkelerine daha çok hukuk devleti ilkesinin unsurlarını özelliklerini ve niteliğini belirlemek için başvurmuş ve hukukun genel ilkelerini hukuk devleti ilkesine destek ölçü norm olarak kullanmıştıresas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesi kararlarında hukuk devletinin anayasanın açık hükümlerinden önce hukukun bilinen ve tüm uygar ülkelerin benimseyip uyduğu ilkelere uygun olması gerektiği belirtilmiştir k anayasa mahkemesi devletin bütün organlarının yaptığı işlemlerin meşruluk kazanmasını hukukun genel ilkelerine uymaya bağlamıştır anayasa mahkemesinin sayılı kararında aynen şöyle denilmektedir hukuk devletinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygun olması hukukun üstünlüğü ilkesini içtenlikle benimsemesi yargı denetimini etkinlikle yaygınlaştırıp sürdürmesi yasa koyucunun çalışmalarında kendisini her zaman anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla bağlı tutması yasa koyucu da dahil devletin tüm organları üstünde hukukun mutlak bir egemenliğe sahip olması insan haklarına saygı göstermesi ve bu hakları korumayı adil bir hukuk düzeni kurarak geliştirmeyi zorunlu sayması gerekir yasaların üstünde yasa koyucunun uymak zorunda bulunduğu anayasa ve temel hukuk ilkeleri vardır anayasada öngörülen devletin amacı ve varlığı ile bağdaşmayan hukukun ana ilkelerine dayanmayan yasalar kamu vicdanında olumsuz tepkiler yaratır anayasa mahkemesi bugüne kadar vermiş olduğu kararlarında hukukun genel ilkelerinin bir tanımını yapmamış ve bunları tek tek saymamıştır ama bazı ilkeleri hukukun genel ilkeleri olarak saptamış ve bunları anayasaya uygunluk denetiminde ölçü norm olarak kullanmıştır yasaların kamu yararına dayanması ilkeside bunlardan biridir anayasa mahkemesinin kamu yararı hakkında değerlendirme yaptığı bir kararının ilgili bölümü aynen şöyledir anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu açıkça belirtilmiştir hukuk devleti olmak yönetilenlere hukuk güvencesi sağlayan bir düzen kurmaktır böyle bir düzenin kurulması yasama ve yargı yetkileriyle yürütme alanına giren tüm işlemlerin hukuk kuralları içinde kalması ile gerçekleşebilir hukuk devletinin öğeleri arasında yasaların kamu yararına dayanması ilkesi de vardır bu ilkenin anlamı kamu yararı düşüncesi olmaksızın yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli kişiler yararına olarak herhangi bir yasa kuralının konulamayacağıdır k anayasamızın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ile yasaların üstünde yasa koyucunun da uymak zorunda olduğu evrensel ve üstün hukuk kurallarından ve anayasanın içerdiği hukuksal ilkelerden ödün verilmeyen her organın üzerinde hukukun mutlak egemenliğini sağlayan insan hak ve özgürlüklerine saygı gösteren bunları koruyup güçlendiren hukukun üstünlüğü ilkesini koruyan hiçbir eylem ve işlemi yargı denetiminin dışında kalmayan devlet amaçlanmıştır bu bağlamda hukuk devleti her dilediğini yapamayan kendini hukukla bağlı sayan ve tüm yetkilerinin sınırının hukuksal kurallarla belirlendiği devlettir yasalarda yapılan değişikliklerin toplumsal gerçeklerle uyumlu olması ve adaletli kurallar içermesi gerekir anayasa mahkemesinin k sayılı kararında yasa koyucuya verilen düzenleme yetkisi hiçbir şekilde kamu yararını ortadan kaldıracak veya engelleyecek biçimde kullanılamaz denilmektedir yasama erkinin kamu yararına değil birtakım özel amaç ve çıkarlara yönelik olarak kullanılması halinde ise yasama yetkisi saptırılmış olur söz konusu düzenlemeler kişiye özel oldukları için kamu yararını amaçlamamaktadır ve yasama yetkisinin saptırıldığınıesas sayısı karar sayısı göstermektedir böyle saptırılmış bir yetkinin ise kökenini anayasada bulamayacağı ve anayasanın ncı maddesine aykırı bir görünüme gireceği açıktır yargıtayda büyükşehir belediye başkanlarının bazıları hakkında hüküm aşamasına gelmiş davalar varken bu davaları da kapsayacak şekilde kamu yararı olmaksızın ve yurttaşların hukuk devletine olan güven ve inançlarını sarsacak şekilde kişiye özel yasalar çıkartmak ve bu yasalarla hazırlık soruşturması ve yargılama aşamasında yetkili savcılık yargıçlık ve mahkemeleri doğal yargıç ilkesine aykırı olarak değiştirmek anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine ncı maddesindeki anayasadan kökenlenmeyen bir devlet yetkisinin kullanılamayacağı ilkesine uncu maddesindeki eşitlik ilkesine nci maddesindeki doğal yargıç ilkesine ve anayasanın inci maddesindeki hukukun üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesine aykırıdır bundan dolayı sayılı kanunun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları anayasanın ve nci maddelerine aykırı oldukları için iptal edilmelidir sayılı kanunun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı yasanın inci maddesiyle sayılı kanunun üncü maddesinde yapılan değişiklikle büyükşehir belediye başkanlarının yargılanmasında görevli ve yetkili olan mahkeme değiştirilmiştir sayılı kanunun yetkili ve görevli mahkeme başlıklı üncü maddesi sayılı kanununla değiştirilmeden önce aynen aşağıdaki gibi idi davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme nci maddenin bendinde sayılanlar için yargıtayın ilgili ceza dairesi bendinde sayılanlar için il ağır ceza mahkemesi diğerleri için genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemedir görüldüğü üzere sayılı kanunun değişmeden önceki halinde büyükşehir belediye başkanlarının yargılanacağı görevli ve yetkili mahkeme aynen cumhurbaşkanlığı genel sekreteri türkiye büyük millet meclisi genel sekreteri müsteşarlar ve valiler gibi yargıtayın ilgili ceza dairesi idi şimdi y