esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemini içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin nci maddesinin üçüncü fıkrasının i̇lk cümlesinin anayasaya aykırılığı sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin toptancı halde satış zorunluluğu başlıklı inci maddesinin birinci fıkrasında belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde malların toptan alım ve satımı toptancı hallerde yapılır malların toptancı hal dışında toptan alım ve satımı yapılamaz denilerek malların bir halden geçmiş olmadıkça toptan alım ve satımının yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır i̇ptali istenen hüküm ile yaş meyve ve sebzenin perakende satışının yapılacağı ilin haline de girmesi zorunlu kılınmıştır yaş meyve ve sebze yukarıda da belirtildiği üzere zorunlu olarak üretim bölgesindeki toptancı halden satın alındığı için iptali istenen cümle ile yapılan düzenlemenin anlamı ürünün satış yapılacak ilde ikinci kez toptancı hale girmesidir bunun sonucu ise aynı mallardan belediye rüsumu satış bedeli üzerinden komisyon ve bu komisyonun katma değer vergisinin ikinci kez alınmasıdır hal böyle olunca tüketicilerin ürünleri üretici bölgelerindeki fiyata nazaran çok daha pahalı tüketmek zorunda kalacakları açıktır bu nedenle böyle bir düzenlemenin kamu yararı amacına değil komisyoncuların çıkarlarına ve yerel yönetimlere kaynak sağlama amacına yönelik bulunduğu kuşkusuzdur kaldı ki böyle bir amacın gerçekleşmesi de çok şüphelidir zira tacir ürünlerini üretildiği bölgenin haline sokmadan direk tüketileceği yerin haline götürmenin yollarını arayacaktır bu da en çok üretim bölgelerinin halinde faaliyet gösteren yerel yönetimlere zarar verecektir öte yandan hiç kimse ticareti kısıtlanmış mal ve hizmet almadan cirosunun ünü başka kişi ve kuruluşlara ödemek zorunda kaldığı bir sektöre yatırım yapmak istemeyecektir bu nedenle de aynı ürünün üretildiği ve tüketildiği bölgede kez hale girmesini öngören bir düzenlemenin kamu yararı amacına yönelik olduğu söylenemezyasaların kamu yararına dayanmasıgereği kuşkusuz hukuk devletinin temel değerlerinden birini oluşturmaktadır bir hukuk devletinde devlet erki kullanılarak yapılan tüm kamu işlemlerinin nihaî amacının kamu yararı olması gerekir bu gereklilik kamu yararını yasama organının takdir yetkisi için de bir sınır konumuna getirir anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devleti her eylem ve işlemi hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumları benimseyen hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan yasaların üstünde anayasanın ve yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettiryasaların kamu yararına dayanması gereği kuşkusuz hukuk devletinin temel değerlerinden birini oluşturmaktadır anayasa mahkemesinin tarih k sayılı kararıesas sayısı karar sayısı açıklanan nedenle iptali istenen kamu yararı amacına yönelik olmadığı açık bulunan cümle anayasanın nci maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamaktadır öte yandan son yıllarda ülkemizde sebze meyve işleme paketleme ve muhafaza tesislerinin artması ve modern seracılık tesislerine yapılan yatırımlar neticesinde çok önemli mesafeler alınmıştır bu suretle ölçek ekonomisini tutturan işletmeler izlenebilir üretim teknikleri markalaşma paketleme vb konularda sektörde örnek olmuştur yaş meyve ve sebze paketlenerek gıda üretim sicil belgesi ne sahip bu işletmelerce bir gıda maddesi olarak tüketicilere sunulmaktadır bu tesisler de çoğunlukla ülkemizin üretici bölgelerinde antalya mersin adana bursa i̇zmir muğla vb konuşlanmıştır üretici ya da paketleme tesisleri bölge halinden satın aldıkları malları kendi tesislerinde işleyip paketleyip mevzuata uygun etiketleyip gıda sicil nosu ile tüketici bölgelerindeki müşterilerine sevk etmektedirler i̇ptali istenen cümle ile yapılan söz konusu düzenleme bu sevki zincirini kırmak suretiyle sevki sağlayan özel teşebbüsü engellemektedir anayasanın inci maddesi ile özel teşebbüsleri ulusal ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara göre koruma ve geliştirme görevi devlete verilmiştir devletin inci maddeye göre yerine getirmesi gereken işlevi özel teşebbüsün gelişmesini sağlayacak doğrultuda ekonomik ve sosyal politikalar uygulamak özel teşebbüsün güvenli çalışma ortamını sağlamaktır i̇ptali istenen cümle söz konusu özel teşebbüslerin güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını engelleyecek nitelikte olduğundan anayasanın inci maddesinde devlete verilen görevin gerçekleşmesini engellemekte dolayısı ile inci maddeye aykırı düşmektedir diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin nci maddesinin üçüncü fıkrasının ilk cümlesi anayasanın nci inci ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun üncü maddesinin başlığıyla birlikte değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin inci maddesinin birinci fıkrasındaki tahsis yoluyla işletebilecekleri gibi i̇baresinin altıncı fıkrasının dokuzuncu fıkrasının anayasaya aykırılığı i̇ptali istenilen söz konusu kurallar ile belediyelerin toptancı hallerini tahsis yoluyla işletmelerine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır ancak bu kurallar ile tahsisin usul ve esasları belirlenmemiş iptali istenen altıncı fıkranın son cümlesinde tahsisin usûl ve esasları sanayi ve ticaret bakanlığının görüşü alınarak i̇çişleri bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzen lenir denilmek suretiyle tahsisin usul ve esaslarının yönetmelikle düzenlenmesi yürütmeye bırakılmıştır kuvvetler ayrılığının benimsendiği anayasada yasama yürütme ve yargı organlarının görev ve yetki alanları ayrılarak düzenleme yapıldığından anayasa ile öngörülen ayrıkesas sayısı karar sayısı durumlar dışında bunlar arasında yetki devri olanaklı değildir bu husus anayasanın nci maddesinde açıkça ifade edilerek yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmektedir devredildiği taktirde bu yetki kökenini anayasadan almayacağı için anayasanın nci ve inci maddelerinin yanı sıra anayasanın ncı maddesine de aykırı olur anayasaya göre yürütmenin asli düzenleme yetkisi anayasanın gösterdiği ayrık haller dışında yoktur bu yetki anayasanın nci maddesinde türkiye büyük millet meclisine verilmiştir ve devredilemez yürütme ancak yasayla asli olarak düzenlenmiş alanda kural koyabilir anayasanın çeşitli maddelerinde yer alan kanunla düzenlenir değiminden neyin anlaşılması gerektiği hususuna anayasa mahkemesi kararlarıyla açıklık getirmiştir örneğin günlü k sayılı kararında konuyu şöyle belirginleştirmiştir yasa koyucu belli konularda gerekli kuralları koyacak çerçeveyi çizecek eğer uygun ve zorunlu görürse onların uygulanması yolunda sınırları belirlenmiş alanlar bırakacak idare ancak alanlar içinde takdir yetkisine dayanmak suretiyle yasalara aykırı olmamak üzere bir takım kurallar koyarak yasanın uygulanmasını sağlayacaktır esasen anayasanın inci maddesinin yürütme yetkisi ve görevinin anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir hükmünün anlamı da budur anayasa mahkemesinin tarih k sayılı kararı rg sa gerçekten yönetmelik ile yapılan düzenlemede kanun koyucunun verdiği yetki sınırlarının aşılmamış olması vazgeçilmez bir koşuldur anayasanın inci maddesindeki yürütme yetki ve görevinin anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği kuralının anlamı budur belediyelerin toptancı hallerini tahsis yoluyla işletmeleri konusunda yasada ilke ve esaslar belirlenmemiş çerçeve çizilmemiş yürütme organına genel sınırsız esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisi bu nedenle de asli düzenleme yetkisi niteliğinde bir yetki verilmiş olduğundan iptali istenen altıncı fıkranın son cümlesi yukarıda etraflıca belirtilen nedenlerle yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi uyarınca anayasanın nci ve inci maddelerinin yanı sıra anayasanın ncı maddesine de aykırı düşmektedir i̇ptali istenen altıncı fıkrasının son cümlesi ile bu fıkranın ilk cümlesi birinci tahsis yoluyla işletebilecekleri gibi ibaresi ve dokuzuncu fıkra arasında tam bir uygulama birliği bulunduğundan söz konusu cümle ibare ve fıkra da aynı gerekçelerle anayasanın ncı nci ve inci maddelerine aykırıdır diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun hukuk devleti anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle çelişmesine yol açacak ve dolayısı ile anayasanın nci maddesinin yanısıra inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazıesas sayısı karar sayısı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun üncü maddesinin başlığıyla birlikte değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin inci maddesinin birinci fıkrasındaki tahsis yoluyla işletebilecekleri gibi ibaresi altıncı fıkrası ve dokuzuncu fıkrası anayasanın nci ncı nci inci ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir iv yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin nci maddesinin üçüncü fıkrasının ilk cümlesinin uygulanması halinde ürün fiyatlarındaki aşırı yükselme nedeniyle üreticiler ve tüketiciler ileride giderilmesi mümkün olmayan zarara uğrayacaklardır yine sektördeki gelişmenin sermaye girişinin ve büyük işletmelerin oluşmasının önü kesileceğinden ülke ekonomisi açısından sonradan giderilemeyecek birtakım zararların ortaya çıkmasına neden olabilecektir tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun üncü maddesinin başlığıyla birlikte değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin inci maddesinin birinci fıkrasındaki tahsis yoluyla işletebilecekleri gibi ibaresi altıncı fıkrası ve dokuzuncu fıkrasının uygulanması halinde ilke ve esaslar yasa ile belirlenmediği için toptancı hallerinin tahsis yoluyla işletilmesinde tekelleşme durumları ortaya çıkabilecek ve bu durum ileride giderilemeyecek zararların oluşmasına yol açacaktır diğer taraftan anayasal düzenin en kısa sürede hukuka aykırı kurallardan arındırılması hukuk devleti sayılmanın gereğidir anayasaya aykırılığın sürdürülmesinin bir hukuk devletinde subjektif yararların üstünde özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyeceği kuşkusuzdur hukukun üstünlüğü ve hukuk güvenliği ilkelerinin sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından söz konusu ilkelerin zedelenmesinin hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacağında duraksama bulunmamaktadır bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla iptali istenen hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan gerekçelerle tarih ve sayılı yaş sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi ve toptancı halleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilerek kabulüne i̇lişkin kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin nci maddesinin üçüncü fıkrasının ilk cümlesinin anayasanın nci inci ve inci maddelerine aykırı olduğundanesas sayısı karar sayısı üncü maddesinin başlığıyla birlikte değiştirdiği sayılı kanun hükmünde kararnamenin inci maddesinin birinci fıkrasındaki tahsis yoluyla işletebilecekleri gibi ibaresinin altıncı fıkrasının ve dokuzuncu fıkrasının anayasanın nci ncı nci inci ve inci maddelerine aykırı olduğundan iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz