esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesi ile sayılı kanunun inci maddesine eklenen bendinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kural ile avukatlık mesleğinden adaylığa geçmek isteyenlerde inci maddenin bendi dışında diğer koşulların bulunması meslekte fiilen en az beş yıl çalışmış olması giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının son günü itibariyle otuzbeş yaşını doldurmamış bulunması kendi aralarında yapılacak yazılı yarışma sınav ve mülakatta başarılı olması koşullarının aranacağı öngörülmektedir bu kural meslekte fiilen çalışma yılı dışında cumhurbaşkanı ahmet necdet sezer tarafından tbmmye günü geri gönderilen sayılı yasanın aynı konuda düzenlenen fıkrası ile paralellik içermektedir bu konuda bkz cumhurbaşkanı veto gerekçesi ek avukatlık mesleğinden yargıç ve savcılık adaylığına geçmek isteyenler için getirilen bu kural alınacak aday sayısı yönünden belirsizlik içermekte herhangi bir sayısal sınır ve çerçeve içermemekte tamamıyla bakanlığın takdirine bırakılmaktadır kural bu şekliyle adaylık niteliklerini taşıyan ve ayrı bir sınava tabi tutulması gereken diğer kişiler yönünden öngörülemez bir durumun ortaya çıkmasına neden olacak hukuk güvenliği zedeleyecektir kaldı ki avukatlık mesleğinde fiilen çalışmadığı halde hukuk fakültesi mezunu olup fiilen hukuk mesleğini yerine getiren meslek grupları da bulunmaktadır bununla birlikte avukatlık mesleğinde en az beş yıllık çalışmış olmak koşulu fiilen çalışma koşulu anlamına gelmemekte avukatlık ruhsatının alındığı tarihten itibaren beş yıllık bir sürenin geçmiş olmasının yeterli olması gibi bir anlamı içermektedir anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren hukuk güvenliğini gerçekleştiren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan yargı denetimine açık yasaların üstünde anayasanın ve yasa koyucunun da uyacağı temel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincinde olan devlettir anayasa mahkemesinin gün ve sayılı kararıesas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin olmazsa olmaz koşulu olduğu belirtilmiştir diğer taraftan yüce mahkemenin tarih ve k sayılı kararında anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devletinin unsurlarından biri de vatandaşlarına hukuk güvenliği sağlamasıdır hukuk güvenliği kurallarda belirlilik ve öngörülebilirlik gerektirir hukuk devletinde yargı denetiminin sağlanabilmesi için yönetimin görev ve yetkilerinin sınırının yasalarda açıkça gösterilmesi bir zorunluluktur görüşü açıklanmıştır yine anayasa mahkemesinin bu kararında anayasa mahkemesinin anayasanın çeşitli maddelerinde yer alan kanunla düzenlemeden neyin anlaşılması gerektiği anayasa mahkemesinin birçok kararında açıklanmıştır buna göre yasa ile düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına genel sınırsız esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisi verilmesi yasama yetkisinin devri anlamına geleceğinden anayasanın nci maddesine aykırı düşer ancak yasada temel esasların ve çerçevenin belirlenmesi koşuluyla uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların düzenlenmesinin yürütmeye bırakılması anayasaya aykırılık oluşturmaz esasen anayasanın inci maddesinde yer alan yürütme yetkisi ve görevi anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir hükmünün anlamı da budur denilmiştir anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da i̇darenin görevleri genel olarak yasaların uygulanmasını göstermek ve sağlamaktır yasakoyucu özel bir ihtisas ve teknik bilgi gerektiren konularda düzenleme yapması için hükümete yetki verebilir ancak bu yetkinin amacının sınırları ve çerçevesinin yasayla belirtilmesi gerekir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamına gelmez i̇dareye keyfi uygulamalara yol açabilecek çok geniş takdir yetkisi verilmesi anayasanın nci maddesine aykırılık oluşturur denilmiştir i̇ptali istenen kural ile koşulları taşıyan avukatlara boş kadro sayısının belirli bir oranıyla sınırla olmaksızın atama yetkisi verilmiş olduğundan boş kadroların tümünün bu şekilde doldurulması mümkündür bu kuralın sınırsız bir şekilde uygulanması halinde sonradan giderilmesi güç ya da olanaksız durum ve zararlar ortaya çıkacaktır bu nedenlerle söz konusu kuralın anayasanın nci ve nci maddelerine aykırı düşmektedir anayasanın nci maddesi türkiye cumhuriyetini sosyal hukuk devleti olarak tanımlamıştır sosyal devlet fırsat eşitliğine dayanır çağdaş uygar görüşe ve anayasanın temel yapı ve felsefesine göre gerçek hukuk devleti ancak toplumsal devlet anlayışı içinde ise bir anlam kazanır hukuk devletinin amaç edindiği kişiliğin korunması toplumda sosyal güvenliğin ve sosyal adaletin sağlanması yolu ile gerçekleştirilebilir adaylık kadrosu yönünden konuya bakıldığında avukatlık mesleğinden gelenlerle hukuk fakültesi mezunu olduğu halde bu meslekten gelmeyenler aynı hukuksal konumdadırlar çünkü yargıç ve savcılık meslekleri kariyer meslekleri olup yazılı sınav ve mülakatla ileride atanabilecek yargıç ve savcılık meslekleri için sahip olunması gereken liyakatin ölçülmesiesas sayısı karar sayısı amaçlanmaktadır danıştay i̇dari dava daireleri kurulu tarih ve yd sayılı kararında hâkim ve savcı adayları genel i̇dare hizmetleri sınıfına tabi iseler de staj döneminin ardından yapılacak yeterlilik sınavından sonra hâkim ve savcı olarak atanacakları hususu gözetildiğinde adayların seçimi için yapılacak sınavın ileride atanacakları görevin özellikleri de dikkate alınarak nesnel yansız ve sadece liyakati ölçmeyi amaçlayan bir yöntemle yapılması gerekmektedir denilmektedir i̇leride atanılacak meslekler olan yargıç ve savcılık için gerek avukatlıktan gelenler için gerekse fakülte mezunları için aranılacak ölçütler aynıdır bu nedenle her iki grupta yer alanlar için farklı niteliklere sahip olunması gerekmediğinden onların farklı sınavlara tabi tutulması eşitlik kurallarına aykırıdır adaylık kadrosuna atanma yönünden aynı hukuksal konumda bulunanlar arasında farklı kuralların uygulanması da fırsat eşitliği ilkesini ortadan kaldırdığından hem anayasanın nci hem de uncu maddesine aykırılık oluşturacaktır ayrıca avukat kökenlilerin kendi aralarında adaylık niteliğini taşıyan diğer aday adaylarının da kendi aralarında sınava tabi tutulması diğer bir deyişle kökene bağlı ayrı sınav yapılarak yargıç adaylarının köken ayrımına tabi tutulması bu adayların yargıç olmaları halinde kamu vicdanında tarafsızlık konusunda kuşku yaratılması anlamına gelecektir ki bu durumda da anayasanın inci maddesindeki bağımsızlık ilkesi zedelenmiş olacaktır bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesi ile sayılı kanunun inci maddesine eklenen bendi anayasanın nci nci uncu inci ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekir tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ile sayılı kanuna eklenen maddesinin birinci fıkrasının anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen fıkrada yazılı yarışma sınavının adalet bakanlığı ile imzalanacak protokole göre ösym tarafından yapılacağı belirtilmiştir söz konusu protokol kuşkusuz maddesinde yazılı kurallar göz önünde bulundurularak yapılacaktır ancak kuralda bu protokolün içeriğiyle ilgili bir çerçevenin çizilmediği görülmektedir hangi konuların bu protokolde yer alacağı her sınav için ayrı protokol yapılıp yapılmayacağı puanlama sistemi ve formülünün çerçevesi ham puan ve işlenmiş puanların hangi yöntemlerle belirleneceği standart sapma ya da başarı durumuna göre puanlama gibi sistemlerin uygulanıp uygulanmayacağı sınav sorularının hazırlama yöntemi sınav sonuçlarının hangi kurum tarafından ilan edileceği gibi konular başta olmak üzere protokolde yer alması gereken konuların çerçevesi yasada yer almamıştır çerçevesi ve sınırları yasa koyucu tarafından çizilmeksizin idareye protokol yapma yetkisi verilmiştir sınavın bu şekilde ösymye bırakılması objektiflik ilkesinin gereğini yerine getirmez yürütme organının sınav üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaz bu durum da hâkim ve savcılık mesleğinin niteliğiyle bağdaşmadığı gibi genel olarak objektif ve tarafsız sınav ilkesiyle de bağdaşmaz sınavın ösym tarafından gerçekleştirilmesi en çok değerlendirme yönünden tarafsızlık sağlayabilir ancak diğer konulardaki belirsizliği ortadan kaldırmamaktadır ankara üniversitesi hukuk fakültesiesas sayısı karar sayısı tarihli nci toplantısında aldığı sayılı kararında aday adaylarının sınavdan aldığı ham puanın herhangi bir formülle işlenerek arttırılması halinde baraj fiilen yetmiş puanın altına düşecek ve bilgi açısından yeterli olmayanlar mülakata çağırılabilecektir kanun teklifinde adalet bakanlığı ile öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi arasında yapılacak sınav protokolünde aday adaylarının ham puanlarını arttırmaya yönelik standart sapma veya başka herhangi adla anılan bir formülün yer alamayacağına dair bir düzenleme bulunmaması önemli bir eksikliktir söz konusu eksiklik mesleki yeterliliği etkileyebilecek yetersiz adayların mülakata çağırılmasına neden olabilecek temel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır demektedir yargıçlar ve savcılar birliği yarsav cumhurbaşkanlığı genel sekreterliğine yazmış olduğu tarihli yazısında ek bu hükmün idareye çok geniş ve sınırları belirli olmayan bir alan yarattığını belirtmektedir anılan dilekçede şu hususlara işaret edilmiştir aynı hükmün bulunduğu yönetmelik yürürlükte olduğu dönemde tarihinde yapılan kişilik idari yargı sınavında yazılı sınavda puan barajını aşan kişi mülakata çağrılmıştır yazılı sınav birincisi puan almıştır bu sınavda ösym ile yapılan protokol uyarınca luk standart sapma kuralı uygulanmış bu kural nedeniyle kazananların dağılımı ve sayısı da genişlemiştir tarihinde yapılan kişilik adli yargı sınavında olarak başka bir standart sapma kuralı uygulanmış bu sınavda daha az sayıda olarak kişi puan barajını aşmış mülakata bu sayıda kişi çağrılmış yazılı sınav birincisi puan almıştır bu iki sınavda sayılı yasanın inci maddesi hükmüne rağmen yarışma sınavı olarak değil tek ölçüt yetmiş barajını aşmak olarak konulduğundan yeterlik sınavı türünde yapılmıştır bu aşamada danıştay i̇ddk tarihli kararıyla mülakata çağrılma oranının liyakat ve başarı ölçüsünde belirlenmesi gerektiğini sınavın puanı aşan herkesin mülakata çağrılacağı bir yeterlik sınavı değil yasada düzenlendiği üzere yarışma sınavı olduğunu bu nedenle puanı aşmak koşuluyla ancak sınırlı sayıda ve başarılı adayların mülakata çağrılması gerektiğini hükme bağlamıştır bunun üzerine tarihinde yönetmelik değişikliği yapılmış ve bu çerçevede yine bu metinde de ösym ile yapılacak protokolle düzenlenmesi öngörülen yazılı sınavın yürütülme ilkeleri nedeniyle tarihinde ilan edilen kişilik adli yargı sınavı için farklı bir puanlama yöntemine gidilmiştir bu yönteme göre sınavda birinci olanın puanı kaç olursa olsun puan almış sayılacağı ve ilan edilen kadronun en çok fazlası değil mutlaka fazlasının mülakata çağrılacağı kuralı protokole ve sınav ilanına konulmuştur sonuçta ilan edilen sınavda birincinin puan almış olduğu kabul edilerek nci ile aynı puanı alması nedeniyle nci kişi puan alarak mülakata son sıradan çağrılmıştır bu sınav için de olarak farklı bir standart sapma ve puanlama yöntemi uygulanmıştır ancak sınav birincisine her halükarda puan verilmesi uygulaması i̇ddk kararı aksine bu yolla yükseltilen puanlar nedeniyle tarihindeki sınava göre daha fazla adayın başarılı ilan edilmesi sonucunu yaratmıştır son sınavda standart sapma uygulaması yapılmadan cevap anahtarına göre herkese soruların sabit puan değerinin verilmesi yoluna gidilse idi mülakata başarılı ancak daha az sayıda kişi çağrılacaktı birinciye puan verilmesi uygulaması ve bu çerçevede çan eğrisiesas sayısı karar sayısı uygulaması ile tüm puanlar göreceli olarak yükseltilmiş böylece gerçekte puanın altında kalacak olan kişiler yükselen bu puanları nedeniyle mülakata çağrılmışlardır yazılı sınav liyakati ölçen sınavdır danıştay i̇ddk kararı bunu vurgulamaktadır liyakata yönelik kuralların değerlendirilmesi ise ideal norma göre herkes için aynı biçimde saptanır ancak mevcut sistemdeki soruları az veya çok bilme oranına göre puan değerlerinin değişmesi ideal norma göre değil diğer adaylar karşısında liyakatli olup olmama değerlendirmesine işlerlik kazandırmaktadır bu ise en başarısız bir sınıfta bile birinci olan kağıda puan vererek liyakatli kişi yaratma sonucunu doğurmuştur mart de yapılan sınavlarda başarı oranının düşük olması ve barajını aşsın aşmasın daha fazla adayı mülakata çağırma düşüncesinin sınav sonrasında başarılı aday sayısı azlığı nedeniyle yürütme organında iyice pekişmesi karşısında standart sapma gibi uygulamalarla ilan edilen kadronun başarılı olsun veya olmasın mutlaka fazlasının mülakata çağrılması yolundaki son uygulamayla artık puanlar göreceli olarak yükseltilmiştir ösym ile yapılan yazışmalarımız bu durumu açıkça ortaya koymaktadır bu tablo liyakat değerlendirmesinin gerçek değil göreceli puanlara göre yapılmasını ortaya çıkarmıştır i̇ddk kararı ile sınırlı sayıda adayın mülakata çağrılması kararı nedeniyle başarı puanları yükseltilerek başarılı olsun veya olmasın puanları çan eğrisi yöntemiyle yükseltilen ve fazla sayıda aday çağırmaya yol açan sistemle sonuçta danıştay i̇ddk kararı yine dolanılmıştır çünkü yazılı da alınan sınav puanı yükseltilince bu durum mülakat sonucundaki ortalama başarı puanına da etki etmektedir yönetmelik ve protokol yoluyla sürdürülen bu değişken sistem şimdi yasaya taşınarak yasal dayanak yaratılmaktadır i̇lan edilen kadrolar için mutlaka mülakata aday çağrılması şart olmayıp başarılı aday varsa onların çağrılması yoksa yeni sınav yapılması gerekirken mevcut uygulama her sınavda yeni sorunlar ve belirsizlikler yaratmıştır amaç başarılı olsun veya olmasın mutlaka sınava giren kitleyi kendi içinde başarı sıralamasına koyarak mutlaka mülakata ve adaylığa alım düşüncesini yansıtmaktadır yarsavda yönetmeliğin neden olduğu tüm bu durumları yargıya taşımıştır şimdi aynı düzenlemelerin yasaya taşınması liyakati yansıtmayan yazılı sınav sisteminin ısrarla uygulanması iradesini yansıtmaktadır sınavı ösymnin yapması ölçme ve değerlendirme yönünden tarafsızlık yönüyle gereklidir ancak ösymden uygulaması istenilen puanlama yöntemi liyakati yansıtmamaktadır sınavı ösymnin yapması ile bu tablonun görmezden gelinmesi amaçlanmaktadır puanlama ve değerlendirme yönünden gerçek başarıyı yansıtan sabit bir sistemin benimsenmesi zorunludur yılında idari yargı sınavında sınav birincisi puan üzerinden değerlendirilmiş puan almıştır ancak tarihli danıştay i̇ddk kararı sonrasında mülakata çağrılacak kişi sayısına kısıtlama getirilince bu sefer tarihinde yapılan adli yargı sınavında sınavda birinci olan puan almış sayılır denilerek birincinin puanı yüze çekilip en alttan yukarıya doğru puanlar göreceli olarak yükseltilmiş böylece gerçekte yeterli not alamayanların puanları yükseltilerek mülakata girmelerine yol açılmıştır şimdi bu durum yasaya taşınmaktadır ösymnin yaptığı yazılı sınavda bile her sınavda farklı puanlama ve ölçme yöntemlerinin uygulanması sistemi çıkmaza sokmaktadır yazılı sınavla ilgili konuların protokole bırakılıp her sınav için protokol yapılmasına yasal dayanak yaratmak yerineesas sayısı karar sayısı protokol için aranması gereken ölçütler i̇ddk kararı da gözetilerek mutlaka yasada yer almalıdır bu haliyle yasalaşan teklifin belirtilen maddesi yerinde değildir anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında i̇darenin görevleri genel olarak yasaların uygulanmasını göstermek ve sağlamaktır yasakoyucu özel bir ihtisas ve teknik bilgi gerektiren konularda düzenleme yapması için hükümete yetki verebilir ancak bu yetkinin amacının sınırları ve çerçevesinin yasayla belirtilmesi gerekir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamına gelmez i̇dareye keyfi uygulamalara yol açabilecek çok geniş takdir yetkisi verilmesi anayasanın nci maddesine aykırılık oluşturur denilmiştir i̇ptali istenen fıkrada adalet bakanlığı ile öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi arasında yapılacak sınav protokolünde aday adaylarının ham puanlarını arttırmaya yönelik standart sapma veya başka herhangi adla anılan bir formülün yer alamayacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemesi yukarıda etraflıca açıklandığı üzere önemli bir eksikliktir bu nedenle anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme yapılmadığından söz konusu fıkra anayasanın nci maddesine aykırıdır diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun hukuk devleti anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle çelişmesine yol açacak ve dolayısı ile anayasanın nci maddesinin yanısıra inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ile sayılı kanununa eklenen maddesinin birinci fıkrası anayasanın nci nci ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekir tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ile sayılı kanuna eklenen maddesinin altıncı fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı hâkimler ve savcılar kanununun uncu maddesinde inci maddede belirtilen niteliklere sahip olup yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenlerin adaylığa atanabilecekleri maddesinin beşinci fıkrasında da yazılı sınavda yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan almak kaydıyla en yüksek puan alandan başlamak üzere sınav ilânında belirtilen kadro sayısının bir katı fazlası mülâkata çağrılır ancak başarı oranı ilân edilen kadronun bir katı fazlasının altında olursa sadece başarılı olanlar mülâkata çağrılır bu şekilde çağrılan en düşük puana sahip adayla aynı puanı alanlar da mülâkata alınır hükmüne yer verilmiştir yine sayılı kanuna eklenen maddesinde yazılı sınava katılanların yazılı sınav notunun yüzde yetmişi ile mülakat notunun yüzde otuzunun toplamı tespit edildikten sonra en yüksek puan alandan başlamak üzere nihai başarı listesi hazırlanacağı puanların eşit olması halinde yazılı puan esas alınacak yazılı puanın da eşit olması halinde kura çekilerek başarı sırası belirleneceği hükme bağlanmıştıresas sayısı karar sayısı bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere hâkim ve savcı adaylığına atanmada yapılacak mülakatta alınacak puanın da çok önemli bir unsur olduğu yadsınamaz sayılı kanunun tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ile eklenen maddesinin iptali istenen altıncı fıkrasında mülâkat kurulunun adalet bakanlığı müsteşarı veya görevlendireceği müsteşar yardımcısı başkanlığında teftiş kurulu başkanı ceza i̇şleri hukuk i̇şleri ve personel genel müdürleri ile türkiye adalet akademisi yönetim kurulunun her sınav için kendi üyeleri arasından belirleyeceği iki üye olmak üzere toplam yedi üyeden oluşacağı öngörülmüştür mesleğe alınmada mülakat kurulunun adalet bakanlığı bürokrasisinin diğer bir anlatımla yürütmenin etkin ağırlıkta olduğu şekilde oluşturulması hukuk devleti yargı bağımsızlığı ve hâkimlik ve savcılık teminatı ilkeleriyle bağdaşmayacağı çok açıktır hâkim ve savcılar bilgi seviyeleriyle kişilikleriyle ve siyasi otorite ile taraflara karşı eşit mesafedeki duruşlarıyla yargı bağımsızlığının ve tarafsızlığının güvencesidirler anayasanın inci maddesinde mahkemelerin bağımsızlığı uncu maddesinde hâkimlik ve savcılık teminatı ıncı maddesinde de hâkimlik ve savcılık mesleği ne ilişkin özel düzenlemelere yer verilmiştir anayasanın inci maddesinde hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler denilerek yargıçların bağımsızlığı ilkesi kabul edilmiş ve böylece yasama yetkisinin yargıçların bağımsızlığına aykırı biçimde kullanılması önlenerek yargıçların bağımsızlığı yasakoyucuya karşı da korunmuştur anayasada bununla da yetinilmeyerek yargıçların bağımsızlığını korumak için uncu maddede hâkim teminatı kabul edilmiştir anayasanın uncu ve ıncı maddelerinde yargıç ve savcıların özlük haklarına ilişkin yasalarda yer alması gereken ilkeler gösterilmiş ve yasama organının bu ilkelere aykırı düzenlemeler yapması önlenmiştir bu kurallarla yargıçların maddi manevi kuşkulardan ve her türlü etkiden uzak tutulup anayasaya yasalara ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar vermeleri sağlanmak istenilmiş yani yasal sorumluluğa ek olarak vicdani sorumluluk da görev gereği onlara yüklenmiştir bu durum dikkate alınarak ilk mesleğe alınırken uygulanacak yöntem bağımsızlığa uygun olmalıdır yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterme adaylığa atanabilmek için birlikte aranan şartlardır yazılıyı kazananlar genellikle alınacak kontenjandan fazla olmaktadır yazılıda ne kadar yüksek not alınırsa alınsın mülakatta matematiksel olarak elenemeyecek kimse yoktur bu nedenle hâkim olmak için yapılacak mülakatın önemi açıktır adaylığa atanacak kişilerin yeterliliklerinin konuşması görünüşü geçmiş yaşantısı hâkimliğe uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir ancak önemli olan bu kontrolü kimlerin nasıl yaptığıdır bu kontrolün objektif bir şekilde yapılmasının sağlanması gerekirken iptali istenen kural ile mülakat adı altındaki keyfiliği ileri sürülen günkü siyasi görüş tarafından benimsenmeyen adayların elenmesi görüntüsü veren ve mesleğe girişte kuşku yaratıcı bir düzenleme yapılmıştır çünkü mülakat kurulu adalet bakanlığı bürokrasisinin diğer bir anlatımla yürütmenin etkin ağırlıkta olduğu şekilde oluşturulmuştur mülakat kurulunda yer alan bakanlık bürokratları yargıç sınıfında olsalar bile sayılı adalet bakanlığı teşkilatesas sayısı karar sayısı ve görevlerine i̇lişkin yasa ve sayılı yasanın özellikle inci maddesi uyarınca adalet bakanının emri altındadırlar bu nitelikteki bürokratların yoğunluk ve çoğunlukta olacağı bir mülakat kurulu düşünülemez anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında şöyle denilmiştir nitelik saptamadan mesleğe kabul kararı verilemeyeceğine göre hâkim ve savcıların nitelikleri mesleğe kabulden önceki dönemde yani adaylığa atanma ve adaylık süresi içinde belirlenecektir bu nedenle hâkim ve savcıların diğer özlük haklarının yanısıra niteliklerinin de mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre yasa ile düzenleneceğini öngören anayasanın ıncı maddesinde belirtilen hâkim ve savcıların nitelikleri atanmaları ile uncu maddesindeki adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarının mesleğe kabulü ve atanması nın mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre yürütüleceği yolundaki kuralın adaylığa kabul dönemini de kapsadığının kabulü gerekir anayasa hâkimlik ve savcılık mesleğine verdiği özel önemin gereği olarak bu mesleğe girecekleri adaylığa alınış ve adaylık döneminden başlayarak güvenceye kavuşturmak istemektedir bu da hâkimlik ve savcılık mesleğine girmek isteyenlerin ister adaylıktan isterse avukatlıktan geçiş yoluyla olsun yeterlik sınavlarının yürütmenin etkili olamayacağı hâkimler ve savcılar yüksek kurulunca belirlenecek bir sınav kurulu tarafından objektif ölçme ve değerlendirme esaslarına göre yapılmasını zorunlu kılmaktadır yasada belirlenen biçimde bakanlıkça yapılacak bir yeterlik sınavı öncelikle hâkimlik ve savcılık mesleğine alınacakların yürütme organına karşı bağımsızlığını gölgelemektedir ayrıca mensubu olduğu partinin siyasal görüşünü gerçekleştirmek zorunda olan bir bakana hiyerarşik olarak bağlı olan bakanlık yöneticilerinin yaptıkları yeterlik sınavı sonucu mesleğe alınacak avukatların kendilerini her türlü maddî ve manevi etkilerden uzak ve özgür hissetmeleri zorlaşacaktır onlar hâkimliğin gerektirdiği her türlü yüksek nitelikleri taşısalar bile kamu vicdanında daima tarafsızlıkları konusunda kuşku duyulacaktır bu durum ise mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatını düzenleyen anayasanın inci uncu ıncı ve uncu maddelerine aykırılık oluşturur dava konusu bakanlıkça yapılacak yazılı yeterlik sınavı sözcüklerinin iptali gerekir yine anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da nitelik saptanmadan atama işlemi yapılamayacağına göre yargıç ve savcıların nitelikleri doğal olarak atamadan önceki dönemde yani adaylığa atanma ve adaylık süresi içinde belirlenebilecektir bu durumda yargıç ve savcıların diğer özlük haklarının yanısıra niteliklerinin de mahkemelerin bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesi esaslarına göre yasa ile düzenleneceğini öngören anayasanın ıncı maddesinin adaylık dönemini de kapsadığının kabulü zorunludur böylece anayasa yargıçlık ve savcılık mesleğine verdiği özel önemin sonucu olarak bu mesleğe girecekleri adaylık döneminden başlayarak güvenceye kavuşturmak istemektedir öyleyse yargıç ve savcı adaylarına ileride üstlenecekleri görevi doyurucu biçimde yerine getirebilmeleri için adaylık dönemi içinde de yeterli güvence sağlanmalıdır görüşüne yer verilmiştiresas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesinin yukarıda açıklanan kararlarından da anlaşılacağı üzere anayasanın ıncı maddesi yalnızca mesleğe atandıktan sonraki esasları belirlemekle kalmıyor yargıç ve savcıların nitelikleri atanmaları ve haklarını da içine alarak mesleğe atanmadan önceki koşulları da içermektedir anayasa mahkemesi tarihinde açıkladığı ve tarihli resmi gazetede yayımlanan sayılı kararında ise yazılı yarışma sınavında başarı gösteren aday adayları arasından en uygun koşulları taşıyanları seçme olanağı veren mülakatın hâkim ve savcı adaylığına atanabilmek için gerekli görülmesi yasa koyucunun takdir hakkı içindedir mülakatta başarı göstermenin mesleğe kabul aşaması öncesinde adaylık için bir koşul olarak aranmasının anayasaya aykırılığından söz edilemez öte yandan adayların hâkim ve savcı statüsünde olmamaları nedeniyle adaylığa atamada koşul olarak aranılan mülakatın uygulanmasına ilişkin hususların yönetmelikte düzenlenmesinde de anayasaya aykırı bir yön görülmemiştir denilmiştir ancak anayasa mahkemesinin bu kararında mülakat kurulunun adalet bakanlığınca oluşturulması ve bu kurulda bakanlık bürokratlarının etkin olması hususu vurgulanmış değildir yargıçlar ve savcılar birliğinin yarsavın cumhurbaşkanlığı genel sekreterliğine gönderdiği tarih ve sayılı yazıda ek tarih ve sayılı hâkimler ve savcılar kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun ile yapılan düzenlemeler etraflıca irdelenmiş ve hukuk devletinin güçlendirilmesi yolundaki gelişmelerin yargı bağımsızlığını egemen kılacak kural ve birimlerin çağdaş anlayışlara uygun yorumlanmasını zorunlu kıldığı vurgulanırken söz konusu düzenlemelerin evrensel kurallara aykırılığının altı da çizilmiştir bu yazıda şu açıklamalarda bulunulmuştur yargıç ve savcıların mesleğe kabulleri ve kadro dağıtmak görevi anayasasının uncu maddesi uyarınca hsykna ait görevler içerisindedir anayasada yargıç ve savcı adaylığı ile ilgili açık bir hüküm yer almamış ise de anayasa mahkemesi tarih ve sayılı kararında adaylık sürecinin de anayasanın ıncı ve uncu maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini adayların yürütme organınca belirlenmesi durumunda bunun yargı bağımsızlığını zedeleyeceği ayrıca bu yöntemle alınan adayların adaylık süreci sonunda bilahare hsyk tarafından mesleğe kabul edilseler bile bu durumun meslek mensuplarının kamu vicdanında tarafsızlıklarının tartışma konusu edileceğini dolayısıyla adaylık sürecinde yürütme organının etkisinin ortadan kaldırılması gerektiğine ısrarla vurgu yapılmıştır anayasa mahkemesi tarihli esas sayılı kararında bu görüşünü açıkça ortaya koymamış ise de bu durum adaylık sürecinin geniş bir yoruma tabi tutulmayıp yargı ile ilgili hükümleri bu konuda dar bir yoruma tabi tutması ve adaylığın açıkça anayasada düzenlenmemesinden kaynaklanmıştır ancak tarihli anayasa mahkemesi kararında yer alan saptama uluslararası metinlerde de benzer şekilde ifadesini bulmuşturesas sayısı karar sayısı yargıç ve savcı adaylarının yargıçlık sınıfında sayılmaması yolundaki tarihli ve sayılı hâkimler ve savcılar yasasındaki düzenleme onların mutlaka adalet bakanlığınca adaylığa kabulünü ve adaylık sürecinde de bakanlığa bağlı olmalarını gerektirmez yargıç ve savcı adaylığı statüsü geçici bir statüdür adaylık kadroları adalet bakanlığına bağlı süreklilik arzeden kadrolar olmadığına göre geçici statüleri sona erdirilince atanacakları kadronun yani mesleğin özelliğinin mutlaka gözetilmesi zorunludur aksi halde halen olduğu gibi yargıç ve savcı adaylarının yürütme organınca belirlenmesi ve adaylık sürecinde genel idare hizmetleri sınıfına tabi olmaları bir başka ifadeyle memur statüsünde kabul edilmeleri nedeniyle bu süreçte memurlaştırılan ve mesleğe alımın tek kaynağı bu memurlar olan kişilerin mesleğe başladıktan sonra memurlaşmamalarını istemek bir çelişkinin de ifadesidir kamu görevi ile ilk tanışma anı olan adaylıktan itibaren memurlaşma sürecine tabi tutulan kişilerin mesleğe başladıktan sonra üzerlerinden bu duyguyu atabilmeleri kolay değildir birleşmiş milletler genel kurulunca ilan edilen günlü sayılı yargı bağımsızlığı temel şartında yargıçlık mesleğine yeterli hukuk eğitimi görmüş yetenekli ve kişilikli bireyler seçilecektir seçim yönteminde amaca aykırı düşüncelerin rol oynamasını engelleyecek tedbirler alınmalıdır yargıçların seçiminde bir kişiye karşı ırk renk cinsiyet din siyasi veya diğer fikirler milli veya sosyal menşe ve mal varlığı gibi düşüncelerle hiçbir ayırım yapılmayacak ancak yargıç adayının ülke vatandaşı olması şartı ayrımcılık olarak nitelendirilmeyecektir denilmiş ve yine avrupa konseyi bakanlar komitesi de günlü inci toplantısında aldığı kararında yargıçların mesleki kariyerlerine ilişkin tüm kararlar objektif kriterlere dayanmalı yargıçların seçimi ve kariyerleri eğitimsel özelliklerini dürüstlük yetenek ve etkinliklerini de gözeten liyakat esasına göre olmalıdır yargıçların seçimi ve kariyerleri konusunda karar veren merci hükümet ve idareden bağımsız olmalıdır bu merciin bağımsızlığını teminat altına almak için getirilecek kurallarla merciin üyeleri yargı tarafından seçilmeli ve bu merci kendi usul kurallarını kendisi koymalıdır kuralına yer vermiş ayrıca tarihli bm savcıların rolüne dair i̇lkelerdeki savcıların göreve seçilmelerindeki ölçüler tarafgirliğe ve önyargıya dayanan atamalara ve bir kimseye ırk renk cinsiyet dil din siyasal veya başka bir fikir ulusal toplumsal veya etnik köken mülkiyet doğum ekonomik veya başka bir statü gibi nedenlerle ayrımcılık yapılmasına karşı güvenceler içerir şeklindeki kural ve benzeri düzenlemeler artık yargıç ve savcılık yanında onun ilk basamağı olan yargıç ve savcı adaylığı konusunda da siyasi etkilerin ortadan kaldırılması ve yürütme organının etkisinin bertaraf edileceği objektif düzenlemelerin getirilmesini zorunlu kılmıştır avrupa birliği uzmanlarınca düzenlenen türkiye cumhuriyetinde yargı sisteminin i̇şleyişi i̇le i̇lgili i̇stişari ziyaret raporlarında konu irdelenmiştir yılı raporunda sayfa bize göre halihazırda türkiyede yürürlükte olan yargı mesleği ile ilgili sistem temel prensiplere uygun değildir bu sistem kimin hâkim adayı olacağı kiminesas sayısı karar sayısı olmayacağı hususunda verilecek karar üzerinde siyasal bir birim olan adalet bakanlığına önemli derecede etkin olma imkanı sağlamaktadır bize göre hâkim adaylarının seçimine adalet bakanlığının müdahil olması yargının bağımsızlığı konsepti ile çelişmekte olup önemli temel prensiplere tezat teşkil etmektedir sayfa yargı bağımsızlığı hakkında bm temel prensiplerinin prensibi ve yargı bağımsızlığı hakkındaki avrupa konseyi tavsiye kararının c prensibine uyum arz etmesi açısından hâkim adaylarının seçimi sürecine adalet bakanlığının etkisinin kaldırılmasını tavsiye ediyoruz halihazırda adalet bakanlığı tarafından ifa edilen hâkim adaylarının seçimine yönelik hususların ya adalet akademisine ya da hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna aktarılmasını öneriyoruz denilmiştir yılı raporunda sayfa yargı bağımsızlığı hakkında bm temel prensiplerinin prensibi ve yargı bağımsızlığı hakkındaki avrupa konseyi tavsiye kararının c prensibine uyum arz etmesi açısından hâkim adaylarının seçimi sürecine adalet bakanlığının etkisinin kaldırılmasını tavsiye ediyoruz halihazırda adalet bakanlığı tarafından ifa edilen hâkim adaylarının seçimine yönelik hususların ya adalet akademisine ya da hâkimler ve savcılar yüksek kuruluna aktarılmasını öneriyoruz adalet bakanlığı