esas sayısı karar sayısı i̇tiraz yoluna başvuran mahkemenin anayasaya aykırılık görüşüne ilişkin gerekçesi elazığ birinci asliye hukuk mahkemesinin anayasaya aykırılık itirazına ilişkin gerekçesi şöyledir taraflar arasındaki kamulaştırma karşılığının arttırılması davasının yapılan duruşması sırasında gd davacı taraf vekili tarihli itiraz dilekçesinde türkiye cumhuriyeti anayasasının nci maddesinde gün ve sayılı ve günü yürürlüğe giren anayasaya yeni hüküm getirildiğini ve ödenecek karşılık taşınmaz malın tamamının kamulaştırılması halinde malın malikinin kanunda gösterilecek usul ve şekle uygun olarak bildireceği vergi değerini kısmen kamulaştırmalarda da vergi değerinin kamulaştırılan kısma düşen değerini kısmını aşamıyacağı hükmünün hukuk kurallarına aykırı bulunduğunu ve öncelikle kamulaştırma yasasının maddesinde belirtilen istimlâke tekaddüm eden tarihteki alım satım raici ilkesine de aykırı bulunduğunu ve iktisadi durum icabı paranın senelerle değil aylarla dahi mukayese edilemiveceği bir şekilde değerinin düşüş gösterdiğini ve emlâk vergisi yasasındaki beş senelik genel beyan süresindeki gibi uzun bir zaman içerisinde de paranın büyük oranda değer kayıp edeceğini ayrıca nüfusunun büyük bir kısmının okur yazar olmayan türkiyede vergi bildirgesini doldurmak büyük yanlışlıklara sebebiyet verdiğini kuruş yerine lira ve benzer durumlar olduğunu ve vergi beyanında bulunmayan emlâk sahibi emsal raiç üzerinde veya gelir metodu ile bulunan değer üzerinden taşınmazın istimlâk vukuunda gerçek değerini aldığı halde emlâk vergisi beyannamesi veren taşınmaz mal sahibinin ise bir nevi zararlandırıldığı ve mağdur edildiği ve bu durumların vergi kaçakçılığını önleyici nitelikte bulunmadığını bu nedenlerle öncelikle sayılı kanunun anayasanın değişik nci maddesini değiştiren hükmünün biçim ve esas yönünden iptaline karar verilmesini istemiştir davalı taraf vekili tarihli karşı itiraz dilekçesinde anayasanın bazı maddelerinin değiştirilmesi ve geçici maddelerinin değiştirilmesi ve geçici maddeler eklenmesi hakkında anayasa değişikliğine dair sayılı yasanın anayasaya getirdiği maddelerle anayasanın bünyesine girmiş bir kanun bulunduğunu ve bu nedenlerle anayasaya aykırılık iddiasının yerinde bulunmadığını esasen anayasa mahkemesinin kuruluş ve yargılama usulleri hakkındaki sayılı yasanın nci maddesinde anayasa mahkemesinin görev ve yetkilerinin teker teker sayıldığını ve bu görev ve yetkileri arasında anayasanın anayasaya aykırılığını denetleme yetkisinin söz konusu edilmediğini ve mahkemelerce de ancak kanun hükümlerinin anayasaya aykırı bulunması halinde anayasa mahkemesine gidilebileceğini ve bu nedenlerle anayasa mahkemesinin anayasa değişikliğini denetliyemiyeceğinden ve anayasanın değişik nci maddesinin de vatandaşın serbest iradesi ile beyan ettiği beyan nedenleri ile varit bulunmayan anayasaya aykırılık itirazının reddine ve esas davanın da reddine karar verilmesini istemiştir i̇tirazın konusu iş bu davada kamulaştırmayı yapan davalı ptt idaresinin takdiri kıymet komisyonunun tayin ettiği lira kamulaştırma karşılığının liraya arttırılması ve bedel farkı olan liranın davalı idareden tahsili istemi olup kamulaştırma yasası uyarınca kamulaştırma evrakı celb edilmiş ve adı geçen yasanın hükümleri uyarınca keza birinci ve ikinci keşifler yapılmış ve her iki keşif sonucu takdiri kıymetesas sayısı karar sayısı komisyonunun raporunda belirtilen karşılıktan daha fazla özellikle raporda belirtildiği gibi arttırma karşılığının lira bulunduğu ve davacı taşınmaz malikinin genel beyan süresi içerisinde verdiği emlâk beyanı ise elâzığ vergi dairesi müdürlüğünün tarihli karşılık yazısında tarihinde kamulaştırılan taşınmaz malın emlâk değerinin lira olarak bildirildiği dosyanın tetkikinden anlaşılmaktadır şu hale göre iş bu davada anayasanın değişik nci maddesinin kamulaştırma yasasından meydana getirdiği boşluk nedeni ile ve kamu düzeni hükmü uyarınca emlâk vergi değerinin esas alınması zorunluluk olup tatbikatta da bu surette emlâk vergi değeri ki genel beyan süresi içinde verilen emlâk vergi değeri bilirkişi raporlarından düşük ise buna göre yüksek ise bilirkişi raporlarında takdiri kıymet komisyonu değerine en yakın olanı esas alınmak sureti ile hüküm verilmesi gerekir halde iş bu davada sayılı kamulaştırma yasasının ilgili hükümlerinin uygulanmasında itiraz konusu anayasanın değişik nci maddesinin uygulanması kamu düzeni gereği bulunduğundan hüküm tesisi sırasında uygulanması zaruridir gerçekten türkiye cumhuriyeti anayasasının gün ve sayılı yasa ile yapılan ve resmi gazetenin eylül gün ve sayısında yayımlanan inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında eklenen hükümlerin türkiye cumhuriyeti anayasasının ikinci maddesi ile nci maddesi ve ncı maddesi ve başlangıçta belirtilen ilkelere aykırıdır çünkü hukuk devletinin tanımına giren bir çok unsurlardan birisi de kamu yararı düşüncesi olmaksızın başka deyimle yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli partilerin veya kişilerin yararına olarak herhangi bir yasanın kabul edilemiyeceğidir buna göre çıkarılması için kamu yararı bulunmayan bir kanun anayasanın ikinci maddesi hükmüne aykırı nitelikte olur ve dava açıldığında iptali gerekir anayasa mahkemesinin tarih k devletimiz anayasanın ikinci maddesinde ifade edildiği gibi bir hukuk devletidir kanunlarımızın anayasanın açık hükümlerinden önce hukukun bilinen ve bütün uygar memleketlerde kabul edilen prensiplerine uygun olması şarttır anayasa mahkemesinin tarih hukuk devleti demek insan haklarına saygı gösteren ve bu haklan koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve buna devam ettirmeye kendisini yükümlü sayan bütün davranışlarında hukuk ve anayasaya uyan bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı bulunan bir devlet demektir insan hak ve hürriyetlerinin ve toplumun huzur ve refahını güvenlik altına alınması ise ancak ve ancak hukuki durumlarda kararlılık sağlamakla olabilir tarih o halde aanyasanın değişik nci maddesinde taşınmaz mal sahibinin genel beyan süresi içinde vereceği vergi beyanı ile kamulaştırmada bağlı tutmak ve kamulaştırmayı yapan kuruluşun özellikle devletin mahkemeler eliyle ve kamulaştırma yasasının genel kuralları dahilinde bilirkişiler marifeti ile yaptığı keşif sonucu raporlar emlâk beyanından yüksek ise kamulaştırmayı yapan idareki bu davada olduğu gibi emlâk beyanına göre kamulaştırma karşılığını ödeyecektir bu durum hukuk devleti ilkesi ile devlet ile fert arasında bulunması zorunlu bulunan kamu yararı ve kamu düzeni hükümleri dışında anayasanın yukarıda adı eşitlik ilkesine yani anayasanın nci maddesinde belirtilen temel hukuk kuralına aykırı düşmektedir bu suretle anayasanın değişik nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen husus temel hukuk kurallarına aykırı düşmektedir mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacı ile kanunla sınırlanabilir anayasa madde buradaki emlâk vergi beyanı ile vergi hukuku açısından getirilen ilke mülkiyet hakkını eşitlik ve hukuk devleti ilkesine aykırı bir şekilde özgürlüğün özüne dokunur bir şekilde olduğu anlaşılmaktadır çünkü emlâk vergi yasası uyarınca emlâk beyanında bulunmayan taşınmaz mal sahibinin taşınmazı uygar uluslarca da kabul edilen ve sayılı kamulaştırma yasasında öngörülen emsal alım satım bunun bulunmadığı yerde gelir metoduna göre taşınmazın bulunacak gerçek değeri üzerinden kamulaştırma yapılır kamulaştırma zoralım olup bu şu veya bu şekilde iktisadi hayatın iktisat kuralları içerisinde yürüyen normuna aykırı olmayacak bir şekilde yine bu sistem ve kuralların düzenlenmesi temelesas sayısı karar sayısı hukuk kurallarına uyulmak şartı ile mümkün olabilir emlâk beyanı müessesesinin anayasanın nci maddesi devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararının gerektirdiği hallerde veya çiftçinin topraklandırılması ormanların devleştirilmesi yeni orman yetiştirilmesi ve iskan projelerinin gerçekleştirilmesi amacı ile gerçek karşılıkları peşin ödenmek şartı ile özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kamulaştırmaya yetkili bulunduğunu göstermektedir sayılı kanuna dayanılarak yapılan ve devleştirme amacına dayanan kamulaştırmalarda da anayasanın nci maddesi gereğince gerçek karşılığın ödenmesi gerekir halbuki sayılı kanunun ncü maddesinin birinci fıkrasında gerçek karşılık yerine sayılı kanun gereğince arazi vergisine matrah değer kabul edilmiş ve bu değerinde bütçe yılı arazi vergisine matrah olan değerin iki katını geçemiyeceği belirtilmiştir vergi kanunlarına göre belli edilen mülk değerlerinin mükellefin kanuni itiraz haklarını zamanında kullandığı ve biçilen değerin günkü duruma göre yerinde bulunduğu kabul edilse bile aradan geçen zamanda bu değerden mükellef veya vergi idaresi leh ve aleyhinde değişiklikler olabilir bunun içindir ki anayasa vergiye matrah olan değer yerine gerçek karşılıkla kamulaştırma yapılmasını öngörmüştür kamulaştırma zorunlu bir satış olduğuna göre mülk sahibi bunu önliyecek durumda değil ise de malının günkü gerçek değerini istemek hakkına sahiptir anayasanın maddesi de bu hakkı korumaktadır kamulaştırma parası malikin mülkiyet hakkını tam olarak karşılamalıdır kamulaştırılan yerlerdeki mütemmim cüzlerin kamu hizmetine yararlı olmasa bile kamulaştırmaya dahil oluşu bu esasa dayanır malı üzerindeki yapı ve tesisleri söküp götürmek gibi malik yararına alınmış kanuni bir tedbir onun zararına yorumlanamaz bu sebeple gerçek karşılığı ödenmeksizin bu yapı ve tesislerin devlete geçmesi kabul edilmez kısaca kamulaştırma malike zarar vermiyecek şekilde uygulanmak gerekir satış iki tarafın arzularını ve serbest iradeleri ile meydana gelen bir akiddir bir tarafın malım elden çıkarmak diğer tarafın da bunu almak zorunluluğunda kalması gibi irade serbestliğini ortadan kaldıran hallerde bir satış akti söz konusu olamaz malikin isteği üzerinde bina ve tesislerin devlete geçmesini sağlayan işlem sayılı kanunun nci maddesinde yazılı işlemin aynıdır demekte olup anayasa mahkemesinin gün ve yukarıya alınan anayasa mahkemesinin bu husustaki kararı da açıkça mülkiyet hakkının yukarıda dendiği gibi zorla satın alımı irade serbestliğini ortadan kaldırıcı bir nitelik taşımamalı ve günkü değer ne ise taşınmazın değeri şahıslar arasında olduğu gibi devlet ve kamu kuruluşlarınca da günkü değeri anayasadaki tâbiri ile gerçek karşılığı ödenmek şartı ile satın alması hukuk devleti ilkesine olduğu gibi eşitlik ilkesine de uygun düşer halde iş bu dava davacı vekilinin anayasanın değişik nci maddesinin ikinci fıkrası olan ödenecek karşılık taşınmaz malın tamamının kamulaştırılması halinde malın malikinin kanunda gösterilecek usul ve şekle uygun olarak bildirileceği vergi değerini kısmen kamulaştırılmalarda da vergi değerinin kamulaştırılan kısma düşen miktarını aşamaz hükmü ile aynı maddenin üçüncü fıkrasında kamulaştırılan taşınmaz mal karşılığının vergi değerinin az takdir edilmesi halinde malikinin itiraz ve dava hakkı saklıdır hükmü bu suretle türkiye cumhuriyeti anayasasının ikinci ve onikinci maddeleri ile ncı maddesine aykırılığı iddiası ciddi olarak mahkemece kabul edilmiş olmakla adı geçen anayasanın değişik maddesinin ve ncü maddelerinin iptali zımnında anayasa mahkemesine dava açılmasına dosya örneğini iş bu gerekçeli karar dahil dizi pusulasına eklenmek sureti ile anayasa mahkemesine gönderilmesine karar verildi 