esas sayısı karar sayısı ağustos tarihli ve sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eklenen ek madde nin birinci fıkrasında yer alan türk vatandaşı veya tarihli ve sayılı türk vatandaşlığı kanununun inci maddesi kapsamında olup kırk beş yaşını doldurmamış olanlardan tarihli ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının ve bentlerine göre çalışmaya başlayanlar işverenin bu kanun hükümlerine göre düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle emeklilik planına dâhil edilir cümlesinin anayasaya aykırılığı ağustos tarihli ve sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eklenen ek madde nin birinci fıkrasında yer alan türk vatandaşı veya tarihli ve sayılı türk vatandaşlığı kanununun inci maddesi kapsamında olup kırk beş yaşını doldurmamış olanlardan tarihli ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının ve bentlerine göre çalışmaya başlayanlar işverenin bu kanun hükümlerine göre düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle emeklilik planına dâhil edilir cümlesi ile halihazırda ücretli veya maaşlı olarak çalışan yurttaşlarımız kamusal sosyal güvenlik sistemine ek olarak bu yasa ile özel emeklilik şirketlerine de prim ödeme yükümlüsü haline getirilmişlerdir her ne kadar gerekçesinde yasanın amacının ülke içindeki tasarrufları arttırmak olduğu belirtil olsa da esas olarak bu yasa zorunlu bir şekilde yurttaşları emeklilik riskine karşı gelir desteği sağlamayı hedeflemesi nedeniyle bir sosyal güvenlik düzenlemesidir hukuki düzenlemelerin mahiyeti yasa koyucunun nitelendirmesinden bağımsızdır bir başka deyişle yasa koyucu tasarruf nitelendirmesi yapmış olsa da düzenleme işlevi bakımından sosyal güvenlik düzenlemesidir bu sebeple yapılacak hukuki değerlendirmeler yasa koyucunun nitelendirmesinden bağımsız olarak düzenlemenin işlevine ve mahiyetine göre yapılmalıdır sosyal hakların birincisi çalışma hakkı ve özgürlüğü ikincisi ise sosyal güvenlik hakkıdır bu haklar kişinin yaşamını doğrudan sürdürebilmesi için vazgeçilmez niteliktedir sosyal güvenlik sosyal güvenliğin konusu olan risklerin sonuçlarına karşı kişilere gelir güvenliği sağlanması anlamına gelmektedir sosyal güvenliğin konusu olan risklerin önlenmesi dar anlamda sosyal güvenliğin konusu ve amacı değildir sosyal güvenliğin konusu gelir azalması gelir kesilmesi veya gider artışı doğurabilecek belirli risklerin sonuçlarına karşı güvenlik sağlamaktır sosyal güvenlik hakkı sosyal adalet ilkesi ile ilintilidir anayasa mahkemesinin anayasasından önceki dönemdeki içtihatlarında da kolaylıkla bu bağlantı tespit edilebilmektedir yüksek mahkemeye göre anayasada tanımı yapılmamış olsa da sosyal adalet ilkesi anayasanın ilkeleri gözetilerek anlamlandırılmalıdır sosyal adalet ilkesi belirlenirken konu yalnızca işçilerin hakları bakımından değil işçinin yanında işveren ve toplumun diğer fertlerini de göz önüne alınmalıdır yusuf şevki hakyemez hukuk ve siyaset ekseninde anayasa mahkemesinin yargısal aktivizmi ve i̇nsan hakları anlayışı ankara sesas sayısı karar sayısı sosyal adalet ilkesi ve dolayısıyla sosyal güvenliik hakkı türkiye cumhuriyetinin sosyal hukuk devleti olması ile ilgilidir gerek anayasasında gerek anayasasında sosyal bir hukuk devleti olgusu türkiye cumhuriyetinin temel bir niteliği olarak belirtilmiştir genel olarak sosyal devlet herkesin mutluluğu ve toplumun refahı amacıyla vatandaşların sosyal durumlarıyla ilgilenen ve onlara asgari bir yaşam düzeyi sağlama görevi olan bunu sosyal adalet ilkelerine göre yerine getirmesi beklenen devleti anlatmaktadır ergun özbudun türk anayasa hukuku bası ankara anayasa mahkemesi kurulduğu yılından bu yana pek çok kararında sosyal devleti açıklamış ve niteliklerini belirtmiştir yüksek mahkemenin anayasası döneminde ortaya koyduğu sosyal devlet insan hak ve hürriyetlerine saygı gösteren bireyin huzur ve refahını gerçekleştiren ve teminat altına alan kişi ile toplum arasında denge kuran emek ve sermaye ilişkilerini dengeli olarak düzenleyen özel teşebbüsün güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayan çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için sosyal iktisadî ve malî tedbirler alarak çalışanları koruyan işsizliği önleyici ve millî gelirin adalete uygun biçimde dağılmasını sağlayıcı tedbirler alan devlettir anayasa mahkemesi kararı e ayrıca aynı yöndeki kararlar e k k k k anayasa mahkemesi anayasası döneminde verdiği bazı kararlarında da bu unsurlara yer vermiştir sosyal hukuk devleti insan haklarına dayanan kişilerin huzur refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen çalışma hayatını geliştirmek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan milli gelirin adalete uygun biçimde dağıtılması için gereken önlemleri alan sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir çağdaş devlet anlayışı sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla anayasanın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini bu yolla bireylerin refah huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılar anayasa mahkemesi kararı k dolayısıyla anayasa mahkemesi türkiye cumhuriyetinin temel niteliklerinden olan sosyal hukuk devletinin özünü temelde aynı görmektedir sonuç olarak anayasa mahkemesi çok eski kararlarında da yeni kararlarında da sosyal devlet ilkesini yasaların anayasaya uygunluğunun denetlenmesinde ölçü normlarından biri olarak değerlendirmiştir anayasa mahkemesi esas ve sayılı kararında bu ilkenin yasamayı anayasaya uygun düzenleme açısından bağladığını ortaya koymuştur anayasa mahkemesi yeni tarihli kararlarında da bu yaklaşımını sürdürmüştür anayasanın insan haklarına saygılı sosyal bir hukuk devleti ilkesi konumuz açısından özellikle önemlidir anayasa mahkemesi esas ve sayılı kararında sosyal devlet ilkesinin geniş bir yorumunu yaparak bu yönde devletin sosyal hakları geliştirme yükümlülüğü olduğunu vurgulamıştır kararda sosyal hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen çalışma hayatını geliştirmek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten olarak tanımlanmıştıresas sayısı karar sayısı yasama organı yasama faaliyetinde anayasada düzenlenensosyal devlet ilkesini sosyal haklarla ilgili yasal düzenlemeler yaparken de esas almak zorundadır sayılı kanunun maddesinin fıkrasında zorunlu özel emekllik sigortası sayılı kanunun ve kapsamındaki sigortalılarla sınırlı olarak düzenlemiştir sosyal hukuk devletinin özellikleri arasında sosyal adaleti sağlamak da bulunmaktadır öncelikle bu kesimler anayasanın maddesinde kaynağı bulunan ve sayılı yasanın maddesi çerçevesinde gelirlerinden yüzde oranında emeklilik sigortası primi ödemektedirler bunun yanında diğer riskler için de ayrıca primler ödemektedirler toplamda ücret ve maaşlardan kesilen primlerin toplamı ücretliler için brüt ücretlerinin oranındadır bu kadar yüksek bir prim kesinti oranında prim ödeyen bu kesimlere ek bir prim yükü getirilmesi sosyal güvenlik hakkı kapsamında çalışma hayatında aktif olarak ücret ve maaş geliri elde edenler açısından ikinci bir prim kesintisi anlamına gelir bu da zorunlu prim olması nedeniyle tıpkı çifte vergiledirmenin anayasaya aykırı olması gibi aynı faaliyet için ikinci bir prim ödeme zorunluluğu anlamına gelmektedir öte yandan sayılı yasanın kapsamına gelir düzeyi yüksek olan kesimler dahil edilmemiştir bir diğer deyişle işverenler ve kendi hesabına çalışanlar yasanın kapsamına alınmamıştır ücretiyle yaşayanların kapsama alındığı bu düzenleme gelir dağılımını olumlu yönde düzenleyici bir yasal düzenleme değildir ücret ve maaşıyla yaşayanların aylık gelirlerinden oranında ek bir prim kesintisi yapılırken işverenlere ve kendi hesabına çalışanlara yönelik böyle bir yükümlülüğün getirilmemesi de sosyal adalet ilkesine aykırılık teşkil etmektedir devletin görevi toplumun gelir düzeyi yüksek kesimlerinden gelir düzeyi düşük kesimlerine yönelik gelir dağılımını düzenleyici sosyal adalet ilkesini hayata geçirecek düzenlemeleri hayata geçirmektedir oysa burada yapılan sadece farklı sosyal kesimler arasında olumsuz gelir transferi sağlanması değildir aynı zamanda bu zorunlu bireysel özel emeklilik sistemi özünde geciktirilmiş bir ücret olmasına rağmen işverenlere herhangi bir sorumluluk getirilmeyerek işverenlerin yükümlülüğü ortadan kaldırılmıştır yine bu sistem ile ücretli ve maaşlı kesimler arasında da olumsuz yönde gelir transferi mekanizmaları düzenlenmiştir sisteme devlet katkısı tanımlanırken ikili bir devlet katkısı düzenlenmiştir buna göre zorunlu bireysel özel emeklilik sigortası kapsamında olanlara sisteme katıldıkları yıl sonunda bir defaya mahsus tl verilecektir yine sayılı yasanın ek birinci maddesindeki usul ve esaslarla sigortalının sistemde kalma süresine göre zorunlu bireysel özel emeklilik sigortasında zorunlu olarak yıl primlerin i oranında bir katkı belirlenmiştir bu katkının üst sınırı olarak da yıllık asgari ücretin tavanını aşamayacağı düzenlenmiştir i̇kinci katkı ise on yıl sonunda emeklilik hesabında biriken toplam meblağın tümünün üzerinden oranında bir katkı tanımlanmıştır bu devlet katkısı sistemi bir çok açıdan sosyal adalete aykırıdır her şeyden önce kamusal sosyal güvenlik sisteminde bu yönde bir devlet katkısı bulunmamasına rağmen bireysel özel emeklilik sistemine bu devlet katkısının verilmesi vergi ödeyen düşük gelirli yurttaşların vergilerinin yüksek gelirli kesimlere aktarılması anlamına gelmektedir yine sistem içerisine alınan düşük gelirli asgari ücretlilere ödenecek devlet katkısı ile yüksek gelirlilere ödenecek devlet katkısı arasında yüksek gelirliler lehine ayrım yapılmıştır bu da sosyal adaleti tersinden uygulamak anlamına gelmektedir yine bu zorunlu bireysel özel emeklilik sigortasında nimet külfet esası terkedilmiş ve sosyal sigortacılık mantığı yok edilmiştir sosyal sigortacılık mantığına göre fayda ve maliyet esası sigortalıların belli bir dönem prim ödeyerek gelir yoksunluğuna uğradıkları dönem için yaşamlarını idame ettirebilecekleri sürekli bir gelir elde etmeleridir devletin emeklilik riskine karşı uygulaması gereken sistemde asgari bir prim ödeme süresi saptanarak bu sürenin sonunda kişiye aylık bir gelir bağlanması söz konusu olur ödenen aylık gelirin bir süre sınırı bulunmaz ancak sayılı yasa ile getirilen bu sistemde sigortalıya sadece iki hak tanınmıştır bunlardan ilki toptan ödeme almaktır bir diğeri ise sigorta fonundaki bireysel birikimininesas sayısı karar sayısı miktarı kadar aylığa bölüp ortaya çıkan süre boyunca bu aylığı ödemektir dolayısıyla sistem bir sosyal güvenlik sistemi olarak tanımlanmamış tabiri caizse sadece devlet zoruyla özel bir tasarruf fonu sistemi kurulmuştur bu da sosyal hukuk devleti ilkesini ve sosyal adaleti zedeleyici bir düzenlemedir son olarak bu düzenleme ücret ve maaş gelirlerinden kesilen bu primleri ve birikimi korumamaktadır bu güvencesizlik iki boyutludur birincisi işverenlerin ücretlilerin bu primlerini yatırmaması halinde öngörülen cezada adaletsizliktir bunun tespiti halinde işverene sadece prim ve olması gereken faizi ödeme yükümlüğü getirilmektedir ayrıca her bir çalışan için de tl idari para cezası öngörülmüştür faiz oranlarının yüksek olduğu bir ortamda işverenler açısından bu cezaların suçu önleyici bir caydırıcılığı bulunmamaktadır aynı şekilde eğer işveren iflas ederse veya ödeme acziyetine düşerse ne olacağı belirtilmemiştir bir başka deyişle bu tür durumlarda devlet garantisi bulunmamaktadır kişinin kendi iradesi dışında böyle bir sisteme kanun aracılığıyla dahil edilmesine rağmen kişinin birikiminin korunmaması sosyal hukuk devleti ilkesine açık aykırılık teşkil etmektedir i̇kinci olarak sosyal sigorta mantığı primli rejimde özellikle emeklilik sigortasında kişinin gelirden yoksun kaldığı ihtiyarlık veya yaşlılık döneminde kişiye yaşamını idame ettirecek sürekli bir gelir bağlanarak yaşlılık riskine karşı yurttaşı korumayı amaçlar bu çerçevede kişinin birikimlerinden bağımsız olarak sosyal güvenlik sistemi aktif sigortalılardan toplanan primleri pasif sigortalılara aktarır bu sistemde toplanılan primlerin ekonomik risklerden uzak tutulması esastır ekonomik kriz dönemleri veya olağanüstü ekonomik çalkantılarda sermaye piyasaları gibi spekülatif para hareketlerinden etkilenmeyecek korunaklı yatırım araçlarında bu primler değerlendirilir sosyal hukuk devletinin görevi yurttaşlarının bu birikimlerini korumak ve yurttaşlarına gelir güvencesi sağlamaktır gönüllülüğe dayalı özel emeklilik sigortalarında sözleşme hürriyeti kapsamında yapılan bir irade beyanına dayalı bir sözleşme ile sisteme girildiğinden bu tür ekonomik risklerin sonuçları kişi açısından ve şirket açısından önceden iradelerinin beyanı ile öngörülmüştür bu durum sözleşme hürriyeti kapsamındadır bu çerçevede yatırılan primlerin ekonomik riskler karşısında erimesi hatta yok olması bile bu hürriyet kapsamında her iki tarafça imzalanmış sözleşme şartları çerçevesinde ele alınır oysa sayılı kanun ile getirilen zorunlu özel bireysel emeklilik sigortasında sigortalı olarak tanımlanan taraf kendi irade beyanı ile bu sözleşmeyi imzalamadığı gibi işverenince imzalanmış bir sözleşmeye tabi kılınmaktadır dolayısıyla bu düzenlemeyi sözleşme hürriyeti kapsamında ele almak mümkün olmadığı gibi bu sözleşmenin sonuçları açısından da sigortalıyı sorumlu tutmak sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz yukarıda belirtilen nedenlerle ağustos tarihli ve sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eklenen ek madde nin birinci fıkrasında yer alan türk vatandaşı veya tarihli ve sayılı türk vatandaşlığı kanununun inci maddesi kapsamında olup kırk beş yaşını doldurmamış olanlardan tarihli ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının ve bentlerine göre çalışmaya başlayanlar işverenin bu kanun hükümlerine göre düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle emeklilik planına dâhil edilir cümlesi sosyal hukuk devleti ilkesine aykırı olması ve sosyal adaleti bozucu sonuçlara yolaçtığı için anayasanın maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti ilkesine aykırıdır iptali gerekir birleşmiş milletler genel kurulunun aralık tarihinde kabul ettiği i̇nsan hakları evrensel bildirisinin maddesi herkesin toplumun bir üyesi olarak sosyal güvenliğe hakkı vardır ulusal çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve her devletinesas sayısı karar sayısı örgütlenmesine ve kaynaklarına göre herkes onur ve kişiliğinin serbestçe gelişim için gerekli olan ekonomik sosyal ve kültürel haklarının gerçekleştirilmesi hakkına sahiptir denilmektedir madde bildirinin maddesi ile beraber yorumlandığında bireylerin sahip olduğu ekonomik sosyal ve kültürel haklar bağlamında sosyal güvenliğe daha geniş bir bakış açısı kazandırılmaktadır böylece sosyal güvenlik kişiye sadece ekonomik güvence sağlamakla yetinmeyip insan onurunun korunması ve kişiliğinin geliştirilmesi fonksiyonunu da üstlenmiştir bildirinin maddesi sosyal güvenlik hakkının özlü bir ifadesini vermektedir herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme giyim konut ve tıbbi bakım hakkı vardır herkes işsizlik hastalık sakatlık dulluk yaşlılık ve kendi iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir anaların ve çocukların özel bakım ve yardım görme hakları vardır bütün çocuklar evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş olsunlar aynı sosyal güvenceden yararlanırlar aynı zamanda bildirinin bu maddesi kişiye hem yeterli bir yaşam düzeyine sahip olma hakkını hem de bazı risklere karşı özel bir koruma isteme hakkını tanımaktadır tarihinde kabul edilen sayılı sosyal güvenliğin asgari normları hakkında sözleşme sosyal sigortalarla sosyal yardımların genel esaslarını düzenlemiş ve sosyal güvenlik sisteminin kapsamına alınacak riskleri hastalıkta tıbbi yardım hastalıkta parasal yardım işsizlik yaşlılık iş kazası ve meslek hastalığı analık sakatlık malullük ölüm ve aile yardımları olarak belirtmiştir sözleşmeyi onaylayacak devletin bu risklerden en az üçüne karşı güvence vermesi aranmış iş kazası ve meslek hastalığı işsizlik yaşlılık sakatlık ve ölüm risklerinden en az birisinin güvence verilecek üç sosyal risk arasında bulunması zorunlu tutulmuştur söz konusu uluslararası sözleşmelerden sonra kamusal sosyal güvenlik sistemleri bütün dünyada gelişmeye başlamış ve kapsamlı kamu sosyal güvenlik rejimleri ortaya çıkmış li yılların başından itibaren kamu sosyal güvenlik sistemlerinde yaşanan değişimle bazı ülkelerde kamu sosyal güvenlik sistemlerinin yerine özel emeklilik sigortaları hayata geçirilmiştir bireysel emeklilik kamu sosyal güvenlik sistemini tamamlayıcı nitelikte zorunlu kamu sosyal güvenlik rejimleri yanında ve onlara ek olarak bireylerin gönüllü katılımı ve belirlenmiş katkı esaslarına dayanan özel sigorta tekniğinin dahil edilme yöntemi olmaktadır bireysel emeklilik sisteminin amacı bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesiyle emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunulmasıdır model özü itibariyle yaşlılık sosyal riskine karşı güvenceyi bireyin kendi sorumluluk alanına bırakmaktadır söz konusu güvence ise bireyin yapacağı tasarruflarla sağlanacaktır bu tasarrufların sosyal yön ve amacı dışında oluşan fonların sermaye birikimi ve bunun yatırımlara yönlendirilmesi nedeniyle çok önemli bir ekonomik boyutu da vardır bireysel tasarrufların oluşturduğu fonların bir yandan sosyal güvence emekli aylığı sağlama öbür yandan ekonomik ve mali işlevlerini yerine getirebilmesi sosyal sigortadan kesin çizgilerle bu sözleşmenin onaylanması tarih ve sayılı sosyal güvenliğin asgari normları hakkındaki sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanunla rg ve uygulanması da çalışma bakanlığının uygun mütalâasına dayanan dışişleri bakanlığının tarihli ve essd sayılı yazısı üzerine tarih ve sayılı kanunun ve üncü tarih ve sayılı kanunun nci maddelerine göre tarihli ve sayılı bakanlar kurulu kararıyla rg düstur tertip kabul edilmiştiresas sayısı karar sayısı ayrılan özel sigorta tekniğinin benimsenmesine bağlıdır böylece sosyal güvenlik alanında sosyal sigorta ve özel sigorta teknikleri birlikte uygulanmaktadır ülkemizde de tarih ve sayılı kanunla yürürlüğe konulan bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi türkiye sosyal güvenlik sistemine bireysel tasarrufa ve özel sigorta tekniğine dayalı emeklilik fon sistemi hayata geçirilmiştir bireysel emeklilik fon sistemi diğer ülkelerde olduğu gibi sistemin ikinci basamağını karşılamaktadır bu sistemle ilgili kanunun amacı kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunulmasını sağlaması için gönüllü katılıma dayalı ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik sisteminin düzenlenmesi ve denetlenmesidir bir başka deyişle ülkemizde hayata geçirilen özel emeklilik sisteminde önceden belirlenmiş katkı prim modeli belirlenmiştir bağlanacak aylıkların miktarı konusunda önceden herhangi bir yükümlülük altına girilmemektedir sisteme dahil olanlar gönüllü olarak sisteme dahil oldukları için fonların değer yitirme riskini önceden kabul etmişlerdir yılında sisteme sayılı yasanın maddesi ile devlet katkısı getirilmiştir ancak bu değişiklik de sisteme daha fazla prim ödeyebilme kabileyetinde olan üst ve orta üst gelir gruplarının çıkarına işlediğinden dolayı negatif gelir transferi olarak tanımlanmış ve sosyal adalet ölçütünü zedeleyici bir unsur olarak karşımıza çıkmıştır sayılı yasa ile getirilen sistem zorunluluk temelinde oluşturulmuştur yasa ile zorunlu bireysel emeklilik sisteminin kişiler açısından kapsamı yaş altı bütün ücretli ve maaşlı sigortalılar olarak tanımlanmış ve türkiyede ilk defa olarak zorunlu özel emeklilik sigortası sisteminin yasanın yürürlüğe gireceği tarihinden itibaren bu yasa çerçevesinde hayata geçirilmesine olanak sağlanmıştır bes bir emeklilik programı değil uzun vadeli bir bireysel tasarruf sistemidir sayılı yasanın maddesi ile sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eklenen ek madde nin birinci fıkrasında yer alan türk vatandaşı veya tarihli ve sayılı türk vatandaşlığı kanununun inci maddesi kapsamında olup kırk beş yaşını doldurmamış olanlardan tarihli ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının ve bentlerine göre çalışmaya başlayanlar işverenin bu kanun hükümlerine göre düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle emeklilik planına dâhil edilir cümlesi anayasanın maddesinde yer alan sosyal sosyal güvenlik hakkı ile çelişmektedir yukarıda da ayrıntılı olarak açıklandığı üzere sosyal güvenlik hakkı ikinci kuşak insan haklarındandır sosyal güvenlik hakkı niteliği itibarı ile ekonomik ve sosyal haklar arasında yer alan bir haktır sosyal güvenlik hakkı insan haklarına dair bütün milletlerarası belgelerde kabul edilen bir insan hakkıdır ekonomik ve sosyal bir hak olarak sosyal güvenlik hakkı devlete bu hakkı hayata geçirmek için gereken tedbirleri almak ve teşkilatı kurmak gibi bir yükümlülük yükler sosyal güvenlik hakkı bu anlamda pozitif statü hakları arasında yer alır devlete sosyal güvenliği sağlama gibi bir görev yükler sosyal güvenlik bu anlamda insanlar için bir hak devletler için ise bir ödev bir yükümlülüktür sosyal güvenlik hakkı kişilere devletten sosyal güvenliğini sağlamak için gereken yapmayı talep etme hakkı veriresas sayısı karar sayısı anaysasının maddesi sosyal güvenlik hakkı anayasamızın maddesinde düzenlenmiştir bu düzenlemeye göre herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir devletin bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alması ve teşkilatı kurması gerekir bir başka deyişle devlet sosyal güvenlik hakkını hayata geçirmek üzere kanuni düzenlemeleri yapmak kanunların uygulama esaslarını tüzük ve yönetmelikler çıkararak düzenlemekle ve herkesin sosyal güvenliğini sağlayacak tedbirleri almakla yükümlüdür bu yükümlülük anayasa mahkemesinin içtihatlarında da tanımlanmıştır anayasanın maddesinde herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu devletin bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alacağı ve örgütü kuracağı kurala bağlanmıştır bu maddeye göre sosyal güvenlik herkes için bir hak ve bunu gerçekleştirmek ise devlet için bir görevdir sosyal güvenlik hakkı sosyal sigorta kuruluşlarınca kendi kuralları çerçevesinde yerine getirilir sosyal güvenliğin ve sigortanın varlık nedeni sosyal risklerin karşılanmasıdır devletin anayasada güvence altına alınan sosyal güvenlik haklarının yaşama geçirilmesi için gerekli önlemleri alması sosyal güvenlik politikalarını bilimsel verilere göre belirlemesi ve bunun için gerekli yasal düzenlemeleri yapması doğaldır nesnel ve sürekli kurallarla sağlam ve sağlıklı temellere oturtulmayan bir sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilir olması düşünülemez bu düzenin korunması anayasanın maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkının güvenceye alınması için de zorunludur anayasa mahkemesi kararı mükerrer bu çerçevede sayılı yasanın maddesi ile sayılı kanununa eklenen ek madde ile getirilen ve yaşın altında ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar ile halen sigortalı olarak çalışan ve yaşın altında olan ücretli ve maaşlı çalışanların çalıştıkları işverenlerce oluşturulaak işyeri bazlı bireysel emeklilik sistemine dahil edilmesi ve bu kesimlerin ücret ve maaşlarından tarihinden itibaren oranında prim kesintisi yapılması ve asgari yıl boyunca kesilecek primlerinin de sayılı yasa kapsamında kurulan özel emeklilik sigorta şirketlerince oluşturulacak bireysel emeklilik hesaplarında değerlendirileceği yeni bir sistem yürürlüğe konulacaktır bu yeni sistem özel hukuk kurallarına bağlı bir sistem olarak düzenlenmiştir bu sistem yukarıda belirtilen kesimler için zorunlu olarak katılımı düzenlenmiş bir sistemdir bu sistem devletin koruyucu ve garantörü olduğu bir sistem değildir bu şirketler tarafından değerlendirilecek olan primlere ilişkin bir garanti bulunmamaktadır özünde özel emeklilik sistemi olarak tanımlanmış bu sistemin ana kuralı olan gönüllülük esası terkedilerek devlete olumlu edim yükümlülüğü getirilmiş olan sosyal güvenlik sistemine ek bir sistem olarak tasarlanmıştır bu sistem özünde sosyal güvenlik sisteminin bir parçası değildir sosyal güvenlik açısından yapılan düzenlemelerde çalışanların korunması için oluşturulan primli rejimlerde çalışanın işverenin ve devletin de katkısının da bulunması gerekirken bu oluşturulan sistemde hem işverenler çalışanları açısından prim ödeme yükümlüsü olarak tanımlanmamışlar hem de bir toplumsal kesim olarak bu sistemin dışında tutulmuşlardır bu çerçevede anayasanın maddesiyle düzenlenmiş olan devlet yükümlülüğünde ve uhdesinde olması gereken zorunlu kamu sosyal güvenlik sisteminin yerine geçecek bir model ihdas edilerek ücretli çalışanlardan zorunlu olarak ikinci bir prim kesintisi de yaplan bir model kurulmuştur bu bakımdan yapılan düzenleme anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir anayasamızın maddesi ile getirilmiş olan bu olumlu edim yükümlülüğünün sınırı olarak özel hukuk kurallarına göre sosyal güvenlik kurumlarının da devletin gözetim ve denetiminde faaliyet gösterebileceği belirtilebilir nitekim bu sınırın da anayasanın maddesinde belirtildiği vurgulanabilir söz konusu maddede devletin sosyal ve ekonomik alanlarda anayasa ile belirlenen görevlerini bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleriesas sayısı karar sayısı gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği belirtilmiştir ancak bu kural devlete anayasa mahkemesi kararlarında da vurgulandığı gibi yurttaşlar için hak kendisi için ödev olan sosyal güvenliği sağlama görevini yerine getirirken sosyal sigortacılığın teknik gereklerine uygun kimi sınırlamalar yapma hakkı tanımakta sosyal güvenlik hakkını kullanılamayacak duruma getiren önlemler alma yetkisi vermemektedir bir başka deyişle yapılan düzenleme bireylerin hakkının özüne dokunan nitelikte bir düzenlemedir yapılan düzenleme neticesinde bireyler sosyal güvenlik hakkından etkin yararlanamayacak ve hatta sosyal güvenlik hakkını kullanmaz hale geleceklerdir yukarıda belirtilen nedenlerle ağustos tarihli ve sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile sayılı bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eklenen ek madde nin birinci fıkrasında yer alan türk vatandaşı veya tarihli ve sayılı türk vatandaşlığı kanununun inci maddesi kapsamında olup kırk beş yaşını doldurmamış olanlardan tarihli ve sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının ve bentlerine göre çalışmaya başlayanlar işverenin bu kanun hükümlerine göre düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle emeklilik planına dâhil edilir cümlesi zorunlu özel emeklilik sigortası aracılığıyla gönüllü olması gereken özel emeklilik sigortası zorunlu bir sosyal güvenlik rejimi haline dönüştürdüğünden devletin olumlu edim yükümlülüğü çerçevesinde sosyal güvenlik rejiminin kamusal olması zorunluluğuna aykırı bir yasal düzenleme olduğu için anayasının maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkı ve yükümlülüğüne aykırıdır iptali gerekir sayılı kanun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde nin fıkrasında düzenlenen zorunlu özel bireysel emeklilik sigortası anayasanın eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkesini de ihlal etmektedir anayasanın maddesinde herkesin dil ırk renk cinsiyet siyasal düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri nedenlerle ayırım gözetilmeksizin yasa önünde eşit olduğu belirtilmiştir anayasa mahkemesinin birçok kararında da açıklandığı gibi yasa önünde eşitlik hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur eşitlik ilkesi ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasa karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir bu ilkeyle aynı durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin zedelenmesi önlenmiştir anayasada öngörülen eşitlik ilkesi gereğince nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için değişik kurallar konulamaz anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararında belirtildiği gibi anayasanın ve maddeleri uyarınca devletçe sosyal güvenliğin ve sosyal adaletin sağlanmasına elverişli ortamın yaratılması ve bu anlamda sosyal güvenlik alanında getirilecek bir haktan aynı sosyal güvenlik kurumu içinde yer alan ve temelde birbirine yakın konumda bulunan tüm sigortalıların dengeli ve makûl ölçüler içinde yararlanmalarını öngören düzenlemelerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir yine bu kararda aynı sosyal güvenlik sistemi içinde bulunan aynı sosyal risklere karşı asgari ölçüde güvence altına alınan ve aynı kurallara bağlanan sigortalıların aynı hukuksal statü içinde özdeş durumda bulunan kişiler olduğu aynı durumdaki kişilerinesas sayısı karar sayısı yasanın öngördüğü haklardan aynı esaslara göre yararlandırılmalarının ise eşitlik ilkesinin gereği bulunduğu açıklanmıştır sayılı yasa ile yapılan düzenleme ise bu ilkeyle bağdaşmayacak birden çok hüküm ve durum içermektedir bunlar sırasıyla şu şekildedir sayılı yasa ile yapılan düzenlemede sadece sayılı yasanın ve maddelerine göre sigortalı sayılanlar için zorunlu özel bireysel emeklilik sigortasına tabiyet söz konusu edilmiştir oysa sayılı kanunun kapsamındaki işverenler ve kendi hesabına çalışanlar herhangi bir gerekçe gösterilmeden yasal olarak aynı statüde olmalarına ve aynı yasa kapsamında bulunmlarına rağmen zorunlu özel bireysel emeklilik sigortasının kapsamı dışında bırakılmışlardır yine yasa tasarısının gerekçesinde ifade edildiği üzere bu yurttaşların tasarruf etmelerini teşvik etme amacı taşıyorsa bu durumda kapsamdışı bırakılan kesimin toplum geliir düzeyi yüksek olan kesimi olması bir diğer deyişle bu düzenleme kapsamında olması gereken tasarruf yapabilecek gelir düzeyinde olmalarına rağmen yasa kapsamı dışında tutulmaları da kanun önünde eşitlik ilkesini zedelediği gibi anayasanın maddesinde yer alan hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz kuralının da ihlal edildiğini göstermektedir yine sayılı yasa ile getirilen bu yeni zorunlu özel bireysel emeklilik sigortası kapsam açısından anayasanın maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesiyle çelişmektedir sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrasında sayılı kanuna göre türk vatandaşı olan ve yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yaşını doldurmamış olan ücretli ve maaşlı olarak çalışmaya başlayanlar veya bir başka deyişle ilk defa sayılı yasanın veya kapsamında sigortalı olanlar bu yasa kapsamına alınmışlardır yine sayılı yasanın maddesi ile de yasanın yürürlüğe girdiği tarih itibariyle yaşını doldurmamış ve halen sayılı yasanın veya kapsamında sigortalı olarak çalışanlar da bu zorunlu özel bireysel emeklilik sigortası kapsamına alınmışlardır kanun önünde eşitlik ilkesi çerçevesinde aynı hukuki statüde olan kişilere yönelik olarak farklı bir düzenleme yapılamayacağı aşikardır burada hukuki statü sayılı yasa kapsamında olmak olarak anlaşılmalıdır bu statüde olan kişiler arasında yaş koşuluna bağlı bir ayrım yapılarak yaşını doldurmuş kişilerin yapılan düzenlemenin dışında tutulması bu kanun önüne eşitlik ilkesiyle uyuşmamaktadır özellikle sayılı yasada yılında yapılan değişiklikle emekliliğe hak kazanma açısından getirilen yaş koşulunun olduğu düşünülürse ücretli veya maaşlı çalışanların da bu yaş haddine kadar çalışma zorunluluğu bulunmaktadır bu yaş koşulu da azami bir üst sınır değildir dolayısyla kişi bu yaştan sonra da çalışmaya devam edebilecektir nitekim sayılı yüksek öğrenim kanunu çerçevesinde görev yapan öğretim üyeleri için buyaş koşulu yaşa kadar çıkabilmektedir bu nedenle bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sigortalı olarak çalışmaya başlayacaklar için yaş koşulunun hiçbi