esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir i̇ptali̇ i̇stenen yasa maddeleri̇ i̇lgi̇li̇ bölümleri̇ni̇n askerli̇k hi̇zmeti̇ni̇n gerekleri̇ kavrami açisindan i̇ncelenmesi̇ askerlik hizmetinin kendisine özgü işleyişi kuralları sosyal ve idari yapılanmasının olduğu herkesçe bilinmektedir askerlik hizmeti ile ilgili olarak başta anayasamız olmak üzere çeşitli yasalarda diğer kurum ve kuruluşların işleyişinden farklı hatta onlarla zaman zaman çelişen kurallar getirilmiştir bunlardan askeri yargıyı ilgilendirenlerinden en önemlisi anayasamızın inci maddesinde belirtilen askeri yargı organlarının kuruluşu işleyişi askeri hakimlerin özlük işleri askeri savcılıkta görevini yapan askeri hakimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkileri mahkemelerin bağımsızlığı hakimlik teminatı askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenlenir hükmüdür acaba temeli disiplin olan ve omurgasını mutlak itaatin oluşturduğu bu disiplin anlayışı içersinde kendi iç hizmetinin düzenlendiği kanuna göre türkiye cumhuriyeti devletini korumak ve kollamak için harp sanatını öğreten öğrenen ve icra eden bir kuruluşta bu hizmetin gerekleri uygulanırken mahkeme bağımsızlığı hakimlik teminatları ikinci planda mı kalacak bu kavramlar askerlik hizmetinin gerekleri kavramıyla nasıl bağdaştırılacaktır anayasa mahkemesince askerlik hizmetinin gerekleri mahkemenin bağımsızlığına ve bağımsızlığın dayandığı hakimlik teminatına dokunmadığı sürece ve oranda söz konusu olabilir askerlik hizmetinin gereklerine dayanılarak bağımsızlığın zedelenmesine yol açılması hukukça savunulabilir bir tutum olamaz hakim bağımsızlığını zedelediği anda askerlik hizmetinin gereklerinin işletilmesi durdurulmalıdıraymk ocak bu hüküm mahkememizce aynen benimsenmektedir askerlik hizmetinin gerekleri tıpkı yargı bağımsızlığı hakim güvencesi gibi anayasal bir kavramdır mahkememizce kabul edilen yargı bağımsızlığı ve hakim güvencesi gibi adaletin dağıtılması noktasında ön plana çıkan bu kavramın askerlik hizmetinin gerekleriyle çatıştığı durumlarda yargı bağımsızlığının zedelenmemesi gerekliliğidir esasen bu fikir anayasa mahkemesinin çeşitli kararlarında da vücut bulmuştur örn gün ve c anayasaya aykiriliği i̇leri̇ sürülerek i̇ptali̇ i̇stenen kanun maddeleri̇yle i̇lgi̇li̇ bölümleri̇ni̇n genel değerlendi̇rmesi̇ i̇ptali istenilen kanun maddeleri topluca irdelendiğinde ortak noktalarının yargı bağımsızlığına yönelik oldukları görülmektedir bu kanun maddelerinin anayasaya aykırılığı ileri sürülürken askeri hakimlere özel bir statü kazandırmak amaçlanmamaktadıresas sayısı karar sayısı askeri hakimler diğer subaylar gibi askerdirler üniforma taşımaları diğer kamu kurum ve kuruluşlarında olmayan birlik içi ve dışı disiplin kurallarına uyma selamlama tatbikata katılma ve sayısı çoğaltılabilecek bir çok konuda askerlik hizmetinin gereklerini yerine getirirler ve getirmelidirler de yargı bağımsızlığı ve hakimlik teminatı hakimin karar verirken her türlü etkiden uzak olması belki de hakime bir takım diğer kamu görevlerinden farklı imtiyazlı haklar sağlayabilir ancak yargı bağımsızlığını sağlamaya çalışılırken korunanlar hakimler değil davanın taraflarıdır sanık davaya katılan gibi teslim edilmesi gereken hak hakimlerin değil tarafların özellikle sanık olarak yargılananların haklarıdır yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerce kullanılacağına dair anayasal kural anayasa md herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan adli idari askeri tüm yargı için konulmuştur bu kural tabii olduğu şekilde askeri yargıyı da kapsar yargı bağımsızlığı yukarıda da değinildiği şekilde kişi hak ve özgürlüklerinin güvencesidir yargı hizmetinin doğrudan adalet sağlama ve dağıtmaya yönelik niteliği başka kurum ve kuruluşlara tanımayan uyuşmazlıkları çözme gerektiğinde kişi hürriyetini de kısıtlayabilen ağır tedbirler alabilme özelliği dikkate alınarak diğer devlet organlarından farklı ve güvenceli hale getirilmesi gerekmiş yargı bağımsızlığı kabul edilmiştir bu teminat ve bağımsızlık yargıya veya hakime tanınmış bir ayrıcalık değil yargı görevinin gereğidir demokratik bir toplumda yurttaşlara adaleti yasal sınırlar içinde sağlayacak kurum ve kişiler hakim ve mahkemelerdir bu adalete herkesin yaşamının bir bölümünde az yada çok ihtiyacı olmuştur yada olacaktır anayasamız yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağını md hakimlerin görevlerinde bağımsız olduklarını anayasa yasa hukuk ve vicdanlarıyla bağlı olarak karar vereceklerini hiç bir organ makam merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında onlara emir ve talimat veremeyeceği ve onları herhangi bir biçimde etki altında bırakamayacağını mad hakimlerin bütün özlük işlerinin bu arada atamalarının mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre yasa ile düzenleneceğini md belirtmiştir hakimlik ve savcılık teminatı anayasamızın aynı başlığı taşıyan uncu maddesinde düzenlenmiştir bu ise hakim ve savcıların görevlerinde herhangi bir düşünce yada fütura kapılmadan tamamen vicdan rahatlığı içinde görevlerini yapabilmelerinin garantisidir anlaşıldığı üzere anayasamızın öngördüğü esas hakimlerin ve mahkemelerin bağımsızlık esasına göre görev yapmalarıdır buna askeri mahkemeler ve hakimlerde dahildir türk yargı sistemi içerisinde anayasal kurumlar olan askeri yargı kuruluşları adında geçtiği şekilde sadece asker kişilerin davalarına bakan mahkemeler değildirler askeri yargıyla ilgili anayasanın inci maddesinde sivil şahısların askeri mahkemelerde yargılanmalarını düzenlemektedir bunun dışında ise askerken işlenen suçlarda askerlik sıfatının sona ermesi ile askeri mahkemelerde yargılanmaya devam eden sivil şahıslar anayasamızın nci maddesinde belirtilen sıkı yönetim hallerinde kurulan mahkemelerde sivil şahısların yargılanması savaş hallerinde halkı askerlik hizmetinden soğutmak suçlarını işleyenlerin yargılanması asyuknun inci maddesinde belirtilen suçlarla ascknun esas sayısı karar sayısı ilgili sivillerin askeri mahkemelerde yargılanması ascknun ek ncı maddesinde belirtilen sivil şahısların askeri mahallerde asker kişiler aleyhine işledikleri suçların askeri mahkemelerde yargılanmasına yönelik suçlar sayılı tcknun ve sayılı tcknun askeri suçların iştirak halinde sivil şahıslarla beraber işlenmesi durumunda sivil şahısların askeri mahkemelerde yargılanması halleri dikkate alındığında askeri mahkemeleri sadece disiplinle ilgili sırf askeri suçlara ve asker kişilerin davalarına bakan özel yargı kuruluşları olmaktan öte genel yargı sistemi içinde yer alan mahkemeler konumuna getirdiği anlaşılmaktadır yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılmasında mahkeme olmanın ön koşulu bağımsızlıktır uygulamada yargılama yapılan an için bağımsız olmak aslında söylendiği ve zannedildiği gibi tam bağımsız olmak demek de değildir teoride yargı bağımsızlığını zedeleyen kurallar varsa artık bağımsız yargıdan söz edilemez çünkü bu bağımsızlığı zedeleyen kuralların ne zaman yada hangi davada uygulanacağı belli değildir bu ihtimal bağımlılık görüntüsü dahi bağımsızlığı ortadan kaldırmaktadır sadece mahkemeler bağımsızdır söyleminde bulunmak bunu bir takım üst normlarla tespit ederken başka ve uygulama normlarıyla bunu ortadan kaldırmak askeri mahkemelerin bağımlı olduğunu tescil etmektir hakim güvencesine bir takım sınırlamalar getirilmişse askeri hakimler başka hakimlere göre güvence bağımsızlık noktasında farklı uygulamalara tabi tutulmuşsa artık mahkemenin bağımsızlığından bahsetmek imkansız olacaktır askeri yargı organlarının kuruluş ve işleyişleri askeri hakimlerin özlük işlerinde mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatına ilişkin genel hükümlerden aynen yararlanacakları bunun yargı hizmetinin bağımsızlığının tabi bir sonucu olduğu ilke olarak benimsenmiş ancak asker kişi olmaları ve silahlı kuvvetler bünyesi içersinde görev yaptıkları hususu göz önünde tutularak yargı hizmeti dışındaki ilişkilerinin kanunla düzenleneceği bu düzenlemenin sadece bu hususa ait olduğu anayasamızın inci maddesinin komisyon gerekçesinde yer almaktadır anayasamızda yargı bağımsızlığı ile ilgili kuralların askeri yargıyla ilgili olmadığını bu bağımsızlığın askeri yargıda askerlik hizmetinin gerektirdiği ölçüde tanınması gerektiğini ileri sürmek anayasanın uncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir bu durum ülkemizdeki farklı yargı sistemlerinden birini bağımsızlık yönünden sakatlamakta ülkemizdeki tüm yargı sistemi bağımsızlığını ortadan kaldırmaktadır askeri yargı diğer yargı organlarından ayrık değildir az bağımsızlık ya da az adalet diye bir şey yoktur adalet tam olarak varsa vardır biraz bile eksik ve eşit dağıtılmıyorsa artık adalet diye bir şey yoktur yukarıda askeri mahkemelerin genel yargı sistemi içindeki yerine değinilmiştir sıkıyönetim savaş halleri sivillerin yargılanması iştirak gibi bilindiği üzere kısa bir zaman öncesine kadar sayılı kanun ile anayasamızda değişiklik yapılmadan önce askeri hakimler devlet güvenlik mahkemelerinde görev almaktaydılar sayılı anayasayı değiştiren kanunla devlet güvenlik mahkemeleri tamamen kaldırılmıştıresas sayısı karar sayısı ülkemize telafısi neredeyse mümkün olmayan zararlar veren yıllardır kardeş kanının akmasına sebep olan yurttaşımızın katili bölücü terör örgütünün elebaşı abdullah öcalanın yakalanıp yargılanmaya başlamasından sonra sayılı kanunla anayasa hükümleri değiştirilmiş devlet güvenlik mahkemelerinden askeri hakimler çıkarılmıştır bu kanunun gerekçesinde aynen gerek ulusal gerek uluslar arası hukukta kaydedilen gelişmeler ve değişmeler karşısında bu gelişme ve değişmelere koşut olarak devlet güvenlik mahkemelerinin yapısal oluşumunu yeniden düzenlemek amacıyla denilmektedir peki kanun gerekçesinde belirtilen uluslararası normlarla uyum ve ulusal uluslar arası gelişmeler kavramlarının ardında yatan gerçek nedir bu değişiklikten maksat dönem kamuoyuna da yansıdığı şeklinde abdullah öcalanın devlet güvenlik mahkemeleri tarafından mahkum edilmesi durumunda avrupa i̇nsan hakları mahkemesinde açılacak tazminat davalarında adil yargılanma ilkesinin ihlal edildiğine dair iddianın çürütülmesidir yapılan değişikliklerle de askeri hakimler dgmden çıkarılmıştır sayılı kanununun yayınlandığı tarihten öncede sonra ve halende askeri hakimler silahlı kuvvetlerin çeşitli kadro ve kuruluşlarda görev yapmakta yargılama faaliyetinde bulunmakta binlere onbinlere adalet dağıtmaktadırlar aslında bu hakimler terör örgütü elebaşı bu kişiye adil yargılanma hakkı teslim edilsin diye yargılandığı mahkemeden alınmışlar başka mahkemelere gönderilmişlerdir askeri mahkemelerde yargılanan yargılanmış yada yargılanacak sivil yada asker kişilerin en az bölücü terör örgütünün başı kadar ulusal ve uluslar arası hukukta kaydedilen gelişmeler ve değişmelere koşut olarak gerçekleştirilen ve bu kişiye tanınan haklar adil mahkemelerde yargılanma bağımsız yargıçlar tarafından yargılanma kadar hakları yok mudur kanımızca vardır sorun askeri mahkemelerde yargılanan yada yargılanacak kişilerin sivil şahıslar olmasında da değildir tabiiki sivil şahısların özel mahkemeler olan askeri mahkemelerde yargılanması istisnaidir esasen askerler için de tabii mahkemeler adli yargı mahkemeleridir ancak askeri mahkemede yargılananların da asker de olsalar bağımsız yargılanmaya ilgili tereddütlerin tümden giderilmesini istemeye hakları vardır hukuk devleti hukukun üstünlüğü temeline oturur bu temelde kanun önünde eşitlik ana unsurlardan birini oluşturur belirtilen esas ve ilkeler ise ayrıcalığın her türünü ret etmektedir sivil şahıslar askeri mahkemede yargılanmayanlar bağımsız mahkemelerde bağımsız hakimlerce yargılanırken asker kişilerin yada askeri mahkemelerde yargılananların askeri mahkemelerde bağımsızlığı anayasaya aykırılığı mahkememizce ileri sürülen konularda zedelenmiş mahkeme ve hakimlerce yargılanmaları da anayasamızın eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturmaktadır avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin hazi̇ran tarihli incaltürki̇ye kararında bu durum tescil edilerek ülkemiz tazminata mahkum edilmiştir tüm bu anayasaya aykırılıklar konusunda anayasa mahkemesine başvurulurken söylemek istenilen subay üyenin adli amirin mahkememiz için sayın genelkurmay başkanı taraflı yargı bağımsızlığını zedeleyici davrandıkları kastedilmemektedir aksine görev yapanesas sayısı karar sayısı subay üyeler ve adli amirin yargı bağımsızlığına saygılı davrandıkları da görülmektedir hatta son dönemde basına da yansıyan üst düzey silahlı kuvvetler görevlileri hakkında verilen soruşturma emirleri ve açılan davalar genelkurmay başkanlığının yargı bağımsızlığına verdikleri önemin göstergesi de olmuştur bu davadaki anayasaya aykırılık sorunu salt hukuk ve ilke açısından değerlendirilmiş subay üye ve askeri hakimlerin bağımsızlığını zedelediği kabul edilen sicil ve atama konularındaki maddelerinin anayasanın ilgili maddelerine aykırı olup olmadığının ortaya konulmaya çalışmasıdır askeri savcı anayasa mahkemesine başvurması konusundaki görüşlerinde yılında anayasa mahkemesince verilen ret kararından sonra herhangi bir yasal değişiklik olmadığını aynı gerekçelerle başvurmasının da yasal pratiği olmadığını belirtmiştir üzerinden yaklaşık yıl geçen ve anayasa mahkemesince ret edilen başvurudan sonra yasa maddesinde bir değişiklik olmamış ise de ülkemizde son yıllarda devam eden ve hızlanan avrupa birliğine girme uyum çabaları dikkate alındığında toplumumuzda yaşanan değişim gözetildiğinde aslında değişen bir çok şey olduğu kabul edilmiştir kanun koyucu da aksi bir düşüncede olsa idi aynı konuda anayasa mahkemesine başvurulmasını yıllık süre şartında değil konuda yeni bir yasal düzenleme yapılmasına bağlardı i̇ptali̇ i̇steni̇len anayasaya aykiriliği i̇le sürülen kanun maddeleri̇yle i̇lgi̇li̇ bölümleri̇n ayri ayri değerlendi̇ri̇lmesi̇ asyuknun nci maddesi ile ilgili değerlendirme bu maddenin bir subay bölümünün anayasaya aykırılığı değerlendirilmiştir burada genel değerlendirmeler başlığı altında bağımsızlık ile ilgili askeri mahkeme kuruluşunda bulunan hakim statüsündeki üç görevlinin genel değerlendirmesine yeniden değinilmemiş atıfla yetinilmiştir anayasal kurum olan askeri mahkemelerde bulunan subay üye yukarıda askeri hakimlerle ilgili bağımsızlık noktasındaki kısıtlamaların tamamına sahip olmasının yanı sıra başkaca konularda da bağımsızlığı bulunmamakta idarenin etkisi altında bulunmaktadır hukukçu olmayan ve herhangi bir yasal teminatı bulunmayan bir yıllığına görevlendirilen subay üyeler asyuknun üncü maddesinde belirtilen niteliklere sahip olmasının dışında üncü madde uyarınca mahkemeye atanmaları her yıl bir yıl süre ile teşkilatında askeri mahkeme kurulan komutan veya kurum amiri tarafından yapılmaktadır bu subay üyelerin sayılı personel kanununa tabi oldukları konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır anayasamızın nci maddesinde hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz bir kimseyi kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler konulamaz hükmü bulunmaktadıresas sayısı karar sayısı yıl sonunda adli amir teşkilatında mahkeme kurulan komutan yada kurum amiri tarafından atanan subay üyenin asli görevi mahkeme üyeliği değildir bu işi ilgili kuvvet komutanlığı tarafından atandığı esas kadro görevi ile beraber yürütmektedir adli amirin subay üyeyi seçme yetkisi kadar mutlaktır ki teoride nitelikleri uyan dilediği kişiyi dilediği davada subay üye kılması adli amirin yetkisindendir çünkü yasa seçilecek subay üyelerin sayısında ve hangi rütbede kaçar adet seçileceğini düzenlememiştir basit bir örnekle albay rütbesinde bir subay üyenin görevlendirilmesi durumunda mahkemede yargılanacak albaylar için daha kıdemli olması koşuluyla seçilen albay rütbesindeki subay üyenin mahkemece görevlendirilmesi kaçınılmaz olacaktır yine asıl kadro görevi sebebiyle idare tarafından yapılacak garnizon dışı görevlendirmeler gibi ve kanuni tabiriyle görev yapmalarında sürekli engeller çıkması durumunda yerlerine yenileri seçilebilecektir bu da idare tarafından kişilerin yargılanacağı hakimlerden birinin atanabilmesi yada değiştirilebilmesi anlamını taşır ki bu da anayasamızın nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir askeri hakimlerin sicil ve atamaları ile ilgili özel kısıtlamalar subay üyeler için bir zorunluluktur askeri hakimlerin aldıkları sicillerden bir bölümü olan subay sicili subay üyenin tek sicilidir askeri hakimlerle ilgili olarak aşağıda ayrı başlık altında değerlendirmekle beraber subay üyeler adli amire idareye hem sicil hem atama konusunda dolaysız olarak bağlıdırlar emir komuta altındadırlar bu durumda subay üyenin anayasamızda belirtilen teminatlara sahip olduğunu söylemek imkansızdır avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin ülkemizle ilgili verdiği bir kararında devlet güvenlik mahkemelerindeki askeri hakim üyenin nitelikleri konusunda askeri hakimlerin bağımsızlık ve tarafsızlıklarının güvencelerinin bazılarının bulunduğu meslektaşları gibi mesleki eğitim almaları dgmlerdeki görev sürelerince anayasal güvenceye sahip olmaları görev sürelerince görevden alınamayacakları emekliye sevk edilmeyecekleri ancak diğer yandan bazı konularda bağımsızlıklarının şüpheli hale geldiğini askeri disipline tabi olmaları ve sicil almaları atanmalarının büyük çoğunlukla ordunun idari görevlerindeki yetkilileri tarafından yapılması ve görev süresinin yıl olması belirtilmiştir avrupa i̇nsan hakları mahkemesi kararında görünümün dahi önem taşıdığını sanıklara mahkeme tarafından verilmesi gereken güven duygusu bulunduğunu belirterek devlet güvenlik mahkemesinin üyelerinden birinin askeri hakim olması sebebiyle bağımsızlık ve tarafsızlığından şüphe duymak için meşru nedenlere sahip olduğunu belirtmiş sözleşmenin adil yargılanmayla ilgili inci maddesinin ihlalinin söz konusu olduğuna karar vermiştir avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin hazi̇ran tarihli incaltürki̇ye kararı askeri hakim üyenin bulunduğu heyetle yargılanan bir kişinin dahi adil yargılanmadığını söyleyen avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin kararı söz konusu iken heyette iki hakim ve bir subay üyenin bulunduğu bir mahkemenin kararının ne denli bağımsız olduğunun takdiri yüce anayasa mahkemesine bırakılmıştır subay üyenin anayasanın ilgili maddelerine aykırılığı konusunda değinilmesi gereken bir başka konuda kıbrıs barış harekatı sonrasında kurulan kuzey kıbrıs türk cumhuriyetindeki durumdur anayasa ve diğer kanunlarını idari teşkilatını büyük oranda model olarak ülkemizden alan kktcde ülkemizdekine benzer askeri mahkemeler bulunmakta ve bu mahkemelerde bir subay üye yargılama faaliyetinde heyette görev yapmaktadır aşağıda anlatılacağı şekilde yılına kadaresas sayısı karar sayısı kktc anayasa mahkemesi yılında subay üyenin kktc anayasasına aykırı olduğu iddiasıyla ilgili kararında subay üyelerin askeri mahkeme heyetinde bulunması halinin yargıç güvencesi mahkeme bağımsızlığı askeri hizmetlerinin gereklerinin bu güvence ve teminatlara dokunmadığı oranda söz konusu olabileceği subay üyenin ilgili davada hakimlerden rütbece kıdemli olması sebebiyle başkan askeri mahkemelerdeki görevinin komutanın takdirine bağlı olması dilediğini atayabilmesi başkanın ek görev olarak mahkemede görev yapması komutanın subay üyenin amiri olması subay üyenin mutlak itaat ve disiplinle komutana bağlı olması subay üyenin mahkemedeki görevini icra ederken komutanın etkisi altında kalma olasılığı bu olasılığın bile bir takım tereddütlere yol açacağı subay üyenin dışındaki iki hakimin bağımsız olmasının ve çoğunluğu oluşturmalarının subay üyenin bağımsız olmaması sebebiyle mahkemenin oluşumuna düşen gölgeyi kaldırmayacağı idarenin bir parçası olan komutanın adli amir buyruğu ile atanan subay üyenin yürütme konumunda olan adli amirin etkisi altında kalabileceği görüntüsünü silmenin oldukça zor olduğu hakim güvencesine tabi olmamaları atamasının yıl için yapılması geçici nitelikte görevli olmasını gerekçe göstererek anayasaya aykırı olduğuna karar vermiştir artık kktc askeri yargısında bile subay üye bulunmamaktadır yukarıda açıklanan nedenlerle anılan hükmün anayasanın ıncı maddelerine aykırı olduğu düşünüldüğünden iptali gerekmektedir sayılı askeri hakimler kanununun nci maddesi ile ilgili değerlendirme bu maddenin bendinde bulunan subay asteğmen albay sicil belgesi bölümünün anayasaya aykırılığı değerlendirilmiştir öncelikle subay sicil belgesinin incelenmesi ile askeri hakimin hangi konularda değerlendirdiğine ve bunların yaptığı işle bağdaşıp bağdaşmayacağına bakmak gerekir subay sicil yönetmeliğine göre askeri hakimlerin değerlendirme kalemleri genel görünüşü sosyal durumu ve temsil yeteneği hak ve adalet prensiplerine uyarlığı disiplin kurallarına uyarlığı ve itaati mesleki bilgisi temel askeri bilgi deneyimi ve genel kültürü i̇şbirliği ruhu yetiştirme anlatım ve ikna yeteneği azmi iradesi dayanıklılığı ve canlılığı zekası muhakeme ve karar yeteneği görevini planlama icra takip ve kontrolde başarısı öngörülülüğü ve yaratıcılığı liderlik ve komutanlık yeteneğidiresas sayısı karar sayısı bu maddeler bir askeri hakime idari sicil verilirken askeri hakimlik mesleği dışında tamamen diğer subaylar gibi hiyerarşiye bağımlı surette değerlendirilmesini öngörmektedir i̇lgili kanun maddesi sk md askeri hakimlerin rütbe terfi rütbe kıdemliliği kademe ilerlemesi yapmalarını temin edecek yeterlilikleri sicille saptanır hükmü getirmektedir i̇lk bakışta bundan tabii bir durum da olamaz asker yada sivil hakimin bir takım değerlendirmelere tabi tutularak bu değerlendirmelerin çeşitli görevlere seçilme yada mesleki ilerlemesinde kullanılması ayrıca bir gerekliliktir de bizce anayasaya aykırı olan askeri hakimin idarenin bir yetkilisi olan komutan veya idari sicil veren bir başka hakim tarafından yaptığı işle bağdaşmayan kriterlerce değerlendirmeye tabi tutulmasıdır askeri hiyerarşi içinde önemli bir konumda olan adli amir temyiz etme hakkı soruşturma emri verme tutuklama talep etme bununla ilgili kararlara itiraz askeri savcılığın kararlarına itiraz gibi hakları ve görevleri düşünüldüğünde davanın taraflarından biridir hakimi değerlendirme onun rütbe terfii kıdemlilik kademe ilerlemesi konusunda doğrudan etkili bir belgeyi hakimlik mesleği kriteri dışında işbirliği ruhu yetiştirme ikna yeteneği canlılık yaratıcılık liderlik ve komutanlık ve benzer kriterlere göre değerlendirilmesi askeri hakiminde bundan olumsuz sicil alacağı duygu ve endişesinden bağımsız hareket edebilmesi düşünülemez hakim kararını verirken bağımsız olmalıdır onun kararını etkileyebilecek hallerin kuralların varlığı yeterlidir bu hal yada kuralların hakime kararında baskı aracı olarak kullanılmamış yada kullanılmıyor olması mahkemenin ve hakimin bağımsız olduğunu ortaya koymaz bu tehlikenin varlığı dahi bağımsızlığı zedeler bu yüzden hakim ve savcıların her türlü tesir yada terfi tehdidinden arındırmaları gerekir askeri hakimlerin birbirinden bağımsız erkler olan yürütme erkinin çalışan yada çalışanlarının sicil atama terfi meslekte ilerleme konularında takdirlerine tabi olmaları kararlarını verirken vicdan rahatlığı içinde olmalarını engelleyebilip adaletle bağdaşmayan düşünce ve füturlara kapılmalarına sebep olabilecektir hakim ve savcılara verilen subay sicil belgesi askeri hakimler birinci sınıfa ayrıldıktan sonra daha da önem kazanmaktadır sayılı askeri hakimler kanunun maddesinin nci paragrafında aynen ayrıca general amirler birinci sınıfa ayrılmış hakimler ile askeri yargıtay başsavcı yardımcıları ve askeri yüksek i̇dare mahkemesi savcıların hakkında da mesleki sicil belgesi düzenlenmez hükmü bulunmaktadır askeri hakimler birinci sınıfa ayrıldıklarında daha teminatlı olmaları gerekirken artık mesleklerini icradaki kabiliyetlerine göre değerlendirildikleri askeri yargıtayca verilen sicilleri dahi artık verilmezken sadece askeri niteliklerinin değerlendirildiği sakıncalarını yargı bağımsızlığını etkileyen bölümlerini açıkladığımız subay sicil belgesi ile değerlendirmektedir yukarıda açıklanan nedenlerle anılan hükmün anayasanın ıncı maddelerine aykırı olduğu düşünüldüğünden iptali gerekmektedir sayılı askeri hakimler kanununun ncı maddesi ile ilgili değerlendirmeesas sayısı karar sayısı bu maddenin ilk paragrafında silahlı kuvvetler mensuplarının nakil ve tayinleri hakkındaki hükümler esas alınarak bölümünün anayasaya aykırı olduğu değerlendirilmiştir bir askeri hakimin atamasında diğer silahlı kuvvetler mensuplarının nakil ve tayinleri hakkındaki hükümlere tabi olması bu hükümlerin hakim yargı bağımsızlığını etkilemediği sürece anayasaya aykırılığı ileri sürülemez ancak askeri hakimlerin subay ve astsubaylar gibi atamalarının kuvvet komutanlığınca yapılması öngörülmemiştir atama yönetmeliği md askeri hakimlerin atanmasının özel kanunları gereğince yapılacağı belirtilmekle beraber özel kanun ise gün ve sayılı resmi gazetede yayımlanan türk silahlı kuvvetlerine mensup subay ve astsubayların atama ve yer değiştirmeleri hakkında yönetmeliğe atıf yapmıştır bunun dışında atamada dikkat edilecekler arasında garnizonda fazla süre kalmak isteyenlerin sıralı sicil üstlerince muvafakat ve mütalaa verilmesi hükmü de bulunmaktadır ataması ilgili kuvvet komutanınca garnizonda fazla süre kalması sicil üstlerince takdir edilen bir hakimin bağımsız olamayacağı değerlendirilmiştir hakim savcı bağımsızlığının korunmasının yollarından biride atamalarda kendisini gösterecektir meslek içinde atamaların kim tarafından ve nasıl yapıldığı hakim savcıların dolayısı ile mahkemenin bağımsız olup olmadığını ortaya koyan bir ölçüdür yargı görevinin bağımsızlığını sağlayacakların başında hakimlik teminatı gelmektedir i̇yi bir adalet bağımsız hakimlere ihtiyaç gösterir teminat hakimin yürütme karşısında kendisini tam bir emniyet içinde hissetmesi ve kararlarını her türlü korku ve endişeden uzak olarak verebilmesidir gerek anayasalar ve gerekirse kanunların hakimleri bağımsız ilan etmesiyle bağımsızlık olmaz bağımsızlık için bir takım teminatların olması gereklidir kısmi teminatlarla tam bağımsızlık sağlanmayacaktır biraz bağımsız ve biraz teminatlı olmak bağımlı ve teminatsız olmak demektir hakimlerin görev yerlerinin değiştirilmesi ile ilgili bağımlılıkları teminatın zayıf olduğunu gösteren bir durumdur önceden belli olmak şartıyla belli sürelerle görev yerlerinin değiştirilmesi işini bağımsız kurullar gerçekleştiriyor ise bu yer değiştirme bağımsızlığa zarar vermez demirkol ferman yargı bağımsızlığı kazancı kitap ticaret aş i̇stanbul sh ancak askeri hakimler ve heyette bulunan subay üye ilgili kuvvet komutanınca atanmaktadır yukarıda açıklanan nedenlerle anılan hükmün anayasanın ıncı maddelerine aykırı olduğu düşünüldüğünden iptali gerekmektedir sonuç ve hüküm yukarıda açıklanan nedenlerle sanık er serkan leventin ağustos tarihinde işlediği belirtilen as knun incı maddesinde yazılı emre itaatsizlikte ısrar etmek suçlamasıyla ilgili yargılamasındaesas sayısı karar sayısı sayılı asy knun mahkemenin kuruluşuyla ilgili nci maddesinde belirtilen askeri mahkemeler askeri hakim ve bir subay üyeden kurulur ancak hükmünün bi̇r subay bölümünün sayılı askeri hakimler kanunun sicil belgeleri ve sicil üstleri başlıklı nci maddesinin fıkrasındaki sicil belgeleri general amiral sicil belgesi subay asteğmen albay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi olmak üzere üç çeşittir hükmünün subay asteğmen albay si̇ci̇l belgesi̇üç bölümünün sayılı askeri hakimler kanunun yer değiştirme esasları başlıklı ncı maddesinin inci paragrafındaki askeri hakimler ve askeri savcılar ile yardımcılarının adli müşavirlerin askeri adalet teftiş kurulu başkanlığı kadrolarında ve askeri yargı ile ilgili idari görevlerde bulunan askeri hakimlerin atamaları bu kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla silahlı kuvvetler mensuplarının nakil ve tayinleri hakkındaki hükümler esas alınarak milli savunma bakanın ve başbakanın müşterek kararnamesi ile cumhurbaşkanının onayına sunulur ve resmi gazetede yayınlanır hükmünün silahlı kuvvetler mensuplarının nakil ve tayinleri hakkındaki hükümler esas alınır bölümün anayasanın ve ıncı maddelerine aykırı olması sebebiyle bu bölümlerin iptali maksadıyla anayasanın nci maddesi uyarınca anayasa mahkemesi̇ne başvurulmasina karar ve bununla ilgili görülen belgelerin tasdikli örneklerinin anayasa mahkemesine gönderilmek üzere genelkurmay başkanlığı askeri savcılığına tevdi̇i̇ne i̇steme aykırı subay üye mubnbserdar yilmazın anayasa mahkemesine başvurulması konusunda karşı oyuyla ve oyçokluğuyla karar verilip açıklandı