esas sayısı karar sayısı  iii anayasanin nci̇ maddesi̇ne aykirilik anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir hükmüne yer verilmektedir hukuk devleti insan haklarına saygılı ve bu haklan koruyucu adaletli bir hukuk düzeni kuran bunu sürdürmekte kendini yükümlü sayan bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine bağlı olan devlettir hukuk devleti ilkesi devletin tüm organlarının üstünde hukukun mutlak egemenliğinin bulunmasını yasa koyucunun da her zaman anayasa ve hukukun üstün kuralları ile kendisini bağlı saymasını gerektirir bu bağlamda yasa koyucunun yasal düzenlemelerin yapılması sırasında yaparken ki takdir yetkisi sınırsız ve keyfi olmayıp hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır anayasanın maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir bu ilkeye göre kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir belirlilik ilkesi hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler hukuk güvenliği normların öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar anayasa mahkemesi gün ve k hukuk devletinin unsurları doktrinde de belirlenmiş olup bunlardan konuyla ilgili iki tanesi hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleridir bireyin devlete güven duyması ancak hukuki güveliğin sağlandığı bir hukuk devleti düzeninde mümkün olabilecektir anayasada öngörülen temel ve hürriyetlerin kullanılması ve insan haklarının insan hayatına egemen kılması için devlet bireylerin hukuka olan inançlarını ve güvenlerini korumakla yükümlüdür doktrinde hukuki güvenlik ilkesinin gerekleri de şu şekilde sıralanmıştır devlet faaliyetleri önceden öngörülebilir tahmin edilebilir olmalıdır devlet faaliyeti önceden hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir hukuk düzeninde mümkün olduğunca hukuki istikrar sağlanmalıdır i̇darenin tek yanlı işlem yapma üstünlüğüne karşı güvence niteliğindeki kurallarla bireylere katılma dinleme ve savunma hakkı gibi haklar tanınarak birey ile idare arasında denge sağlanmalıdır i̇dare bireyin haklı beklentilerine uygun davranmalıdır yasal düzenlemelerde hukuka ve devlete olan güveni zedeleyici hususlardan kaçınılmalıdır devlet kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirilebilmesi için hukuk güvenliğinin sağlandığı bir hukuk devleti yaratmalıdır prof dr bahtiyar akyılmaz prof dr murat sezginer doç dr cemil kaya türk i̇dare hukuku ankara buna göre ve anayasa mahkemesi kararında da ifade edildiği gibi hukuk devletinin unsurlarından olan hukuki güvenlik ilkesi gereği devlet faaliyetlerinin önceden tahmin edilebilir öngörülebilir olması gerekmekte olup takdir yetkisinini zorlayan ve keyfiliğe yol açacak kurallara yer vermemelidir belirlilik ilkesinin gereği ise maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir aksi takdirde verilen yetkilerin kullanımının sınırlarının belirsizleşerek kullanılın takdir yetkisinin keyfiliğe dönüşeceği ve bu suretle yasanın verdiği ucu açık yetki kullanımıyla tesis edilen işlemlerin hukuki denetiminin de yasal düzenlemenin oluşturduğu engel sebebiyle gereği gibi yapılamaması da kaçınılmaz olacaktır bu bağlamda somut ihtilafın ele alınması durumunda sayılı vergi usul kanununun tebliğ evrakının teslimi başlıklı inci maddesinin inci fıkrasında sayılı nüfus hizmetleri kanununa göre oluşturulan adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresine yapılacak olan tebligat düzenlenmiş olup fıkra hükmüne göre tebliğ yapılacak kişinin adresinde bulunamaması durumunda bulunamama durumu adresten geçici ayrılmaları da kapsar durum posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek tebliğ evrakı gönderildiği idareye iade edileceği bunun üzerine tebliği çıkaran merci tarafından ‘‘tayin olunacak münasip bir süre sonra yeniden tebliğ çıkarılacağı düzenlemesine yer verilmiş olmakla birlikte madde hükmünde yer alan tayin olunacak münasip bir süre şeklindeki düzenlemede yer alan münasip süre ile ilgili olarak ne sayılı vergi usul kanununda ne de sayılı tebligat kanununda herhangi bir açıklama bulunmamaktadır bu durumun ise düzenleyici işlemlerin belirliliği ve öngörülebilirliği ilkelerine aykırılık oluşturacağı ve söz konusu münasip sürenin belirlenmesi konusunda idareye tanınacak takdir yetkisinin ise somut olayımızda olduğu üzere hak kaybı doğuracağı açıktır yargı mercilerince her ne kadar sayılı vergi usul kanununun üncü maddesinde yer verilen vergi muamelelerinde süreler vergi kanunları ile belli edilir kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi tebliği yapacak olan idare belirler ve ilgiliye tebliğ eder hükmünün uygulanabileceği görüşünde ise de söz konusu kanun maddesi vergi muamelelerine ilişkin olup tebligata ilişkin işlemlerde uygulanması mümkün olmayacaktır bu itibarla somut olayda olduğu üzere davacı adına düzenlenen dönemine ilişkin vergi ziyaı cezası içerikli tarih ve nolu vergiceza ihbarnamesinin davacının merni̇s adresine tarihinde tebliğe çıkarıldığı adresin kapalı olduğunun görülerek ve tebliğ alındısına şerh düşülerek tebliğatı yapan idareye iade edilmesinden sonra tebliği yapan idare tarafından ihtilaf konusu yasa maddesindeki ‘‘tayin olunacak münasip bir süre şeklindeki düzenlemenin kendisine tanıdığı takdir yetkisi kullanılarak tebligatın bir gün sonra yani tarihinde yeniden tekrarlanarak davacı adına düzenlenen ve dava konusu edilen vergi ceza ihbarnamelerine ilişkin tebliğ pusulasının kapıya yapıştırarak tebliğ işleminin tamamlandığı idarenin kanunda geçen ‘‘tayin olunacak münasip bir süreyi adreste bulunmama durumunun tespiti yapılmayarak keyfi şekilde takdir yetkisi kullanılarak bir gün olarak yorumladığı ve belirlendiği kanun maddesinin ‘‘tayin olunacak münasip bir süre şeklindeki bahse konu düzenlemesinin bu haliyle idarenin takdir yetkisini sınırsız ve keyfi olarak kullanmasına mahâl verdiği dolayısıyla anayasanın maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık oluşturduğu açıktır kaldı ki sayılı vergi usul kanununun inci maddesi inci fıkrasının inci cümlesindeki tayin olunacak münasip bir süre ibaresi yargı mercilerince de farklı yorumlanmış ve bu hususta görüş birliği de oluşmamıştır i̇stanbul vergi mahkemesi tarih ve k sayılı kararı i̇stanbul bölge i̇dare mahkemesi vergi dava dairesi tarih ve k sayılı kararı erzurum vergi mahkemesi tarih ve k sayılı kararı eskişehir vergi mahkemesi tarih ve k sayılı kararı iv anayasanin uncu maddesi̇ne aykirilik anayasanın uncu maddesinin birinci fıkrasında herkesin dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu dördüncü fıkrasında ise devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır bu madde ile hukuksal eşitlik amaçlanmıştır eşitlik ilkesi aynı hukuksal durumda bulunanlara aynı kuralların uygulanmasını gerektirir bu konuda anayasa mahkemesinin tarih k sayılı kararında anayasanın uncu maddesinin son fıkrasın da yer verilen eşitlik ilkesinin amacının aynı durumda bulunan kişilerin kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasının önlemek olduğu bu ilkeyle aynı durumda bulunan kişilere ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır bu bağlamda sayılı vergi usul kanununun inci maddesi inci fıkrasının inci cümlesindeki tayin olunacak münasip bir süre ibaresi idarelerce ve hatta mahkemelerce farklı yorumlanmakta ve verilen farklı kararlar nedeniyle aynı statüde bulunan mükellefler açısından farklı sonuçlar doğurabilmekte ve bu durum da anayasanın uncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir anayasanin inci maddesi̇ne mahkemeye eri̇şi̇m hakkinin i̇hlali̇ aykirlik anayasanın hak arama hürriyeti başlıklı maddesinde herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir kuralı yer almaktadır kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin zararını giderilebilmesinin en etkili yolu yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir mahkemeye erişim hakkı ai̇hsin ıncı maddesiyle anayasasının ıncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının güvenceleri arasında yer almaktadır hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biridir mahkemeye erişim hakkı bir uyuşmazlığı ve uyuşmazlık kapsamında bir talebi mahkeme önüne taşıyabilmek ve bunların etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir dava konusu edilen uyuşmazlığın esasının incelenmesini engelleyen yasal düzenleme veya uygulama mahkemeye erişim hakkına müdahele teşkil ederaym yaşar çoban gk no bu bağlamda vergi usul kanunu inci maddesinin inci fıkrasına göre yapılacak tebligatlarda ilk tebligattan sonra kanunun idareye verdiği ve idarenin takdir ve keyfiyetine göre idarece ‘‘tayin olunacak münasip bir süre sonra idari işlemler yeniden tebligata çıkarılacak idareler tarafından bu makul süre olayımızda olduğu gibi bir gün veya on beş gün bir ay hatta saatlerle ölçülebilen zaman aralığı olarakta belirlenebilmekte tebliğ evrakı da aynı sebeplerle tebliğ edilemezse tebliğ evrakının gönderildiği idareden alınabileceği şerhini içeren bir pusula kapıya yapıştırılarak bu durum posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek tebliğ evrakı gönderildiği idareye iade edilerek tebliğ evrakının pusulanın yapıştırıldığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde muhatabı tarafından alınması hâlinde alındığı günde bu süre içerisinde alınmaması hâlinde ise on beşinci günde tebliğ yapılmış sayılacaktır denilmiş ise de burada önem arz eden husus idarenin kanunda belirtilen tayin olunacak münasip bir süre şeklindeki düzenlemede belirtilen münasip süreyi nasıl ve neye göre belirleyeceği hususudur somut olayımızda olduğu üzere idareye verilen münasip süreyi belirleme takdir yetkisinin idare tarafından belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerinden uzaklaşılarak kullanılmasının büyük ihtimal dahilinde olması nedeniyle söz konusu maddenin bu haliyle uygulanmasının mükelleflerin mahkemeye erişim hakkına engel teşkil edeceği ve hatta kuvvetle muhtemel bir çok davanın usule takılıp davalarının süreden reddiyle sonuçlanması kaçınılmaz olacaktır hal böyle olunca sayılı vergi usul kanunun maddesinin fıkrasında yer alan tayin olunacak münasip bir süre şeklindeki düzenlemenin idareye tanıdığı takdir yetkisi nedeniyle anayasanın ıncı maddesinde yer verilen hak arama hürriyeti ile amaçlanan mahkemeye erişim hakkı ve adil yargılanma hakkının gerçekleştirilmesinin önünde bir engel oluşturacağı açıktır vi sonuç ve i̇stem sayılı vergi usul kanununun inci maddesinin inci fıkrası bu kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde sayılan adrese tebliğe çıkılan hallerde tebliğ yapılacak kişinin adresinde bulunamaması durumunda bulunamama durumu adresten geçici ayrılmaları da kapsar durum posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek tebliğ evrakı gönderildiği idareye iade edilir bunun üzerine tebliği çıkaran merci tarafından tayin olunacak münasip bir süre sonra yeniden tebliğ çıkarılır i̇kinci defa çıkarılan tebliğ evrakı da aynı sebeplerle tebliğ edilemezse tebliğ evrakının gönderildiği idareden alınabileceği şerhini içeren bir pusula kapıya yapıştırılır bu durum posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek tebliğ evrakı gönderildiği idareye iade edilir tebliğ evrakının pusulanın yapıştırıldığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde muhatabı tarafından alınması hâlinde alındığı günde bu süre içerisinde alınmaması hâlinde ise on beşinci günde tebliğ yapılmış sayılır düzenlemesindeki tayin olunacak münasip bir süre ibaresinin görülmekte olan davayı doğrudan etkiler mahiyette olduğu ve anayasamızın inci uncu ve ıncı maddelerine aykırılık teşkil edebileceği kanaatinin mahkememizde hasıl olması nedeniyle doğrudan iptali veya daha açık ve anlaşılır şekilde yeniden düzenlenmek üzere iptali istemiyle anayasa mahkemesinden somut norm denetimi talebinde bulunulmasına ve dosya evraklarının onaylı birer suretinin bu kararla birlikte anayasa mahkemesine gönderilmesine tarihinde oy birliğiyle karar verildi