esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ yürürlüğün durdurulması istemini de içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir sayılı i̇l i̇daresi kanunu terörle mücadele kanunu kuvvetli tayın kanunu er kazanından i̇aşe edileceklere i̇lişkin kanun ateşli silahlar ve bıçaklar ile diğer aletler hakkında kanun ve kimlik bildirme kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun eylül gün ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir sayılı yasanın özellikle ilk maddeleri olağanüstü hâl uygulamasını kaldırmak amacıyla çıkarılmış ama tam tersine anayasamızda bir istisna olarak düzenlenen olağanüstü hâli neredeyse tüm yurda yaymış istisnayı kural haline getirmiştir yasa aşağıda ayrıntısıyla açıklanan nedenlerle anayasaya aykırıdır sayılı kanun ve maddelerinin anayasaya aykırılığı genel olarak sayılı kanunun amacı gerekçesinde ülkemizin doğu ve güneydoğu anadolu bölgesinde geçerli olan olağanüstü halin kaldırılması durumunda doğacak boşluğu doldurmak biçiminde açıklanmıştır ancak getirilen düzenlemeler olağanüstü hal rejimini olağan hâlde de geçerli duruma sokmuş bu değişikliklerle anayasaya aykırı özgürlük kısıtlamaları ve kolluk kuvvetlerinin yetki genişlemesi olağan dönemlere de taşınmıştır oysa türkiye cumhuriyeti anayasasında karşı karşıya bulunulan tehlikenin vahametine göre kademeli biçimde düzenlenen olağanüstü hal rejimleri olağan rejimlerin istisnasıdır çünkü demokratik hukuk devletlerinin anayasaları sınırlama değil özgürlük metinleridir bu nedenle özgürlüklerin kısıtlanması istisna niteliği taşır ve daha başlangıçta hak ve özgürlüklerin aleyhine genişletilmesi mümkün olmayan kurallar ile sınırlanır çağdaş devletlerde olağanüstü haller hukuk ilkelerine yakışır biçimde açık kurallar ile pozitif hukukta düzenlenerek hukuksal rejimler niteliğini kazanırlar ancak kanuni rejim mutlaka hukuka uygun rejim demek değildir i̇ptali istenen yasa ile olağan rejimin istisnası olan olağanüstü hal bölge süre neden ve konu sınırlamaları gözetilmeksizin soyut genel kişilikdışı ve en önemlisi sürekli bir hukuk metni ile olağan hale de yayılarak istisna olmaktan çıkarılmış ancak yukarıdaki sınırlara uyularak hukuk içi rejim olarak kalabilecek olağanüstü haller kanuni fakat gayri hukuki bir duruma getirilmiştir olağanüstü yönetim usullerinin anayasal konumu açısından demokratik hukuk rejiminin hukuka uygun bir istisnası olan olağanüstü yönetim usulleri anayasada aynı başlık altında ayrı bir bölüm olarak düzenlenmiş ve olağanüstü hâl ile sıkıyönetim olarak ikiye ayrılmıştır anayasanın ve maddeleri olağanüstü hâl maddesi de sıkıyönetim ilânını gerektirecek koşullar ile ilânda uyulacak yolları ve yetkili organları saymıştıresas sayısı karar sayısı olağanüstü yönetimlerin olağan rejimden farklı hatta bir anlamda onun zıttı yönetim biçimleri olduğu bilinmektedir bu nedenle anayasakoyucu da anayasada güvenceye alınan kimi hak ve özgürlüklerin bu tür rejimler altında sınırlanabileceğini bu dönemde belli koşullar çerçevesinde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için anayasaya aykırılık iddiasında da bulunulamayacağını kabul etmiştir anayasadaki bu ve benzeri tüm düzenlemeler olağanüstü yönetimlerin olağan yönetimden farklı bir yönetim biçimi olduğunun kanıtıdır olağanüstü yönetimlerde anayasanın aradığı koşullara uyularak hak ve özgürlüklere sınırlamalar getirilebilir yönetime olağanüstü yetkiler tanınabilir ancak tüm bunlar olağanüstü yönetim biçimine geçilmesi kaydıyla yapılabilir i̇ptali istenen yasa ise olağanüstü yönetim biçimlerinde uygulanabilecek kuralları olağan rejime taşımış olağan rejimi olağanüstüleştirmiştir örneğin i̇l i̇daresi kanununun maddesinin fıkrasındaki değişikliğin bir bölümünde sıkıyönetim kanunundaki bir hüküm bu yasaya eklenmiş ve bu sayede sıkıyönetim durumunda uygulanabilecek bir hüküm olağan döneme aktarılmıştır i̇ptali istenen yasanın maddesiyle olağanüstü hal kanunundaki vur emri terörle mücadele kanununa monte edilerek olağan dönemde de uygulanacak hale getirilmiştir i̇ptali istenen yasanın tbmmye getirilmesinden itibaren temel gerekçe olağanüstü hâlin kaldırılmasıdır i̇ptali istenen yasanın genel gerekçesinde de bu durum olağanüstü halin daraltılması veya kademeli olarak kaldırılması durumunda ihtiyaç duyulan yasal ve idari tedbirler biçiminde yer almıştır bu noktada yasanın amaçının açıklığa kavuşturulması zorunludur amaç nedir amaç olağanüstü hali daraltmak veya kademeli olarak kaldırmak ise bunun yolu olağanüstü yönetim kurallarını olağan dönemde de kullanılabilir hale getirmek değildir çünkü bu olağanüstü yönetimi kaldırmak değil olağan yönetimi de olağanüstüleştirmek tüm yurda yaymak ve kalıcı hale getirmek olur olağanüstü yönetim biçimi anayasanın aradığı koşulların varlığı nedeniyle kurulduğuna göre kaldırılması için koşulların da ortadan kalkmış olması gerekir eğer koşullar devam ediyorsa olağanüstü yönetim biçimi de devam eder burada açıklığa kavuşturulması gereken olağanüstü yönetim biçiminin uygulanmasını gerektiren koşulların sürüp sürmediği konusudur olağanüstü hali gerektiren koşullar ortadan kalkmışsa zaman olağanüstü hal de kalkar ve olağan rejime geçilir bu durumda da uygulanması gereken olağan kurallardır anayasanın bu konudaki tavrı da bellidir olağan dönemde anayasanın güvencesindeki kuralların hiçbir kısıtlamaya uğratılmadan uygulanması zorunludur yok eğer olağanüstü halin ilanını gerektiren koşullar sürüyorsa zaman da olağanüstü hal kaldırılmaz devam eder ve olağanüstü halin kuralları uygulanıresas sayısı karar sayısı sonuç itibariyle iptali istenen sayılı yasa olağanüstü halin daraltılması veya kademeli olarak kaldırılması gerekçesi altında tüm yurtta kalıcı ve sürekli olarak olağanüstü hâl ilan etmiştir oysa anayasakoyucu olağanüstü yönetim biçimlerine geçebilmek için bazı unsurların varlığını aramıştır süre unsuru anayasakoyucu anayasanın ve maddelerinde olağanüstü yönetim biçimlerini süre olarak sınırlamıştır anayasanın ve maddeleri gereğince olağanüstü hal ay süre ile ilân edilebilir ve madde gereğince de en çok aylık dönemlerle uzatılabilir aynı biçimde sıkıyönetimde anayasanın maddesine göre ay süre ile ilan edilebilir ve en çok aylık sürelerle uzatılabilir süre sınırı olağanüstü yönetim biçimlerinin doğasına da uygundur çünkü istisnai bir yönetim usulünün sürekli değil sınırlı olması zorunludur anayasakoyucunun da bu ilkeden hareketle olağanüstü yönetim biçimlerinin hem ilânına hem de uzatılmasına süre sınırlaması getirmesine karşın sayılı kanun soyut genel kişilikdışı ve sürekli özelliği ile olağanüstü yönetim biçimi ilanına gerek kalmaksızın ve herhangi bir süre sınırı olmaksızın olağanüstü hallere ilişkin yetki genişlemelerini olağan hale taşımıştır yer unsuru anayasanın aynı maddelerinde olağanüstü yönetim usullerinin ülkenin bir ya da birden çok bölgesinde veya tamamında devreye sokulabileceği öngörülmüştür olağanüstü hallerin olağandışı tedbirler olarak ancak anayasada yazılı durumlarda kullanılabileceğinde tartışma yoktur olağanüstü halin belirli bir bölgede ilan edilmesiyle vahim tehlikelerin bertaraf edilmesi mümkün olduğu takdirde ülkenin tamamında olağanüstü yönetim biçimlerine başvurulamaz halbuki sayılı kanun tehlike ve tehdidin yoğunlaştığı bölge ayrımı gözetmeksizin ülkenin bütününde kolluk yetkilerinin olağan hallere aykırı biçimde genişletilmesini öngörmüştür bu düzenleme olağanüstü hal rejiminin anayasa mahkemesinin birçok kararında k kt k kt yer alan hususlara da aykırıdır neden unsuru anayasanın maddesine göre doğal afet tehlikeli salgın hastalık veya ağır ekonomik bunalım maddesine göre anayasa ile kurulan hür demokratik düzenin ya da temel hak ve hürriyetlerin ortadan kaldırılmasına yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi biçimde bozulmasıesas sayısı karar sayısı maddesine göre de olağanüstü hal ilanını gerektiren nedenlerden daha vahim şiddet hareketlerinin yaygınlaşması savaş hali savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi ayaklanma olması ya da vatan veya cumhuriyete ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğüne karşı kuvvetli eylem ve şiddet hareketlerinin söz konusu olması durumlarında olağanüstü yönetim usulleri olarak adlandırılan yöntemlerden biri gerekli diğer koşullar da yerine getirilerek uygulanabilir böylelikle anayasakoyucu olağanüstü yönetim usullerine geçilmesini neden unsuru bakımından da sınırlamıştır yalnızca anayasanın ilgili hükümlerinde sayılan durumlarda bu usullere başvurulabilir oysa sayılı kanun bu nedenlerin hiçbiri olmadan ve bunları aramadan olağanüstü hal sınırlamalarını kalıcı hale getirmektedir sivil otorite askerî otorite unsuru demokratik hukuk devletinin temel belirleyicilerinden birisi de askerlerin sivil otoriteye tabi olmasıdır i̇ptali istenen yasa askerî kuvvetler ile sivil kuvvetleri işlevselve örgütsel olarak karıştırmış temel işlevi dış güvenliğin sağlanması olan askerî teşkilat varlık ve görev nedenine aykırı olarak iç güvenliğin sağlanmasında da etkin bir rol üstlenmiştir i̇ptali istenen yasada esas sakınca doğuracak husus askerî otorite sivil otorite arasındaki ilişki açısından olağan durumlarda sivil otoritede olması gereken ağırlığın ve belirleyiciliğin askerî otoriteye kaydırılmasıdır bunun hukuk ilkelerine aykırılığı demokratik avrupanın inşaında önemli bir rol oynayan türkiyenin de katılımcısı olduğu avrupa güvenlik ve i̇şbirliği teşkilatı konferansı belgelerinde de yer almıştır agi̇t belgeleri hukuken bağlayıcı olmasalar da uygar ülkelerin ortak değerlerini ve çağdaş demokrasilerin temel ilkelerini ortaya koyan belgelerdir kopenhag belgesinde asker ve polisin sivil otoriteye bağlı olması ve moskova belgesinde askerî otoritenin sivil otoritenin etkin denetimi altında olması ilkeleri yer almıştır ancak yapılan düzenleme tüm bu ilkelerin hilafına olağan dönemlerde bile askerî otoriteyi sivil otoritenin önüne geçirmekte bu açıdan anayasaya aykırılığın yanısıra sivillerin çözümleyemedikleri ülke sorunlarını askerlere havale etmelerinin yeni bir örneği olarak askerleri asıl görev alanlarını ihmal etme tehlikesiyle karşı karşıya bırakmaktadır yetki unsuru anayasanın ve maddeleri olağanüstü yönetim biçimlerine geçiş konusunda tbmmyi bu dönemde uygulanabilecek kuralları yürürlüğe koyma yönünden de cumhurbaşkanının başkanlığındaki bakanlar kurulunu yetkilendirmiştir i̇ptali istenen yasanın ve maddesi bu konularda duruma göre valiyi genelkurmay başkanlığı ile i̇çişleri bakanlığını genelkurmay başkanlığı kanalı ile hükümeti yetkili kılmıştır ki bunların hepsi yetki yönünden anayasaya aykırıdır anayasanın maddesine göre egemenlik anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanılır ve hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisini kullanamazesas sayısı karar sayısı anayasanın ve maddelerinde olağanüstü yönetim biçimleri ilan etme maddeye göre de silahlı kuvvet kullanılmasına izin verme yetkisi tbmmnindir bu yetki başkaları tarafından kullanılamaz ve yasa yoluyla bile olsa başkalarının kullanımına da bırakılamaz sonuç itibariyle iptali istenen yasada anayasada ancak olağanüstü yönetim biçimlerinde uygulanabileceği kabul edilmiş kuralları olağan dönemde de uygulanabilir hale getiren sayılı yasanın ve maddesi anayasanın maddesindeki demokratik hukuk devleti ilkesine anayasanın maddeler ile tbmmye verilmiş bir yetkiyi başka kişi ya da organlara tanıdığı için anayasanın maddesine aykırıdır sayılı yasanın maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı yasanın maddesi ile sayılı i̇l i̇daresi kanununun maddesinin fıkrası değiştirilmiştir türkçenin ne kadar kötü kullanılabileceğine ve tbmm i̇çtüzüğü gereğince yapılabilecek engellemeleri aşmak için birkaç paragrafın bir tek paragrafta nasıl birleştirilebileceğine çok başarılı bir örnek oluşturma açısından da ayrıca takdire şayan olan madde yalnızca iki fıkradan oluşmaktadır birinci paragrafta ikinci paragrafta sözcük vardır ve ayrıca bir paragraftaki sözcük sayısı açısından da kayda değer bir başarı göstermiştir maddenin eski ve yeni hali şöyledir değişiklikten önceki metin vali il içinde çıkabilecek toplumsal olayların emrindeki kolluk kuvvetleriyle önlenmesine olanak bulunamayacağı kanısına varır veya kolluk kuvvetleriyle bastırılamayacak ani ve olağanüstü olayların cereyanı karşısında kalırsa en yakın askerî kara deniz ve hava kuvvet komutanından yardım gönderilmesini ister i̇vedi durumlarda sözlü olarak yapılmış istem sonradan yazılı istem biçimine dönüştürülür i̇stek başvurulan komutanlıkça gecikmesiz yerine getirilerek muhtemel olaylar için istenen kuvvet valinin görüşü alınarak olaylara hızla el koymaya uygun yerde cereyan eden olaylar için istenen kuvvet ise olay yerinde hazır bulundurulur çıkabilecek toplumsal olaylar için istem üzerine gönderilen kuvvet olayların kolluk kuvvetlerince önlenemeyecek ölçüde gelişmesi halinde ani ve olağanüstü olaylar için istenen kuvvet de derhal vali tarafından verilen görevleri kendi komutanının sorumluluğu altında onun emir ve direktifine göre ve i̇ç hizmet kanununda belirtilen yetkiler ile kolluk kuvvetlerinin genel güvenliği sağlamada sahip olduğu yetkileri kullanarak yerine getirir kolluk kuvvetleriyle yardıma gelen askerî kuvvet arasındaki işbirliği ve koordinasyon vali tarafından sağlanır ancak kolluk kuvvetleriyle yardıma gelen askerî birliğin belirli görevleri birlikte yapmaları halinde sevk ve idare görev verilen askerî birliğin en kıdemli komutanı tarafından yapılır yeni metin valiler ilde çıkabilecek veya çıkan olayların emrindeki kuvvetlerle önlenmesini mümkün görmedikleri veya önleyemedikleri aldıkları tedbirlerin bu kuvvetlerle uygulanmasını mümkün görmedikleri veya uygulayamadıkları takdirde diğer illerin kolluk kuvvetleriyle bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetlerden yararlanmak amacıyla i̇çişleri bakanlığından ve gerekirse jandarma genel komutanlığının veya kara kuvvetleri komutanlığının sınır birlikleri dahilesas sayısı karar sayısı olmak üzere en yakın kara deniz ve hava birlik komutanlığından mümkün olan en hızlı vasıtalar ile müracaat ederek yardım isterler bu durumlarda ihtiyaç duyulan kuvvetlerin i̇çişleri bakanlığından veya askerî birliklerden veya her iki makamdan talep edilmesi hususu yardım talebinde bulunan vali tarafından takdir edilir valinin yaptığı yardım istemi geciktirilmeksizin yerine getirilir acil durumlarda bu istek sonradan yazılı şekle dönüştürülmek kaydıyla sözlü olarak yapılabilir vali tarafından askerî birliklerden yardım istenmesi halinde muhtemel olaylar için istenen askerî kuvvet valinin görüşü alınarak olaylara hızla el koymaya uygun yerde cereyan eden olaylar için ise olay yerinde hazır bulundurulur olayların niteliğine göre istenen askerî kuvvetin çapı ve görevde kalış süresi vali ile koordine edilerek askerî birliğin komutan tarafından belirlenir askerî kuvvetin müstakilen görevlendirilmesi durumunda verilen görev askerî kuvvet tarafından kendi komutanının sorumluluğu altında ve onun emir ve talimatlarına göre türk silahlı kuvvetleri i̇ç hizmet kanununda belirtilen yetkiler ile kolluk kuvvetlerinin genel güvenliği sağlamada sahip olduğu yetkiler kullanılarak yerine getirilir güvenlik kuvvetleri ile yardıma gelen askerî kuvvet arasında işbirliği ve koordinasyon yardıma gelen askerî birliğin komutanının da görüşü alınarak vali tarafından tespit edilir ancak bu askerî birliğin belirli görevleri jandarma ya da polis ile birlikte yapması halinde komuta sevk ve idare askerî birliklerin en kıdemli komutanı tarafından üstlenilir birden fazla ili içine alan olaylarda ilgili valilerin isteği üzerine aynı veya farklı askerî birlik komutanlarından kuvvet tahsis edilmesi durumunda iller veya kuvvetler arasında işbirliği koordinasyon kuvvet kaydırması emir komuta ilişkileri ve gerekli görülen diğer hususlar yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde genelkurmay başkanlığı ile i̇çişleri bakanlığı tarafından belirlenecek esaslara göre yürütülür bu esasların uygulanmasında işbirliği ve koordinasyon sağlamak amacıyla gerekli görülen hallerde i̇çişleri bakanı ilgili valilerden birini geçici olarak görevlendirir olayların sınır illerinde veya bu illere mücavir bölgelerde cereyan etmesi ve eylemcilerin eylemlerini müteakip komşu ülke topraklarına sığındıklarının tespit edilmesi durumunda valinin talebi üzerine ilgili komutan eylemcileri ele geçirmek veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile her defasında genelkurmay başkanlığı kanalı ile hükümetin müsaadesi tahtında ihtiyaca göre kara hava deniz kuvvetleri ve jandarma genel komutanlığı unsurları ile komşu ülkelerin mutabakatı alınmak suretiyle mahdut hedefli sınır ötesi harekat planlayıp icra edebilir bu fıkra uyarınca görevlendirilen askerî birlik mensupları hakkında bu görevlerin ifası sırasında işledikleri suçlardan dolayı tabi oldukları kanun hükümlerine göre işlem yapılır yukarıda belirtilen hususlar nedeniyle doğan acil ve zaruri ihtiyaçları karşılamak amacıyla yapılacak harcamalar bakanlar kurulunca uygun görülecek fonlardan yapılacak aktarmalar ve i̇çişleri bakanlığı bütçesine konulan ödenekten yapılır her yıl i̇çişleri bakanlığı bütçesine aktarılacak olan paraların illere dağıtımı ve kullanımı ile ilgili esaslar i̇çişleri bakanlığınca belirlenir bu madde uyarınca kuruluş ve kişilerden sağlanan ve satın alınan malzeme araç ve gereçlerin satın alma kira ve kullanım bedelleri ile işçi ücretleri ve benzeri giderler için ödeme emri beklenmez i̇çişleri bakanı veya valinin onayı yeterli sayılır bu harcamalar sayılı devlet i̇hale kanunu sayılı muhasebe umumiye kanunu ve sayılı sayıştay kanunu hükümlerine tabi değildir ödemeler usul ve esasları maliye bakanlığının görüşü alınarak i̇çişleri bakanlığınca yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir yeni düzenleme eski hükmü farklı ve özensiz bir dille tekrarlamakla birlikte anayasaya aykırı önemli değişiklikler getirmektedir ancak daha önce de belirtildiği gibi maddede engellemenin önlenmesi amacıyla sözcüklük tek bir paragrafa yer verildiği için bu tür dilekçelerde örneğine pek rastlanmayacak biçimde iptal istemlerini tümce tümce açıklamak gereği doğmuşturesas sayısı karar sayısı sayılı yasanın maddesinin paragrafının anayasaya aykırılığı cümledeki bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetler ibaresinin anayasaya aykırılığı valinin emrindeki kuvvetlerle önleyemediği olağanüstü durumlarda başvurabileceği kuvvetler eski düzenlemede en yakın askerî kara deniz ve hava kuvvet komutanı olarak sayılmışken yeni düzenleme diğer illerin kolluk kuvvetleriyle bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetlerden yararlanmak amacıyla i̇çişleri bakanlığından ve gerekirse jandarma genel komutanlığının veya kara kuvvetleri komutanlığının sınır birlikleri dahil olmak üzere en yakın kara deniz ve hava birlik komutanlığı şekline dönüştürülmüştür burada dikkati çeken nokta valinin başvurabileceği kuvvetler arasına yeni ve belirsiz bir birimin sokulmuş olmasıdır vali daha önceki diğer illerin kolluk kuvvetleri ve askerî birliklere ek olarak bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetlerden yararlanabilecektir bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetler nedir kolluk kuvvetlerinin anlamı yasalarda ve idare hukuku doktrininde açıkça bellidir vali de i̇l i̇daresi kanununa göre i̇l sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir yeni düzenleme emri altındaki bu kuvvetin yetmemesi durumunda diğer illerdeki kolluk kuvvetlerinede başvurma yetkisi vermektedir ki bu da doğaldır askerî teşkilat açısından konuya yaklaşıldığında ise durum şudur askerîye savunma hizmetinin görülmesini üstlenmiştir ve kamu düzenin sağlanmasında istisnai durumlarda işlevi olabilir çünkü demokratik devlette kamu düzenin sağlanması görevi askerîyeye değil kolluk örgütüne verilmiştir yeni düzenlemeyle getirilen emri altındaki kolluk kuvvetleriyle önleyemediği olağanüstü olaylarda valinin askerî kuvvetlerden yararlanması askerîyenin kamu düzeninin sağlanmasına karıştığı istisnai bir durumdur ve kamu düzeninin sağlanmasında kolluk kuvvetleri ve askerî kuvvetler birlikte faaliyet gösterirler i̇ptali istenen bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetler ifadesiyle ne olduğu anlaşılamayan üçüncü bir kuvvet öngörülmüştür bu kuvvetin ismi nedir hangi yasayla düzenlenmiştir hangi teşkilat içinde yer almaktadır bunların tümü belirsizdir demokratik hukuk devletinde iç güvenlik esas olarak sivil kolluk kuvvetleri istisnai durumlarda da askerî kuvvetlerle korunacağına ve her ne ad ve kimlikle olursa olsun başka kanun dışı örgütlenmelerle sağlanamayacağına hatta böyle bir şey düşünülemeyeceğine göre valinin olağanüstü olayları bastırmak için başvurabileceği denli donanımlı üçüncü bir kuvvet ne olabilir özetle diğer illerin kolluk kuvvetleri ve askerî kuvvetlerin yanı sıra valiye kim tarafından tahsis edildiği ve ne olduğu belirsiz bir kuvvetten yararlanma yetkisi veren maddenin paragrafının cümlesindeki bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetler ibaresi türkiye cumhuriyetinin demokratik bir hukuk devleti olduğunu belirten anayasanın maddesine aykırıdır sayılı yasanın maddesinin paragrafının anayasaya aykırılığı paragrafın cümlesinin anayasaya aykırılığıesas sayısı karar sayısı sayılı yasanın maddesinin paragrafının cümlesi şöyledir olayların niteliğine göre istenen askerî kuvvetin çapı ve görevde kalış süresi vali ile koordine edilerek askerî birliğin komutanı tarafından belirlenir daha önce de belirtildiği gibi valilerin ilde çıkan ve emrindeki kuvvetlerle önleyemediği olağanüstü olaylarda askerî birliklerden yardım isteme yetkisi istisnai bir yetkidir bu sırada sivil otorite askerî otorite ilişkisi açısından askerî otoritenin olağan işlevinden farklı olarak kamu düzenini sağlama işlevine doğru genişlemesinin yarattığı sakıncaları önlemek için nihai yetkinin sivil otoritede olması gerekir zira valiye askerî kuvvete başvurması imkanı tanıyan olağanüstü durum hem anayasanın ve maddelerinde düzenlenen olağanüstü halden hem de maddede düzenlenen sıkıyönetim seferberlik ve savaş halinden farklıdır sayılı olağanüstü hal kanununda bile bölge ve il valilerine olayları emrindeki kuvvetlerle önleyemedikleri veya bastıramadıkları takdirde bölge veya illerindeki en büyük askerî komutanlıktan yardım isteme yetkisi tanınmış ancak bu durumda dahi kolluk yetkileri askerî makamlara devredilmemiştir olağan dönemde ortaya çıkan istisnai olağanüstü durumlara karşı askerî kuvvetlere başvurulduğunda görevin askerî teknik ayrıntıları dışında inisiyatifin ve yetkinin sivil otoritede yani valide olması gerektiği açıktır çünkü aksi takdirde anayasanın ve maddelerine aykırı biçimde türkiye büyük millet meclisinin kararı olmadan ve maddede sayılan durumlar dışında bir olağanüstü hal durumu yaratılmış olacaktır anayasal sistemimizde kamu düzeninin sağlanması için kademeli olarak ağırlaşan bir rejim öngörülmüştür ·kamu düzeninin kolluk kuvvetlerince sağlandığı olağan durum ·temel hak ve hürriyetlerin olağana göre daha çok kısıtlanabildiği fakat kamu düzeninin yetkileri genişlemekle birlikte gene kolluk kuvvetlerince sağlandığı olağanüstü haller ve ·kamu düzenini sağlama yetkisinin askerî makamlara geçtiği temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırıldığı sıkıyönetim rejimi ·anayasal sistemimizde kamu düzeninin sağlanması bakımından tek askerî rejim sıkıyönetimdir aslında anayasanın maddesinde sıkıyönetimde kolluk yetkilerinin askerî makamlara geçeceğine ilişkin bir hüküm yoktur ancak sıkıyönetim kanunu ile yerli ve yabancı öğretide sıkıyönetim genel olarak bu unsurla tanımlanmıştır oysa kolluk yetkilerinin askerî kuvvetleri geçmesinin anayasaya uygun olup olmadığı bile tartışmalıdır i̇ptali istenen düzenlemelerle anayasaya aykırı olarak bu tek rejime bir yenisi eklenmiştir düzenlemeye göre valinin yardım istediği istisnai durumlarda inisiyatif tümüyle askerî makamlara geçmektedir çağrılan askerî birliklerin görevinin ne zaman sona ereceği askerî birliğin komutanı tarafından belirlenecektir süre sınırı konmamıştır ve yasanın bir süre sınırı koymaması anayasaya açıkça aykırıdır bu noktada sürenin somut olaya göre belirleneceği ileri sürülebilir ama bu da geçerli bir sav değildir çünkü anayasaya göre olağanüstü hal ve sıkıyönetim bile ancakesas sayısı karar sayısı belirli süre ile ilan edilebilir oysa iptali istenen düzenlemede tanınan yetki ile olağanüstü hal ve sıkıyönetim ilanından daha uzun süreli fiili bir askerî yönetim olanaklı hale getirilmektedir anayasal özgürlüklere sınırlamalar getiren bu tür istisnai uygulamaların belirli bir süreyle sınırlanması hukuk devletinin gereğidir aksi düzenlemeler anayasaya aykırı olur çağrılan askerî birliğin görev süresini askerî birliğin komutanı belirleyeceğine göre bunun bir askerî rejim olacağı açıktır güvenlik kuvvetleri ile yardıma gelen askerî kuvvet arasındaki işbirliği ve koordinasyon yardıma gelen askerî birliğin komutanının da görüşü alınarak vali tarafından tesbit edilir ancak bu askerî birliğin belirli görevleri jandarma ve polis ile birlikte yapması halinde komuta sevk ve idare askerî birliklerin en kıdemli komutanı tarafından üstlenilir cümlesi ile birden fazla ili içine alan olaylarda ilgili valilerin isteği üzerine aynı veya farklı askerî birlik komutanlarından kuvvet tahsis edilmesi durumunda iller veya kuvvetler arasında işbirliği koordinasyon kuvvet kaydırması emir komuta ilişkileri ve gerekli görülen diğer hususlar yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde genel kurmay başkanlığı ile i̇çişleri bakanlığı tarafından belirlenecek esaslara göre yürütülür ifadeleri ile de askerî kuvvetlere gerekli yetkiler verilmiştir bir istisna olan sıkıyönetim durumunda doğrudan anayasadan kaynaklanmasa bile yasalar ile silahlı kuvvetlere verilen yetkilerin tbmm yani yasama organı tarafından belirli süre ile ilan edilebilen sıkıyönetimi bile aşan sürelerle fiilen uygulanmasının anayasadaki hukuk devleti ve yasama organının yetkileri ile bağdaşması olanaksızdır çünkü anayasa yasama organına belirli durumlarda sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilânı yetkisini vermiştir yasama organı bu yetkiden vazgeçemez bu yetkiyi devredemez yapılan düzenleme ile bu yetki yürütme organına bile değil çok daha alt organlara ve hatta rütbesi bile belli olmayan bir subayın insafına bırakmıştır bu düzenleme anayasanın maddesindeki demokratik hukuk devleti ilkesine anayasanın maddesindeki yasama yetkisinin devredilemeyeceği hükmüne aykırıdır maddenin paragrafının ve cümlelerinin anayasaya aykırılığı i̇kinci paragrafın ve tümceleri şöyledir güvenlik kuvvetleri ile yardıma gelen askerî kuvvet arasındaki işbirliği ve koordinasyon yardıma gelen askerî birliğin komutanının da görüşü alınarak vali tarafından tesbit edilir ancak bu askerî birliğin belirli görevleri jandarma ve polis ile birlikte yapması halinde komuta sevk ve idare askerî birliklerin en kıdemli komutanı tarafından üstlenilir i̇ptali istenen tümceler tam bir hukuk harikasıdır birinci cümle ile sivil amir olan valiye tanınan yetki ikinci cümle ile geri alınmış ve askerî bir şahsa tanınmıştır i̇lk tümcede güvenlik kuvvetleri ile yardıma gelen askerî kuvvet arasındaki işbirliğini sağlama yetkisi valinindir i̇kinci tümcede jandarma ve polis ile askerî kuvvetlerin işbirliği söz konusu olduğunda komuta sevk ve idareye askerî birliklerin en kıdemli komutanı yetkili kılınmıştıresas sayısı karar sayısı i̇ldeki güvenlik yani kolluk kuvvetleri zaten jandarma ve polistir bunların dışında bilinmeyen bir kolluk kuvveti mevcut değilse askerî birliğin jandarma ve polis ile işbirliği yapması zaten güvenlik kuvvetleri ile yardıma gelen askerî kuvvet arasındaki işbirliğidir bu durumda komuta sevk ve idarenin askerî birliklerin en kıdemli komutan tarafından üstlenilmesine gerek yoktur ayrıca bu yetki sıkıyönetim kanunu ile sıkıyönetim durumunda tanınan bir yetkidir ve bu durumda kolluk kuvvetlerinin bütün teşkilatı ile sıkıyönetim komutanının emrine gireceği belirtilmiştir eğer bu hüküm sıkıyönetim kanunundaki bir yetkinin olağan dönem yasalarına geçirilmesi ise başta anayasanın maddesindeki demokratik hukuk devleti ilkesine ve anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığını düzenleyen maddesine aykırıdır çünkü olağan dönemlerde olağan yasalar uygulanır yok eğer iki durum arasındaki fark belirli görevlerin birlikte yapılmasından kaynaklanıyorsa bu belirli durumların ne olduğunun yasama organı tarafından hiçbir yoruma olanak bırakmayacak açıklıkta tanımlanması uygulayıcıların keyfine bırakılmaması zorunludur bu nedenle belirli durumlar ibaresinin anayasanın maddesine ve maddesine aykırı olduğu için iptalini bu ibarenin iptali onu izleyen cümleyi de anlamsız hale getireceği için bunun da iptali istenmektedir maddenin paragrafının tümcesinin anayasaya aykırılığı tümce şöyledir birden fazla ili içine alan olaylarda ilgili valilerin isteği üzerine aynı veya farklı askerî birlik komutanlarından kuvvet tahsis edilmesi durumunda iller veya kuvvetler arasında işbirliği koordinasyon kuvvet kaydırması emir komuta ilişkileri ve gerekli görülen diğer hususlar yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde genel kurmay başkanlığı ile i̇çişleri bakanlığı tarafından belirlenecek esaslara göre yürütülür düzenleme ile sivil olağan zamanda ortaya çıkan istisnai bir olağanüstü durumda sivil otoritenin asıl yetkilerine genel kurmay başkanlığının da müdahalesine olanak tanınmıştır i̇ptali istenen düzenlemelerle anayasal sistemimizde kamu düzeninin sağlanması bakımından tek askerî rejim olan sıkıyönetime anayasaya aykırı olarak yenisi eklenmiştir i̇stisnaî bir düzenleme olan sıkıyönetim rejimini olağan zamanlara genişleten hükümler yukarıda belirtildiği gibi anayasanın maddesindeki demokratik hukuk devleti ilkesi ile anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığını düzenleyen maddesine aykırıdır anayasanın maddesine göre hiçbir organ kaynağını anayasadan almayan bir yetki kullanamaz maddesi gereğince de anayasa ile tbmmye verilmiş bir yetki ancak tbmm tarafından kullanılır ve yasa ile düzenleme yasa ile yetkilendirme demek değildir oysa iptali istenen tümce ile genelkurmay başkanlığı ve i̇çişleri bakanlığı yetkilendirilmiştir ama yetkinin konusu belli değildir maddede geçen gerekli görülen diğer hususları kim belirleyecektir ayrıca yetkilendirilenler kurumlar olduğu için bu yetki usulü çerçevesinde astlara da aktarılabilecektir yetki yukarıda belirtilen hükümler çerçevesi ile sınırlı ise yalnızca yasada belirtilen durumlar için uygulanacaktır gerekli görülen hususlar ise herşeyi kapsar neyin gerekliesas sayısı karar sayısı olup olmadığının doğrudan yasama organı tarafından belirlenmeden bu konuda genelkurmay başkanlığı ile i̇çişleri bakanlığının yetkilendirilmesi anayasanın maddesine aykırıdır maddenin paragrafının tümcesinin anayasaya aykırılığı tümce şöyledir olayların sınır illerinde veya bu illere mücavir bölgelerde cereyan etmesi veya eylemcilerin eylemlerini müteakip komşu ülke topraklarına sığındıklarının tesbit edilmesi durumunda valinin talebi üzerine ilgili komutan eylemcileri ele geçirmek veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile her defasında genel kurmay başkanlığı kanalı ile hükümetin müsaadesi tahdında ihtiyaca göre kara hava deniz kuvvetleri ve jandarma komutanlığı unsurları ile komşu ülkelerin mutabakatı alınmak suretiyle sınır ötesi harekât planlayıp icra edebilir düzenlemenin amacı bellidir ancak düzenleme biçimi ve tanıdığı yetkiler ile düzenlendiği yer anayasaya ile bağdaşmamaktadır anayasanın maddesine göre savaş ilanı ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına izin verilmesi yetkisi türkiye büyük millet meclisinindir tbmm tatildeyken ani bir silahlı saldırı olması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması halinde de cumhurbaşkanı türk silahlı kuvvetlerinin kullanılmasına izin verebilir i̇ptali istenen hüküm ile türkiye büyük millet meclisi tümüyle dışlanmıştır düzenlemeye göre valinintalebiüzerine i̇lgili komutan her defasında genelkurmay başkanlığı kanalı ile hükümetin müsaadesi tahtında ihtiyaca göre kara hava deniz kuvvetleri ve jandarma komutanlığı unsurları ile komşu ülkelerin mutabakatı alınarak sınır ötesi hareket yapabilecektir eğer bu bir askerî harekât ise valinin burada ne işi vardır vali hangi yasadan kaynaklanan yetki ve hangi bilgi ile askerî bir harekât gerektiğine karar verebilecektir konu tümüyle askerî olduğuna göre bu tür bir harekâtın gerekliliğine karar verecek olanlar da bu konuda bilgi ve ihtisas sahibi olan askerlerdir bu kararın kanalları ilgili yasalarda bellidir ve bu kanallar içinde vali yoktur bunun için bu düzenleme içinde valiye yer yoktur aynı biçimde sözkonusu olan bir askerî harekât ise böylesi bir düzenlemenin bu yasada yeri yoktur çünkü değişiklik yapılan yasa il yönetimini düzenleyen sivil bir yasadır düzenleme türkiyenin zaman zaman haklı nedenlerle düzenlemek zorunda kaldığı sınır ötesi harekatların bu yasaya sokulabilmesi için araya valinin de katıldığı intibaını vermektedir ancak silahlı kuvvetlerin bu şekilde kullanılması anayasanın maddesine açıkça aykırıdır anayasanın maddesinegöre tbmm kararı olmadan silahlı kuvvetler kullanılamaz us