esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal isteminin dava dilekçesinde açıklanan gerekçeleri aynen şöyledir olaylar anayasanın kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır deniz göl ve akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir kıyılarla sahil şeritlerinin kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan şartları kanunla düzenlenir hükmünü öngören üncü maddesi uyarınca hükümetçe hazırlanıp tbmm ne sunulan kıyı kanunu tasarısı ilgili olduğu bayındırlık i̇mar ulaştırma ve turizm komisyonu ve tbmm genel kurulunda görüşüldükten sonra günü kabul edilmiş ve resmî gazetenin aralık gün ve sayılı nüshasında yayınlanarak kanun numarası ile yasalaşmıştır anayasamız devletin temel felsefesi olarak atatürk ilke ve inkılaplarını esas almıştır anayasamızın metnine dahil olan başlangıç kısmında bu temel düşünce açıkça ifade edilmiştir böylesine bir temel düşüncenin doğal sonucu olarak türkiye cumhuriyetinin demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu da açıkça vurgulanmıştır anayasa md atatürk ilkeleri özellikle milliyetçilik devletçilik ve halkçılık ilkelerinin mayalandırdığı sosyal hukuk devletimiz bireyci değil toplumcu ve kamusal düşünce ve politikanın ağırlıklı olduğu bir görüşü temsil etmektedir bu nedenle de toplumsal yapılanma ile ilgili hükümlerinde kamu yararı ön planda tutulmuştur bahsekonu yasa içerdiği bazı hükümleri nedeniyle anayasamızın ve maddesi ve başlangıç hükümlerine aykırılık göstermektedir i̇ptal nedenleri̇ yasanın üncü maddesi buna bağlı olarak uncu maddesi anayasanın üncü maddesi hükmüne aykırılık teşkil etmektedir kıyı yasasının üncü maddesi hükmünde genel olarak bu yasada yer alan deyimlerin ne anlama geldiği gösterilmektedir bu maddenin kıyı kenar çizgisi nin ibaresinin açıklamasını yapan fıkrasında bu ibarenin deniz tabii ve suni göl ve akarsularda kıyı çizgisinden sonra kara yönünde devam eden su hareketlerinin oluşturduğu kumluk çakıllık taşlık sazlık bataklık alanının tabii sınırını ifade ettiği belirtilmektedir bu tanımlamada kayalik tabiri yer almamaktadır anayasamızın üncü maddesinin birinci fıkrası kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır hükmünü öngörmektediresas sayısı karar sayısı hüküm ve tasarruf açısından düzenleme yapılırken tespite esas teşkil edecek kriterlerden birisi olan ve yasanın bu tanımlamasında yer almayan kayalik kıyının bizzat kendisi olmasına karşılık anayasanın açık hükmünün uygulanmasını engelleyecek biçimde adeta kıyı olmaktan çıkarılmıştır medeni kanunumuzun inci maddesinde kayalarin ki̇mseni̇n mülkü olmadiği belirtilmektedir öte yandan i̇mar yasasının ek ve ek inci maddelerine ilişkin yönetmeliğin maddesinde kıyı tanımlanırken anayasaya aykırılık iddiasına konu yasa maddesinde yer alan kumluk çakıllık taşlık sazlık bataklık ibarelerinin yanı sıra kayalik ibaresi de yer almaktadır i̇ptali istenen yasanın geçici inci maddesinde bu kanunun yayımı tarihinden önceki mevzuata göre tespit edilmiş kıyı kenar çizgileri geçerlidir denmek suretiyle geçmişe yönelik biçimde kayalıkların kiyi olarak sayılması kabul edilmiş ise de bu çerçevede anayasamızın amacını karşılamadığı ve gelecekte bu amaca aykırı oluşumlara engel teşkil etmeyeceği açıktır türkiye kıyıları gözönüne alındığında böylesi bir düzenlemenin uygulamada ne denli saptırmalara neden olacağını açıklamaya gerek yoktur bu nedenlerle anayasanın öngördüğü kıyı yı kayalik lar dışında bırakmak yoluyla tanımlayan ve bu nedenle eksik olan kıyı kenar çizgisi bölümünün anayasamızın üncü maddesinin birinci fıkrasına aykırılığı açıktır ve bu nedenle iptali gerekir yine yasanın üncü maddesinde sahil şeridi kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde imar planlı yerlerde yatay olarak en az metre diğer yerlerde en az metre genişliğindeki alanı ifade edecek biçimde tanımlamaktadır yine yasanın uncu maddesinde sahil şeridi kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde imar planı olan yerlerde metreden diğer yerlerde metreden az olamaz denmektedir anayasamız üncü maddesinde kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır deniz göl akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir denmektedir kıyılar toplum için doğal kaynak niteliğindedir bu nedenle anayasamızın sevkettiği bu hükmü hükmün amacına elverecek biçimde değerlendirmek gerekir doğal kaynak niteliğindeki kıyıları da diğer doğal kaynaklara paralel olarak gelecek kuşakları da kapsayacak biçimde ele almak gerekir aksine bir davranış ülkemizi ileride telafisi çok zor durumlara sokabilir sayılı i̇mar yasasının ek ve ek inci maddeleri ve ona ilişkin yönetmelikle yılından beri süregelen bir uygulama vardır ek ve ek inci maddeler de yürürlüğe girmiş olmasına rağmen bahse konu yönetmelik ancak de yürürlüğe girebilmiştir yönetmeliğin gecikmesinin çeşitli nedenleri arasında türkiye kıyılarının geleceğini ilgilendiren bu konuda derinlemesine araştırma yapılması acele bir düzenleme ile ileride giderilmesi güç ama zorunlu olabilecek fiili durumların yaratılmamasına özen göstermek olmuştur uzun ve ciddi çalışmalardan sonra hazırlanan yönetmeliğin inci maddesinde deniz ve göl kenarlarında kara yönünden en az metre genişlikteki kuşak şerit içinde toplumun yararlanmasına ayrılmayan yapı yapılamaz yapılmış olanlar değiştirilemez bunlara eklenti yapılamaz hükmünü getirmiştir bu nedenlerle imar planlı yerlerde en az metre diğer yerlerde en az metre esası türkiyenin gerçeklerine ve bu gerçeklere dayanılarak bu güne dek yapılmış uygulamalara tersesas sayısı karar sayısı düşmektedir gelecek kuşakları düşünmeyen böyle daraltıcı bir hüküm kıyı yağmasına izin veren bir düzenleme olup kamu yararı kavramını pratikte gerçekleştirmeyecek anayasanın amacına aykırılık teşkil edecektir geçmişte anayasada kıyılarla ilgili hüküm bulunmadığı sırada yasa ve yönetmeliklerle korunan kamu yararı bu suretle anayasal güvenceye ulaştığında adeta yok edilmek durumunda kalmıştır anayasaya uymak görünümü altında gerçekte anayasaya ters bir düzenleme ortaya çıkmıştır bu nedenle bu hüküm iptal edilmelidir yasanın inci maddesi anayasanın üncü maddesine aykırıdır bu maddede kıyı ve sahil şeridi ayrı kavramlar olarak ele alınmıştır oysa bu iki tabir içiçedir anayasanın üncü maddesindeki kıyı tabiri sahil şeridini de ihtiva etmektedir bu nedenle iptali gerekir yasanın ncı anayasanın üncü maddesine aykırıdır kıyı yasasının ncı maddesinin birinci fıkrasında faaliyetlerinin özellikleri gereği tersane fabrika santral su ürünlerine dayalı tesisleri gemi sökme yeri ve sair kıyıda zorunlu tesisler ile eğitim spor veya turizm amaçlı tesisler yapılabilir denmektedir bu ifadede yer alan faaliyetlerin özellikleri gereği deyimi her anlama veya her gayeye çekilebilecek bir ifadedir keza fabrika santral ibareleri ile ve sair kıyıda yapılması zorunlu tesisler ibaresi son derece geniş kavramlardır bu ifadeler ile anayasamızın üncü maddesinin öngördüğü amacı bağdaştırmak olanaklı değildir öte yandan bu tesisler eğitim spor ve turizm amaçlı olan yapılanmalar dışındaki geçiş hakkının önlenmesine yasal olanak tesis edilmektedir yine ncı maddenin son fıkrasında kamu önceliği olan yerler dışında plan kararları ile özel yapılanmalara da izin verilebilir bu madde anayasamızın üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır hükmünün açık ihlalidir özel yapılara izin verilmesiyle kamunun yararı kavramı arasında farklılık vardır yasanın tbmmnde görüşülmesi sırasında kıyı şeritlerinde özel kişilerce toplumun yararlanmasına ayrılmayan yapı yapılamaz biçiminde uncu madde ile ilgili olarak ordu milletvekili ali mazhar haznedar ve arkadaşlarının verdiği önergenin reddedilmiş olması bizim kuşkularımızı haklı çıkarmaktadır anayasanın üncü maddesinin son fıkrasında yer alan kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunla düzenlenir hükmü bu anlamda ve kıyı için öngörülmemiştir bu nedenle anayasaya aykırı olan bu maddenin iptali gerekir yasanın nci maddesi de anayasanın üncü maddesine aykırıdır kıyı yasasının nci maddesinin son fıkrasında ancak tersane fabrika santral su ürünlerine dayalı sanayi tesisi gemi sökme yerleri gibi kıyıda yapılması zorunlu tesisler için kullanılan ve kıyıda kalan arazi hazine adına tapuya tescil edilir denmektedir anayasaya göre devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan kıyılarda böylece kurulacak anılan tesisler kamuya ait olsa bile sayılı tasarrufların teşviki ve kamu yatırımlarının hızlandırılması hakkındaki yasa uyarınca özel kişi ve kuruluşlara intikal ettirilmesi mümkündür bu takdirdeesas sayısı karar sayısı yahut esasen özel kişi ve kuruluşlara aidiyetleri halinde de hüküm ve tasarruf devletin elinden çıkmış olacaktır bu anlamda hazine adına tescil de hazinenin özel mülkiyetini tesis eder ayrıca yasa bu mülkiyetin başkasına devrini önleyici bir hüküm de taşımamaktadır bu haliyle madde anayasaya aykırıdır ve iptali gerekir yasanın üncü maddesi de anayasanın üncü maddesine aykırıdır kıyı yasasının üncü maddesinde sahil şeridinde toplumun yararlanmasına ayrılan yerlerde yapılanma izni verilebilmesi için bu niteliğin tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmesi mecburidir denmektedir bu ifadede yer alan sahil şeridinde toplumun yararlanmasına ayrılan yerlerde yapılanma tabiri anayasanın üncü maddesi ile uyum göstermeyen muğlak saptırılması mümkün bir ifadedir bu hususta yasanın ncı maddesindeki anayasaya aykırılık iddiamızı teyit etmektedir maddenin tbmmde görüşülmesi sırasında ordu milletvekili ali mazhar haznedar ve arkadaşları tarafından verilen ve bu hükmün sahil şeridinde toplumun yararlanmasına ayrılacak yapılar için kişilere izin verilebilmesi biçiminde anayasamızın uncu maddesinin son fıkrasına paralel bir değişiklik önergesi de reddedilmiştir bu durum madde hükmünün anayasal zorunluk ötesinde bir uygulamaya yol açacağı kuşkusunu güçlendirmektedir maddenin bu haliyle sahil şeridinde toplum yararlanması ilkesi kaybettirilebilecektir bu nedenle iptali gerekir yasanın nci maddesi de buna bağlı olarak ncı maddesi anayasanın üncü maddesine aykırıdır kıyı yasasının nci maddesi bu kanunun uygulanması ile ilgili yönetmelik kanunun yayımından itibaren ay içinde bayındırlık ve i̇skan bakanlığınca hazırlanır hükmünü öngörmektedir yasanın ncı maddesi kıyıda ancak plan kararıyla faaliyetlerinin özellikleri gereği tersane fabrika santral su ürünlerine dayalı sanayi tesisleri gemi sökme yeri ve sair kıyıda yapılması zorunlu tesisler ile eğitim spor veya turizm amaçlı tesisler yapılabilir kamu önceliği olan yerler dışında plan kararlarıyla özel yapılanmalara da izin verilebilir denmektedir bu son derece soyut bir belirlemedir yasada tahsisin kime kimlere hangi şartlarla ve neler için yapılabileceği gösterilmediğine göre bu hususlar bahse konu nci madde aracılığıyla çıkarılacak uygulama yönetmeliğince düzenlenecektir oysa anayasamızın üncü maddesinin üçüncü fıkrasında kıyılarla sahil şeritlerinin kullanış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunla düzenlenir denmektedir böylece kanunla düzenlenmesi gereken hususlar yönetmeliğe bırakılmış olmakla anayasaya aykırı bir düzenlemede bulunulmuştur bu nedenle nci maddenin ve bizatihi anayasanın öngördüğü hususları içermeyen ncı maddenin iptali gerekir yasanın geçici nci maddesi anayasanın ve maddesi hükümlerine aykırıdıresas sayısı karar sayısı yasanın geçici nci maddesinde yılından önce kıyıda doğmuş özel mülkiyete konu yapılar ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata ve imar planına uygun olarak yapılan yapılar hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz birinci fıkrada sözü edilen yapılara eklenti yapılamaz ancak bu yapıların herhangi bir sebeple yıkılması halinde ncı madde hükümlerine göre yapılanmaya izin verilir hükmü mutlak bir anlam taşımaktadır böylece anayasanın üncü maddesi hilafına eski hükümlere göre özel kişi ya da kuruluşların eskiyen yıkılan yapılarının yeniden yapılmasına izin verilmektedir hem de toplumun yararlanmasına tahsis edilip edilmediğine bakılmaksızın bu eşitlik ilkesini anayasa md de bozan bir yaklaşımdır kaldı ki anayasamızın kamulaştırma ya ilişkin maddesinde kıyıları koruma maksadıyla kamulaştırma öngörülmüştür bu suretle mevcut özel mülkiyete konu olan yapıların kamulaştırma yolu devletin hüküm ve tasarrufuna alınması amaçlanmaktadır oysa yasa maddesi bu suretle de anayasaya aykırı bir düzenlemede bulunmuş olmaktadır sonuç ve i̇stem yukarıda arzedilen nedenlerle aralık gün ve sayılı resmî gazetede yayınlanan kabul günlü ve sayılı kıyı kanununun ve maddeleri anayasamızın başlangıç kısmı ile ve maddelerine geçici nci maddesi anayasamızın başlangıç kısmı ile ve maddelerine aykırı olmakla iptalini arz ve talep ederim