esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir tarihli ve sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere i̇baresi ile ve numaralı fıkralarının ve numaralı fıkradaki ve belde belediyelerinin i̇baresi ile belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak i̇baresinin numaralı fıkrasının anayasaya aykırılığı i̇ptali i̇stenilen kuralların tümü i̇çin geçerli anayasaya aykırılık nedenleri tarih ve sayılı yasanın büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi başlıklı inci maddesinin numaralı fıkrası ile aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa ve van illerinde sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüş numaralı fıkrası ile adana ankara antalya bursa diyarbakır eskişehir erzurum gaziantep i̇zmir kayseri konya mersin sakarya ve samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırları olarak belirlenmiş numaralı fıkrası ile birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılarak köyler mahalle olarak belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmış numaralı fıkrası ile i̇stanbul ve kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmış ve numaralı fıkrasında da birinci ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan yani aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa van adana ankara antalya bursa diyarbakır eskişehir erzurum gaziantep i̇zmir kayseri konya mersin sakarya samsun i̇stanbul ve kocaeli illerindeki il özel idarelerinin tüzelkişiliği kaldırılmıştır görüldüğü üzere yasanın inci maddesinin numaralı fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere i̇baresi ve numaralı fıkraları ile yapılan bu düzenlemelerle tüm büyükşehir belediye sınırları il sınırları ile eşitlenerek il özel idareleri belde belediyeleri ve köylerin tüzelkişiliklerinin kaldırılması suretiyle ilden oluşan ülkenin bir bölümü olan ilde farklı bir idare biçimi oluşturulmaktadır anayasanın üncü maddesinde idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayandığı hükme bağlanmıştıresas sayısı karar sayısı anayasanın ncı maddesinde merkezi yönetim ve nci maddesinde de yerel yönetim esasları belirlenmiştir buna göre türkiye merkezi yönetim kuruluşu bakımından coğrafi durumuna ekonomik koşullara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere illerin de diğer kademeli bölümlere ayrılacağı belirtilmiş ve il yönetiminin yetki genişliği esasına dayanacağı vurgulanmıştır türkiye yerel yönetimler açısından il belediye ya da köy halkının yerel ortak gereksinimlerini karşılamak üzere kuruluş ilkeleri yasayla belirlenen ve yasada gösterilen karar organları seçmenlerce seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişilerinin olacağı hükme bağlanmış ve yerel yönetimlerin yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kurulacağı vurgulanmıştır belirtilen bu düzenlemeler ile idarenin bütünlüğü ilkeleri belirlenmiştir bu yönetim düzenlemesi herhangi bir ayrım olmaksızın tüm türkiye için geçerlidir oysa iptali istenen sayılı kanunun inci maddesinin iptali istenilen kuralları ile yapılan düzenlemelerle ülkenin bir bölümünde güçlü başkan zayıf meclis daha fazla kaynak göstermelik katılımcılık sembolik merkezi yönetim unsurları hakim olan büyükşehir modeli diğer bir anlatımla özel bir yönetim biçimi getirilmektedir diğer bölümde ise il sistemi içinde il belediyeleri optimal sınırlar belde belediyeleri ve köy tüzelkişileri ile yerel demokrasi merkezi yönetim ile yerel yönetimlerin işbirliği ve gözetim ilişkisinin sürdüğü bir model bulunmaktadır türk i̇dareciler derneği tarafından mayıs tarihinde ankara rixos otelde düzenlenen yeni büyükşehir belediye yapılanmasının i̇l özel i̇dareleri ve i̇l i̇dare sistemine etkileri başlıklı bir panele konuşmacı olarak katılan hasan celal güzel güney doğudan başlayıp türkiyeyi bölüp parçalayıp önce özerk yönetime sonra federatif sisteme sonra bağımsız devlete doğru gidilirken biz kalkıyoruz çok rahatlıkla türkiyenin milli bütünlüğünü sarsabilecek bir projeyi gündeme alıyoruz diyarbakır yetmiyormuş gibi mardini vanı şanlıurfayı koyuyorsunuz orada bir çanak meydana getiriyorsunuz bu çanak bir bağımsız özerk bölge hazırlığı senedir oturmuş il sistemini değiştiriyorsunuz bu resmen bölgesel sisteme geçiştir açıkçası türkiyenin bölgelere bölünmesi ve etnik ayrımcılığa yol açılması demektir mehmet keçeciler mülki idare amirlerinin tamamen devreden çıkarılacağına ve özellikle güneydoğuda büyük sıkıntılarla karşı karşıya kalınacağına değinerek eğer niyet üstü kapalı federalizme geçmek ise yolu bu değil bu fevkalade yanlış bir iş böyle bir geçiş olmaz bu ne olduğu belli olmayan bir sistem görüş ve açıklamasında bulunarak getirilen özel yönetim modelinin sakıncalarına değinmişlerdir bkz özgür i̇nsan dergisi kasım sa shf açıklandığı üzere iptali istenilen söz konusu düzenlemeler ile ilin kapsadığı coğrafyada tamamen farklı bir yönetim biçimi ili kapsayan coğrafyada ise başka bir yönetim yapısı oluşturulmaktadır yönetimde böyle bir yapılanma getirilmesi anayasanın üniter devlet ilkesi bakımından asla kabul edilemezesas sayısı karar sayısı yukarıda belirtilen nedenlerle bir ülke ve iki yönetim yapısını getiren tarih ve sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere ibaresi ile ve numaralı fıkraları idarenin bütünlüğü ilkesine ve dolayısıyla anayasanın üncü maddesine aykırıdır tarih ve sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere i̇baresi ile i̇kinci fıkrasının anayasaya aykırılığı i̇ptali istenilen bu düzenlemeler ile mevcut ve yeni kurulan büyükşehir belediyelerinin sınırları il sınırları ile eşitlenmiştir anayasanın nci maddesinde kanun büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir denildiğinden özel yönetim biçimlerinin ancak büyük yerleşim merkezlerinde olabileceği kuşkusuzdur büyükşehir belediyeleri de anayasanın bu hükmüne dayanılarak yılında kurulmaya başlanmış sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrası ile de mevcut büyükşehir belediyelerine ilaveten aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa ve van illerinde aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuştur açıklanan nedenle büyük şehir belediyelerinin kurulması anayasanın nci maddesinin öngördüğü bir düzenlemedir ancak sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkralarındaki iptali istenilen ibarelerle mevcut ve yeni kurulan büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarına çekilmiştir ki bunun anlamı özel yönetim biçimi olarak büyükşehir belediyesinin illerde kurulmasıdır i̇l büyüklü küçüklü çok sayıda yerleşim merkezi demektir büyük yerleşim merkezi demek değildir yerleşim merkezinden kastedilen şey haliyle evlerden oluşmuş bir merkezdir yerleşimin yani içinde yerleşilen evlerin olmadığı bir yer bir yerleşim yeri değildir yerleşim yerinden bahsetmek için bu evlerin birbirine komşu ya da az çok birbirine yakın olmaları gerekir dahası anayasamız büyük yerleşim yerleri için değil büyük yerleşim merkezleri için bu imkanı tanımaktadır merkez terimi ise dağınık evleri değil toplanmış yoğunlaşmış evleri ifade eder yani yerleşim merkezinden bahsedebilmek için evlerin birbirine bitişik veya az çok yakın olmaları gerekir anayasanın nci maddesinin üçüncü fıkrası her yerleşim yeri için değil sadece büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimlerinin kurulmasına imkan vermektedir bundan da metropol kavramının kastedildiği açıktır sayılı yasanın inci maddesinin ve numaraları fıkraları ile aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa van adana ankara antalya bursa diyarbakır eskişehir erzurum gaziantep i̇zmir kayseri konya mersin sakarya ve samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınır olarak belirlenmiştir oysa ki merkez nüfusu olan muğla ile olan mardinin büyük yerleşim yeri olduğunu iddia etmek mümkün değildir i̇stanbul ve kocaeli i̇llerinin büyükşehir belediye sınırlarının il mülki sınır yapıldığı sayılı kanunun iptali istemiyle açılan davada anayasa mahkemesi de aynen bu şekilde bir karar vermiştir anayasa mahkemesinin tarih k sayılı karardaesas sayısı karar sayısı nüfus kriteri hizmetin gerekleri ile ekonomik ve coğrafi şartlar büyükşehir belediyesi kurulmasını etkileyen faktörler içerisinde yer aldığına göre yasa koyucunun taktirine bağlı olarak büyükşehir belediyesi sınırların belirlenmesinde buralara yakın ilçe belediye ve köylerin dikkate alınması gerekebilir düzenleme ile bir kısım büyükşehir belediyeleri için il mülki sınırı diğerleri için ise objektif sayılabilecek bir ölçüyle büyükşehir belediyesi sınırı belirlenmiştir i̇stanbul ve kocaelinin toprak büyüklüğü barındırdıkları nüfus ve bunun dağılımı ile coğrafi yapısı birlikte değerlendirildiğinde bu yerler için mahalli müşterek ihtiyaç ve sorunların hemen hemen il sınırları içerisini ilgilendirdiği diğer büyükşehirlerde de bunları büyükşehir belediyesi çevresini önemli ölçüde etkilediği gözetilerek büyükşehir belediyesi sınırlarının yeniden tespit edilmesinde anayasanın anılan maddelerine aykırı bir yön görülmemiştir görüleceği üzere sayılı kanun ile büyükşehir belediye sınırları il mülki sınır olan ilin i̇stanbul ve kocaeli ile hiçbir benzer tarafı bulunmamaktadır zira i̇stanbul ilinin toplam yüzölçümü km kocaeli ilimizin yüzölçümü kmdir ancak konya ilinin yüzölçümü kmdir aynı şekilde i̇stanbul bşb konsolide bütçesi milyar tl iken konya bşb bütçesi ile karşılaştırma kabul etmeyecek derecede düşüktür bu çerçevede yüzölçümü bakımından i̇stanbuldan kat daha büyük olan bütçe açısından ise i̇stanbulun bütçesinin neredeyse sine sahip olan bir ilin aynı modelle yönetilmesinin benzer sonuçlar doğuracağını ileri sürmek mümkün değildir benzer değerlendirmeler kmlik i̇zmir kmlik antalya kmlik van kmlik erzurum kmlik ankara ve diğer iller için de yapılabilir yasanın gerekçesinde bu düzenleme ile belediyelerin tek merkezden yönetimi etkinlik ve verimliliği artıracak vatandaşın artan hizmet beklentilerini karşılamayı sağlayacaktır geniş ölçek sayesinde gelişmiş teknolojiler sağlanacak uzman iş gücü istihdam edilebilecek kaynaklar daha isabetli kullanılabilecektir mülki sınır belediye hizmetleri için optimal ölçekte iş görme olanağı verecektir oysa mülki sınırların mahalli hizmetler için optimal ölçek sayılması olanaksızdır büyükşehir belediyesi ve diğer belediyeler yerel ortak ihtiyaçlar için kent merkezlerinde kurulur mülki yönetim ise iller ve ilçeler olarak ulusal ortak ihtiyaçlar için tasarlanır bu iki tip toplumsal ihtiyaç birbirinden niteliksel olarak farklıdır merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarının varlığı da bu nedenden doğar hizmet ve yönetim ölçekleri farklı kriterlere göre belirlenir mülki yapılanma yönetim ölçeğidir sınırlar ulusal siyasi ve idari ölçütler ile belirlenir mahalli yapılanma ise yerel nitelikteki hizmetler ölçütü ne göre belirlenir hiçbir il ya da ilçe sınırı çöp su kanalizasyon hizmetlerinde verimlilik sorunu gözetilerek kurulmamıştır dolayısıyla mülki sınırların mahalli ihtiyaçlar için optimal ölçek olması genel kural değil ancak istisnai bir durum olabilir anayasanın ncı maddesine göre iller ve ilçeler merkezden yönetim gerekleri çerçevesinde ülke genelinden coğrafya durumuna ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre kurulurlar belediyeler ise ülke genelinden bakışa göre değil yerinden bakışa göre yerleşmeler temelinde ve yerel hizmetler ölçüsüyle kurulurlar yerel yönetimler öbek öbek yerleşmeler için kurulurken mülki birimler öbekler bütünü için tasarlanır açıklanan nedenlerle sınırları mülki sınır olan büyükşehir modelini diğer bir anlatımla özel yönetim biçimini getiren tarih ve sayılı kanunun inci maddesinin esas sayısı karar sayısı numaralı fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere ibaresi ile mevcut büyükşehir belediyelerinin sınırlarını il mülki sınırı yapan numaralı fıkrası büyük yerleşim merkezleri dışında kalan yerleşim merkezlerini de kapsamına aldığı için anayasanın nci maddesine coğrafya durumu ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gerekleri gözetilmediği için de anayasanın ncı maddesine aykırıdır diğer taraftan anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenlemenin anayasanın inci maddesinde yer alan anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ve dolayısı ile anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi ile bağdaşması düşünülemez anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf bu nedenle de tarih ve sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasındaki sınırları il mülki sınırları olmak üzere ibaresi ile ikinci fıkrası anayasanın nci ve inci maddelerine de aykırıdır ve numaralı fıkralarının ve numaralı fıkradaki ve belde belediyelerininbelediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak i̇barelerinin anayasaya aykırılığı yasanın inci maddesinin numaralı fıkrasında yapılan düzenleme ile ve numaralı fıkralarda sayılan diğer bir anlatımla aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa van adana ankara antalya bursa diyarbakır eskişehir erzurum gaziantep i̇zmir kayseri konya mersin sakarya ve samsun illerine bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış köyler mahalle olarak belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır yine inci maddenin numaralı fıkrası ile yapılan düzenleme ile de i̇stanbul ve kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır avrupa yerel yönetimler özerklik şartının yerel yönetim sınırlarının korunması başlıklı inci maddesinde yerel yönetimlerin sınırlarında mevzuatın elverdiği durumlarda ve mümkünse bir referandum yoluyla ilgili yerel topluluklara önceden danışılmadan değişiklik yapılamaz denilmiştir türkiye yerel yönetim özerklik şartını yılında çekince koyarak onaylamış tarih ve sayılı yasa ile de kabul etmiş ve daha sonra tarihinde ikinci ve üçüncü bentlerine çekince konularak bakanlar kurulunca onaylanmıştır rg sa anayasanın ıncı maddesinde usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir dendikten sonra bunların anayasaya aykırılığının iddia edilemeyeceği bildirilmiştir diğer yandan anayasanın ıncı maddesinde yapılan son değişiklikle temel hak ve özgürlüklere ilişkin andlaşmalarla kanunların aynı konuda yaptığı düzenlemelerde çatışma olması halinde andlaşma hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır bu nedenle yapılacak yasal bir düzenleme ile uluslararası andlaşmanın yok sayılması ve bu andlaşmanın getirdiği yükümlülüklerden kaçınılması söz konusu olamaz yüzyılı aşkın süredir varlığını koruyan bir yerel yönetim birimleri olan köy ve beldelerin yeterli tartışma yapılmadan kapatılması köy ve belde yaşayanlarına hiç söz hakkı verilmemesiesas sayısı karar sayısı avrupa yerel yönetimler özerklik şartının yerel yönetimlerin sınırlarında bir referandum yoluyla ilgili yerel topluluklara önceden danışılmadan değişiklik yapılamaz ilkesine açıkça aykırıdır anayasanın nci maddesinde de yerel yönetim esasları belirlenmiş ve mahalli idarelerin il belediye ya da köy halkının yerel ortak gereksinimlerini karşılamak üzere kuruluş ilkeleri yasayla belirlenen ve yasada gösterilen karar organları seçmenlerce seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişilerinin olacağı hükme bağlanmış ve yerel yönetimlerin yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kurulacağı vurgulanmıştır anayasa mahkemesinin k sayılı tarihli kararında aynen şöyle denilmiştir düzenlemeyle tüzel kişiliği kaldırılacak ya da tabi oldukları tüzel kişiyle ilişkisi kesilecek olan mahal sakinlerinin iradesinin doğrudan doğruya sorulması zorunlu kılınmakta ancak statüsünde herhangi bir değişiklik yaşamayan ve özerkliğine dokunulmayan katılınacak tüzel kişi belediye sakinlerinin doğrudan iradelerine başvurulmamakla birlikte yine de oylarıyla oluşturulan karar organlarının onayı şart koşulmaktadır dava konusu kuralla tüzel kişiliği kaldırılan beldede ya da bağlı bulundukları ve organlarının oluşumuna katıldıkları yerel yönetim birimiyle ilişkileri koparılacak kısımlarında halkoyuna başvurulmasının öngörülmüş olması yerinden yönetim ilkesinin bir gereğidir katılınacak belediyenin hukuksal statüsünde herhangi bir değişiklik olmayacağından doğrudan doğruya halkoyuna başvurulması zorunluluğu bulunmamaktadır buna rağmen yasa koyucu katılınacak belediye meclisinin bu birleşme ve katılmaya onay vermesini zorunlu kılarak katılınacak belediyenin özerkliğinin korunmasını gözetmiştir görüldüğü gibi anayasa mahkemesi tüzel kişiliği kaldırılan beldede ya da bağlı bulundukları ve organlarının oluşumuna katıldıkları yerel yönetim birimiyle ilişkileri koparılacak kısımlarında halkoyuna başvurulmasının öngörülmüş olmasını yerinden yönetim ilkesinin bir gereği olarak görmektedir yukarıda da değindiğimiz üzere anayasanın nci maddesinin birinci fıkrasına göre belde belediyelerinin de köy tüzel kişiliklerinin de anayasal temelleri vardır zira bu fıkrada köy ve belediye halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere karar organları gene kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişi olması öngörülmektedir dolayısıyla nerede bir belde var ise orada bir belediyenin yani belediye idaresinin olması nerede bir köy var ise orada bir köy mahalli idaresinin olması anayasamızın bir emridir belde kasaba şehir anlamına gelir türk uygulamasında belde köyden büyük şehirden küçük yerleşim yeri için kullanılmaktadır köy teriminin ise ne anayasamızda ne de bir başka madde metninde tanımı yapılmamıştır ancak bu durum kanun koyucunun köy terimini keyfi olarak yorumlayabilmesine de imkan vermemektedir profdrkemal gözlerin sayılı kanun hakkında eleştiriler isimli makalesinde de değindiği üzereesas sayısı karar sayısı kanun koyucu anayasanın kullandığı terimlerin günlük dildeki olağan anlamlarıyla ordinary meaning yani düz anlamlarıyla plain meaning bağlıdır örneğin anayasanın sadece ana terimini kullanarak tanıdığı bir hak söz konusu ise kanun koyucu ana terimini kendi keyfine göre tanımlayarak burada geçen ana teriminin içine babaları da katarak bir düzenleme yapamaz anayasa koyucunun sadece erkek terimini kullanarak getirdiği bir yükümlülük var ise kanun koyucu anayasa erkek kavramını tanımlamamıştır ben istediğim gibi tanımlarım deyip bu kavramın içine kadınları da dâhil edip söz konusu yükümlülüğü kadınlara teşmil edemez keza kanun koyucu böyle bir durumda bütün kadınlar erkeğe dönüştürülmüştür diyemez zira erkek ve kadın terimlerinden herkesin bildiği anlamda erkek ve kadın anlaşılır keza köy teriminden de herkesin bildiği anlamda köy anlaşılır kanun koyucunun şu illerde yaşayan kadınların kadınlıkları kaldırılmış ve erkeğe dönüştürülmüştür diye hüküm getirmesi ne kadar saçma ise şu illerdeki köylerin köy olma nitelikleri kaldırılmış ve mahalleye dönüştürülmüştür diye hüküm koyması da kadar saçmadır şehirden km uzaklıkta dağ başında kişinin yaşadığı evden oluşmuş bir yerleşim birimine kanun koyucunun bir belediyenin mahallesidir demesi beş çocuklu bir erkeğe bu erkek kadındır demesi kadar saçma bir şeydir kanun koyucunun bir erkeğe kadındır demesi durumunda bu erkek kadın hâline gelmeyeceği gibi böyle bir köye mahalle demesi durumunda da bu köy mahalle hâline gelmez sayılı kanun ile şehre uzak yakın ayrımı yapılmaksızın yirmi dokuz ildeki il sınırları içerisinde bulunan bütün köylerin tüzel kişiliklerini kaldırmakta ve i̇stanbul ile kocaeli i̇lleri hariç olmak üzere yirmi yedi ildeki il sınırları içerisinde bulunan bütün belde belediyelerini kapatmaktadır oysa ki anayasamıza göre şehir merkezinden km uzakta olan bir köyün veya beldenin karar organlarının kendi halkı tarafından seçilen üyelerden oluşan bir kamu tüzel kişisi tarafından yönetilmeye hakkı vardır zira şehir merkezinden km uzakta olan bir köy ya da belde ancak zamanla şehirle bitişmesiyle ve fiilen bu şehrin mahallesi haline gelmesi ile şehrin mahallesi haline dönüşebilir ancak örneğin km kıyı sınırı bulunan muğla ve km kıyı sınırı bulunan antalyada böyle bir durumdan bahsetmek mümkün olmayacaktır açıklanan nedenlerle tüzelkişilikleri kaldırılan ve sınırları değiştirilen köy ve beldelerde referandum öngörülmeden yerellik ortadan kaldırıldığından sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkraları yerinden yönetim ilkesine ve yerel yönetim özerklik şartına dolayısı ile anayasanın ıncı ve nci maddelerine aykırıdır anayasanın üncü maddesinde açıkça anayasa mahkemesi kararlarının yasama yürütme ve yargı organlarıyla idare makamlarını gerçek ve tüzelkişileri bağladığından söz edilip kesinliği vurgulandığına göre bu kararların gerekçesine aykırı düzenlemelere ve girişimlere geçerlik tanınamayacağı gibi kararları etkisiz ve sonuçsuz kılacak yolların izlenmesi de hoşgörüyle karşılanamaz anayasa mahkemesinin gün ve sayılı kararı bu nedenle de sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkraları anayasanın üncü maddesine de aykırıdır hukuk devletinin tanımına giren birçok unsurlardan birisi de kamu yararı düşüncesi olmaksızın başka deyimle yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli partilerin veya kişilerin yararına olarak herhangi bir yasanın kabul edilmeyeceğidir buna göre çıkarılmasıesas sayısı karar sayısı için kamu yararı bulunmayan bir kanun anayasanın nci maddesi hükmüne aykırı nitelikte olur ve dava açıldığında iptali gerekir anayasa mahkemesinin k sayılı kararında da yasa koyucuya verilen düzenleme yetkisi hiçbir şekilde kamu yararını ortadan kaldıracak ve engelleyecek biçimde kullanılamaz denilmektedir yerinden yönetim ilkesi yerel yönetimlerin yerde bulunanların ortak gereksinimlerini karşılamak için kendi seçtiği organlarca yönetilmesi anlamına gelmektedir anayasanın nci maddesinde yer alan yerinden yönetim ilkesi yönünden kamu yararı ancak halkın katılımının ve bu yolla etkinliğinin arttırılması ile gerçekleştirilebilir belediyelerin ve köylerin kapatılması yörenin mahalle olarak bir başka ilçeye bağlanması demokratik katılımı en aza indirecek yıldır yıldır sahip oldukları belediyenin mahalleye dönüştürüldüğü yörelerde artık demokrasinin yaygınlaşması ve etkinleşmesinden söz edilemeyecektir yasanın inci maddenin ve numaralı fıkraları ile getirilen düzenlemelerin anayasanın nci maddesinde öngörülen yerinden yönetim ilkesinin gereği olan halkın katılımını arttırıcı değil azaltıcı nitelikte olduğundan ortak bir yararın amaçlanmadığı ve dolayısıyla kamu yararına dayanmadığı açıktır bugüne kadarki uygulama il sınırları içindeki yerleşmelere ve bu yerleşmelerde yaşayan vatandaşlara belediye hizmetlerinin eksik ve pahalı hizmet olarak yansımasına neden olmuştur bir yandan hizmete ulaşmak zorlaşırken diğer yandan alınan hizmetler su kanalizasyon vb pahalılaşmıştır geçmişte belediye sınırları dışında köylerde yaşayanlar ile küçük beldelerden mahalleye dönüşenlerde yaşayanlar açısından yoksullaşmaya neden olacak gelişmeler yaşanmıştır mevcut yetki ve güç dağıtımı ile sınırların genişlemesi belediye hizmetleri açısından hizmetin de genişlemesi ve yaygınlaşması anlamına ne yazık ki gelmemektedir tam aksine genişletilen sınırlar belediyelerin ve seçilen belediye başkanının toplumdan kopması anlamına gelmektedir ek tmmob şehir plancıları odası büyükşehir belediyesi kanunu değişikliği değerlendirme raporu örneğin türkiyenin en büyük ikinci belediyesi olan ankara büyükşehir belediyesi tarafından yıldır tamamlanamayan metro hatları yılı nisan ayında ulaştırma bakanlığına devredilmiştir bu kapsamda kmlik yarıçap içinde ve kentsel alanda kendisine yüklenen görevleri yerine getiremeyen ankara büyükşehir belediyesi bu yasa ile eskişehir sınırındaki nallıhanın mahallelerine aksaray sınırındaki şeferlikoçhisarın mahallelerine hizmet götürme yükümlülüğü ile karşı karşıya bırakılmaktadır yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkraları amaç öğesi bakımından da anayasanın nci maddesine aykırı düşmektedir diğer taraftan sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrası ile ve numaralı fıkralarda sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan beldelerin tüzelkişilikleri de kaldırılmış ve mahalleleriyle birlikte bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır ancak bu düzenleme yapılırken tüzelkişilikleri kaldırılan beldelerin tarihsel turistik coğrafi özellikleri dikkate alınmadığından yerel yönetim kültürünün pek çokesas sayısı karar sayısı yerleşmeden silinmesine ortadan kalkmasına neden olacaktır oysa ki anadolu topraklarında bugüne kadar varlığını sürdürmüş yerleşmelerin bir bölümünde belediye kültürü cumhuriyetten de eskidir örneğin bu yasa ile kapatılması ve mahalleye dönüşmesi öngörülen i̇zmirin ödemiş ilçesi birgi beldesinde belediye teşkilatının kuruluş tarihi dur osmanlı öncesinde aydınoğlu beyliğine başkentlik yapmış yerleşim tarihi ilk çağlara uzanan bir yerleşmenin yıllık belediyesi kapatılırken önemli bir yerel yönetim kültürü de ortadan kaldırılmakta ve yok edilmektedir ek tmmob şehir plancıları odası büyükşehir belediyesi kanunu değişikliği değerlendirme raporu aynı şekilde alaçatı tirilye side gibi tüm ülkede adını duyuran kuruluşları osmanlı dönemine kadar uzanan bu belediyelerin de bir anda mahalleye dönüştürülmesi ile ülkemizin yerel yönetim kültürü ağır bir darbe alacaktır tüzelkişiliği kaldırılan belde belediyeleri içinde turizm bölge alan ve merkezleri ve kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm öncelikli yöreler listesinde yer alan beldeler içinde dünyanın en özel sörf koylarından biri demek olan alaçatıçeşme aydınoğulları beyliğinin başkenti ve dan bu yana belediye olan birgiödemiş antalyanın side beldesi ordumesudiyenin turizm beldesi belgesine sahip olan yeşilcede vardır özgün tarihsel turistik coğrafi özellikleri olan beldeleri il merkezinden yer yer kmyi aşan uzaklıktaki köylerin en yakın merkezlerindeki beldeleri toptancı bir yaklaşımla kapatmak hiçbir optimum ölçek gerekçesiyle açıklanamaz tarihsel ve kültürel dokuyu tahrip ettiği gibi ülke turizmine de büyük zarar verir anayasanın üncü maddesinde devletin tarih kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlayacağı bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alacağı hükme bağlanmıştır tarih ve sayılı büyükşehir belediyesi sınırları i̇çerisinde i̇lçe kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun ile bazı belde belediyeleri kaldırılmıştır bu konuda açılan iptal davası sonunda anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında nüfus yoğunluğuna bağlı olarak yerel ihtiyaçların karşılanmasında köy belediyelere göre daha alt düzey bir yerel yönetim kuruluşu olduğundan mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması bakımından kamu yararı gereğince yasaya ekli sayılı listede gösterilen belediyelerden sınırları itibarıyla kültür ve turizm bakanlığının önerisi ve bakanlar kurulu kararı ile ilan edilmiş turizm bölge alan ve merkezleri ve kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri kapsamında kalanlar ile bayındırlık ve i̇skân bakanlığınca saptanan yılı turizm öncelikli yöreler listesinde yer alanların tüzel kişiliklerinde değişiklik yapılmadan önce bu beldelerin coğrafi ekonomik sosyal tarihsel kültürel ve kimliksel özelliklerinin incelenmesi özellikle yılın belli dönemlerinde hizmet verdikleri nüfusun kayıtlı nüfuslarının çok üzerine çıktığının ve bu nüfusa sunulacak hizmetin nitelik ve niceliğinin gözetilmesi gerekmektedir gerekçesi belirtilerek bakanlar kurulu kararı ile ilan edilmiş turizm bölge alan ve merkezleri ve kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri kapsamında kalanlar ile bayındırlık ve i̇skân bakanlığınca saptanan yılı turizm öncelikli yöreler listesinde yer alan belde belediyelerinin kaldırılması iptal edilmiştiresas sayısı karar sayısı halbuki anayasanın üncü maddesinin son fıkrasında anayasa mahkemesi kararları resmî gazetede hemen yayımlanır ve yasama yürütme ve yargı organlarını idare makamlarını gerçek ve tüzelkişileri bağlar denilmektedir buna göre anayasa mahkemesi kararları yayımlanmakla bağlayıcılık özelliği kazandığından yasama organı aynı konuda düzenleme yaparken bu kararları etkisiz veya sonuçsuz bırakacak tutum ve davranışlardan kaçınmak ve iptal edilen kuralları yeniden yasalaştırmamak zorundadır anayasa mahkemesi kararlarının sonuçları kadar gerekçelerinin de bağlayıcılığı tartışılamaz çünkü kararlar gerekçeleri ile bir bütünlük oluştururlar ve bu doğrultuda yasamanın da içinde yer aldığı devletin ve kişilerin etkinliklerinde yönlendirici ve belirleyici olurlar bu nedenle yasama organı iptal edilen yasaların yerine yeni düzenleme yaparken kararların gerekçelerini de göz önünde bulundurmakla yükümlüdür açıklanan nedenlerle sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrasının belde belediyelerinin tüzelkişiliğini kaldırıp mahalleleriyle birlikte bağlı bulundukları ilçe belediyesine bağlanmasını öngören numaralı fıkradaki iptali istenilen ve belde belediyelerinin belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak i̇bareleri bakanlar kurulu kararı ile ilan edilmiş turizm bölge alan ve merkezleri ve kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri kapsamında kalanlar ile bayındırlık ve i̇skân bakanlığınca saptanan yılı turizm öncelikli yöreler listesinde yer alan belde belediyeleri yönünden anayasanın nci üncü ncı ve üncü maddelerine aykırıdır tarihli ve sayılı onüç i̇lde büyükşehir belediyesi ve yirmialtı i̇lçe kurulması ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesinin numaralı fıkrasının anayasaya aykırılığı tarih ve sayılı kanunun inci maddesinin numaralı fıkrası yapılan bu düzenleme ile birinci ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan yani aydın balıkesir denizli hatay malatya manisa kahramanmaraş mardin muğla tekirdağ trabzon şanlıurfa van adana ankara antalya bursa diyarbakır eskişehir erzurum gaziantep i̇zmir kayseri konya mersin sakarya samsun i̇stanbul ve kocaeli illerindeki il özel idarelerinin tüzelkişiliği kaldırılmıştır temelleri tarihli teşkil vilayet nizamnamesi ile atılan ve ilk anayasal dayanağını kanun esasisinde bulan il özel idareleri asıl olarak en geniş haliyle tarihli i̇dare umumiye vilayet kanun muvakkatinde düzenlenmiştir bu kanunu muvakkat ile il özel idareleri ilk kez tüzel kişiliğe sahip gelir ve giderleri görev ve yetkileri belirli bütçesi olan özerk bir yönetim birimi olarak ortaya konmuş zaman içinde değişen koşullar gelişen çoğalan ve çeşitlenen ihtiyaçlar dolayısıyla yılında sayılı kanun ile önemli değişikliklere uğrayan kanunun adı da i̇l özel i̇daresi kanunu olarak değiştirilmiş ve tarihli bu kanun tarihli ve sayılı kanunun inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır anayasanın hükmüne göre mahalli idareler il belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları gene kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir anayasanın bu hükmünden de anlaşılacağı üzere anayasa tarafından öngörülmüş yerel yönetimler i̇l özel idaresi belediye ve köylerdir i̇şbu maddede belirtilen il terimiyle bahsedilen il mahalli idaresi yani il özel idaresi belediye ile kastedilenesas sayısı karar sayısı belediye mahalli idaresi ve köy ile bahsedilen de köy mahalli idaresidir yani ortada bir il bulundukça orada bir il özel idaresinin de bulunması bir anayasal zorunluluktur i̇l özel i̇daresinin üzerinde kurulacağı ilin ne olduğu da anayasamızın ncı maddesinde tanımlanmıştır buna göre türkiye merkezi idare kuruluşu bakımından coğrafya durumuna ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere ayrılır dolayısıyla il anayasa md göre merkezi idarenin coğrafi bir bölümüdür ve ilin yani il özel idaresinin bir anayasal temeli vardır şu halde bir mülki idare birimi olarak kurulmuş il yönetiminin bulunduğu her bir idari birimde i̇l özel idaresi yönetiminin bir yerel yönetim birimi olarak kurulu bulunması anayasa hükmünce zorunludur anayasa tarafından öngörülmüş olan özel idare yönetiminin kaldırılması ya da bazı iller için işletilmemesine ilişkin istisna getirilmesi ancak bu yönde bir anayasa hükmünün bulunması halinde düşünülebilir aksi halde anayasa tarafından kurulmuş bir yerel yönetim biriminin normlar hiyerarşisinde daha alt kademede bulunan kanunla kaldırılması söz konusu olacaktır bu içerikte bir kanun düzenlemesinin de anayasaya açıkça aykırılık teşkil edeceği kuşkusuz olduğundan yasanın inci maddesinin ve numaralı fıkralarında sayılan ilde il özel idaresi tüzelkişiliği