esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin yürürlüğün durdurulması istemini de içeren gerekçe bölümü şöyledir sayili kanunun mahi̇yeti̇ sayılı kanun bir özelleştirme kanunudur ancak kanunun bir özelleştirme kanunu olduğu özenle gizlenmeye çalışılmıştır fakat bir bütün olarak incelendiği zaman kanunun bir özelleştirme kanunu olduğu açıkça anlaşılmaktadır zira birinci maddesinin birinci bendinden de anlaşılacağı gibi kanunun amacı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası anonim şirketinin bankalar hisselerinin tamamına kadarının özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilere satışının gerçekleştirilmesidir aynı amaç madde gerekçesinde hisselerin üne kadarının özel sektöre satışının gerçekleştirilmesi olarak belirtilmiştir birinci maddenin bendine göre bankalar anonim şirket statüsündedir birinci maddenin bendine göre bankaların devir birleşme fesih ve tasfiyelerine ilişkin diğer esaslar ana sözleşmelerinde gösterilir i̇kinci maddenin bendine göre hisse satış işlemleri bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl içinde tamamlanır üçüncü maddenin fıkrasına göre türkiye cumhuriyeti ziraat bnkası teşkilatı bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte hiçbir hukuki merasime tabi olmaksızın anonim şirket olarak ticaret siciline resen tescil olunur kanunun yürürlük maddesi olan maddesine göre bankalar hakkında sermayelerindeki kamu payı nin altına düşünceye kadar uygulanmak üzere ifadeleri de sayılı kanunun bir özelleştirme kanunu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır sayili kanunun anayasaya aykirilik durumu sayılı kanun tarih ve sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir ancak söz konusu kanun bir bütün olarak anayasanın başlangıç kısmının ve fıkraları ile ve maddelerine aykırıdır şöyle ki kanunun yürütme maddesi dışındaki bütün maddeleri anayasaya aykırıdır sayılı kanun üç kamu bankasının özelleştirilmesini yani satılmasını amaçlamaktadır özelleştirme satış ile ilgili esas usulleri belirleme yetkisi de yürütmeye bırakılmıştıresas sayısı karar sayısı özelleştirme ile ilgili temel esas ve usullerin yürütme organına bırakılması her şeyden önce anayasanın maddesinin fıkrasına aykırıdır çünkü anılan fıkraya göre devletin kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özeleştirilmesine ilişki esas ve usuller kanunla gösterilir kanunla düzenlenmesi gereken bir konunun yürütme organına bırakılması yasama yetkisinin devri anlamına gelir ve anayasanın maddesine aykırı düşer bilindiği gibi anayasanın maddesine göre yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez öte yandan özelleştirilmesi satılması amaçlanan üç bankanın bankacılık sektörümüzdeki payı sayılı kanunun genel gerekçesinde belirtildiği gibi yaklaşık tır yılı verilerine göre söz konusu bankalardan türkiye cumhuriyeti ziraat bankasının adet yurtiçi şubesi adet yurtdışı şubesi adet özel işlem merkezi adet bürosu adet gümrük kapılarında sanj bürosu adet kıbrıs şubesi adet kıbrıs bürosu adet yurtdışı ortak bankası adet yurtdışı temsilciliği adet atmsi personeli türkiye halk bankasının adet yurtiçi şubesi adet yurtdışı temsilciliğiesas sayısı karar sayısı adet fınans şubesi adet yurtdışı banka ortaklığı personeli türkiye emlak bankasının adet yurtiçi şubesi adet yurtdışı şubesi personeli bulunmaktadır anayasamıza göre yürütme organına bu kadar geniş kesim ve kişiyi ilgilendiren konularda kanun hükmünde kararnamelerle dahi düzenleme yapma yetkisi verilemez sıradan kararnamelerle veya banka ana sözleşmeleri ile düzenleme yapma yetkisi ise asla verilemez verilirse anayasaya aykırı olur tıpkı sayılı kanunda olduğu gibi sayılı kanun yürütme organına serpiştirdiği geniş yetkilerle anayasanın özenle kurduğu kuvvetler dengesini yasama organının aleyhine yürütme organının lehine olmak üzere zedelemiş böylece anayasanın başlangıç kısmının fıkrasına aykırı düşmüştür sayılı kanun ayrıca den fazla çalışanın iş güvencesini tehdit ettiği için anayasanın ve maddelerine geçici maddesi ile eşitlik ilkesini ihlâl ettiği için anayasanın maddesine üç bankanın işlemlerini özel hukuk alanına dahil edip idari yargı denetiminin dışına çıkardığı için anayasanın maddesine kamu mülkiyet hakkını ihlal ettiği için anayasanın maddesine üç kamu bankasını türkiye büyük millet meclisinin denetiminin dışına çıkardığı için anayasanın maddesine aykırı düşmüştür kısaca sayılı kanun bir bütün olarak anayasaya aykırıdır bütünüyle iptal edilmelidir maddelerin anayasaya aykırılık durumu maddenin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun maddesinin fıkrası üç kamu bankasının türkiye cumhuriyeti ziraat bankası ile türkiye halk bankası anonim şirketi ve türkiye emlak bankası anonim şirketinin özelleştirilmesini amaçlamaktadıresas sayısı karar sayısı malumları olduğu üzere özelleştirme kavramı devletleştirme kavramının karşıtı olup devletin kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özel kişilere naklini ifade etmektedir buradaki nakil sözcüğü menkul veya gayrimenkul malların mülkiyetinin devri anlamına gelmektedir bilindiği gibi mülkiyet hakkı temel haklardan olup anayasanın koruması altındadır anayasanın özel mülkiyet için sağladığı güvence hiç kuşkusuz kamu mülkiyeti için de geçerlidir anayasa mahkemesinin bir kararında belirtildiği gibi kimi özelleştirme türlerinde kamu mülkiyetine sınırlama getirildiği gibi kamu varlığının satışında da kamu mülkiyeti sona ermektedir kamu varlığının azalması elden çıkarılmasıyla özelleştirilen alanda kamu mülkiyeti ortadan kalkmaktadır özel mülkiyet için anayasanın getirdiği koruma ve güvence kamu mülkiyeti için de geçerli olduğundan özel mülkiyet konusundaki özenin kamu mülkiyeti konusunda öncelikle düşünüleceğinde duraksanamaz bu nedenle kamu mülkiyetinin sona erdirilmesine ilişkin esasların yasayla düzenlenmesi anayasanın maddesinin getirdiği bir zorunluluktur kişisel mülkiyeti güvenceye bağlayan anayasanın kamu mülkiyetini güvencesiz bıraktığı düşünülemez k amkd l buna rağmen sayılı kanunun maddesinin fıkrası hatta hiçbir hükmü her biri bir kamu iktisadi teşebbüsü olan üç bankanın mülkiyet haklarıyla ilgili olarak hiçbir güvence öngörmemiştir bu durum anayasanın maddesine açıkça aykırıdır aslında sayılı kanun bir bütün olarak anayasanın maddesine aykırıdır öte yandan yine anayasa mahkemesinin bir kararında da belirtildiği gibi özelleştirmeyle ki̇tlerin üç kamu bankasının arazi arsa bina makine gibi tüm varlığı satılabilecektir türkiyede kamu işletmelerinin bir çoğunun taşınmaz mal varlıkları çok değerlidir bu nedenle yerli ve yabancı özel sektöre çoğu kuruluş çekici gelmektedir önemli olan ki̇tlere ilişkin araç ve gereçlerle birlikte taşınmaz malların da satılmasıdır bu yöntemle anayasa mahkemesinin anayasaya aykırı bularak kapatmış olduğu yabancılara taşınmaz mal satışı yolu bu konuda dolaylı olarak yeniden açılmış olacaktır ki bu da anayasa mahkemesi kararlarını etkisiz kılma anlamına gelir bu kararlar ve karşılıklılık ilkesi gözetilmeden yapılacak özelleştirme anayasaya aykırı olur diğer yönden bu yöntem stratejik konumda olan bölgelerde de yabancıların taşınmaz mal edinmelerine olanak sağlayacaktır türkiyede yabancının toprak arazi arsa bina edinmesi yalnızca bir mülkiyet sorunu olarak görülemez çünkü toprak devletin vazgeçilmez temel öğesi egemenliğin ve bağımsızlığın simgesidir bu nedenle türkiye cumhuriyeti kuruluşundan bu yana kapitülasyonların osmanlı devletine verdiği zararları da gözeterek yabancıların taşınmaz mal özellikle arazi edinmelerine çok duyarlı yaklaşmıştır yabancıların ülkede mülk edinmelerini olanaklar ölçüsünde sınırlayan lozan barış andlaşmasıyla yabancıların köyde taşınmaz edinmeleri yasaklanmış bunu tapu yasasındaki sınırlama izlemiştir yabancı tüzelkişilerin ülkede mülk edinemeyeceklerine ilişkin esasa kimi yasalarlaesas sayısı karar sayısı getirilen ayrıklıkların çok önemli ulusal yararlarımızla ilgili olduğu açıktır el amkd c bu özelleştirme sonucu sektörün bir kısmı ya da tamamı yabancıların da eline geçebilecektir ülkemizde sermaye birikiminin düzeyi düşünülürse özelleştirmenin yabancılaştırma olasılığının yüksekliği daha anlaşılır olacaktır agk kalkınmayı hızlandırmak için elbette dış borçlanma yabancı sermaye yabancı ortaklıklardan yararlanmak gerekir ancak özelleştirme yoluyla giderek yabancıların nüfuzuna yol açılması ülke bağımsızlığı yönünden kabul edilemez bu gerçek özelleştirme politikası uygulayan gelişmiş kimi ülkeleri bile önlem alma zorunda bırakmıştır örneğin yabancılara satılabilecek pay oranı fransada belçikada i̇ngilterede ise ile sınırlandırılmıştır türk ulusunun çıkarlarının ülke bağımsızlığının ve güvenliğinin gözetilmesi özelleştirmenin yabancılaştırmaya dönüşmemesi yönünden getirilecek kuralların önemi büyüktür uygulamaların karşılıklılık ilkesi gözetilerek yapılması gerekir any mk el kl amkd ss sayılı kanunun maddesinin fıkrası aslında kanunun hiçbir maddesi üç kamu bankasının hisselerinin yabancılara satılıp satılamayacağı satılacaksa ne nispette satılacağı satışlarda karşılıklılık ilkesinin gözetilip gözetilmeyeceği hiçbir hüküm içermemektedir bu nedenlerle dava konusu yasanın maddesinin fıkrası herhangi bir sınır getirmeden üç kamu bankasının müessese bağlı ortaklık iştirak işletme ve işletme birimlerinin yabancılara satılmasına olanak sağlayan niteliğiyle anayasanın başlangıçının beşinci paragrafındaki türk milli menfaatlerimin korunması ve maddesindeki devletin türk milletinin bağımsızlığını ve kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlama ilkelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin fıkrası anayasanın maddesine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin fıkrası aynen şöyledir bankalar anonim şirket statüsündedirler bu kanunda yer alan hükümler dışında sayılı bankalar kanunu ile genel hükümlere tabidirler bu hükmün aynı sayılı kanunun maddesinin bendi ile birlikte değerlendirilmesi gerekir maddenin fıkrası ile türkiye cumhuriyeti ziraat bankası sayılı kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte otomatik olarak resen kamu hukuku tüzel kişisi olmaktan çıkıp özel hukuk tüzel kişisi statüsüne girmektedir bilindiği gibi özel hukuk tüzel kişisinin işlemlerinin yargısal denetimi ile kamu hukuku tüzel kişisinin işlemlerinin yargısal denetimi birbirinden çok farklı kural ve usullere tabidir ayrıca özel hukukta kural olarak sadece taraflar dava açabilirken kamu hukukunda menfaati ihlal edilen herkes iptal davası açabilir başka bir deyişle özel hukukta taraflar ihtilafaesas sayısı karar sayısı düşmedikçe kural olarak yargı yoluna başvurmak mümkün değildir oysa anayasanın maddesine göre i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır öte yandan idari davalar özel hukuk davalarına nispetle açılması çok kolay masrafı ise davacı bakımından çok düşük olan davalardır bu da hukuk devleti olmanın tabii bir gereği ve sonucudur kısaca kamu hukuku tüzel kişisi olan kurumların mahiyet ve görevlerinde hiçbir değişiklik olmadığı halde sadece yasal bir düzenleme ile özel hukuk alanına kaydırılması bir takım idari işlemlerin yargısal denetimin dışında kalması sonucunu doğuracaktır böyle bir sonucun ise anayasanın maddesine aykırı olacağı gayet açıktır sayılı kanunun maddesinin fıkrası anayasanın maddesine aykırıdır anılan fıkra hükmüne göre bankaların devir birleşme fesih ve tasfiyelerine ilişkin diğer esaslar ana sözleşmelerinde gösterilir halbuki anayasanın maddesinin fıkrasına göre devletin kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir anayasa mahkemesinin kararları da hep aynı yönde olmuştur kamu iktisadi teşebbüsleri yasayla kurulduğu için kapatılmaları da ancak yasayla olur bu yetki de tbmmnindir bu yetkinin yürütme organına verilmesi yetki devri anlamına gelir tj k amkd sayılı kanunun maddesinin fıkrası anayasanın maddesine aykırıdır anılan fıkraya göre bankaların yıllık faaliyetleri sayılı bankalar kanunu ‘nün üncü maddesinin numaralı fıkrasında belirtilen bağımsız denetim kuruluşlarınca incelenerek rapora bağlanır bu raporlar bankaların genel kurullarına sunulur görüldüğü gibi sayılı kanun bu hükmü ile türkiye büyük millet meclisinin sözkonusu üç kamu bankası üzerindeki denetim yetkisini kaldırmaktadır halbuki anayasanın maddesine göre sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının türkiye büyük millet meclisince denetlenmesi esasları kanunla düzenleniresas sayısı karar sayısı kanunun anayasanın maddesine aykırı olduğu gayet açıktır bu münasebetle dava konusu hükmün iptali gerekir nitekim anayasa mahkemesi benzeri konularda hep iptal kararı vermiştir anayasanın maddesinde sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolarlı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının türkiye büyük millet meclisince denetlenmesi esasları kanunla düzenlenir denilmektedir bu kural anayasasının maddesinin son fıkrasındaki kamu iktisadi teşebbüslerinin türkiye büyük millet meclisince denetlenmesi kanunla düzenlenir biçimindeki hükümden değişiktir anayasanın maddesinde anayasasının ilgili maddesinde olduğu gibi kamu iktisadi teşebbüslerinin denilerek kapsam genişletilmiştir kaldı ki kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimiyle ilgili kuralın anayasasından farklı olarak ayrı bir maddede yer alması yeni anayasanın konuya gösterdiği özeni yansıtmaktadır anayasanın maddesi ayrık bir kural getirmeden sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının türkiye büyük millet meclisince denetlenmesi gerektiğini açık bir biçimde hükme başlamıştır yasaya bırakılan denetleme esaslarının düzenlenmesidir yasayla düzenleme yapılırken kimi kuruluşların denetim dışında tutulması anayasanın kapsamını belirleyen buyurucu kuralına aykırılık oluşturur any mahk e amkd s sayılı kanunun maddesinin fıkrası anayasanın hem ruhuna hem de ve maddelerine aykırıdır anılan fıkra aynen şöyledir sayılı kamu i̇ktisadi teşebbüsleri hakkında kanun hükmünde kararname sayılı kamu i̇ktisadi teşebbüsleri personel rejiminin düzenlenmesi ve sayılı kanun hükmünde kararnamenin bazı maddelerinin yürürlükten kaldırılmasına dair kanun hükmünde kararname sayılı kamu i̇ktisadi teşebbüsleri ile fonların türkiye büyük millet meclisince denetlenmesinin düzenlenmesi hakkında kanun sayılı devlet i̇hale kanunu sayılı harcırah kanunu ve sayılı taşıt kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine ilişkin hükümler ile sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ve sayılı türk ticaret kanununun nci maddesi bankalar hakkında uygulanmaz görüldüğü gibi sayılı kanunun bu hükmü anayasanın hem ruhuna hem de ve maddelerine aykırıdır çünkü anayasanın hükmüne göre özelleştirmenin esas ve usulleri kanunla düzenlenir halbuki dava konusu kanun fıkra özelleştirmeyle ilgili mevcut düzenlemelerden hiçbirinin üç kamu bankasının özelleştirilmesinde uygulanmayacağını hükme bağlamaktadır halbuki anayasa mahkemesine göre uygulanacak özelleştirme satış kiralama işletme hakkı devri gibi yöntemlerine uygun ilkeler ayrı ayrı belirtilmelidir örneğin satış yönteminde uygulanacak esaslar kamuesas sayısı karar sayısı varlığının değerini belirleme biçimi ihale yöntemleri gibi ilkelerin açıkça yazılması gelişigüzel uygulamaları ve kötüye kullanmaları en aza indirecek sağlıklı hukuksal düzenlemelerdir anymahk e amkd cl sayılı kanunu çıkarmanın temel sebeplerinden biri maddenin fıkrasıdır zira bu fıkra yürürlükte olduğu sürece idare üç kamu bankasının hisselerinin satılmasında hiçbir engel ile karşılaşmayacak söz konusu hisseleri anayasanın maddesine rağmen dilediği kişilere dilediği fiyattan satabilecektir gerçekten iptali istenen yasanın tbmmyi ve anayasa mahkemesi denetimini aşmaya yönelik olduğu açıktır aksi halde böyle bir kanuna hiç ihtiyaç yoktur çünkü kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde bulunan taşınmazların satışı için ayrı bir yasaya gerek yoktur çünkü her yıl devlet i̇hale kanunu hükümlerine göre çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının taşınmazları zaten satılmaktadır kısaca kamu varlıklarının satılmasında düzenleme yetkisi yasama organınındır bu yetki yasama organının kamu mülkiyetinin koruyucusu olmasının da doğal sonucudur kamu varlısının satışında kamu mülkiyeti sona erdiğinden bu satışların esas ve yöntemlerine ilişkin bir düzenlemenin yasayla yapılması zorundadır anymahkararı e amkd cl maddenin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun maddesi anayasanın ve maddelerine aykırıdır çünkü sayılı kanun bir özelleştirme kanunudur kanunda kullanılan yeniden yapılandırma ifadeleri tbmmnin ve anayasa mahkemesinin denetimini aşmaya yöneliktir bu maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinden anlaşılacağı gibi yeniden yapılandırma ve hisse satış işlemleri bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl içinde tamamlanacaktır bu tespitlerden sonra hemen ifade edelim ki maddenin birinci fıkrasında yer alan bakanlar kurulunca belirlenir ifadesi anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasına aykırıdır maddenin üçüncü fıkrasından açıkça anlaşılacağı gibi özelleştirmede esas ve usuller kanunla belirlenir kanun çıkarma yetkisi ise tbmmne aittir bu yetki devredilemez devredilmesi tıpkı burada olduğu gibi anayasanın maddesine aykırı düşer çünkü hiçbir devlet organı anayasadan aldığı yetkiyi başka bir organa devredemez anymahk e amkd cl maddenin ikinci fıkrasında açıkça anayasaya aykırıdır çünkü bu fıkra anayasaya açıkça aykırı olan işlemlerin yapılmasını öngörmektedir bu yüzden kendisi de anayasaya aykırı düşmektedir mesela ikinci fıkranın birinci cümlesine göreesas sayısı karar sayısı yeniden yapılandırma işlemlerinin tamamlanmasını müteakiben bankaların hisse satış işlemleri sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır kimler tarafından sonuçlandırılır kanun bu hususu meskut geçmektedir aynı fıkranın ikinci ve üçüncü cümlelerine göre ise yeniden yapılandırma ve hisse satış işlemleri bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl içinde tamamlanır bakanlar kurulu bu süreyi birde faya mahsus olmak üzere yarısı kadar uzatabilir üç kamu bankasının hisselerinin hangi esas ve usullere göre satılacağını belirleyen bir kanun hükmü yoktur bu durumda üç yıllık süre içinde yapılacak olan satışlar anayasaya aykırı düşer bakanlar kurulunun üç yıllık satış süresini yarısı kadar uzatması da anayasaya aykırı olur kısaca sayılı kanunun maddesi tıpkı maddesi gibi bir bütün olarak anayasaya aykırıdır anılan maddenin son iki cümlesi ise anayasaya daha da aykırıdır söz konusu cümleler aynen şöyledir özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılacak personelin kadro sayısı ve unvanları ile ücret ve sair mali hakları bankaların şenel kurullarınca tespit olunur yeniden yapılandırma sürecinde bankalarca özel hukuk hükümlerine göre yeni istihdam edilecek personele ilişkin usul ve esaslar bakanlar kurulunca belirlenir bilindiği gibi sayılı kanuna konu olan üç kamu bankası birer kamu iktisadi teşebbüsüdür bu bankaların çalışanları da kamu personelidir kamu personelinin hakları anayasanın maddesine göre kanunla düzenlenir başka bir ifadeyle kamu çalışanlarının bir takım haklarının bazı genel kurullarca veya bakanlar kurulunca belirlenmesi anayasaya aykırı düşer maddenin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun maddesinin fıkrasının ilk cümlesinde yer alan yönetim kurullarınca ifadesi anayasanın maddesinin ikinci fıkrasına aykırıdır çünkü anayasanın maddesinin ikinci fıkrasına göre kamu çalışanlarının ücret vs durumu kanunla düzenlenir geçici maddenin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun geçici maddesinin fıkrasının ilk cümlesi ile fıkrasının ilk cümlesi anayasaya açıkça aykırıdır geçici maddenin ilk cümlesi anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasına açıkça aykırıdır çünkü bankaların ana sözleşmeleri sayılı kanunun maddesinin fıkrasına göre söz konusu bankaların devir birleşme fesih ve tasfiyelerine ilişkin esasları belirleyip gösterecektiresas sayısı karar sayısı daha önce belirtildiği gibi anayasanın maddesine göre bu esasları belirleme yetkisi tbmmne aittir tbmm bu yetkisini kanun yapma yoluyla kullanabilir geçici maddenin ilk cümlesi bankaların devir birleşme fesih ve tasfiyelerine ilişkin esasları düzenleyip onaylama yetkisini bankaların genel kurullarına vermektedir bir cümle ile öngörülen düzenleme anayasanın maddesinin fıkrasına açıkça aykırıdır iptali gerekir geçici maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesi anayasanın maddesinde ifadesini bulan eşitlik ilkesine aykırıdır çünkü söz konusu cümle emekliliğe hak kazanmış veya yılı sonuna kadar kazanacak olanlardan belirli süre içinde emekliliklerini istemeleri halinde sadece sayılı türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanununa göre emekliliği kazanmış olanlar için emekli ikramiyelerinin farklarıyla ödeneceğini öngörmüştür başka bir ifadeyle örneğin sosyal sigortalar kanununa göre emekliliği hak etmiş olanlar şartları aynı olmasına rağmen aynı haktan ikramiyesini fazlasıyla alma hakkından istifade edemeyeceklerdir böyle bir uygulamanın ise anayasanın maddesine aykırı olduğu gayet açıktır maddenin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun maddesi yürürlük maddesidir buna rağmen içinde anayasaya aykırı hüküm taşımaktadır şöyle ki anılan maddede yer alan bankalar hakkında sermayelerindeki kamu payı nin altına düşünceye kadar uygulanmak üzere ifadesi anayasaya aykırıdır çünkü bu maddenin uygulanmasını işaret ettiği bütün hükümler anayasaya aykırıdır maddenin durumu sayılı kanunun maddesi yürütme maddesidir bu maddenin anayasaya aykırı bir durumu yoktur ancak diğer maddelerin iptal edilmesi halinde bu maddenin de uygulanma imkanı kalmayacağı için iptali gerekir iii yürürlüğü durdurma sebepleri̇ tarih ve sayılı kanun anayasaya açıkça aykırıdır bir hukuk devletinde anayasaya açıkça aykırı olan bir kanunun yürürlüğünü sürdürmesi düşünülemez sayılı kanun hakkında yürürlüğü durdurma kararı verilmediği taktirde sosyal hukuk devleti bakımından telafisi imkansız birçok zararların meydana geleceği gayet açıktıresas sayısı karar sayısı sayılı kanun hakkında yürürlüğü durdurma kararı verildiği zaman hukuk sistemimizde herhangi bir boşluk meydana gelmeyecektir eğer sayılı kanun hakkında yürürlüğü durdurma kararı verilmeyip de bilahare iptal kararı verilecek olursa bu iptal kararı büyük ölçüde etkisiz kalacaktır sonuç yukarıdan beri izah edilen sebeplerden dolayı anayasanın başlangıç kısmının ve fıkraları ile ve maddelerine açıkça aykırı olan tarih ve sayılı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası anonim şirketi ve türkiye emlak bankası anonim şirketi hakkında kanun için acilen yürürlüğü durdurma ve iptal karan verilmesini arz ederim ek gerekçe sayılı kanunun maddesinin anayasaya aykırılık durumu üç fıkradan oluşan maddenin özünü üç kamu bankasının ziraat bankası ve halk bankası ile emlak bankasının üç yıl içinde satılması oluşturmaktadır bu haliyle madde bir bütün olarak anayasanın ve maddelerine fıkraları itibariyle de anayasanın ve maddelerine aykırıdır şöyle ki madde bir bütün olarak anayasanın ve maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesiyle satılmaları hedeflenen üç banka bankacılık faaliyetlerinden çok daha önemli olarak anayasanın ve maddelerine göre kamu hizmeti gören kuruluşlardır bilindiği gibi anayasanın maddesi devlete tarım ve hayvancılık sektörünün desteklenmesi ve bu sektörlerde çalışanların korunması görevlerini yüklemiştir devlet de bu görevlerini yıllardan beri türkiye cumhuriyeti ziraat bankası aracılığı ile yerine getirmektedir hiçbir alternatif geliştirmeden ziraat bankasının satılması anayasanın maddesine aykırı düşer öte yandan anayasanın maddesi konut hakkını düzenlemektedir anayasanın maddesinden çıkan manaya göre konut edinmek vatandaşlar için bir hak vatandaşların konut edinmeleri için gerekli tedbirleri olmak ise devlet için bir görevdir bu görev maddenin gerekçesinde çok geniş kapsamlı bir ödev olarak ifade edilmiştiresas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesi de bir kararında aynen şöyle demiştir gerekçesiyle birlikte değerlendirildiğinde maddenin asıl amacınınkonut hakkını düzenlemek olduğu anlaşılmaktadır ancak anayasa burada kişilerin konut hakkını kullanabilmelerini sağlamakta görevlendirdiği devletin bu görevini şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarım gözeten bir planlama çerçevesinde yerine getirilmesini istemektedir anayasa mahkararı amkd devlet konut edindirme konusundaki anayasal görevini yıllardan beri emlak bankası vasıtasıyla yerine getirmeye çalışmıştır şimdi ise hiçbir alternatif öngörülmeden emlak bankasının satılması anayasanın maddesine aykırı düşer dava konusu madde bir bütün olarak anayasanın maddesine de aykırıdır anayasamızın maddesine göre devlet esnaf ve sanatkarı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır maddenin gerekçesinde de aynen şöyle denilmektedir esnaf ve sanatkarlar hem sayıları itibariyle hem de toplumda işgal ettikleri yer itibariyle devlet tarafından korunması gerekli olan bir grubu oluşturmaktadırlar ülkemizdeki ekonomik gelişmenin mahiyeti esnaf ve sanatkarların sosyal ve ekonomik durumunu başka ülkelerde olduğundan daha önemli bir noktaya getirmiş bulunmaktadır esnaf ve sanatkarlar kendi bedeni çalışma ve yaratıcılığını bağımsız bir işyerinde değerlendiren bazan az sayıda olmakla beraber yanında işçi de çalıştıran şahıslardır esnaf ve sanatkarların yanında çalışan işçi sayısı her bir işyeri itibariyle azdır ne var ki bunların sayısı düşünülünce yanlarında çalışanların sayısının fazlalığı ortaya çıkar esnaf ve sanatkarlar işçiler memurlar çiftçiler ve sanayiciler bakımından bir temas ve odak noktası niteliğinde olan ve topluma devamlı hizmet veren toplumsal katman olarak genelde bir demokrasinin iskeletini oluştururlar geneldeki bu yargı türkiyedeki gerçekler karşısında esnaf ve sanatkarın demokrasi geleneği ve demokrasinin yaşaması için onların taşıdığı önemi artırmaktadır dar çerçevedeki sermayesini bedeni çalışmasına ekleyerek mahalli geleneklere göre geliri tacir sayılmasını gerektirmeyen esnaf ve küçük sanatkarın korunması için her şeyden önce teşkilatlanmalarının tamamlanması gerekir i̇kinci ise bunların sosyal güvenlik haklarından tam olarak yararlanmalarının sağlanması icab eder bu konuda sayılı esnaf ve küçük sanatkarlar kanunu teşkilatlanmayı sağlamışsa da sayılı bağ kur kanununa göre sayıları olarak tahmin edilen esnaf ve sanatkarın ancak inin bağ kura kayıtlı olmaları gibi bir gediğin giderilmesi ihtiyacı esnaf ve sanatkarın korunmasının anayasa güvencesine kavuşturulmasındaki gereği ortaya koymaktadır esnaf ve sanatkarlar sadece statik bir grup değildir bunlar bir taraftan tacir olmaya yönelirler diğer taraftan sanayie yardımcıdırlar bir başka açıdan da esnaf ve sanatkarlaresas sayısı karar sayısı ülkemizdeki şehirleşme sürecinin öncüleri durumundadırlar şehirleşme vakıasının birinci planda gelen meselelerden birini oluşturduğu ülkemizde esnaf ve sanatkarın desteklenmesi bu sürecin sağlıklı gelişmesine de hizmet edecektir konut hakkının ve çevre sorunlarının ver aldığı bir anayasada küçük işyerlerinin işven sahibinin esnaf veya sanatkar veya tacir olmasına bakılmaksızın sosyal huzura kavuşturulmak istenen bu anayasada esnaf ve sanatkarların korunması ve bu korumanın güvenceye bağlanması adeta bir zorunluluktur esnaf ve sanatkarların korunması müşahhas olmalı desteklenmeleri işyeri temini kredi sağlanması sosyal güvenlik hakları aile fertlerinin kolaylıklardan yararlanmaları aralarında kurulacak sandık ve bankaların özendirilmesi bu amaca yönelmiş olan halk bankası gibi devlet bankalarının hizmetlerinden birinci derecede ve öncelikle yararlanmaları kültürel ihtiyaçları ile yerleşim konut intibak gibi sorunlarının çözümlenmesinde yardım görmeleri gibi hedefler anayasa ile güvence altına alınmak istenmiştir bu kısma son verirken şu hususu da belirtelim ki halk bankası yüce atatürkün direktifleri doğrultusunda esnaf ve sanatkarı desteklemek için yılında kurulmuş en sağlam kurumlarımızdan biridir devlet bu kurum halk bankası sayesinde yıllardan bu yana anayasal bir görevi esnaf ve sanatkarı destekleme ödevini yerine getirmeye gayret etmiştir şimdi anayasanın maddesi yürürlükte iken hiçbir alternatif geliştirmeden halk bankasının özelleştirilmesi satılması anayasaya aykırı düşer sayılı kanunun maddesinin fıkraları da anayasaya aykırıdır maddenin birinci fıkrası anayasanın maddesine aykırıdır anılan fıkra aynen şöyledir bankaların bağlı ortaklık ve iştiraklerindeki payları dahil etkin verimli ve özerk bir şekilde çalışmalarının sağlanması amacıyla yeniden yapılandırılmalarına ilişkin usul ve esaslar sayılı hazine müsteşarlığı ile dış ticaret müsteşarlığı teşkilat ve görevleri hakkında kanunun nci maddesinin fıkrası uyarınca ve mevcut yönetim düzenlemeleri dikkate alınarak bakanlar kurulunca belirlenir hemen anlaşılacağı gibi bu fıkranın görünüşteki amacı söz konusu üç bankanın etkin ve verimli çalışmasını sağlamaktır ancak bu amaç gerçekçi değildir gerçek amaç türkiye büyük millet meclisi denetiminden sayıştay denetiminden ve anayasa mahkemesi denetiminden kurtulmaktır fıkradaki yeniden yapılandırma ifadesi bu maksatla kullanılmıştır zira hukuk sistemimizde bu bankaların verimli ve etkin çalışmalarını engelleyici hiçbir hüküm yokturesas sayısı karar sayısı buna karşılık verimli ve etkin çalıştırılmalarını öngören birçok hüküm vardır nitekim ziraat bankası ana statüsünün maddesi aynen şöyledir bankanın amaç ve faaliyet konuları madde esas olarak tarım kesimine finansal destek sağlamak ve diğer her türlü bankacılık işlemlerini yapmak amacıyla teşkil olunan tc ziraat bankasının faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir tarımsal ürünlerin bitkisel hayvansal üretim ormancılık ve su ürünleri dahil üretilmesine işlenmesine değerlendirilmesine pazarlanmasına tarıma dayalı sanayi ile tarıma girdi sağlayan tarımsal sanayiye dönük her türlü girişimlerin kalkınma planı ilkelerine göre üretimde bulunması oluşması ve gelişmesi ile ilgili finansman desteği sağlamak kaynak yaratmak ve gerekli kredileri düzenlemek ve korumak kurulmuş ve kurulacak ortaklıklara ve yapılmış ve yapılacak teşebbüslere gereği halinde katılmak ekonomik gereklere uygun olarak verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda ulusal ekonomi ile uyum içinde sermaye birikimine yardım etmek ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmak üzere tarım sektörünün kalkınma bankacılığı görevini de üstlenmek banka kaynaklarının kalkınma planı ve yıllık programlarının hedeflerine uygun olarak kullanılmasını ve selektif kredi politikasının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla sektör bankası olarak çalışmak halkın geçici ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile alınan menkul rehni karşılığında tesbit edilecek kredi hadleri ile borçlunun şahsen sorumlu olmayıp sorumluluğunun merhunla sınırlı olacağı bankalar kanununda belirtilen hesap durumu belgesi aranmayacak krediler açmak her türlü kredi bankacılık sigorta acenteliği ve borsa işlemlerini yapmak eğitimle ilgili her türlü inceleme araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak yaptırmak ve faaliyetleri gerçekleştirecek kuruluşları kurmak ve gerekli yardımı sağlamak istihdamı geliştirme çalışmaları kapsamında düzenlenen beceri kazandırma programlarının uygulanmasını sağlar kurulmuş ve kurulacak küçük ve orta büyüklükteki özel kuruluşlara idari ve teknik alanlarda rehberlik yapar banka bu amaç ve faaliyetlerini doğrudan bağlı ortaklıkları iştirakleri banka şubeleri ve diğer birimleri eli ile yerine getirir bankanın amaç ve faaliyet konuları yüksek planlama kurulu kararı ile değiştirilebilir sonra sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında sözü edilen esas ve usullerden maksat açıktır ki özelleştirmeye ilişkin esas ve usullerdir bu esas ve usulleri dava konusu fıkraya göre bakanlar kurulu belirleyecektiresas sayısı karar sayısı bu hüküm anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasına aykırıdır çünkü anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasına göre devletin kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir yani bakanlar kurulu kararıyla belirlenemez belirlenirse anayasaya aykırı düşer tıpkı burada olduğu gibi maddenin ikinci fıkrası anayasanın ve maddelerine aykırıdır söz konusu fıkra şöyledir yeniden yapılandırma işlemlerinin tamamlanmasını müteakiben bankaların hisse satış işlemleri sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır yeniden yapılandırma ve hiss