esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ i̇tiraz yoluna başvuran mahkemenin konuya ilişkin açıklamalarının yer aldığı günlü ara kararında davacı vekilinin günlü dilekçesinde belirtilen nedenler dayanak yapılmak suretiyle sayılı ve sayılı kanunlarla kabul edilen sistem ile millî savunma bakanlığı işyerlerinde çalışanlarla aynı şartlarda çalışan azotlu gübre sanayii kolundaki işçiler arasında inandırıcı ve makul gerekçelerle açıklanması mümkün olmayan bir ayrım yapılmıştır aynı şartlarda hatta daha ağır şartlarda çalışmasına rağmen her iş kolundaki işçiler ek birinci maddede bu iş kolu sayılmadığı için itibari hizmet süresinden yararlanamamaktadırlar bu da anayasanın maddesinde açıklanan eşitlik ilkesine ve sosyal hukuk ilkesine aykırı düşmektedir bu durum karşısında mahkememiz söz konusu cümleleri anayasanın maddesine ve cumhuriyetin niteliklerini belirten anayasanın maddesinde yazılı sosyal hukuk devleti ilkesine aykırı bulmuştur açıklanan gerekçe uyarınca davacı vekilinin anayasaya aykırılık iddiası mahkememizce ciddi bulunarak ve eksiklikler giderilerek söz konusu cümlelerin iptali için dosyanın anayasa mahkemesine gönderilmesine karar verildi denilerek söz konusu dilekçenin sonuç kısmında belirlendiği biçiminde sayılı yasanın maddesinin sigortalılar başlığı altındaki birinci sütununda yer alan i̇l iii ve iv bentlerin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan söz edilerek iptali istenmiştir davacı vekilinin anayasaya aykırılık savlarını içeren ve itiraz yoluna başvuran mahkemenin de ciddî bulduğu günlü dilekçesinde aykırılık gerekçesi ile sonuç ve i̇stem başlıkları altında aynen aykirilik gerekçesi̇ sosyal güvenlik hukukunun aynı koşullara sahip şahıslara eşit bir biçimde uygulanması bu hukuk dalının temel ilkelerindendir hd ykd oysa sayılı ve sayılı yasalarla kabul edilen istem nedeni ile örneğin gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren millî savunma bakanlığı işyerlerinde çalışanlar ile aynı koşullarda çalışan azotlu gübre sanayii işkoluna mensup işçiler arasında anlamsız makul gerekçelerle açıklanması mümkün olmayan bir ayrım yapılmaktadır zira aynı koşullarda hattâ daha ağır koşullarda çalışmasına rağmen harb i̇ş kolu mensubu işçi sırf ek maddede bu işkolu sayılmadığı için itibarî hizmet süresi uygulamasının dışında kalmaktadır böyle bir uygulamaya meydan veren yasa hükmünün anayasaya ve anayasanın maddesinde ifadesini bulan eşitlik ilkesine ve yukarıda açıkladığımız sosyal sigorta hukuku ilkelerine aykırı olduğu aşikârdır bazı işçilere itibarî hizmet süresi tanınmasının iki gerekçesi olabilir bunlardan birincisi özendirme diğeri ise çalışma gücü ve hayat süresini alabildiğine kısaltan ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların bu özel durumlarına göre özel emeklilik yaşı saptamak erken yıprananlara erken dinlenme olanağı sağlamaktıresas sayısı karar sayısı ve sayılı yasalar hangi gerekçeye ağırlık vermiş olurlarsa olsunlar aynı koşullarda çalışan işçiler arasında çalıştıkları işkolları yönünden ayrım yapmaları ile bir anlam taşımamaktadırlar şayet özendirme gerekçesi ağırlıkta ise neden özendirme açısından savunma sanayi sektörünün şeker sanayi îşkolundan daha az önemli sayıldığını anlamak basın iş sektörünün neden demir çelik îşkolundan daha önemli sayılması gerektiğini açıklamak mümkün değildir kaldı ki ve sayılı yasalarda amaç özendirmeden çok çalışma gücünü hızla azaltan ve ömrü kısaltan ağır tehlikeli ve yıpratıcı işlerde çalışanlara nispeten daha rahat işlerde çalışanlara nazaran özel himaye sağlamaktır her iki yasanın gerekçesinde bu amaca ağırlık verildiği görülmektedir amaç özel himaye sağlamak olunca eşitsizlik daha da çarpıcı bir hale gelmektedir yasa gerekçeleri incelendiğinde özellikle sayılı yasanın gerekçesinde sosyal sigorta hukuku ilkelerine aykırı düşüncelerle hareket edildiği anlaşılmaktadır örneğin sayılı yasanın gerekçesinde kontak anahtarını kapatan şoför kazmasını bırakan işçi için dinlenme ve istirahata çekilme imkanı vardır fakat gazetenin fikir işçisi toplumda duyduğu düşündüğü gördüğü için mesleğin bu sürekliliğine durmazlığına mukabil bir de gerilimi vardır ki fiziki ve ruhi çöküntülere sebep olduğu tıbbi deneylerle sabittir denilmektedir sorun dinlenme fırsatı bulmak ya da bulamamak sorunu değildir gün boyunca zehirli gazların etkisi altında kalan ya da jet bakım atölyesinde yüksek gürültüye ve sarsıntıya maruz kalan işçinin bu iş özellikleri nedeni ile bünyesinde meydana gelen tahribatın uyumak ya da istirahat etmekle geçip geçmeyeceğidir bu tahribatın uyumakla geçmeyeceği de açıktır sayılı yasanın gerekçesinde ise işkolu ölçütünü haklı göstermeyen bir gerekçeye yer verilmektedir sosyal güvenlik sistemlerinde itibari hizmet süresi ve fiili hizmet zammı gibi uygulamalara vücudu yıpratıcı dolayısı ile çalışma gücünü ve hayat süresini azaltıcı işyerlerinde çeşitli tehlikelere açık olarak çalışanlar için yer verilmektedir sayılı yasanın gerekçesinde ayrıca sayılı yasanın gerekçesinde yapıldığı gibi anayasanın eşitlik ilkesine ve hak ve hakkaniyet öğelerine yollama yapılmakta ancak eşitlik sağlamak amacıyla çıkartılan yasa başka ve daha büyük eşitsizliklere yol açmaktadır söz konusu ağır ve yıpratıcı işlerde fizikî ruhî ve fizyolojik bakımlardan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen şartlar altında çalışanların tümünün itibari hizmet süresinden yararlandırılman gerek anayasanın eşitlik ilkeleri ve gerekse sosyal güvenliğin temel prensiplerine uygun düşeceği için zorunlu görünmektedir böyle bir gerekçeden sonra itibari hizmet süresinden yararlandırılacakların işkolu itibariyle belirlenmesi gerekçeye aykırı olduğu gibi bu gerekçede haklı olarak zikredilen eşitlik ilkesi ve sosyal güvenlik hukukunun temel prensiplerine aykırıdır nitekim itibari hizmet süresi uygulamasına işkolu açısından sınırlama getirilmesinin yarattığı adaletsizlik sayılı yasanın tbmmdeki müzakereleri sırasında hissedilmiş milletvekilleri yasa maddesine çeşitli işkollarının eklenmesini önermişlerdir ek tbmm tutanak dergisi vdesas sayısı karar sayısı oysa itibari hizmet süresi uygulamasında eşitsizliği önlemenin yolu ek maddede sayılan işkolları sayısını arttırmak değil işkolu şartını tamamen kaldırıp itibari hizmet süresinden yararlandırılacak işçileri maruz kaldıkları yıpratıcı yaşam süresini ve çalışma gücünü azaltan hizmet yerleri itibariyle belirlemektir anayasa mahkemesi çeşitli kararlarında anayasada yer alan eşitlik ilkesini uygulamıştır örneğin gün ve sayılı kararda anayasa mahkemesi dergisi sayı vd kanun önünde eşitlik ilkesi bir temel kural olarak tc anayasasının maddesinde yer almıştır tarih boyunca toplum hayatlarında çok ağır basan etkenlerden olmaları dolayısıyle dil ırk renk cinsiyet siyasî düşünce felsefî inanç din ve mezhep ayrımlarının eşitsizliğe yol açmayacağı başka ülkelerin anayasa ve i̇nsan haklan belgelerinde olduğu gibi burada da özellikle ve kesin bir dille belirtilmektedir köyde oturan çiftçileri zoralımdan bağışık tutan ve onlara bir ek para cezası verilmesi ile yetinilmesini öngören hüküm anayasanın bu maddesi ile karşılaştırılıp ölçüye vuruldukta aykırılık hemen kendini gösterir i̇nceleme konusu hüküm köylerde oturan çiftçileri ceza bakımından belediye sınırları içinde oturanlarınkine eşit olmayan haklardan yararlandırmakta imtiyazlı zümre durumuna getirmektedir açıklamasına yer verilmektedir keza gün ve sayılı kararda anayasa mahkemesi dergisi sayı sosyal hukuk devleti güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak gerçek eşitliği yani sosyal adaleti ve böylece toplumsal dengeyi sağlamakla yükümlü devlet demektir çağdaş uygar görüşe ve anayasanın temel yapı ve felsefesine göre gerçek hukuk devleti ancak toplumsal devlet anlayışı içinde ise bir anlam kazanır hukuk devletinin amaç edindiği kişiliğin korunması toplumda sosyal güvenliğin ve sosyal adaletin sağlanması yolu ile gerçekleştirilebilir özetlenecek olursa üniversite öğreniminin paralı olması anayasa hükümleri ile bağdaşmamakta mali durumu iyi ve kötü öğrenciler arasında eşitsizlik yaratmakta fırsat eşitliği ilkesini ortadan kaldırmaktadır denilmektedir anayasa mahkemesi bu iki kararı ile eşitlik ilkesini dar anlamlı ile değil geniş anlamlı ile uygulamakta prof dr bülent nuri esenin anayasa mahkemesine göre türk anayasa hukuku anlayışı isimli eserinin ankara sayfasında tanımladığı eşitlik ilkesini gerçekleştirmektedir prof dr bülent nuri esen bu eserinde eşitlik ilkesini şöyle tanımlamaktadır klasik manada eşitlik kanun önünde eşitliktir yalnız anayasası bir başka eşitliği daha ortaya koymuştur maddenin fıkrasında bunun ifadesini görüyoruz bu hükme göre ferdin fiilen eşitliğini mümkün kılacak iktisadi ve sosyal şartların sağlanması gerekmektedir sosyal adalet fikri bu gelişmeyi işaret eder bir başka kararında anayasa mahkemesi gün anayasa mahkemesi dergisi cilt eşitlik ilkesini olumsuz yönelen tanımlamış ve anayasanın maddesindeki yasa önünde eşitlik ilkesi ancak birbirine benzeyen durumlarda ya da kurallardaki aykırılığı haklı kıları bir gerekçe bulunmayan hallerde çiğnenmiş olabileceği gibi yasaların genelliği ve dolayısı ile de anayasanın maddesindeki hukuk devleti ilkesine dayanılması yalnızca benzer durumlarda benzer yararların düzenlenmesinde söz konusu olabilir hükmünü vermiştir benzer karar için bkz rg esas sayısı karar sayısı olayımızda ise bu kararlarda belirtilenin aksine benzer çıkarların farklı düzenlenmesi söz konusudur ve farklı bu düzenlemenin makul bir gerekçesi haklı ve adil bir dayanağı yoktur bu kararlarda işlenen görüşlerin ışığı altında konumuzu oluşturan ek madde ele alındığında yapay ışık altında çalışan ya da fazla gürültü ihtizaz yapan makinalarla çalışan işçiler arasında mensup oldukları işkolu yönünden yaratılan farklılığın makul bir gerekçesi olamaz diye düşünmek mümkündür şimdi burada anayasa mahkemesinin iptal yoluyla yasa kapsamını genişletemeyeceğine dair kararlan özellikle gün ve sayılı kararı anayasa mahkemesi dergisi sayı sayfa üzerinde durmak gerekmektedir anayasa mahkemesi sayılı i̇ş kanununun uygulama sınırlarım belirleyen maddesinin iptali istemiyle açılan davada halbuki anayasa mahkemesinden ancak anayasaya aykırı olan bir kanun hükmünün uygulama alanından kaldırılmasını sağlamak için iptal kararı istenebilir yoksa bir hükmün uygulama alanının genişletilmesi amacı ile değiştirilmesini sağlamak için iptali istenemez zira bu yolda bir istemde söz konusu hükmün iptali değil daha geniş alana yayılmak suretiyle uygulamada kalması amacı bulunmaktadır ki gerekçesi ile iptal isteminin reddine karar vermiştir olayımızda bu davadaki olayın özellikleri yoktur biz ek madde nin tümünün değil sadece işkoluna ilişkin bölümlerinin iptalini talep etmekteyiz bu iptal yasanın düzenlenme biçiminden kaynaklanan adaletsiz ve anayasaya aykırı bir durumu ortadan kaldıracaktır maddenin işkoluna ilişkin hükümlerinin iptali halinde sol tarafta yer alan ve hizmetin geçtiği yer belirlemesi yürürlükte kalacak ve böylece eşitsizlik ve adaletsizlik ve giderilmiş olacaktır sonuç ve i̇stem davamızda uygulanması gereken madde sayılı yasaya sayılı yasayla eklenen ve sayılı yasayla değiştirilen ek maddedir maddenin işkollarını belirleyen cümleleri olan basım ve gazetecilik işyerlerinde sayılı kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar iii gemi adamları gemi ateşçileri kömürcüler dalgıçlar iv azotlu gübre ve şeker sanayiinde fabrika atölye havuz ve depolarda trafo binalarında çalışanlar cümleleri anayasamızın maddesinde kabul edilen ilkelere aykırıdır iii kısaca açıklamaya çalıştığımız bu nedenlerle anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkındaki sayılı kanunun maddesi gereğince konunun itiraz yolu ile anayasa mahkemesine sunulmasını ve bu yolla maddenin anayasaya aykırı cümlelerinin iptalinin sağlanmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim denilmektedir