esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarih ve sayılı özel eğitim kurumları kanununun inci maddesinin yabancı okullar başlangıç sözlüklü fıkrasının birinci ve beşinci bentlerinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kurallar ile yapılan düzenlemede yabancı okulların bakanlar kurulunun izniyle yeni arazi edinebilecekleri ve kapasitelerini en fazla beş misline kadar artırabilecekleri ve bu okulların taşınmaz mallarını kurucularının veya yetkililerinin önerisiyle bakanlığa ya da kuruluş amaçları eğitim vermek olan sayılı türk medeni kanununa göre kurulan vakıflara bakanlar kurulunun izniyle devredilebilecekleri öngörülmüştür bilindiği üzere türkiyede yabancılara ait olan yabancı okullar ile türk vatandaşı olan azınlıklara ait okullardan oluşan azınlık okulları olmak üzere iki tür okul bulunmaktadır yabancı okullar terimi ülkemiz vatandaşı ya da kuruluşu olmayan yabancılara ait okulları anlatırken azınlık okulları terimi adından da anlaşılacağı gibi ülkemizde mevcut ve lozan antlaşması ile azınlık statüsü nde garanti altına alınmış bulunan cemaatlere ait okulları ifade etmektedir osmanlı i̇mparatorluğun yaşadığı siyasal sosyolojik değişimin sonucu olan azınlık okullarına tarihli lozan antlaşmasının ıncı ve inci maddelerinde değinilmiştir yabancı okulların lozan antlaşmasıyla tanınması ise delegelerin karşılıklı mektuplarına bağlıdır bu konuda karşılıklı yazılmış üç mektup vardır bu mektuplar türk delegasyonun başkanı i̇smet paşa tarafından i̇ngiliz fransız ve i̇talyan temsilcilere yazılmış olan ve onlarında cevaben yazdıkları mektuplardır lozan antlaşmasında yer alan bu mektuplarla türkiye sadece fransa i̇talya ve i̇ngiltereye ait ekim ten önce varlığı tanınmış olan din öğretim sağlık ve yardım kurumlarını tanımıştır her ne kadar lozan antlaşmasıyla sadece mektup verilen bu üç ülkeye okullarını devam ettirme hakkı verilmişse de ten önce açılan diğer ülkelerin okullarının da lozan antlaşmasında adları geçmemesine rağmen faaliyetlerine devam hakkı verilmiştir ancak lozan andlaşması hükümleri çerçevesinde bu mektupların yedi yıllık geçerlilik süresi ağustos de dolmuş ve bağlayıcı hükümleri ortadan kalkmıştır bkz dr hidayet vahapoğlu osmanlıdan günümüze azınlık ve yabancı okulları milli eğitim yayınevi i̇stanbul lozan antlaşması çerçevesinde yedi yıllık bir süre için geçerli mektupların geçerliliğini yitirmeleri nedeniyle lozan mektuplarına muhatap ülkelere ait okullar için lozan mektuplarına istinaden bir ayrıcalık tanınmasını gerektiren bir durum söz konusu değildir biran bu mektupların tanınmasına devam edilmesi halinde dahi bu şekildeki bir değerlendirme ancak lozan mektuplarına muhatap ülkeler için söz konusu olabileceği açıktıresas sayısı karar sayısı diğer taraftan türkiye cumhuriyetinin dünya milletler ailesine bağımsız bir devlet olarak kabulünün uluslararası belgesi olan lozan barış antlaşmasına ekli i̇kamet ve selahiyeti adliye hakkındaki mukavelenamede yabancıların ülkede mülk edinmeleri konusunda mütekabiliyet şartı öngörülmüş bu tarihten sonra düzenlenen konu ile ilgili yasalarda ve yapılan bir çok antlaşmada mütekabiliyet şartı getirilmek suretiyle karşılıklı muamele esası gerek antlaşmalar hukuku gerek mevzuu hukuk olarak türk yabancılar hukukunun genel ilkelerinden biri haline dönüştürülmüştür hal böyle iken tarih ve sayılı özel eğitim kurumları kanununun inci maddesinin fıkrasının iptali istenen birinci bendi hükmüyle istisnasız bütün yabancı okullara mütekabiliyet şartı belirtilmeksizin bakanlar kurulunun izniyle yeni arazi edinebilme kapasitelerini en fazla beş misline kadar artırabilme imkanı tanınmış anılan fıkranın beşinci bendinin iptali istenen birinci cümlesi hükmüyle de bu okullara mütekabiliyet esası aranmadan edinebilecekleri taşınmaz mallarını kurucularının veya yetkililerinin önerisiyle bakanlığa ya da kuruluş amaçları eğitim vermek olan sayılı türk medeni kanununa göre kurulan vakıflara bakanlar kurulunun izniyle devredilebilme hak ve yetkisi tanınmıştır i̇nsan hak ve özgürlüklerini vatandaş gibi yabancıya da tanımış bulunan anayasamız ncı maddesinde temel hak ve hürriyetler yabancılar için milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir ilkesini getirmiştir anayasanın bu ilke ile gözettiği husus temel hak ve özgürlükler konusunda yabancılar yönünden getirilecek sınırlamaların milletlerarası hukuka uygun bulunması ve her halde bu sınırlamanın ancak kanunla yapılmasıdır milletlerarası hukuku da devletlerin taraf oldukları iki veya çok taraflı antlaşmalar milletlerarası teamüller örf ve adetler medeni milletlerce kabul edilen ve temel hukuk prensiplerinden bulunan iyi niyet ahde vefa kazanılmış haklara saygı devletler hukukunun iç hukuka üstünlüğü ilkeleri ve yardımcı kaynak sayılan ilmi ve kazai içtihatlar oluşturmaktadır anayasamızın başlangıç kısmının ikinci paragrafı milletlerarası ilişkilerde geçerli olması gereken en önemli unsurun eşitlik olduğunu göstermektedir eşitliği sağlayacak hususların en başta geleni ise karşılıklılıktır türk yabancılar hukukunun genel ilkelerinden olan karşılıklı muamele mütekabiliyet esası öğretide en az iki devlet arasında uygulanan ve her birinin ülkesinde diğerinin vatandaşlarına aynı mahiyetteki hakları karşılıklı tanımalarını ifade eden bir prensip olarak izah olunmaktadır bu prensibe göre bir yabancının türkiyede bir haktan yararlanabilmesi türklerin de yabancının ülkesinde aynı tür ve nitelikte olan haklardan yararlanmasına bağlıdır karşılıklı muamele esası antlaşma ile ahdi veya siyasi ya da kanunla kanuni veya fiili olabilir hukukumuzda kanuni karşılıklı muamele yabancı kişilerin ülkemizde taşınmaz mal edinme ve miras hakları konusunda da aranmaktadır yabancının klasik insan hak ve özgürlüklerinden bazılarından vatandaş gibi yararlandırılmamasının bu hakların kimi sınırlama ya da kısıtlamalara tabi tutulmasının nedenlerini devleti korumak onun devamlılığını sağlamak gibi düşüncelerde aramak gerekir devletler arasında ticari iktisadi askeri ve kültürel ilişkilerin olabildiğince arttığı insancıl düşüncelerin son derece yaygınlaştığı günümüzde aynı mülahazaların büsbütün gücünü yitirdiği söylenemez tarih boyunca devletler ülkelerindeki yabancı unsurlara kuşku ile bakmışlar bazı hakları onlardan esirgemişler bazılarını ise kimi koşullara bağlamak suretiyleesas sayısı karar sayısı sınırlamışlardır sınırlamaya tabi tutulan hakların başlıcalarından biri mülk edinme hakkıdır zira bu hak ülke denilen yurt toprağıyla ilgilidir ülke devletin asli ve maddi unsurlarından biridir ülke olmadan devlet olmaz ülke devlet otoritesinin geçerli olacağı alanı belli eder devlet sahip olduğu kurucu unsur niteliğini taşıyan üstün kudretine dayanmak suretiyle ülkede yerleşik olan ve devletin diğer asli maddi unsurunu oluşturan insan topluluğunun güvenliğini ve yararını kollamak ve gözetmek durumundadır devlet bu asli görevi nedeniyledir ki ülke üzerinde egemenliğe dayalı üstün bir hakka sahiptir toprak ile alakalı konuda insan haklarına saygılı ölçülü adil bir sınırlama devlet için bir nefsi müdafaa tedbiri niteliğindedir böyle bir tedbirden vazgeçebilmek çoğu kez olası değildir devletlerarası ilişkilerde karşılıklı muamele esası devletlerin ülkeleri üzerindeki egemenlik haklarının doğal sonuçlarından biridir devletlerin ilişkilerinde az ya da çok gelişmişlik nüfus ve toprak büyüklüğü ve öbür niteliklerinin nazara alınmaması bunların birbirlerine eşit oldukları prensibine dayanır öte yandan anayasanın ncı maddesinde anayasanın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının anayasa metnine dahil olduğu açıklanmış anılan maddenin gerekçesinde de başlangıç kısmının anayasanın diğer hükümleriyle eşdeğerde olduğu vurgulanmıştır anayasanın cumhuriyetin niteliklerini belirleyen nci maddesinde ise türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir başlangıcın nci paragrafındaki türkiye cumhuriyetinin dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olduğu ilkesiyle devletin beşeri unsurunu oluşturan milletin diğer milletlerle hak eşitliğine sahip bulunduğu vurgulanmıştır başlangıcın beşinci paragrafında ise hiçbir düşünce ve mülahazanın türk milli menfaatlerinin karşısında korunma göremeyeceği ilkesi ile anayasanın öngördüğü hukuk düzeni içinde milli menfaatlerin her şeyin üstünde tutulması gereği belirlenmiştir yabancı okullara türk vatandaşlarının edinimine açık olan bölgelerde taşınmaz mal arazi mülkiyeti edinmeleri salt bir mülkiyet sorunu gibi değerlendirilemez karşılıklı muamele mütekabiliyet esası uluslararası ilişkilerde eşitliği sağlayan bir denge aracıdır i̇ptali istenen kurallar karşılıklılık aramaksızın yabancı okullara türkiye cumhuriyeti vatandaşlarının edinimine açık olan bölgelerde taşınmaz mal edinmek hakkını ve bu şekilde edindikleri taşınmazları kuruluş amaçları eğitim vermek olan sayılı türk medenî kanununa göre kurulan vakıflara devretmek imkanını tanıyarak bu eşitliği ve dengeyi bozmuş anayasanın başlangıç kısmına aykırı bir durumun ortaya çıkmasına yol açmıştır anayasanın çeşitli maddelerine aykırı bir düzenleme anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ve anayasanın inci maddesindeki anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesiyle de bağdaşmaz anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf esas sayısı karar sayısı karşılıklı muamele mütekabiliyet esasına ve dolayısıyla anayasaya aykırı olarak edinilen bir taşınmazın sırf bakanlığa milli eğitim bakanlığına devrine olanak tanınmış olmasından bahisle geçerli tanınmasının da bir hukuk devletinde kabul edilemeyeceği açık olduğundan sayılı kanunun inci maddesinin fıkrasının beşinci bendinin ilk cümlesinin tümünün iptali istenilmiştir yine fıkrasının beşinci bendinin ilk cümlesi ile ikinci cümlesi arasında uygulama bakımından ayrılamaz nitelikte bir yakın ilişki vardır bu nedenle ikinci cümlenin de birinci cümle için söz konusu olan gerekçelerle anayasaya aykırı düştüğünü söylemek gerekmektedir açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı özel eğitim kurumları kanununun inci maddesinin yabancı okullar başlangıç sözlüklü fıkrasının birinci ve beşinci bentleri anayasanın başlangıç kısmına nci ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir iv yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ devletlerarası ilişkilerde karşılıklı muamele esası devletlerin ülkeleri üzerindeki egemenlik haklarının doğal sonuçlarından biri olduğundan böyle bir haktan vazgeçilmesi mümkün değildir ancak iptali istenen kurallar karşılıklılık ilkesi söz konusu olmadan yabancı okulların türkiyede taşınmaz mal edinmesine ve bu taşınmaz malları amaçları arasına herhangi bir alanda eğitim etkinlikleri alınarak kurulmuş veya kurulacak vakıflara devretmelerine imkan vermektedir böyle bir durumun devletlerinin türkiye cumhuriyeti vatandaşları olan gerçek ve tüzel kişilere tanımadığı haklardan yabancıların türkiyede yararlanmalarına yol açabileceği böylece uluslararası ilişkilerde ve hukukta temel ilke olan eşitliği bozacağı ulusal çıkarlarımızı zedeleyeceği açıktır bunların ise sonradan giderilemeyecek hukuki zarar ve durumlar olduğu kuşkusuzdur bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla iptali istenen hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan gerekçelerle tarih ve sayılı özel eğitim kurumları kanununun inci maddesinin fıkrasının birinci ve beşinci bentlerinin anayasanın başlangıç kısmına nci ve inci maddelerine aykırı olduğundan iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz