esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü aynen şöyledir a yasanın ve ncı maddelerinin anayasaya aykırılığı ve gerekçesi öncelikle anayasaya aykırı olduğunu düşündüğümüz ve başlıkta belirttiğimiz ve ncı maddelere ayrı ayrı gözatalım madde iptal talebimize konu olan sayılı ve kabul tarihli yasanın inci maddesi ile danıştay kanununun idari ve vergi dava daireleri genel kurulları başlığını taşıyan nci maddesine numaralı bir fıkra eklenmektedir bu fıkra ile idari dava daireleri ile vergi dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyiz veya itiraz yoluyla incelenmesi esası getirilmekte ve bu temyiz veya itirazın görüşüleceği genel kurullara bu dairelerde hükme müessir olacak hukuki işlemlerin yapıldığı toplantıda bulunmuş veya karara katılmış olanlara katılamayacağı hükme bağlanarak bu genel kurul toplantılarında görüşme nisaplarının ne olacağı düzenlenmektedir yasanın üncü maddesi ise danıştayın görevleri başlığını taşıyan üncü maddesinin bendinde değişiklik yaparak idare mahkemeleri ile vergi mahkemelerinden verilen kararlar ve ilk derece mahkemesi olarak danıştayda görülen davalarla ilgili kararlara karşı temyiz işlemlerini inceler ve karara bağlar demekte ve böylece danıştay idare ve vergi dairelerince ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağladıkları davaların temyiz veya itiraz yoluyla incelenmesi bu maddeye de deyim yerinde ise monte edilmektedir yine yasanın nci maddesi ile danıştay yasasının temyiz yoluyla danıştayda görülecek davalar başlığını taşıyan inci maddesinde de değişiklik yapılarak bu madde idare mahkemeleri ile vergi mahkemelerinde verilen nihai kararlar ve ilk derece mahkemesi olarak danıştayda görülen davalarla ilgili nihai kararlar danıştayda temyiz yoluyla incelenir ve karara bağlanır şekline dönüştürülmüş ve böylece bu maddede de danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağladığı davaların yeniden temyiz ve itiraz yoluyla incelenmesi esası hükme bağlanmıştır yasanın ncı maddesi ile danıştay yasasının i̇dari ve vergi dava daireleri genel kurullarının görevleri başlıklı inci maddesini madde idari dava daireleri genel kurulu idare mahkemelerinden verilen ısrar kararlarım idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceler vergi dava daireleri genel kurulu vergi mahkemelerinden verilen ısrar kararlarını vergi dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak kararlarıesas sayısı karar sayısı temyizen inceler şeklinde değiştirmek suretiyle bu maddeye de danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak baktığı davalarda danıştayın bu davalar için temyiz mercii olacağı hususu bu maddeye de konulmuştur özetle ifade edecek olursak her dört madde danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağladığı davalar danıştayda temyizen incelenecek ve bu temyiz incelemesini yapacak kurullara hükmü veren daire katılmayacaktır anayasanın inci maddesine aykırılık ve gerekçesi anayasanın danıştay başlığını taşıyan inci maddesinde danıştay idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar demektedir görülüyor ki bu madde danıştayın yaklaşık bir asırdan beri sürdürmekte olduğu ilk ve son derece mahkeme özelliğini dikkate alarak bu özelliği muhafaza etmek zorunluluğunu duymuştur danıştay bu özelliği ile türk idare hukuku ve idari yargılama usulü hukukunun tüm ilkelerini idare hukuku anlayışını içtihatları ile aldığı diğer kararlarla gelişen toplum koşullarına ve demokrasi ilkelerine uygun biçimde oluşturmuş ve geliştirmiştir danıştay bu başarısını kuşkusuz büyük ölçüde ilgin dairelerin belli dallarda ihtisaslaşmış uzmanlaşmış olmasına borçludur danıştayın ihtisaslaşmış dairelerinin aldığı kararları ihtisas dışı dairelerin tetkikine sunmak ve onların süzgecinden geçirmek idari yargılama ve idare hukuku açısından büyük sakıncalar oluşturacak idare hukuku alanında sağlanan istikrar çağdaş ve sağlıklı doğrultu tahrip edilip zaafa uğramakla karşı karşıya kalacaktır danıştay dairelerinin günlük işleri olabildiğince yoğundur görevli oldukları dallarda inceleme görüşme ve karara bağlama durumunda bulundukları işler dışında hâkim ve savcılar yüksek kurulu uyuşmazlık mahkemesi yüksek seçim kurulu başkanlık kurulu idari işler kurulu içtihatları birleştirme kurulu gibi değişik kurul ve kuruluşlarda danıştay yargıçlarının görevleri vardır tüm bu durumlar karşısında ve özellikle uzmanlaşmış dairelerce alınan kararların konuya yabancı kurullar tarafından temyizen incelenmesi yukarıda sunmaya çalıştığımız ve danıştay tarafından oluşturulan içtihatlarla istikrar ve çağdaşlık kazanan idare hukuku alanımızda tam bir kargaşa yaratılacaktır bu durumda içtihat kargaşası oluşacağı gibi aynı konuda çıkacak farklı kararlar yargıya olan güveni de sarsacaktır böylece danıştayın bir içtihat mahkemesi olma niteliği tümüyle zaafa uğrayacak veya ortadan kalkacaktır danıştayın kendi gördüğü işler konusunda temyiz mercii haline getirilmesi ayrıca danıştayın iş yükünü artıracak dosyaların sonuçlanması yıllarca zaman alabilecektiresas sayısı karar sayısı hukukumuzda ilk ve son derece mahkemesi tanımı ve anlayışı tartışma götürmez biçimde açık bulunmaktadır bütün bu durumlar karşısında yasanın sözü edilen ve ncı maddeleri anayasanın inci maddesine aykırıdır iptali gerekir anayasanın nci maddesine aykırılık ve gerekçesi bilindiği gibi anayasanın devletin niteliklerini belirleyen nci maddesi devletimizin bir hukuk devleti olduğunu belirlemektedir hukukun yazılı olmayan ama uyulması ve uygulanması gereken evrensel ilkeleri ve kuralları vardır eğer bir devlet hukuk devleti ise hukukun yazılı olmayan bu ilke ve kurallarına anayasadan ve yasalardan da önce uyulması ve bu kuralların uygulanması gerektiği gibi anayasa ve yasaların da bu kurallara aykırı olmaması gerekir özetle beyan edecek olursak muhterem mahkemenizin de almış olduğu kararlarda sık sık belirtildiği gibi hukuk devleti çatısı altında herşeyin hukuka uygun cereyan etmesi gerekir yasanın ve ncı maddelerindeki düzenleme hukukumuzdaki ilk ve son derece mahkemesi anlayışına ters düşen ve onu yoz bir biçimde değiştiren hükümler olduğu gibi hukukumuzdaki yerleşmiş idari yargılama esaslarına da ters düşmektedir bu nedenle yasanın bu hükümleri ve anayasanın nci maddesi nede aykırıdır iptali gerekir yasanın nci maddesinin anayasaya aykırılığı ve gerekçesi yasanın nci maddesinde danıştay kanununun inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir madde kanun tasarı ve teklifleri anayasaya tüzük tasardan ise kanunlara uygunlukla sınırlı olarak inceletir ve sonucu belirten bir rapor tanzim edilir görevli daire kanun tasarı ve teklifleriyle tüzük taşanları üzerindeki incelemesini danıştaya geliş tarihinden itibaren üç ay içerisinde sonuçlandırmak zorundadır kanun tasarı ve teklifleriyle tüzük tasarıları görevli daire dışında başka bir daire veya kurulda bir daha görüşülmez demektedir görülüyor ki bu madde danıştaya kanun tasarı ve tekliflerinin anayasaya tüzük tasarılarının ise kanunlara uygunluğunu inceleme görevi vermiştir bu hükme göre danıştay çok sınırlı bir çalışma yapacaktır tüzük taslağına anayasaya aykırılık var mı yok mu diye bakacak ve daha sonra bu konuya ilişkin bir rapor hazırlayarak bu raporu bakanlar kuruluna gönderecektir oysa ki danıştayın bu konudaki görevini böylesine göstermelik ve sınırlı bir çerçevede tutmak anayasanın ve inci maddelerine aykırıdır anayasanın ve inci maddelerine aykırılık ve gerekçesiesas sayısı karar sayısı a anayasanın tüzükler başlığını taşıyan inci maddesinde bakanlar kurulu kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere kanunlara aykırı olmamak ve danıştayın incelemesinden geçirilmek şartıyla tüzükler çıkarabilir denilmektedir görülüyor ki bu madde bakanlar kuruluna tüzük çıkarma yetkisi vermiştir ancak bu tüzük çıkarma yetkisini de belli koşullara bağlamıştır maddeden anlaşılacağı üzere bu koşullar şunlardır tüzük kanunun uygulanmasını gösterecektir tüzük emrettiği işleri belirtecektir tüzük kanunlara aykırı olmayacaktır tüzük danıştayın incelemesinden geçecektir demek ki anayasa tüzüğün içeriği konusunda yalnızca kanuna uygunluk üzerinde durmamaktadır esasen kanuna uygunluk hukukun doğal bir gereğidir anayasa tüzüğün kanuna uygunluğu yanında tüzüğün kanunun uygulanmasını veya emrettiği işlerin belirlemesi açısından yeterli olup olmadığı fazlalığının veya noksanlığının bulunup bulunmadığının da üzerinde durmaktadır bu hususlar yasadan beklenenin pratikte gerçekleşmesini sağlayan uygulamada objektifliği getiren sübjektif değerlendirmelere ve yorumlara imkân tanımayan ve bu nedenle de yasaya uygunluk kadar önemli olan hususlardır anayasa tüzük tasarısını danıştayın incelemesi koşuluna bağlarken kuşkusuz tüm bu konuların danıştayca incelenmesini öngörmektedir anayasanın inci maddesinin gerekçesinde bu maddenin bakanlar kurulunun hangi koşullarla tüzükler çıkartabileceğini düzenlediğini belirtmektedir demek ki bakanlar kurulu kanuna aykırı olmamak kaydıyla dilediği biçimde tüzük çıkaramayacaktır i̇şte bu nedenle anayasa danıştayı devreye sokmakta ve danıştaya tüzük çıkarma konusunda görev ve yetki vermektedir anayasa danıştaya böylesine önemli bir işlev tanımaktadır yoksa anayasa danıştaya tüzük tasarısına bak kanuna aykırı hüküm var mı yok mu sapta bakanlar kuruluna bu konuda bir rapor ver şeklinde bir görev vermemiştir sunduğumuz tüm bu gerçekler anayasanın inci maddesinde çok açık bir şekilde görülmektedir anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasında danıştay davaları görmek başbakan ve bakanlar kurulunca gönderilen kanun tasarıları hakkında düşüncesini bildirmek tüzük taşanlarını ve imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek idari uyuşmazlıkları çözümlemek ve kanunla gösterilen diğer işleri yapmakla görevlidir denilmektediresas sayısı karar sayısı bu hükümde açıkça görülmektedir ki danıştay kanun tasarıları için düşünce bildirecek oysa tüzükleri inceleyecektir yukarıda görüldüğü gibi anayasanın inci maddesinde de danıştayın incelemesinden söz edilmiştir yıllar yılı sürdürülen uygulamada danıştay tüzükler için istişari görüş bildirmemiş tüzük düzenlemelerine doğrudan katkıda bulunmuştur anayasasının ve inci maddeleri danıştayın yıldan beri yaptığı bir uygulamayı anayasal düzeyde de tescil etmiştir sözcük olarak da bir inceleme yapacak olursak düşünce bildirme ile inceleme arasında derin farklılıklar vardır görüş bildirme istişare danışma kavramları ile ilgilidir i̇nceleme ise bir konunun çok çeşitli yönleriyle analizini yaparak özelliklerini ve unsurlarını ortaya koymak eksiğini ve fazlasını saptamak ve böylece konuya doğrudan katkıda bulunmayı içeren bir çalışma yöntemidir sadece kanuna uygunluk konusunda inceleme yaparak bir rapor vermek anayasanın öngördüğü biçimde bir inceleme mahiyetinde olamaz sözcüğün anlamı bu olunca incelemeyi yalnızca kanuna uygunluk varandır yok mudur çalışması ile sınırlandırmak olası değildir bu düzenleme ile iktidar danıştayın katkısından ve çok ciddi bir denetimden kurtulmayı hedeflemiştir ayrıca böyle bir yöntem özünde tüzüğü normlar hiyerarşisindeki yerinden alarak yönetmelik düzeyine indirgemektedir bütün bu durumlar karşısında yasanın nci maddesi anayasanın ve inci maddelerine aykırı bulunmaktadır iptali gerekir