esas sayısı karar sayısı  tarih ve sayılı devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun i̇le bazı kanunlarda ve gıda tarım ve hayvancılık bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile tarihli ve sayılı devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanunun maddesinin birinci fıkrasının bendine eklenen ibarede yer alan uygun görülenleri ibaresinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kural ile sayılı kanunun devlet su i̇şleri genel müdürlüğünün görev ve yetkilerini düzenleyen maddesinin birinci fıkrasının bendine baraj gölet ve kanal gibi su yüzeyleri ile rezervuar alanında azami su kotu ile işletme kotu arasında kalan yerlerde güneş enerjisi sistemlerinin kurulmasına yönelik taleplerden uygun görülenleri bedeli karşılığında kiralamak ibaresi eklenmiştir böylece devlet su i̇şleri genel müdürlüğü baraj gölet ve kanallarda su yüzeylerini ve rezervuar alanlarını güneş enerjisi sistemi kurulması amacıyla bedeli karşılığında kiralayabilecektir kiralama işlemini uygun görülen talepler için yapacaktır görüldüğü gibi kiralama işlemi için hiçbir ilke öngörülmemiş sadece uygun görülme kiralama işlemi için tek ölçüt olarak düzenlenmiştir anayasanın maddesinde cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti keyfi yönetimin karşıtı olup kamusal yetkilerin kanuna dayanması ve bu yetkilerin kapsamının öngörülebilir olmasını gerektirir kamu otoritelerine yetki veren özellikle de birey haklarına müdahale yetkisi veren düzenlemelerin açık ve içeriğinin öngörülebilir olması hukuk devletinin asgari gerekleri arasındadır öngörülebilirlik bireyleri keyfiliğe karşı korur i̇ptali istenen kural ile uygun görülen talepler için kiralama işlemi yapılacağı öngörülmüştür ancak hangi taleplerin kabul edileceğinin belirlenmesi için hiçbir objektif ölçüt öngörülmemiştir bu da taleplerin karşılanmasında tamamen keyfi davranılmasına olanak tanımaktadır söz konusu yetki ile idarenin özel kişileri kamu kaynaklarından kira karşılığında yararlandırması söz konusudur kamu kaynaklarından yararlandırma yetkisi veren bir kuralın hiçbir objektif ölçüt içermemesi bazı kişilerin keyfi olarak kayırılmasına olanak tanımaktadır güneş enerjisi tesisi kurma talepleri aynı zamanda anayasanın maddesinde güvence altına alınan teşebbüs özgürlüğü kapsamındadır dolayısıyla bu taleplere ilişkin olarak verilecek kararlar aynı zamanda teşebbüs özgürlüğüne müdahale oluşturur temel haklara yapılacak müdahalenin kanuniliğinden söz edebilmek için müdahale yetkisi veren kuralların açık içeriği öngörülebilir ve temel ilkelerin belli olması gerekir uygun görülen şeklinde düzenleme yapmak aslında herhangi bir düzenleme yapılmadığını alınacak kararların yöneticilerin keyfine bırakıldığını göstermektedir bu nedenle iptali istenen kural temel hakların kanunla sınırlandırılması zorunluluğunu düzenleyen anayasanın maddesine de aykırıdır diğer taraftan hangi taleplerin karşılanacağını tamamen yöneticilerin keyfi değerlendirmesine bırakılan düzenleme ile kişiler arasında meşru olmayan eşitsiz uygulamalara imkân tanınmıştır siyasi iktidarın kendi taraftarlarını kayırmasına olanak tanıyan düzenleme siyasi düşüncelere dayalı ayrımcılığı yasaklayan anayasanın maddesine de aykırılık oluşturmaktadır sonuç olarak iptali istenen kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekiresas sayısı karar sayısı sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin üçüncü fıkrasında yer alan ya da maliklerin muvafakati aranmaksızın zorunlu ibaresi dördüncü fıkrası beşinci fıkrasında yer alan hak sahiplerinin iznine tabi değildir ibaresi yedinci fıkrasında yer alan şahsen tebliğ edilmiş sayılır ibaresi sekizinci fıkrasında yer alan malikin iznine tabi olmaksızın ibaresi onbeşinci fıkrasında yer alan veya bu madde kapsamında değerlendirmek üzere kamulaştırabilir ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı yasanın maddesi ile sayılı yasaya eklenene ek madde ile arazi toplulaştırması ve arazi geliştirme hizmetlerinin devlet su i̇şleri genel müdürlüğü tarafından yürütülmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir ancak maddede anayasaya pek çok aykırılık bulunmaktadır sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin üçüncü fıkrasında yer alan ya da maliklerin muvafakati aranmaksızın zorunlu ibaresinin anayasaya aykırılığı ek maddede arazi toplulaştırması ve arazi geliştirilmesi işlemlerinin yürütülmesi düzenlenmiştir buna göre arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırması yapılacaktır üçüncü fıkrada ise arazi toplulaştırması ve arazi geliştirmesi işlemlerinin ilgili bakanlığın talebi ve bakanlar kurulu kararı ile dsi̇ tarafından isteğe bağlı ya da maliklerin muvafakati olmaksızın zorunlu olarak yapılabileceği kuralına yer verilmiştir arazi toplulaştırmasının amacı tarım arazilerinin aşırı bölünmesi sonucu ortaya çıkan çok küçük ve verimsiz tarım işletmeleri sorununa çözüm olmak üzere bölünmüş arazileri birleştirerek işletme büyüklüklerini optimal verimliliği sağlayacak bir hale getirmeye çalışmaktır böylece milli servetlerimizden biri olan toprağımızın daha verimli kullanılması kaynak israfının önlenmesi hedeflenmektedir ancak böyle bir tasarrufun büyük insani maliyetleri olacağı da gözden uzak tutulmamalıdır tarım pek çok çiftçinin tek geçim kaynağıdır ve arazi toplulaştırması bireylerin tek geçim kaynaklarının ellerinden alınması sonucunu doğurmamalıdır ülkemizde tarım arazilerinin miras yoluyla aşırı bölündüğü ve artık arazilerin aileleri geçindirmek için yeterli olmadığı bu nedenle de kırsal alanlardan kentlere aşırı bir göçün yaşandığı bilinmektedir ne var ki çiftçilikten başka bir mesleği olmayan bu nedenle de başka bir iş bulma ümidi olmadığı için çiftçilik yapmaya devam eden ve kıt kanaat geçinen kişilerin arazilerinin toplulaştırma suretiyle ellerinden alınması bu kişileri ve ailelerini sefalete sürükleyecektir bu nedenle arazi toplulaştırması ve geliştirmesi uygulamaları gönüllülük esasına göre gerçekleştirilmeli bireyler buna zorlanmamalıdır ne var ki iptali istenen kural arazi toplulaştırma ve arazi geliştirme uygulamalarının maliklerin muvafakati aranmaksızın zorla yapılmasına olanak tanımaktadır arazi toplulaştırması işlemleri ile kişilerin mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğu açıktır anayasanın maddesine göre mülkiyet hakkına ancak kamu yararı gerekçesiyle müdahale edilebilir mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerin hakkın özüne dokunmaması ve ölçülü olması anayasanın maddesinin gereğidir dolayısıyla kamu yararı gerekçesiyle de olsa mülkiyet hakkına hakkın özüne dokunan ya da ölçüsüz müdahalelerde bulunulamazesas sayısı karar sayısı arazi toplulaştırması işlemleri ile farklı kişilere ait küçük araziler birleştirilerek tek bir büyük araziye dönüştürülecektir bazı kişilerin farklı yerlerde küçük parçalar halinde arazileri bulunabilir ve bu küçük küçük parçalar yerine daha büyük tek bir arazisinin olmasını tercih edebilir ancak arazilerin yapısı konumu verimliliği su kaynaklarına yakınlığı vb nedenlerle değerlerinde büyük farklar olabilmektedir ve toplulaştırmalarda değer bakımından arazileri eşleştirmek neredeyse olanaksızdır diğer taraftan pek çok durumda kişilerin sahip olduğu arazilerin nitelikleri ve büyüklükleri itibariyle tek bir büyük parçaya dönüştürülmesi olanaksız olabilir ya da bireyler bunu çeşitli nedenlerle tercih etmeyebilir mesela ürün farklılaştırması farklı mevkilerdeki arazilerin sulama olanaklarının farklılık arzetmesi gibi nedenlerle bireyler bütün arazilerinin tek bir mevkide toplanmasını tercih etmeyebilirler bu salt bir tercih olmanın ötesinde kişilerin yaşamlarını sürdürmek için bir zorunluluk da olabilir zaten ürettiği ürünler ile kıt kanaat geçinen bir kişinin verimli bir arazisinin toplulaştırma suretiyle elinden alınarak başka bir kişiye tahsis edilmesi bunun yerine kendine daha verimsiz bir alandan aynı miktarda arazi verilmesi bu kişinin yaşam koşullarını daha da zorlaştıracaktır yukarıda belirtildiği gibi arazi toplulaştırmasında kamu yararı olsa bile birey haklarına yapılan müdahalenin ölçülü olması gerekir ölçülülük ilkesi birey hakkına yapılan müdahalenin sağlayacağı kamu yararı ile bireyin uğrayacağı zarar arasında makul bir dengenin bulunmasını gerektirir yukarıda açıklandığı gibi toplulaştırmanın amacı tarım arazilerini daha verimli kullanmayı sağlamaktır ancak toplulaştırma yoluyla bir bireyin tek geçim kaynağı olan toprağının elinden alınarak yerine daha verimsiz ya da onun ihtiyaçlarına uymayan bir toprak verilmesi kişinin yaşamını sürdürmesini çok zorlaştıracaktır bu nedenle kişilerin istemedikleri halde arazilerinin zorla toplulaştırmaya tabi tutulması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturur ve anayasanın maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkını ihlal eder sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin dördüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı ek maddenin dördüncü fıkrasında bakanlar kurulu kararının arazi toplulaştırması ve diğer işlemler yönünden kamu yararı kararı sayılacağı hükmüne yer verilmiştir böyle bir düzenlemenin bireyler tarafından açılacak davaların başarı şansını oldukça düşüreceği açıktır yukarıda belirtildiği gibi arazi toplulaştırma ve arazi geliştirme faaliyetleri bireylerin mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir bu müdahalelerin ancak kamu yararı amacıyla yapılması mümkündür bu faaliyetlere dsi̇nin bağlı olduğu bakanlığın talebi üzerine bakanlar kurulunca karar verilecek dsi̇ tarafından uygulanacaktır i̇ptali istenen kural bakanlar kurulu tarafından alınan kararın kamu yararı kararı sayılacağını düzenlemektedir ancak belirtmek gerekir ki bakanlar kurulu tarafından alınacak karar genel bir karar olup bir bölgede ya da bir ilçede bu işlemlerin yapılmasına izin veren bir karar mahiyetindedir bu karar alınırken işleme tabi tutulacak tüm araziler ve maliklerin durumu tek tek incelenerek ya da göz önüne alınarak bir karar verilmiş değildir dolayısıyla somut olarak bireylerin haklarına müdahale gerekçelerini bu kararda bulmak olası değildir tekil olarak hangi arazilerin söz konusu uygulamalara tabi tutulacağını da bu kararlarda bulmak mümkün değildir tekil olarak hangi arazilerin söz konusu uygulamalara tabi tutulacağı yerel idari mercilerce belirlenecektir ve hangi arazinin niçin bu uygulamaya tabi tutulacağını açıklaması gereken organlar da bu yerel idari organlardır bu kararlara karşı açılacak davalara cevap vermesi gereken somut olarak dava konusu araziyi uygulamaya tabi tutan yerel idari organlar olmalıdır oysa iptali istenen düzenleme ile yerel organların hangi arazilerin niçin toplulaştırmaesas sayısı karar sayısı ve geliştirme uygulamasına tabi tutulacağını gerekçelendiren bir kamu yararı kararı alması gereğini ortadan kaldırmakta ve bu işlemler aleyhine dava açılması imkânını da ortadan kaldırmaktadır bu durumda bireyler kendi arazilerinin toplulaştırma uygulamasına tabi tutulmasında kamu yararı bulunmadığı bu nedenle işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmek istediklerinde yerel idari organların işlemi aleyhine yerel idare mahkemelerinde değil bakanlar kurulu kararı aleyhine danıştayda dava açmak zorunda kalacaklardır bu hem bireylerin hak aramasını aşırı zorlaştıracaktır hem de açtıkları davaların başarı şansını çok büyük oranda düşürecektir zira anadolunun ücra bir köyündeki bir çiftçinin bakanlar kurulu kararı aleyhine danıştayda dava açmak için avukat tutmaya hem ekonomik imkânları yetmeyecek hem de böyle bir dava açmaya cesaret edemeyecektir diğer taraftan dava açsa da bakanlar kurulu işlemi salt kendi taşınmazına ilişkin olmadığı tüm bölgeyi ilgilendiren genel nitelikte bir karar olduğu için kendi somut koşullarını davada ileri sürerek tüm işlemi iptal ettirmesi çok zor olacaktır danıştayın bireyin iddialarını incelemek için keşif ve bilirkişi gibi delillere başvurması hem çok zor hem de çok masraflı olacaktır bütün bu unsurlar dikkate alındığında bireylerin haklarını aramalarının neredeyse olanaksız hale getirildiği görülmektedir bu nedenle dava konusu kural hem anayasanın maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğüne ölçüsüz bir müdahale oluşturmaktadır hem de idarenin işlemlerinin hukuka uygunluğunu zorunlu kılan anayasanın maddesiyle güvence altına alınan hukuk devleti ilkesini ihlal etmektedir zira yukarıda açıklandığı gibi bu kurala dayanarak yerel idari organlar herhangi bir dava açılması ihtimali olmadığından hangi arazilerin uygulamalara tabi tutulacağını gerekçe göstermeden keyfi olarak belirleyebilecek ve yargısal denetimden kaçabileceklerdir böyle bir keyfiliğin bir hukuk devletinde kabul edilmesi mümkün değildir açıklanan nedenlerle kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin beşinci fıkrasında yer alan hak sahiplerinin iznine tabi değildir ibaresinin anayasaya aykırılığı ek maddenin beşinci fıkrasında arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri uygulanacak arazi üzerinde dsi̇ veya proje idaresi tarafından yapılacak fiili uygulamaların hak sahiplerinin iznine tabi olmadığı öngörülmüştür aynı şekilde arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri yürütülen alanlarda tarımsal faaliyetleri kısıtlamaya dsi̇ veya proje idaresinin yetkili olduğu hükmüne yer verilmiştir arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme işlemleri sırasında yapılacak fiili uygulamalar ile kişilerin mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğu açıktır anayasanın maddesine göre mülkiyet hakkına ancak kamu yararı gerekçesiyle müdahale edilebilir mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerin hakkın özüne dokunmaması ve ölçülü olması anayasanın maddesinin gereğidir dolayısıyla kamu yararı gerekçesiyle de olsa mülkiyet hakkına hakkın özüne dokunan ya da ölçüsüz müdahalelerde bulunulamaz arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri uygulanacak arazi üzerinde dsi̇ veya proje idaresi tarafından yapılacak fiili uygulamaların neler olacağına ilişkin olarak yasada herhangi bir açıklık olmamakla birlikte bu uygulamaların maliklerin ya da hak sahiplerinin tasarruf yetkisine müdahalede bulunduğu açıktır nitekim aynı fıkrada dsi̇ ya da proje idaresinin tarımsal faaliyetleri kısıtlamaya yetkili olduğu hükmüne yer verilmiştir bu uygulamaların malikin veya hak sahibinin araziden yararlanmasını sınırlandıracağı ya da arazinin değerini düşüreceği göz önünde tutulmalıdır bu tür kısıtlamalar için malikin veya hakesas sayısı karar sayısı sahibinin izninin aranmaması ve bu uygulamaların ne tür bir kamu yararına hizmet ettiğinin ve bu uygulamalar malikin niçin katlanmak zorunda olduğunun açıklanmaması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturur bu nedenle iptali istenen kural anayasanın maddesine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin yedinci fıkrasında yer alan şahsen tebliğ edilmiş sayılır ibaresinin anayasaya aykırılığı ek maddenin yedinci fıkrasında arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri muhtevasında yapılacak duyuruların dsi̇ veya özel arazi toplulaştırmasını gerçekleştiren proje idaresinin internet sayfalarında ve ayrıca köy veya mahalle muhtarının çalışma yerinde otuz gün süre ile ilan ettirileceği ve bu şekilde yapılan ilanların ilgili gerçek kişilere kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine şahsen tebliğ edilmiş sayılacağı hükmüne yer verilmiştir dolayısıyla arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme işlemleri yapılırken bu işlemlerden etkilenecek taşınmaz sahiplerine herhangi bir tebligat yapılmayacak sadece işlemi yapan dsi̇ veya özel proje idaresinin internet sayfalarında ilan edilecek ve ilgili köy ya da mahalle muhtarlığında askıya çıkarılacaktır bu şekilde yapılan ilanlar ise ilgili kişilere şahsen tebliğ edilmiş sayılacaktır yukarıda belirtildiği gibi arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme işlemleri bireylerin mülkiyet hakkına ciddi müdahale oluşturmaktadır bu işlemlere karşı itiraz edebilmek taleplerini ileri sürmek ve gerektiğinde dava açabilmek için işlemlerden haberdar olmaları gerekir bu bilgilenmeyi sağlayacak olan ise işlemlerin maliklere tebliğidir i̇ptali istenen kural ise kurumun internet sitesi ve muhtarlıkta yapılacak ilanların şahsi tebliğ yerine geçeceği hükmünü içermektedir günümüzde tapu kayıtları büyük ölçüde elektronik ortama aktarılmıştır ayrıca merkezi nüfus i̇daresi sistemi merni̇s ile bütün bireylerin adresleri elektronik sistemde yer almaktadır ve bu sistem diğer kamu kurumlarının da erişimine açıktır dolayısıyla arazi toplulaştırması işlemlerinden etkilenecek taşınmazların sahiplerini ve bunların adreslerini tespit etmek zor olmadığı gibi ilgili işlemleri maliklere tebliğ etmekte de herhangi bir zorlukla karşılaşılmayacaktır kişilerin dsi̇nin ve özel proje idarelerinin internet sayfalarını ziyaret etmelerini zorunlu tutmak mümkün olmadığına göre burada yapılacak ilanın kişilere tebliğ olarak kabul edilmesi mümkün değildir aynı şekilde muhtarlıklarda yapılacak askı içinde benzer bir durum söz konusudur kişilerin her ay muhtarlığa gitmesini zorunlu kılan bir yasa olmadığına göre muhtarlıkta yapılacak bir aylık askının şahsi tebligat olarak nitelenmesi mümkün değildir anayasanın maddesine göre idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinde başlar dolayısıyla idari işlemlerin yazılı bildirimi zorunludur diğer taraftan anayasanın maddesine göre devlet işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır yine anayasanın maddesinde herkesin meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu güvence altına alınmıştır bu anayasal hükümler birlikte değerlendirildiğinde idarenin işlemlerinin yazılı tebliğinin zorunlu olduğu ve bu tebliğde aynı zamanda işleme karşı başvuru yollarının ve sürelerinin de bildirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır bu anayasal yükümlülüğün bir yasaya hüküm koyarak ortadan kaldırılması ve kişilerin temel haklarına müdahale eden işlemlere karşı hak arama özgürlüklerini yok eden ve başvuru imkânının ortadan kaldırılması açıkça anayasaya aykırıdıresas sayısı karar sayısı açıklanan nedenlerle iptali istenen kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin sekizin fıkrasında yer alan üçer aylık vadeli ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesi ile sayılı yasaya eklenen ek maddenin sekizinci fıkrasında arazi toplulaştırması sebebiyle kısıtlama getirilen alanlarda ürün ve mütemmim cüzlere verilecek zarar ile taşınmaz sahiplerine yeni parseller teslim edilene kadar kısıtlama getirilen alanlarda doğabilecek gelir kayıplarının arazi toplulaştırmasını yürüten dsi̇ veya proje idaresi tarafından karşılanacağı arazi mülkiyetinin ihtilaflı olması veya malikinin gelir kaybına ilişkin takdir edilen bedeli kabul etmemesi durumunda dsi̇ veya proje idaresi tarafından yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurularak bedelin tespitinin isteneceği ve mahkemece belirlenen bedelin üçer aylık vadeli hesaba yatırılarak taşınmaz üzerinde malikin iznine tabi olmaksızın toplulaştırmaya ilişkin işlemlere devam olunacağı hükmüne yer verilmiştir kuralda yer alan üçer aylık vadeli hesaba yatırma hükmü anayasaya aykırıdır zira bu kural mülkiyetin ihtilaflı olması durumunda mülkiyete ilişkin ihtilafın çözülmesine kadar arazi toplulaştırması işlemlerini durdurmak yerine toplulaştırma işlemlerine devam edilmesini kısıtlamadan kaynaklanan kayıpların ise bankaya yatırılmasını ve malikin mahkemece tespit edilmesinden sonra bedelin malike ödenmesini öngörmektedir bir sonraki alt başlıkta açıklanacağı gibi arazi toplulaştırmasının ve tarla içi geliştirmenin ancak malikin rızasıyla yapılması gerekir malikin rızası olmadan yapılacak toplulaştırma ve tarla içi geliştirme malikin mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil eder zira arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirmeden elde edilecek kamu yararı bireyin mülkiyet hakkına ve mülkiyeti altındaki taşınmazlar üzerinde serbestçe tasarrufta bulunma yetkisine üstün tutulamaz bu nedenle taşınmazın mülkiyetinde niza olması dolayısıyla maliki belli olmamasına rağmen malikin rızası olmadan arazi toplulaştırması veya tarla içi iyileştirme yapılması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale tekil eder diğer taraftan kural malikin takdir edilen gelir kaybına ilişkin bedele itiraz etmesi halinde de dava açılmasını ve mahkemece tespit edilen miktarın üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasını öngörmektedir mahkemece belirlenen bedelin niçin vadeli hesaba yatırılmasının düzenlendiğini anlamaya olanak bulunmamaktadır malik tarafından itiraz edilen bedel konusunda mahkemece karar verildikten sonra mahkemece tespit edilen bedelin doğrudan malike verilmesi gerekirken vadeli hesaba yatırılarak malikin bu bedeli çekmesinin önlenmesinde nasıl bir kamu yararı olduğunu anlamak mümkün değildir bu şekilde malikin taşınmazına yapılan sınırlama dolayısıyla uğradığı kayıpları telafi etmek üzere ödenmesi öngörülen bedele ulaşamaması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil eder yukarıda açıklandığı gibi arazi toplulaştırması işlemleri bireyin anayasanın maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına ağır bir müdahale teşkil eder ve malikin izni olmadan bu işlemlerin yapılması mülkiyet hakkına yapılan bu müdahaleyi ölçüsüz hale getirir zorla toplulaştırma uygulamasıyla elde edilecek kamu yararı ile malikin mülkiyet hakkına verilen zarar arasında makul bir denge bulunduğu söylenemez diğer taraftan mahkeme tarafından tespit edilen bedelin malike ödenmeksizin vadeli hesaba yatırılmasında bir kamu yararı bulunmamaktadır ve malikin mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluştururesas sayısı karar sayısı açıklanan nedenlerle iptali istenen kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin sekizinci fıkrasında yer alan malikin iznine tabi olmaksızın ibaresinin anayasaya aykırılığı ek maddenin sekizinci fıkrasında arazi toplulaştırması sebebiyle kısıtlama getirilen alanlarda ürün ve mütemmim cüzlere verilecek zarar ile taşınmaz sahiplerine yeni parseller teslim edilene kadar kısıtlama getirilen alanlarda doğabilecek gelir kayıplarının arazi toplulaştırmasını yürüten dsi̇ veya proje idaresi tarafından karşılanacağı arazi mülkiyetinin ihtilaflı olması veya malikinin gelir kaybına ilişkin takdir edilen bedeli kabul etmemesi durumunda dsi̇ veya proje idaresi tarafından yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurularak bedelin tespitinin isteneceği ve mahkemece belirlenen bedelin üçer aylık vadeli hesaba yatırılarak taşınmaz üzerinde malikin iznine tabi olmaksızın toplulaştırmaya ilişkin işlemlere devam olunacağı hükmüne yer verilmiştir buna göre taşınmaz sahibinin ihtilaflı olmasına veya getirilen kısıtlamaların verdiği zarara ya da gelir kaybına ilişkin tespite itiraz etmiş olmasına rağmen sulh hukuk mahkemesinden tespit talebinde bulunulacak ve malik izin vermemiş olsa da toplulaştırma işlemlerine devam edilecektir yukarıda açıklandığı gibi arazi toplulaştırması işlemleri bireyin anayasanın maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına ağır bir müdahale teşkil eder ve malikin iznine tabi olmaksızın bu işlemlerin yapılması mülkiyet hakkına yapılan bu müdahaleyi ölçüsüz hale getirir zorla toplulaştırma uygulamasıyla elde edilecek kamu yararı ile malikin mülkiyet hakkına verilen zarar arasında makul bir denge bulunduğu söylenemez bu nedenle iptali istenen kural anayasanın maddesine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin on beşinci fıkrasında yer alan veya bu madde kapsamında değerlendirmek üzere kamulaştırabilir ibaresinin anayasaya aykırılığı ek maddenin sekizinci fıkrasında dsi̇ veya proje idaresinin gerekli hallerde asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki tarımsal arazileri toplulaştırabileceği veya bu amaçla kamulaştırabileceği düzenlenmiştir ayrıca bu şekilde toplulaştırılan veya kamulaştırılan arazilerin ne şekilde birleştirileceği ve kimlere nasıl satılacağı öngörülmüştür bu kuralda yer alan kamulaştırma yetkisi iki yönden anayasaya aykırıdır öncelikle özel proje idarelerinin kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları zorunluluğu bulunmamaktadır nitekim aynı maddenin on ikinci fıkrasında köy tüzel kişiliği ve belediyelerin yanı sıra kooperatifler ve birliklerin de arazi toplulaştırması yapmak üzere başvurabileceği öngörülmüştür dolayısıyla kamu tüzel kişiliğine sahip olmayan proje idarelerine kamulaştırma yetkisi tanınması anayasaya aykırılık oluşturur kamulaştırma yetkisini düzenleyen anayasanın maddesinde devlet ve kamu tüzelkişileri kamu yararının gerektirdiği hallerde karşılıklarını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidiresas sayısı karar sayısı denilmektedir buna göre kamulaştırma ancak devlet ve kamu tüzel kişileri tarafından yapılabilir özel hukuk tüzel kişiliği olan kooperatiflere veya birliklere kamulaştırma yapma yetkisi tanınması kaynağını anayasadan almayan bir yetki verilmesi anlamına gelecektir ve anayasanın ve maddelerine aykırılık oluşturacaktır zira yetkisi olmayan bir kurumun kamulaştırma yapması hem mülkiyet hakkını hem de maddeyi açıkça ihlal eder nitekim anayasa mahkemesi de organize sanayi bölgelerine kamulaştırma yetkisi tanıyan yasa kuralını anayasanın ve maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir aymk k kt mahkeme bu kararında kamulaştırmanın yalnızca devlet ve kamu tüzel kişileri tarafından yapılabilmesinin mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına yönelik usuli güvencelerden birini oluşturduğunu belirterek osbnin bazı kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılmış olsa da bunun osbnin kamulaştırma yapabilmesi için yeterli olmadığına ve anayasanın maddesi uyarınca kamu tüzel kişiliğini de haiz olmasının zorunlu olduğuna işaret etmiştir diğer taraftan her arazinin mutlaka asgari tarımsal arazi büyüklüğüne sahip olması gerektiği bu büyüklüğün altında tarımsal arazi bulunmasında kamu yararı bulunmadığı ya da bu büyüklüğün altındaki tüm arazilerin mutlaka birleştirilmesinde kamu yararı bulunduğu söylenemez pek çok kişi asıl işi çiftçilik olmamakla birlikte küçük bir alanda kendi gıda ihtiyacını karşılayacak kadar üretim yapmak üzere atalarından miras kalan tarlasını elinde tutmak bu tarlayı hobi olarak işlemek hafta sonlarını değerlendireceği bir meşguliyet alanı olarak elinde tutmak isteyebilir bu kişilerin temel işi çiftçilik olmadığından asgari tarımsal arazi büyüklüğünde bir yere sahip olmalarını zorunlu kılan bir durum da bulunmamaktadır eğer küçük parsel sahiplerinin tarlalarını kullanma gibi bir niyeti yoksa toplulaştırma işlemi yapan kurumun satın alma imkânı her zaman bulunmaktadır buna rağmen zorla kamulaştırma yetkisi tanınması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturur ayrıca yukarıda belirtildiği gibi bu alanları kamulaştırmada da bir kamu yararı bulunmamaktadır kamulaştırılarak bütünleştirilen arazilerin öncelikle önceki maliklerine satılmasının öngörülmesi de bu anayasaya aykırılıkları ortadan kaldırmamaktadır zira kişiler kendi ihtiyaçları ve hobi amacıyla kullanmak için daha büyük bir araziye sahip olmaya zorlanamazlar açıklanan nedenlerle kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin ikinci fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin ikinci fıkrasında dsi̇nin sulama tesislerini işleten kooperatiflerden finansal ve mali yapısının sürdürülemez olduğu tespit edilenlerle yapılmış olan devir sözleşmelerinin dsi̇nin teklifi ve bakanın onayıyla feshedileceği kuralına yer verilmiştir devir sözleşmeleri devlet su i̇şleri genel müdürlüğü ile sulama kooperatifleri arasında yapılan ve sulama tesislerinin işletilmesi bakım ve onarımlarının kooperatifler tarafından üstlenilmesini öngören bir sözleşmedir bu sözleşmeler belli süreli olup süre sonunda yenilenebilmektedir ayrıca sözleşme koşullarına uyulmaması halinde tarafların sözleşmeyi fesih yetkisi de sözleşmelerde yer almaktadıresas sayısı karar sayısı hal böyle iken bir yasa çıkararak sözleşmede yer almayan bir fesih yetkisinin tek taraflı olarak idareye tanınması hukuk devleti ilkesine aykırıdır hukuk devleti ilkesinin temel amacı hukuki öngörülebilirliği güvence altına alarak kişilere hukuk güvenliği sağlamaktır bir sözleşme ancak sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesi ya da yasada yer alan bir fesih nedenine dayanılarak feshedilebilir ancak sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmede öngörülmeyen bir tek taraflı fesih yetkisinin yasa ile idareye tanınması öngörülemez bir durum yaratmaktadır ve hukuki güvenlik ilkesini ihlal eder diğer taraftan yasada öngörülen fesih nedeni sözleşmenin diğer tarafı olan kooperatifin finansal ve mali yapısının sürdürülemez olduğunun tespit edilmesidir bu tespitin kim tarafından ve nasıl yapılacağı düzenlemede yer almamakla birlikte bunun sözleşmenin diğer tarafı olan idare tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır sözleşme ile kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olan kooperatifin finansal yapısının bozulması halinde neler yapılacağı kooperatifler kanununda düzenlenmiştir bir kooperatifin finansal ve mali yapısında sürdürülemez bir bozulma ortaya çıkmışsa yapılacak şey kooperatifler kanunu hükümlerine göre onun tasfiyesi işlemleri başlatmaktır kaldı ki finansal ve mali yapısının bozulması dolayısıyla sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getiremiyorsa sözleşmenin diğer tarafı olan idarenin bu sözleşmeyi feshetme yetkisi zaten vardır finansal ve mali yapısı bozulmuş olmasına rağmen yükümlülüklerini yerine getiriyorsa burada idarenin herhangi bir zarara uğraması söz konusu değildir eğer gelecekteki yükümlülüklerini yerine getiremeyeceğinden endişe ediliyorsa yapılacak olan şey süre sonunda sözleşmenin yenilenmeyeceği bildiriminde bulunmaktır bütün bunlar idareye tek taraflı bir fesih yetkisi tanınmasını gerektiren zorunlu bir kamu yararı gereği olmadığını göstermektedir yasanın amacının bazı kooperatiflerle yapılmış sözleşmeleri idarenin keyfi olarak feshetmesine olanak tanımak olduğu anlaşılmaktadır siyasi iktidarın hoşuna gitmeyen kişilerin yönetiminde bulunduğu kooperatiflerle yapılmış sözleşmelerin keyfi olarak feshedilmesini amaçlayan böyle bir yasanın kamu yararı amacı da gütmediği görülmektedir hukuki süreçlere öngörülemez ve keyfi müdahale yetkisi veren ve herhangi bir kamu yararı amacı taşımayan kural anayasanın maddesinde cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti ilkesine aykırıdır i̇ptali gerekir sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin ikinci fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek maddenin ikinci fıkrasında devlet tarafından yapılacak destekleme ödemesi almaya hak kazanan çiftçilerin vadesi geldiği halde ödenmeyen sulama işletme ve bakım ücreti veya su kullanım hizmet bedeli borcu bulunması halinde dsi̇ veya işletme ve bakım sorumluluğu devredilen gerçek veya tüzel kişi tarafından tarımsal destekleme ödemesi yapacak bankaya borç miktarının bildirileceği ve bu bildirim üzerine destekleme ödemelerinden borç tutarının mahsup edilerek dsi̇ veya işletme ve bakım sorumluluğu devredilen gerçek veya tüzel kişiye ödeneceği hükmüne yer verilmiştir öncelikle belirtmek gerekir ki bankalar uyuşmazlık çözme mercileri veya icra daireleri değildir bir çiftçinin sulama işletme ve bakım ücreti veya su kullanım hizmet bedeli borcu olup olmadığı konusunda bir uyuşmazlık varsa bunu çözecek olan mahkemelerdir diğer taraftan borcun olduğu konusunda uyuşmazlık olmamasına karşılık kişi borcunu ödemiyorsa bu borcu zorla tahsil etme yetkisi icra dairelerine aittir eğer ilgili kurum alacağını tahsilesas sayısı karar sayısı edememişse çiftçinin alacağı destekleme ödemesi için ihtiyati tedbir koydurma yetkisi de bulunmaktadır buna rağmen bir kurumun alacağı olduğu bildiriminde bulunması dolayısıyla bir bankanın borçlunun hesabına yatacak bir paradan otomatik olarak kesinti yapması yargı yetkisinin devri anlamına gelecektir ve anayasanın maddesine açık bir şekilde aykırılık oluşturur zira maddeye göre yargı yetkisi türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır bir kişinin borcu olup olmadığı ve varsa miktarının ne olduğu bir hukuki uyuşmazlık olup ancak yargısal bir karar