esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ mahkemenin başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir prof dr fethi i̇diman tarafından eylül üniversitesine yapılacak rektör ataması için cumhurbaşkanına sunulan rektör adaylarının belirlenmesine ilişkin yükseköğretim kurulu kararının iptali isteğiyle açılan davada sözkonusu aday belirleme işleminin dayanağı olan sayılı yasanın maddesinin anayasaya aykırı olduğu öne sürüldüğünden sayılı yasanın maddesi uyarınca dava dosyası incelendi sayılı yükseköğretim kanununun maddesinde devlet üniversitelerinde rektör profesör akademik ünvanına sahip kişiler arasından görevdeki rektörün çağrısı ile toplanacak üniversite öğretim üyeleri tarafından seçilecek adaylar arasından cumhurbaşkanınca atanır rektörün görev süresi dört yıldır süresi sona erenler aynı yöntemle yeniden atanabilirler ancak iki dönemden fazla rektörlük yapılamaz rektör üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzelkişiliğini temsil eder rektör adayı seçimleri gizli oyla yapılır oy veren her öğretim üyesi oy pusulasına yalnız bir isim yazabilir birinci toplantıda öğretim üyelerinin en az yarısının hazır bulunması şarttır bu sağlanamadığı takdirde toplantı saat ertelenir ve nisap aranmaksızın seçime geçilir bu toplantıda en çok oy alan altı kişi aday olarak seçilmiş sayılır bunlardan yükseköğretim kurulunun seçeceği üç kişi atanmak üzere cumhurbaşkanına sunulur vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör adaylarının seçimi ve rektörün atanması ilgili mütevelli heyet tarafından yapılır hükmü yer almaktadır anılan maddenin anayasaya aykırılığı sorununun incelenebilmesi için öncelikle yükseköğretim kurumlarının devlet yapısı içindeki yeri görevleri yönetim organları görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanılmasındaki sınırların ortaya konulması sonra da anılan yetkilerin cumhurbaşkanına tanınan anayasal yetkilerle karşılaştırılması gerekmektedir hizmet yönünden yönetim kuruluşları arasında yer alan bu haliyle devletin merkez teşkilatı dışında bulunan üniversiteler bilimsel özerkliğe sahip çağdaş eğitim ve öğretim esaslarına dayalı bir düzen içinde eğitim öğretim bilimsel araştırma yayın ve danışmanlık yapmak üzere kurulan kamu tüzelkişilikleridir nitekim anayasanın maddesinde de anılan genel niteliklere yer verilmiştir üniversiteler ile bağlı kuruluşların düzenli ve verimli çalışmasının sağlanmasında bilimsel faaliyetlerin anayasada belirtilen amaçlar doğrultusunda yürütülmesinde bilimsel ve idari gözetim ve denetim ile üniversiteler ve yükseköğretim üst kuruluşları arasında iletişimin gerçekleştirilmesinde birinci derecede yetkili ve sorumlu bulunan rektörlerin seçimi ve atanması da yine anayasanın ve sayılı yasanın maddesinde düzenlenmiştir hukuki süreç gözönüne alındığında sayılı yasanın yürürlüğe giren ilk halinde rektörlerin yükseköğretim kurulunun önereceği kişi arasından cumhurbaşkanınca atanacağı önerilenlerin atanmadığı ve yeni aday gösterilmediği hallerde cumhurbaşkanınca doğrudan atama yapılacağı hükme bağlanmış iken madde günlü sayılı kanunla değiştirilerek üniversitede öğretim üyeleri tarafından yapılan oylamada en çok oyu alan aday arasından yükseköğretim kurulunun seçeceği kişinin atanmak üzere cumhurbaşkanına bildirilmesi şeklinde düzenlenmiştiresas sayısı karar sayısı sözkonusu düzenleme ile üniversitenin yönetiminde birinci derecede yetkili ve sorumlu olan rektörün atanması üniversite öğretim üyelerinin demokratik seçimine bağlanmakla birlikte oylamayla belirlenen adaylar arasından yükseköğretim kurulunca yeni bir seçim yapılarak aday sayısının indirilmesi ve cumhurbaşkanınca atama yapılmak üzere belirlenen adayın isminin sunulması yolu benimsenmiştir yükseköğretim kurulunun görevlerinin belirlendiği anayasanın maddesinde ise kurulun genel görevinin yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak düzenlemek yönetmek denetlemek ve bilimsel faaliyetleri yönlendirmek olduğu bu genel göreve ilişkin görev yetki sorumluluk ve çalışma esaslarının kanunla düzenleneceği belirtilmektedir sorunun yasal gelişim süreci dikkate alınarak değerlendirilmesinden atama yapmak üzere cumhurbaşkanına sunulacak rektör adaylarının belirlenmesinden üniversite öğretim üyelerinin demokratik katılımının sağlanmasının anayasanın maddesinde belirtilen demokratik toplum düzeninin gereklerine daha uygun düştüğünde kuşku bulunmamaktadır üniversite öğretim üyelerince yapılan seçimlerin sonuçlarının yükseköğretim kurulunca yeniden değerlendirmeye alınması ve adeta önceki seçim sonuçlarını yok sayacak nitelikte yeniden seçim yapılarak aday sayısının indirilmesi öğretim üyelerine tanınan seçim hakkının ortadan kaldırılmasına yol açtığı hatta ilk seçimi anlamsız kıldığı gibi kurulca yapılan bu seçimin anayasanın maddesinde yeralmayan bir yetkinin kullanılması niteliğinde olduğu da açıktır bir başka deyişle sayılı yasanın maddesiyle yükseköğretim kuruluna tanınan aday sayısını indirme yetkisi anayasanın maddesinde yer alan yükseköğretim kurulunun genel planlama düzenleme yönetme denetleme ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirme yetkisinin dışında ve anılan yetkiyi aşar nitelikte bir yetkidir öte yandan anayasanın maddesinde temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamaların demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamayacağı belirtilmektedir yasal gelişim ile rektör adaylarının belirlenmesinde üniversite öğretim üyelerinin oylarına başvurulması yoluyla demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir gelişim yaşanmakla birlikte tanınan seçim hakkının sınırlı sayıda üyeden oluşan yükseköğretim kurulu üyelerince yeniden değerlendirilmesi hatta ilk seçimi anlamsız kılması yukarıya alınan anayasa hükmündeki demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı sınırlama niteliğinde olup düzenlemenin bu haliyle de anayasa aykırı olduğu sonucuna varılmıştır anayasaya aykırılık sorununun cumhurbaşkanına tanınan yetkiler yönünden değerlendirilmesine gelince cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin belirlendiği anayasanın maddesinde üniversite rektörlerini seçmek cumhurbaşkanının görevleri arasında sayılmış maddede ise kanunun belirlediği usul ve esaslara göre rektörler cumhurbaşkanınca seçilir ve atanır hükmüne yer verilmiştir görüldüğü üzere rektörlerin belirlenmesiyle ilgili olarak cumhurbaşkanına tanınan yetki seçim ve atama yetkisidir tek başına yaptığı işlemler yönünden sorumsuzluğu bulunan ve anılan işlemlere karşı yargı yolunun kapalı bulunduğu cumhurbaşkanına tanınan bu seçim ve atama yetkisinin sınırlandırılamayacağı veya yalnızca anayasayla sınırlandırılabileceği tartışmasızdır zira anayasanın maddesinde hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz açık hükmü yeralmaktadıresas sayısı karar sayısı buna göre cumhurbaşkanına tanınan rektörleri seçim yetkisinin yükseköğretim kurulunca yapılan bir başka seçim ile indirilmesi suretiyle sınırlandırıldığı sözkonusu sınırlandırmaya ilişkin anayasada herhangi bir açık hüküm bulunmadığı bu haliyle anayasada yer almayan bir yetkinin kanunla yükseköğretim kuruluna tanındığı sonucuna ulaşılmaktadır her ne kadar anayasanın maddesinde rektörlerin kanunun belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde cumhurbaşkanınca atanacağı belirtilmekte ise de sözkonusu kanunla belirlenecek usul ve esasların rektör adaylarının nitelikleri aday olabilme şartları oy kullanacakların nitelikleri seçimlerin yapılış şekli ve seçim süreleri gibi usul ve esaslar olarak anlaşılması gerektiği anılan ifadenin sınırsız bir kanuni düzenlemeye atıf olarak nitelendirilmemesi gerektiği açıktır aksi düşüncenin cumhurbaşkanınca yapılacak seçim ve atama yetkisinin özüne zarar vereceğinde kuşku bulunmamaktadır bu genel açıklamalar ışığında sayılı yasanın maddesinde yeralan bunlardan yükseköğretim kurulunun seçeceği üç kişi ibaresinin cumhurbaşkanına tanınan seçim ve atama yetkisinin sınırlandırılması yükseköğretim kuruluna anayasada yer almayan genel görev ve yetkilerini aşar nitelikte yetkiler tanınması öğretim üyelerine tanınan demokratik hakların sınırlandırılması yönlerinden tc anayasasının ve maddelerine aykırı olduğu sonucuna varılarak sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesi uyarınca anayasaya aykırılık hakkında karar verilmek üzere dosyada bulunan belgelerin onaylı örnekleriyle birlikte anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliği ile karar verildi