esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razlarin gerekçeleri̇ sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir hükmen tutuklu tarihinde çankırı cezaevi müdürlüğüne türkçe olarak yazılı verdiği dilekçede özetle türkiyenin bir çok cezaevinde a özgürlük kürtçe anadilde eğitim ve anadilde savunma talepleriyle süresiz ve dönüşümsüz açlık grevine girilmiş olduğunu aynı taleplerle kendisinin de bu talepler karşılanıncaya kadar tarihinden itibaren aynı şekilde açlık grevine girdiğini ve bu durumu sonlandırmayacağını belirtmiştir bu dilekçe üzerine cezaevi yönetimi tarafından hükümlü hakkında sayılı yasanın ncü maddesi uyarınca disiplin soruşturması açılmış ve üç gün içinde yazılı savunması istenilmiş aynı tarihli tutanağa göre de anılan soruşturma yazısını tebliğ etmekten imtina etmiştir muhakkik olarak atandığını belirten kurum ikinci müdürü eylemin sayılı yasanın maddesi kapsamında sabit olduğunu tarihli görüş yazısında ifade etmiştir sayılı yasanın maddesi uyarınca kurum en üst amiri tarafından tarihinde açlık grevine başladığı ve aynı gün verilen yemeği de almadığı yolunda tutanak tutulduğu belirtilerek eylemin sabit olduğundan bahisle tarih ve sayılı kararla ye sayılı yasanın maddesi uyarınca bir ay bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası verilmiştir disiplin cezası hükmen tutuklu ye tarihinde tebliğ edilmiş adı geçen cezaevi yönetimi tarafından havale edilen tarihli yazılı dilekçesi ile anılan cezaya karşı mahkememiz nezdinde şikayet yoluna başvurmuş ve bu disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmiştir süresinde yapılan başvuru nedeniyle sayılı yasanın ve ncü maddeleri uyarınca şikayetçinin anılan eylemi kendi serbest iradesi ile mi gerçekleştirdiği yolunda kanaat edinilmesi de ayrıca gözetilerek bizzat dinlenmesi gerekli görülmüş ve bu nedenle inceleme duruşmalı yapılmıştır şikayetçi cezaevi yönetimine ilk dilekçesini ve yine disiplin cezası kararına karşı dilekçesini yazılı olarak türkçe dilekçe vermiş ise de açılan duruşmadaki tarihli ilk oturumda meramını türkçe olarak ifade edemediğini kürtçe ifade edebildiğini beyan etmekle beyanına itibar edilerek kürtçe bilen ücretsiz tercüman hazır bulundurulmuş ve ifadesi bu tercüman aracılığı ile tarihli ikinci oturumda alınmış olup cezaevine ilk dilekçe vermekteki amacının hükümetini bu hükümetin yaptığı işlemleri protesto etmek olduğunu bunu belirtip kendi kararı ile açlık grevine başladığını onbeş gün kadar süren açlık grevinde kendisine hiç bir müdahalede bulunulmadığını herhangi bir konuda uzman yardımı da sağlanmadığını anılan onbeş günlük sürenin sonunda medyadan ve ın çağrısını duyması üzerine açlık grevini kendisinin sona erdirdiğini idare ile arasında bir sorun olmadığını ancak bu eylemi nedeniyle disiplin cezası verilmesinin hukuksal olmadığını cezanın iptali konusunda verdiği dilekçesini tekrar ettiğini tercüman aracılığı ile beyan etmiştiresas sayısı karar sayısı cumhuriyet savcılığı disiplin cezası usul ve yasaya uygun olduğundan başvurunun reddine karar verilmesi yolunda görüş bildirmiştir anayasa son maddesi̇de söz konusu olduğunda anayasaya aykirilik sorunu ve anayasa mahkemesi̇ne başvuru olayımızda sayılı yasanın maddesi uyarınca disiplin cezası verilmiştir bu madde anayasanın nci maddesi uyarınca mahkememizdeki disiplin cezasının iptali davasında uygulanacak kural niteliğinde olup bu kural da açıkça anayasaya aykırıdır bu nedenle sayılı yasanın maddesinin iptali için anayasa mahkemesine başvurmak başvuru sonuçlanana kadar da anayasanın ncü maddesi çerçevesinde davanın geri bırakılmasına karar vermek gerekmiştir anayasanın son maddesinde usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşma hükümleri ile yasaların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda antlaşma hükümleri esas alınır hükmü mevcuttur bu hüküm iç hukuktaki yasa hükmünü davada uygulanacak kural olmaktan çıkaran bir hüküm olmayıp bu hükümle davada uygulanacak birden fazla kural ortaya çıktığında temel hak ve özgürlükler söz konusu olduğunda uyuşmazlığın çözümü için bu kurallar arasından milletlerarası antlaşma hükümlerinin esas alınması gerektiğine işaret edilmektedir bu nedenle anayasanın son maddesinin varlığı milletlerarası antlaşmalar da gözetildiğinde sayılı yasanın maddesini davada uygulanacak kural niteliğinden çıkarmamaktadır çünkü davada uygulanacak kural statüsünde olmak başka bir şey davada uygulanacak bu kurallardan uyuşmazlığın çözümünde esas alınacak kural olmak başka bir şeydir anayasanın son ve nci maddeleri birlikte yorumlandığında varılacak sonuç bu şekildedir bu nedenle anayasanın nci maddesi koşulları oluşmuş ve anayasa mahkemesine başvuru yapılmıştır anayasaya aykirilik nedenleri̇ mevzuatımızda açlık grevlerine yönlendirmek tcynın nci maddesinde suç olarak düzenlenmiş bu durum cezaevlerindeki tutuklu hükmen tutuklu ve hükümlülerce işlenmiş ise ayrıca sayılı yasanın maddesinde hücre disiplin cezasına konu edilmiştir yine sayılı yasanın nci maddesinde de açlık grevi yapan bir kişiye sağlık ve diğer yönlerden nasıl hareket edilmesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir bunun dışında cezaevinde bulunan tutuklu hükmen tutuklu ve hükümlülerin bizatihi kendi iradeleri ile açlık grevine başvurmaları bile sayılı yasanın maddesinde bir ay bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma disiplin cezası nedeni olarak düzenlenmiştir açlık grevi kişilerin iradi olarak gıda almamak yoluyla bir olay ya da konuya yönelik isteklerini ya da tepkilerini ortaya koymak ya da baskı oluşturmak kamuoyu ilgisini çekmek hak aramak isteklerini kabul ettirmek için yapılan demokratik toplum gerekleri içinde kalan bir temel hak ve özgürlük kullanımıdır i̇leri aşaması ölüm orucudur açlık grevleri yaşam hakkı ve düşünce ve ifade özgürlüğü boyutları itibarıyla temel hak ve özgürlükler kapsamında irdelenmesi ve değerlendirilmesi gereken hukuksal bir konu olmakla birlikte yaşam hakkı yönü ve tıbbı müdahalenin sınırları boyutuyla tıbbın da ilgi alanında kalan bir konuduresas sayısı karar sayısı cezaevinde hoş görülen veya görülmeyen düşüncelerin tek tek veya topluca anlık veya uzunca bir süre sözlü ifade edilmesi durumunda herhangi bir yaptırımla karşılaşmayacak bir kişinin bunu yine aynı biçimde ancak daha etkin bir ifade yöntemi olarak seçtiği açlık grevi yoluyla yaptığında hakkında yaptırım öngörülmesi demokratik toplum gerekleriyle ölçülülük kurallarıyla temel hak ve özgürlüklerin dokunulmazlığı kavramlarıyla bağdaşmaz açlık grevinin bir sonraki aşaması olan ve olayımızda nin ölüm orucu olarak nitelendirmesine rağmen sayılı yasanın nci maddesi de gözetildiğinde açlık grevi olarak nitelenecek eylem hukuksal olarak irdelendiğinde yaşam hakkı yönünden i̇nsan hakları avrupa sözleşmesinin i̇has nci maddesi ile de ilgilidir dünya tabipler birliğinin wma tokyo bildirgesinde ve malta bildirgesinde açlık grevi ve ölüm orucu halinde olan bir kişiye nasıl yaklaşılacağı hususu ortaya konulmuş kişinin buna kendisinin iradi karar verdiğinin uzman bir hekim tarafından tesbiti bu durumun da yine beslenmenin iradi olarak reddedildiğinin bir başka bağımsız hekim tarafından onaylanması gerektiği ifade edilmiştir beslenmemenin sonuçları da mutlaka kişiye anlatılmalıdır türk tabipler birliğinin tarihinde kabul ettiği hekimlik meslek etiği kurallarında da benzer hususlar tekrarlanmaktadır bu çerçevede bir eylem açlık grevi olarak nitelendirilirken hangi içerik ve biçimde ortaya çıkmışsa açlık grevi olarak nitelendirilebilir ve temel hak ve özgürlük kapsamı içinde kalabilir sorusunun yanıtı için evrensel kurallar yorumlanırken özgürlük alanını olabildiğince geniş olarak ele alarak evrensel kabul gören ilke ve kurallardan hareketle yorum yapmak gerekmektedir olayımızda başvurulmamasına rağmen yukarıdaki kurallar ve tıbbi ilkeler de bu yönüyle önem kazanmaktadır i̇hasın ncu maddesi bağlamında düşünce ncu maddesi bağlamında ifade özgürlüğü çerçevesinde açlık grevi korunmaktadır kişinin kendi iradi kararı ile gıda almayı durdurması ve bunu demokratik toplum gerekleri içerisinde ölçülü olarak yapması i̇has kapsamında bir temel hak ve özgürlük kullanımıdır bir temel hak ve özgürlük kullanımı için ölçülülük kuralı bile gözetilse asla disiplin cezası dahi öngörülemez bu nedenle sayılı yasanın maddesi i̇hasın anılan hükümlerine açıkça aykırıdır anayasanın nci maddesinde devletin insan haklarına saygılı bir hukuk devleti olduğunun belirtilmesi karşısında bu hükmün gereği olarak insan hakları kapsamında kalan açlık grevine yaptırım uygulanması anayasanın söz konusu hükmüne aykırılık oluşturmaktadır ayrıca anılan hüküm devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen anayasanın nci maddesine de aykırıdır şöyle ki bu maddede belirtildiği üzere devlet temel hak ve özgürlükleri sınırlayan engelleri kaldırmakla kişinin maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli ortamı sağlamakla görevlidir sayılı yasanın maddesi anayasanın bu kuralı ile çatışmaktadır yine sayılı yasanın maddesi temel hak ve özgürlüklerin dokunulmaz ve devredilmezliğini ortaya koyan anayasanın nci maddesiyle de çatışmaktadır çünkü söz konusu yasa hükmü ile temel hak ve özgürlüğe dokunulmakta kısıtlama getirilmektedir yine temel hak ve özgürlük için yapılan bu sınırlama hakkın özüne dokunduğu demokratik toplumesas sayısı karar sayısı düzenine uygun olmadığı ölçülülük kuralı gözetilmediği için anayasanın ncü maddesi ile de çatışma hali söz konusudur öngörülen yaptırım anayasanın ve son maddesindeki ölçülülük kuralı aşılarak ihdas edildiğinden anayasanın bu hükmü ile de çatışma hali söz konusudur i̇has ve ncu maddeleri konusunda ifade edildiği üzere açlık grevine disiplin cezası öngörülmesi anayasada düşünce özgürlüğünün düzenlendiği nci ve ifade özgürlüğünün düzenlendiği nci maddelere de açıkça aykırılık oluşturmaktadır çünkü silahsız ve saldırısız demokratik toplum gerekleri içerisinde ölçülülük kuralı aşılmadan bir düşüncenin ifade edilmesi ifade yöntemi olarak ta açlık grevinin seçilmesi suç olarak nitelendirilemez disiplin cezası için silinme koşulları oluşmadıkça sayılı yasanın maddesi uyarınca kişinin koşullu salıverme işlemi yapılamadığından bu ceza sadece disipliner nitelikte bile algılanamaz belirtilen nedenlerle ve nci madde hükümleriyle açık bir çatışma hali söz konusudur hücre cezası gibi sayılı yasanın maddesi uyarınca infaz hakiminin onayı alınmadan bu ceza idare tarafından uygulandığından ve sonuç ta koşullu salıverme süresini doğrudan etkilediğinden madde bu haliyle kişi özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran bir yaptırım içerdiğinden anayasanın nci maddesine de açıkça aykırılık söz konusudur bu maddenin ihlali için yaptırımın kişi özgürlüğünü kısıtlaması değil kişi özgürlüğünü kısıtlama sonucunu doğurması yeterli olup söz konusu yaptırım nedeniyle koşullu salıverme süresinin uzaması durumu gözetildiğinde bu yönüyle de aykırılık ortaya çıkmaktadır anılan temel ve özgürlük kullanımı yaptırıma bağlanmakla öngörülen yaptırımın içeriği gözetildiğinde anayasanın nci ve nci maddelerine de aykırı hareket edilmiştir ara kararda itiraz başvurusuna konu olan madde ve aykırılık oluşturulan maddeler teknik sistemden kaynaklanan nedenlerle maddi hata sonucu farklı yazılmış ve bu durum düzeltilememiş olup bu şekilde oluşan yazım yanlışlığı tutulan tutanakla giderilmiştir gerekçeleriyle yukarıda açıklandığı üzere i̇hasın uncu yine anayasanın son maddelerine açıkça aykırı olan sayılı yasanın maddesinin iptaline karar verilmesi amacıyla anayasa mahkemesine başvuru yapılmasına en çok beş ay süreyle olmak üzere başvuru sonucuna kadar anayasanın maddesi çerçevesinde davanın geri bırakılmasına bu nedenle dosyanın onaylı örneğinin çıkartılarak dizi pusulasına bağlanıp anayasa mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir kknci sınıf askeri cezaevinde tutuklu olarak bulunan sanıklar topkuralb i̇skuralb i̇skuryb dzkuralb ve jkuryarbay un temmuz tarihleri arasında gerek sanıkların kendi beyanlarından gerek ise de açlık grevi sürecinde yapılan basın açıklamasından anlaşıldığı şekliyle maruz kaldıklarını ifade ve iddia ettikleri muhtelif olaylara karşı kamu oyunun dikkatini celp etmek maksadıyla askeri cezaevinde gün süreyle açlık grevi yaptıkları askeri cezaevi yönetimine açlık grevi hakkında bilgi verilmediği günlük yaşama devam edildiği ancak basın bildirisi sayesinde genelkurmay başkanlığı basın yayın ve halkla i̇lişkiler şube müdürlüğünün haberdar olmasını müteakip açlık grevi eyleminden bihaber olan askeri cezaevi yönetimine bilgi verildiği ve bu eylemleri nedeniyle kara kuvvetleri komutanlığı askeri savcılığının gün ve müt sayılı yazısı ile tutuklular hakkında sknun üncü maddesi ve sayılı cgti̇knun gesas sayısı karar sayısı maddesi kapsamında ‘bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma disiplin cezası verilmesinin talep edildiği maddi vaka olarak sübuta ermiştir taraflarin anayasaya aykirilik konusundaki̇ görüşleri̇ askeri savcı ve hazırda bulunan sanıklar mahkemenin görüşüne katıldıklarını anayasaya aykırılık iddiası ile ilgili kanun maddesinin iptal istemiyle anayasa mahkemesine itiraz yoluna gidilmesini talep ettiklerini beyan etmişlerdir iii yasa meti̇nleri̇ ve anayasaya aykiriliğin değerlendi̇ri̇lmesi̇ yasa metinleri askeri mahkemenin uygulama alanı ve i̇tiraz konusu yasa kuralı askeri ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmeliğin ve ncı maddeleri disiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşulları madde başlığı ile birlikte değişik madde tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin maddesi hükümlü ve tutuklu hakkında askerî ceza ve tutukevinde düzenli bir yaşamın sürdürülmesi güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun tüzük yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları kusurlu olarak ihlâl ettiğindeeyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre sayılı kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır suç oluşturan eylemlerden dolayı kamu davası açılması disiplin soruşturması yapılmasını ve cezanın uygulanmasını engellemez disiplin cezaları madde değişik madde tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin maddesi çocuklar dışındaki hükümlü ve tutuklular hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre şunlardır kınama bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma hücreye koymaesas sayısı karar sayısı toplu bedensel zalimane insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz disiplin soruşturması ve disiplin cezalarının verilmesi madde değişik birinci fıkra tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin maddesi uyarma cezası müdür tarafından verilir ve uygulanır hükümlü ve tutukluların diğer disiplin cezalarını gerektiren eylemlerinin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç iki gün içinde müdür tarafından atanan bir görevli tarafından soruşturmaya başlanır soruşturma en geç yedi gün içerisinde tamamlanır ve düzenlenen dosya askerî ceza ve tutukevinin teşkilatında bulunduğu kıta komutanlığı veya askerî kurum amirliğinin teşkilatında bulunan askerî savcılığa gönderilir askerî savcı askerî ceza ve tutukevi müdürlüğü tarafından hazırlanan hükümlü ve tutuklu hakkında disiplin cezası tatbikini içerir ceza dosyasını konu ve şahıs ile ilgili kendi kanaatini de ekleyerek askerî mahkemeye gönderir soruşturma süresi eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre askerî savcının yazılı onayı ile yedi güne kadar uzatılabilir savunma alınmadan disiplin cezası verilemez haklarında disiplin soruşturması yapılanlara yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmalarını vermeleri aksi hâlde bu haklarından vazgeçmiş sayılacakları yazılı olarak bildirilir savunma yazılı olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir sözlü savunma tutanakla saptanır türkçe bilmeyenlerle sağır ve dilsizlerin savunmaları tercüman aracılığıyla alınır değişik beşinci fıkra tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin maddesiuyarma haricindeki disiplin cezaları subay ve astsubaylar hakkında askerî mahkeme kurulu diğer hükümlü ve tutuklular hakkında askerî mahkemenin bir üyesi tarafından verilir ancak acil hallerde askerî savcılar veya askerî ceza ve tutukevi müdürü tarafından verilecek disiplin cezaları uygulamaya konulur ve derhal askerî mahkemenin onayına sunulur bu cezaların askerî mahkemenin onayına sunulması infazlarını durdurmaz hücreye koyma cezasının infazına askerî mahkemenin onayı ile başlanır onaya sunulan disiplin cezası ile ilgili olarak olayın özelliğine göre infazın durdurulmasına karar verilebilir bu disiplin cezası ve onay kararları duruşma açılmak hükümlü veya tutuklunun savunması alınmak ve sübut delilleri toplanıp değerlendirilmek suretiyle verilir hükümlü veya tutuklu savunmasını hazır bulunmak ve istemi halinde vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir disiplin cezası ve onay kararlarına karşı teşkilatında askerî mahkeme kurulan kıta komutanı veya askerî kurum amiri askerî savcı tutuklu veya hükümlü ve varsa müdafileri yedi gün içinde itiraz edebilir i̇tiraz en yakın askerî mahkemede incelenir değişik altıncı fıkra tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin maddesi askerî mahkeme onayına sunulan disiplin cezaları ile ilgili olarak askerî savcı olay ve şahıs hakkındaki kanaatini ceza evrakı ile birlikte askerî mahkemeye bildirir değişik yedinci fıkra tarihli askerî ceza ve tutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin esas sayısı karar sayısı maddesi askerî mahkeme yasada yazılı disiplin cezası uygulanmasına veya disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verebilir askerî mahkeme kararları gerekçeli olarak yazılır askerî mahkeme kararı tutuklu ve hükümlülere askerî ceza ve tutukevi müdürlüğü tarafından derhal tebliğ edilir sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkındaki kanunun ‘bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma disiplin cezasını müstelzim ncı maddesi bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma madde bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası hükümlünün bir aydan üç aya kadar süreyle kurumun kültürel ve spor etkinliklerine katılmaktan yoksun bırakılmasıdır bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır i̇darenin izni olmaksızın yasak yerlere girmek eğitim yerini terk etmek eğitimi savsaklamak olumsuz davranışa yönelik gruplaşmaya neden olmak veya bu amaca yönelik gruba katılmak kurum görevlilerine karşı uygunsuz söz sarf etmek veya davranışta bulunmak çıkar sağlamak amacıyla hükümlülere veya kurum görevlilerine eşya vermek veya satmak açlık grevi yapmak dayanılan anayasa kuralları yukarıda anılan sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkındaki kanunun ncı maddesinin numaralı fıkrasının bendinin türkiye cumhuriyeti anayasasının ve ncı maddelerine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır anayasaya aykırılığın değerlendirilmesi askeri mahkememizce iptali istenen açlık grevi yapmak eylemini disiplin cezasını müstelzim kılan kanun maddesinin anayasaya aykırı olup olmadığının tespitinde evleviyetle açlık grevi eyleminin mana ve maksadının ortaya konması gerekmektedir tarihçesi yaklaşık yüzyıl öncesine dayanan açlık grevi türk dil kurumunun genel türkçe sözlüğünde ‘kendisine veya başkalarına yapılan haksızlığı protesto için bir kimsenin aç durarak gösterdiği tepki olarak tanımlanmıştır açlık grevi kişinin belli bir olayı protesto etmek bir konuda açıkladığı düşüncelerine kamuoyunun dikkatini çekmek veya salt ilgi toplamak adına yaşamın sürdürülebilmesi için en temel ihtiyaç olan beslenmeyi kesmesi olarak da tanımlanabilir açlık grevleri bilhassa görülmekte olan kamu davasında da olduğu üzere tutuklu veya hükümlü olması nedeniyle hürriyeti tehdit edilmiş bir kişinin öznelesas sayısı karar sayısı değerlendirmeleri neticesinde maruz kaldığına kanaat getirdiği haksızlığa karşı kamuoyunun veya devletin dikkatini çekerek karar mercilerini zorlamak maksadıyla elinde kalan son imkan olarak yaşam hakkını öne sürmesi şeklinde tezahür etmektedir bu bağlamda askeri mahkememizde açlık grevinin asgari düzeyde de olsa temel demokratik kurallara dayalı yönetilen toplumlarda ifade ve düşünce yayma özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesi hasıl olmuştur hukukun üstünlüğü ilkesine göre yönetilen bir devlette ifade özgürlüğü demokratik bir toplumun asli temeli olmanın da ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerin korunması açısından da merkezi bir rol oynar i̇fade ve düşünce yayma usulü sözlü yazılı basılı veya çizili olabileceği gibi açlık grevlerinde olduğu şekliyle sıra dışı sui generis usullerle de ortaya çıkabilir anılan durum düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini güvence altına alan anayasanın ncı maddesinde herkes düşünce ve kanaatlerini söz yazı resimveya başka yollarlatek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir şeklinde düzenlenmiştir açlık grevleri dünya kamuoyunda ve doktrinde temel iki hak ve özgürlük olan açıklama ve yayma hürriyeti ile yaşam hakkı bakımından tartışma konusu olmuştur açlık grevinin ölüm orucuna dönüşmesi halinde birbiri ile çatışmaya başlayan bu iki temel hak nazara alınarak bireyi yaşatma yükümlülüğü yönünden devletin ve tababetin ölüm orucu yapan kişiye müdahale zaman ve şekli gerek uluslar arası belgelere gerek ise de iç mevzuata konu olmuş ancak hiçbirisinde açlık grevi haksız bir eylem ve suç olarak tanımlanmamıştır aksineai̇hmnin birçok kararında almanya davası nevmerzhitsky ukrayna davası ve ciorap moldova davası açlık grevi avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin uncu maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğü kapsamında kabul edilmiş ve yine aynı sözleşmenin nci maddesinde düzenlenen yaşam hakkı yönünden müdahale sınırları tartışılmıştır dünya tabipler birliğinin yılında kabul ederek deklare ettiğitokyo bildirgesindeyine aynı birliğin tarihinde değişiklikle deklare ettiğimalta bildirgesindeve devamındaavrupa konseyi bakanlar komitesinin sayılı tavsiye kararındahekimin açlık grevi yapan kişiye eyleminin tıbbi sonuçlarını açıklayacağını buna rağmen tedaviyi reddeden kişi tam ve doğru bir yargıya varacak yetenekte ise kişiyi besleme veya tedavi etmemesi gerektiğini bildirmişlerdir anılan uluslar arası belgeler doğrultusunda ulusal mevzuatımızın sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkındaki kanunun ‘hükümlünün kendisine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmesi başlığı altında nci maddesinde ve benzer şekilde askeri cezavetutukevlerinin yönetimine ve cezaların i̇nfazına dair yönetmeliğin tutuklu ve hükümlünün kendisine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmesi başlığı altında maddesinde hükümlüler hangi nedenle olursa olsun kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri sürekli olarak reddettikleri takdirde bu hareketlerinin kötü sonuçları ile bırakacağı bedensel ve ruhsal hasarlar konusunda ceza infaz kurumu hekimince bilgilendirilirler psiko sosyal hizmet birimince de bu hareketlerinden vazgeçmeleri yolunda çalışmalar yapılır ve sonuç alınamaması hâlinde beslenmelerine kurum hekimince belirlenen rejime göre uygun ortamda başlanır beslenmeyi reddederek açlık grevi veya ölüm orucunda bulunan hükümlülerden birinci fıkra gereğince alınan tedbirlere ve yapılan çalışmalara rağmen hayatî tehlikeye girdiği veya bilincinin bozulduğu hekim tarafından belirlenenler hakkında isteklerine bakılmaksızın kurumda olanak bulunmadığı takdirde derhâl hastaneye kaldırılmak suretiyle muayene ve teşhise yönelik tıbbî araştırma tedavi ve beslenme gibi tedbirler sağlık ve hayatları için tehlike oluşturmamak şartıyla uygulanıresas sayısı karar sayısı yukarıda belirtilen hâller dışında bir sağlık sorunu olup da muayene ve tedaviyi reddeden hükümlülerin sağlık veya hayatlarının ciddî tehlike içinde olması veya ceza infaz kurumunda bulunanların sağlık veya hayatları için tehlike oluşturan bir durumun varlığı hâlinde de ikinci fıkra hükümleri uygulanır bu maddede öngörülen tedbirler kurum hekiminin tavsiye ve yönetimi altında uygulanır ancak kurum hekiminin zamanında müdahale edememesi veya gecikmesi hükümlü için hayati tehlike doğurabilecek ise bu tedbirlere ikinci fıkrada belirtilen şartlar aranmaksızın başvurulur bu madde uyarınca hükümlülerin sağlıklarının korunması ve tedavilerine yönelik zorlayıcı tedbirler onur kırıcı nitelikte olmamak şartıyla uygulanırşeklinde düzenlenmiştir görüldüğü üzere mezkur uluslar arası ve ulusal mevzuatın hiçbir yerinde açlık grevi haksız bir eylem olarak düzenlenmemiş aksine açlık grevi bir hak olarak görülmüş ve müdahale için yaşam hakkının tehlikeye girmesi şartı aranmıştır yukarıda açıklaması yapıldığı şekliyle ifade özgürlüğü kapsamında olduğuna kanaat getirilen açlık grevlerine yönelik ceza öngörülmesinin anayasanın ‘düşünce ve kanaat hürriyeti başlığı altında düzenlenen inci maddesine ve ‘düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti başlığı altında düzenlenen anayasanın ncı maddesine aykırı olduğu değerlendirilmektedir anayasanın nci maddesinde tanımlanan cumhuriyetin niteliklerinden hukuk devletiinsan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı tutum ve durumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir anayasa mahkemesinin birçok kararında kanunların hukuk devletinin temel prensiplerinden olan ölçülülük ilkesiyle bağlı olduğu bu ilkenin elverişlilik gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluştuğu vurgulanarak tarif edilen ölçülülük ilkesine bağlılığının gerekliliği izah edilmiştir açlık grevlerine getirilen disiplin cezasının hafif cezalardan olması nazara alınarak bir an için ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamanın ölçülü olduğu düşünülebilecek ise de cezaevi işleyişine zarar vermeyen nizam ve intizamı bozmayan özellikle de cezaevindeki günlük yaşamın akışına menfi yönde etkisi olmayan bir eylemin salt cezaevi yönetimini devleti veya kamuoyunu irite etmesi nedeniyle cezayı gerektirir kılınmasının kabul edilemez olduğu düşünülmektedir açlık grevi yapmaktan beklenen neticelerden birinin de bu pasif direniş ile protesto edilmek istenen kişi veya aygıtın rahatsız edilmesi kamuoyunu meşgul ederek gündem oluşturulmak istenmesi olduğu buna karşın ilgili kamu gücünün tahammül eşiğinin demokratik hukuk devletlerinde olduğu gibi yüksek olması gerektiği unutulmamalıdır bu nedenlesalt açlık grevi yapmak eyleminin sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkında kanunundisiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşullarını düzenleyen nci maddesinde ifade edilen düzenli bir yaşamın sürdürülmesi güvenliğin ve disiplinin sağlanması şartları içerisinde değerlendirilemeyeceği açıktır devletin temel amaç ve görevlerinin ifade bulduğu anayasanın inci maddesinde kişinin temel hak özgürlüklerini sınırlayan engelleri kaldırmanın ve insanın maddi ve manevi varlığını geliştirmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmanın devletin temel amaç ve görevleri arasında bulunduğu belirtilmiştir düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında değerlendirilmesi gerektiği izah edilen açlık grevlerine cezayı müeyyideesas sayısı karar sayısı düzenleyen iptal istemine konu sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkındaki kanunun ncı maddesinin numaralı fıkrasının bendinin bu minvalde anayasanın inci maddesinin amacına aykırı olduğu görülmektedir kanun önünde eşitliğin tanımının yapıldığı anayasanın ncu maddesinde herkesin dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu ve hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı belirtilmiştir cezaevinde hürriyeti tehdit edilmemiş bir kişi için açlık grevi yapmak herhangi bir suç teşkil etmezken sırf cezaevinde bulunması nedeniyle eylemin disiplin cezasını gerektirir hale getirilmesinin anayasanın ncu maddesinde tanımlanan kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olduğu kanaati hasıl olmuştur avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin uygulayıcısı olan avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin açlık grevi konulu kararlarındaki eylemin ifade özgürlüğü olduğu kabulü doğrultusunda anayasamızda buna denk düşen temel hak ve özgürlükler bakımından‘öz yönünden uyum sağlanmasıgerekmektedir i̇nsan olmak ortak paydasından mütevellit‘insan onurunumeydana getiren temel hak ve özgürlüklerden düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini mesnetsiz bir genel kabulle sınırlamak anayasanın temel hak ve hürriyetlerin niteliği sınırlanması ve kullanılmasının durdurulması başlıkları altında düzenlenen ve inci maddelerine aykırılık teşkil edecektir kaldı ki cezaevi düzenini bozmayan suça veya şiddete teşvik etmeyen ve eylemin gerçekleştiriliş usul ve maksadı itibariyle‘milli güvenlik kamu düzeni kamu güvenliği cumhuriyetin temel nitelikleri ve devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması suçların önlenmesi suçluların cezalandırılması devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması başkalarının şöhret veya haklarının özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçları ile temel hak vehürriyetin kötüye kullanıldığı açıkça ortaya konmadıkça açlık grevi yöntemiyle icra edilen düşünce açıklamasının sınırlanması veya durdurulmasının anayasanın ve maddelerinde izah edilen anayasal şartlar oluşmaması nedeniyle hukuka aykırı görülmüştür yukarıda izah edilen hususlar doğrultusunda tarihli sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkındaki kanunun ncı maddesinin numaralı fıkrasının bendinin türkiye cumhuriyeti anayasasının ve ncı maddelerine aykırı olduğu kanaatine varıldığından türkiye cumhuriyeti anayasasının nci maddesi uyarınca iptal istemiyle anayasa mahkemesi nezdinde itiraz yoluna başvurulmasına oybirliği ile karar verildi