esas sayısı karar sayısı  i̇nsan binlerce yıl süren deneyimler ve sorgulayan denetleyen aklın aydınlattığı or tamda yargılama işlevinin gereksinimlerini karşılayacak kural kavram ve kurumlar oluştura rak yargılamanın adil bir düzen içinde yapılmasını amaç edinmiştir bu amaçla oluşturulan ku rumlardan biri de bilirkişiliktir bilirkişi bir davada hakimin hukuki bilgisiyle çözemeyeceği özel ve teknik bilgiye ilişkin konularda hakime oy ve görüşüyle yardımcı olan kişidir diğer bir ifadeyle bilirkişi hakimin özel ve teknik bilgiye ihtiyaç duyduğu konularda özel ve teknik bilgisini tecrübesini adaletin hizmetine sunan mahkemeyi ve tarafları aydınlatan kişidir ger çekten de uyuşmazlık hukuki ve teknik bilgi ile çözülmesi gereken sorunlardan oluşabilir ha kim hukukun uzmanı olarak hukuki konuları bilmekle mükellef iken özel ve teknik bilgiyi gerektiren sorunları hakimden çözmesini beklemek mümkün değildir çünkü davada çözümü elzem olan vakıa için fen matematik ziraat inşaat fizik tıp gibi çok geniş konulara ihtiyaç duyulmakta hakimin de bunları bilmesi mümkün görülmemektedir i̇şte bu sebeple uyuşmaz lıktaki teknik konuların çözümü suretiyle adalete yardım edilmesi için doktrindeki bir görüşe göre hakim yardımcısı niteliğinde olan bilirkişilik kurumuna ihtiyaç zorunluluktur nitekim ge rek roma hukukunun imparatorluk devri yargılamasında gerek i̇slam hukuku yargılamasında gerekse de osmanlı hukuku yargılamasında bilirkişiden yararlanılmaktaydı yukarıda açıklanan saiklerle mahkememizin eldeki dosyasında muhasebe bilgisi gerek tiren bir hesap tekniği nedeniyle tarihinde dosya ek rapor için isimli bilirkişinin içinde bulunduğu heyete tevdi edilmek istenmiş ancak adalet bakanlığı bilirkişilik daire baş kanlığının tarihinde sonraki bilirkişinin bir ayda en fazla dosya alabileceği şeklindeki yeni uygulaması nedeniyle dosya bilirkişiye tevdi edilememiştir adalet bakanlığı bilirkişilik daire başkanlığının tarihinde sonraki bilirki şinin bir ayda en fazla dosya alabileceği şeklindeki yeni uygulamasının dayanağı nu maralı bilirkişilik kanununun maddesinin fıkrasının bendidir mahkememizce bu maddenin türkiye cumhuriyeti anayasasına aykırı olduğu düşünülmektedir bilirkişilerin alabileceği dosyaya ilişkin kısıtlamalar en az giderle yargılanma hak kına ve makûl sürede yargılama hakkına aym aykırılığa neden olmaktadır bilirkişi adalete yardımcı olan kişidir tecrübesinden faydalanılır en tecrübeli en bilgili kimse bu kişi en doğru tespit ve değerlendirmeleri ile uyuşmazlığı çözme konusunda adalete yardımcı olur i̇stisnasız tüm hakimler savcılar ve avukatlar en bilgili en tecrübeli ala nına en hakim bilirkişinin raporunun dosyaya girmesini isterler çünkü avukat iyi bilirkişi ra poru ile iddialarını ispatlamaya çalışır savcı iddianamesinindeki fiili bununla ispat yoluna gi der hakim ise iyi bilirkişi raporuna hükmünü dayandırmak ister i̇yi bilirkişinin raporu uyuş mazlığın teknik boyutunu en açık ve bilime en uygun şekilde hakime savcıya avukata tarafa anlatır açıklar yargılamanın süjeleri iyi hazırlanmış bilirkişi raporuyla uyuşmazlığa bakış açı larını şekillendirirler yargılamanın hiçbir süjesinin kötü bilirkişi raporundan bir menfaati bu lunamaz i̇ptali istenen norm ise buna meydan vermektedir özel ve teknik bilgiyi iyi bilen ki şiler kısa sürede dosyaya ulaştığı için bilirkişilerin engin bilgisinden faydalanılması imkanı ortadan kaldırılmakta gerekli tecrübeye sahip olmayan kişilere mahkemeler mecbur kalmakta dır bu da ciddi sorunlara neden olmaktadır özensiz gerekçesiz denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmayan bilirkişi rapor larının yargılamaya ciddi maliyetleri bulunmaktadıresas sayısı karar sayısı a kötü bilirkişi raporu ne tarafları ne de mahkemeyi tatmin etmektedir hakim ek so rularla taraflar ise itirazlarla tabiri caizse bilirkişiyi bilgilenmeye zorlayarak adalete ulaşmaya çalışmaktadır mahkememizin dosyalarından örnekler vermek gerekirse esas sayılı dosyada isimli bilirkişilerin tarihli raporları taşınmazın uydu fotoğraflarında objektif değer artışı uygularken bahsettikleri mer kezi noktalara pazarlama alanları şehir merkezi otoyollar vd uzaklıklarını göstermemeleri nedeniyle objektif değer artışı için her bir unsur açısından ayrı ayrı oran verilmemesi nedeniyle iii üretim giderlerini tek tek kalem kalem belirtmedikleri için ambalajlama ve amba lajlama işçiliğini kira bedelini idari giderleri sermaye faizi ve amortisman giderlerini üretim masraflarına dahil edilip edilmediğinin anlaşılamaması nedeniyle iv i̇rtifak hakkı nedeniyle değer düşüklüğünü nasıl bulduklarını belirtmemeleri nedeniyle acele el koyma dosyasındaki orana itibar edilerek ayrı hesaplama yapılmaması kaldı ki acele el koyma dosyasındaki oran da direk yeri toplam yüz ölçümünden düşülerek hesaplanmadığı için hatalıdır vi irtifak değer düşüklüğü hesaplanırken direk yerinin toplam yüz ölçümünden düşül mesi gerektiği şeklindeki temel hesaplama ilkesine acele el koyma dosyasındaki bilirkişiler gibi aykırı davranılması nedeniyle vii bilirkişilerin daha önceki acele el koyma dosyası arazi takdir komisyonu raporu raporları irdeleyerek hangi sebeple bu rapordaki tespitlere katılıp hangi sebeple katılmadıklarını belirtmeleri gerekirken bunların yapılmaması nedeniyle viii uydu fotoğrafında taşınmaz üzerinde bina bulunduğu görülmekle bu hususunun değerlendirilmemesi binanın cinsinin yaşının yıpranma payının değerinin dikkate alınma ması nedeniyle denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığından gerekçeli ve bilimsel olmadığın dan eksiklikleri tek tek giderir ayrıca davalıların fiili taksimine uygun ek tekiden rapor al dirilmasina bilirkişilerin hatasına dayalı ek rapora gidilmesi nedeniyle ek ücret takdirine yer olmadığına esas sayılı dosyada tarihli bilirkişi heyeti raporun emsal olarak batıkent mah ada parselin şehit kamil belediyesi tarafından pet ltd ştine satışının esası alınması heyetin davacının em sallerine kurum satışı nedeniyle haklı olarak esas almamasına rağmen hem kurum satışını hem de ticaret şirketine satışı raporuna esas alması emsal ile dava konusu taşınmazın özelliklerini açık açık karşılaştırıp oranlamaması emsalin ve dava konusu taşınmazın merkezi noktalara uzaklığını uydu fotoğraflarında göstermemesii gibi sebeplerle raporun denetime ve hükümesas sayısı karar sayısı kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmakla yeni emsal celbini müteakiben bilirkişilerden yeni em sale göre ek rapor aldirilmasina esas sayılı dosyada bilirkişiler nin tarihli raporlarının taşınmazın üzerinde ekili dikili yapılı hiçbir şey olmaması onu kuru tarla yaptığına dair kamulaştırma temel ilkeleriyle çelişen görüşleri taşınmazın üzerinde ekili dikili yapılı birşey olmaması taşınmazın arazi arsa vasfını etkilemediği gibi sulu kuruluk durumunu da etkilememesine rağmen fahiş derece bilime aykırı yorum yapılması iii taşınmazın fotoğraflarında su görünmesine rağmen taşınmazın sulanıp sulanmadı ğının sulanmakta ise nereden ne şekilde sulandığının el atma nedeniyle sulama gerçekleşip gerçekleşmediğinin el atma nedeniyle taşınmaz sulu hale gelmişse bu halde taşınmaz kuru de ğerlendirileceğinin incelenmemesi iv ililçe tarım verilerine göre zirai gelir metoduna göre değer tespiti yapılması gerekir kenticaret borsası ve serbest piyasa gibi verilerle değer hesabı yapılması üretim giderlerinin kalem kalem tek tek yazılmasında hatalar yapılmış olması genel idare giderinin kira bedelinin amortisman giderinin üretim giderlerine dahil edilmemesi ge rektiği halde dahil edilmesi vi taşınmaza objektif değer artırıcı unsur uygulanmasına rağmen dayanaklı şekilde gerekçelendirilmemesi uydu fotoğraflarında taşınmazın merkezi noktalara satış alanlarına uzaklığının gösterilmemesi sebeplerle gerekçesiz denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı kanaatine varıl dığından bilirkişilerden özenli şekilde ek rapor sunmalarının istenilmesine temel kamulaştırma hesap ilkelerinde dahi hata yapan bilirkişilere özel ve teknik bil giye sahip olması beklenmeyen hakimin sorularıyla yön vermesi kötü raporların yargılamayı nasıl akamete uğrattığının açık bir göstergesidir donanımlı olmayan bilirkişilere denk gelindiği takdirde adalete ulaşmak amacıyla ne redeyse bilirkişi raporu yazılacak şekilde bilgi verilmek suretiyle bilirkişilere yön gösterilmek tedir ayrıca aşağıdaki hususların bilirkişilere tali̇mat edi̇lmesi̇ne dava konusu taşınmaz mal veya kaynağın cins ve türünü arazi mi arsa mı olduğunu tespit ediniz taşınmazın cins ve türünü belirlemek için belediyeye yazılan yazıya verilen cevapları tetkik edinizesas sayısı karar sayısı b yüzölçümünü tespit ediniz kamulaştırılan taşınmazın yüzölçümü tespit edilirken sadece zemin alanını belirle mekle yetinmeyiniz varsa zemin üzerinde bulunan binanın kaç kat olduğu bu katların genişli ğinin kaç metrekare olduğunu da net ölçümlerle belirleyiniz kıymetini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsurların ve her unsurun ayrı ayrı değerini tespit ediniz hâkim gözleminde belirtilen hususlar da nazara alınarak dava konusu taşınmazın ililçeköy merkezine metraj itibariyle uzaklığı ayrı ayrı somut olay değerlendiriniz genel ve soyut ifadeler kullanmayınız tapu kaydında ve fiiliyatta irtifak varsa taşınmazın kıymetinde meydana getireceği değer düşüklüğünü hesaplayınız tapu kaydındaki haciz ipotek sit alanında kaldığı askeri yasak bölgede bulunduğu gibi şerhlerin kamulaştırma bedeline olumsuz etkisi olmayacağına dikkat ediniz varsa vergi beyanını rapora dercediniz kamulaştırma tarihindeki resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirlerini rapora der cediniz arsa metrekare rayiç bedeli takdir komisyonunca dava konusu ve emsal taşınmazlar için belirlenen bedeller arasındaki oranı nazara alınız çelişkili olacak şekilde komisyonca dü şük tespit edilene yüksek bedel hesaplamayınız yüksek tespit edilene düşük bedel hesaplama yınız arazilerde taşınmaz mal veya kaynağın dava tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini tespit ediniz taşınmazın bulunduğu bölgede alışılagelmiş surette ekimi yapılan münavebe ürünle rine göre değer biçiniz taşınmazın kuru mu sulu mu olduğu taşınmazın fiilen sulanıp sulanmadığı sulanı yorsa nereden ve ne şekilde sulandığı sulama kaynağının yeterli olup olmadığını hususlarını tespit ediniz sulama kanalı yapılmak suretiyle kamulaştırma veya kamulaştırmasız el atma gerçekleştirilmiş ise kanal inşaasından önce de ne şekilde sulandığını tespit ediniz arazide ekimi yapılan münavebe ürünlerinin masraflarını kalem kalem dökümler ha linde belirtiniz taşınmaza kapama bahçe niteliği veren ağaçların gelirine göre değer biçiniz ambalajlama ve ambalajlama işçiliğini kira bedelini idari giderleri sermaye faizi ve amortisman giderlerini üretim masraflarına dahil etmeyiniz motopompla veya damlama sulama sistemiyle sulanıyorsa sulama masrafını üretim masrafına ekleyiniz esas sayısı karar sayısı taşınmaz kuyudan sulanıyorsa kuyunun suladığı alan ve kuyunun debisi ile sulama olanağının devamlı olup olmadığını irdeleyiniz ayrıca araziye sulu niteliğini kazandıran ku yuya ayrıca değer biçmeyiniz taşınmaz başka su kaynaklarından yeterince sulanıyor ve kuyu dan sadece içme amacı ile istifade ediliyorsa kuyuya da ayrıca değer biçiniz taşınmaza kapama bahçe niteliği vermeyen ağaçlara ayrı ayrı yaş cins ve niteliklerine göre maktuen değer biçiniz taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların enkazının alındığı hususunda bilgi ve belge bu lunmadığında kamulaştırılan ağaçların değerinden enkaz bedelini indirmeyiniz bilgi ve belge varsa indiriniz sulu arazide kapitalizasyon faizini kuru arazide alınız taşınmazın sulama alanlarına yerleşim yerlerine devret karayoluna il yoluna veya köy yoluna pazara ve şehre olan uzaklıklarını uydu fotoğrafı üzerinde açıkça gösteriniz buna rağmen mahkemelerin deneyimsiz bilirkişilere mahkum edilmesi adalete akamete uğratacak en büyük etken olacaktır kötü bilirkişi raporları hakimleri ve tarafları tatmin etmediği için sık sık ek rapora neden olmaktadır rapordan aydınlanmayan hakim adaleti bu raporla sağlayamayacağı için çoğu zaman yeni bir bilirkişiden rapor almak zorunda kalmaktadır aynı şekilde savunma ma kamının temsilcisi avukatlar da sık sık farklı bilirkişiden rapor alınması taleplerinde bulunmak tadır farklı bilirkişiden rapor alındığında ve çelişki oluştuğunda ise çelişkileri gideri ve en az lü heyetten yeni rapor alınmaktadır güncel bilirkişilik ücret tarifesine göre hesap yapıldı ğında ilk rapor için tl ikinci rapor için tl lü heyet raporu için ise tl ödeme ile taraflar karşı karşıya kalmaktadır daha açık bir ifadeyle kötü bir raporun vatan daşlara maliyeti fazladan tldir net asgari ücretin tl olduğu günümüzde vatandaşları bu şekilde bir maliyetin altına sokmak yargılamanın en az giderle sonuçlandırıl ması gerektiğine dair anayasanın buyurucu kuralı yanında sosyal hukuk devleti ilkesine de açıkça aykırılık teşkil etmektedir kötü bilirkişi raporları hakimleri ve tarafları tatmin etmediği adalete hizmet etmediği için ortalama ek rapor için ay dosya ertelenmekte yeni bilirkişitayininde ay daha ertelen mekte çelişkileri giderir rapor alınması için lü heyette de ay ertelendiği düşünüldüğünde ortalama bir kötü raporun yargıya maliyeti fazladan aydır bu durum yargılamanın makûl sürede sonuçlandırılması gerektiğine dair anayasanın buyurucu kuralına da açıkça aykırıdır kötü bilirkişi raporu nedeniyle dosyanın kanun yolu aşaması düşünüldüğünde ise yargılamanın en iyi ihtimalle yıl uzayacağı hususu apaçıktır bir bilirkişinin ayda en fazla dosya alabileceği şeklindeki uygulama nedeniyle eldeki dosyamızda olduğu gibi dosyalar ek rapor için dahi bilirkişilere tevdi edilememekte bilirkişilerin yeni ayı beklenmektedir örneğin bugün tarihinde dosya bilirkişiye tevdii edilememiştir bilirkişiye tevdi edilebilmesi için en az gün bu dosya beklemek zorun dadır i̇yi bilirkişiden rapor almak bir yana kötü bilirkişi için dahi mahkemeler sıraya girmek tedir mahkeme personelinin azlığı da göz önüne alındığında dosyanın gün sonra bilirkişiye tevdi edilmesi hususu ağır iş yükü altında ezilen personelin dikkatinden kaçması kuvvetle muh temeldiresas sayısı karar sayısı önemle belirtmek gerekir ki eldeki dosyada rapor lü heyet halinde sunulmuş olup bugün yani tarihinde sadece muhasebeci bilirkişi dosya sınırını aştığı için tevdi edilememiştir gün sonra yani şubat ayında heyetteki diğer bilirkişilerin dosya alamaz ko numa olması halinde yine bu dosya bilirkişi heyetine tevdi edilemeyecektir sarmal niteliğin deki bu durum yargılamayı sürüncemede bırakacak heyetteki tüm bilirkişilerin hepsinin ortak olarak dosya almaya uygun oldukları âna kadar devam edecektir bu durum da makûl sürede yargılanma hakkını ihlal edecektir bilirkişilerin yaptığı faaliyet nedeniyle asıl saikleri doğal olarak gelir elde etmektir bir ayda en fazla dosya alacak olan bilirkişiler kendilerine en fazla ücretin verileceği yerler den dosya almaları bilirkişiler açısından doğal karşılanacak bir durum olmakla birlikte mahke meler açısından yüksek bedel ödenmek suretiyle gereksiz gider yapılmasına tabiri caizse bilir kişi karaborsacılığına neden olarak anayasaya aykırılığa neden olunacaktır bilirkişilerin alabileceği dosyaya ilişkin kısıtlamalar adil yargılanma hakkına aykırı lığa neden olmaktadır uyuşmazlığın çözümü için özel ve teknik bilgiye dair görüşü içeren raporun tarafların ve mahkemenin denetimine elverişli olması gerekir kötü bilirkişinin hazırladığı rapor tarafların denetimine engel olduğu için tarafların savunma hakları ihlal edilecektir rapora karşı itirazla rını gerekli şekilde ileri süremeyeceklerdir bilindiği üzere medeni yargılamada taraf egemenliği tasarruf yetkisi ve taleple bağ lılık ilkesi geçerlidir bu sebeple her iki tarafın ortak bilirkişi tayin etmeleri eşyanın tabiatı ge reğidir seçim yetkisinin öncelikle taraflara verilmesinin nedeni yargılamaya konu olan hak ve yükümlülüklerin tarafları ilgilendirmesi ve olgu sorununun tüm ayrıntılarını öncelikle onların bilmesidir uyuşamadıklarında bu yetki hakime geçer i̇şte tarafların anlaşarak ortak isim bil dirmeleri halinde eğer bu bilirkişi sayı sınırını aşmış ise tarafların iradeleri ile seçtikleri bu bilirkişiye dosya tevdi edilemeyecek taraf egemenliği tasarruf yetkisi ve taleple bağlılık ilkesi özelinde tarafların hukuki dinlenilme hakkı ve adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş olacaktır bilirkişilerin alabileceği dosyaya ilişkin kısıtlamalar hukuk devletine aym ve yargı bağımsızlığına aym aykırılığa neden olmaktadır hakim hukuka kanuna uygun vicdani kanaatine göre vereceği hükümle toplumsal ha yatta nizayı sona erdiren adalet dağıtan kişidir hüküm hukuki sorunların çözümüne dair ha kimin vicdanı ışığında oluşturulan bildirisidir her hakim en iyi şekilde en adaletli şekilde ka rarını vermek ister bu da teknik konularda en iyi en tecrübeli bilirkişilerden yararlanmak su retiyle olur hakimin istediği bilirkişiden rapor alamaması yargı bağımsızlığına aykırıdır çünkü hükmüyle uyuşmazlığı sona erdiren hakimdir vereceği kararı en iyi şekilde gerekçelen direbilmesi ve sahiplenebilmesi için alacağı raporu da tecrübeli bilirkişilerden alabilmesi gere kir kötü bilirkişi raporunu hükme esas aldığı zaman kanun yolunda orta not alan kötü rapor nedeniyle yargıda hedef süreyi aştığı için teftişte eleştiri alan hakim olmasına rağmen bunları engellemek için bilirkişiyi bile seçememesi hakimlerin de haksızlığa uğramasına neden olacak tır netice itibariyle yukarıda açıklanan gerekçelerle tarihli numaralı bi lirkişilik kanununun maddesinin fıkrasının bendinin anayasaya aykırı olduğu kanaa tiyle anayasa mahkemesine resen itirazen başvurulmasına karar vermek gerekmiştiresas sayısı karar sayısı karar yukarıda açıklanan gerekçelerle numaralı türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesi uyarınca tarihli numaralı bilirkişilik kanununun maddesinin fıkrasının ben dinde yer alan temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin aylık olarak bakacağı iş sayısını belirlemek şeklindeki düzenlemenin iptali istemi ile resen anayasa mahkemesine iti raz yolu ile müracaat edilmesine ve bu hükmün iptalinin istenilmesine numaralı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesi uyarınca başvuru kararının aslı ile tutanağın ve dava dosyasında yer alan evrakın onaylı birer örneğinin oluşturulacak dizi listesine bağlanılarak bir dosya halinde anayasa mahkemesine gönderilmesine başvuru dosyasının anayasa mahkemesine tebliğinden itibaren beş ay beklenilme sine bu süre içinde karar verilmezse işbu davanın yürürlükteki hükümlere göre anayasa mah kemesinin kararı esas hakkında karar kesinleşinceye kadar gelirse anayasa mahkemesi hük müne uyulması koşuluyla sonuçlandırılmasına karar verildi