esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ danıştay onikinci dairesi günlü sayılı kararında anayasaya aykırılık gerekçesini şöyle açıklamaktadır günlü sayılı resmî gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren sayılı türkiye elektrik kurumu kanununun inci maddesi dağıtım tesislerini kendileri kuran ve işleten belediyelerin köylerin ve diğer kamu tüzel kişilerinin bu tesislerini kurarken ve işletirken bazı koşullara uymalarını zorunlu saymıştır maddenin bendinde bu idarelerin tek ten satın aldığı elektrik enerjisi bedellerini tek ile yapacağı sözleşmeye göre zamanında ödeme ve sözleşme şartlarına uyma gereğinden söz edildikten sonra bunu izleyen fıkrada bu şartlara uymayan kuruluşların satış hakları bakanlığın kararı ile kaldırılır ve tesisleri rayiç değeri üzerinden teke devredilir hükmüne yer verilmiştir bu suretle sözleşmeyi önemsiz derecede de olsa uymama veya pek ufak bir rakam da olsa borcunu ödememe halinde bakanlık ağır yaptırımları olan bu hükmü ilgili kuruluşlara karşı uygulamak durumundadır teke borçlu belediyelerin köy ve diğer kamu tüzel kişilerinin borçlarını tarifeye göre tahsil edecekleri elektrik ücretleriyle ödeyeceklerinde kuşku yoktur halde tarifenin zorunlu işletme giderlerini karşıladıktan sonra sayılan kurumların teke olan elektrik borçlarını ödemeye yetecek düzeyde olması gerekecektir ancak bu kurumlar tarifelerini alacak borç münasebetlerine uygun biçimde düzenlemeye veya düzeltmeğe tek başlarına yetkili değildirler sayılı kuruluş yasasının üncü maddesinin sayılı kanunla değişik fıkrası numaralı bendi devlet vilâyet ve belediyelerin enerji ve şehir içi taşıtlarına ait tesis ve işletmelerinin tarife esaslarını tesbit ve tasdik tatbikatım murakabe ile aynı bakanlığın enerji dairesi reisliğini görevli ve yetkili kılmıştır sayılı kanunla kurulan türkiye elektrik kurumu elektrik üretim üretim dağıtım ve ticaretini tekeli altında bulundurmaktadır madde ancak dağıtım tesislerini kendileri kuran ve işleten belediyeler köyler ve diğer kamu tüzel kişileri için yasa yukarıda değinildiği gibi bir ayrıcalık yapmış sözü geçen tesisleri bu kuruluşlara bırakmıştır madde belediyeler ve köyler merkezî idarenin vesayeti altında olmakla beraber özerkliği plan yöresel yönetim kuruluşlarıdır bakılan davada davacılardan ego sayılı kanun değişik inci maddesi uyarınca ankara belediyesine bağlı tüzel kişiliği olan bu kanuna ve hususi hükümlere göre idare edilen bir kuruluştur sermayesi aynı kanunun nci maddesinde belirgin belediyeye geçmiş mal senet ve haklarla üncü maddesi uyarınca belediye bütçesinden ayrılan aidat ve tahsisatlardan oluşmuştur tüzel kişiliği de olsa hakları ve yükümlülükleri bakımından belediye dışında düşünülemiyecek bir kuruluş niteliğindedir anayasasının ncı maddesinde belirtildiği gibi mahallî idareler il belediye veya köy halkının müşterek mahallî ihtiyaçlarını karşılayan ve genel karar organları halk tarafından seçilen kamu tüzel kişileridir mahallî idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kazanma ve kaybetmeleri konusundaki denetim ancak yargı yolu ile olur bu idarelere görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır yasa koyucu bu hükümlerle yöresel yönetim organlarını seçim bakımından merkezî idarenin etkisi dışında tutmuş kendilerine yargısal güvence tanımıştıresas sayısı karar sayısı temsilciler meclisi anayasa komisyonunun günlü raporunun mahallî idarelerle ilgili gerekçesinde de demokratik bir düzende mahallî idarelerin geniş yetkilerle teçhiz edilmesi genel olarak kabul edilen bu esas olduğundan söz edildikten sonra mahallî idare organlarının seçimlerinin anayasada sağlam demokratik esaslara bağlandığı ve bunların merkezî idare ile olan bağlarının yasayla düzenlenmesi gerektiği açıkça belirtilmektedir halde yasa koyucu ve yürütme organı yöresel yönetime görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlamakla yükümlüdür yerinden yönetim tüzel kişilerinin yeterli malî kaynaklara sahip olmaları özerkliklerinin vaz geçilmez bir koşuludur bu itibarla da yasalarla ve idarî önlemlerle yöresel yönetime getirilen malî kısıtlamaların yöresel tüzel kişilerin özerklikleri ile ne derece bağdaştığı ve anayasaya uygunluğu derecesi üzerinde önemle durulacak bir konudur doktrinde de benimsendiği gibi kamu tüzel kişilerinin özerklikleri sözde ve kâğıt üzerinde kalmamalıdır bu koşullar içinde sayılı kanunun inci maddesinin bendi incelendiğinde görülen şudur maddenin idarece uygulanabilmesi için yöresel yönetimin teke olan enerji bedeli borcunun önemli bir rakama ulaşması gerekmez takibin sonuçsuz kalması hiç değilse belli süreli ihtarda bulunulması aranmamıştır belediye veya köye verilen tarifenin bu aşamada borcun ödenmesine yeter bir düzeyde olup olmadığı da maddenin uygulanması için bir koşul sayılmamıştır sözleşmenin ihlâli nedenine dayanılmak isteniyorsa i̇hlâl derecesi önemli değildir bu haliyle madde mutlak katı ve kesindir merkezî idarece kötüye kullanılmağa elverişlidir yöresel yönetimi borcunu ödemede ve kendisine düşen kamu hizmetlerinin yerine getirmede büyük güçlüklerle karşı karşıya getirebilir belediye ve köylerin salt tek le yapılan sözleşme koşullarına uymadı veya elektrik enerjisi borcunu zamanında ödemedi gerekçesiyle kayıtsız şartsız bir biçimde enerji satış hakkından yoksun bırakılmaları kendilerinden önemli bir gelir kaynağının alınarak teke devrine karar verilmesi yöresel yönetimin anayasanın güvencesi altında olan özerkliği esaslarıyla bağdaşmaz madde bu haliyle merkezî idarenin yasal denetim sınırlarını aşan bir yaptırımını içermektedir ayrıca bu yetki sayılı kanunun değişik üncü maddesinin fıkrası bendindeki bakanlığa verilen elektrik enerjisi tarife esaslarını saptama ve onama yetkisi ile bir araya gelince kendilerine malî kaynak sağlanacak yerde mevcut olanları da ortadan kaldıran ve yöresel yönetimin özerkliğini ağır biçimde zedeleyen bir niteliğe bürünmektedir kanun önünde eşitlik bakımından da merkezî idareye verilen bu yetkinin kullanılması üzerinde durulmalıdır bu sözlerle aynı zamanda idarenin kuruluş ve görevleriyle bütünlüğünü kasdediyoruz anayasa madde anayasa ve idare hukuku içinde kurumlar arasında bir kısmı lehine diğerlerinin aleyhine imtiyazlar yaratılmamalıdır i̇darenin bütünlüğünü ve yasa önünde eşitlik kuralını bozan inci maddenin bendi anayasamızın maddesine olduğu gibi ve nci maddelerine de aykırılık arzetmektedir anayasaya aykırılığı ileri sürülen sayılı kanunun inci maddesinin bendinin ikinci fıkrasına göre davalı idarece yapılan işlem devletleştirme millileştirme niteliğindedir bu itibarla hükmün anayasanın uncu maddesine uyarlığı üzerinde de durulmalıdır anayasamızın devletleştirme ye ilişkin uncu maddesinin ilk tümcesine göre kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek karşılığı kanunda gösterilen şekilde ödenmek şartıyla devletleştirilebilir temsilciler meclisi anayasa komisyonu raporunda anılan madde hakkındaki gerekçede de şu görüşlere yer verilmiştir esas sayısı karar sayısı anayasamız özel teşebbüsü kaide olarak kabul etmiş ve ticaret sanayi ve her alanda çalışma ve faaliyet hürriyetini genel surette ilân etmiştir fakat fertlerin mesleklerini seçme hürriyetine ve iktisadi alanda faaliyette bulunma hakkına sahipolmaları toplum için hayati önemi olan meslek koşullarının belli şartlar altında sosyalleştirilmesine ve belli teşebbüslerin millileştirilmesine engel olamaz bu ihtimallerin kabul edilmesi özel teşebbüs esasının ve meslek hürriyetinin haklı ve lüzumlu istisnaları sayılmak gerekir millileştirme yoluna gidilebilmesi için birkaç şartın bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir faaliyet ve teşebbüsün kamu hizmeti ve tekel niteliği olması şarttır bu da kâfi değildir ayrıca milli menfaatların sosyalleştirmeyi gerektirmesi lâzımdır nihayet kanundaki usullere uymak ve bedelinin de yine kanundaki esas ve şekillere göre ödenmesi zaruridir belediyelerin ve köylerin sayılı kanunla imtiyazları saklı tutulan elektrik dağıtım şebekelerinin uncu maddede sözü edilen özel teşebbüs gibi nitelendirilebileceği kuşkuludur asıl üzerinde durulması gereken husus anayasanın uncu maddesinde öngörüldüğü biçimde kamu yararının gerektirdiği haller in bulunduğunun kabul edilip edilemiyeceğidir anayasa komisyonu raporunda değinildiği gibi toplum için hayati önemi olan bir sorun söz konusu ise kamu yararının gerektirdiği halin varlığından söz edilebilir ego yukarıda değinildiği üzere sayılı kanunun günlü sayılı kanunla değişik inci maddesi uyarınca ankara belediyesi tarafından kurulmuş ona bağlı bir müessesedir tek de ve sayılı kanunlara bağlı faaliyetinde özerk bir iktisadî devlet teşekkülüdür anılan yasa hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi bir kuruluştur sayılı kanun madde bakılan davada davacılar ankara belediyesinin ve ego nun geniş anlamda ise sayılı kanunla elektrik enerjisi dağıtım şebekeleri kendilerine bırakılan tüm belediyelerin köylerin ve diğer kamu tüzel kişilerinin kamu hizmeti yaptıklarında kuşku yoktur tek in bunlardan daha iyi dağıtım hizmetini yaptığı bu itibarla kamu yararının şu veya bu yönde yoğunluk taşıdığı burada tartışma konusu değildir inci maddenin bendi ikinci fıkrasının getirdiği husus anılan yöresel yönetimlerin tek ten satın aldıkları elektrik enerjisi bedellerini tek le yaptıkları sözleşmeye göre zamanında ödememe veya diğer sözleşme şartlarına uymama nedenine dayanılarak bu yönetimlerin satış haklarının bakanlıkça kaldırılması ve tesislerin rayiç değer üzerinden tek devridir bir iç münasebet halinde alacak borç ilişkisi nedeniyle bir idarenin tesislerinin diğer idareye devri işleminin anayasaya uygunluğu hali burada tartışma konusudur i̇darelerin birbirinden olan alacakları ve kamu alacakları için izlenecek belirli takip ve tahsil usulleri vardır borçlunun temerrüdü var diye tesislerin alacaklı idareye devri yoluna gitme yani anayasamızın uncu maddesinde yazılı devletleştirme millileştirme yaptırımına başvurma anayasanın uncu maddesiyle güdülen amaçla bağdaşmamaktadır i̇dareler de mülkiyet hakkına sahiptir bu haklar anayasamızın ncı maddesinde yazılı biçimde ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla bir sınırlamaya tabi tutulabilir alacak borç münasebetinden dolayı veya sözleşme hükümlerine uyulmaması nedeniyle borcun tutarı ve sözleşmenin ihlali derecesiyle orantılı olmıyacak şekilde bir yaptırıma cevaz verilmesi kamu yararı amacını aşar ve mülkiyet hakkının özünü zedeler yukarıda açıklanan nedenlerle dairemiz sayılı türkiye elektrik kurumu kanununun inci maddesinin bendi ikinci fıkrasının anayasaya aykırı olduğu yolunda davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların ciddi olduğu ve anılan fıkradaki bu şartlara uymayan kuruluşların satış hakları bakanlığın kararı ile kaldırılır ve tesisleri rayiç değeriesas sayısı karar sayısı üzerinden tek devredilir tümcesinin anayasanın ve ncı maddelerine aykırı bulunduğu kanısına vardığından anayasanın günlü sayılı kanunla değişik inci ve sayılı kanunun nci maddeleri gereğince anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar bakılan davanın geri bırakılmasına işbu kararla dava ve cevap layihaları onanlı örneklerinin anayasaya aykırılık iddiası ile ilgili olarak davacı tarafından ibraz edilen mütalâa örneklerinin davalı yanında müdahil davacı tek tarafından verilen dilekçe örneklerinin dava konusu işlemin ve kanun sözcüsü mütalâasının onaylı örneklerinin birlikte anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine gününde oybirliği ile karar verildi