esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü özetle şöyledir  vergi alacağının tahsilini sağlamak amacıyla ödeme emri düzenlenebilmesi için verginin ilgili kanununda gösterilen süre içinde diğer ifade ile vadesinde ödenmemesi gerekir i̇ncelenen uyuşmazlık da ödenmeyen gümrük vergisinin tahsilini sağlamak amacıyla düzenlenmiş olan ödeme emrine ilişkin bulunduğundan ödeme emri düzenlenmesi için sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrasında öngörülen günlük vade süresinde verginin ödenmemiş olmasının gerektiği bu bağlamda da sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrası hükmünün olayda uygulanması gerekli hüküm olduğu açık bulunmaktadır sayılı yasada tahakkuk ettirilen vergilere karşı vergi mahkemesinde dava açılması için özel bir süreye yer verilmemiş olduğundan gümrük vergisi mükellefleri içinde sayılı yasada öngörülen günlük genel dava açma süresi geçerli bulunmaktadır gümrük idaresince tahakkuk ettirilip tebliğ edilen gümrük vergisinin yükümlüsü sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca gün içinde bu vergiyi ödemesi veya gün içinde bu verginin terkini için vergi mahkemesinde dava açması gerekmektedir bu durumda gümrük vergisi yükümlüsünün dava açma hakkını gerekli düzeltme ve itiraz başvurularının sonuçlanmasından sonra günlük süre içerisinde kullanmak istemesi halinde daha düzeltme talebi neticelenmeden ve itiraz hakkını kullanmadan önce adına tahakkuk ettirilen vergiyi ilk günlük sürede ödemesi gerekir aksi halde sayılı yasanın anılan hükmü uyarınca vergi süresince ödenmediğinden kesinleşecek ve gümrük idaresi sayılı yasa uyarınca takibe geçebilecektir bu durumunda da gümrük vergisi yükümlüleri yönünden hak arama hürriyetini kısıtladığı açık bulunmaktadır anayasa mahkemesinin hukuk devletinde bulunması gereken ilkeler konusunda yaptığı tanımlamaya ilişkin yukarıda yer verilen kararında her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlayan ve bu geliştirerek sürdüren hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan gibi hukuk devletinde olmazsa olmaz ilkeler ortaya konulmaya çalışılmıştır gerçekten de yargı denetimine açık her eylem ve işlemin hukuk devleti ilkeleri bağlamında hukuka uygun olup olmadıkları yönünden yargı denetiminden geçirilmesi için tanınan dava açma hakkının kullanılması için getirilen kısıtlamaların hukuk devleti ilkesini zedelememesi gerekir hukuk devleti ilkesinin birinci koşul olarak kabul edildiği yargı düzenlerinde kişiler işin ayrı yargılama sistemlerinin uygulanması gerektiği kabul edilemez adli idari askeri yargı düzenlerinin herhangi birinde yapılacak yargılamada izlenecek yöntemin herkes için aynı olması gerekiresas sayısı karar sayısı vergi resim ve harç gibi mali yükümlülüklerin her biri farklı özelliklere sahip iseler de diğer vergi mükellefleri ile gümrük vergisi mükelleflerinin mükellef olma kendilerinden tahsil edilmesi gereken mali yükümlülüklerin kamu gücüne dayanılarak alınması ve aynı yargı mercilerinde davacı olarak haklarını arayabilmeleri bakımından aynı hukuksal durumda oldukları kuşkusuzdur sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrasında sayılı yasanın maddesinde yer alan günlük ödeme süresinden farklı olarak günlük bir ödene süresi öngörülmüş olması dava açma süresi yönünden aynı hükme tabi olan sayılı yasa kapsamında bulunan vergilerin yükümlüleri ile gümrük vergisi yükümlüsü arasında farklılık doğmasına yol açtığından adaletli bir hukuk düzenine tamamıyla aykırıdır genel olarak verginin beyanı tarh tahakkuk ve vergi mahkemelerinde dava açma usulü ile ilgili kurallar sayılı vergi usul kanununda tahsile ilişkin kurallar ise sayılı amme alacaklarının tahsil usulü hakkında kanunda yer almıştır gümrük vergi ve cezaları konusunda ise verginin beyanı hesaplanması tahakkuku gümrük idaresine itiraz ve dava açılması ile ilgili kurallar sayılı gümrük kanununda düzenlenmiş gümrük vergi ve cezalarının tahsilat usulü de sayılı yasada belirtilmiştir sayılı vergi usul kanununun maddesinin birinci fıkrasında mükellef vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzelkişidir denilerek mükellefin tanımı yapılmış sayılı gümrük kanununun maddesinin numaralı fıkrasında da yükümlü deyiminin gümrük yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri ifade edeceği belirtilmiştir vergi resim ve harç gibi mali yükümlülüklerin her bira farklı özelliklere sahip iseler de diğer vergi mükellefleri ile gümrük vergisi mükelleflerinin mükellef olma kendilerinden tahsil edilmesi gereken mali yükümlülüklerin kamu gücüne dayanılarak alınması ve aynı yargı mercilerinden davacı olarak haklarını arayabilmeleri bakımından aynı hukuksal durumda oldukları kuşkusuzdur bu bağlamda adlarına tarh ve tahakkuk ettirilen vergilere karşı dava açma hakkının ve buna bağlı olarak dava açma süresinin kullanımı yönünden aynı hukuksal durumda olan gümrük vergisi yükümlüleri ile diğer vergilerin yükümlülerinin özel kanunda getirilen günlük ödeme süresi nedeniyle arasında hukuki eşitlik bulunması gerekirken vergi mahkemesinde davacı konumunda olma yönünden hukuken geçerli olabilecek bir sebep bulunmamaksızın iki mükellef grubu arasında farklılık yaratılmıştır gümrük idaresince eksik ve hiç ödenmediği belirlenen gümrük vergisinin tebliğinden itibaren gün içinde ödenmesi zorunluluğu ve buna bağlı olarak vadesinde ödenmeyen verginin kesinleşecek olması nedeniyle adına tahakkuk ettirilen gümrük vergisine karşı gün içinde dava açabilme hakkı bulunan gümrük vergisi yükümlüsünün verginin kesinleşmemesi için ya dava açma hakkının yasada belirlenen ödeme süresi olan gün içinde kullanması yaesas sayısı karar sayısı da günden sonra dava açma hakkını kullanmak istiyor ise verginin kesinleşmemesi için ödedikten sonra dava açması gerekmektedir hak arama hürriyetine getirilen bu sınırlamanın da maddenin hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır yasakoyucu tarafından kabul edilerek yasa haline gelen metinlerin ekonomik uyumu gerçekleştirmesi yanında evrensel hukuk kuralları ile birlikte anayasaya uygun düzenlenmelidir normlar hiyerarşisi bakımından üst norm olan anayasaya aykırı olan alt normun hukuk aleminde varlığını devam ettirmemesi gerekir nitekim yeni getirilen yasal düzenlemelerin anayasanın diğer maddelerine uygunluğu ile birlikte türkiye cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınmış olan adil yargılama hakkının metne dahil edilmesi gerekçesiyle sayılı kanunun maddesi ile anayasanın maddesine eklenen adil yargılanma hakkına da uygun bir düzenleme olmalıdır adil yargılanma hakkı tarihinde anayasamızda yeralmışsa da batı hukuk sistemlerinin yıllardan beri vazgeçemeyeceği temel haklar arasında yer almaktadır hukuk devleti ilkesi bireylerin temel haklarının korunması konusunda gösterilen başarı oranında gerçekleşmektedir günümüzde anayasalarda haklar alanının ayrıntılı olarak düzenlenmesi şeklinde ya da böyle bir düzenleme yoksa anayasa mahkemesinin hukuk devleti ve demokrasi kavramları konusunda yaptıkları yorumlar yoluyla bu koruma gerçekleştirilmektedir anayasamızın ve maddelerinde adil yargılama hakkının içerdiği pek çok ilke veya hak yer almasına rağmen yılında yapılan anayasa değişikliği ile adil yargılanma hakkı türkiyede de anayasanın bir parçası haline gelmiştir adil yargılanma hakkı türkiyenin de tarafı olduğu avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinde tanımlanmaktadır avrupa i̇nsan hakları mahkemesi adil yargılanma hakkının demokratik bir toplumda öne çıkan yerinin bu alandaki denetim açısından mahkemeyi dava konusu usulün gerçeklerini incelemeye sevketmesi olduğunu belirtmiştir adil yargılanma hakkı kapsamında avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinin birinci fıkrasında bir çok hak ve ilkede güvence altına alınmıştır bunlardan birisi de hakkaniyete uygun yargılanma hakkıdır burada önemli olan yargılama faaliyetinin tüm işlemlerinin bir bütün olarak hakkaniyete uygun olarak yapılıp yapılmamasıdır i̇tiraz konusu kuralla vergi mahkemesinde davacı konumunda olan gümrük vergisi yükümlüleri ile diğer vergiler yükümlüleri arasında dava açma süresinin kullanımı yönünden doğan farklılığın anayasanın maddesinde yılında yapılan değişiklikle getirilen adil yargılanma hakkına aykırı olduğu kanaatine varılmıştır