esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin iptal ve yürürlüğün durdurulması istemlerini içeren gerekçesi şöyledir i i̇ptal sebepleri̇ tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanun günü sayılı resmî gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir ancak söz konusu kanunun çerçeve ve maddelerinin bir kısım hükümleri anayasaya açıkça aykırıdır çerçeve maddeni̇n anayasaya aykirilik durumu çerçeve maddenin bendi ile sayılı siyasi partiler kanununun maddesine bir fıkra eklenmiş bendi ile sayılı siyasi partiler kanununun maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları değiştirilmiştir sayılı siyasi partiler kanununun hem maddesine eklenen fıkra hem de maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında yapılan değişiklikler anayasanın maddesine aykırıdır siyasi partiler kanununun maddesine eklenen fıkra anayasanın maddesine aykırıdır siyasi partiler kanununun maddesine eklenen fıkra aynen şöyledir anayasa mahkemesi yukarıdaki fıkranın ve bentlerinde sayılan hallerde temelli kapatma yerine dava konusu fiillerin ağırlığına göre ilgili siyasi partinin almakta olduğu son yıllık devlet yardımı miktarının yarısından az olmamak kaydıyla bu yardımdan kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına yardımın tamamı ödenmişse aynı miktarın hazineye iadesine karar verebilir bu fıkranın yarısından az olmamak kaydıyla bölümü anayasanın maddesinin ve fıkralarına açıkça aykırıdır çünkü anayasanın maddesinin fıkrasına göre anayasa mahkemesiesas sayısı karar sayısı bir siyasi partinin tüzük ve programının anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasının hükümlerine aykırı bulması veya maddenin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı eylemlerin işlendiği bir odak haline geldiğini tespit etmesi halinde temelli kapatma yerine dava konusu fiillerin ağırlığına göre ilgili siyasi partinin devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilir anayasanın maddesinin fıkrasında anayasa mahkemesi için devlet yardımının yarısından az olmamak kaydıyla diye bir sınırlama yoktur devlet yardımından ne kadarlık kesinti yapılacağını takdir yetkisi tıpkı fiillerin ağırlık derecesini takdirde olduğu gibi bütünüyle anayasa mahkemesine aittir anayasa mahkemesinin bu yetkisi kanunla kısıtlanamaz maddenin son fıkrasına göre siyasi partilerin devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmaları yukarıdaki esaslar çerçevesinde kanunla düzenlenir anayasa mahkemesine kanunla görev verilemez any son sınırlama konulamaz halbuki sayılı kanunun maddesiyle siyasi partiler kanununun maddesine eklenen fıkranın yarısından az olmamak kaydıyla bölümü anayasa mahkemesi için kanunla öngörülmüş bir sınırlama olup anayasaya açıkça aykırıdır sayılı kanunun maddesinin bendiyle değiştirilen siyasi partiler kanununun maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları anayasanın maddesine aykırıdır sayılı siyasi partiler kanununun sayılı kanunla değiştirilen maddesinin birinci fıkrası aynen şöyledir siyasi partilerin faaliyetlerinin izlenmesi amacıyla yargıtay cumhuriyet başsavcılığının istediği bilgi ve belgeleri bildirilen süre içinde vermeyen siyasi partiye yargıtay cumhuriyet başsavcılığı tarafından ikinci bir yazı tebliğ olunur bu yazıda bildirilen süre içinde cevap verilmediği ve istek yerine getirilmediği takdirde siyasi partinin kapatılması ya da devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması için dava açılabileceği de belirtilir bu tebliğde bildirilecek süre içinde yine istek yerine getirilmez veya cevap verilmezse yargıtay cumhuriyet başsavcılığı siyasi partinin kapatılması ya da devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması için anayasa mahkemesinde resen dava açabilir siyasi partiler kanununun maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklik ise şöyledir siyasi parti tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde istem yazısında belirtilen hususu yerine getirmediği takdirde yargıtay cumhuriyet başsavcılığı anayasa mahkemesinde siyasi partinin kapatılması ya da devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması için dava açar yargıtay cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen iddianamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde ilgili siyasi parti tarafından söz konusu parti organı merci veya kurulunesas sayısı karar sayısı işten el çektirilmesi ve parti üyesi veya üyelerin partiden kesin olarak çıkarılmaları halinde partinin kapatılması ya da devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması için açılan dava düşer aksi takdirde anayasa mahkemesi dosya üzerinde inceleme yaparak yargıtay cumhuriyet başsavcısının ve siyasi parti temsilcilerinin sözlü açıklamalarını gerekli gördüğü hallerde diğer ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları da dinlemek suretiyle açılmış bulunan davayı karara bağlar hemen fark edileceği gibi siyasi partiler kanununun maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında yapılan değişiklikler anayasanın maddesine açıkça aykırıdır çünkü anayasanın maddesi siyasi partilerin temelli kapatılma sebeplerini üç hal ile numerus claususe olarak tahdidi bir biçimde sayma yöntemi ile sınırlandırmıştır bilindiği gibi bu üç hal bir siyasi partinin tüzük ve programının anayasanın maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı bulunması bir siyasi partinin anayasanın maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı eylemlerin işlendiği bir odak haline geldiğinin anayasa mahkemesince tespit edilmesi iii bir siyasi partinin yabancı devletlerden uluslararası kuruluşlardan ve türk uyrukluğunda olmayan gerçek ve tüzel kişilerden maddi yardım alması halleridir anayasanın öngördüğü siyasi partiler için temelli kapatmayı gerektiren bu üç hali kanunla artırmak mümkün değildir zira anayasanın maddesinin son fıkrasında yer alan siyasi partilerin kapatılmaları yukarıdaki esaslar çerçevesinde kanunla düzenlenir hükmü siyasi partilerin temelli kapatılma sebeplerini artırmaya engeldir anayasada öngörülen temelli kapatma nedenleri sayılı siyasi partiler kanununun maddesinde anayasadaki yasaklara aykırılık halinde partilerin kapatılması başlığı altında aynen tekrarlanmıştır maddenin hem başlığından hem de içeriğinden açıkça anlaşılacağı gibi bu maddedeki kapatma kavramı anayasadaki temelli kapatma kavramı ile özdeştir sayı olarak da birbirine eşittir siyasi partiler kanunu siyasi partiler için anayasada yer almayan bir takım ilave kapatma sebepleri öngörmektedir maddede yapılan değişikliklerle siyasi partiler için anayasaya aykırı olarak yeni kapatma sebepleri öngörülmektedir anayasada açıkça kapatma yaptırımına bağlı tutulmayan sebeplerle siyasi partilerin kapatılması kabul edilemez çünkü yılında yapılan değişiklikle siyasal partilerin faaliyetlerini sürdürürken hangi hallerde kapatılabileceklerine ilişkin açık ve net kurallar konularak güvence sağlanmış yasa ile kapatma nedenlerinin genişletilmesi önlenmiştiresas sayısı karar sayısı nitekim gün ve sayılı yasayla yapılan anayasa değişikliklerine ilişkin günlü anayasa komisyonu raporunda komisyonumuz siyasi partilerin yeni kaleme aldığı maddede yer alan ilkelere uyması gerektiğini metne açıklıkla koymak suretiyle partilerin temelli kapatılmasını sadece bu ilkelere uyulmaması halinde öngörmüş ve diğer hallerde öngörmemiştir temelli kapatmanın partilerin tekrar kurulamaması demek olduğu da metinde belirtilmiştir aynı sistematiğe uygun olarak komisyonumuz siyasi partilerin bu ilkelere uygun hareket etmelerinin iki ayrı şeklini açıkça düzenlemiştir bunlardan birincisi partinin tüzük ve programının bu ilkelere aykırı olmasıdır ikinci durum ise partinin beyan ve eylemlerinin bu ilkelere aykırı olmasıdır bu iki durum anayasanın meri metninde de tekliftede birbirinden yeteri açıklıkla ayrılmamıştır komisyonumuz bu ayrımı yapmış ve ikinci halde temelli kapatmayı ancak partinin bu tür eylemlerin işlendiği bir odak haline gelmiş olmasına bağlamıştır bu hüküm federal almanya anayasasının maddesinden esinlenmiş olup partilere çok daha sağlam hukuki teminat getirmektedir denilmiştir bütün bunlara rağmen siyasi partiler kanununun maddesinde yapılan değişiklikle siyasi partiler için anayasada bulunmayan sebeplerden dolayı kapatma veya kapatmanın yerine geçen devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakma yaptırımı öngörülmektedir bilindiği gibi türkiye parti kapatmalardan dolayı gerek avrupa i̇nsan hakları mahkemesinde gerekse avrupa birliği nezdinde büyük sıkıntılar yaşamaktadır bu sıkıntıları aşmak da kolay olmamaktadır çünkü türkiye tam anlamıyla bir partiler mezarlığına dönüşmüş durumdadır gerçekten türkiyede cumhuriyete geçildikten sonra tam parti kapanmış veya kapatılmıştır tarihlerinde yani on yıl içinde sadece anayasa mahkemesi tarafından kapatılan siyasi parti sayısı tespitlerimize göre tam onyedidir son on yıl içinde anayasa mahkemesi tarafından kapatılan siyasi partilerin isimleri ve kapatıldıkları yıllar şöyledir halk partisi türkiye birleşik komünist partisi büyük anadolu partisi sosyalist parti yeşiller partisi halkın emek partisi özgürlük demokrasi partisi sosyalist türkiye partisi demokrat parti demokrat parti demokrasi ve değişim partisi diriliş partisi esas sayısı karar sayısı emek partisi sosyalist birlik partisi refah partisi demokratik kitle partisi fazilet partisi eğer siyasi partiler kanununun maddesinde anayasaya aykırı olarak yapılan değişiklikler varlığını sürdürecek olursa anayasa mahkemesi anayasaya aykırı olarak eski dönemlere nispetle daha yoğun bir biçimde siyasi parti kapatma mecburiyetinde kalacaktır çerçeve maddeni̇n anayasaya aykirilik durumu tarih ve sayılı kanunun çerçeve maddesiyle sayılı dernekler kanununun çeşitli maddelerinde değişiklikler yapılmıştır bu değişikliklerden biri de çerçeve maddenin bendi ile sayılı kanunun maddesinde yapılan değişikliktir ancak sayılı dernekler kanununun maddesinde yapılan değişikliklerin bir bölümü anayasanın maddesine diğer bir bölümü ise anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık durumu sayılı kanunun çerçeve maddesinin bendi ile değiştirilen sayılı dernekler kanununun maddesinin bendi anayasanın maddesine açıkça aykırıdır sayılı dernekler kanununun maddesinin bendi aynen şöyledir affa uğramış olsalar bile türk ceza kanununun i̇kinci kitabının birinci babında yazılı suçlardan biriyle mahkum olanlar basit ve nitelikli zimmet irtikâp rüşvet hırsızlık dolandırıcılık sahtecilik inancı kötüye kullanma dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı suçlar istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları ve resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından biriyle mahkum olanlar türk ceza kanununun ve inci maddelerinde yazılı suçlardan biriyle mahkum olanlar sürekli olarak dernek kuramazlar görüldüğü gibi burada bendin kapsamına giren kimseler için dernek kurma hakkı ortadan kaldırılmaktadıresas sayısı karar sayısı anayasanın maddesine göre dernek kurma hakkı bir temel haktır bir temel hak anayasanın öngördüğü belirli istisnalar dışında ortadan kaldırılamaz anayasanın maddesine göre de bir temel hak sınırlandırılırken bile temel hakkın özüne dokunulamaz yüksek malumları olduğu üzere maddeye göre bir temel hak özüne dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerine bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir sınırlama anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz halbuki sayılı kanunun değişik maddesinin bendi kanunla ilkesinin dışındaki bütün şartları yok saymıştır ve anayasanın hem sözüne hem de ruhuna açıkça aykırıdır i̇ptali gerekir zira burada bir hakkın sınırlandırılması değil tümüyle ortadan kaldırılması söz konusudur amacı suçları önlemek olan cezanın kamu yararı düşüncesine dayandığı bir gerçektir ancak bu düşünceyle de olsa anayasayla güvence altına alınmış bir temel hakkın ortadan kaldırılamayacağı duraksamaya yer vermeyecek kadar açıktır şu halde temel hak ve özgürlüklerin kaldırılmasından değil sadece sınırlandırılmasından söz edilebilir ki bu da ancak anayasanın maddesindeki koşulların gerçekleşmesi ile olanaklıdır bu maddede temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç dışında kullanılamaz denilerek sınırlandırmanın ölçüsü de konulmuştur anymahkararı e aymkds b anayasanın maddesine aykırılık durumu sayılı dernekler kanununun değişik maddesinin bendi anayasanın maddesine aykırıdır sayılı kanunun değişik maddesinin bendi aynen şöyledir a türk ceza kanununun nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı suçtan mahkum olanlar hükmün kesinleştiği kurulması yasaklanmış dernekleri kuranlar ve yönetenler ile dernekler için yasaklanmış faaliyetlerde bulunmaları sebebiyle mahkemece kapatılmasına karar verilen derneklerin yöneticileri kapatma kararının kesinleştiğiesas sayısı karar sayısı tarihten itibaren beş yıl süre ile dernek kuramazlar görüldüğü gibi sayılı kanunun değişik maddesinin bendi belirli kimseler için bir temel hakkı dernek kurma hakkını beş yıl süreyle durdurmaktadır ancak bu durdurma anayasanın maddesine açıkça aykırıdır bilindiği gibi anayasanın maddesi aynen şöyledir madde savaş seferberlik sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir açıkça görüldüğü gibi dava konusu bent anayasanın maddesinin bir temel hakkın durdurulabilmesi için öngördüğü şartların hiçbirini taşımamaktadır bu sebepten dolayı da anayasa e açıkça aykırıdır çünkü hak ve özgürlüklerin kullanılması ancak olağanüstü durumlarda durdurulabilir anayasada sayılan olağanüstü durumlar dışında başka bir anlatımla olağan dönemlerde temel hak ve özgürlüklerin kullanılması durdurulamaz any mah kararı e aymkd c bir kimsenin bir yasağı ihlal etmesi veya bir suçtan dolayı mahkum edilmiş olması sonucu değiştirmez yani kimsenin bir temel hakkının durdurulması için haklı neden sayılamaz çünkü kimse söz konusu fiili suç sayan özel hükmün öngördüğü yaptırıma tabi tutulmuştur bir suç için birden fazla ceza uygulamak hukukun temel ilkelerine tek suça tek yaptırım prensibine aykırı düşer yürürlüğü durdurma sebepleri̇ dava konusu hükümler açıkça anayasaya aykırıdır anayasaya açıkça aykırı olan bu hükümlerin ihlal ettiği haklar ise birer temel haktır bu haklar türkiyenin de imzalayıp onaylayarak iç hukukunun bir parçası haline getirdiği avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesiyle güvence altına alınmış bulunan haklardır dava konusu hükümlerin uygulanması halinde telafisi imkansız bir takım zararların meydana geleceği gayet açıktıresas sayısı karar sayısı bütün bu sakıncaları önlemek için söz konusu hükümler hakkında acilen yürürlüğü durdurma kararı verilmesi hukuki bakımdan bir gerekliliktir sonuç tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanunun açıkça anayasaya aykırı olan ve uygulanması halinde demokratik hukuk devleti bakımından telafisi imkansız zararlar doğuracağı kesin bulunan çerçeve maddesinin a bendiyle sayılı siyasi partiler kanununun maddesine eklenen fıkranın yarısından az olmamak kaydıyla bölümü b bendiyle değiştirilen sayılı siyasi partiler kanununun maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları çerçeve maddesinin a bendiyle değiştirilen sayılı dernekler kanununun maddesinin bendi abc alt bentleri bendi abc alt bentleri hakkında acilen yürürlüğü durdurma ve iptal kararı verilmesini arz ve talep ederiz