esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararlarının gerekçe bölümü şöyledir yargılama fonksiyonu içinde yer alan bir başka ifadeyle askeri mahkeme ve askeri savcılıklarda görev yapan askeri hâkimlere komutan kıdemli hâkim ya da askeri savcı tarafından subay sicili verilmesi anayasada yer alan askeri hizmetlerin gerekleri kavramının anayasal bir sonucu mudur yoksa mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerine ters düşen bir anayasaya aykırılık hali midir sorunun bu bağlamda değerlendirilmesi gerekmektedir öncelikle askerlik hizmetinin gerekleri kavramının hangi ölçü içinde göz önünde bulundurulması gerektiği hususu ön plana çıkmaktadır anayasanın askeri yargı başlıklı inci maddesiyle ilgili milli güvenlik komisyonunun değişiklik gerekçesinde savaş ve sıkıyönetim hallerinde askeri mahkemelerin iş hacminin artması askeri hâkim sayısının sınırlı olması sebepleriyle bu mahkemelerde adli yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmesine imkan veren hüküm ile askeri hâkimlerin yargı hizmeti dışında teşkilatında görevli bulundukları komutanlık ile olan ilişkilerinin düzenleneceğini belirten hüküm madde metnine dahil edilmiştir askeri yargı organlarının kuruluş ve işleyişleri askeri hâkimlerin özlük işlerinde mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatına ilişkin genel hükümlerden aynen yararlanacakları bunun yargı hizmetinin bağımsızlığının tabii bir sonucu olduğu ilke olarak benimsenmiş ancak asker kişi olmaları ve silahlı kuvvetler bünyesi içersinde görev yaptıkları hususu göz önünde tutularak yargı hizmeti dışındaki ilişkilerinin kanunla düzenleneceği bu düzenlemenin sadece bu hususa ait olduğu belirlenmiştir denilmek suretiyle mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerinin tüm yargı kolları açısından bir bütün olarak korunması gerektiği vurgulanmıştır anayasal güvence altına alınarak mahkemelerin bağımsızlığının any md korunması ve hâkimliğin teminat altına alınması anymd sivil ve askeri yargı açısından eş değer tutulmuştur any md askeri ve sivil mahkemelerin yargı görev ve yetkisine giren herkes için adil yargılanma hakkı any md mevcuttur her şahıs adil yargılanma hakkı çerçevesinde tarafsız bir mahkeme tarafından davasının hakkaniyete uygun şekilde dinlenilmesini isteme hakkına sahiptir askeri mahkemelerin yargılama alanı içinde bulunan bireylerin bu haktan mahrum oldukları düşünülemez anayasanın inci maddesinde düzenlenen askeri hizmetin gerekleri kavramının yargılama faaliyeti kapsamında algılanmasının farklı olması gerekmektedir nitekim anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında burada askerlik hizmetlerinin gerekleri ancak mahkemelerin bağımsızlığına ve bu bağımsızlığın güvencesi dayanağı olan hâkimlik teminatına dokunmadığı sürece ve oranda söz konusu olabilir başka bir deyimle askerlik hizmetlerinin gerekleri nedenine dayanılarak bağımsızlığının ve hâkimlerinin teminatının zedelenmesine yol açılması hukukça savunulur bir tutum olamaz denilmekte olup askeri mahkemelerin bağımsızlığı ve yargılama fonksiyonu içinde yer alan askeri hâkimlerin teminatlarını zedelemediği bu sınırlara dokunmadığı ölçüde askeri hizmetin gereklerinin göz önünde bulundurulması sınırları aştığı anda ise artık dikkate alınmaması gerekir anayasa mahkemesinin bir başka kararında da aynı görüş benimsenerek askerlik hizmetlerinin gereklerinin ancak mahkemenin bağımsızlığına ve bu bağımsızlığın güvencesiesas sayısı karar sayısı dayanağı olan hakimlik teminatına dokunmadığı sürece ve oranda söz konusu olabileceği belirtilmiştir amk k anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerine vurgu yapılarak askeri hizmet gereklerinin sınırları çizilmiştir bu bağlamda askeri hâkimler yardımcı sınıfa dahil muvazzaf subaylardandır askeri hâkimler de üniformayı gereği gibi taşıma selamlama birlik iç disiplinine uyma gibi yargı hizmeti dışındaki askeri hizmetin gereklerini yerine getirmekle yükümlüdürler askeri hâkimlerin yargı hizmeti dışındaki ilişkilerinin askeri hizmetin gereklerine göre kanunla düzenlenmesi mümkün görülmekle birlikte bu kavramın mahkemelerin bağımsızlığı ile hâkimlik teminatı ilkelerinin önüne geçmediği ve zedelemediği ölçüde göz önünde bulundurulması gerekmektedir anayasanın inci maddesiyle ilgili milli güvenlik komisyonunun değişiklik gerekçesi de bu yorumu teyit etmektedir anayasanın inci maddesinde belirtildiği üzere bağımsız mahkemelerde görev yapan hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar verirler hâkimlere tanınan bu teminat onların kişiliğine getirilen bir koruma olmayıp hâkimlerin hiçbir etki altında kalmaksızın adalet dağıtmalarını ve vatandaşların bu güvence içinde adaletin sağlandığı inancı içinde yaşamalarını sağlamaya yöneliktir yargının bağımsız olması ancak bağımsız mahkemeler ve teminatlı hâkimler eliyle sağlanabilir hâkim teminatına kanunla bazı sınırlamalar getirilmiş ise bu hâkimlerin yer aldığı mahkemelerin bağımsızlığından söz edilemez mahkemelerin bağımsız olması kadar mahkemelerin bağımsız ve hâkimlerin teminatlı görünmesi de bir kadar önemlidir mahkemelerin bağımsızlığını zedeleyecek mahiyette olabilecek kanun hükümlerinin hangi davada ve ne şekilde ortaya çıkabileceğini önceden tahmin etmek mümkün değildir bu ihtimal dahi mahkemelerin bağımsızlık görüntüsünü ortadan kaldırır mahkemelerin bağımsızlığı görev alan hâkimlerin şahsi yapısına bırakılamayacak kadar önemlidir sayılı askeri hâkimler kanununun nci maddesinde belirtildiği üzere askeri hâkim subayların rütbe terfii rütbe kıdemliliği kademe ilerlemesi yapmalarını temin edecek yeterlilikleri sicil ile saptanmaktadır sicil belgeleri general amiral sicil belgesi subay asteğmen albay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi olmak üzere üç çeşittir sayılı askeri hâkimler kanununun ek bsine göre subay sicil belgesi tanzim edilirken askeri hâkimlerin değerlendirme nitelikleri genel görünüşü sosyal durumu ve temsil yeteneği hak ve adalet prensiplerine uyarlığı disiplin kurallarına uyarlığı ve itaati meslek bilgisi temel askeri bilgi düzeyi ve genel kültürü i̇şbirliği ruhu yetiştirme anlatım ve ikna yeteneğiesas sayısı karar sayısı azmi iradesi dayanıklılığı ve canlılığı zekası muhakeme ve karar yeteneği görevini planlama icra takip ve kontrolde başarısı özgürlüğü ve yaratıcılığı liderlik ve komutanlık yeteneği şeklinde sayılmıştır sonuç olarak yukarda belirtilen değerlendirme kriterlerinin içerik olarak askeri hâkimlerinde tamamen diğer subaylar gibi askeri hiyerarşiye bağımlı olacak şekilde değerlendirilmelerine neden olduğu görülmektedir askeri hiyerarşi içinde önemli bir konumda olan teşkilatında askeri mahkeme kurulan komutanın soruşturma emri verme tutuklamayı talep etme tahliye ve tutuklama kararlarına itiraz etme savcılık kararlarına itiraz etme mahkeme kararlarını temyiz etme yetkileri dikkate alındığında yargılamanın süjelerinden biri olduğu açıkça görülmektedir bu yetkilerle donatılmış ve yargılama süjesi olarak yerini almış bulunan komutanın askeri hâkimler hakkında subay sicili düzenleyerek değerlendirme yapması hâkim bağımsızlığı ve teminatını etkisiz kılmakta bu ilkelerin hayata geçirilmesine engel olmaktadır aynı şekilde askeri mahkeme üyesi olarak görev yapan anayasa hukuk ve vicdanına göre farklı yönde oy kullanabilecek olan üye askeri hâkime kıdemli hâkimin keza soruşturmasını hiçbir etki altında kalmadan yapması gereken yardımcı askeri savcı ve askeri savcı yardımcısına ise askeri savcının sicil düzenlemesi de hâkim bağımsızlığı ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir askeri mahkeme ve askeri savcılıklarda görev yapan askeri hâkim ve askeri savcıların yargısal faaliyetlerini yerine getirirken terfii ve yükselmelerine esas teşkil edecek olan subay sicilini tanzim eden üstlerinin etkisi altında kalmaları olasılığının varlığı dahi adaletin tam olarak gerçekleştiğinin dışardan algılanması konusunda bir takım tereddütlerin doğmasına yol açacağı kuşkusuzdur bu durum ise anayasanın inci maddesinde yer alan mahkemelerin bağımsızlığı ve anayasanın uncu maddesinde belirtilen hâkimlik ve savcılık teminatı ile bağdaşmaz ayrıca askeri hizmet gereklerinin ön plana çıkarılması anayasanın nci maddesindeki demokratik hukuk devleti uncu maddesindeki yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı ilkeleriyle ve inci maddenin içeriğiyle de çatışmaktadır bilindiği üzere anayasa mahkemesi askeri yüksek i̇dare mahkemesinin başvurusu üzerine tarih ve k sayılı kararı ile ayi̇mdeki subay üyelere sıralı amirlerince subay sicil belgesi düzenlenmesine ve anılan üyelerin ayi̇mde en az üç yıl görev yapacaklarına ilişkin yasa hükmünü ayrıca askeri yüksek i̇dare mahkemesinin başvurusu üzerine tarih ve k sayılı kararı ile ayi̇mdeki askeri hâkim üyelere sıralı amirlerince subay sicil belgesi düzenlenmesine ilişkin yasa hükmünü iptal etmiştir bu kararlar çerçevesinde yapılan hukuki değerlendirmenin askeri mahkemelerde görevli askeri hâkim ve savcılara yansıtılmaması hukuken mümkün gözükmemektedir bu yansıtma i̇nsan haklarını ve ana hürriyetlerini korumaya dair sözleşmenin maddesine ve tarih ve sayılı kanunla anayasanın ncı maddesine eklenmek suretiyle anayasal kural haline getirilen adilesas sayısı karar sayısı yargılanma ve bu çerçevede mahkemelerin bağımsızlığı ilkelerinin zorunlu bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır kaldı ki askeri hâkimlere subay sicili verilmemesi nedeniyle askeri disiplinin zafiyete uğraması da söz konusu değildir askeri hâkimlerin yargı hizmeti dışındaki askeri yükümlülüklerinde zafiyet olması durumunda bu eylemleri nedeniyle uygulanacak müeyyide ve usuller sayılı askeri hâkimler kanununda ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir md ayrıca yargılama faaliyetinde görev alan askeri hâkim ve savcılara aynı kanun uyarınca askeri yargıtay ve askeri adalet müfettişlerince mesleki sicil verilmeye devam edileceğinden md askeri hâkim subayların rütbe terfii rütbe kıdemliliği kademe ilerlemesi işlemlerinde bir zafiyet söz konusu olmayacaktır yukarıda açıklanan nedenlerle dairemiz yargılama faaliyeti içinde yer alan davacı hakkında idari sicil üstleri tarafından subay sicili tanzim edilmesi işleminin kanuni dayanağını oluşturan sayılı askeri hâkimler kanununun nci maddesinin inci fıkrasının bendinin inci alt bendinde yer alan sicil düzenlenecek askeri hâkim subayın kuruluş bağlantısına göre teşkilatında askeri mahkeme kurulan komutan veya askeri kurum amiri ibaresinin ve aynı kanunun nci maddesinin inci fıkrasının bendinin üncü alt bendinin inci maddesinde yer alan kıdemli hâkimler birlikte çalıştıkları hâkimlerin askeri savcılar birlikte çalıştıkları yardımcı savcı ve savcı yardımcılarının ibaresinin anayasanın nci maddesindeki demokratik hukuk devleti uncu maddesindeki yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı ncı maddesindeki adil yargılanma hakkı inci maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığı uncu maddesindeki hâkimlik ve savcılık teminatı ilkelerine ve askeri yargı başlıklı inci maddesine aykırılık teşkil ettiği iddiasını ciddi gördüğünden dava dosyasından ilgili evrakların onaylı suretlerinin çıkartılarak anayasa mahkemesi̇ne gönderi̇lmesi̇ne karar vermiştir