esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir davacı vekili mahkememize verdiği tarihli dilekçe ile bağ kur numaralı i̇brahim sağdiçın babası i̇smail sağdiçın ehliyetsiz olarak dava dışı mehmet emin karagöze ait ah plakalı motosikletle giderken erdoğan doğunun kullandığı ve bayram aktene ait sc plakalı aracın çarpması sonucunda yaralandığını ve kurumca i̇smail sağdiça toplam tl sağlık yardımında bulunulduğunu bayramiç acmnin esas karar sayılı dosyasında erdoğanın i̇smailin ise oranında kusurluluğuna ilişkin mahkumiyet hükmünün kesinleştiğini ehliyetsiz kişiye araç kullandıran davalı mehmet eminin araç maliki sıfatı ile sorumlu olduğunu aynı şekilde davalı bayramın kullandığı araç sahibi erdoğanın da yine işleten sıfatı ile sorumlu olduğunu belirterek i̇smail için yapılan yardımların ödeme tarihlerinden itibaren işleyeceği yasal faizleri ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir yargılamaya katılan davalılar bayram ve erdoğan ile davalı mehmet emin vekili davanın reddini istemişlerdir davalı idarece ödemelere ilişkin fatura ve belgeler ibraz edilmiştir acmnin esas karar sayılı dosyasının tetkikinden motorsiklet ile seyreden mağdur i̇smailin aracına çarpan kamyonet sürücüsü erdoğanın oranında kusurluluğuna ve tck son maddesi ile sayılı yasanın maddesi uyarınca ay gün hapis ve tl apc ile tecziyesine ilişkin hükmün yargıtay denetiminden geçmek sureti ile kesinleştiği ah plakalı aracın davalı mehmet aliye kamyonetin ise davalı bayrama ait olduğu trafik kayıtlarından anlaşılmıştır i̇nceleme konusu yapılan bayramiç acmnin sayılı dosyasında mağdur i̇smailin tarihli hastane ifadesinde motorsikletin kendisine ait olduğunu iddia ettiği anlaşıldığından sayılı yasanın maddesinde yer alan işleten kavramının son cümlesi ile hgknun tarih sayılı kararı dikkate alındığında hmuk maddesinde yer alan ilk itirazlardan olmayan ve resen ele alınması gereken taraf sıfatı husumet açısından ifadesine başvurulan i̇smail sağdıç yeminli anlatımında ah plakalı motorsiklete kaza tarihi olan tarihinden yaklaşık yıl önce ezine ilçesinden olan davalı mehmet ali karagözden satın aldığını noterden ve trafikten işlem yapmadıklarını söz konusu motorsikleti kendi hesabına va tehlikesi yine kendisine ait olmak üzere yıl boyunca kullandığını satın aldıktan sonra araç üzerindeki fiili tasarruf yetkisinin kendisinde olduğunu hatta bir kaza anında sorumluluğun kendisine ait olacağını kabul ettiğini tarihten beri aracı kendisinin kullandığını davalı mehmetin kullanmadığını ifade etmiştir belirlenen durum karşısında davacı idare vekili harici satışı bilmelerinin mümkün olmaması sebebi ile mahkememizce davalı mehmetin sıfatının bulunmadığının kabulü halinde aleyhlerine vekalet ücreti tahmilinin mümkün bulunmadığını vurgulamıştır dava davacı kurumun dava dışı sigortalıya yapmış olduğu yardımları rücuen tazminine ilişkindir kaza ve yaralanma olayı ile bundan dolayı idare vekilinin sigortalıya yaptığı yardım miktarları çekişmesizdir hatta kaza sebebi ile ilgililere atfı kabil kusur oranlarıda sabittir sorun meydana gelen zarardan kim yada kimlerin ne şekilde sorumlu olacağına ilişkindir burada değerlendirilmesi gereken husus davalı mehmet eminin işleten sıfatı ile sorumlu olup olmayacağına ilişkindir sayılı yasanın tanımlar başlıklı maddesinde araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatı ile sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzunesas sayısı karar sayısı süreli kiralama ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı ariyet veya rehin alan kişinin işleten olduğu ancak ilgilisi tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikenin kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu olduğu ispat edilirse bu kişinin işleten sayılacağı hükme bağlanmıştır i̇şleten kavramının son cümlesi ülkemizin devam eden sosyal gerçeklerine göre düzenlenmiştir zira gerek kent gerekse kırsal yaşamda motorlu araçların haricen satışının yapıldığı bir vakıadır i̇şte böylesi harici satışlarda satanın sorumluluktan tamamen kurtulabilmesine yardımcı olacak şekilde alanın kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere aracı işlettiği ispatlandığı taktirde bu kişinin işleten sayılması ülke gerçeklerine uygundur somut olayda dava dışı i̇smailin davalı mehmet eminden motorsikleti kazadan uzun süre önce satın aldığı ve kendi hesabına tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği gerek ceza dosyasındaki gerekse mahkememiz huzurundaki anlatımları ile sabittir halde konu olayda davalının pasif husumeti yoktur ancak ne var ki bu harici satışın davalı idare tarafından bilinmesi mümkün olmayıp davalı mehmete trafik kayıtlarına göre açıldığı ve idarenin harici satışı yönünden araştırma yapması gibi bir görevinin olmadığı dikkate alındığında bu davalı yönünden idare aleyhine vekalet ücreti takdiri mümkün değildir bu düşüncelerle mehmet emin hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine diğer davalar yönünden açılan davanın ise kusur oranları dikkate alınarak kısmen kabulüne dair hüküm davacı idarenin temyizi sonucunda yargıtay hdnin ek ve tarihli kararı ile davalılardan emin karaöz motorsiklet malikidir zira trafik kaydı kendi üzerine olup haricen satışı noter senedine dayanmamaktadır bağ kur kanununun maddesine göre kusursuz olsa bile araç maliki sürücünün kusurundan ötürü sorumludur hal böyle olunca bu davalı hakkında da davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine hükmolunması usul ve yasaya aykırıdır noktasından bozulmuş yargılama sırasında bozma ilamına uyulmuştur ancak yargıtay ilamında zikrolunan bağ kur yasasının maddesindeki üçüncü kişilerin sorumluluğunu düzenleyen fıkradaki araç sahipleri ibaresinin sayılı yasanın maddesinin son cümlesi karşısında anayasaya aykırı olduğu sonucuna varılmıştır davada çözümlenmesi gereken sorun işletenin hukukî niteliğini belirlemekte toplanmaktadır sayılı yasada işleten bir terim olarak yasaya girmiştir sayılı yasa ile değişikliğe uğramadan önce yasa kullanan deyimini sayılı yasa ile araç sahibi kavramını içermektedir ne var ki bu deyimler kesin ve yeterli sonucun sağlanmasına elverişli olmadığından şekli ölçü ile birlikte maddi ölçü kıstasının da olaylara uygulanmasını zorunlu kılmıştır şekli ölçüye göre işleten satışa esas olan tescil belgesinde aracın fenni muayene ve trafiğe çıkmasının temelini oluşturan trafik belgesinde sigorta poliçesi ile vergi kaydında adı yazılı kişidir ahmet kiliçoğlu sayılı yasaya göre araç işletenin sorumluluğu batider cilt sayfa bolat bolatoğlu karayolları trafik kanununa göre motorlu araç işletenin hukukî sorumluluğu ankara sayfa maddi ölçü ise araçtan yararlanmayı ve araç üzerindeki eylemli egemenliği temel alır hemen belirtelim ki yeni yasa bu temel olgu üzerine oturtulmuş fakat çeşitlemelere yer verilmiştir nedenle konunun aydınlığa kavuşması için işleten çeşitleri durulması kaçınılmazdır kimlerin işleten olabileceği yasada sayılmıştır öncelikle vurgulayalım ki kimin araç sahibi olduğu konusunda trafiğe tescil ve tescil belgesi ile sahiplik ve satış belgesi birer delil işlevi niteliğidir bkz bolatoğlu opcilt ve devamı yasanın maddesinde araç sahibine araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir şeklinde tanımlanmıştır tescilli araç ancak noter sözleşmesi ile devredilir ve noter ertesi günü tescilin sağlanması için durumu bildirir md ve me işte bu arada bir kaza olduğunda zaman aracın kim yararına kullanıldığına bakılarak sorumlu kişi tespit ve tayin edilecektir trafik sicilinde adına kayıtlı bulunan kişi aracı kendi hesabına ve kendisine ait olmak üzere kullanıyor ve araçtan çıkar sağlıyor ise kişiliğinde hem şeklî hem maddî anlamda işletenlik sıfatı birleşmiş olur noterlerin düzenleme yolu ile yaptığı satış ve devir işlemi arkasından yapılacak tescil mülkiyete karine oluşturması bakımından önem taşır nedenle kuşkulu durumlarda aracın malikine işletenesas sayısı karar sayısı gözüyle bakmak ve buna ağırlık vermek yerinde olurbkz ergün özsunay trafik hukukunda zarar giderimi sorumlusu olarak işleten kavramına ilişkin bazı sorunlar batider temmuz cilt sayfa motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi durumunda bu teşebbüste sorumluluğa katlanır ki buna teşebbüs sahibinin sorumluluğu denir teşebbüs sahibi işleten değildir fakat motorlu araç sahibi ve araç işleticisi ile birlikte müteselsilen zarar görene karşı sorumludur yani teşebbüsün sorumlu olduğu hallerde işletenin sorumluluğu kalkmış olmaz yine mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışta alıcı sıfatı ile sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süre kiralama ariyet veya rehni gibi durumlarda kiracı ariyet veya rehin alan kişiler öteki işleten sıfatına sahiptirler bunların yanında bir de varsayımlı işletenlik söz konusudur yasa zarar görenlere muvazalı işlemlere karşı koruma bakımından varsayımlı işletenlik öngörmüştür kişiler kişilere karşı danışıklı işlemlere girişebilirler örneğin mal varlığı az ya da yok olanlar üzerlerine aracı kaydettirebilirler rehin vermiş veya kiralamış gözükebilirler i̇şte yasa bu durumda ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse bu kimse işleten sayılır demektedir kanıtlama yolu ile kişi ya da kişileri belirleme ona ya da onlara teknik anlamda işletenlik niteliği vermez i̇şleten gibi sorumlu olmaları sonucunu doğurur öyle ise öncelikle görünür işletenlere başvurulduğu ve kuşkulu bir durum söz konusu olmadığı sürece sorumluluk yoluna gidilmelidir açıklamalar ışığı altında bakıldığında davacı idare tarafından işbu tazminat davası açılmadan çok önce ceza dosyasındaki kaza tarihinden yıl önce motorsikletin davalı mehmet eminden dava dışı i̇smaile satıldığı yolundaki beyan irdelenmelidir yani sayılı yasanın maddesinin son cümle burada tezahür etmekte davalı mehmet üzerine kayıtlı motorsiklet uzun zamandan beri i̇smail tarafından harici satışa dayalı olarak kullanılmaktadır i̇smailin gerek ceza dosyasındaki gerekse mahkememiz huzurundaki bu yöndeki anlatımları mehmet emini sorumluluktan kurtarmaya yönelik muvaazalı bir ifade olarak değerlendirilemez zira i̇smail oldukça ağır bir şekilde yaralandığı kazadan hemen sonra hastane polisine vermiş olduğu ifadede harici satışı dile getirmiş olup böylesi bir durumda ileride açılacak muhtemel bir tazminat davasını düşünerek mehmet emin lehine beyanda bulunduğu kabul edilemez kısacası harici satış ve buna dayalı i̇smailin kullanımı dolayısıyla maddî anlamda bu kişi yönünden işletenlik kavramının gerçekleştiğinin kabulü zorunludur eğer davacı bağ kur olmayıp özel bir şahıs olsaydı mehmet emin kendisi lehine yasada getirilen bu kurtuluş beyyinesinden faydalanabilecekti oysa davacı bağ kur olduğu için ve dava sayılı yasanın maddesine göre ikame edildiğinden mehmet emin sadece madde metninde yer alan araç sahiplerine ibaresi nedeni ile sorumlu tutulmaktadır burada iki ayrı özel yasa olan sayılı yasanın maddesinin son cümle ile sayılı yasanın maddesi içeriği birbiriyle çelişmekte olup bu husus anayasaya aykırılık teşkil etmektedir zira mehmet eminin üzerine kayıtlı araç herhangi bir özel şahsa zarar vermiş olsaydı kendisi harici satışa dayalı olarak sorumluluktan kurtulabilecekti ancak sırf yasal düzenleme nedeni ile ve davacı bağ kur olduğu için mehmet eminin bu yöndeki sorumluluktan kurtulabilme imkanı engellenmektedir mevcut yasal düzenlemeden kaynaklanan bu olgular ise anayasanın ve maddesinde yer alan cumhuriyetin nitelikleri devletin temel amaç ve görevlerinde zikrolunan sosyal hukuk devleti ilkesi ile kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıdır sayılı yasanın maddesindeki araç sahiplerine ibaresi davacı idare lehine bir eşitsizliğe neden olmaktadır oysa anayasanın yukarıda belirtilen ve genel esaslar bölümünde yeralan maddelerde özetle sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleri çerçevesinde ayırım gözetmeksizin herkesin eşit olduğu ve hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı vurgulanmıştır bütün bu açıklamalar ışığı altında dosyanın anılan kavramın iptali için anayasa mahkemesine gönderilmesinin gerektiği sonuç ve kanaati ile aşağıdaki hüküm kurulmalıdıresas sayısı karar sayısı hüküm yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı bağ kur yasasının maddesindeki ikinci fıkrasında yeralan araç sahiplerine ibaresinin iptali için dava dosyasındaki bu konu ile belgelerin tastikli örneklerinin anayasa mahkemesine gönderilmesine davanın anayasa mahkemesinin vereceği karara kadar geri bırakılmasına dair davacı vekili ile davalı mehmet emin vekili ve diğer davalıların yüzlerine karşı alenen ve yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı