esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemlerini içeren günlü dava dilekçesinin gerekçesi şöyledir olay tarihli ve sayılı kanunun sayılı i̇mar kanununun ve sayılı kıyı kanununun uygulamalarında ve telekom aşnin özelleştirilmesi sırasında karşılaşılan sorunların giderilmesi amacıyla çıkarılan tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunda anayasaya aykırı düzenlemelere yer verilmiştir aşağıda önce sayılı kanunun iptali istenen hükümlerine yer verildikten sonra iptali istenen hükümlerle ilgili olarak anayasaya aykırılık gerekçeleri açıklanmıştır i̇ptali̇ i̇stenen hükümler tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun inci maddesinin sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde değişiklik yapan birinci fıkrasındaki devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra i̇baresi tarih ve sayılı kanunun iptali istenen ibareyi de içeren inci maddesinin birinci fıkrası aynen şöyledir sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde yer alan değer tespit sonuçları kuruluşun özelleştirilmesine ilişkin ihale sonuçlarının onaylanmasını müteakip idare tarafından kamuoyuna duyurulur ibaresi değer tespit sonuçları kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulur şeklinde değiştirilmiş bendinin alt bendinde yer alan pazarlık usulü ibaresi ile başlayan paragrafın birinci cümlesinin sonuna sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz ibaresi eklenmiş ve alt bendinin son paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir i̇ptali istenen devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra ibaresidir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde yer alan pazarlık usulü ibaresi ile başlayan paragrafın birinci cümlesinin sonuna eklediği sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz i̇baresiesas sayısı karar sayısı tarih ve sayılı kanunun iptali istenen ibareyi de içeren inci maddesinin birinci fıkrası aynen şöyledir sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde yer alan değer tespit sonuçları kuruluşun özelleştirilmesine ilişkin ihale sonuçlarının onaylanmasını müteakip idare tarafından kamuoyuna duyurulur ibaresi değer tespit sonuçları kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulur şeklinde değiştirilmiş bendinin alt bendinde yer alan pazarlık usulü ibaresi ile başlayan paragrafın birinci cümlesinin sonuna sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz ibaresi eklenmiş ve alt bendinin son paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir i̇ptali istenen sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz i̇baresidir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun uncu maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde tarih ve sayılı kanunun uncu maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde aynen şöyledir özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait veya bu kuruluşların müşterek maliki bulunduğu gayrimenkullerden varsa diğer malikler ile de anlaşarak sayılı kat mülkiyeti kanunundaki şartlar aranmaksızın i̇darenin talebi üzerine yirmi gün içinde tapu sicil müdürlüklerince tapuda kat mülkiyeti kütüğüne bağımsız bölümler halinde tescil edilir bu işlemin yapılması sırasında kat mülkiyetine geçiş için kadastro müdürlüğünce zemindeki fiili durumu tespit eden plân vaziyet plânı sayılır ve anılan kanunun nci maddesinin bendinde yazılı fotoğrafın kuruluş temsilcisince tasdik edilmesi yeterli görülür ve başka bir belge aranmaz tarih ve özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun nci maddesinin tarihli ve sayılı i̇mar kanununa eklediği ek madde tarih ve sayılı kanunun nci maddesi ile tarihli ve sayılı i̇mar kanununa eklenen ek madde aynen şöyledir özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifakkullanım hakkı alınmış arsa ve arazilerin sayılı kıyı kanunu ve sayılı turizmi teşvik kanunu kapsamında bulunması halinde bu yerlerde genel ve özel kanun hükümlerine göre imar plânlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kuruluşlardan bayındırlık ve i̇skân bakanlığının uygun görüşü ve diğer yetkili kuruluşlardan kültür ve turizm bakanlığı denizcilik müsteşarlığı belediyeler ve il özel idareleri görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte imar plânlan ve imar tadilatları ile mevzi imar plânları başbakanlık özelleştirme i̇daresi başkanlığınca hazırlanarak özelleştirme yüksek kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer i̇lgili kuruluşlar bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarınıesas sayısı karar sayısı beş yıl süreyle değiştiremezler i̇lgili kuruluşlar görüşlerini on beş gün içinde bildirir bu plânlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler ilgili mevzuat çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlarca verilir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun üncü maddesinin tarihli ve sayılı kanunun ncı maddesinin dördüncü fıkrasının bendinden sonra gelmek üzere eklediği bendinin ve bu fıkradan sonra gelmek üzere eklediği yeni fıkranın tarih ve sayılı kanunun üncü maddesinin tarihli ve sayılı kanunun ncı maddesinin dördüncü fıkrasının bendinden sonra gelmek üzere eklediği bendi ve bu fıkradan sonra gelmek üzere eklediği yeni fıkra aynen şöyledir organize turlar ile seyahat eden kişilerin taşındığı yolcu gemilerinin kruvaziyer gemilerin bağlandığı günün teknolojisine uygun yolcu gemisine hizmet vermek amacıyla liman hizmetlerinin elektrik jeneratör su telefon internet ve benzeri teknik bağlantı noktaları ve hatlarının sağlandığı yolcularla ilgili gümrüklü alan hizmetlerinin görüldüğü ülke tanıtımı ve imajını üst seviyeye çıkaracak turizm amaçlı yeme içme tesisleri alışveriş merkezleri haberleşme ve ulaştırmaya yönelik üniteler danışma enformasyon ve banka hizmetleri konaklama üniteleri ofis binalar fonksiyonlara sahip olup kruvaziyer gemilerin yanaşmasına ve yolcuları indirmeye müsait deniz yapıları ve yan tesislerinin yer aldığı kruvaziyer ve yat limanları özelleştirme kapsam ve programına alınan ve sahil şeridi belirlenen veya belirlenecek olan alanlar ile kıyı ve dolgu alanlarında yapılacak yat ve kruvaziyer limanlarının ihtiyacı olan yönetim birimleri destek birimleri bakım ve onarım birimleri teknik ve sosyal altyapı ve konaklama birimleri ile ilgili kullanım kararları ve yapılanma şartları imar plânı ile belirlenir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun uncu maddesinin sayılı kanunun uncu maddesinin sonuna eklediği fıkradaki imar mevzuatındaki kısıtlamalara tabi olmaksızın i̇baresi tarih ve sayılı kanunun uncu maddesinin sayılı kanunun uncu maddesinin sonuna eklediği iptali istenen ibareyi de içeren fıkra aynen şöyledir sayılı kanun kapsamında gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar yöntemine göre özelleştirme işlemleri yapılan hizmet özelleştirilmesi niteliğindeki yatırımların yapılacağı yerlerde hazırlanan veya hazırlattırılan plânları özelleştirme i̇daresince değerlendirilmek ve sözleşmeye uygunluğu konusundaki görüşü de alınmak kaydı ile imar mevzuatındaki kısıtlamalara tâbi olmaksızın resen onaylamaya bayındırlık ve i̇skan bakanlığı yetkili olup her türlü ruhsatı ilgili belediye en geç iki ay içinde verir i̇ptali istenen imar mevzuatındaki kısıtlamalara tâbi olmaksızın ibaresidir iii gerekçeesas sayısı karar sayısı tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun inci maddesinin sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde değişiklik yapan birinci fıkrasındaki devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra i̇baresinin anayasaya aykırılığı değişiklikten önceki düzenlemede özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespit sonuçlarının kamu oyuna duyurulmasının ihale sonuçlarının onaylanmasını müteakip yapılması öngörülmekte iken sayılı kanunun inci maddesinin ikinci fıkrası ile yapılan bu düzenlemeyle değer tespit sonuçlarının kamu oyuna duyurulması devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesi sonrasına bırakılmaktadır satış kiralama ve işletme hakkının verilmesi şeklindeki özelleştirme yöntemlerin uygulandığı bütün durumlarda özelleştirilen kuruluş devir işleminin bedel karşılığında yapılacağı sayılı kanun ve bu bedelin de doğal olarak devir sözleşmesinde yer alacağı açıktır devir bedelinin taksitlerle ödenmesinin öngörüldüğü ve bu taksitlerin çok uzun vadelere bağlandığı durumlarda devir sözleşmesinde yer alan ödeme yükümlüğü de son taksitin ödenmesinden sonra yerine getirilmiş olacak ve dolayısıyla değer tespit sonuçlarının kamu oyuna bildirilmesi de ancak bu tarihte gerçekleşebilecektir böyle bir durumun özelleştirme uygulamalarında mutlaka dikkate alınması gereken şeffaflık ilkesi ile bağdaşmayacağı açıktır nitekim sayılı kanunun i̇lkeler başlıklı nci maddesinin birinci fıkrasının bendinde özelleştirme işlemlerinin değer saptaması da dahil aleniyet içinde yürütülmesi özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler arasında gösterilmiştir söz konusu düzenlemenin öncelikle bu hüküm ile çeliştiği açıktır diğer taraftan kamu paylarının devrinde şeffaflık ilkesinin özenle korunup gözetilmesi anayasanın nci maddesinde ifade edilen demokratik hukuk devleti olmanın da bir gereğidir şöyle ki bilindiği gibi denetim devletin asli görevleri arasında olup kamu adına yapılan vazgeçilmez bir görevdir kanun koyucu ne kadar iyi niyetli kanunlar da ne kadar mükemmel olursa olsun uygulayıcılar konulan kuralları doğru uygulamadığı sürece istenen verimin elde edilmesi belirlenen hedefe ulaşılması mümkün değildir hataları en aza indirmenin ve belirlenen hedefe ilerlemenin yegane yolu yapılanları gözden geçirmek denetlemek yanlışları bularak düzeltmek ve onları tekrarlamamaktır bu fert için de kurum için de millet için de aynıdır milletin demokratik denetim hakkını kullanması da ancak yapılanın kamu oyuna duyurulması ve bu suretle toplumun bilgilendirilmesiyle mümkün olabilir i̇ptali istenen düzenleme toplumun zamanında bilgilendirilmesine imkan bırakmayarak milletin kamu işlemlerini etkin bir biçimde denetlemesini engellemekte böylece anayasanın nci maddesinde ifade edilen demokratik hukuk devleti niteliğine aykırı düşmektedir diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı amkd sa shf esas sayısı karar sayısı açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun inci maddesinin sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde değişiklik yapan birinci fıkrasındaki devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra ibaresi anayasanın ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde yer alan pazarlık usulü ibaresi ile başlayan paragrafın birinci cümlesinin sonuna eklediği sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz i̇baresinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen ibare anayasaya aykırı nitelikler taşımaktadır çünkü bu ibare sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde tek teklifle yetinilmesine imkan tanıyarak rekabet ortamının ortadan kaldırılmasına zemin hazırlamaktadır rekabet ortamının ortadan kaldırılmasının ise fiyatın daha düşük düzeylerde kalmasına neden olacağı ortadadır bu ise özelleştirmeden beklenilen kamu yararını engelleyici nitelikte bir husustur bir hukuk devletinde tüm kamu erklerinin kullanılmasında nihai amaç kamu yararıdır hiçbir kamu erki anayasa mahkemesinin de kararlarında belirttiği gibi kamu yararının gerçekleşmesini engelleyici biçimde kullanılamaz bu nedenle söz konusu iptali istenen ibare anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine aykırıdır diğer yandan kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde uygulanacak kuralların kamu payı yüzde onbeşin üstünde olan iştirak hisselerin özelleştirilmesinde uygulanacak kurallardan farklı tutulması anayasanın uncu maddesinde belirtilen eşitlik ilkesine de aykırı düşmektedir anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenlemenin anayasanın ve inci maddelerinde yer alan hukuk devleti anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleri ile bağdaşması da düşünülemez bu nedenle sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının sayılı kanunun inci maddesinin bendinin alt bendinde yer alan pazarlık usulü ibaresi ile başlayan paragrafın birinci cümlesinin sonuna eklediği ve anayasanın ve inci maddelerine aykırı olan sermayesindeki kamu payı yüzde onbeşin altında olan iştirak hisselerinin özelleştirilmesinde birden fazla teklif alınması şartı aranmaz ibaresinin iptal edilmesi gerekmektedir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun uncu maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde ün anayasaya aykırılığıesas sayısı karar sayısı sayılı kanunun uncu maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde de özelleştirme programında bulunan kuruluşlara ait binaların ve sosyal tesislerin kat mülkiyeti kütüğüne bağımsız bölümler halinde tescil işlemlerinin sayılı kat mülkiyeti kanunundaki şartlar aranmaksızın yapılacağı öngörülmektedir yapılan bu düzenlemede söz konusu işlemler için zemindeki fiili durumu tespit eden planın yeterli görüleceği ve bunun vaziyet planı yerine geçeceği belirtilerek başka bir belge aranmayacağı ve sayılı kanunun nci maddesinin bendinde yazılı fotoğrafın kuruluş temsilcisince tasdikinin yeterli olacağı belirtilmektedir sayılı kat mülkiyeti kanununun nci maddesinde kat mülkiyetinin kurulması için gerekli olan belgeler etraflı bir şekilde düzenlenmiş olup vaziyet planı bunlardan sadece biridir bu düzenleme anayasanın uncu maddesinde açıklanan eşitlik ilkesine aykırıdır anayasanın uncu maddesinde herkes dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde «eşitlik ilkesi»ne uygun olarak hareket etmek zorundadırlar denilmektedir bu yasak insan hakları belgelerinde olduğu gibi birbirinin aynı durumunda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ayrıca ve açıkça ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılık oluşturur anayasanın amaçladığı eşitlik mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa anayasanın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz başka bir anlatımla kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz anayasa mahkemesinin gün ve k sayılı kararı özelleştirme programına alınmış kuruluşlar başka yönlerden farklı statüde bulunsalar bile sahip oldukları ana gayrimenkullerinin kat mülkiyetine çevrilmesi konusunda diğer bütün kişi ve kuruluşlar ile aynı hukuki durumda olduklarından söz konusu gayrimenkullerinin kat mülkiyetine çevrilmesinde uygulanacak işlemler ve gerekler açısından fark gözetilemez i̇ptali istenen kural özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ve dolayısıyla bunların sahip oldukları gayrimenkullerin paydaşlarına aynı hukuksal durumdaki diğer kişilerin hiç birisine tanınmayan ve adalet duygusuyla bağdaşmayan bir biçimde ayrıcalık getirmiş fotoğrafla kat mülkiyetine geçiş işlemlerinin yapabilmesine zemindeki fiili durumu tespit eden planın vaziyet planı yerine geçmesine imkan tanınmıştır halbuki özelleştirme programına alınmış kuruluşlar ve bunların sahip oldukları gayrimenkullerin paydaşları dışındakiler için kat mülkiyetine geçiş ve tapuda kat mülkiyeti kütüğüne kayıt için sayılı kanunda belirtilen tüm koşulların yerine getirilmesi gerekli görülmüştür anayasanın çeşitli hükümlerine aykırı bir düzenlemenin anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ve inci maddesinde yer alan anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleri ile bağdaşması da düşünülemez bu nedenle tarih ve sayılı kanunun uncu maddesi ile sayılı kanuna eklediği ek madde anayasanın ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda veesas sayısı karar sayısı bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun nci maddesinin tarihli ve sayılı i̇mar kanununa eklediği ek madde ün anayasaya aykırılığı sayılı kanunun nci maddesi sayılı imar kanununa bir ek madde eklenmesini öngörmektedir sayılı kanunun uncu maddesinin ikinci fıkrasının belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin ilgili kuruluşlarından gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak ek ibare md imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumlarının başbakanlık özelleştirme i̇daresi başkanlığınca hazırlanarak özelleştirme yüksek kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını yıl değiştiremezler ilgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir şeklindeki hükmünün kapsamı sayılı kıyı kanunu ve sayılı turizm teşvik kanunu kapsamındaki yerleri de içine alacak şekilde genişletilmektedir anayasanın nci maddesinin ilk fıkrasıyla tanımı yapılan mahallî idareler il belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları gene kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir bu hüküm ile mahalli müşterek ihtiyaçların karşılanması görevi belirtilen farklı nitelikteki mahalli idarelere verilmiştir bir başka ifade ile mahalli müşteri ihtiyaçları ancak mahalli idareler karşılayabilecek ve bu konudaki hizmetler mahalli idareler tarafından yürütülecektir sayılı kanunun ncı maddesinde imar planlarının nazım i̇mar planları ve uygulama i̇mar planları olarak hazırlanacağı belirtilmiş inci maddesinde de söz konusu imar planlarının tanımı yapılmıştır bu tanımlara göre nazım i̇mar planı varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını gerektiğinde yapı yoğunluğunu çeşitli yerleşme alanlarının gelişme ve büyüklükleri ile ilkelerini ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır uygulama i̇mar planı tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını bunların yoğunluk ve düzenini yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır bu tanımlardan da anlaşılacağı üzere uygulama imar planlarının hazırlanmasına da esas alınan nazım imar planına kentin gelecekte alacağı biçimi gösteren plandır denilebilir bu nedenle imar planlarının yapılmasının mahalli müşterek ihtiyaçlardan olduğu kuşkusuzdur anayasanın nci maddesinin ikinci fıkrası ise mahallî idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir kuralını getirmiştir anayasanın nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen yerinden yönetim ilkesi yerel yönetimlerin özerkliğini pekiştirmektedir gerek bu fıkrada gerek üncü maddeninesas sayısı karar sayısı birinci fıkrasında sözü edilen görevler sözcüğünün yine anayasanın nci maddesinin birinci fıkrasında ifadesini bulan mahallî müşterek ihtiyaçları kapsadığı açıktır bu kavram herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi aile zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir bu gereksinimleri yerel planda karşılama olanak ve önceliklerini takdir yetkisinin yörede yaşayan halkın yasalara dayalı olarak oluşturdukları organlara bırakılması hem özerklik ilkesine hem de demokratik yaşam biçimine daha uygun bir yoldur halbuki iptali istenen ek madde ün birinci cümlesinde yer alan düzenleme ile imar planı yapma yaptırma ve onama yetkilerini düzenleyen yürürlükteki yasaları ve yasaların öngördüğü kurum ve kuruluşları bertaraf ederek özelleştirme programına alınmış kuruluşların mülkiyetinde ya da kullanımında arsa ve arazileri üzerinde her türlü imar planı yapma ve değiştirme yetkisi diğer bir anlatımla yerel ortak gereksinimlerin kapsam ve sınırının saptanması yetkisi imar mevzuatı ile hiç bir ilgisi ve konusu olmayan özelleştirme i̇daresine verilmektedir böyle bir durumda bu yetkinin siyasal yönlendirme kayırma ya da caydırma amacıyla da kullanılabileceği ve sübjektif takdir ve tercihlerle bölgeler arasında dengesizliklere yol açılabileceği açıktır özelleştirme i̇daresi başkanlığınca özelleştirme programına alınan taşınmazlarda yapılan ve yapılacak planlar bölgenin alanın veya belde halkının ihtiyaçlarına göre yapılmayacak söz konusu taşınmazlar gelir getirici bir unsur olarak görülecektir bu taşınmazlar üzerinde imar planı değişiklikleri ile sanayi alanları rant odaklı kullanımlara dönüştürülecek alışveriş merkezleri ticaret merkezleri konut dışı kentsel çalışma alanları gibi kentsel rant alanları yaratılacak kamunun ortak malı olan ve herkesin hakkı olan taşınmazlar kişilere rant amaçlı olarak aktarılacaktır kentin ihtiyaçları dikkate alınmayacak cazibe merkezi yaratılacaktır söz konusu taşınmazlar üzerinde bulunan planlarda yerel ve ülkesel kalkınmaya hizmet eden üretim yani sanayi alanları da yok edilecek istihdam ve kalkınmada ciddi zaafiyetler ortaya çıkacaktır bu durumda bazı yerlerde yerel halk bir kent etkilenecek kentlerin yaşamsal faaliyetleri durma noktasına gelebilecektir yapılan planlar farklı bir idare tarafından mülkiyete göre yapıldığından parçacı olacak planlama süreci çok parçalı hale gelecek kentlerin bütünlüklü planlama ve makro gelişmeleri çağdaş şehircilik anlayışına aykırı bir biçimde alt üst olacaktır açıklanan tüm bu nedenler iptali istenen ek madde ün birinci cümlesinde yer alan düzenlemenin kamu yararı dışındaki amaçlara yöneldiği ve hukuk devletinin vazgeçilmez öğeleri içinde yer alan yasaların kamu yararına dayanması ilkesiyle bağdaşmadığını göstermektedir kamu yararına yönelik olmayan yasama eylemleri hukuk devleti anlayışı dolayısıyla anayasanın nci maddesi ile çelişir yukarıda belirtildiği gibi imar planları yapılması mahalli müşterek ihtiyaç niteliği taşıdığı ve bu nedenle belediyelerin görev alanı içinde kalması gerektiği halde iptali istenen düzenlemenin özelleştirme programına alınan taşınmazlar için imar planı hazırlama görevini merkezi idareye vermesi anayasanın nci maddesine de aykırıdır diğer yandan iptali istenen birinci cümle imar planları bakımından özelleştirme programına alınan taşınmazlarla bu niteliği taşımayan fakat aynı yerel yönetim alanında yeresas sayısı karar sayısı alan diğer taşınmazlar arasında anayasanın uncu maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı bir ayrım yapmaktadır bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf bu nedenle tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun nci maddesi ile tarihli ve sayılı i̇mar kanununa eklediği ek madde ün birinci cümlesi anayasanın ve nci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir ek madde ün ikinci üçüncü ve dördüncü cümlelerinde ise anayasaya aykırı olan birinci cümledeki ilkenin uygulaması ilgili hususlar düzenlendiği için bunlar da birinci cümlenin anayasaya aykırılığına ilişkin yukarıda belirtilmiş olan aynı gerekçelerle anayasanın ve nci maddelerine aykırıdırlar ve iptal edilmeleri gerekir tarih ve sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanunun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunda ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun üncü maddesinin tarihli ve sayılı kanunun ncı maddesinin dördüncü fıkrasının bendinden sonra gelmek üzere eklediği bendinin ve bu fıkradan sonra gelmek üzere eklediği yeni fıkranın anayasaya aykırılığı sayılı kanunun üncü maddesiyle sayılı kıyı kanununun ncı maddesinin dördüncü fıkrasına bendinden sonra gelmek üzere eklenen bendiyle organize turlar ile seyahat eden kişilerin taşındığı yolcu gemilerinin kruvaziyer gemilerin bağlandığı günün teknolojisine uygun yolcu gemisine hizmet vermek amacıyla liman hizmetlerinin elektrik jeneratör su telefon internet ve benzeri teknik bağlantı noktaları ve hatlarının sağlandığı yolcularla ilgili gümrüklü alan hizmetlerinin görüldüğü ülke tanıtımı ve imajını üst seviyeye çıkaracak turizm amaçlı yeme içme tesisleri alışveriş merkezleri haberleşme ve ulaştırmaya yönelik üniteler danışma enformasyon ve banka hizmetleri konaklama üniteleri ofis binalar fonksiyonlara sahip olup kruvaziyer gemilerin yanaşmasına ve yolcuları indirmeye müsait deniz yapıları ve yan tesislerinin yer aldığı kruvaziyer ve limanlarını kıyılarda yapılması öngörülmektedir yapılan bu düzenleme ile anayasa medeni kanun kıyı kanunu ve türk hukukunda kamu malları üzerinde kabul görmüş içtihatlara rağmen kıyı gibi herkesin kullanımına ve yararlanmasına açık doğal varlıklarımızın sırf ticari beklentiler uğruna kamu ve toplum yararı dışında kullanılması öngörülmektedir kıyılarda medeni kanunun inci maddesi eski tmk inci mdne göre sahipsiz mal olarak kabul edilen yerlerdendir ve devletin hüküm ve tasarrufu altındadır diğer bir anlatımla sahipsiz mallar doğal nitelikleri gereği özel mülkiyete elverişli olmayan kamu mallarıdır türk hukukunda egemen olan görüş devletin kamu malları üzerindeki hakkının medeni hukuk anlamında mülkiyet hakkı olmadığıdır anayasa mahkemesinin gün ve sayılı kararındaesas sayısı karar sayısı türk medeni yasasının inci maddesinde sahipsiz şeylerle yararı kamuya ait olan mallar devletin hüküm ve tasarrufu altında kabul edilmiştir bu hüküm anayasasının uncu maddesinde tabii servetler ve kaynaklar devletin hüküm ve tasarrufundadır bunların aranması ve işletilmesi hakkı devlete aittir biçiminde yer almıştı anayasası ise kıyı rejimini belirlerken kendisinden önce oluşturulan bu sistemi benimsemekle beraber kıyının hukuksal konumunu genel nitelikte doğal servet ve kaynaklarla ilgili maddeler dışında bağımsız ve ayrı bir maddede açıklamıştır anayasanın kıyılardan yararlanma başlıklı üncü maddesinde kıyıların devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu deniz göl ve akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetileceği kıyılarla sahil şeritlerinin kullanış amaçlarına göre derinliğinin ve kişilerin bu yerlerden yararlanma olanak ve koşullarının yasayla düzenleneceği öngörülmüştür kıyılar doğal olarak deniz göl ve akarsuların devamı durumunda bulunduklarından bunlardan yararlanma ancak kıyının herkese açık olması ile olanak kazanabilecektir ayrıca anayasanın ncı maddesinin üçüncü fıkrasında kıyıların korunması amaçlı kamulaştırmadan söz edilmiştir öte yandan anayasanın ncı maddesi herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir kuralından sonra çevreyi geliştirmenin çevre sağlığını koruma ve çevre kirlenmesini önlemenin devletin ve vatandaşların ödevi olduğunu belirleyerek bu hükümle kıyıların korunmasına ilişkin üncü madde arasında yakın bir ilişki kurmuştur anayasanın inci maddesinde doğal servet ve kaynakların kıyılarla ilgili üncü maddede olduğu gibi devletin hüküm ve tasarrufunda olduğu belirlendikten ve bunların aranması ve işletilmesi hakkının devlette bulunduğu vurgulandıktan sonra bu hakkın gereğinde belli bir süre için gerçek ve özel kişilere devredilebileceği esası benimsenirken kıyılar yönünden bu tür bir devir yetkisine yer verilmemiştir anayasa mahkemesinin günlü esas karar sayılı ile günlü esas karar sayılı kararlarında doğal servet ve kaynakların devletin hüküm ve tasarrufu altında olmasının ne anlama geldiği açıklanmıştır bu kararlara göre anayasa tabii servetleri ve kaynaklarını medeni kanunun hükümlerine bağlı özel mülkiyet düzeninin kapsamı dışında bırakmakta onlara devletin devlet olma niteliği ile eli altında tuttuğu nesneler düzeni içinde yer vermektedir her iki düzen başka başka koşullara ve kurallara bağlıdır değişik niteliktedir aralarında birbirlerine karıştırılmalarını önleyecek bellilik ve kesinlikte sınırlar vardır anayasa tabii servetlerin ve kaynakların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu açıklamakla aynı zamanda bunların mülkiyet konusu olamayacağını da hükme bağlamıştır aslında mülkiyet düzenine bağlı bulunmayan bir nesnede mülkiyetin devri de öncelikle söz konusu olamaz denilerek kıyının anayasal konumu etraflıca açıklanmıştır bu anayasal konuma göre kıyılar herkesin eşit ve özgür olarak ortaklaşa yararlanmasına açıktır oysa anılan düzenlemeyle getirilen kruvaziyer liman tanımı ile kıyıların kullanımı sınırlanmaktadır bu düzenleme ile anayasaya aykırı olarak ülkenin doğal servet ve kaynaklarından olan ve özenle korunması gereken kıyılar toplum ve kamu yararı dışında kullanılmaya açılarak kıyıların ve sahil şeritlerinin doğal servet ve kaynak niteliği kazandıran özelliklerinin yitirilmesine neden olunmuştur yabancı ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sanayileşme ve kentleşmenin yoğunlaşması ile birlikte artan turizm ve dinlenme ihtiyacının karşılanması bakımından kıyılardan yararlanmaesas sayısı karar sayısı isteğinin artmış olması bu yerlerden sosyal adalet gereği çok sayıda kişinin yararlanmasını sağlamak ve ayrıca tabii servet ve kaynak olarak değerinin korunmasına yönelik önlemlerin alınmasını da beraberinde getirmiş olmasına karşın iptali istenen düzenleme ile kıyıda turizm amaçlı fonksiyonları kapsayan yeme içme tesisleri alışveriş merkezleri haberleşme ve ulaştırmaya yönelik üniteler danışma enformasyon ve banka hizmetleri konaklama üniteleri ofis binalarını kruvaziyer liman yapılmasının olanaklı kılınması sonucu kamu yararı gerçekleşmiş olmayacağından söz konusu kural anayasanın üncü maddesindeki temel amaçla bağdaşmadığından bu maddeye aykırı düşmektedir anayasanın herhangi bir kuralına a