esas sayısı karar sayısı  sayılı bazı vergi kanunları ile diğer bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun tarih ve sayılı maden kanununun uncu maddesine üç fıkra ilave eden maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı bazı vergi kanunları ile diğer bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi şöyledir madde tarihli ve sayılı maden kanununun uncu maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir bu kanunun uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ihale edilecek grup bendi ve iv grup maden sahaları nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında ihtisaslaşmış devlet kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıklarına devredilen maden sahaları bu kuruluşlar ve bunların bağlı ortaklıkları ile özelleştirme i̇daresi başkanlığı tarafından ihale edilecek maden sahaları için işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere ilk on yıl süreyle sayılı orman kanunu kapsamında ağaçlandırma bedeli hariç herhangi bir bedel alınmaz iv grup işletme izinli maden ruhsat sahalarının cinsi rezervi bulunduğu bölge tenörü istihdamı yatırım ve ülke ihtiyaçları dikkate alınarak ara ve uç ürün üretmek şartıyla bu ruhsatlardan işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere on yıl süreyle sayılı kanun kapsamında ağaçlandırma bedeli hariç diğer bedellerin alınıp alınmayacağını belirlemeye bakanlar kurulu yetkilidir bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları kapsamı dışındaki sahalardan işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere ilk on yıl süreyle sayılı kanuna göre alınan arazi izin bedelinin si alınır alınan arazi izin bedelinde her yıl sayılı vergi usul kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispeti artışı dışında başkaca bir artış yapılmaz hükmünü içermektedir söz konusu maddenin gerekçesinde sayılı maden kanununun uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında maden i̇şletmeleri genel müdürlüğü maden sahalarım madenin cinsi rezervi bulunduğu bölge tenörü istihdam yatırım ülke ihtiyaçlan ve benzeri hususlar dikkate alarak ara ve uç ürün üretmek amacıyla ihale edebilmektedir öte yandan aynı kanunun nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında maden tetkik ve arama genel müdürlüğü tarafından buluculuk hakkı kazanılan maden ruhsat sahaları bedeli karşılığında ihtisaslaşmış devlet kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıklarına bakan onayı ile devredilebilmesi mümkün bulunmaktadır i̇htisaslaşmış devlet kuruluşları ve bağlı ortaklıkları ile özelleştirme i̇daresi başkanlığı maden sahalarını ara ve uç ürün üretmek amacıyla ihale edebilmektedir madde ile sayılı maden kanununun uncu maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle söz konusu işlemler için işletme ruhsatı düzenlendiği tarihten başlamak üzere ilk on yıl süreyle sayılı orman kanunu kapsamında herhangi bir bedel alınmaması öngörülmekesas sayısı karar sayısı suretiyle bu türden sahaların ihalesinin ve yatırımlarının cazip hale getirilmesi ve yatırım ortamının iyileştirilmesi amaçlanmaktadır açıklamasına yer verilmiştir söz konusu madde ile getirilen değişikliklerin anlaşılabilmesi için mevcut yasal düzenlemeler gereği maden arama ve işletme faaliyetleri nedeniyle işletme sahiplerinden kamu otoriteleri tarafından tahsil olunan devlet hakkı payı ve bezeri ödemelerle ilgili açıklamaların yapılması zorunlu bulunmaktadır maden kanununun maddesine göre madenler devletin hüküm ve tasarrufu altında olup içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir sayılı maden kanununa göre maden ruhsat sahibi işletmelerin yaptıkları üretim miktarları üzerinden devlet hakkı payı ödemeleri gerekmektedir anılan kanunun maddesinde madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi faaliyetin yapıldığı bölge madenin cinsi yapılacak yatırımın çevresel etkileri şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla ilgili kurumların görüşleri alınarak enerji ve tabii kaynaklar bakanlığı tarafından kısıtlama getirilebilir devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere tarihli ve sayılı orman kanunu hükümlerine göre izin verilir hükmü yer almaktadır devlet hakkı payı anılan kanunun maddesinde maden istihracı ile sağlanacak gelirden devlet payına düşen kısım olarak tanımlanmıştır bu tanımda geçen istihrac sözcüğünün anlamı türkçe sözlükte meydana ve harice çıkarma yer altından ve tabiattan bir kısım değerler çıkarma maden cevheri çıkarma anlamına gelmektedir bu konudaki düzenleme ve belirlemelere maden kanununun ve maden yönetmeliğinin maddesinde yer verilmiş bulunmaktadır maden yönetmeliğinin maddesinde devlet hakkı ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki satış fiyatıdırşeklinde bir belirlemeye yer verilmiş ocak başı satış tutarı ocaktan üretilen tüvanan cevherin bedelidir şeklinde tanımlanmıştır tüvanan cevherinin manası ise cevherin madenden çıkarılmış olduğu andaki doğal şekli olarak tanımlanmaktadır maden kanununun söz konusu maddesi madde esas sayısı karar sayısı devlet hakkı ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat ocak başı satış fiyatıdır madenlerden alınan devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek genel müdürlükçe ilan edilir ocak başı satış bedeli ilan edilen emsal fiyattan daha düşük olamaz bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir tüvenan madenin herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda ocak başı satış fiyatı madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır devlet hakkı i grup bendi madenlerin valilik veya il özel idaresince belirlenen ve ilan edilen boyutlandırılmış veveya yıkanmış piyasa satış fiyatı üzerinden oranında i grup bendi madenlerden oranında grup ve bendi madenlerden kaba inşaat baraj gölet liman gibi yapılarda kullanılan tüvenan hammadde dışında bu maddedeki devlet hakkı boyutlandırılmış fiyat üzerinden alınır oranında grup bendi madenlerde doğal taşın özelliklerine ve bulunduğu bölgeye göre ocakta oluşan piyasa satış fiyatı üzerinden oranında iii grup kaynak tuzlarından oranında bu grubun diğer madenlerinden oranında iv grup madenlerden altın gümüş platin bakır kurşun çinko krom alüminyum ve uranyum oksit madenlerinden ekli sayılı tabloda belirtilen oranlarda uranyum oksit dışındaki radyoaktif mineraller ve diğer radyoaktif maddelerden oranında diğerlerinden ise oranında v grup madenlerden oranında alınır ruhsat sahibi tarafından beyan edilen ocak başı satış fiyatı bakanlık tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlattırılır i̇şletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat taban bedeli kadar devlet hakkı alınır ancak kaynak tuzlalarında alınacak devlet hakkında bu şart aranmaz iv grup bendi madenlerin yurt içinde ve kendi entegre tesisinde kullanılarak metal hale getirilmesi halinde ödenmesi gereken devlet hakkının si alınmaz yeraltı işletme yöntemi ile üretim yapılması durumunda ödenmesi gereken devlet hakkının si alınmazesas sayısı karar sayısı altın gümüş ve platin madenleri bu madde ile getirilen herhangi bir özel indirimden istifade edemez ayrıca diğer madenlerden bu madde kapsamında belirtilen özel indirimlerden istifade edenler bu kanunun uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen teşviklerden yararlanamaz bu yerlerin devlet ormanlarına rastlaması ve çevre ve orman bakanlığınca verilen iznin beş hektarı geçmemesi halinde fazla alınan devlet hakkı orman genel müdürlüğünün ilgili hesabına yatırılır ağaçlandırma bedeli dışında başkaca bir bedel alınmaz sahanın rehabilite edilerek teslim edilmesinden sonra talep edilmesi halinde teslim edilen saha kadar aynı şartlarda izin verilir bir ruhsat sahasında defaten verilen iznin beş hektarı geçmesi halinde aşan kısım için orman mevzuatı hükümlerine göre fon bedelleri hariç diğer bedeller alınır bu alanlardaki madencilik faaliyetlerinden birinci fıkrada öngörülen fazla devlet hakkı alınmaz ruhsatın temdit edilmesi durumunda aynı ruhsat sahası içerisinde çevre ve orman bakanlığınca izin verilen sahanın beş hektarı geçmemesi halinde devlet hakkı ve ağaçlandırma bedeli beş hektarı geçmesi halinde beş hektardan fazla olan alan için fon bedelleri hariç orman mevzuatı hükümlerine göre bedel alınır ruhsat sahibi tarafından yatırılan devlet hakkının i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin köylere hizmet götürme birlikleri hesabına si de hazine hesabına yatırılır bakanlık devlet hakkının bu kanun hükümlerine uygun ve doğru bir şekilde hesap ve beyan edilmesine ilişkin tüm hususları ruhsat sahasının büyüklüğü maden grubu veya türü işletme cirosu veya işletmenin kamuya ait olup olmaması hususlarını dikkate alarak sayılı kanun hükümleri çerçevesinde yeminli mali müşavirlerin tasdikine tabi tutabilir yeminli mali müşavirler yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere kaybına uğratılan devlet hakkından ve kesilecek cezalardan ruhsat sahibi ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar yeminli mali müşavirlerin tasdik raporlarına ilişkin usul ve esaslar maliye bakanlığının uygun görüşü alınarak yönetmelikle belirlenir devlet hakkı oranlarında madenin cinsi üretildiği bölge ve benzeri kriterler gözetilerek bakanlar kurulunca en fazla oranında indirim yapılabilir devlet hakkı ve özel idare payı her yıl haziran ayının son günü mesai bitimine kadar ruhsat sahibi tarafından yatırılır kamu kurum ve kuruluşlarınca yol köprü baraj gölet liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden devlet hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz tarihli ve sayılı kanun kapsamında yap i̇şlet devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için ihale sözleşmelerinde hammadde temin sorumluluğunun görevli şirket yükümlülüğüne bırakılması hâlinde hammadde üretim izni sözleşme konusu işte kullanılmak ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere görevli şirkete de verilir bu durumda kullanılan hammaddenin ocak başı satış fiyatı üzerinden ihaleyi alandanesas sayısı karar sayısı her yıl haziran ayı sonuna kadar devlet hakkı ile aynı grupta bulunan işletme ruhsatlarından alınan ruhsat bedelinin u oranında çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere her yıl ocak ayının sonuna kadar teminat alınır devlet hakkı ve teminatın eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması hâlinde tl idari para cezası verilir ve üç ay içinde tamamlanması istenir aksi hâlde üretim faaliyeti durdurulur bu kanun kapsamında ruhsat sahipleri için öngörülen idari para cezaları hammadde üretim izin belgesi ile çalışılan sahalarda faaliyeti yürüten gerçek ya da tüzel kişiler için geçerlidir süresinde tahakkuk ettirilmeyen devlet hakkına tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son gününden tahakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için sayılı kanunun inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanır hükmünü taşımaktadır yukarıdaki hükümlerin değerlendirilmesinden devlet hakkının ocaktan üretilen tüvanan cevherin ocak başı satış fiyatı üzerinden hesaplanması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır maden kanununun maddesine göre devlet hakkını ödemesi gereken kişi ve kurumlar maden ruhsat sahibi olan maden üretim işletmeleridir maden kanununun maddesi hükmüne göre ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için devlet hakkının si alınmayacaktır uygulama ile ilgili detay belirlemelere maden yönetmeliğinin maddesinde yer verilmiş bulunmaktadır özetle devlet ormanlarında yapılacak madencilik faaliyetinden devlet hakkı fazlasıyla alınır bu yerlerin devlet ormanlarına rastlaması ve çevre ve orman bakanlığınca verilen iznin beş hektarı geçmemesi halinde fazla alınan devlet hakkı orman genel müdürlüğünün ilgili hesabına yatırılacaktır ağaçlandırma bedeli dışında başkaca bir bedel alınmayacaktır sahanın rehabilite edilerek teslim edilmesinden sonra talep edilmesi halinde teslim edilen saha kadar aynı şartlarda izin verilir maden yönetmeliği madde devlet ormanlarında yapılan madencilik faaliyetlerinden devlet hakkı fazlasıyla alınır orman ve su i̇şleri bakanlığınca verilen iznin beş hektarı geçmemesi halinde bu alana ait fazla alınan devlet hakkı ile ağaçlandırma bedeli orman genel müdürlüğünün ilgili hesabına yatırılır bir ruhsat sahasında defaten verilen iznin beş hektarı geçmesi halinde beş hektarı aşan kısımdan fon bedelleri hariç orman mevzuatı hükümlerine göre diğer bedeller alınır beş hektarı aşan kısımdan fazla devlet hakkı alınmaz orman kanunu madde uygulama yönetmeliği madde ağaçlandırma bedeli orman sayılan alanda izin verilmesi sonucu bu yerlerin ağaçlandırılması için yapılacak giderlerin karşılığı olarak alınan bedeliesas sayısı karar sayısı bir ruhsat sahasında defaten verilen iznin beş hektarı geçmesi halinde aşan kısım için orman mevzuatı hükümlerine göre fon bedelleri hariç diğer bedeller alınacaktır bu alanlardaki madencilik faaliyetlerinden birinci fıkrada öngörülen fazla devlet hakkı alınmayacaktır orman kanunu ve orman kanunu uygulama yönetmeliğindeki hükümlere göre maden aramalarında ruhsat alanlarında kazı gerektiren arama izni için ağaçlandırma bedeli ve arazi izin bedeli alınmaktadır sayılı orman kanununun maddesi uygulama yönetmeliğinin bedellerin tespiti ve tahsili başlıklı maddesi madde devlet ormanlarında verilecek izinlerde alınacak bedellerden ağaçlandırma bedeli genel müdürlükçe orman bölge müdürlükleri bazında tespit edilen giydirilmiş brüt vasıfsız işçi ücreti ile ibreli ormanlar için saathektar yapraklı ormanlar için saathektar katsayısı ile çarpımı sonucu ile belirlenen bedelin izin alanı ile çarpımı sonucu arazi izin bedeli izin süresince arazi iradından yoksun kalma ve izin bitiminden sonra yetiştirilecek meşcerenin hasılat düşüklüğünden doğan zararın karşılığı olarak genel müdürlükçe belirlenen birim bedel ile verilecek iznin bulunduğu arazinin yol ve yerleşim merkezlerine yakınlığı civar arazilerinin rayiç değerleri ve talep alanındaki ormanın vasfı dikkate alınarak bölge müdürlüğünce tespit edilecek birim kullanma bedelinin toplamının izin alanı ile çarpımı sonucu toprak dolgu bedeli rehabiliteye hazırlık maksatlı dolgu yapılacak alanlarda toplam dolgu hacminin yılın yapraklı ormanlarda bir metrekare için tespit edilen ağaçlandırma bedelinin yarısı ile çarpımı sonucu bulunur ağaçlandırma bedeli izin başlangıcında bir defaya mahsus alınır arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten tahsil edilir müteakip yıllara ait arazi izin bedeli türkiye i̇statistik kurumu tarafından bir önceki yılın aynı ayına göre açıklanan yıllık üfe değişim oranında artırılır toprak dolgu bedeli saha tesliminden önce bir defada alınır ancak toprak dolgu bedeli talep halinde gecikme zammı ödenerek izin başlangıç tarihi esas olmak üzere üç yılda sayılı orman kanununun maddesidevlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu tesis yol enerji su haberleşme ve altyapı tesislerine fon bedelleri hariç bedeli alınarak çevre ve orman bakanlığınca izin verilir ancak temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri gen koruma alanları muhafaza ormanları orman içi dinlenme yerleri endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi çevre ve orman bakanlığının muvafakatine bağlıdır madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer yol bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde çevre ve orman bakanlığınca izin verilebilir bu takdirde kullanım bedeli kullanım süresi yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir maddenin uygulanması ile ilgili tanım şekil şart ve esaslar yönetmelikle düzenleniresas sayısı karar sayısı üç eşit taksit halinde ödenebilir rehabiliteye hazırlık maksatlı dolgu işleminin izin süresinden önce tamamlanması halinde kalan taksitler defaten ödenir aynı ruhsat alanı içinde devam eden maden işletme izinlerinin toplamlarının beş hektara kadar olan kısmı için maden i̇şleri genel müdürlüğünce onaylı satış bilgi formuna göre tahakkuk eden ek devlet hakkı her yıl haziran ayı son günü mesai bitimine kadar izin sahibi tarafından orman idaresi özel bütçe hesabına yatırılır bedel hesaplarında devlet ormanına isabet eden bölümler esas alınır madencilik faaliyetleri için verilen izinlerden tarihli ve sayılı resmî gazetede yayımlanan çevre ve orman bakanlığı ağaçlandırma ve erozyon kontrolü hizmetlerine i̇lişkin usul ve esasların üncü maddesinin birinci fıkrasının bendinde belirtilen gelir ile tarihli ve sayılı resmî gazetede yayımlanan orman köylüleri kalkınma hizmetlerine i̇lişkin esas ve usullerin inci maddesinin birinci fıkrasının bendinde belirtilen gelir alınmaz hükmü yer almaktadır i̇ptali istenilen söz konusu madde ile sayılı maden kanununun maden teşvik tedbirleri başlıklı maddesine ilave edilen üç fıkra ile ruhsat sahibi işletmeler tarafından kamu otoritelerine ödenmesi gereken tutarların madencilik faaliyeti yapılan sahanın orman vasfında bulunması halinde sayılı orman kanunu uyarınca ödemekle yükümlü bulunulan tutarlar için bazı grup madenler bazı maden sahaları ve bunları işleten veya ihale eden kurum ve kuruluşlar dikkate alınarak istisna indirim ve oran farklılaştırmasına gidilmektedir i̇ptali istenilen söz konusu madde ile sayılı maden kanununun maden teşvik tedbirleri başlıklı maddesine ilave edilen dördüncü fıkra ile madencilik kanunun uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ihale edilecek grup bendi ve iv grup maden sahaları nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında ihtisaslaşmış devlet kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıklarına devredilen maden sahaları bu kuruluşlar ve bunların bağlı iigrup kalsit dolomit kalker granit andezit bazalt gibi kayaçlardan entegre çimento kireç ve kalsit öğütme tesisinde kullanılan kayaçlar iv grup madenler kaolen dikit nakrit halloysit endellit anaksit bentonit montmorillonit baydilit nontronit saponit hektorit i̇llit vermikülit allofan i̇malogit klorit sepiyolit paligorskit atapuljit loglinit ve bunların karışımı killer refrakter killer jips anhidrit alünit şap halit sodyum potasyum lityum kalsiyum magnezyum klor nitrat i̇yot flor brom ve diğer tuzlar bor tuzları kolemanit uleksit borasit tinkal pandermit veya bünyesinde en az bo içeren diğer bor mineralleri stronsiyum tuzları selestin stronsiyanit barit vollastonit talk steattit pirofillit diatomit olivin dunit sillimanit andaluzit dumortiorit disten kyanit fosfat apatit asbest amyant manyezit huntit tabiî soda mineralleri trona nakolit davsonit zeolit pomza pekştayn perlit obsidyen grafit kükürt flüorit kriyolit zımpara taşı korundum diyasporit kuvars kuvarsit ve bileşiminde en az sio ihtiva eden kuvars kumu feldispat feldispat ve feldispatoid grubu mineraller mika biyotit muskovit serisit lepidolit flogopit nefelinli siyenit kalsedon sileks çört turba linyit taşkömürü antrasit asfaltit bitümlü şist bitümlü şeyl kokolit ve sapropel petrol kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla altın gümüş platin bakır kurşun çinko demir pirit manganez krom civa antimuan kalay vanadyum arsenik molibden tungsten volframit şelit kobalt nikel kadmiyum bizmut titan i̇lmenit rutil alüminyum boksit gipsit böhmit nadir toprak elementleri seryum grubu yitriyum grubu ve nadir toprak mineralleri bastnazit monazit ksenotim serit oyksenit samarskit fergusonit sezyum rubidyum berilyum i̇ndiyum galyum talyum zirkonyum hafniyum germanyum niobyum tantalyum selenyum telluryum renyum uranyum toryum radyum gibi elementleri içeren radyoaktif mineraller ve diğer radyoaktif maddeler maden tetkik ve arama genel müdürlüğü tarafından buluculuk hakkı kazanılan maden ruhsat sahaları bedeli karşılığında ihtisaslaşmış devlet kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıklarına bakan onayı ile devredilebiliresas sayısı karar sayısı ortaklıkları ile özelleştirme i̇daresi başkanlığı tarafından ihale edilecek maden sahaları için işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere ilk on yıl süreyle sayılı orman kanunu kapsamında ağaçlandırma bedeli hariç herhangi bir bedel alınmayacaktır i̇ptali istenilen söz konusu madde ile sayılı maden kanununun maden teşvik tedbirleri başlıklı maddesine ilave edilen beşinci fıkra ile iv grup işletme izinli maden ruhsat sahalarının cinsi rezervi bulunduğu bölge tenörü istihdamı yatırım ve ülke ihtiyaçları dikkate alınarak ara ve uç ürün üretmek şartıyla bu ruhsatlardan işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere on yıl süreyle sayılı kanun kapsamında ağaçlandırma bedeli hariç diğer bedellerin alınıp alınmayacağını belirlemeye bakanlar kurulu yetkili kılınmaktadır i̇ptali istenilen söz konusu madde ile sayılı maden kanununun maden teşvik tedbirleri başlıklı maddesine ilave edilen altıncı fıkra ile bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları kapsamı dışındaki sahalardan işletme izni düzenlendiği tarihten başlamak üzere ilk on yıl süreyle sayılı kanuna göre alınan arazi izin bedelinin si alınması alınan arazi izin bedelinde her yıl sayılı vergi usul kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispeti artışı dışında başkaca bir artış yapılmaması hükme bağlanmaktadır i̇ptali istenilen söz konusu değişikliğin ana hedefi maden çıkarılan sahanın orman vasfında bulunması halinde sayılı orman kanunu uyarınca arama ve işletme faaliyeti karşılığında kamu otoritelerine ödenmesi gereken tutarların bazı işletmeler bazı grup maden sahaları bunları işleten veya ihale edenler açısından azaltılmasıdır söz konusu düzenlemenin özellikle başta fosil yakıtlar olmak üzere bazı madenlerin arama ve işletme faaliyetlerindeki maliyeti azaltacağı bu nedenle bu faaliyetleri teşvik edeceği ancak orman vasfında bulunan sahaların da hızla azalma ve yok olmasına aynı zamanda çevre kirlenmesine neden olacağı açıktır söz konusu düzenlemenin bu husus dikkate alınarak kamu yararı açısından değerlendirilmesi gerekmektedir anayasanın maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiştir anayasanın maddesindeki hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir diğer taraftan anayasanın maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri ‘belirliliktir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması gereklidir kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi ve kazanılmış hakları ihlâl etmemesi anayasanın maddesinde belirtilen hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir bir kuralın kamu yararı dışında saklı bir amacı gerçekleştirmek amacıyla konulduğu durumlarda yetki saptırması durumu ve giderek kuralın amaç açısından sakatlığı ortaya çıkar i̇ptali istenilen maddede yer alan hükümlerle anayasada koruma altına alınan yerlerle ilgili olarak sınırları tam olarak kanunla çizilmeyen belirsiz bir alanda yürütme organınaesas sayısı karar sayısı uygulama yetkisi verilmektedir bu durum hukuk devletinin bir gereği olan belirlilik ilkesiyle de bağdaşmamaktadır i̇ptali istenilen maddede yer alan düzenlemeler kamu yararı ilkesini gözetmediği ve hukuk devletinin bir gereği olan belirlilik ilkesi ile bağdaşmadığı için anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir anayasanın maddesinde devletin temel amaç ve görevleri türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü ülkenin bölünmezliğini cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır denilmektedir anayasanın maddesiyle kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlama ve insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlama ödevi devlete verilirken anayasanın maddesiyle de herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu belirtilerek bu hakkı korumanın yine devletin ödevi olduğu vurgulanmaktadır anayasanın maddesinde kıyılar maddesinde toprak maddesinde tarım arazileri ile çayır ve meralar maddesinde tarih kültür ve tabiat varlıkları addesinde tabii servetler maddesinde ormanlar yönünden güvenceler öngörülmüştür devlete verilen bu görevlerin anayasada güvence altına alınan yerlere ilişkin özel kanunlarla da yaşama geçirileceğinde kuşku bulunmamaktadır anayasanın ormanların korunması ve geliştirilmesi başlıklı maddesinde devlet ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz bütün ormanların gözetimi devlete aittir devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz devlet ormanları kanuna göre devletçe yönetilir ve işletilir bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz ormanları yakmak ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla bağ meyvelik zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler şehir kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışındaorman sınırlarında daraltma yapılamaz hükmü yer almaktadır anayasanın yukarıda belirtilen maddelerinde ifadesini bulan ödevlerin somut tedbirlerle nasıl yerine getirileceği şüphesiz kanun koyucunun takdirindedir bu konudaki bütün bu yasal ve idari düzenlemeler ve bunlara ilişkin usul ve esaslar bu anayasal sınırlar dikkate alınarak çıkarılan çok sayıdaki yasada yer almaktadıresas sayısı karar sayısı madenlerin aranması işletilmesi üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usuller tarih ve sayılı maden kanununda ormanların tarifi taksimi idare ve denetimi ile ilgili hususlar tarih ve sayılı orman kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında anayasanın sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması başlıklı maddesinde de herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir çevreyi geliştirmek çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir hükmü yer almaktadır bu madde bütünüyle incelendiğinde sağlıklı ve dengeli çevre kavramına doğal güzelliklerin korunduğu kentleşme ve sanayileşmenin getirdiği hava ve su kirlenmesinin önlendiği bir çevre kadar belli bir plan ve programa göre düzenlenmiş çevrenin de gireceği kuşkusuzdur denilmektedir i̇nsanın toplumun ve çevrenin varlık sağlık ve güvenliği ile bu konuda anayasanın devlete yüklediği görev göz önünde bulundurulduğunda sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı ormanlarda gerçekleştirilecek olan maden arama ve işletim faaliyetlerinde maliyetlerin azaltılması karşılığında vazgeçilecek veya gözardı edilecek haklardan değildir bu nedenle iptali istenilen düzenleme anayasanın ve maddelerine de aykırı bulunmaktadır i̇ptali istenilen söz konusu değişikliğin ana hedefi maden çıkarılan sahanın orman vasfında bulunması halinde sayılı orman kanunu uyarınca ödemekle yükümlü bulunulan tutarların bazı işletmeler bazı grup maden sahaları bunları işleten veya ihale edenler açısından azaltılmasıdır bu durumun maliyetleri azaltıcı yönü dikkate alındığında orman vasfında bulunan sahalardaki maden arama ve işletme faaliyetlerinin artacağı bu nedenle ülke ormanlarının yüzölçümünün olumsuz yönde etkileneceği aşikardır ayrıca bu dururmun bakımı ve yeniden yetiştirilmesi için gerekli mali kaynakları da azaltıp orman alanlarının daralmasına neden olacağı da dikkate alınarak konunun anayasada yer alan ormanlarla ilgili düzenlemeler açısından da irdelenmesi gerekir anayasa mahkemesi gün ve sayılı kararındaormanların ülke için büyük önem taşıdığını dikkate alan anayasakoyucu anayasanın ve maddelerinde konuya ilişkin olarak ancak olağan yasalarda görülebilecek ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir ayrıca anayasanın maddesinde de topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlanması üretimin düşürülmesi ormanların küçülmesi ve diğer toprak ve yeraltı servetlerinin azalması sonucunu doğuramaz denilmekle ve maddelerle bir bütün oluşturulmuştur bu denli ayrıntılı düzenlemeler anayasa koyucunun ormanların korunması ve çoğaltılması konusunda gösterdiği duyarlılıkla izah edilebilir bu duyarlılığın ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur nitekim sayılı orman kanununun hazırlık çalışmalarına da aynı görüş egemen olmuş ve itiraz konusu kuralın gerekçesinde bu madde ormanların muhafaza ve bekâsını teminen vaz olunmuştur filhakika tamamen ammenin mülkü bulunan devlet ormanlarında açmacılığa ve münferit yerleşmelere mani olunması zarureti aşikardıresas sayısı karar sayısı anayasanın ve maddeleri ile esas itibariyle ormanların korunması ve geliştirilmesini amaçlanmıştır bu itibarla bu amaca ters düşen hiçbir eylem mazur görülemez denilmektedir anayasanın maddesinde devlete ormanların korunması ve orman sahalarının genişletilmesi için gerekli yasaları koyma ve önlemleri alma görevi verilmiş devlet ormanlarının zamanaşımı ile mülk edinilemeyeceği ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu oluşturmayacağı kuralı getirilmiştir devlete anayasa ile verilmiş ormanların korunması ve orman alanlarının genişletilmesi görevi ormanlık alanlarda yapılacak maden çıkarma faaliyetinin gerektirdiği izin tasarruflarından izne konu oluşturan hizmet ve yatırımın niteliği ve kamu yararı ile ilişkisine göre ağaçlandırma bedeli madende devlet hakkı arazi izin bedeli nden bir ya da birkaçının alınmasını gerektirmektedir çünkü ormanlık alanda yapılacak madencilik faaliyetine dayalı her izin ormanlık alanların fiilen daralmasıyla sonuçlanmakta devlete anayasa ile verilen ormanlık alanların korunması ve genişletilmesi görevi ise en azından izne konu oluşturan alana muadil yeni ormanlar yetiştirilmesini gerekli kılmaktadır nitekim bu güne kadar çıkarılan yasal düzenlemelerde bu husus gözetilmiştir bu izinlerden herhangi bir bedel alınmaması veya alınan tutarların azaltılması izne konu oluşturan alana muadil ormanlık alanın mali kaynak yokluğu nedeniyle yetiştirilememesi ve dolayısıyla orman alanlarının daralmasıyla sonuçlanacağı için iptali istenen madde hükmü anayasanın mad