esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir sanık puzmçvş yılları arasında hakkari dağ ve komdtugay inci dağ ve komdtbinci komd bölük komutanlığı emrinde görev yaptığı yılı atama döneminde atama istek formu doldurup birinci tercih olarak kayseri garnizonuna atamasının yapılmasını istediği sanık kayseri garnizonuna atamasının yapılmasını sağlamak maksadıyla kara kuvvetleri komutanlığı tayin daire başkanlığı uzman erbaş şube müdürlüğü muharip sınıf uzman erbaş i̇şlem kısmında yılından itibaren uzman erbaş i̇şlem subay yardımcısı olarak görev yapan sanık pkdkad bçvş iletişim ve irtibata geçtiği bu kapsamda yılı atama döneminde ile çok sayıda cep telefonu ile görüşme ve mesajlaşma yaptığı kayseri garnizonuna atamasının yapılmasını sağlamak maksadıyla tarihinde numaralı cep telefonundan numaralı cep telefonuna mesaj atarak eğer paraşüt ile ilgili yere gitmek istiyorsan kabul edersen tl gönder amire hediye alayım kabul etmezsen başka yer dediği ve bu şekilde tl para istediği bu teklifini kabul ettiği ve aralarında rüşvet anlaşması yaptıkları yapılan rüşvet anlaşması uyarınca eşi aracılığı ile nisan tarihinde bankası kara kuvvetleri komutanlığı şubesinde bulunan nolu hesabına tl para yatırdığı kalan tlyi ise daha sonra vermeyi taahhüt ettiği atamasının yapılan rüşvet anlaşmasına uygun olarak mayıs tarihinde hakkari garnizonundan kayseri garnizonunda bulunan inci komdtughava i̇ndirme tabur khdsblklığı emrine yapıldığı puzmçvş haziran tarihinde gözaltına alındığı haziran tarihinde kara kuvvetleri komutanlığı askeri mahkemesince tutuklandığı bu suretle puzmçvş yapılmaması gereken bir i̇şin yapılması i̇çin rüşvet vermek suçunu işlediği rüşvet vermek suçundan eylemine uyan ascknun inci maddesi aracılığı ile sayılı tcknun inci maddesi uyarınca cezalandırılmasına ascknun b maddesi uyarınca türk silahlı kuvvetlerinden çıkarma cezası ile cezalandırılmasına sanığın gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin sayılı tcknun üncü maddesi uyarınca cezasından mahsubuna karar verilmesinin talep edildiği sanık puzmçvş gün ve id kr sayılı duruşmasız işlere ait karar ile rüşvet vermek suçunu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığı ve bu doğrultuda bozulan askeri disiplinin yeniden tesisi ile delilleri yok etme gizleme veya değiştirme ile tanık mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapma girişiminde bulunulmasını engellemek maksadıyla sayılı kanunun ve cmknun b ve maddeleri gereği tutuklanmasına karar verildiği müteakip zamanlarda tutukluluk halinin devamına karar verilen sanığın sözleşmesinin feshi ile tarihinde silahlı kuvvetlerden ilişiğinin kesildiği ve asker kişi sıfatını kaybettiği kovuşturma evresinde tutukluluk hali devam ederken tarihli duruşmada sanığın rüşvet suçunu işlediğine yönelik kuvvetli şüphe bulunduğu ve bu haliyle cmknunesas sayısı karar sayısı ve maddelerinde izah edilen tutuklama sebeplerinin var olduğu kanaatine varılmakla birlikte sanığın tutukluluk halinin devamı yerine adli kontrol altına alınmasının yeterli olacağı kabulü ile sanığın tahliyesine bu doğrultuda cmknun ab maddeleri uyarınca yurt dışına çıkmamasına ve her hafta pazartesi günü adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde geçen adresleri itibariyle ilçe emniyet müdürlüğüne giderek adresinde bulunduğunu imza karşılığı ispat etmesine karar verildiği görüldü sanık puzmçvş tarihleri arasında ankara inci mknzptuginci mknzptbüncü mknzpbölük komutanlığı emrinde görev yaptığı yılı atama döneminde atama istek formu doldurup birinci tercih olarak bingöl garnizonuna atamasının yapılmasını istediği sanık bingöl garnizonuna atamasının yapılmasını sağlamak maksadıyla kara kuvvetleri komutanlığı tayin daire başkanlığı uzman erbaş şube müdürlüğü muharip sınıf uzman erbaş i̇şlem kısmında yılından itibaren uzman erbaş i̇şlem subay yardımcısı olarak görev yapan sanık pkdkadbçvş ile iletişim ve irtibata geçtiği bu kapsamda yılı atama döneminde şubat nisan tarihlerinde ile çok sayıda cep telefonu ile görüşme ve mesajlaşma yaptığı ın kullandığı numaralı cep telefonu ile yaptığı iletişimin dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin tutanaklar dikkate alındığında bingöl garnizonuna atamasının yapılmasını sağlamak maksadıyla tl para istediği da bu talebini kabul ettiği ve bu şekilde aralarında rüşvet anlaşması yaptıkları mart tarihinde arayarak faksı çektim komutanım demek suretiyle istenilen parayı yatırdığını bildirdiği atamasının yapılan rüşvet anlaşmasına uygun olarak mayıs tarihinde ankara garnizonundan bingöl garnizonunda bulunan uncu motptug üncü motptblinci motpblklığı emrine yapıldığı puzmçvş haziran tarihinde gözaltına alındığı bu suretle puzmçvş yapılmaması gereken bir i̇şin yapılması i̇çin rüşvet vermek suçunu işlediği rüşvet vermek suçundan eylemine uyan ascknun inci maddesi aracılığı ile sayılı tcknun inci maddesi uyarınca cezalandırılmasına ascknun maddesi uyarınca türk silahlı kuvvetlerinden çıkarma cezası ile cezalandırılmasına sanığın gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin sayılı tcknun üncü maddesi uyarınca cezasından mahsubuna karar verilmesinin talep edildiği sanık puzmçvş gün ve id kr sayılı duruşmasız işlere ait karar ile rüşvet vermek suçunu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığı ve bu doğrultuda bozulan askeri disiplinin yeniden tesisi ile delilleri yok etme gizleme veya değiştirme ile tanık mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapma girişiminde bulunulmasını engellemek maksadıyla sayılı kanunun ve cmknun ve maddeleri gereği tutuklanmasına karar verildiği müteakip zamanlarda tutukluluk halinin devamına karar verilen sanığın sözleşmesinin feshi ile tarihinde silahlı kuvvetlerden ilişiğinin kesildiği ve asker kişi sıfatını kaybettiği kovuşturma evresinde tutukluluk hali devam ederken tarihli duruşmada sanığın rüşvet suçunu işlediğine yönelik kuvvetli şüphe bulunduğu ve bu haliyle cmknun ve maddelerinde izah edilen tutuklama sebeplerinin var olduğu kanaatine varılmakla birlikte sanığın tutukluluk halinin devamı yerine adli kontrol altına alınmasının yeterli olacağı kabulü ile sanığın tahliyesine bu doğrultuda cmknun ab maddeleri uyarınca yurt dışına çıkmamasına ve her hafta pazartesi günü adrese dayalı nüfus kayıtesas sayısı karar sayısı sisteminde geçen adresleri itibariyle ilçe emniyet müdürlüğüne giderek adresinde bulunduğunu imza karşılığı ispat etmesine karar verildiği görüldü sanık puzmçvş yılından itibaren hakkari dağ ve komdtugklığı emrinde görev yaptığı aralık tarihinde yurt dışı geçici göreve seçilmesini sağlamak maksadıyla ile irtibata geçtiği yurt dışı geçici göreve seçilebilmesini temin etmek maksadıyla tl para istediği da bu talebi kabul ettiği bu suretle aralarında rüşvet anlaşması yaptıkları ve yapılan anlaşma uyarınca bankası kara kuvvetleri şubesinde bulunan numaralı hesabına aralık tarihinde tl ve şubat tarihinde tl olmak üzere toplam tl para yatırdığı aralık tarihinde uzman erbaşların yılı birinci dönem ydgg seçim işlemlerine başlandığı tarihinde da aralarında bulunduğu piyade manga komutanlarına ait afganistan bosna hersek kosova irakın kuzeyi ocak ydgg seçim listesinin dönem seçim işlemlerini yapan pbnb tarafından kara kuvvetleri tayin daire başkanlığının personel veri tabanı olan empati̇ programında bulunan yurt dışı seçim modülünden alındığı listede sicil notu ortalaması takdir puanı ve toplamda değerlendirme notu ile sırada olduğunun görüldüğü manüel yapılan kontrol ve incelemeler neticesinde kırk birinci sıradan irak görevine seçildiği hazırlanan kesin listenin uzman erbaş işlem subayı pbnb uzman erbaş kısım amiri tnkyb tarafından imzalanarak sırasıyla uzman erbaş şube müdürü topyb tayin daire başkanı ve personel başkanına arz edildiği personel başkanının şubat tarihli onayı ile kesin listenin yayımlandığı iletişimin dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin tutanaklardan şubat tarihinde yurt dışı geçici göreve seçildiğini cep telefonu ile bildirdiğinin tespit edildiği ayrıca şubat tarihinde da şubat tarihinde yatırdığı tl parayı kast ederek parayı yatırdığını bildirdiği askeri savcılıkça yapılan incelemede ay önce temmuz tarihli ydgg seçim ve yayım listelerinde piyade manga komutanları arasında sicil notu ortalamasının takdir puanının değerlendirme notunun ve değerlendirme sırasının olduğunun yurt dışı seçim modülünden ydgg listesi alınmadan kısa bir süre önce aralık tarihinde olan yılına ait ikinci sicil üstü notunu personel yönetim bilgi sistemine girerek güncellediği ve tam nota çevirdiğinin ayrıca yine aralık tarihinde adet gerçeğe aykırı ilave takdir girişi yaptığının tespit edildiği yapılan araştırmada tarafından sisteme girilen bu takdirlerin kıta özlük dosyasında bulunmadığının görüldüğü böylece temmuz tarihli ydgg seçim listesinde inci sırada bulunan sicil notu ortalamasını ve takdir puanını yükselterek altmışıncı sıraya çıkmasını sağladığı gerçeğe aykırı bu sicil güncelleme işlemini ve takdir girişini kendisine tahsisli numaralı bilgisayardan numaralı kullanıcı hesap adını kullanmak suretiyle yaptığının tespit edildiği bu işlemin yapılış amacı sebebi ve zamanlaması dikkate alındığında yararına olarak haksız bir şekilde ydgg seçim listesinde üst sıralara çıkarılmasını ve ydggye seçilmesini sağlamak olduğu temmuz tarihinde irak yurt dışı geçici göreve gitmesi planlanan puzmçvş haziran tarihinde gözaltına alındığı haziran tarihinde kara kuvvetleri komutanlığı askeri mahkemesince tutuklandığı bu suretle puzmçvş yapılmaması gereken bir i̇şin yapılması i̇çin rüşvet vermek suçunu işlediği rüşvet vermek suçundan eylemine uyan ascknun inci maddesi aracılığı ile sayılı tcknun inci maddesi uyarınca cezalandırılmasına ascknun maddesi uyarınca türk silahlı kuvvetlerinden çıkarma cezası ile cezalandırılmasınaesas sayısı karar sayısı sanığın gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin sayılı tcknun üncü maddesi uyarınca cezasından mahsubuna karar verilmesinin talep edildiği sanık puzmçvş gün ve id kr sayılı duruşmasız işlere ait karar ile rüşvet vermek suçunu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığı ve bu doğrultuda bozulan askeri disiplinin yeniden tesisi ile delilleri yok etme gizleme veya değiştirme ile tanık mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapma girişiminde bulunulmasını engellemek ve kaçmasının önlenmesi maksadıyla sayılı kanunun ve cmknun b maddeleri gereği tutuklanmasına karar verildiği müteakip zamanlarda tutukluluk halinin devamına karar verilen sanığın sözleşmesinin feshi ile tarihinde silahlı kuvvetlerden ilişiğinin kesildiği ve asker kişi sıfatını kaybettiği kovuşturma evresinde tutukluluk hali devam ederken tarihli duruşmada sanığın rüşvet suçunu işlediğine yönelik kuvvetli şüphe bulunduğu ve bu haliyle cmknun ve maddelerinde izah edilen tutuklama sebeplerinin var olduğu kanaatine varılmakla birlikte sanığın tutukluluk halinin devamı yerine adli kontrol altına alınmasının yeterli olacağı kabulü ile sanığın tahliyesine bu doğrultuda cmknun ab maddeleri uyarınca yurt dışına çıkmamasına ve her hafta pazartesi günü adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde geçen adresleri itibariyle ilçe emniyet müdürlüğüne giderek adresinde bulunduğunu imza karşılığı ispat etmesine karar verildiği görüldü yukarıda sanık kimlikleri bölümünde adı geçen diğer sanıkların benzer eylemler çatısı altında çeşitli suçlardan cezalandırılmaları talep edilmiştir taraflarin anayasaya aykirilik konusundaki̇ görüşleri̇ askeri savcı hazırda bulunan sanıklar ve sanık müdafileri mahkemenin görüşüne katıldıklarını ilgili kanun maddesinin iptal istemiyle anayasaya aykırılık iddiası ile anayasa mahkemesine itiraz yoluna gidilmesini talep ettiklerini beyan etmişlerdir iii yasa meti̇nleri̇ ve anayasaya aykiriliğin değerlendi̇ri̇lmesi̇ yasa metinleri i̇tiraz konusu yasa kuralları günlü sayılı askeri mahkemeler kuruluşu ve yargılama usulü kanununun günlü sayılı kanunun inci maddesi ile değiştirilen ek madde şöyledir bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde ceza muhakemesi kanununun adlî kontrole ilişkin ilâ değerlendirme raporu yetkisine ilişkin ve istinafa ilişkin ilâ inci maddeleri hükümleri hariç olmak üzere diğer hükümleri askerî yargıda da uygulanır bu kanunun uygulanmasında atıf yapılan hükümlerde yer alan adalet bakanı millî savunma bakanını yargıtay askerî yargıtayı mahkeme askerî mahkemeyi hâkim ve sulh ceza hâkimi askerî hâkimi mahkeme başkanı duruşma hâkimini cumhuriyet başsavcılığı askerî savcılığı cumhuriyet savcısı askerî savcıyı ifade ederesas sayısı karar sayısı günlü sayılı ceza muhakemesi kanununun günlü sayılı kanunun inci maddesi ile değişik adli kontrolü düzenleyen uncu maddesi şöyledir değişik birinci fıkra md bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir kanunda tutuklama yasağı öngörülen hallerde de afilî kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir adlî kontrol şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir yurt dışına çıkamamak hâkim tarafından belirlenen yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraşlarına ilişkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak her türlü taşıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme makbuz karşılığında sürücü belgesini teslim etmek özellikle uyuşturucu uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dahil tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri cumhuriyet savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak silâh bulunduramamak veya taşıyamamak gerektiğinde sahip olunan silâhları makbuz karşılığında adlî emanete teslim etmek cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere aynî veya kişisel güvenceye bağlamak aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adlî kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek ek md konutunu terk etmemek ek md belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek ek md belirlenen yer veya bölgelere gitmemek mülga mdesas sayısı karar sayısı hâkim veya cumhuriyet savcısı bendinde belirtilen yükümlülüğün uygulamasında şüphelinin meslekî uğraşılarında araç kullanmasına sürekli veya geçici olarak izin verebilir adlî kontrol altında geçen süre şahsî hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez bu hüküm maddenin üçüncü fıkrasının bendinde belirtilen hallerde uygulanmaz değişik md kanunlarda öngörülen tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında adli kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir dayanılan anayasa kuralları yukarıda anılan sayılı kanunun ek madde de geçen sayılı cmknun uncu maddesinin askeri yargıda uygulanmayacağına ilişkin kısmın anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır anayasaya aykırılığın değerlendirilmesi rüşvet vermek suçu tutuklu sanıklarından puzmçvş puzmçvş ve puzmçvş yargılama sürecinde birlik komutanlıklarınca yerine getirilen sözleşmelerinin feshi idari işlemlerini müteakip asker kişi sıfatlarını kaybettikleri ancak ascknun inci maddesi delaletiyle askeri suç halini alan tck nun inci maddesinde düzenlenen rüşvet vermek suçu isnadı ile yargılanan sanıklar hakkında yargılama yerinin askeri yargı olması nedeniyle yargılamaya devam edildiği bununla birlikte sanıkların tutukluluk hallerinin ele alındığı tarihli duruşmada sanıkların rüşvet vermek suçunu işlediklerine yönelik kuvvetli şüphe bulunduğu ve bu haliyle cmknun ve maddelerinde izah edilen tutuklama sebeplerinin var olduğu kanaatine varılmakla birlikte sanıkların tutukluluk hallerinin devamı yerine adli kontrol altına alınmalarının yeterli olacağı kabulü ile sanıkların tahliyesine bu doğrultuda cmknun ab maddeleri uyarınca yurt dışına çıkmamalarına ve her hafta pazartesi günü adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde geçen adresleri itibariyle ilçe emniyet müdürlüğüne giderek adreslerinde bulunduklarını imza karşılığı ispat etmelerine karar verildiği adli kontrolün infazına ilişkin askeri savcılığa yazılan müzekkereye istinaden gelen tarihli cevabi yazıda sayılı kanunun ek madde göre cmknun adli kontrole ilişkin uncu maddesinin askeri yargıda uygulama imkanı bulunmadığından tavzih kararı istendiği tarihli duruşmada adli kontrole ilişkin müzekkerenin infazının durdurulmasına ve anılan maddenin anayasaya aykırılık iddiası ile iptal istemiyle itiraz yoluna gidilmesine karar verildiği görülmektedir sayılı kanunun nci maddesinde düzenlenen askeri mahkemelerde yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması halinde askeri mahkemenin görevi sona erer hükmünün anayasanın maddesinde düzenlenen savaş hali haricinde asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz maddesine aykırı olmadığı anayasa mahkemesinin gün ve ek sayılı ilamı ile tespit edilmiştir hal böyle iken askeri yargıda suç işlediği tarihte asker kişi statüsünü taşıyor olmak kaydı ile askeri suç isnadı ile yargılanan kişilerin yargılama sürecinde asker kişi sıfatlarını kaybetmeleri sivil kişi olmaları durumunda da askeri yargıda yargılamalarına devam edileceği anlaşılmaktadır görülmekte olan kamu davasında da haklarında adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına karar verilen sanıklar karar tarihi itibariyle sivil kişilerdiresas sayısı karar sayısı cmk nun ve devamı maddelerinde düzenlenen adli kontrol kurumunun askeri yargıda uygulanmayacağını hükmeden günlü ve sayılı kanunun inci maddesinin gerekçesine bakıldığında sayılı kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde cmkna genel atıf yapıldığı askeri yargıda uygulama olanağı bulunmayan cmk hükümlerinin ayrık tutulduğu belirtilmiş ancak neden uygulama olanağının bulunmadığı açıklanmamıştır bu haliyle yasamanın gerekçesini anlayabilmek mümkün olmamıştır sayılı cmk nun adli kontrol kurumunu düzenleyen uncu madde gerekçesinde ise kurumun ilgiliyi özgürlüğünden yoksun kılmamakla birlikte gözlemeyi ve denetlemeyi olanaklı kılan tedbirlere tabi kıldığı getirilen bu yeni kurumun hem özgürlükçü hem de kamu düzenini koruyucu nitelikte bulunduğunun söylenebileceği bu kurumdan sonra tutukluluk uygulamasının istisnai hale geleceği belirtilmiştir anayasanın inci maddesinde temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır hükmüne yer verilmiştir temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir alanda düzenleme yaptığı izahtan vareste olan adli kontrol kurumunun mesnetsiz kaygılarla askeri yargıda uygulanmaması avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen inci maddesine ve adil yargılanma hakkını düzenleyen ncı maddesine aykırılık oluşturduğu değerlendirilmektedir devletin temel amaç ve görevlerinin ifade bulduğu anayasanın inci maddesinde kişinin temel hak özgürlüklerini sınırlayan engelleri kaldırmanın ve insanın maddi ve manevi varlığını geliştirmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmanın devletin temel amaç ve görevleri arasında bulunduğu belirtilmiştir salt askeri yargıda yargılanması nedeniyle kişinin adli kontrol tedbiri uygulanabilecek iken hürriyetinden yoksun bırakılacak şekilde tutuklu yargılanması bu minvalde anayasanın inci maddesinin amacına aykırı olduğu görülmektedir zira kişi tutuksuz yargılandığı takdirde sosyal yaşantısında kendisine ailesine ve topluma katkı sağlama imkânı bulabilecek bunun neticesinde maddi ve manevi yönden bireysel ve sosyal gelişimini sağlayabilecektir bununla birlikte kişi tutuklu kalması nedeniyle toplum nazarında uğrayacağı itibar kaybından ve bunun neticesi olan maddi ve manevi zararlardan kısmen uzak kalabilme imkanına sahip olabilecektir anayasa mahkemesinin farklı bir istem çatısı altında incelediği ilamında adli kontrol kurumu anayasa mahkemesi gün ve sayılı kararı ceza muhakemesi kanunu ile türk ceza yargılaması sistemine getirilen serbest bırakılma ile tutuklama arasında etkinliğe sahip olan koruma tedbiri niteliğindeki çağdaş bir kurum olarak tanımlanmaktadır i̇lamda ayrıca bu kurum ile yasa koyucunun sosyal düzenin korunması ile bireyin temel hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurarak ceza yargılamasının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirildiği de vurgulanmıştır anayasanın uncu maddesi herkesin kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğuna amirdir sayılı kanunun ek madde de dar anlamdaki asker kişi sınırlaması dahi olmaksızın genel anlamda askeri yargıda adli kontrol tedbirlerinin uygulanmayacağına hükmetmenin yargılanan kişiler bakımından kişi hürriyetine yönelik haksız bir düzenleme olduğu görülmektedir kanun önünde eşitliğin tanımının yapıldığı anayasanın ncu maddesinde herkesin dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımesas sayısı karar sayısı gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu ve hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı belirtilmiştir yine benzer bir davada anayasa mahkemesince anayasa mahkemesi gün ve sayılı ilamı sayılı kanunun nci maddesinin numaralı fıkrasını iptal kararında asker kişiler ile siviller arasında yapılan ayrımın asker kişilerce yapılan hizmetin niteliğine ve bunun gereklerine dayandığı asker kişilerin durum ve konumlarındaki özellikler sebebiyle bazı konularda değişik kuralların getirilmesinin ve değişik uygulamaların benimsenmesinin gerekli olduğu kabul edilebilir ise de itiraz konusu kuralın askeri hizmetin bir gereği olması gerektiği vurgulanmıştır anılan kabul doğrultusunda ek madde hükmünde olduğu şekilde adli kontrol kurumunun uygulamasının askeri yargıda yargılaması devam eden sivil kişileri de kapsayacak şekilde tümden ortadan kaldırılmasının askeri hizmetin bir gereği olamayacağı askeri yargıda yargılanan asker kişiler bakımından da özellikle tutukluluk gibi hürriyeti tehdit edici bir kurum yerine getirilen sistemin askerlik hizmetinin uygun olmayacağının kabulü asker kişiler ile sivil kişiler arasında eşitsizlik yaratmakta ve özgürlüklerinden mahrum kalmalarına neden olduğu aşikardır bu haliyle mevcut uygulamanın anayasanın ncu maddesinde tanımlanan kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olduğu kanaati hasıl olmuştur anayasanın nci maddesinde tanımlanan cumhuriyetin niteliklerinden hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durumlardan ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir anayasa mahkemesinin sayılı kanunun bazı maddelerine ilişkin iptal kararı verdiği bir kararında ise anayasa mahkemesi gün ve sayılı ilamı askeri ceza hukukunun da hukuk devletinin temel prensiplerinden olan ölçülülük ilkesiyle bağlı olduğu bu ilkenin elverişlilik gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluştuğu vurgulanarak askeri ceza hukukunun tarif edilen ölçülülük ilkesine bağlılığının gerekliliği izah edilmiştir hakimin kararına bağlı olmakla birlikte hürriyeti tahdit ile özgürlük sanık ile kamu düzeni arasında adil bir denge kurulmasına yardımcı olan ve çağdaş ceza hukukunda varlık alanı bulan adli kontrol kurumunun askeri yargıda uygulanmaması halinin gerekçesizliği de nazara alındığında ölçülülük ilkesinden uzak olduğu düşünülmektedir i̇lk bakışta aralarındaki irtibat zayıf gibi gözüküyor ise de adli kontrol tedbiri uygulanabilecek bir kişinin salt kanuni imkansızlık nedeniyle tutukluluk halinin devam etmesi anayasanın ncı maddesi ile düzenlenen hak arama hürriyetine de aykırılık oluşturduğu anlaşılmaktadır zira tutuksuz bir sanığın tutuklu sanığa kıyasla savunma hakkını daha sağlıklı kullanabileceği ve bu doğrultuda hakkını aramakta zafiyete düşmeyeceği şüphesizdir yukarıda izah edilen hususlar doğrultusunda sayılı askeri mahkemeler kuruluşu ve yargılama usulü kanununun ek madde de geçen bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde ceza muhakemesi kanununun adli kontrole ilişkin ila maddeleri hükümleri hariç olmak üzere diğer hükümleri askeri yargıda da uygulanır hükmünün kanun önünde eşitliğe kişinin temel hak özgürlüklerini sınırlayan engelleri kaldırma ve kişinin maddi ve manevi yönden bireysel ve sosyal gelişimini sağlama yükümlülüğüne hukuk devleti niteliğine kişinin hürriyetine sahip olmasına ve hak arama hürriyetine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmakla anılan hükmün anayasanın ve ncı maddelerine aykırı olduğu kanaatineesas sayısı karar sayısı varıldığından türkiye cumhuriyeti anayasasının nci maddesi uyarınca iptal istemiyle anayasa mahkemesi nezdinde itiraz yoluna başvurulmasına oybirliği ile karar verildi iv sonuç ve karar tarihli ve sayılı askeri mahkemeler kuruluşu ve yargılama usulü kanununun ek madde hükmünde geçen bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde ceza muhakemesi kanununun adli kontrole ilişkin ila maddeleri hükümleri hariç olmak üzere diğer hükümleri askeri yargıda da uygulanır hükmünün halen görülmekte olan davada uygulama alanı bulan adli kontrole ilişkin cmknun ncu maddesinin askeri yargıda uygulanamayacağı bölümünün anayasanın ve nci maddelerine aykırı olduğu kanaatine varıldığından anılan bölümün iptal istemiyle türkiye cumhuriyeti anayasanın nci maddesi uyarınca anayasa mahkemesine itiraz yoluna başvurulmasına gereği için dava dosyasında bulunan ve itiraz yoluna başvurulan konu ile ilgili belgelerin onaylı suretlerinin anayasa mahkemesine gönderilmesine anayasa mahkemesine iptal istemiyle itiraz yoluna başvurulan kanun maddesinin görülmekte olan davada esasa ilişkin olmayıp usule ilişkin bir konu olması nedeniyle anayasa mahkemesine yapılan başvurunun sonucunun beklenilmesine yer olmadığına oybirliğiyle karar verilip açıklandı