esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun inci maddesinin anayasaya aykırılığı kanunun inci maddesinin ikinci fıkrasında arabuluculuğa elverişli olan uyuşmazlıklar belirlenirken tek kıstas tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıkları olarak belirlenmiştir ancak bu kıstas yeterince açık değildir özel hukuku alanında irade serbestîsi çok geniş bir alana yayılmıştır bazı hukuk dalları ise hem özel hukuk hem de kamu hukuku alanına girebilmektedir diğer taraftan kamu hukuku alanından olmakla birlikte bazı hukuk dallarındaki uyuşmazlıklarda tarafların kabulü neticeyi belirlememekle birlikte davayı kabul eden taraf duruşmalara gelmezse yargılamaya gıyabında devam edilerek karar verilebilmektedir boşanma velayet nesebin reddi gibi davalar buna örnek gösterilebilir bu nedenle tarafların üzerinde serbestçe hareket edebilecekleri iş ve işlemlerin tespiti büyük önem taşımaktadır kanunun iptali istenen bu hükmü ile devletin yargı unsuru devre dışı bırakılarak bir anlamda yargı kısmi özelleştirmeye tabi tutulmuş olmaktadır kanuna göre taraflar devletin yargısına başvurmak zorunda olmaksızın arabulucular vasıtasıyla uyuşmazlıklarını çözüme ulaştıracaklar ve arabulucunun katılımıyla hazırlanacak belgeyi i̇cra hâkimine tasdik ettirerek ilam gücüne ulaşabileceklerdir bu çerçevede kanunla aşağıda sayılmış maddeler halinde sayılmış bulunan hukuk alanları devletin yargısal faaliyet alanından çekilmek istenmiş ve bu alanlar açısından yargılama özelleştirilmiştir alacak tazminat taşınır mallar boşanmada maddi manevi tazminat nafaka kira bedeli tespiti feshin geçersizliği i̇şe iade i̇ş güvencesiesas sayısı karar sayısı boşta geçen süre ücret alacağı tapu iptal ve tescil eda davaları serbest tasarruf ve özel hukuk kapsamında özel hukuk sözleşme ilişkisinden kaynaklanan davalar özellikle i̇ş hukukundan ve aile hukukundan kaynaklanan bazı konular arabuluculuk müessesesinin yapısıyla bağdaşmamasına rağmen bu kapsamda değerlendirilebilecek ve ilgilinin aleyhine sonuçların doğmasına yol açabilecektir nitekim inci maddede arabuluculuk faaliyetlerinin kamu düzenine ilişkin hukuki ilişkilerde türk medeni kanunu ve i̇ş hukuku kapsamına giren uyuşmazlıklarda uygulanmamasına yönelik olarak cumhuriyet halk partisi grubunun vermiş olduğu önerge reddedilmiştir hangi konuların arabuluculuğa elverişli olduğu bu maddede tahdidi olarak sayılması gerekirken bu yapılmayarak özellikle taraflardan birinin güçsüz konumda olması nedeniyle korunması gereken tarafların olduğu uyuşmazlıklar veya irade fesadı durumlarında durumun ne olacağına ilişkin maddede herhangi bir ifadeye yer verilmemiş olması ise başka büyük eksikliktir bu nedenle özellikle kamu düzenine ilişkin hukuki ilişkilerde aile hukuku ve i̇ş kanunu kapsamına giren uyuşmazlıklarda bu fıkranın uygulaması halinde kamu yararı toplum menfaati ve hak arama hürriyeti zedelenecektir yine ekonomik yönden güçsüz olan işçiler açısından da maddi ya da manevi baskı ile arabulucuya başvuruya zorlama ve neticede ciddi hak kayıplarına uğrama söz konusu olacaktır ayrıca yine ikinci fıkrada yabancılık unsuru taşıyanlar da dahil olmak üzere ibaresi de bu kanunla yabancıların da kendi hukuklarını yaratmasına imkân tanıyacak paralel hukuki düzenlemelerin yaratılmasına imkân sağlayacak üniter devlet açısından son derece tehlikeli durumlara ortaya çıkmasına neden olabilecektir sonuçta devlet aslî vazifelerinden olan kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak ve sosyal barışı gerçekleştirmek olan bu vazifesini ifa edemeyecek adalet hizmetleri aksayacak hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı yurttaşlarımızın ellerinden alınacaktır anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti kavramı da yargı birliğini ihtiva etmektedir egemenlik nasıl tekse yargının da tek bir olması gerekir bir ülkede birden fazla yargıdan bahsediliyorsa birden fazla egemenlik mevcut demektir bu çerçevede somut bir uyuşmazlığı aynı anda yargılayabilecek birden çok yargı mercii de olmamalıdır anayasamız da yargı birliğini bu şekilde kabul etmiş ve yargılama yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağını öngörmüştür mevcut yasanın iptali istenen maddesi ise ikili ve çok hukuklu bir yapı ortaya koyma tehlikesi taşıdığından ve kamu yararı veveya kamu düzeninin korunması ibarelerinin kısıtlayıcı ibareler olarak ilgili yasa maddesinde yer almamış olması nedeniyle anayasanın başlangıç nci inci nci uncu ve inci maddelerine ayrıca hukuki uyuşmazlıklarda tarafların hak ihlallerine neden olacağından anayasanın uncu ncı nci ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ncı ve üncü maddelerine aykırıdıresas sayısı karar sayısı sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun üncü maddesinin ve üncü maddesinin birinci fıkrasının anayasaya aykırılığı kanunun üncü maddesinde arabulucunun arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlü olduğu ve tarafların da bu konudaki gizliliğe uymak zorunda olduğu ayrıca üncü madde ile gizliliğin ihlali halinde kişilerin altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecekleri hüküm altına alınmıştır bu maddeye göre arabulucu taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa aleniyet ilkesine aykırı olarak gizlilik içerisinde işlemleri yürütecek elde ettiği bilgi ve belgeleri hiç kimseyle paylaşmayacaktır bu durumda aile hukukundan kaynaklanan bazı sorunlarda kadınlar koca baba töre baskısıyla bir arabulucuya yönlendirilebilecek ve gizlilik içinde yapılan arabuluculuk çalışması sonucunda çocuğunun velayeti görüşme hakkı tazminat ve evlilik içi mal paylaşımına ilişkin konulardan vazgeçtiğine ilişkin bir tutanak imzalattırılabilecek bu imzalanan tutanak da hâkim tarafından yeterli denetime tabi olmayacağından önemli mağduriyetlere yol açabilecektir özellikle miras hukukunda arabuluculuğun geçerli olduğu durumlarda kadınların mirastan eşit pay sahibi olması konusunda zaten uygulamada sorunlar yaşanmaktayken kız çocuklarının ve geride kalan eşlerin miras paylarının korunması yeterince sağlanamayacak ve kadınlar manevi baskı altında bırakılacaktır medeni kanunumuzla kadınlarımızın elde etmiş olduğu tüm haklar gizlilik içinde ortadan kaldırılacaktır bu konudaki kaygılar dayanaksız olmayıp i̇ngiltere ve kanadada arabuluculuk faaliyetlerinde müslümanların kendi inanç sistemine göre çözümler üretebilmesi kabul edilmiş bunun sonucunda kadın haklarında çok ciddi ihlaller yaşanmıştır başka bir deyişle taraflar mahalle baskısı altında tarikat ve töre kurallarına göre hukuka aykırı bir biçimde uyuşmazlıklarının çözümlenmesini istediklerinde gizlilik ilkesi gereğince bu dahi mümkün olabilecektir gizlilik içerisinde yürütülen faaliyetleri denetlemek mümkün olmayacağı için bu durum alternatif kadı sistemini ortaya çıkaracaktır arabuluculuk faaliyetinin gizlilik içinde yürütülmesi güçlünün zayıfı haksızın haklıyı ezmesi sonucunu doğurabileceği gibi hukuka aykırı uygulamaların gizlilik kisvesi altında meşruiyet kazanmasını da sağlayacaktır ayrıca son derece tehlikeli olan bu madde arabuluculuk faaliyetinin etnik ve dinsel temelde oluşumlara ya da mafyanın hâkimiyetine yol açabilecek bir düzenlemeye dönüşme sakıncalarını da içinde barındırmaktadır bu nedenle arabuluculuk faaliyetleri gizlilik içinde değil şeffaf bir şekilde yürütülmeli ve ayrıca yargı denetimine de açık olmalıdır arabulucu tutanağının maddi olgu ve fiili gerçekle bağdaşmadığı yönünde kuvvetli emare ve şüphe bulunduğu kanaatine ulaşıldığı takdirde arabulucunun da cezalandırılması gerekirken kanunda isabetsiz ve gerekçesiz bir biçimde gizlilik kuralının ihlali durumunda üncü madde uyarınca aya kadar hapis cezası verilebilmesi hükme bağlanmıştır oysa avusturyada gizlilik kuralı meslek sırrı niteliğinde sadece arabulucu açısından geçerlidir tarafları bağlamaz örnek aldığımız ülkelerde düzenleme böyleyken ülkemizde gizlilik kuralının bu denli ağır yaptırımlara bağlı olmasının kabul edilebilir hiç bir gerekçesi olamaz arabuluculuk faaliyetinin gizlilik kuralına bağlanmış olması devlet mahkemelerindeki yargılamanın aleni olması kuralına aykırılık oluşturur bu konuda anayasamız hukuk muhakemeleri kanunu ve ceza muhakemesi kanunu açıktır anayasa hmk cmk vdesas sayısı karar sayısı adalet mülkün temeli ise adalete ulaşabilmek için yapılan yargılama süreci de mülkün meşru temeller üzerinde oturması açısından çok büyük önem taşımaktadır bu sürecin adilliği devlet açısından bir görev bireyler açısından ise bir haktır adil yargılanma hakkının varlığından söz edebilmek için kişinin güvenceli yargılanmasına gereksinim vardırdevlet yargılama sonucunda adaletin gerçekleştiği adalete uygun bir kararın mahkemelerden çıkmış olduğu yargısına hem taraflarca hem tüm toplumca varılmasını sağlamalıdır toplumun adil bir yargılama kanısına varması adaletin devletçe sağlanmakta olduğuna inanması ve buna güvenmesi mülkün meşru temeller üzerine oturtulmasıyla devletin adli mercilerinin dışında bir takım kanun dışı oluşumlara yönelebilecek taleplerin de önüne geçilmesinin sağlanmasıyla mümkün olur adil yargılanmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin denetimi ise yargılamanın aleniyeti ile sağlanabilir i̇şte bu nedenledir ki adil yargılanma her zaman açık yargılanma hakkı ile birlikte düşünülmüş ve düzenlenmiştir açıklanan bu nedenlerle arabuluculuk müessesesinin gizlilik kuralına bağlı olması anayasanın ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin de ncı maddesine aykırıdır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarının anayasaya aykırılığı sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun beyan ve belgelerin kullanılmaması başlıklı inci maddesinin birinci fıkrasındatarafların arabulucu veya arabuluculuğa katılanlar da dâhil üçüncü bir kişi uyuşmazlıkla ilgili olarak hukuk davası açıldığında yahut tahkim yoluna başvurulduğunda taraflarca yapılan arabuluculuk daveti veya bir tarafın arabuluculuk faaliyetine katılma isteği uyuşmazlığın arabuluculuk yolu ile sona erdirilmesi için taraflarca ileri sürülen görüşler ve teklifler arabuluculuk faaliyeti esnasında taraflarca ileri sürülen öneriler veya herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü sadece arabuluculuk faaliyeti dolayısıyla hazırlanan belgeleri delil olarak ileri süremeyecekleri ve bunlar hakkında tanıklık yapamayacakları düzenlemesi getirilmiş maddenin üçüncü fıkrasında da birinci fıkrada belirtilen bilgilerin açıklanması mahkeme hakem veya herhangi bir idari makam tarafından istenemez bu beyan veya belgeler birinci fıkrada öngörülenin aksine delil olarak sunulmuş olsa dahi hükme esas alınamayacağı belirtilmiştir madde gerekçesinde bu yasağın arabuluculuk yoluna başvurulan bir uyuşmazlığın taraflarını arabulucu ve arabuluculuk faaliyetine katılmış veya karılmamış olsun üçüncü kişileri kapsadığı açıklanmıştır uyuşmazlığın taraflarının arabuluculuk faaliyeti esnasında ortaya koydukları görüş ve önerilerle daha sonra bağlı olamayacaklarını bilmenin rahatlığıyla özgür ve samimi ortamda uyuşmazlığı müzakere edip sonuçlandırmalarını temin etmek amacıyla böyle bir yasağın getirilmiş olduğu ileri sürülmüştür aynı yasak arabuluculuk faaliyetine katılmamış olan ve arabuluculuk yoluyla çözümüne gidilen uyuşmazlıkla bir şekilde bağlantısı bulunan üçüncü kişiler için ki bu kişiler müteselsil borçlu olabilir edimi taahhüt edilen üçüncü kişi olabilir veya bunların dışında başka bir kişi olabilir hangi hukuksal gerekçelere dayanılarak kabul edildiği açıklanamamıştır bu maddedeki yasağın arabuluculuk sürecine katılmamış ve bu faaliyet içinde yer almamış olan üçüncü kişiler için de kabul edilmesi anayasanın ncı maddesindeki ‘herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir şeklindeki hiç bir anayasal kısıtlamaya tabi tutulmamış olan hak arama hürriyetine aykırılık oluşturur ayrıca dava açıldığında ya da tahkim yoluna gidildiğinde gizlilik kuralı gereğince maddede belirtilen beyan ve belgeler de delil olarak ileri sürülemeyecektir aslında bu madde delillerin sınırlandırılması sonucunu doğuracağından delil serbestîsi ilkesine de aykırılık teşkil etmektediresas sayısı karar sayısı yine üçüncü fıkrada birinci fıkrada belirtilen bilgilerin açıklanması mahkeme hakem veya herhangi bir idari makam tarafından istenemez bu beyan veya belgeler birinci fıkrada öngörülenin aksine delil olarak sunulmuş olsa dahi hükme esas alınamaz denmektedir bu fıkraya göre de arabuluculuk faaliyetleri kadar gizlidir ki mahkemeler bile arabuluculuk faaliyetleri dolayısıyla hazırlanan belgeleri isteyemeyecek delil olarak sunulmuş olsa dahi hükme esas alamayacaklardır böyle bir düzenlemenin anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığıyla ve ayrıca hak arama hürriyetiyle bağdaşmasına imkân yoktur arabuluculuk müessesesinde gizlilik gereksiz olup sonuç olarak tutulan uyuşmazlık tutanağının mahkemelere sunulabilme imkânının tanınması gerekirken bu yapılmayarak mahkemelere bu madde ile yardımcı değil alternatif yargı mercii ihdas edilmiştir hmk de düzenlenen sulh anlaşmasında olduğu gibi arabuluculuk görüşmelerinde de ikrarın tarafları bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmadığı için bu maddeler anayasanın uncu maddesine de açıkça aykırıdır arabuluculuk faaliyeti hukukumuza yabancı olmayıp bu faaliyet medeni usul hukukunda tarafların mahkeme tarafından sulha teşvik edilmesi veya tarafların sulh için arabulucuya başvurmaları şeklinde uygulanır tarafların anlaşamamaları durumunda uyuşmazlık tutanağı tarafların iddia ve savunma özetlerini delilleri ve hangi oranda haklı olup olmadıkları konusunda açıklamaları içermelidir bu sayede taraflar uyuşmazlık tutanağını mahkemede delil olarak kullanabilir ve mahkemenin yapacağı ön inceleme de oranda kolaylaşmış olur arabuluculuğun mahkemelere alternatif olmadığı bilakis mahkemelere yardımcı bir faaliyet olması ancak bu anlayışla sağlanabilir ve hukuk sistemimizde mümkün olur oysa iptali istenen kanunla hmk ve medeni usul hukukundaki paralel hükümler hiçe sayılarak arabuluculuk müessesesinin mahkemelere alternatif bir makam ve merci olarak ihdas edilmesi sağlanmıştır öyle ki anılan maddeler ile yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı hükmüne aykırı olarak tarafsız ve bağımsız mahkemelerin dışında yeni bir yargılama yöntemi belirlenmiştir sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun uncu maddesinin anayasaya aykırılığı uncu maddesi ile arabulucu görevini özenle tarafsız bir biçimde ve şahsen yerine getireceği düzenlenmiş böylece arabuluculuk hâkimlik mesleği ile adeta özdeşleştirilmek istenmiştir bu maddenin birinci fıkrasıyla arabulucuya görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirmesi görevi verilmiş ancak maddede arabulucunun görevini gereği gibi yerine getirmemesi görevi sırasında görevi nedeniyle suç işlemesi taraflara baskı yapması taraflar arasında eşitlik ilkesine aykırı davranması ve görevini savsaklaması durumunda nasıl bir cezalandırma yöntemine başvurulacağı bunun yaptırımının ne olacağı yönünde hiç bir düzenleme yer almamıştır bu durumda avukat olan arabulucunun arabuluculuk faaliyeti nedeniyle işlediği suçtan dolayı avukat olarak cezalandırılabilmesi ya da baronun denetimine tabi tutulması mümkün değildir arabuluculuk faaliyeti her zaman uzlaşmayla sonuçlanmayabilir sonucun hangi hallerde uzlaşmazlıkla sona ermiş sayılacağı konusunda uyuşmazlığın taraflarının tek söz sahibi sayılmasının sakıncalı sonuçlara yol açması kaçınılmazdır özellikle son durumun tespiti bakımından sadece arabulucunun yetkili kılınması faaliyetin başlangıcının ihtiyari nitelik arz etmesi zedelenmeksizin taraflara arabulucuya tanınacak olan bu yetkinin zamansız haksız ve kötü kullanımına ilişkin cezai yaptırımlara yer veren bir düzenlemenin kanun metninde yeresas sayısı karar sayısı almaması arabulucunun yaptığı görev nedeniyle görev ve yetkisini kötüye kullanması durumunda tck uyarınca görevi kötüye kullanma suçundan cezalandırılması ve arabulucuya karşı görevi sırasında işlenen suçlar nedeniyle de kamu görevlisi gibi korunması gerekirken arabuluculuk kurumunun denetim dışında bırakılması anayasamızın hak arama hürriyetine ve kanuni hâkim güvencesine aykırıdır bu nedenle mevcut düzenlemenin anayasanın nci uncu ncı ve nci maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun üncü maddesinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kanunun arabulucuya başvuru başlıklı üncü maddesinin birinci fıkrasında ‘taraflar dava açılmadan önce veya davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilirler mahkeme de tarafları arabulucuya başvurmak konusunda aydınlatıp teşvik edebilir aynı maddesin ikinci fıkrasında da ‘aksi kararlaştırılmadıkça taraflardan birinin arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmez ise bu teklif reddedilmiş sayılır düzenlemesi mevcuttur tarafların dava açılmadan önce veya davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda teşvik edilebileceğini başvuru teklifine taraflardan birinin olumsuz cevap vermesi halinde bu teklifin reddedilmiş sayılacağını düzenleyen bu madde ile arabuluculuk kurumunun uyuşmazlığın her safhasında hatta uyuşmazlığın yargıya intikalinden sonra da devreye girebilmesi sağlanmış böylece ülkemizin öznel koşulları da gözetildiğinde mahkeme aşamasındaki arabuluculuk faaliyetinin nafile bir çabaya dönüşmesine yargıya duyulan güvenin tehlikeye düşmesine yargısal faaliyetlerin kesintiye uğramasına gecikmesine ve ertelenmesine yol açacak bir sürece uğramasına adeta izin verilmiştir faaliyet süresinin saptanması konusunda ve arabuluculuk faaliyeti işinin yargıya intikal etmesinden sonra da devreye alınabilmesinin getirebileceği sakıncalar esasen usul yasamızda tarafların sulhe teşviki hükümlerinin varlığına rağmen bu konuda uygulamada başarısız olunduğu da göz önüne alındığında daha da belirgin bir şekilde ortaya çıkacaktır hukuk usulündeki sulh iradelerini ortaya koyarak uyuşmazlığı yargı önünde sona erdirme olanağı varken ve arabuluculuk faaliyetinin tamamen davadan önce başvurulabilecek bir uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak kabul edilmesi gerekirken davadan sonra da arabulucuya başvurma devlet yargısı önündeki davaların çözüme ulaştırılmasını geciktirmeye yönelik sonuçlar doğuracağından anayasamızın inci maddesinin beşinci fıkrasında yargının görevleri arasında yer alan davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması ilkesine aykırıdır ayrıca medeni yargılamamızda zorunlu avukatlık mevcut olmayıp mevzuatımızda hâkimlere avukatı olmayan kişilere kendisini bir avukatla temsil etmesi gerektiği konusunda tavsiyede bulunması yoksul kişilere adli yardım veya cmk benzeri bir kurumdan kendisini avukatla temsil edebileceği yönünde bir açıklamada bulunması ve bu yönde tarafları teşvik etmesine ilişkin bir düzenleme de bulunmamaktadır buna rağmen hâkimden arabuluculuğu bu kadar öne çıkarmasının istenmesinin amacı adaletin gerçekleşmesi değil devletin hâkimi aracılığıyla adaleti gerçekleştirmemek buna emek masraf ve zaman harcamak istememesidir bu durum devletin asli görevlerinden olan adaletin gerçekleştirilmesi görevinin askıya alınması anlamına gelir ki bu durum anayasal ilkelerle bağdaşmaz bu nedenle mevcut düzenleme anayasanın nci inci ncı nci ve inci maddelerine açıkça aykırıdıresas sayısı karar sayısı sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun inci maddesinin anayasaya aykırılığı inci maddesinin birinci fıkrasının arabulucu seçildikten sonra tarafları en kısa sürede ilk toplantıya davet edeceğive ncı maddesinin birinci fıkrasındaarabuluculuk süreci dava açılmadan önce arabulucuya başvuru hâlinde tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri ve taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılıp bu durumun bir tutanakla belgelendirildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı yazılıdır ncı maddenin ikinci fıkrasında yer alan hüküm uyarınca ise arabuluculuk sürecinin başlaması uyuşmazlıkla ilgili zaman aşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında önem taşımaktadır bu nedenle arabulucunun seçilmesinden sonra tarafların ilk toplantıya hangi süre içinde ve ne yolla davet edileceğinin bu maddede somut olarak gösterilmemiş olması ve en kısa sürede ibaresinin belirsizliği davet usulünün ise muğlak bırakılması arabuluculuk faaliyetinin başlamasında ve mahkeme sürecinde kötü niyetli kişilerin bu süreci uzatabilmesi imkânını yaratabilecektir bu durum anayasanın nci uncu ve inci maddelerine aykırıdır kanunun dördüncü fıkrasında hâkim tarafından yapılabilecek işlemler arabulucu tarafından yapılamaz dense de üçüncü fıkrasında arabulucu uyuşmazlığın niteliğini tarafların isteklerini ve uyuşmazlığın hızlı bir şekilde çözümlenmesi için gereken usul ve esasları göz önüne alarak arabuluculuk faaliyetini yürütür denmekte dolayısıyla dördüncü fıkranın aksine üçüncü fıkrada arabulucuların hâkim gibi işlemler yapmasının önü açılmaktadır bu düzenleme de anayasanın nci ncı uncu ve nci maddelerine aykırılık oluşturduğundan iptali gerekir inci maddesinin beşinci fıkrasının anayasanın inci maddesine beşinci fıkrada belirtilen şekilde dava açıldıktan sonra tarafların birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan etmeleri hâlinde yargılama mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir bu süre tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar uzatılabilir hükmü ile dava açıldıktan sonra tarafların birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan etmeleri hâlinde yargılamanın mahkemece üç ay süre ile ertelenmesi ve tarafların birlikte başvurusu üzerine bu sürenin üç ay daha uzatılabilmesi de usul ekonomisi açısından sakıncalar doğurabilecek niteliktedir bu nedenle davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması durumunda davanın üç ay süreyle ertelenmesi ve tarafların birlikte talepte bulunması üzerine sürenin üç ay uzatılması yargılamanın gereksiz yere uzamasına neden olabileceğinden anayasanın inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan davaları en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması hükmüne aykırıdır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun nci maddesinin anayasaya aykırılığı nci maddeye göre arabuluculuğun hangi hallerde sona ereceği belirtilmiştir kanunda arabuluculuğa ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar hariç özel hukuka tabi iş ve işlemler hakkında gidilebilmektedir özellikle taraflardan birinin güçsüz konumda olması nedeniyle korunması gereken tarafların olduğu uyuşmazlıklar veya irade fesadı durumlarında da arabuluculuk faaliyetlerinin sona ermesi gereklidir bu husus hem kamu düzeninin hem de kamu menfaatinin bir gereğidir arabuluculuk sonunda anlaşma belgesinin arabulucu ya da uyuşmazlığın biresas sayısı karar sayısı tarafınca yanlış yönlendirme yanıltma korkutma gibi iradeyi zaafa uğratan etmenler sonucunda elde edildiği yönündeki iddialar ile tutanağın tarafları dışında mirasçılar ya da üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek muvazaa iddialarının ne şekilde ele alınacağının belirsiz kalmış olması bu konuda doğru beyanda bulunma ve bildirim sorumluluğunun doğrudan arabulucuya ait olduğuna dair herhangi bir düzenlemeye yasada yer verilmemiş olması bu durumların ihlali halindeyse cezai yaptırımlara da yer verilmemesi suretiyle tarafların çağdaş hukuk düzeni dışında farklı arayışlara yönelmesinin ve buna göz yuman ve bunu onaylayan arabuluculuk faaliyetine izin veren bir devlet anlayışının önü açılmış bu sayede türkiye cumhuriyeti devletinin hukuk devleti niteliği zedelenmiştir kanunun nci maddesinin dördüncü fıkrası arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen belgenin adalet bakanlığı hukuk i̇şleri genel müdürlüğüne gönderilmesini zorunlu kılmaktadır taraflar devlet yargısına başvurmadan bağımsız bir arabulucu nezdinde ve tamamen serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk alanındaki sorunlarının çözümünün ve bu alandaki özel bilgilerin arşivlenerek adalet bakanlığına bağlı bir birimde saklanmasındaki amacın ne olduğu anlaşılamamaktadır bu durum toplumsal hukuk güvenliğimiz açısından son derece tehlikeli olup hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayan ancak anti demokratik rejimlere özgü bir anlayışın ürünüdür avukatlar uzlaşma tutanaklarını devletin herhangi bir birimine vermek zorunda değillerdir hatta sır saklamak kapsamında belgeleri vermemek durumundadırlar sır saklama yükümlülüğü denli önemlidir ki avukatın birincil ve en temel hak ve görevidir avukatın sır saklama konusundaki yükümlülüğü adaletin gerçekleşmesine olduğu kadar müvekkilin menfaatine de hizmet eder bu nedenle sır saklama yükümlülüğü devlet tarafından özel bir korumaya tabi olması gerekir avukat mesleğinin icrası esnasında öğrendiği bütün bilgilerin gizliliğine saygı göstermek zorundadır sır saklama yükümlülüğü zamanla sınırlı tutulmamış olup bir avukat hukuki hizmet verirken kendisiyle birlikte çalışan iş ortaklar meslektaşları ile diğer çalışanlardan sır saklama yükümlülüğüne riayet etmelerini talep edebilir i̇ptali istenen bu kanun hükmüyle ise tarafsızmış gibi görünen sicili yetkilendirilmeleri ve ücret tarifeleri ile tamamen devlete bağlı durumda olan hukukçulara kişilerin özel alanları açılarak alınan sonuçlar devlet tarafından arşivlenmektedir bu madde hükmüyle savunma hakkı ihlal edilmiş hukuki güvenlik ilkesi ve hukuk devleti ilkesi zedelenmiş bireylerin devlete ve adalete olan güvenini sarsılmıştır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun inci maddesinin i̇kinci ve üçüncü fıkralarının anayasaya aykırılığı kanunun inci maddesinin ikinci fıkrasına göre tarafların anlaşması sonucunda arabulucunun düzenleyeceği belgenin asıl uyuşmazlık hakkındaki görev ve yetki kurallarına göre belirlenecek olan mahkemelerden icra edilebilir şerhi alınması sonucunda ilam niteliğinde belge niteliği kazanması düzenlenmiştir bu maddede anlaşma tutanaklarının hâkim önüne götürülmesi tarafların isteğine bırakılmıştır hâkim ise bu tutanağı sadece tarafların serbestçe tasarrufta bulunabilecekleri bir hak konusunda olup olmadığı ve icraya elverişli olup olmadığı yönüyle inceleyecek ve onaylamak durumunda kalacaktır hâkimler tarafından tarafların taraf hak ve fiil ehliyetlerinin olup olmadığı ve arabuluculuğa başvurmalarında hukuki menfaatlerinin olup olmadığı konusunda inceleme yapılamayacak dolayısıyla inceleme yetkisi çok sınırlı olacaktıresas sayısı karar sayısı oysa arabuluculuk müessesesinin çağdaş hukuk düzeninin öngördüğü enstrümanlar kullanılarak ‘medeni kurallar çerçevesinde yapılması gerekirdi netice olarak yargısal organlar biçimsel bir inceleme yapmakla sınırlandırılarak gerek varılan uzlaşmayı gerekse tarafları uzlaşmaya götüren süreci kamu düzeni açısından inceleyemeyecekler kısaca sürecin medeni olmaması nedeniyle kabul edilemez ve icra edilemez olduğuna da karar veremeyeceklerdir üçüncü fıkraya göre ise şerhi verecek mahkeme dosya üzerinde ancak sınırlı bir inceleme yapabilecektir mahkemenin şerh talebini reddetmesi halinde taraflar ileride kurulacak bölge temyiz mahkemelerine istinaf mahkemelerine itiraz edebilecektir böylece zamanla her bölgede ayrı bir hukuk uygulaması oluşacaktır yine inci maddede hâkim tarafından icra edilebilirlik şerhi verilen ilam niteliğindeki belgeye karşı tarafların irade fesadına uğramaları olasılığı durumunda iptal davası açılabilmesi imkânı verilmemiştir bununla birlikte tarafların anlaşmaya varmaları halinde düzenlenecek belgenin kamu düzenine ve emredici hukuk kurallarına aykırı olması halinde hâkimin taraflara ve arabulucuya bu aykırılığı gidermeleri için herhangi bir ek süre vermesi yönünde de yasada herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir ayrıca bu belgeye ilam gücü kazandırmak için devlet nispi değil maktu harç alarak kişilerin vergisel yükten kurtulmasını bir teşvik unsuru haline getirerek kişileri devlet yargısına değil arabuluculara yönlendirmektedir maktu harçtan dolayı sırf bu nedenle dahi arabuluculuk ihtiyari olmaktan çıkacaktır yüksek harç miktarını ödemekte zorlanan veya dava sonucunda haksız çıkmaktan ve bu nedenle ödeyeceği harçların yanabileceğinden korkan kişileri doğrudan arabuluculuğa yönlendirmiş olması devletin yargılamayı özelleştirmeyi amaçladığının göstergesidir sonuçta iptali istenen yasanın ilgili düzenlemelerini anayasamızın uncu maddesi ile bağdaştırmak imkânsızdır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun uncu maddesinin nci maddesinin i̇kinci fıkrasının bendinin ve inci maddesinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kanunun uncu maddesinin birinci fıkrası ile daire başkanlığı özel hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk yapma yetkisini kazanmış kişilerin sicilini tutar bu sicilde yer alan kişilere ilişkin bilgiler daire başkanlığı tarafından elektronik ortamda da duyurulur hükmüne yer verilmiştir arabulucular sicilinin daire başkanlığı tarafından tutulacağının belirtildiği bu madde arabulucuların bağımsızlığını zedelemektedir arabulucular sicilinin adalet bakanlığı bünyesindeki daire başkanlığı tarafından değil daha bağımsız olan arabuluculuk kurulu tarafından tutularak tüm işlemlerin bu kurul tarafından yapılması arabulucuların adalet bakanlığına bağımlılığının ortadan kaldırılması gerekirken bu yapılmayarak adeta sivil görünümlü devlet avukatlığı veya devlet hâkimliği yaratılmaktadır yine kanunun nci maddesinin ikinci fıkrasının bendinde arabulucu olabilmek için arabuluculuk eğitimini tamamlamak ve bakanlıkça yapılan yazılı ve uygulamalı sınavda başarılı olmak şartı getirilmiştiresas sayısı karar sayısı yazılı ve uygulamalı sınavın bağımsız konumda olan arabuluculuk kurulu tarafından değil de sınavın adalet bakanlığı tarafından yapılması arabulucuların adalet bakanlığına bağımlılığı kalmasına neden olacak devlet yargısına alternatif bir yargı ağı oluşacaktır ayrıca kanunun inci maddesinin ilk fıkrası ile daire başkanlığı arabuluculuk için aranan koşulları taşımadığı hâlde sicile kaydedilen veya daha sonra bu koşulları kaybeden arabulucunun kaydını siler ve aynı maddenin ikinci fıkrası ile daire başkanlığı bu kanunun öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmediğini tespit ettiği arabulucuyu yazılı olarak uyarır bu uyarıya uyulmaması hâlinde arabulucunun savunmasını aldıktan sonra gerekirse adının sicilden silinmesini kuruldan talep eder hükmü getirilmiştir son olarak kanunun yedinci bölümünün kuruluş ve görevler başlıklı uncu maddesinin birinci fıkrasında daire başkanının görevleri sayılarakf bendine arabulucu sicilini tutmak sicile kayıt taleplerini karara bağlamak inci maddenin birinci ve üçüncü fıkraları kapsamında arabulucunun sicilden silinmesine karar vermek ve bu sicilde yer alan kişilere ilişkin bilgileri elektronik ortamda duyurmak hükmü eklenerek sicil kayıtlarının silinmesi daire başkanlığının görevi kapsamına alınmıştır bu sayede arabulucuların kayıtlarının daire başkanlığı tarafından silinebilecektir arabulucuların bağımsızlığının sağlanması açısından kayıtlarının silinmesi her durumda arabuluculuk kuruluna bırakılması gerekirken bu düzenleme ile adalet bakanlığına bağlı alternatif bir yargı ağının kurulması hiç de zor olmayacaktır ayrıca arabulucuların kayıtlarının silinmesine ilişkin işlemlere karşı kaydı silinen arabuluculara yargı yoluna başvurma hakkının verilmemesi de anayasadaki hak arama hürriyetinin ihlali anlamındadır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasında geçen arabuluculuk eğitiminin bakanlıktan izin alarak verilebileceği ibaresinin ve ncı maddesinde yer alan eğitim faaliyetlerinin kapsamı içeriği ve başarısı konusunda daire başkanlığına rapor sunulacağı ibaresinin anayasaya aykırılığı yasanın üncü maddesinde arabuluculuk eğitiminin bakanlıktan izin alarak verilebileceği ncı maddesinde ise eğitim faaliyetlerinin kapsamı içeriği ve başarısı konusunda daire başkanlığına rapor sunulacağı belirtilmiştir arabuluculuk müessesesinin bağımsız bir kurul olarak oluşturulmasının sağlanması için eğitim kuruluşlarının bakanlıktan değil arabuluculuk kurulundan izin alarak faaliyetlerini sürdürmesi ayrıca eğitim kuruluşlarının bilgi verecekleri merciinin de daire başkanlığı değil arabuluculuk kurulu olması gerekirken anılan kanunun üncü ve ncı maddelerinde yer alan ibarelerle arabuluculuk kurulu adalet bakanlığı güdümünde teşekkül ettirilmek istenmiş özerkliği ve bağımsızlığı hiçe sayılmıştır bu durumda yürütmenin yargı üzerinde baskı kurması kaçınılmaz olacaktır i̇ptali istenen yasanın ilgili hükmü anayasanın üstünlüğünü ve bağlayıcılığını zedeleyen hükümler ihtiva ettiği ve yargının bağımsız ve tarafsızlığını da zedelediği için anayasanın başlangıç nci ncı nci inci uncu uncu ve inci maddelerine aykırıdır sayılı hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının bendinin anayasaya aykırı