esas sayısı karar sayısı i̇ti̇raz ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçeleri̇ sayılı yasanın maddesi ile sayılı yasaya eklenen ek maddenin birinci ve beşinci fıkralarına yönelik danıştay onuncu dairesinin sayılı başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir i̇stanbulspor kulübü derneği vekili av taner kıral ve av buket altufan tarafından sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanununun nci ve kanuna sayılı kanun ile eklenen ek uncu madde hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve tarih ve sayılı resmi gazetede yönetmelik olarak yayımlanan gençlik ve spor genel müdürlüğü özerk federasyonları çerçeve statüsünün tümünün iptali ve öncelikle yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada dava konusu düzenlemenin dayanaklarından olan sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanunun ek uncu maddesinin anayasaya aykırılık incelenerek gereği görüşüldü sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek madde un birinci fıkrasında federasyonlara talepte bulunmaları durumunda merkez danışma kurulunun uygun görüşü genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanın teklifi ve başbakanın onayı ile idari ve mali özerklik verilebilir federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın resmi gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır kuralı ikinci fıkrasında özerk olan federasyonlar organları genel kurulu tarafından seçimle göreve gelen her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen federasyonlardır kuralı beşinci fıkrasında ise özerk federasyonların genel kurullarının toplanması ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve tahkim kurulu ile ilişkileri genel müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ile belirlenir özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü çerçeve statüye aykırı olamaz kuralı onikinci fıkrasında da özerk federasyonların her türlü faaliyet ve işlemleri genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanlığın denetimine tabidir bu denetim sonucunda görevi başında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı veya yönetim kurulu üyeleri hakkında karar almak üzere genel müdürlüğün bağlı olduğu bakan genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırır kuralı yer almaktadır sayılı kanunun genel gerekçesinde devlet bütçesinden yardım alan devletin siyasi ve idari birimleri tarafından yönetilmeyip ancak denetlenebilen idari ve mali yönden özerk federasyonların kurulmasının amaçlandığı ve uluslararası federasyonlar gibi yapılanmalarına olanak sağlanmak istenildiği böylece federasyonların faaliyetlerinin daha verimli ve süratli bir şekilde organize edilebileceği ve spor faaliyetlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılabileceği özerk federasyonların gelirlerinin sportif amaçlı kullanılıp kullanılmadığının denetime tabi olacağı sportif faaliyetlerinin düzenlenmesi ve yürütülmesine ilişkin iş ve işlemlerin ise federasyonun bünyesinde oluşturulacak kurullarda görüşülerek otokontrol sisteminin işletileceği günümüzdeki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ışığında toplumsal değişme hızının ortaya çıkardığı ihtiyaçları karşılamak için spor sisteminin çağdaş bir yapıya kavuşturulması dinamik gelişmeye açık etkinliği ve verimliliği gözeten özerk hizmetlerle spor faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla yasa tasarısının hazırlandığı ek uncu madde gerekçesinde ise gençlik ve spor genel müdürlüğünün ana hizmet birimlerinden olan federasyon başkanlıklarının özerk hale getirilmeleri amaçlanarak uluslararası federasyonlar gibi yapılanmalarına olanak sağlandığı böylece federasyon faaliyetlerinin daha verimli veesas sayısı karar sayısı süratli bir şekilde organize edilebileceği ve spor faaliyetlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılabileceği böylece federasyonların uluslararası federasyonlarca öngörülen ve genel müdürlükçe belirlenen esaslar dahilinde faaliyetlerini sürdürebileceği belirtilmiştir ek uncu maddede yer alan özerklik verilen federasyonların tüzel kişilik kazanacaklarına ve idari ve mali yönden özerk olacaklarına ve organlarının seçimle göreve geleceklerine her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alacaklarına bütçelerinin genel kurul tarafından onaylanacağına ve ibra edileceğine her türlü faaliyet ve işlemlerinin genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanlık tarafından denetleneceğine ilişkin kuralların madde gerekçesi ile birlikte değerlendirilmesinden özerk federasyonların genel idare içinde yer alan gençlik ve spor genel müdürlüğüne verilen bazı görevlerin daha verimli şekilde yürütülmesi amacıyla kamu hukuku alanında faaliyet göstermek üzere hizmet yönünden yerinden yönetim ilkesine göre kurulan hizmetle sınırlı olmak üzere kamusal yetki kullanan ve idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca merkezi idarenin vesayet denetimine tabi birer kamu kurumu oldukları sonucuna ulaşılmaktadır özel hukuk tüzel kişisi değil kamu kurumu olarak yapılandırılmaları karşısında özerk federasyonların kuruluş usul ve esaslarının anayasanın koyduğu kurallara uygunluğunun irdelenmesi zorunlu bulunmaktadır anayasanın nci maddesinde yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez kuralına yer verilirken anayasanın inci maddesinde yürütme yetkisi ve görevinin anayasa ve yasalara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceğine anayasanın üncü maddesinde de idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir hükmüne yer verilmiştir yasama yetkisi asli bir yetki olduğundan ve türk hukukunda yasayla düzenleme alanı konu itibariyle sınırlandırılmadığından yasama yetkisinin genelliği yasama organı dilediği alanı kuşkusuz anayasa ilkelerine uygun olmak koşuluyla düzenleme yetkisine haizdir yasayla düzenleme ilkesi düzenlenen konudan yalnız kavram ad ve kurum olarak söz edilmesi değil bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder ancak temel ilkeler konulup çerçeve çizildikten sonra uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir anayasada yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir bu nedenle anayasada öngörülen ayrık durumlar dışında yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının anayasanın nci maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması çerçeveyi çizmesi sınırsız belirsiz geniş bir alanı yürütmenin düzenlemesine bırakmaması gerekir anayasanın üncü maddesinde yer alan hükümle idarenin kuruluşunun örgütlenme ve faaliyet alanının yönetim esas ve usullerinin yasayla düzenlenmesi gerektiği kurala bağlanmıştır dolayısıyla kamu tüzel kişiliğinin kuruluşunu sağlayacak olan yasada idareyeesas sayısı karar sayısı herhangi bir düzenleme yetkisi tanınması halinde bu yetki idarenin yasallığı ilkesi çerçevesinde sınırlayıcı ve tamamlayıcı bir yetki olmak durumundadır sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek madde un birinci fıkrasında federasyonlara talepte bulunmaları durumunda merkez danışma kurulunun uygun görüşü genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanın teklifi ve başbakanın onayı ile idari ve mali özerklik verilebilir federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın resmi gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır kuralı ile bir federasyonun kamu kurumu olarak tüzel kişilik kazanıp kazanmayacağına ilişkin takdir yetkisi temel kuralları konulmadan ölçüsü belirlenmeden ve sınırları çizilmeden tümüyle ilgili bakan ve başbakanın onayına bırakılmakta ayrıca bu şekilde tüzel kişilik kazanmış olan bir federasyonun usulde paralellik ilkesi uyarınca yine idari yolla tüzel kişiliğinin sonlandırılabileceği sonucu yaratılmaktadır bu şekildeki bir düzenleme anayasanın yasama yetkisinin devredilemeyeceğini düzenleyen nci maddesine ve idarelerin yasayla düzenleneceğini belirleyen üncü maddesine aykırı görülmektedir öte yandan aynı maddenin beşinci fıkrasındaki özerk federasyonların genel kurullarının toplanması ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve tahkim kurulu ile ilişkileri genel müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ile belirlenir özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü çerçeve statüye aykırı olamaz kuralı ile yasa konusu olan bir kamu kurumunun organının oluşumu çalışma usul ve esasları ve organlar arası ilişkilerini düzenleme işi merkezi idarenin içinde yer alan gençlik ve spor genel müdürlüğüne devredilmiş olup böylece anayasanın yasama yetkisinin devredilemeyeceğini düzenleyen nci maddesi idarelerin yasayla düzenleneceğini belirleyen üncü maddesi gözardı edilmiş bulunmaktadır esasen anılan yasayla bir yandan belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliğe sahip özerk bir yapı oluşturulması amaçlanırken aynı düzenleme içinde özerk spor federasyonlarının teşkilatı genel kurulunun oluşumu toplanması ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslarla özerk federasyonların genel müdürlük ile tahkim kurulu arasındaki ilişkilerin düzenlenmesinin tümüyle denetim yetkisine sahip olan idareye bırakılmış olması özerklik ilkesiyle ve yasanın çıkarılma amacıyla bağdaşmamaktadır açıklanan nedenlerle sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek madde un birinci fıkrasında yer alan federasyonlara talepte bulunmaları durumunda merkez danışma kurulunun uygun görüşü genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanın teklifi ve başbakanın onayı ile idari ve mali özerklik verilebilir federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın resmi gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır kuralı ile aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan özerk federasyonların genel kurullarının toplanması ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve tahkim kurulu ile ilişkileri genel müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ile belirlenir özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü çerçeve statüye aykırı olamaz kuralının anayasanın yasama yetkisinin devredilemeyeceğini düzenleyen nci maddesine ve idarelerin yasayla düzenleneceğini belirleyen üncü maddesine aykırı olduğu kanısına varıldığından anılan hükümlerin iptali ve öncelikle yürürlüğünün durdurulması istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyanın anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar bekletilmesine dosyada bulunan belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildiesas sayısı karar sayısı sayılı yasanın maddesi ile sayılı yasaya eklenen ek maddenin altıncı yedinci ve sekizinci fıkralarına yönelik danıştay onuncu dairesinin sayılı başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir darüşşafaka spor kulübü derneği vekili av alpaslan özen tarafından semih erden isimli oyuncunun transferine onay verilmesi işleminin iptali ve semih erdenin kulüplerinin izni olmadan transferinin yapılamayacağına karar verilmesi isteminin reddine ilişkin başbakanlık gençlik ve spor genel müdürlüğü tahkim kurulunun tarih ve k sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada dairemizce türkiye basketbol federasyonunun sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna sayılı kanun ile eklenen ek uncu madde hükümlerine göre özerk federasyon olarak tüzel kişilik kazandığının tespiti üzerine anılan maddede federasyonlar ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflar hakkında verilecek kararları ilgililerinin itirazı üzerine inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi ve görevinin tahkim kuruluna bırakıldığı dolayısıyla bu tür uyuşmazlıklarda yargı yoluna başvurma hakkının engellendiği anlaşılmakla tahkime ilişkin düzenleme anayasaya aykırılık yönünden incelenerek gereği görüşüldü anayasanın uncu maddesinde yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı öngörülmüş yargılamanın kişiler yönünden gerçek bir güvenceye kavuşturulması amacıyla ncı maddesinde herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz kuralına yer verilmiştir diğer taraftan anayasanın inci maddesinde i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir kuralı ile bir yandan idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine açık olduğu vurgulanmış devamında da bu genel kuralın istisnası belirtilmiştir anayasanın inci maddesinde ise danıştay idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar denilmek suretiyle idarenin kamu hukuku alanındaki işlemleri nedeniyle çıkan uyuşmazlıklara ilişkin olarak idari yargının görev alanı güvence altına alınmıştır anayasaya aykırılık sorununun çözülebilmesi için öncelikle tahkimin idare hukuku alanında uygulanabilirliğinin irdelenmesi gerekmektedir türk hukukunda tahkim özel hukuk alanına özgü bir uyuşmazlık çözme yolu olarak ortaya çıkmakta idarelerin kamu hukukuna göre taraf oldukları uyuşmazlıklarda tahkime gidilebilmesinin tek istisnasını ise anayasanın sayılı yasa ile değişik inci maddesi kapsamındaki imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleriyle ilgili uyuşmazlıklar oluşturmaktadır belirtilen istisnanın dışında idarenin kamu gücünü kullanarak yaptığı işlemlerden doğan idari uyuşmazlıklar nedeniyle mecburi tahkim yoluna gidilmesi olanağı bulunmamaktadır sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hâkkında kanunun tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek uncu maddenin altıncıesas sayısı karar sayısı fıkrasında özerk federasyonların ceza veya disiplin kurullarınca verilen kararlara karşı genel müdürlük bünyesinde oluşturulacak tahkim kuruluna itiraz edilebilir kuralı aynı maddenin yedinci fıkrasında tahkim kurulu tarafından verilen kararlar kesindir tahkim kurulunun görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir kuralı sekizinci fıkrasında da tahkim kurulu federasyon ile kulüpler federasyon ile hakemler federasyon ile teknik direktör ve antrenörler kulüpler ile teknik direktör ve antrenörler kulüpler ile oyuncular kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflar hakkında yönetim kurulunca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını ilgililerinin itirazı üzerine inceleyerek kesin karara bağlar kuralı bulunmaktadır sayılı yasanın ek uncu maddesi bir bütün olarak incelendiğinde özerklik verilen federasyonların tüzel kişilik kazanacakları idari ve mali yönden özerk olacakları ve organlarının seçimle göreve gelecekleri her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alacakları bütçelerinin genel kurul tarafından onaylanacağı ve ibra edileceği kurala bağlanırken uyuşmazlıkların çözümünde görevli kılınan tahkim kurulunun genel müdürlük bünyesinde oluşturulması ve üyelerinin atama yoluyla belirlenmesi kurala bağlanmıştır anılan yasal düzenleme çerçevesinde özerk federasyonların genel idare içinde yer alan gençlik ve spor genel müdürlüğüne verilen bazı görevlerin daha verimli şekilde yürütülmesi amacıyla kamu hukuku alanında faaliyet göstermek üzere hizmet yönünden yerinden yönetim ilkesine göre kurulmuş tıpkı kamu kurumu niteliğindeki meslek kurumlarına benzeyen kamu tüzel kişileri oldukları sonucuna ulaşılmaktadır dolayısıyla gençlik ve spor genel müdürlüğünün ve federasyonların kamu tüzel kişisi olduğunda ve federasyonların tesis edecekleri işlemlerin idari işlem niteliği taşıdığında ve tahkim kurulunun idari işlemlere ilişkin kullanacağı yetkinin idari yargının anayasa ile korunan görev alanıyla ilgili olacağında kuşkuya yer bulunmamaktadır bu itibarla kamu tüzel kişisi olduklarında çekişme bulunmayan özerk federasyonların birer idare olarak tesis ettikleri işlemlerin denetimi ve bu işlemlerden doğan uyuşmazlıkların çözümü için idari yargı dışında mecburi tahkim yolu öngörülmesinin anayasanın uncu ncı inci ve inci maddelerine aykırılık oluşturduğu anlaşılmaktadır kaldı ki sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek uncu maddesinde yer alan tahkim kurulunun özerk federasyonların vesayet makamı olarak öngörülen genel müdürlük bünyesinde oluşturulmasına üyelerinin atama yoluyla belirlenmesine ve tahkim kurulunun görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarının yönetmeliğe bırakılmasına ilişkin düzenlemenin tahkim kurulunun tarafsızlığı ve bağımsızlığını sağlamaktan uzak olduğu da ortadadır açıklanan nedenlerle sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanuna tarih ve sayılı kanun ile eklenen ek uncu maddenin altıncı yedinci ve sekizinci fıkralarında yer alan tahkim kurulu ile ilgili düzenlemenin anayasanın yargı erkinin bağımsız mahkemeler eliyle kullanılacağına ilişkin uncu maddesine hak arama özgürlüğünü düzenleyen ncı maddesine idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğuna ilişkin inci maddesine ve idari yargının görev alanını güvence altına alan inci maddesine aykırı olduğu kanısına varıldığından anılan hükümlerin iptali ve öncelikle yürürlüğünün durdurulması istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyanın anayasa mahkemesinin bu konuda vereceğiesas sayısı karar sayısı karara kadar bekletilmesine dosyada bulunan belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi