esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razlarin gerekçeleri̇ sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir mahkememize açılan dava işçinin çalışmasından kaynaklanan kıdem tazminatı fazla mesai ihbar tazminatı yıllık izin alacağı ve milli bayramlarda çalışma ücretine dayalı işçi alacağı davasıdır davacı dava dilekçesinde belirttiği işçilik alacaklarını talep ederek fazlaya ilişkin hakkını saklı tutmuştur hmk maddede belirsiz alacaklarda asgari bir miktar üzerinden kısmi dava açılabileceği bildirilmiştir hmk maddesinde ise talep konusunun miktarı taraflar arasında tartışmasız ve açıkça belli ise kısmi dava açılamayacağı hükmünü içermektedir bu durumda davacının talep ettiği işçilik alacaklarının belirsiz bir alacak mı yoksa belirlenebilir bir alacak mı olduğu önem taşımaktadır adalet bakanlığınca düzenlenen hmk seminerinde seminer veren öğretim görevlileri tarafından da belirtildiği üzere bir işçi bir işyerinde ne kadar süre ile çalıştığını ne kadar maaş aldığını ne zaman mesaiye kaldığını ve davalıdan talep edebileceği işçilik alacağının ne kadar olduğunu açıkça bileceğinden işçilik alacakları belirlenebilir alacaklardandır bu nedenle davacı tarafından fazlaya ilişkin hakkı saklı tutularak açılan işçilik alacaklarından doğan davalarda hmk madde gereğince kısmi davanın açılamama durumu söz konusu olup derdest davamızda hmk maddesinin uygulanma ihtimali bulunmaktadır yani hmk madde gereğince davacı fazlaya ilişkin hakkını saklı tutarak kısmi dava açamaz açılan bu davanın hmk maddesi gereği usulden reddi gerekmektedir ancak davaya uygulanma ihtimali bulunan k hmk madde tc anayasasının maddesine aykırıdır türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinde herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak sureti ile yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçamaz hükmü düzenlenmiştir keza avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesi herkes gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir hüküm açık oturumda verilir ancak demokratik bir toplumda genel ahlak kamu düzeni ve ulusal güvenlik yararına küçüklerin korunması veya davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veya davanın açık oturumdaesas sayısı karar sayısı görülmesinin adaletin selametine zarar verebileceği bazı özel durumlarda mahkemenin zorunlu göreceği ölçüde duruşmalar dava süresince tamamen veya kısmen basına ve dinleyicilere kapalı olarak sürdürülebilir hükmünü içermektedir ayrıca davamıza konu olaya uygulanması muhtemel olan sayılı kanunun maddesi aynı zamanda avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi olarak bilinen i̇nsan hakları ve temel özgürlüklerin korunmasına i̇lişkin sözleşmenin maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkına da aykırıdır k hmk maddesi tc anayasasının maddesinde belirtilen hak arama hürriyeti ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinde belirtilen adil yargılanma ilkesine aykırı olduğundan anayasamızın maddesi gereğince anayasa mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş olup gereği takdirlerinize saygıyla arz olunur sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir dava davacı vekili mahkememize verdiği havale tarihli dava dilekçesi ile taraflar arasında iş akdi yapıldığını ve davacının tarihinde işçi olarak işe başladığını davacının ücretinin aylık tl olduğunu davalı işverenin davacının ücretlerini zamanında ve tam ödemediğini ayrıca davacıya fazla mesai ücretlerinin de ödenmediğini bu nedenlerle davacının iş akdini haklı nedenle feshettiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak suretiyle tl net kıdem tazminatının ve tl net yıllık ücretli izin alacağının fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir cevap davalı vekili ise havale tarihli dilekçesinde davacının bildirim süresine uymadan iş akdini feshettiğini ve fesih ile hakkın kötüye kullanıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir i̇ti̇raz konusu norm sayılı hukuk muhakemeleri kanununun maddesinin ikinci fıkrası talep konusunun miktarı taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz hükmündedir i̇lgi̇li̇ anayasa maddeleri̇ sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesi türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir maddesi temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz maddesi herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir maddesi davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması yargının görevidir hükümlerini içermektediresas sayısı karar sayısı i̇lgi̇li̇ uluslararasi meti̇nler avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinde herkes gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir denilmektedir anayasaya aykirilik gerekçeleri̇ tarihli resmi gazetede yayımlanan tarihli ve sayılı hukuk muhakemeleri kanunu hmk bu kanunun maddesine göre tarihinde yürürlüğe girmiş olup kanunun maddesi ile de sayılı hukuk usulü muhakemeleri kanunu yürürlükten kaldırılmıştır sayılı hmknun ikinci kısmının birinci bölümünde maddeleri arasında dava çeşitleri bu kanunun maddesi ile de kısmi dava düzenlenmiştir anılan madde ile talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olduğu durumlarda kısmi dava açılabileceği ancak talep konusu miktarının taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli olması durumunda kısmi dava açılamayacağı hükme bağlanmıştır maddenin ikinci fıkrasının gerekçesinde maddenin ikinci fıkrasında talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmasız ve açıkça belirli olması durumunda kısmi davanın açılamayacağı hüküm altına alınmıştır bununla kısmi dava kurumunun amaç dışı kullanılmasının önüne geçilmek istenmiş yani sözü edilen hâlde davacının kısmi dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı kabul edilmiştir denilmiştir görüldüğü üzere sayılı hmknun maddesi ile kısmi dava açılması sınırlandırılmıştır yine bu kanunun maddesinde de belirsiz alacak davası düzenlenmiş alacağın miktarı yahut değerinin tam ve kesin olarak belirlenememesi veya bunun imkansızlaştığı hallerde belirsiz alacak davası açılabileceği öngörülmüştür şartları oluşmadan doğrudan belirsiz alacak tespit davası veya kısmi dava açılması durumunda hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verilecektir hmknun bendi uyarınca hukuki yarar dava şartıdır hmknun maddesinde de mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar vereceği ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre vereceği bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedeceği belirtilmiştir ayrıca fazlaya ilişkin hak sonradan dava konusu yapılamamaktadır yasa tasarısı taslağının hazırlanışında görev yapan öğretim üyelerinden özekes bugüne kadar fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması anlayışı terk edilmiş böyle bir ifade olmasa dahi daha sonra fazlaya ilişkin hakların dava edilmesi teorik olarak mümkün kılınmıştır fakat eğer alacak belirli veya tarafça belirlenebilir ise tarafın kısmi dava açma imkanı ortadan kaldırılmıştır bu çerçevede özellikle iş hukuku gibi alanlarda pilot dava ön dava gibi açılan davalar artık belirli ya da belirlenebilir alacaklar bakımından mümkün değildir açılırsa dava hukuki yarar yokluğundan redde mahkumdur bu sebeple davayı parçalara ayırarak açma dönemi kural olarak bitmiştir demektedir özekes muhammed hukuk muhakemeleri kanunu ne getiriyor esas dergisi sayı sayfa yine öğretide kısmi dava açılması durumunda hukuki yararın bulunmadığından bahisle davanın reddi gerektiği belirtilmekte örnek olarak da işçi alacakları davaları gösterilmektedir pekcanitez hakanatalay oğuzözekes muhammed hukuk muhakemeleri kanunu yetkin yayınları sayfa öğretide bazı görüşler de ülkemizde işçilik alacakları ile ilgili davaların belirsiz alacak veya kısmi dava türünde açılamayacağını ileri sürmek adli sonuçlar doğurmayacağı gibi iş hukukuna hakim ilkelerden işçinin korunması ilkesinin de ihlaline yol açabilir yönündediresas sayısı karar sayısı çi̇l şahinkar bektaş sayılı hmkya göre i̇ş yargısında belirsiz alacak davası ve kısmi dava yetkin yayınları sayfa görüldüğü üzere yeni düzenleme bazı belirsizlikler getirmiştir ve adil olmayan sonuçlara yol açabilir her şeyden önce öğreti ve uygulamada halen hangi davaların kısmi dava olarak açılamayacağı tartışılmaktadır kanunun kabul edildiği tarih dikkate alındığında aradan geçen zamana rağmen henüz hukukçuların dahi görüş birliğine varamadığı bir konuda ülkemizde dava açmak için avukat tutma zorunluluğu da bulunmadığına göre vatandaşın hangi davayı kısmi olarak açabileceği hangisini açamayacağı konusunda tereddüde düşeceği kuşkusuzdur yine değinildiği üzere kısmi davanın hangi hallerde açılabileceği hususu her somut olaya göre değişmektedir halbuki bir hukuk devletinde her uyuşmazlığa uygulanacak usul hükümlerinin çok açık ve belirli bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir ayrıca karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi veya talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli olmasını dava tarihinde öğrenmesi mümkün olmayan davacının belirli bir yönde dava açmanın olumsuz sonuçlarına yargılama giderleri zamanaşımı gibi katlanmak zorunda bırakılması hukuki güvenlik ilkesi ile bağdaşmamaktadır usul kurallarının karmaşık ve muğlak olmaması adil yargılanma ilkesi ve hukuk devleti ilkesinin gerekleridir nitekim avrupa i̇nsan hakları mahkemesi airey i̇rlanda davasının kararında ekim seri no paragraf ai̇hme üye devletlerin mahkemelere etkili erişim hakkını garanti etmesi gerektiğini belirtme fırsatı bulmuştur bu davada ai̇hm usul kurallarının karmaşık olması nedeniyle ai̇hsnin maddenin birinci fıkrasının ihlal edildiğine karar vermiştir ayrıca bellet fransa davasının kararı aralık seri no paragraf kan nakli neticesinde enfeksiyon kapan hemofili hastalarıyla ilgilidir mağdurlara tazminat fonundan tazminat ödenmesiyle dava açma hakkından feragat edilmiş sayılıp sayılmayacağı konusunda taraflar anlaşmaya varamamıştır paris i̇stinaf mahkemesi davanın açılmasında fayda tespit edemediğinden davanın reddedildiğini bildirmiştir ai̇hm şu beyanda bulunmuştur neticede sistem mevcut yolların kullanılması için gereken usuller ve bunların eşzamanlı kullanımından kaynaklanan kısıtlamalar konusunda yeterince açık olmadığı gibi bir yanlış anlamayı önleyecek güvencelerle de donatılmamıştır davanın tüm koşullarına bakıldığında mahkeme başvurucunun paris i̇stinaf mahkemesi önündeki dava sürecinde somut ve etkin bir erişim hakkından faydalanamadığını tespit etmiştir dolayısıyla maddenin fıkrası madde ihlal edilmiştir aynı hukuki ilişkiden doğan dava konusu taleplerden bazılarının belirli bazılarının belirsiz bazılarının da kısmi davaya konu olabilecek nitelikte bulunması durumunda bunların ayrılarak açılması da anayasanın maddesinde öngörülen usul ekonomisine davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması de aykırıdır i̇tiraz konusu anılan madde ile hakkın kullanımının zamanaşımı süresi içinde hak arayanın tercih ve kararına bırakılmamış olması ve alacağın tamamı için dava açma zorunluluğu getirilmesi hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığı gibi temel hak ve özgürlüklerin ve hak arama özgürlüğünün sınırlandırılması sonucunu da doğurmaktadır hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırı olmamak kaydıyla davacı alacağının bir kısmını dava etmek hakkına sahipesas sayısı karar sayısı olmalıdır esasen kimi zaman bunda hukuki yararı da olabilir aksine bir düzenleme ile bu hakkı tamamen sınırlamak ai̇hsnin maddesine de aykırıdır anılan maddenin gerekçesi olarak eski kanun döneminde her bir dava için ayrı vekalet ücreti almak amacıyla kısmi dava açıldığı gösterilmektedir pekcanitezatalayözekes adı geçen eser sayfa dipnot ancak bahsi geçen örnek olayda açıkça hakkın kötüye kullanılması söz konusu olup sayılı tmknun maddesine göre değerlendirme yapılması ile sorun aşılabilmektedir tmknun maddesi zaten başlı başına hakkın kötüye kullanılmasının sınırlandırılması için getirilmiştir üstelik avukatlık asgari ücret tarifesinde değişiklik yapılmak suretiyle belirtilen sakıncanın önüne geçilmesi mümkün olup nitekim tarifenin maddesindeki değere ilişkin davalarda vekalet ücretinin maktu vekalet ücretinden az olamayacağı yönündeki düzenleme danıştayca yılında iptal edilmiş ve yılına ait tarifede de söz konusu sakıncayı aşacak şekilde düzenleme yapılmıştır dolayısıyla öğretide itiraz konusu norma ilişkin olarak ileri sürülen bu gerekçenin de bir dayanağı bulunmamaktadır bu nedenlerle kısmi dava açılmasının sınırlandırılmasına ilişkin getirilen sayılı hmknun maddesi hükmünün anayasanın maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine maddesinde düzenlenen temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılamayacağı kuralına maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğü kuralına ve maddesinde öngörülen usul ekonomisi ilkesine aykırılık teşkil ettiği kanaatiyle itiraz konusu normun iptali için anayasanın maddesine göre anayasa mahkemesine başvuruda bulunması gerektiği sonucuna varılmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan ve yüksek mahkemece gözetilecek diğer nedenlerle sayılı hukuk muhakemeleri kanununun maddesinin ikinci fıkrasının sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının ve ile maddelerine aykırı olduğunun tespi̇t edi̇lerek i̇ptali̇ne karar verilmesi anayasanın maddesi uyarınca arz ve talep olunur