esas sayısı karar sayısı  tarihli ve sayılı vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine eklenen türk lirasını aşan ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesiyle sayılı vergi usul kanununun uzlaşmanın konusunu kapsamını komisyonları ve şeklini düzenleyen ek maddesinde birtakım değişiklikler yapılmıştır bu değişiklikler kapsamında iptali talep edilen ibareyle türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşma kapsamına alınmıştır ancak usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının uzlaşma kapsamında değerlendirilebilmesi için türk lirası tutarında had öngörülmesi anayasaya aykırıdır öncelikle belirtmek gerekir ki uzlaşma tarh edilen vergilerle bunlara bağlı vergi cezalarına ilişkin uyuşmazlıkların yargı yollarına götürülmeden idare ile yükümlü arasında anlaşma yolu ile çözümlenmesidir uzlaşma vatandaşla hazineyi iş birliğine davet eden ve bu iş birliğini fiilen sağlayan modern bir müessesedir savacı sabahattin millet meclisi tutanak dergisi s uzlaşma vergi uyuşmazlıklarının yönetimsel yolla çözümlenmesidir başka bir deyişle vergi miktarının ve buna bağlı vergi cezasının tarafların yükümlü ile idare uzlaşma yönünde belirttikleri serbest iradeleriyle anlaşabildikleri miktar üzerinden ödenmesidir kanun koyucu söz konusu idari çözüm yolunun kapsamına diğer kanuni şartların da sağlanması kaydıyla türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını da almıştır ancak kanun koyucunun uzlaşmanın sınırları içinde bıraktığı usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından türk lirası tutarında bir had öngörmesi anayasaya aykırıdır devletin vergilendirme yetkisine binaen saldığı söz konusu mali yükümlülük üzerinde devletin ve yükümlünün bir türden anlaşması mekanizmasına dayanan devletin egemenlik gücünden kaynaklanan kamu alacağının bir kısmından feragat etmesi sonucunu doğuran ve bu nedenle verginin kanunla kaldırılmasının yine kanunun verdiği müsaadeye istinaden bir türden istisnasını teşkil eden uzlaşmaya ilişkin usul ve esasların da anayasal ilkelere uygun olarak kanun düzeyinde belirlenmesi gerekmektedir kanun koyucu tarafından şekli anlamda yasama organı tarafından yasa koyma usulleriyle çıkarılmış form olarak bir kanun hükmüyle uzlaşmanın sınırları belirlenmiş ve fakat maddi anlamda diğer bir deyişle içerik itibarıyla iptali talep edilen ibare anayasal ilkelerin gereğini karşılamamıştır başka bir anlatımla uzlaşma müessesi tarhiyat öncesi uzlaşma ve tarhiyat sonrası uzlaşma olmak üzere zamansal bakımdan ikiye ayrılmaktadır tarhiyat öncesi uzlaşma vergi incelemesinden sonra ancak verginin ve ilgili cezalarının vergi dairesi tarafından tarh edilmesinden önce tarhiyat öncesi uzlaşma yönetmeliğine göre belirlenen komisyon ile yükümlü arasında gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesidir uzlaşma ise vergi incelemesinden ve verginin ve ilgili cezalarının vergi dairesi tarafından tarh ve tebliğ edilmesinden sonra uzlaşma yönetmeliğine göre yetkili olan uzlaşma komisyonu ile yükümlü arasında gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesidir sayılı kanunun ek maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yükümlü tarhiyat öncesi uzlaşma ve uzlaşmadan yalnız birine başvurabilir diğer bir deyişle tarhiyat öncesi uzlaşma ve uzlaşma birbiri yerine ikame edilemez öte yandan anılan aliefendioğlu yılmaz ‘‘vergide uzlaşma danıştay dergisi yıl sayı issn s httpswwwdanistaygovtrassetspdfyayinlardergi pdf erişim tarihi esas sayısı karar sayısı kanunun ek maddesi uyarınca uzlaşılan tutarın belirlenmesinde kanuni bir kayıt bulunmamaktadır bu nedenle uzlaşma komisyonu takdir yetkisini hukuka uygun kullanmak suretiyle türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını yükümlünün de kabul etmesi koşuluyla uygun göreceği en düşük tutara kadar indirebilecektir ki bu tutarın teorik olarak tl olmasının önünde bir engel de bulunmamaktadır bununla birlikte sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun vergi ziyaı usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirimli ödemeyi düzenleyen maddesinde yapılan değişiklik neticesinde iptali talep edilen ibare ile uzlaşma kapsamına alınan türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşma talep edilmediği takdirde doğrudan indirimli olarak ödenebilecektir uzlaşma kapsamında olmayan ve türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına ise sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümleye istinaden sayılı kanunun maddesindeki indirim oranı artırımlı başka bir anlatımla oranında olarak uygulanacaktır kamu yararı ilkesi bakımından yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur anayasa mahkemesinin karar tarihli ve sayılı kararı yine anayasa mahkemesine göre yasaların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasa koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ancak iptali talep edilen ibareyle bir usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasının uzlaşma kapsamına alınması bakımından türk lirası tutarında bir had öngörülmesi kamu yararı gereği değildir zira söz konusu cezalar bakımından getirilen sınırın hangi objektif kıstasa nazaran belirlendiği niçin bu haddin kabul edildiği devletin uzlaşacağı ve cezanın muhatabı olan yükümlüler bakımından yapılan ayrımın sebebi gerekçelendirilmemiş diğer bir deyişle kanun hükmünün ratio legisi ortaya konulmamıştır yapılan ayrımın gerekçesinin belirsizliği onun kamu yararı ölçütü bakımından makul bir sebebe dayanıp dayanmadığını değerlendirme olanağını ortadan kaldırmaktadır bu itibarla kanun koyucu mali yükümlülüklere yönelik bu düzenleme bakımından bir had öngörüp öngörmeme öngörecekse haddin ne kadarlık bir meblağa tekabül edeceği hususundaki takdir yetkisini keyfi ve denetlenemez biçimde kullanmıştır kaldı ki uzlaşma kapsamındaki diğer vergi cezaları bakımından sözgelimi vergi ziyaı cezası bakımından bu türden bir had öngörülmemiştir bu nedenle iptali talep edilen ibare kamu yararı barındırmaması ve kamu yararı ölçütü bakımından denetime kapalı bir şekilde ihdas edilmiş olması itibariyle anayasanın maddesine aykırıdır mülkiyet hakkı temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasının sınırları sosyal devlet ilkesi verginin kanuniliği ve vergilemede adalet ilkeleri bakımından anayasanın maddesiyle türkiye cumhuriyeti sosyal bir devlet olarak nitelendirilmekte maddesiyle devletin temel amaç ve görevleri arasında kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya çalışma amacı ve görevi sayılmakta ve bu nitelendirme amaç ve görev anayasanın maddesiyle vergilemede adalet mali güce göre vergileme somutlaştırılmaktadır öte yandan anayasanın maddesi ise mülkiyet hakkının anayasal sınırını çizmektedir diğer bir deyişle vergi salma devletin zor kullanma yetkisi çerçevesinde kişilerin mülkiyet hakkına yapılan bir müdahaleyi oluşturmaktadır halde vergi alanında yapılan nihayetinde vergi yükümlüsünün mülkiyet hakkına müdahale sonucunu doğuracak tümesas sayısı karar sayısı düzenlemelerin anayasanın maddesine istinaden belirlenen sınırlandırmanın sınırlarına ve sosyal adalet anlayışına uygun olması gerekmektedir nitekim anayasa mahkemesi de bir kararında anayasanın maddesi temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri maddesi mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına ilişkin özel ilkeleri tespit ederken vergi ödevine ilişkin maddesi ise vergi yoluyla mülkiyet hakkına yapılacak müdahalelerin anayasal sınırlarına ilişkin özel hükümler içermektedir bu durumda anayasanın bütünselliği ilkesi gereği başvuru konusu somut olayın değerlendirilmesinde ilgili protokol hükmü ve anayasanın maddesiyle birlikte ve maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir böylelikle mülkiyet hakkına yönelik vergisel müdahalelerin hukuka uygunluğunu sağlayacak sınırlar ortaya konularak mülkiyet hakkının anayasa hükümleri çerçevesinde yeterli ve etkili bir şekilde korunması sağlanmış olacaktır şeklindeki temellendirmeyi kaleme almıştır anayasa mahkemesinin tarihli ve başvuru nolu türkiye i̇ş bankası ş kararı devlet vergileme ile kişinin mülkiyet hakkına müdahale etmektedir kişi mülkiyet hakkından kaynaklanan vergi doğuran olay neticesinde vergi yükümlüsü kılınmaktadır kişi bu mali yükümlülüğe aykırı davrandığında vergi cezasına muhatap olmaktadır devlet ise kanuni düzenlemelere dayanarak yükümlü ile iradi bir ilişkiye girmek suretiyle bu vergi cezaları üzerinde uzlaşı sağlamaktadır söz konusu sürecin sistematik yorum muvacehesinde anayasanın ve maddelerine uygun biçimde işletilmesi gerekmektedir ancak iptali talep edilen ibare özel usulsüzlük ve usulsüzlük cezalarının türk lirasını aşmayan kısmını uzlaşma kapsamı dışında bırakmış bu kısım bakımından kişilerin devlet ile uzlaşma temelinde anlaşmalarının önüne geçmiş kişilerin mülkiyet hakkına anılan vergi cezasının tahsilatı yoluyla el atmıştır kanun koyucu her ne kadar türk lirası tutarındaki bu sınırı şekli anlamda kanun ile belirlese de bu haddi hangi objektif kıstasa göre ve niçin getirdiğini güdülen kamu yararını temellendirmediğinden maddi anlamda kanunilik ilkesinin gereğini karşılayamamıştır halbuki mülkiyet hakkı anayasanın maddesinde yer alan özel sınırlama sebebi olarak ancak kamu yararı ile sınırlandırılabilir kaldı ki vergide kanunilik ilkesinin de hem maddi hem de şekli yönü bulunmaktadır kanun koyucu vergi cezaları bakımından şekli anlamda kanunilik ilkesine uygun olarak bu haddi kanun formu ile düzenlemiş ve fakat maddi anlamda kanunilik ilkesinin aksine bu kanun içeriğini anayasanın diğer hükümlerine anayasanın ve maddelerine uygun olarak düzenlememiştir dahası anayasanın maddesinde yer alan vergilemede adalet ilkesinin hilafına usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına muhatap olanlar bakımından had öngörülmek suretiyle haksız bir durum meydana getirilmiştir devlet sözgelimi vergi ziyaı cezası bakımından tüm muhataplara uzlaşma olanağı sunarken usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası muhatapları için had temelinde ayrım yapmıştır oysa bu iki tür ceza arasında bir had öngörülüp öngörülmemesine ilişkin olarak ayrım yapmayı haklı kılacak makul bir sebep bulunmamaktadır öte yandan anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine dayanan ve maddesinde açıkça hüküm alına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik gereklilik ve orantılılık unsurları gereğince iptali talep edilen ibareyle ihtilafların azaltılması ve vergisel süreçlerde etkinliğin artırılması amacının gerçekleştirilmesi gerekmektedir ancak meblağ bakımından yapılan bu ayrım uygulamada vergisel süreçlerin işleyişini olumsuz etkileyecektir diğer bir deyişle bu haddin varlığı amacı gerçekleştirmek için gerekli olmadığı gibi haddin miktarı amacı gerçekleştirmeye elverişli de değildir öte yandan sözgelimi vergi ziyaı cezaları bakımından bir ayrım yapılmayıp usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından ayrım yapılması kişilerin uyumlu vergi manisa milletvekili uğur aydemir ve milletvekilinin vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu yasama dönemi yasama yılı sıra sayısı ankara tbmm basımevi esas sayısı karar sayısı yükümlüsü şeklinde davranışta bulunmasına engel teşkil edecektir bu nedenle kamu yararı barındırmayan ve iptali talep edilen ibare anayasanın ve maddelerine aykırıdır eşitlik ilkesi bakımından anayasanın genel esaslar başlıklı birinci kısmında yer alan maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi anayasal bir norm şeklinde düzenlenmiş olup mutlak ve nispi olmak üzere iki anlam taşır anayasanın maddesinin ilk fıkrası mutlak eşitliği başka bir deyişle kanunların herkese eşit şekilde uygulanmasını düzenler nispi eşitlik ise aynı durumda bulunanların aynı işleme başka bir deyişle farklı durumlarda bulunanların farklı işlemlere tâbi tutulabilmesini ifade eder anayasa mahkemesi mutlak eşitlik anlayışının yanında nispi eşitlik anlayışını da benimseyerek eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı hükümlere bağlı olması gerektiği anlamına gelmez bu ilke ile güdülen amaç benzer koşullar içinde olan özdeş nitelikte bulunan durumların yasalarca aynı işleme uyruk tutulmasını sağlamaktır şeklinde hüküm kurmuştur anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı eşitlik ilkesinin ihlal edilip edilmediği hususunun tespiti ise somut olayda haklı nedenin var olup olmadığına göre yapılır uzlaşma ise doğası gereği vergisini ödeyen uyumlu yükümlü ile vergisel yükümlülüklerini kanuni koşullara uygun biçimde tam olarak yerine getirmeyip vergi cezasına muhatap kılınan yükümlü arasında yapılan bir eşitsizlik uygulamasıdır ancak kanun koyucu türk lirası tutarında bir had getirerek bu tutarı aşan ve aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası muhatapları arasında da haklı neden olmaksızın eşitsiz bir durum oluşturmaktadır başka bir deyişle vergisel yükümlülüklerini kanuni koşullara uygun biçimde tam olarak yerine getirmeyen ve bu nedenle usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasına muhatap olan yükümlülerden aynı konumda bulunan kişilerden adil bir gerekçe olmaksızın bir kısmına devlet ile uzlaşma olanağı sunulurken bir kısmına sunulmamıştır farklı bir muamele yapılmıştır bu nedenle iptali talep edilen ibare anayasanın maddesine aykırıdır uluslararası anlaşmaların iç hukuka etkisi bakımından anayasanın maddesine göre temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konmuş uluslararası anlaşmalar kanunlara nazaran hakkı koruyucu kullanımını genişletici hükümler barındırması kaydıyla normlar hiyerarşisinde kanunun üstündedir i̇ptali talep edilen ibare anayasanın maddesiyle benzer hükümler içeren türkiyenin taraf olduğu avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin mülkiyet hakkını düzenleyen ek nolu protokolünün birinci maddesini de ihlal ettiğinden anayasanın maddesine de aykırıdır tüm bu nedenlerle sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine eklenen türk lirasını aşan ibaresi anayasanın ve maddelerine aykırıdır anılan ibarenin iptali gerekir tarihli ve sayılı vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin değiştirilen birinci fıkrasında yer alan türk lirasını aşan ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesiyle sayılı vergi usul kanununun tarhiyat öncesi uzlaşmayı düzenleyen ek maddesinde birtakım değişiklikler yapılmıştır bu değişiklikler kapsamında iptali talep edilen ibareyle türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamına alınmıştır ancak usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamında değerlendirilebilmesi için türk lirası tutarında had öngörülmesi anayasaya aykırıdıresas sayısı karar sayısı öncelikle belirtmek gerekir ki uzlaşma tarh edilen vergilerle bunlara bağlı vergi cezalarına ilişkin uyuşmazlıkların yargı yollarına götürülmeden idare ile yükümlü arasında anlaşma yolu ile çözümlenmesidir uzlaşma vatandaşla hazineyi iş birliğine davet eden ve bu iş birliğini fiilen sağlayan modern bir müessesedir savacı sabahattin millet meclisi tutanak dergisi s uzlaşma vergi uyuşmazlıklarının yönetimsel yolla çözümlenmesidir başka bir deyişle vergi miktarının ve buna bağlı vergi cezasının tarafların yükümlü ile idare uzlaşma yönünde belirttikleri serbest iradeleriyle anlaşabildikleri miktar üzerinden ödenmesidir öte yandan sayılı kanunun ek maddesinde de tarh işleminin gerçekleşmesinden önce söz konusu olabilecek bir uzlaşmaya da yer verilmiştir tarhiyat öncesi uzlaşma da tarhiyat sonrası uzlaşmada olduğu gibi verginin aslı veya cezası üzerinde yapılabilecektir kanun koyucu söz konusu idari çözüm yolunun tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamına diğer kanuni şartların da sağlanması kaydıyla türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını da almıştır ancak kanun koyucunun tarhiyat öncesi uzlaşmanın sınırları içinde bıraktığı usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından türk lirası tutarında bir had öngörmesi anayasaya aykırıdır devletin vergilendirme yetkisine binaen saldığı söz konusu mali yükümlülük üzerinde devletin ve yükümlünün bir türden anlaşması mekanizmasına dayanan devletin egemenlik gücünden kaynaklanan kamu alacağının bir kısmından feragat etmesi sonucunu doğuran ve bu nedenle verginin kanunla kaldırılmasının yine kanunun verdiği müsaadeye istinaden bir türden istisnasını teşkil eden tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin usul ve esasların da anayasal ilkelere uygun olarak kanun düzeyinde belirlenmesi gerekmektedir kanun koyucu tarafından şekli anlamda yasama organı tarafından yasa koyma usulleriyle çıkarılmış form olarak bir kanun hükmüyle tarhiyat öncesi uzlaşmanın sınırları belirlenmiş ve fakat maddi anlamda diğer bir deyişle içerik itibarıyla iptali talep edilen ibare anayasal ilkelerin gereğini karşılamamıştır başka bir anlatımla uzlaşma müessesi tarhiyat öncesi uzlaşma ve tarhiyat sonrası uzlaşma olmak üzere zamansal bakımdan ikiye ayrılmaktadır tarhiyat öncesi uzlaşma vergi incelemesinden sonra ancak verginin ve ilgili cezalarının vergi dairesi tarafından tarh edilmesinden önce tarhiyat öncesi uzlaşma yönetmeliğine göre belirlenen komisyon ile yükümlü arasında gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesidir uzlaşma ise vergi incelemesinden ve verginin ve ilgili cezalarının vergi dairesi tarafından tarh ve tebliğ edilmesinden sonra uzlaşma yönetmeliğine göre yetkili olan uzlaşma komisyonu ile yükümlü arasında gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesidir sayılı kanunun ek maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yükümlü tarhiyat öncesi uzlaşma ve uzlaşmadan yalnız birine başvurabilir başka bir anlatımla tarhiyat öncesi uzlaşma ve uzlaşma birbiri yerine ikame edilemez öte yandan anılan kanunun ek maddesi uyarınca tarhiyat öncesi uzlaşılan tutarın belirlenmesinde kanuni bir kayıt bulunmamaktadır bu nedenle tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonu takdir yetkisini hukuka uygun kullanmak suretiyle türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını yükümlünün de kabul etmesi koşuluyla uygun göreceği en düşük tutara kadar indirebilecektir ki bu tutarın teorik olarak tl olmasının önünde bir engel de bulunmamaktadır kamu yararı ilkesi bakımından yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur anayasa mahkemesinin aliefendioğlu yılmaz ‘‘vergide uzlaşma danıştay dergisi yıl sayı issn s httpswwwdanistaygovtrassetspdfyayinlardergi pdf erişim tarihi bilici nurettin vergi hukuku genel hükümler türk vergi sistemi güncelleştirilmiş ve geliştirilmiş bası seçkin yay ankara esas sayısı karar sayısı karar tarihli ve sayılı kararı yine anayasa mahkemesine göre yasaların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasa koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ancak iptali talep edilen ibareyle bir usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasının tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamına alınması bakımından türk lirası tutarında bir had öngörülmesi kamu yararı gereği değildir zira söz konusu cezalar bakımından getirilen sınırın hangi objektif kıstasa nazaran belirlendiği niçin bu haddin kabul edildiği devletin uzlaşacağı ve cezanın muhatabı olan yükümlüler bakımından yapılan ayrımın sebebi gerekçelendirilmemiş diğer bir deyişle kanun hükmünün ratio legisi ortaya konulmamıştır yapılan ayrımın gerekçesinin belirsizliği onun kamu yararı ölçütü bakımından makul bir sebep oluşturup oluşturmadığını değerlendirme olanağını ortadan kaldırmaktadır bu itibarla kanun koyucu mali yükümlülüklere yönelik bu düzenleme bakımından bir had öngörüp öngörmeme öngörecekse haddin ne kadarlık bir meblağa tekabül edeceği hususundaki takdir yetkisini keyfi ve denetlenemez biçimde kullanmıştır kaldı ki tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamındaki diğer vergi cezaları bakımından söz gelimi vergi ziyaı cezası bakımından bu türden bir had öngörülmemiştir bu nedenle iptali talep edilen ibare kamu yararı barındırmaması ve kamu yararı bakımından denetime kapalı bir şekilde ihdas edilmiş olması itibariyle anayasanın maddesine aykırıdır bmülkiyet hakkı temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasının sınırları sosyal devlet ilkesi verginin kanuniliği ve vergilemede adalet ilkeleri bakımından anayasanın maddesiyle türkiye cumhuriyeti sosyal bir devlet olarak nitelendirilmekte maddesiyle devletin temel amaç ve görevleri arasında kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya çalışma amacı ve görevi sayılmakta ve bu nitelendirme amaç ve görev anayasanın maddesiyle vergilemede adalet mali güce göre vergileme somutlaştırılmaktadır öte yandan anayasanın maddesi ise mülkiyet hakkının anayasal sınırını çizmektedir diğer bir deyişle vergi salma devletin cebri kuvveti marifetiyle kişilerin mülkiyet hakkına yapılan bir müdahaleyi oluşturmaktadır halde vergi alanında yapılan nihayetinde vergi yükümlüsünün mülkiyet hakkına müdahale sonucunu doğuracak tüm düzenlemelerin anayasanın maddesine istinaden belirlenen sınırlandırmanın sınırlarına ve sosyal adalet anlayışına uygun olması gerekmektedir nitekim anayasa mahkemesi de bir kararında anayasanın maddesi temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri maddesi mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına ilişkin özel ilkeleri tespit ederken vergi ödevine ilişkin maddesi ise vergi yoluyla mülkiyet hakkına yapılacak müdahalelerin anayasal sınırlarına ilişkin özel hükümler içermektedir bu durumda anayasanın bütünselliği ilkesi gereği başvuru konusu somut olayın değerlendirilmesinde ilgili protokol hükmü ve anayasanın maddesiyle birlikte ve maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir böylelikle mülkiyet hakkına yönelik vergisel müdahalelerin hukuka uygunluğunu sağlayacak sınırlar ortaya konularak mülkiyet hakkının anayasa hükümleri çerçevesinde yeterli ve etkili bir şekilde korunması sağlanmış olacaktır şeklindeki temellendirmeyi kaleme almıştır anayasa mahkemesinin tarihli ve başvuru nolu türkiye i̇ş bankası ş kararı devlet vergileme ile kişinin mülkiyet hakkına müdahale etmektedir kişi mülkiyet hakkından kaynaklanan vergi doğuran olay neticesinde vergi yükümlüsü kılınmaktadır kişi bu mali yükümlülüğe aykırı davrandığında vergi cezasına muhatap olmaktadır devlet ise kanuni düzenlemelere dayanarak yükümlü ile iradi bir ilişkiye girmek suretiyle bu vergi cezaları üzerinde uzlaşı sağlamaktadır söz konusu sürecin sistematik yorum muvacehesinde anayasanın ve maddelerine uygunesas sayısı karar sayısı biçimde işletilmesi gerekmektedir ancak iptali talep edilen ibare özel usulsüzlük ve usulsüzlük cezalarının türk lirasını aşmayan kısmını tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamı dışında bırakmış bu kısım bakımından kişilerin devlet ile tarhiyat öncesi uzlaşma temelinde anlaşmalarının önüne geçmiş kişilerin mülkiyet hakkına anılan vergi cezasının tahsilatı yoluyla el atmıştır kanun koyucu her ne kadar türk lirası tutarındaki bu sınırı şekli anlamda kanun ile belirlese de bu haddi hangi objektif kıstasa göre ve niçin getirdiğini güdülen kamu yararını temellendirmediğinden maddi anlamda kanunilik ilkesinin gereğini karşılayamamıştır halbuki mülkiyet hakkı anayasanın maddesinde yer alan özel sınırlama sebebi olarak ancak kamu yararı ile sınırlandırılabilir kaldı ki vergide kanunilik ilkesinin de hem maddi hem de şekli yönü bulunmaktadır kanun koyucu vergi cezaları bakımından şekli anlamda kanunilik ilkesine uygun olarak bu haddi kanun formu ile düzenlemiş ve fakat maddi anlamda kanunilik ilkesinin aksine bu kanun içeriğini anayasanın diğer hükümlerine anayasanın ve maddelerine uygun olarak düzenlememiştir dahası anayasanın maddesinde yer alan vergilemede adalet ilkesinin hilafına usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına muhatap olanlar bakımından had öngörülmek suretiyle haksız bir durum meydana getirilmiştir devlet sözgelimi vergi ziyaı cezası bakımından tüm muhataplara tarhiyat öncesi uzlaşma olanağı sunarken usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası muhatapları için had temelinde ayrım yapmıştır oysa bu iki tür ceza arasında bir haddin öngörülüp öngörülmemesine ilişkin olarak ayrım yapmayı haklı kılacak makul bir sebep bulunmamaktadır öte yandan anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine dayanan ve maddesinde açıkça hüküm alına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik gereklilik ve orantılılık unsurları gereğince iptali talep edilen ibareyle ihtilafların azaltılması ve vergisel süreçlerde etkinliğin artırılması amacının gerçekleştirilmesi gerekmektedir ancak meblağ bakımından yapılan bu ayrım uygulamada vergisel süreçlerin işleyişini olumsuz etkileyecektir diğer bir deyişle bu haddin varlığı amacı gerçekleştirmek için gerekli olmadığı gibi haddin miktarı amacı gerçekleştirmeye elverişli de değildir öte yandan söz gelimi vergi ziyaı cezaları bakımından bir ayrım yapılmayıp usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları arasında ayrım yapılması kişilerin uyumlu vergi yükümlüsü şeklinde davranışta bulunmasına engel teşkil edecektir bu nedenle kamu yararı barındırmayan ve iptali talep edilen ibare anayasanın ve maddelerine aykırıdır eşitlik ilkesi bakımından anayasanın ‘‘genel esaslar başlıklı birinci kısmında yer alan maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi anayasal bir norm şeklinde düzenlenmiş olup mutlak ve nispi olmak üzere iki anlam taşır anayasanın maddesinin ilk fıkrası mutlak eşitliği başka bir deyişle kanunların herkese eşit şekilde uygulanmasını düzenler nispi eşitlik ise aynı durumda bulunanların aynı işleme başka bir deyişle farklı durumlarda bulunanların farklı işlemlere tâbi tutulabilmesini ifade eder anayasa mahkemesi mutlak eşitlik anlayışının yanında nispi eşitlik anlayışını da benimseyerek eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı hükümlere bağlı olması gerektiği anlamına gelmez bu ilke ile güdülen amaç benzer koşullar içinde olan özdeş nitelikte bulunan durumların yasalarca aynı işleme uyruk tutulmasını sağlamaktır şeklinde hüküm kurmuştur anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı eşitlik ilkesinin ihlal edilip edilmediği hususunun tespiti ise somut olayda haklı nedenin var olup olmadığına göre yapılır tarhiyat öncesi uzlaşma ise doğası gereği vergisini ödeyen uyumlu yükümlü ile vergisel yükümlülüklerini kanuni koşullara uygun biçimde tam olarak yerine getirmeyip vergi cezasına muhatap kılınan yükümlü arasında yapılan bir eşitsizlik uygulamasıdır ancak kanun koyucu türk lirası tutarında bir had getirerek manisa milletvekili uğur aydemir ve milletvekilinin vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu yasama dönemi yasama yılı sıra sayısı ankara tbmm basımevi esas sayısı karar sayısı bu tutarı aşan ve aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası muhatapları arasında da haklı neden olmaksızın eşitsiz bir durum oluşturmaktadır başka bir deyişle vergisel yükümlülüklerini kanuni koşullara uygun biçimde tam olarak yerine getirmeyen ve bu nedenle usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasına muhatap olan yükümlülerden aynı konumda bulunan kişilerden adil bir gerekçe olmaksızın bir kısmına devlet ile tarhiyat öncesi uzlaşma olanağı sunulurken bir kısmına sunulmamıştır farklı bir muamele yapılmıştır bu nedenle iptali talep edilen ibare anayasanın maddesine aykırıdır uluslararası anlaşmaların iç hukuka etkisi bakımından anayasanın maddesine göre temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konmuş uluslararası anlaşmalar kanunlara nazaran hakkı koruyucu kullanımını genişletici hükümler barındırması kaydıyla normlar hiyerarşisinde kanunun üstündedir i̇ptali talep edilen ibare anayasanın maddesiyle benzer hükümler içeren türkiyenin taraf olduğu avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin mülkiyet hakkını düzenleyen ek nolu protokolünün birinci maddesini de ihlal ettiğinden anayasanın maddesine de aykırıdır tüm bu nedenlerle sayılı maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin değiştirilen birinci fıkrasında yer alan türk lirasını aşan ibaresi anayasanın ve maddelerine aykırıdır anılan ibarenin iptali gerekir iii yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ tarihli ve sayılı vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun ile getirilen iptali talep edilen düzenlemeler tarihli ve sayılı vergi usul kanununda anayasaya aykırı yönde değişiklikler yapmaktadır kamu yararına aykırı olan telafisi mümkün olmayacak sonuçlara yol açacak bu düzenlemelerin iptal davası sonuçlanana kadar yürürlüğünün durdurulması gerekmektedir nitekim anayasal düzenin hukuka aykırı kural ve düzenlemelerden en kısa sürede arındırılması hukuk devleti sayılmanın en önemli gerekleri arasında sayılmaktadır anayasaya aykırılıkların sürdürülmesi özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyecektir hukukun üstünlüğünün sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesi hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacaktır bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen hükmün iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır iv sonuç ve i̇stem tarihli ve sayılı vergi usul kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine eklenen türk lirasını aşan ibaresi anayasanın ve maddelerineesas sayısı karar sayısı maddesiyle sayılı kanunun ek maddesinin değiştirilen birinci fıkrasında yer alan türk lirasını aşan ibaresi anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptaline ve uygulanması halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar olacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz 