esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir tarafından davacının karayolunda yurtiçi eşya taşımacılığı yapmak üzere türü yetki belgesi verilmesi istemli başvurusunun reddine ilişkin tarih ve sayılı afyonkarahisar ticaret ve sanayi odası işleminin iptali istemiyle ulaştırma bakanlığına karşı açılan dava sonucunda afyonkarahisar i̇dare mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen tarih ve k sayılı kararının temyizen incelenip bozulması istemi üzerine oluşturulan dosya danıştay onuncu ve sekizinci dairelerinden oluşan müşterek kurulca öncelikle dava konusu işlemin dayanağı olan sayılı karayolu taşıma kanununun maddesi ile sayılı türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kanununun maddesinin fıkrasının bendinin anayasaya uygun olup olmadığı yönünden incelendi gereği görüşüldü sayılı karayolu taşıma kanununun yetki devri başlıklı maddesinde bakanlık bu kanun gereğince yerine getirmekle yükümlü olduğu görev ve yetkilerinin tamamını veya bir kısmını devredebilir devirle ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir hükmüne yer verilmiştir sayılı türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kanununun maddesinin fıkrasının bendinde ise mevzuatla bakanlıklara veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilen işlerin bu kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde odalara tevdii halinde bu işleri yürütmek odaların görevleri arasında sayılmıştır dava konusu işlem sayılı yasanın ulaştırma bakanlığına verdiği yetkilerin türü yetki belgesiyle sınırlı olmak kaydıyla yukarıda aktarılan yasa hükümlerine dayanılarak türkiye odalar ve borsalar birliğine adı geçen birlik tarafından da ilgili ticaret ve sanayi odalarına devredilmesi suretiyle tesis edilmiş olup bu haliyle sayılı yasanın maddesi ile sayılı yasanın maddesinin fıkrasının bendinin bakılan davada uygulanacak kural olduğunda duraksama bulunmamaktadır yetki ve yetki devri kavramlarının i̇dare hukuku bakımından incelenmesi i̇dare hukukunda yetki idareye anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade eder ve idari işlemlerin en temel öğesini oluşturur bir kamu düzeni sorunu olan yetki yasa koyucu tarafından hangi makam veya merciye verilmiş ise ancak makam veya merci tarafından kullanılabilir bu bakımdan yasanın açık izni olmadıkça yetkili makam veya mercinin yetkisini devretmesi olanaklı değildir aktarılan nitelikleri gereği idare hukukunda yetkisizlik kural yetkili olmak istisnadır bu itibarla yetki hükümlerinin sınır ve çerçevesinin yasayla açıkça çizilmesi gerekir ve genişletici yoruma tabi tutulamaz yetki devri ise yukarıda kısaca bahsedildiği üzere yasayla bir makama verilen karar alma yetkisinin diğer bir makama aktarılması olup doktrin ve yargısal içtihatlarla yetki unsurunun nitelikleri dikkate alınarak geliştirilen bir takım koşul ve kurallara tabidir buna göre yetki devri yasada açıkça öngörülmüş olmalıdır yetki devrinin yasallığıesas sayısı karar sayısı anayasanın maddesindeki kimsenin kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisini kullanamayacağı kuralı ve maddesindeki idarenin yasallığı ilkesi gereği idare anayasa ve yasalarla düzenlenen görev ve yetki sahası içinde faaliyette bulunmak zorundadır bu kural ile birlikte yetkinin kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetildiğinde yetki devrinin yasada düzenlenmesi zorunludur bu zorunluluk yetkili organ veya makamın dolayısıyla işlemin yetki unsuru yönünden hukuka uygun olup olmadığının tespitine de olanak sağlamaktadır özetle yasada yetki devrine izin verilmeli ve yetki devri yasaklanmamış olmalıdır yazılı olmalıdır yetki devri suretiyle esasen yetkisiz olan bir makam idari işlemle yetkili hale getirildiğinden devir hususunun açıkça zımni devir mümkün değildir ve yazılı olarak yapılması gerekmektedir bu kural yetkili makamın ve yetki devrinin kapsamının tespitini mümkün kılmaktadır hiyerarşik asta yapılmalıdır yetki devri karar alma yetkisinin devri olduğuna ve idare hukukunda kararlar kamu görevlilerinin şahsı adına değil bu kamu görevlilerinin görev yaptığı kamu tüzel kişiliği adına alındığına göre bir kamu görevlisinin belli bir konuda sahip olduğu karar alma yetkisini başka bir kamu görevlisine devredebilmesi için iki kamu görevlisinin de aynı tüzel kişilik hiyerarşi içinde bulunması yetkiyi devredenin hiyerarşik üst konumunda olması gerekir gözler kemal i̇dare hukuku bursa kısmi olmalıdır hiyerarşik üst yetkisinin yalnızca bir kısmını devredebilir zira tam yetki devri bir idari makamın bütün görevlerini devrettiği kendini tasfiye ettiği anlamına gelir ki bu durum gerek yetki devrinin istisnailiği gerekse idarenin yasallığı ilkesine aykırı düşer nitekim yetki devrinin yukarıda değinilen unsurlarına idare hukuku bakımından code niteliğindeki sayılı bakanlıkların kuruluş ve görev esasları hakkında kanunun yetki devri başlıklı maddesinde de aynen yer verilerek bakan müsteşar ve her kademedeki bakanlık ve kuruluş yöneticileri gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla yetkilerinden bir kısmını astlarına devredebilir şeklinde hüküm sevk edilmiştir yasa kurallarının anlam ve içeriği sayılı karayolu taşıma kanununun maddesinde ulaştırma bakanlığına bu yasada öngörülen görev ve yetkilerinin tamamını sınır konulmaksızın herhangi bir kişikuruluşa devretme ve devirle ilgili usul esasları bizzat çıkaracağı yönetmelikle belirleme yetkisi verilmiştir sayılı türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kanununun maddesinin fıkrasının bendinde de bakanlıklara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yasa ya da diğer mevzuatla verilen işlerin çerçeve çizilmeksizin ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan odalara devredilmesi olanağı tanınmıştıresas sayısı karar sayısı nitekim ulaştırma bakanlığı da söz konusu hükümlere istinaden tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan karayolu taşıma yönetmeliğinin ek maddesinde getirdiği düzenlemeyle karayolu taşıma kanunundan doğan yetkilerini kamu kurumkuruluşları ve sayılı yasa kapsamına giren birlik ve odalara protokolle devredebileceğini öngörmüştür aktarılan yasa hükümlerinin idareye yasayla verilen yetkilerin gerek hiyerarşik ast haricindeki kişi ve kuruluşlara gerekse tamamının devrine izin vermesi bu suretle yetki devrinin sınır ve istisnalarının belirlenmemiş olması söz konusu düzenlemelerin anayasaya uygunluğunun irdelenmesini zorunlu kılmıştır iii yasa kurallarının anayasanın maddesine uygunluğu anayasanın maddesinde yasama yetkisinin türk milleti adına türkiye büyük millet meclisine ait olduğu bu yetkinin devredilemeyeceği kuralına yer verilmiştir egemenliğin sahibi olan millet adına yetki kullanan yasama organı yasama erkinin aslî sahibidir böyle bir yetkiden kendi iradesiyle bile vazgeçmesi söz konusu olamaz bu nedenle öğretide anayasada yasama yetkisinin devredilemeyeceği yolunda bir kural olmasaydı dahi yasama yetkisinin devredilemeyeceği kabul edilmektedir çünkü kamu hukukunda hiçbir devlet organı anayasa ve yasalardan aldığı bir yetkiyi bu metinlerde açık bir izin olmadıkça başka bir devlet organına devredemez yasama yetkisinin devredilmezliğinin mutlak bir ilke olmayışı tbmmnin çıkaracağı yetki yasalarıyla bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi gibi bizzat anayasanın kendisinde istisnai kurallar bulunması konumuzun dışındadır yasama organı yasa yaparken konuyla ilgili bütün olasılıkları göz önünde bulundurarak kazuistik biçimde ayrıntılara ait kurallar koymak yetkisine sahip ise de zamanın gereklerine göre sık sık değişen önlemler alınmasına veya alınan önlemlerin kaldırılmasına ve yerine göre yeniden konulmasına gerek duyulan hallerde yasama faaliyetinin yavaş işlemesi ve günlük olayları izleyerek zamanında önlem almasının güçlüğü karşısında yasa koyucunun konunun esaslı unsurlarını yasa ile belirledikten sonra uzmanlık ve idare tekniğine ilişkin bulunan hususların düzenlenmesi için yürütme organına yetki vermesinin yasama yetkisinin devri niteliğinde değerlendirilemeyeceği açıktır bu durum öğretide kural işlem yetkisinin ilke ve genel olarak yalnız yasama organına ait olduğu yürütme ve idarenin ise sadece türevsel bağlı ve istisnai nitelikte düzenleme yetkisine sahip olduğu şeklinde ifade edilmiştir duran lütfi i̇dare hukuku ders notları i̇stanbul yasama yetkisi asli bir yetki olduğundan ve türk hukukunda yasayla düzenleme alanı konu itibariyle sınırlandırılmadığından yasama yetkisinin genelliği yasama organı dilediği alanı kuşkusuz anayasa ilkelerine uygun olmak koşuluyla düzenleme yetkisini haizdir anayasa mahkemesinin k sayılı kararı özbudun ergun türk anayasa hukuku baskı ankara yasayla düzenleme ilkesi düzenlenen konudan yalnız kavram ad ve kurum olarak söz edilmesi değil bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder ancak temelesas sayısı karar sayısı ilkeler konulup çerçeve çizildikten sonra uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir bu bakımdan yasama organının temel ilkeleri koyması çerçeveyi çizmesi sınırsız belirsiz geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir anayasa mahkemesinin k sayılı kararı bir başka deyişle yasama organı sahibi olduğu yasama yetkisinin asli devredilemez niteliğiyle birlikte yürütme ve idarenin türevsel istisnai sınırlı düzenleme yeteneğini dikkate almak suretiyle temel esaslarını kendisinin düzenlediği konularda yürütme ve idareye konunun ayrıntılarını düzenleme yetkisi tanıyabilir bu itibarla yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının anayasanın maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması çerçeveyi çizmesi sınırsız belirsiz geniş bir alanı yürütmenin düzenlemesine bırakmaması gerekir oysa sayılı yasanın itiraza konu maddesinde anılan yasa ile ulaştırma bakanlığına verilen görevlerden tanınan yetkilerden hangilerinin kimlere hangi koşullarla devredilebileceği sayılı yasanın maddesinin bendinde ise devredilebileceği öngörülen yetkilerin kaynaklandığı yasalar bu yetkilerin devre konu olabilecek kısımlar ve bu yetkiye sahip olan kurum kuruluş ve bakanlıklar belli edilmemiş çerçevesi çizilmemiş belirtilen konularda düzenleme yapma yetkisi herhangi bir temel ilke ve sınır konulmaksızın tümüyle ulaştırma bakanlığına sayılı yasa bakımından bütün bakanlık ve kamu kuruluşlarına bırakılmıştır böylece kamu düzenine ilişkin bulunan ve yasayla belirlenmesi gereken idarenin yetki alanının düzenlenmesine yönelik yasama yetkisi yetki devrinin konusu kapsamı ve devredilecek makammerci hakkında herhangi bir çerçeve çizilmemek suretiyle fiilen idareye devredilmiştir bu bağlamda sayılı yasanın maddesinin fıkrasının bendinde bu kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde odalara tevdi edilen işlerden söz edilmesi konunun yasal çerçevesinin çizilmiş temel ilke ve sınırlarının yine yasa ile konulmuş olduğu anlamına gelmemektedir zira anılan fıkradaki ifade sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra yasama organınca çıkarılacak yeni yasalarda kamu kurum ve kuruluşları ile bakanlıklara verilecek görev ve yetkilerin dahi odalara tevdi edilebilecek işler kapsamında yer almasına olanak tanıdığı gibi esasen devre konu işlerin yasama yetkisinin devredilmezliği kuralına aykırı biçimde idare tarafından belirlenmesine izin vermekte böylelikle devredilecek yetkinin konu kapsam ve sınırlarını belirlemekten uzak bulunmaktadır bu nedenle sayılı yasanın maddesi ile sayılı yasanın maddesinin bendinin yasama yetkisinin devredilmezliğini öngören anayasanın maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır iv yasa kurallarının anayasanın maddesine uygunluğu anayasanın maddesinde yürütme yetkisi ve görevinin cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu tarafından anayasa ve yasalara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği maddesinde bakanlıkların kurulması kaldırılması görevleri yetkileri ve teşkilatının yasayla düzenleneceği maddesinde idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve yasayla düzenleneceği hükme bağlanmıştır anayasa yürütme görev ve yetkisinin yasalar çerçevesinde yerine getirileceğini açıklamakla yetinmeyip idare kuruluşunun her bir öğesinin de yasayla düzenlenmesiniesas sayısı karar sayısı emretmektedir i̇dare teşkilatı ile görev ve yetkilerinin yasayla düzenlenmesi öngörüldüğü gibi ajanlara vergilere ve mallara ilişkin statülerin de yasal nitelikte olması gerekmektedir bu bakımdan idare onu yetkili kılan yasaya dayanarak hizmette bulunabilir bu nedenledir ki idare hukukunda yetkisizlik kural yetkili olmak istisnadır dolayısıyla yetki devri de istisnai niteliktedir ancak idarenin yasallığı ilkesi idari kuruluşun tümü ve bütün ayrıntıları ile yasa koyucu tarafından düzenlenmesi zorunluluğunu gerektirmeyip sadece öğelerinin temel kurallarının ve güvence hükümlerinin yasada yer almasını zorunlu kılar nitekim anayasanın maddesinde bakanlıkların kurulması kaldırılması görevleri yetkileri ve teşkilatının yasayla düzenleneceği maddesinde kamu tüzel kişiliğinin ancak yasayla veya yasanın verdiği açık yetkiye dayanılarak kurulacağı belirtilmek suretiyle idarenin kuruluşunda her noktanın mutlaka yasa hükmüne bağlanmasını şart koşmamış ya da bu alanda yürütme ve idarenin düzenleme yapmasını yasaklamamıştır bu itibarla yasal yetkiye dayanarak ve yasalar ile anayasa çerçevesinde olmak kaydıyla yürütme ve idare de kendi işleviyle ilgili alanda yeni ve ayrıntılı kurallar koyabilirler böyle bir düzenlemenin yasallık ilkesine aykırı bir yönü yoktur diğer yandan yasama erkinin aksine yürütme erkinin bir yetki olduğu kadar yükümlülüğü de içermesi nedeniyle idarenin yasayla kendisine tevdi edilen görev ve yükümlülükleri tümüyle devretmesi diğer bir anlatımla kamu hizmetini ifadan vazgeçmesi mümkün bulunmamaktadır aksi durumun gerek yetki devrinin istisnailiği gerekse idarenin yasallığı ilkesine dolayısıyla anayasanın yukarıda anılan hükümlerine aykırı düşeceği açıktır nitekim anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da öğretide kabul edildiği üzere yetki devrinin kısmi olması gerektiği ve bazı önemli yetkilerin devir konusu yapılamayacağı vurgulanarak yasada biçimi ve sınırları belirli bir yetki devri öngörüldüğü gerekçesiyle iptal isteminin reddine karar verilmiştir karayolu taşıma kanunuyla ulaştırma bakanlığına karayolu eşya ve yolcu taşımacılığı alanında faaliyette bulunacak kişilerin bu alanda faaliyette bulunma ve yetki belgesi alma koşullarının taban ve tavan ücretlerin kamu düzeni ve güvenliği gözetilerek belirlenmesi ve bu kurallara uyulup uyulmadığının denetlenmesi uyulmadığının tespiti halinde ise faaliyetin durdurulması yetkinin iptali ve idari para cezası verilmesi dahil yaptırım uygulanması gibi birtakım kamusal yetkiler tanınmış iptali istenilen kurallar ise bakanlığın bu konuda haiz olduğu yetkilerini kısmen veya tamamen sınır ve kural getirmeksizin herhangi bir kuruluşkişiye bu arada kamu tüzel kişiliğini haiz odalara süreli veya süresiz olarak devredebileceğini öngörmüştür dolayısıyla itiraza konu yasa kurallarıyla bakanlığın karayolu taşımacılığı alanındaki bütün yetkilerinin herhangi bir sınırlama veya istisna konulmaksızın bakanlık teşkilatı içinde yer almayan bakanlık ile hiyerarşik ilişki içinde olmayan kişi ve kuruluşlara devrine olanak sağlanmıştır bu nedenle anılan kurallar yetki devri kurumunun kapsam ve mahiyetine açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi idarenin yasallığını düzenleyen anayasanın maddesine de aykırı düşmektedir esasen sayılı yasanın ilgili bendinde geçen mevzuat kelimesi dahi başlı başına idarenin yasallığı ilkesine dolayısıyla anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir zira bilindiği üzere mevzuat sözcüğü normlar hiyerarşisinde yasadan aşağıda yer alan tüzük yönetmelik genelge gibi yürütme organının düzenleme yetkisi içerisinde bulunan düzenleyiciesas sayısı karar sayısı işlemleri de kapsamaktadır oysa idare anayasa ve yasalarla düzenlenen görev ve yetki sahası içinde faaliyette bulunmak zorunda olup idarenin dayanağını yasadan almaksızın düzenleyici işlemlerden kaynaklanan bir yetkiye sahip olduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır belirtilen nedenlerle anılan yasa kurallarının anayasanın maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır açıklanan nedenlerle ve bir davaya bakmakta olan mahkemenin dava sebebiyle uygulanacak yasa kuralının anayasaya aykırı olduğu kanısına götüren görüşünü açıklayan kararı ile anayasa mahkemesine başvurulması gerektiğini düzenleyen sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin fıkrası gereğince yukarıda açıklanan gerekçelerle sayılı karayolu taşıma kanununun maddesi ile sayılı türkiye odalar ve borsalar birliği ile odalar ve borsalar kanununun maddesinin fıkrasının bendinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi