esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ i̇tirazda bulunan solhan asliye ceza mahkemesinin günlü esas karar sayılı kararında sayılı kanunun maddesi maznun yakalandığı günde mahkemeye sevkedileceği sırada çalışma zamanı bitmiş veya herhangi bir tatil gününde tesadüf etmiş ise müddeiumumisi mahkemeyi hemen çalışmaya davet edebileceği gibi maznunun mahkemeye şevkini ertesi güne de bırakabilir şu kadar ki müddeimumisi tarafından maddede yazılı sebepten dolayı maznunun mahkemeye şevki ertesi güne bırakılmış ise yukarıdaki fıkrada yazılı sebeplerle de olsa maznunun mahkemeye şevki ikinci bir teahhura uğratılamaz şeklindedir burada esas olan çalışma zamanı bitmiş herhangi bir tatil gününe tesadüf etmiş maddede yazılı sebepten dolayı maznun mahkemeye şevki ertesi güne bırakılmış ise yukarıdaki fıkrada yazılı sebeplerle de olsa maznunun mahkemeye şevki teahhura uğratılamaz şeklindeki cümleler açısından anayasanın çalışma hakkı ve ödevi ile ilgili hükümler arasında bir bağlantı kurmak gerekir anayasanın maddesinde çalışma herkesin hakkı ve ödevidir devlet çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için sosyal iktisadi ve mali tedbirlerle çalışanları korur ve çalışmayı destekler işsizliği önleyici tedbirleri alır angarya yasaktır memleket ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda vatandaşlık ödevi niteliğini alan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve şartları demokratik esaslara uygun olarak kanunla düzenlenir şeklindedir türkiye cumhuriyeti çalışma esasına dayanan bir devlettir devlet bu oluşumun gerektirdiği çalışmaların insanca yaşaması çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için sosyal iktisadî ve malî tedbirlerle çalışanları korur ve çalışmayı destekler mecburi bir çalışmanın kabulü gerek katılmış olduğumuz tarihli i̇nsan haklarını koruma anlaşması ve gerekse sayılı mecburi çalışmanın meni hakkındaki anlaşma hükümlerine ve de hürriyetçi demokrasi esaslarına aykırıdır bu cümleden olarak angarya yasaktır sayılı kanunun maddesi bir nevi mecburi çalışma şeklini getirmiştir bu kanunun maddesinin uygulanmasında adlî personelden cumhuriyet savcısı hâkim zabıt kâtibi mübaşir ve hatta odacının bir nevi karşılıksız çalışmaya zorlandığı veesas sayısı karar sayısı angarya yasaktir anayasa maddesine rağmen bu güne kadar bu tür çalışmaların yapıldığı tatbikatın bilinen durumudur devlet adlî personeli bu çalışmaya zorlarken onların insanca yaşamasını kararlılık içinde çalışma hayatının gelişmesini sağlayamamaktadır sosyal iktisadî ve malî tedbirlerle bu çalışanları desteklememektedir bir an için cumhuriyet savcıları ve hâkimlere verilmekte olan hâkimlik tazminatı ile zabıt kâtibi ve mübaşirlere verilen yari ödemelerin malî tedbirler olduğunu düşünsek dahi bu meslekler dışında çalışan diğer meslek gruplarına dahi normal günlük çalışmalarının karşılığı olarak aynı hakların verildiğini ve bu meslek sahiplerine fazla çalışmalarının karşılıklarının verildiğini gözönüne alırsak malî tedbir olmadığını kolayca görebiliriz kaldı ki tatbikatta aynı görevi yapmamakla birlikte bir meslek lisesi mezununa imza selahiyeti halinde verilen yan ödeme miktarı keza zamanlarının tamamını mesai saatleri içinde görevlerine veren bir kısım yüksek okul mezunlarına verilen tazminat karşısında savcısı hakim zabit kâtibi ve mübaşirlere verilen tazminat ve yan ödemeler gülünç kalmaktadır hâkimlik savcılık onurunu rencide eder bir hal almaktadır savcısının veya hâkimin zabıt kâtibinin ve mübaşirin sayılı kanuna göre görevlerini yaptıkları sırada da kendilerine harçlar kanununca verilen ücret ise paranın alım değeri karşısında sifira ulaşmiş olup ileride karşılığında verilecek miktar paranın olmaması şekline bile dönüşebilecektir şöyleki senesinde çıkan kanuna göre mübaşir için verilen beş liralık yol tazminatını bundan sene sonra vermek için tedavülde liralık para bulmak mümkün olmayacaktır sanırız memleket ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda vatandaşlık ödevi niteliğini alan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve şartları demokratik esaslara uygun olarak kanunla düzenlenir şeklindeki anayasa hükmünü yalnızca askerlik hizmeti şeklinde yorumlamamak günümüzün şartlarında mümkün değildir memleketimizin içinde bulunduğu süratli kültürel ve sosyal kalkınma zarureti karşısında sayılı kanunun tayin ettiği bu çalışma şartını vatandaşlık ödevi niteliğinde beden veya fikir çalışması olarak kabul etsek bile bu şekil ve şartların demokratik esaslara uygun olarak düzenlenmesi gereklidir sayılı kanunun maddesi ile bu kanunun tatbikine dair yönetmelikte çalışma saatleri mesai saatleri dışına çıkarılmış ücretli hafta ve bayram tatili kullanma hakkı ellerinden alınmıştır nitekim ankara i̇stanbul i̇zmir gibi büyük şehirlerimizde cumhuriyet savcısı hâkim zabıt kâtibi mübaşir ve hizmetliler için nöbetler tanzim edilmekte diğer küçük il ve tüm ilçelerde aynı personel için nöbet tanzim edilmemekle beraber kendilerinin bulundukları yerden ayrılmamaları zarureti çıkmaktadır yine anayasamızın maddesinde her çalışan dinlenme hakkına sahiptir ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli yıllık izin kanunla düzenlenir şeklindedir nitekim anayasanın bu hükmü gereğince hafta ve bayram tatili kanunla düzenlenmiştir fakat sayılı kanunun maddesi cumhuriyet savcısı hâkim zabıt kâtibi ve mübaşir ve hizmetlilere bu hakkı tanımamaktadır büyük merkezlerde hafta sonunda tatil gününde bir bayram gününde nöbet tutulmakta veya herhangi bir adlî olay sırasında mahkeme çalışmaya davet edilmekte ve böylece yukarıda belirtilen personel tatil yapmak hakkından mahrum bırakıldıkları gibi karşılığında herhangi bir ücret de verilmemektedir hatta dinlenme hakkıesas sayısı karar sayısı hafta sonunda elinden alınan bu personel ertesi günü normal mesaisine devam etmek mecburiyetindedir bu meyanda anayasanın maddesi açısından olaya bakılacak olursa anayasanın maddesi türkiye cumhuriyeti i̇nsan haklarına ve başlangıçta belirtilen temel i̇lkelere dayanan millî ve demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir şeklindedir burada demokratik tabirinin içine aynı zamanda hukuk devleti prensiplerine riayet etme esasınıda dahil etmemiz gereklidir türkiye cumhuriyeti hürriyetçi olması hasebiyle insan hak ve hürriyetleri temeline dayanır sosyal devlet açısında ele alacak olursak sosyal devleti yalnızca klâsik hürriyetleri sağlayan devlet şeklinde düşünmek günümüzde mümkün değildir sosyal devlet fertlerin insan gibi yaşamaları için zaruri olan maddi ihtiyaçlarını karşılamalarını da kendisine vazife edinen devletdir günümüzde bu devleti refah devleti olarak düşünmek ve onu hem insan şahsiyetine hürmet etmek vazifesini yerine getirecek klâsik hürriyetlerin gerçeklerle alay eden bir mahiyet almasına mani olacak hem de çalışan halk tabakasının refaha kavuşması sayesinde toplum hayatını daha verimli kılacak devlet şeklinde görmek gerekir sayılı kanunun maddesi genel anlamı itibariyle yukarıda belirttiğimiz devlet anlayışına aykırı bir yorum getirmektedir burada belirttiğimiz gerekçelere göre sayılı kanunun maddesi anayasanın maddelerine aykırıdır aynı sayılı kanunun maddesini anayasanın maddesi yönünden ele alabiliriz anayasanın maddesi hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna hukuka ve vicdani kanaatlarına göre hüküm verirler hiçbir organ makam merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmamasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat vermez genelge gönderemez tavsiye ve telkinde bulunamaz şeklindedir buna karşılık sayılı kanunun maddesinde cumhuriyet müddeiumumisi mahkemeyi hemen çalışmaya davet edebileceği belirtilmiştir burada mahkemeyi çalışmaya davet etmesini yargı yetkisinin kullanılmasında hâkimlere ve mahkemelere müdahale şeklinde olduğu bir gerçektir mahkemeyi çalışmaya davet etmek idari bir işlemdir ceza muhakemeleri usulü kanununda mahkemelerin normal çalışma şekli belirtilmiştir cumhuriyet müddeiumumisinin burada kullandığı yetkiyi idari yetki şeklinde de yorumlamak gerekir yukarıda belirtilen durum karşısında sayılı kanunun maddesi anayasanın maddesine de aykırıdır sayılı kanunun maddesinin bendinin anayasaya aykırılık durumu sayılı kanunun sayılı kanunla değişik maddesinin bendinde mahkemece duruşmanın bir celsede bitirilmesi lâzımdır şu kadar ki kanuni zaruretler dolayısıyle işin bir celsede karara bağlanması mümkün olmazsa duruşma bu imkansızlığıesas sayısı karar sayısı doğuran noksanların en çabuk vasıtalarla ikmali için lâzım gelen müddet gözönünde tutularak ona göre başka bir güne tehir edilebilir şeklindedir kanun koyucu burada duruşmanın bir celsede bitirilmesi lâzımdır derken her ne kadar adaletin kısa zamanda sağlanmasını gözönünde tutmuş ise de memleketimizin içinde bulunduğu tabiat şartları sosyal ve iktisadi durum gözönüne alınacak olursa bir celsede duruşmanın bitirilmesi hükmü kişinin hak arama hürriyetini engeller mahiyette görülmüştür burada kanuni zaruretler dolayısıyle işin bir celsede karara bağlanması mümkün olmadığı haller için de hüküm mevcut ise de aynı kanunun maddesi bu hükmü kısıtlamıştır anayasanın maddesi herkes meşru bütün vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir şeklindedir i̇l ve ilçelerde adli teşkilât yanında her kazada bir tane dahi avukatın veya dava vekilinin bulunmadığı gerçeği karşısında şahsın aynı gün mahkemeye çıkarıldığı zaman kendisini savunacak bir kimseyi bulamaması karşısında onun hak arama hürriyetini kullandığını iddia etmek mümkün değildir ayrıca usul kanunumuzda hazırlık ve ilk soruşturmada avukatlara görev veren bir hüküm yoktur hakkında dava açılan bir şahsın kendisine bir avukat tutması için de veya savunmasını yapması için tanınan üç günlük süre memleketimizin coğrafi ve ekonomik şartları karşısında yeterli değildir her şahıs iddia ve savunma hakkına sahip olduğuna göre bu hakkı hiçbir mani olmadan kullanması gereklidir yukarıda belirttiğimiz şekilde sayılı kanunun maddesinin bendi anayasanın maddesine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesinde duruşma bir celsede neticelenmeyip başka bir güne bırakılacaksa cumhuriyet müddeiumumisi tarafından hakkında tevkif müzekkeresi verilmiş olan maznunun kefaletle veya kefaletsiz tahliyesine mahkemece karar verilebilir şeklindedir her ne kadar madde metninde cumhuriyet savcısı tarafından tevkif müzekkeresi verilmiş maznundan bahsetmekte ise de sayılı kanunun cumhuriyet müddeiumumisine tevkif yetkisi veren maddesi sayılı kanunla kaldırılmıştır maddenin tatbik kabiliyeti olmamakla beraber yanlış uygulamaya veya yorumlamaya yol açabilir bu hususta anayasanın maddesi kimse i̇şlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilinden dolayı cezalandırılamaz cezalar ve ceza tedbirleri ancak kanunla konulur şeklindedir tevkifte bir ceza tedbiri olup sayılı kanunun maddesi de cumhuriyet müddeiumumilerinin tevkif yetkisi olduğu şeklinde yorumlanıp yanlış uygulamaya sebebiyet vermesi mümkün bulunduğundan yukarıda açıklanan durum muvacehesinde sayılı kanunun maddesi anayasanın maddesine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin anayasaya aykırılığı hususu sayılı kanunun maddesi maznunun isteği üzerine mahkeme müdafaasını hazırlamak için en çok üç günlük mühlet verir şeklindediresas sayısı karar sayısı memleketin coğrafi iktisadi ve sosyal şartları gözönüne alındığında savunmasını hazırlamak veya hazırlatmak için tanınan bu üç günlük süre yeterli değildir zira bugün her kazada bir avukat veya dava vekili yoktur keza ulaşım yetersizliği gözönüne alınacak olursa şahsın savunmasına yardımcı olacak meşru bazı vasıtaları delilleri bulup mahkeme önünde savunmada bulunması için tanınan üç günlük süre şahsın hak arama hürriyetine bir mani teşkil etmektedir anayasanın maddesi herkes meşru bütün vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir şeklindedir sayılı kanunun maddesi hükmü karşısında kişinin bütün meşru vasıtalardan meşru yolardan faydalanması iddia ve savunma hakkını kullanmakta netice olarak hak arama hürriyetini kaybetmektedir bu durum karşısında sayılı kanunun maddesi anayasanın maddesine aykırıdır sayılı kanuna göre cumhuriyet müddeiumumileri ile zabıtanın vazifeleri ne surette yapacaklarına dair talimatnamenin yönetmeliğin anayasaya aykırılık durumu maddeden oluşan bu talimatname yönetmelik madde madde ele alınmamış tümü itibariyle anayasaya aykırı görülmüştür şöyleki anayasanın maddesi bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartiyle yönetmelikler çıkarabilirler yönetmelikler resmî gazete ile yayınlanır şeklindedir anayasanın bu maddesinde varılmak istenen husus ilgilinin bilgisine ulaşmak için yönetmeliklerin kanun ve tüzüklerle aynı yayım rejimine tabi olması şeklindedir sayılı kanun gereğince çıkarılan bu yönetmeliğin resmî gazetede yayınlandığına dair herhangi bir kayıt yoktur ve resmî gazetede yayınlanmamıştır resmî gazete ile yayınlanmayan yönetmeliklerin tatbik kabiliyeti yoktur buna rağmen uygulanması anayasanın maddesine aykırıdır sonuç sayılı kanunun maddeleriyle maddesinin ikinci bendi ile sayılı kanuna göre cumhuriyet müddeiumumileri ile zabıtanın vazifelerini ne suretle yapacaklarına dair talimatname yönetmelik anayasanın maddelerine aykırı olduğundan bu hususta itiraz yoluyla anayasa mahkemesine başvurulmasına tarihinde karar verildi denilmektedir