esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ i̇tirazda bulunan diyarbakır sıkıyönetim komutanlığı askeri mahkemesinin anayasaya aykırılık savının gerekçesi şöyledir mahkememizce sıkıyönetim bölgesi dışında işlenen suçlar bakımından mevcut yasa kurallarına göre sıkıyönetim mahkemelerinin hangi hallerde madde itibariyle yetkili olabileceği irtibat hal dışında dahi sıkıyönetim askerî mahkemelerinin görevli sayılabilmesine yol açan yasa kurallarının anayasaya ve hukukun temel ilkelerine uygunluk derecesinin tartışılmasında ve bu hususta özellikle anayasa mahkemesinin yol gösterici yorum ve görüşünün alınmasında zaruret görülmüştür gerçekten sayılı kanunun sayılı yasayla değişik üncü maddesi hükmüne göre sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları sıkıyönetim ilânından evvel işlemiş olanlara sıkıyönetim askerî mahkemelerinin el koyduğu herhangi bir suçla umumi ve müşterek gaye içerisinde irtibatlı bulunan suçları işleyenlerin davalarına suç sıkıyönetim bölgesi dışında işlenmiş olsa dahi sıkıyönetim askerî mahkemesinde bakılır şu halde öncelikle sıkıyönetim ilânına sebep olan suç kavramının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir siyasal ve ideolojik amaçlı suçlar bunun yanında şiddet eylemi niteliğindeki suçlar her zaman ve her yerde işlenebilecek suçlardandır bu hali ile bu suçlar sıkıyönetim askerî mahkemelerini ilgilendirmezler zira bu kabil suçlar ancak belirli bir bölgede yaygınlık kazanmaları dolayısıyla vahamet arzetmeleri sebebiyle sözü geçen belirli bölgede tc anayasasının üncü maddesi uyarınca sıkıyönetim ilânına sebep olabilirler bu sebeple örneğin siyasal ve ideolojik amaçla adam öldürme suçu sıkıyönetim bu gerekçe ile ilân edilmiş ise sıkıyönetim idaresi altında bulunan ili içinde sıkıyönetim ilânına sebep olan suçlardan sayılabilir ise de tersine aynı mahiyetteki suç sıkıyönetim idaresi altında bulunmayan ili içinde izlendiği takdirde sıkıyönetim ilânına sebep olan suç kavramı içinde mütalâa edilemez bu sebeple olayımızda olduğu gibi van ilinde işlenen siyasal amaçlı adam öldürme suçu kuşkusuz bir şiddet eylemi ise de sıkıyönetim ilânına sebep olan suçlardan sayılamaz zira öyle olsaydı suç tarihinde veya daha sonra van ilinde de sıkıyönetim ilân edilmiş olmak gerekirdi mesele aslında çok geniş bir alanda örgütlü olarak işlenen suçlarla ilgili soruşturma ve davaları birleştirilerek soruşturma ve davaların bütünlüğünün sağlanması suretiyle daha sağlıklı ve doğru bir sonuca ulaşılması amacını güden irtibat haline ilişkin yasa kurallarının bu amacı aşar şekilde yorumlanmasından doğmaktadır oysa sıkıyönetim olağanüstü bir idaredir belirli bir mülki sınır ile kısıtlıdır bu bölge içinde sanıklar askerî mahkemelerce ve savaş hali hükümlerine göre muhakeme edilmektedirler şu halde nerede işlenmiş olursa olsun bazı suçlar herhalde sıkıyönetim ilânına sebep olan suç kavramı içinde düşünülerek bu suçların davalarına sıkıyönetim askerî mahkemelerinde bakılır yahut sıkıyönetim askerî mahkemelerinde görülmekte olan bir dava ile birleştirilmesinde fayda bulunan davalar dışında umumî ve müşterek gaye içinde irtibat kavramı sınırsız şekilde geniş düşünülerek bu sınır içine alınan bütün suçlar da sıkıyönetim askerî mahkemelerinin görevi içine dahil edilirse zaman bütün yurtta fiilen sıkıyönetim ilân edilmiş olacağının netice olarak kabul edilmesi gerekir böyle biresas sayısı karar sayısı sonuç ise kuşkusuz sıkıyönetim askerî mahkemelerinin yetkilerinin tabii hakim ilkesine ve kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olarak genişletilmesi sonucunu doğurur esasen bilindiği gibi belli bir sıkıyönetim askerî mahkemesinde görülmekte olan bir davaya irtibat hali dışında sıkıyönetim bölgesi dışında işlenmiş suçlar için konulmuş bir yetki kuralı dahi bulunmamaktadır örneğin işbu davada van ağır ceza mahkemesinin hangi yasa kuralına istinaden dava dosyasını şayet sıkıyönetim askerî mahkemesi görevli kabul edilse bile elazığ sıkıyönetim askerî mahkemesine değilde diyarbakır sıkıyönetim askerî mahkemesine gönderdiği belli değildir anayasa mahkemesince sayılı kanunun üncü maddesindeki yetki kuralları yukarda arz edilen şekilde mahkememizce düşünüldüğü gibi yorumlanarak netice itibariyle mahkememizin bu davada esasen görevli olmadığı belirtilip başvurumuz mahkememizin bu sebeple yetkili olmadığı gerekçesi ile reddedildiği takdirde sorun aydınlığa kavuşmuş olacaktır ancak mahkememizin görevli sayılması halinde de mahkememizce öne sürülen aynı gerekçeler karşısında sonuç olarak siyasal veya ideolojik amaçla işlenmiş her suçu sıkıyönetim bölgesi dışında dahi işlenmiş olsa sıkıyönetim askerî mahkemesinin görev ve yetkisi içine sokma sonucunu doğuran yasa kuralları kanunî yargı yolu ilkesine kanun önünde eşitlik ilkesine ve sıkıyönetim idaresinin olağan üstünlüğü itibariyle anlamına amacına ve sınırlı olması gerekliliğine aykırı olduğundan sayılı kanunun sayılı kanunla değişik üncü maddesinin başlangıcında yer alan sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları sıkıyönetim ilânından evvel işlenmiş olanlarla ibaresinin iptali için anayasa mahkemesine başvurulması zorunluluğu doğmuştur tereddütleri gidermek bakımından bir hususun daha açıklanmasında fayda görülmüştür sözü geçen ibare iptal edildiği takdirde sayılı kanunun inci maddesinde sayılan suçlardan olmayan ve fakat bugünkü sıkıyönetim askerî mahkemelerinin asıl görevini teşkil eden bazı suçlara sayılı kanunun üncü maddesinde yer alan sıkıyönetim ilânına sebep olan suç kavramı içinde yer verilmek suretiyle sıkıyönetim askerî mahkemelerinde bakılmaktadır i̇ptal halinde bu olanak kalmayacaktır ancak bu durum yine hatalı yasal düzenlemenin sonucu olmaktadır sıkıyönetim askerî mahkemelerinin asıl görevini zaten sıkıyönetim ilânına sebep olan suçlar teşkil edeceği bunun yanında bir mahkemenin belli suçlar bakımından görevi saptanırken suç tarihine göre bir kural konulamayacağı halde sayılı kanunun inci maddesindeki yasa kuralları düzenlenirken bu hususlar dikkate alınmayarak asıl görev maddesi noksan bırakılmıştır bu maddenin üncü maddedeki hükmün iptali halinde yeniden düzenlenebilmesi bakımından yasama organına süre tanınması ve bu suretle bir iptal kararı verilmesi kuşkusuz doğacak boşluğu önleyecektir