esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ yürürlüğün durdurulması istemini de içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir genel i̇ptal sebepleri sayılı khknin tamamının i̇ptalini gerektiren sebepler yokluk sayılı khk anayasanın maddesine açıkça aykırıdır çünkü işbu kanun hükmünde kararnamenin yasal dayanağı yoktur sayılı kanun hükmünde kararname tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir ancak söz konusu kanun hükmünde kararname yoklukla malûldür şöyle ki yapı denetimi hakkında kanun hükmünde kararname adını taşıyan sayılı khk sayılı kanunla değişik tarihli ve sayılı kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılmıştır anılan kararnamenin resmi gazetede yayın tarihi dir yani bakanlar kurulu sayılı kanun hükmünde kararnameyi çıkarma yetkisini fiilen resmen ve hukuken ancak tarihinde kullanmıştır halbuki bakanlar kurulunun sayılı kanunla değişik sayılı kanuna göre kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi şubat tarihinde saat de sona ermiştir çünkü sayılı kanunda değişiklik yapan tarih ve sayılı kanunla bakanlar kurulunun khk çıkarma yetkisi üç ay uzatılmıştır sayılı kanun kasım tarihinden geçerli olmak üzere tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştiresas sayısı karar sayısı sayılı kanun bakanlar kurulunun khk çıkarma yetkisini kasım tarihinden itibaren üç ay uzattığına göre bu üç aylık süre şubat tarihinde sona ermiştir gerçi sayılı khk düzenleme tarihi olarak tarihini taşımaktadır fakat bu tarih tarihi hukuken hiçbir anlam ifade etmez çünkü kanun hükmünde kararnameler için asıl olan tarih resmi gazetede yayınlanarak tbmm başkanlığına sunulduğu tarihtir tıpkı anayasa mahkemesine sunulan dava dilekçelerinde olduğu gibi bilindiği gibi anayasa mahkemesi dava süresinin geçip geçmediğini tespit ederken davacının dilekçe üzerine düştüğü tarihi değil de dilekçenin anayasa mahkemesi başkanlığına sunulduğu tarihi esas alır aynen bunun gibi kanun hükmünde kararname konusunda da bakanlar kurulunun işaret ettiği tarih değil söz konusu kararnamenin tbmm başkanlığına sunulduğu tarih esas alınır çünkü anayasa hukukunda süre kamu düzeniyle ilgilidir nitekim anayasamızın hem lafzı hem ruhu hem de danışma meclisi tutanakları süre konusunu hiçbir ihtilafa yer vermiyecek şekilde açıkça ortaya koymuştur gerçekten anayasamıza göre kanun hükmünde kararnameler resmi gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler ancak kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir kararnameler resmi gazetede yayımlandıkları gün türkiye büyük millet meclisine sunulur yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler türkiye büyük millet meclisi komisyonları ve genel kurulunda öncelikle ve ivedilikle görüşülür yayımlandıkları gün türkiye büyük millet meclisine sunulmayan kararnameler bu tarihte türkiye büyük millet meclisince reddedilen kararnameler bu kararın resmî gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri bu değişikliklerin resmi gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer kısaca sayılı kanun hükmünde kararname anayasal dayanaktan yoksundur yoklukla malûldür maddelerin i̇ptal sebepleri sayılı khknin ve maddeleri anayasanın ve maddelerine açıkça aykırıdır sayılı yapı denetimi hakkında kanun hükmünde kararname ile getirilen en önemli değişiklik khknin maddesinde düzenlenen ve görevleri sayılan yapı denetim kuruluşlarıdır anılan maddedeesas sayısı karar sayısı bu khk kapsamına giren her türlü yapı yapı denetim üst komisyonundan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimiyle uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir yapı denetim kuruluşları yapım faaliyetlerini ve bu işlerde kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunu denetlemek ve jeoteknik raporlar ile uygulama projelerini kontrol etmekle yükümlüdür bu kuruluşlar denetim faaliyetlerinin her aşamasında diğer yapı sorumluları ile birlikte tutanak tanzim etmek gerektiğinde raporlar düzenlemek ve bunların bir nüshasını ilgili idareye vermek zorundadır yapı denetim kuruluşlarının bünyesinde uzman mühendis ve mimarların bulunması ve bu kurulusun ödenmiş sermayesinin en az inin uzman mühendis ve mimarlara ait olması zorunludur bu kanun hükmünde kararnamenin uygulanmasında yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı uyarınca ilgili idareye karşı öngörülen teknik sorumlulukları üstlenir yapı denetim kuruluşları denetim hizmeti verdiği yapının kat adedi inşaat alanı önemi ve kullanım özelliği ile birlikte kuruluşun teknik personel durumu ve ekipmanı dikkate alınarak sınıflara ayrılabilir yapı denetim kuruluşlarının sınıflandırılması ile çalışma usul ve esasları bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir hükümlerine yer verilmiştir buna paralel olarak maddede yapı ruhsatının ilgili idarece verilmesi için teknik sorumlu fenni mesul bulundurma şartı hariç sayılı i̇mar kanunu ile diğer mevzuat hükümlerine göre gerekli olan belgelere ve yapılacak işlemlere ilave olarak yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında yapı müteahhidi ile şantiye şefi arasında yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi arasında yapılan sözleşmeler ile yapı denetim kuruluşuna ait izin belgesi mali sorumluluk sigortası poliçesi ve primlerinin ödendiğine dair belgeler yapı sahibinden istenir bu sözleşmeler her türlü vergi resim ve harçtan muaftır yapı sahibi yapı müteahhidi veya şantiye şefinin aynı kişi olması halinde sözleşme şartı aranmaz bu taktirde ilgili idareye durumu belirten bir taahhütname verilir denilmek suretiyle yapı ruhsatı verilmesi i̇mar kanunu ve mevzuatta öngörülen diğer şartlara ilâveten yapı denetim kuruluşu ile sözleşme yapılmış olması şartına ve maddede yapının projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair yapı denetim kuruluşu tarafından ilgili idareye rapor verilmeden yapı sahibine yapı kullanma izni verilemez denilmek suretiyle de yapı kullanım izni verilmesi yapı denetim kuruluşu tarafından rapor verilmesi şartına bağlanmıştır ayrıca maddede yapım süresi içinde ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapı bölümleri yapı denetim kuruluşu tarafından incelenerek bir rapor düzenlenir ve yapı müteahhidine tebliğ edilir bu rapora göre yapı müteahhidi yıkılması onarılması değiştirilmesi veya yenilenmesi gereken her türlü inşaat ve imalatı yapmak zorundadır yapıesas sayısı karar sayısı müteahhidinin bu rapora yedi gün içinde il veya ilçe yapı denetim komisyonu nezdinde itiraz hakkı vardır komisyon karar vermeden önce üst komisyonun görüsünü de isteyebilir yapı müteahhidi yapı denetim kuruluşunun ikazına veya yapı denetim komisyonunun kararına rağmen aykırılıkları gidermediği taktirde yapı denetim kuruluşunun ihbarı üzerine ilgili idare inşaatı mühürleyerek derhal durdurur ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır bu durum yapı denetim kuruluşu tarafından yapı sahibine bildirilir yapı denetim kuruluşunun olumlu raporu olmadan inşaatın devamına izin verilmez hükümlerine yer verilmiş ve maddede de bakanlık bu kanun hükmünde kararname hükümlerine göre yapılan uygulamaları ve yapı üretiminde sorumluluk alan gerçek ve tüzel kişileri ilgili idareleri ve komisyonları doğrudan denetleme yetkisine sahiptir denilmek suretiyle bayındırlık ve i̇skan bakanlığına doğrudan bir denetleme yetkisi tanınmıştır bu hükümlerle belediyelerin sayılı belediye kanununun maddesinde öngörülen yapı denetimi ile ilgili görev ve yetkileri ile sayılı i̇mar kanununun ve maddelerinde düzenlenen yapı ruhsatiyesi ile ilgili ve maddesinde düzenlenen yapı kullanma izni ile ilgili yetkileri değiştirilmekte sınırlanmakta yapı denetim kuruluşlarının denetimi ve raporuna bağlı kılınarak kısıtlanmakta ve sadece şekli ve dolaylı bir seviyeye indirilmektedir bu durum her şeyden önce anayasanın maddesinin mahalli i̇darelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri verinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir hükmüne iki yönden aykırıdır birincisi belediyelerin yetkisini düzenleyen daha doğrusu sınırlayan daraltan kısıtlayan şekli ve dolaylı bir yetki haline indiren bu düzenleme verinden yönetim ilkesine aykırıdır i̇kincisi ise bu düzenleme anayasanın bu açık ve kesin hükmüne rağmen kanunla değil kanun hükmünde kararname ile yapılmıştır halbuki kanun tasarı ve tekliflerinin hazırlanması tbmm komisyonlarında ve genel kurulunda görüşülüp kabul edilmeleri kanun hükmünde kararnamelerin hazırlanış ve görüşülmelerinden bütünüyle farklıdır diğer yandan yapı denetim kuruluşları ile ilgili bu düzenleme anayasanın maddesine de aykırıdır bu maddede devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları kanunla özel olarak düzenlenir hükmü yer almaktadıresas sayısı karar sayısı yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni verilmesinin asli ve sürekli bir kamu görevi olduğu tartışmasızdır bu hizmetin ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerekir yapı denetim kuruluşları veya elemanlarının memur ya da kamu görevlisi olmadıkları açıktır bu nedenle bu düzenleme anayasanın maddesine aykırıdır nitekim anayasa mahkemesi tarih ve sayılı kararı ile aynı gerekçelerle sayılı i̇mar kanununun ve maddelerinde öngörülen yeminli serbest mimarlık ve mühendislik büroları ile ilgili hükümleri iptal etmiştir bu kararda anayasanın kamu hizmeti görevlileri ile ilgili olarak genel ilkeleri belirleyen maddesinde devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları kanunla özel olarak düzenlenir denildiğine göre anayasaya aykırılık sorunu bakımından önemli olan ve açıklığa kavuşturulması gereken husus sayılı kanunun ilgili maddelerinde yer alan yeminli büro elemanlarının diğer kamu görevlileri kavramı içinde mütalaa edilip edilmeyeceği olmaktadır bu konudaki sorunun çözümlenebilmesi için öncelikle yapı ruhsatiyesi ve yapı kullanma izni vermenin hukuki niteliğinin belirlenmesi gerekir uygulamada ve öğretide de kabul edildiği gibi ister bağlı yetki ister takdir yetkisi şeklinde kullanılsın ruhsat verme idarenin kolluk faaliyetleri içinde yer almaktadır bu nedenle ruhsat ve yapı kullanma izni vermenin asli ve sürekli bir kamu görevi olduğu hususunda duraksamaya yer yoktur bu durum karşısında bu hizmetin ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerekir esasen anayasanın maddesi ile benimsenen ilke de bu doğrultudadır i̇nşaat ruhsatı ve yapı kullanma izninin hukuki niteliği ve bunun sonucu olarak bu hizmetin ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülebileceğinin kabulü yeminli büro elemanlarının hukuki statüsünün belirlenmesini gerektirmektedir memur olmadıkları konusunda duraksamaya yer bulunmayan yeminli büro elemanları bakımından önemli olan ve açıklığa kavuşturulması gereken husus anayasanın maddesinde sözü edilen diğer kamu görevlilerinden sayılıp sayılmayacaklarıdır yasanın maddesine göre gerektiğinde belediye ve valiliklerin yanı sıra yapı ruhsatı ile ilgili görevleri yürütmek üzere kurulacak olan yeminli bürolar ve görevlilerinin imar planı ve proje hazırlayamayacakları fenni sorumluluk üstlenemeyecekleri müşavirlik ve müteahhitlik yapamayacakları belirtilmektedir bu büro elemanlarının görevlerini yerine getirirken devlet memuru sayılacakları ve işledikleri suçlar dolayısıyla devlet memuru gibi cezalandırılacakları görev sürelerinin tespiti ve denetiminin ise bakanlığa ait olduğu hüküm altına alınmaktadır bu düzenlemeden de anlaşılacağı gibi bürolar esas itibarîyle serbest meslek faaliyet icra etmekte ancak görevlerini kötüye kullanmaları olasılığına karşı bir önlem olarak bazı cezai yaptırımlarla karşı karşıya bırakılmaktadırlar yeminli bürolar bu özellikleri nedeniyle merkezi idarenin gözetim ve denetimi altında onun bir birimi durumunda olan kuruluşlar değildir sözü edilen kanun maddesinde yer alan büro elemanlarının bu görevlerini ifa ederken devlet memuru sayılacakları ve işledikleri suçlar dolayısıyla da devlet memuru gibi cezalandırılacakları biçimindeki hüküm de yalnız başına bu elemanlara memur veya anayasanın maddesinde nitelikleri belirtilen kamu görevlisi sıfatını ve bu bürolara daesas sayısı karar sayısı kamu kuruluşu niteliğini kazandıramaz bu durumda büro elemanları ile merkezi idare arasında statüler bir ilişki de yoktur bir başka deyişle memurlar ve diğer kamu görevlileri için anayasanın maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen niteliklerinin atamalarının aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceğine ilişkin kuralın yeminli büro elemanları yönünden uygulama olanağı bulunmamaktadır yukarıda yapılan açıklamalardan yapı ruhsatı ve buna bağlı olarak yapı kullanma izni vermenin belediyelerin ve valiliklerin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerden olduğu bu itibarla yeminli büro elemanlarının anayasanın maddesinde nitelikleri belirtilen kamu görevlileri deyimi kapsamına girmediği anlaşılmaktadır bu nedenlerle dava konusu sayılı yasanın yeminli serbest mimarlık ve mühendislik bürolarının kuruluşu yetki alanları sorumluluk ve sınıflandırılmalarını düzenleyen ve maddelerinin ve bu maddelere bağlı olarak ve maddelerde yer alan yeminli serbest mimarlık ve mühendislik bürolarına ilişkin ibarelerin anayasanın maddesindeki kurallarla bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır görüş ve düşüncelerine yer verilmiştir bu şekilde daha önce anayasaya aykırı bulunup anayasa mahkemesi kararıyla iptal edilen bir düzenleme bu kararname ile yeniden gündeme getirilmektedir bunlardan başka belediyelerin yetkilerinin kanun hükmünde kararname ile sınırlanması daraltılması elinden alınması avrupa mahalli i̇darelerin muhtariyeti sözleşmesine de aykırıdır üye ülkelerde mahalli muhtariyet kavramının nasıl anlaşılması gerektiğine merkezi idare kuruluşları ile mahalli idareler arasındaki ilişkilere bu idarelere sağlanması gereken mali kaynaklara ilişkin esasları içermekte olan ve onaylayan hükümetler için uyulması zorunlu nitelik taşıyan bu sözleşme mahalli i̇darelerden sorumlu avrupa bakanlar konferansınca kabul edilmiş ve tarihinde üye ülkelerin imzasına açılmıştır üye ülkelerin bir çoğu tarafından imzalanan bu sözleşme bakanlar kurulu tarafından da incelenerek gün ve sayılı kararla tarih ve sayılı milletlerarası antlaşmaların yapılması yürürlüğü ve yayımlanması ile bazı antlaşmaların yapılması için bakanlar kuruluna yetki verilmesi hakkında kanunun maddesi uyarınca tc hükümeti adına imzalanması için konseydeki daimi delegemize yetki ve talimat verilmiş bu yetki çerçevesinde sözleşme tarihinde imzalanarak ülkemiz açısından da bağlayıcı değer kazanmıştır bu sözleşmenin maddesinde mahalli i̇darelere verilen yetkiler normal olarak tüm ve yalnız onlara aittir bu yetkiler yasalarca belirlenen dışında merkezi ya da bölgesel nitelikli başka bir otoritece zayıflatılamaz ya da sınırlandırılamaz denilmektedir yürürlüğün durdurulması sebepleri yürürlüğün durdurulması sebeplerini kısaca şu şekilde sıralamak mümkündür sayılı kanun hükmünde kararname bir bütün olarak anayasanın ve maddelerine açıkça aykırıdıresas sayısı karar sayısı sayılı kanun hükmünde kararnamenin uygulanması halinde ülkemiz için özellikle yerel yönetimler bakımından telafisi imkansız birçok zararların meydana geleceği gayet açıktır sayılı khk hakkında yürürlüğün durdurulması halinde hukukumuzda herhangi bir boşluk meydana gelmeyecektir eğer sayılı khk hakkında yürürlüğün durdurulması kararı verilmeyip de bilahare iptal kararı verilecek olursa bu iptal kararı büyük ölçüde etkisiz kalacaktır sonuç ve talep yukarıda açıkladığımız gerekçelerle ve uygunluk denetimi sırasında tespit edilecek diğer sebeplerle tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan khk sayılı yapı denetimi hakkında kanun hükmünde kararnamenin tamamı hakkında bu mümkün olmaz ise anayasaya aykırı bulunan ve maddeleri ile bunlarla ilgili düzenlemeleri içeren diğer maddeler hakkında yürürlüğün durdurulması ve iptal kararı verilmesini saygı ile arz ederim anayasa mahkemesi günlü kararıyla davacıdan dava dilekçesindeki iptal ve yürürlüğün durdurulması isteminin kanun hükmünde kararnamenin tümünü kapsayıp kapsamadığına açıklık getirilmesini ve noksanlığın tamamlanmasını istemiş davacı tarihli ek dilekçede ve maddelerin iptaline ve yürürlüğün durdurulmasına karar verilmesi isteminde bulunduklarını belirtmiştir