esas sayısı karar sayısı başvuru kararındaki gerekçe sayılı dernekler kanununun inci maddesinin bendinin birinci cümlesi aynen şöyledir derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan veya tasdiksiz defter tutan dernek yöneticileri üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır söz konusu madde tarihli düzenleme ile yürürlüğe girmiştir i̇lgili maddenin değişiklikten önceki hali şöyledir derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan dernek yöneticileri beşyüzmilyon lira idari para cezası ile cezalandırılır görüldüğü üzere maddenin önceki halinde isnat edilen suç konusu eylemin karşılığı idari para cezası iken yılında yapılan değişiklikle aynı eylem hapis veya adli para cezasına dönüştürülmüştür yılında yapılan düzenleme ile tasdiksiz defter tutmanın yaptırımı kabahat olmaktan çıkarılarak suç kapsamına alınarak ağırlaştırılmıştır adli para cezasının ödenmemesi verilen cezanın hapis cezasına dönüşmesine dolayısıyla özgürlüğü kısıtlayıcı sonuçlara yol açabilmektedir anayasanın öngördüğü temel ve vazgeçilmez bir hakkın kullanılması sırasında bu hakkı kullananlar her hangi bir suç işleme kastı olmaksızın sırf dikkatsizlik veya ihmalden kaynaklanmış olsa bile gerçekte kabahat sayılması gereken eylemleri nedeniyle hapse girme olasılığı ile karşı karşıya kalabileceklerdir bu ise suç ile buna verilen ceza arasında bir orantısızlık demektir anayasa madde herkes dil ırk renk cinsiyet siyasî düşünce felsefî inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir ek fıkra md kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür ek cümle md bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz ek fıkra md çocuklar yaşlılar özürlüler harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar anayasa madde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamazesas sayısı karar sayısı mahkememiz dernekler kanunu bendinin özellikle anayasanın maddesinin atıf yaptığı ilkelere aykırılığının açık ve net olduğu kanaatindedir örgütlenme özgürlüğü ve hakkı modern ve demokratik toplumun en vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklerinden biridir dolayısıyla bu hakkın sınırlandırılmasında maddenin atıf yaptığı demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gerekleri ölçümüz olmalıdır kabul edelim ki dernekler kanunu bendindeki düzenleme halkın örgütlenmesinden çekinen bir yerde sivil alandaki toplumsal örgütlenmeyi tehlikeli ve engellenmesi gereken bir girişim olarak gören bir zihniyetin ürünüdür vatandaşlarımızın herhangi bir derneğin yönetiminde bulundukları ve bazı idari işlemleri usulüne uygun yapmadıkları için hapis cezası ile karşılaşma riski altında bulunmaları hakkın kullanılmasının önünde büyük bir engeldir üstelik bu yaptırım sadece dernek başkanı veya derneğin sorumlu kıldığı kişi için değil bütün yönetim kurulu üyeleri için söz konusudur şüphesiz ki bu alanda belli düzenlemeler getirilebilir ancak bu hapis cezası değil örneğin maddenin önceki halinde olduğu gibi özellikle sorumlu olan kişi hakkında idari yaptırım şeklinde olabilir anayasa madde değişik md herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz dernek kurma hürriyeti ancak millî güvenlik kamu düzeni suç işlenmesinin önlenmesi genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil şart ve usuller kanunda gösterilir dernekler kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir ancak millî güvenliğin kamu düzeninin suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa kanunla bir merci derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir bu merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur hâkim kararını kırksekiz saat içinde açıklar aksi halde bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar birinci fıkra hükmü silahlı kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır dernekler kanunu bendindeki düzenleme modern ve demokratik bir toplum için vazgeçilmez temel bir hak olan anayasanın maddesinde formüle edilen örgütlenme ve dernek kurma özgürlüğü açısından bu temel hakkın kullanımını zorlaştırıcı ve caydırıcı bir düzenlemedir her hangi bir türk vatandaşı hapis cezası riski bulunan bir durumda bırakın bir derneğin yöneticisi olmasını derneğin önünden dahi geçmez bu dediğimiz hususu halkın örgütlenme çabaları karşısında devletimizin geleneksel refleksi ve bu refleksin örnekleriyle dolu olan devletin tarihiyle birlikte düşünürsek demek istediğimiz daha iyi anlaşılır arz ve talep esas sayısı karar sayısı yukarıda yapılan açıklamalar karşısında mahkememizin esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada dernekler kanununun inci maddesinin birinci fıkrasının bendinin derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan veya tasdiksiz defter tutan dernek yöneticileri üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır hükmünün öncelikle anayasanın üncü maddesindeki anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine anayasanın üncü maddesindeki dernek kurma hürriyetine ve uncu maddesindeki kanun önünde eşitlik ilkelerine aykırı olması nedeniyle iptaline karar verilmesi yüksek mahkemenizden arz ve talep olunur 