esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇ngerekçesi̇ yürürlüğün durdurulması istemini de içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir kisim genel açiklamalar i̇ptal davamızın konusu olan sayılı kanun anayasanın başlangıç hükümlerine cumhuriyetin temel niteliklerini belirleyen maddesine devletin temel amaç ve görevlerini belirleyen maddesine kanun önünde eşitliği düzenleyen maddesine anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğünü düzenleyen maddesine temel hak ve hürriyetlerin niteliğini belirleyen maddesine temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasını düzenleyen maddesine kişinin dokunulmazlığı maddi ve manevi varlığını güvence altına alan maddesine din ve vicdan hürriyetinin güvencesi maddesine bilim ve sanat hürriyeti başlıklı maddesine eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi başlığını taşıyan maddesine sosyal ve ekonomik hakların sınırı başlıklı maddesine vergi ödevi başlıklı maddesine kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi başlığını taşıyan maddesine milletlerarası andlaşmaları uygun bulma başlığını taşıyan madde delaletiyle uluslararası sözleşmelere i̇çtüzük başlığını taşıyan maddesine sayıştay başlıklı maddesine bütçenin hazırlanması ve uygulanması başlıklı maddesine ve nihayet planlama ilkesini düzenleyen maddesine i̇nkılap kanunlarının korunması başlıklı maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir aşağıda ilgili kısımlarda açıklanacağı üzere sayılı kanun madde numaraları yukarıda belirtilen anayasa hükümlerine anayasa ile bağlantılı uluslararası kabullere açıkça aykırı olması ve kanunun görüşülmesi sürecinde yeni içtüzük hükümleri ihdas edilmiş olması sebebiyle iptali gereklidir türki̇ye cumhuri̇yeti̇ devleti̇ni̇n temel ni̇teli̇kleri̇ devletimizin şekli ve nitelikleri anayasasının ve maddelerinde belirtilmiştir devletin şekli başlıklı maddesi türkiye devleti bir cumhuriyettir cumhuriyetin nitelikleri başlıklı maddesi ise türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir şeklindedir anayasanın kurduğu siyasal düzen ve teşkilat ile devletin kuruluş ve işleyişi bu ilkelere dayandırılmıştır bu cümleden olarakesas sayısı karar sayısı millet iradesinin mutlak üstünlüğü egemenliğin kayıtsız şartsız türk milletine ait olduğu ve bunu egemenliği millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun bu anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı kesin bir ifadeyle belirtilmiştir any başlangıç ayrıca hiçbir devlet organının ve kamu otoritesini kullanan makamın hukukun üstünde ve dışında olamayacağı üstünlüğün ancak anayasa ve kanunlarda bulunduğu belirtilerek hukukun üstünlüğü ve bağlayıcılığı ile hukuk devleti ilke ve esasları belirtilmiştir any başlangıç anayasanın maddesi ise bütün maddelerinin üstünlüğü ve bağlayıcılığını anayasa hükümleri yasama yürütme ve yargı organlarını idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır kanunlar anayasaya aykırı olamaz şeklinde kesin ifadelerle belirtmiştir devletimizin anayasada belirtilen niteliklerini altı başlık altında inceleyebiliriz türkiye cumhuriyeti devleti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı i̇çinde bir devlettir anayasanın maddesinde öngörülen toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı devletlerin varoluş sebebidir toplum huzuru hukuka ve insan haklarına saygılı bir yönetimle gerçekleşir toplumun huzuru kişilerin doğuştan varolan dokunulmaz devredilmez vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olmalarıyla sağlanabilir başkalarına zarar vermeyen toplumsal değer yargılarının kabul ettiği tercihlerin önlenmesi kişi üzerinde ve giderek toplumda baskıya dönüşür baskı altında bulunan hiçbir bireyin kendisinde var olan kabiliyetleri geliştirmesi mümkün değildir toplumun huzuru toplumu oluşturan bireylerin huzurlu mutlu ve özgür olmalarıyla mümkündür anayasamızın maddesinin gerekçesinde belirtildiği üzere milli dayanışma türkiye cumhuriyetinin bütün fertlerinin kaderde sevinçte ve üzüntüde ortak bölünmez bir bütün halinde yaşayan toplum anlayışını ifade eder milli dayanışma birlik ve bütünlüğü sağlaması ve devlete güveni temin etmesinin yanında sosyal ekonomik ve kültürel kalkınmanın önşartı ve gelişmiş ülke olmanın gereğidir adalet anlayışı insan hak ve özgürlükleri doğrultusunda devletin vatandaşlarına eşit davranması yolu ile toplumsal barışın gerçekleştirilmesini ifade eder esasen adalet kişiye layık veya müstahak olduğunu vermektir adalete aykırılık ise evrensel olarak kabul edilen insan hak ve özgürlüklerinin tanınmaması yada eşit olarak tanınmaması ve uygulanmamasıdır dava konusu sayılı kanunla getirilen düzenleme toplum huzurunun ve milli dayanışmanın bozulmasına sebep olduğu gibi aynı zamanda devletin vatandaşlarına adil davranması ilkesine de ters düşmektedir çünkü yukarıda da ifade edildiği gibi adalet devletin vatandaşlarına haklarını vermesini gerektirir öğrenim hakkı vatandaşların en doğal insan hakkıdır bunun engellenmesi adaletle bağdaşmazesas sayısı karar sayısı aynı şekilde bu kanunla getirilen vergilerde adalete tamamen aykırıdır türkiye cumhuriyeti devleti i̇nsan haklarına saygılı bağlı bir devlettir anayasanın başlangıç kısmında ve maddesinde türkiye cumhuriyetinin insan haklarına saygılı bir devlet olduğu vurgulanmış ve ayrıca maddesinde de devletin temel amaç ve görevleri türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü ülkenin bölünmezliğini cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır şeklinde belirtilmiştir anayasanın maddesinde ifadesini bulan insan haklarına saygılı anlatımında yeralan saygılı sözcüğünün saygı göstermekle yetinmek anlamında olmadığında kuşku yoktur gerçekten anayasanın maddesinde belirtilen demokrasiyi korumuş olmak için demokrasinin anayasada ve evrensel kurallarında belirtilen gereklerine uygun davranmanın insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için zorunlu şartların hazırlanması gibi gerekliliklerin devletin amaç ve görevleri olarak belirtilmiş olması insan haklarına bağlı bir devlet olduğunu açıkça ortaya koymaktadır bu temel ilkelerden sonra anayasa i̇kinci kısmını temel haklar ve ödevlere ayırmış olup bu ikinci kısmın birinci bölümünde temel hakların tümüne şamil olan genel hükümleri düzenlemiştir önemli olmaları nedeniyle temel hakların bazı ilkelerini burada zikrediyoruz bu ilkeler bundan sonraki tüm açıklamalara da ışık tutacaktır şöyle ki temel hak ve hürriyetlerin niteliğini belirleyen anayasanın maddesinde herkes kişiliğine bağlı dokunulmaz devredilmez vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir temel hak ve hürriyetler kişinin topluma ailesine ve diğer kişilere karşı sorumluluklarını da ihtiva eder denmektedir bu bölümde yer alan anayasanın maddesi temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması esaslarını sebeplerini şeklini ve sınırlama yetkisinin sınırlarını belirtmiştir anayasanın maddesine göre temel hak ve hürriyetler devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün milli egemenliğin cumhuriyetin milli güvenliğin kamu düzeninin genel asayişin kamu yararının genel ahlakın ve genel sağlığın korunması amacıyla ve ayrıca anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç dışında kullanılamazesas sayısı karar sayısı anayasanın temel haklar ve ödevler başlığını taşıyan ikinci kısmının genel gerekçesinde ve ayrıca madde gerekçelerinde tüm temel hak ve hürriyetlerin düzenlenmesinde milli hukukumuza dahil sayılan uluslararası antlaşma ve sözleşmeler özellikle i̇nsan hakları evrensel beyannamesi ve i̇nsan haklarını ve temel hürriyetlerinin korunmasına dair avrupa sözleşmesi ai̇hs gözönünde tutulmuştur hükmü yeralmıştır böylece anayasamız temel hak ve hürriyetleri demokratik toplumun gereklerine uygun bir biçimde düzenlemiş ve güvence altına almış öte yandan buna ek olarak tüm dünya milletlerinin birleşmiş milletler üyelerinin temel belgesi olan evrensel i̇nsan hakları bildirisi ile eihb tarafı bulunduğumuz ai̇hsni vs ilgili antlaşma ve sözleşmeleri iç hukukumuza dahil saymış ve bütün kanun hükümlerine esas alındığını belirtmiştir başka bir ifadeyle ulusalüstü supranational hukuk denilen mezkur insan hakları belgelerini ve hükümlerini iç hukukumuzun parçası haline getirmiştir bu ulusalüstü supranational hukuk belgeleri insan hakları ve demokratik hukuk devleti ilke kurum ve kurallarını yekdiğerinin olmazsa olmaz koşulu saymaktadırlar ünal şeref avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi ankara sh xxx ve vd burada önemle vurgulanması gereken husus bir yandan hürriyetler sisteminin kendi içinde bir bütünlük ve dengeye bağlı bulunduğu öte yandan devletin diğer nitelikleri ve bu nitelikleri düzenleyen kurallarla da bütünlük uyum ve denge içerisinde bulunması gerektiği gerçeğidir hürriyetlerden yalnız birkaçına denge ve bütünlük düşünülmeden yapılan müdahale ve sınırlama özgürlükler sistemini bozacağı gibi özgürlükler sistemi ile diğer ilkeler arasındaki dengeler ve uyumlar düşünülmeden yalnız birine yapılan müdahale de tüm anayasal düzenin dengelerini bozar bundan dolayı yorumlarda uygun yorum esasına riayet etmek hukukun temel kuralıdır türkiye cumhuriyeti devleti demokratik bir devlettir demokrasi veya demokratik yönetim şekli değişik şekillerde tanımlanmakla birlikte avusturyalı ünlü hukukçu hans kelsenin eserinden yola çıkarak açık tartışma ortamında eşit seçim ve yarışma koşulları ve azınlık çoğunluk diyaloğu sonucunda seçimle halk tarafından belirlenen çoğunluğun azınlığın haklarını gözeten ve tüm insan haklarına saygılı bir biçimde yönetimidir şeklinde tanımlanabilir bundan dolayıdır ki demokrasilerde kanunların meclisten basit bir çoğunlukla geçmesi yeterli görülmemiş buna ilaveten ayrıca dengelerin sağlanması için azınlığın haklarının korunması da zorunlu görülmüştür anayasa mahkemesinin varlığının temel sebeplerinden biri de bunun teminidir birçok bilimsel kaynakta demokratik idarenin olmazsa olmaz ön şartları olarak bireyin insan olmasından kaynaklanan düşünce din ve vicdan hürriyeti ve katılım gibi devredilmez vazgeçilmez dokunulmaz temel hak ve hürriyetleri aynı koşullarda eşit muamele görme gibi eşitliği değişik görüş ve anlayışları ifade etme ve örgütlenme gibi çoğulculuğu her insan sosyal ve siyasal grubun görüş ve düşüncelerine karşı hoşgörülü davranmak olarak gösterilmektedir örneğin sudre droit international et europeen des droits de ihommeesas sayısı karar sayısı puf paris kapan münci kamu hürriyetleri ankara sayfa ünal age sh vd gi̇ri̇tli̇ i̇smetakgüner tayfun i̇dare hukuku i̇stanbul vd özbudun ergun türk anayasa hukuku ankara vd kaboğlu i̇ özgürlükler hukuku i̇stanbul vd demokrasinin bu vazgeçilmez ön şartları tarafı bulunduğumuz veulusalüstü supranational hukukumuzu meydana getiren anayasasının temel hak ve ödevlere ilişkin genel gerekçesi anayasanın maddesinin son fıkrası gereği iç hukukun bir parçası haline gelmiş olup doğrudan doğruya uygulanma kabiliyeti bulunan applicabilite directe avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi ai̇hs ve diğer insan hakları sözleşmeve belgelerinde açıkça düzenlenmiştir keza ülkemiz avrupa konseyi statüsü ile bu şartları ve demokrasinin bütün kurum ve kurallarını işleteceğini taahhüt etmiş olup bilindiği gibi bu demokratik esaslardan sapma mezkur statünün maddesine göre üye devletlerin ihraç sebebidir ayrıca ve özellikle ai̇hs ile kurulmuş ve ülkemizin yargı yetkilerini kabul etmiş bulunduğu avrupa i̇nsan hakları komisyonu ai̇hk ve avrupa i̇nsan hakları mahkemesi ai̇hm demokrasinin yukarıda zikredilen asgari şartlarını çeşitli kararlarında vazgeçilmez nitelikler olarak sürekli bir biçimde vurgulamaktadır handyside birleşik krallık seri no paragraf aynı yönde sunday times birleşik krallık seri no paragraf castells i̇spanya seri no paragraf ayrıca doğru osman i̇nsan hakları avrupa i̇çtihatları i̇stanbul bu suretle demokratik yönetimin temel şartlarının çoğulculuk eşitlik değişik fikir ve inançlara karşı hoşgörü ve temel hak ve özgürlükler olduğunu vurgulamak gereklidir demokrasi terbiyesini ifade eden bu şartlar toplumsal barışın barış içinde bir arada yaşamanın asgari müşterekleridir türkiye cumhuriyeti laik bir devlettir laiklik anayasanın başlangıç kısmında temel ilke olarak belirtilmiş maddesinde cumhuriyetin değiştirilemez temel niteliklerinden birisi olarak düzenlenmiştir ancak laikliğin şart ve unsurlarını gösterebilecek olan bazı tanımlara yer vereceğiz vedele göre laiklik din hürriyetinin tanınması ve devlet yönetiminin tarafsızlığıdır başgi̇le göre laiklik devletin mevcut müesses dinlere karşı tarafsızlığı ve herhangi bir din veya mezhebin iç nizamına ve ibadet ahkam ve erkanına hiçbir surette müdahale etmemesidir ancak laik rejimde devlet dine karışmaz demek mesela türkiye gibi nüfusunun büyük bir ekseriyeti müslüman olan bir memlekette devlet dini teşkilata ve müslüman halkın dini ihtiyaçlarını temine yardım etmez demek değildir bir halk hükümetinin başta gelen prensibi halk için çalışmaktır binaenaleyh halkın dini ihtiyaçlarını düşünmek ve bunları temin etmek halk hükümetinin vazifesidir eğer bir memleket halkının ihtiyaçları sırf sağlık ve servet konfor ilim ve eğlenceden ibaret olsaydı devlet de yalnız bu ihtiyaçları düşünürdü halbuki buesas sayısı karar sayısı meyanda halkın dini ihtiyaçları da vardır ve bunların tatmini cemiyet için mühimdir devlet bu ihtiyaçlara da yardım etmeğe ve bunları düşünmeğe mecburdur başgi̇l ali fuat din ve laiklik i̇stanbul sh abadana göre laiklik dinin siyaset ve devlet işlerine karıştırılmamasını ve her vatandaş için vicdan hürriyetinin sağlanmasını gerektirir özeke göre laiklik devletin dinler arasında ayrıcalık gözetmeksizin hepsinin dinsel yayılma ibadet örgütlenme olanaklarının sağlanması ve devletçe korunması devletin ekonomik siyasal ve toplumsal yapısının dini inanç ve sistemlere uydurulmaksızın akılcı ve çağdaş bir biçimde sistemleştirilmesi demektir laik devlette iki temel unsurun gerçeklemesi zorunludur devletin temel yapısının düzeninin belirli bir dinin inanç sistemine ve görüşlerine göre biçimlendirilmemesi hiçbir dini görüş ve sistemin laik devlette uyulması ve kabulü zorunlu sistem olarak kabul edilmemesidir laik bir sistemde her din görüşlerini yaymak ibadetini ögürce yapmak örgütlenmek hakkına sahip olduğu gibi devlet bu hakların geçerliliğini sağlamak ve bu haklara karşı saldırıları engellemek zorundadır laik sistem din hürriyetini tanıyan ve savunan bir siyasal ve anayasal yapıyı gerektirir özek çetin ceza hukuku ve demokratik düzenin kurulmasında laiklik i̇lkesi i̇ühf atatürk i̇lkeleri sempozyumu i̇stanbul sh vd yargıtay ceza dairesi ve ceza genel kurulu da bu tanıma uygun kararlar vermiştir ve anayasanın maddesi son fıkrası ve diğer ilgili maddeleri çerçevesinde yol gösterici örnek içtihatlar ortaya koymuştur şöyle ki yargıtay ceza dairesi gün ve esas karar sayılı içtihadında laiklik genelde din ve devlet işlerinin ayrılığı olarak tanımlanmaktadır bu temel ilkeden hareketle anayasa din ve vicdan hürriyetini inanma ibadet cemaat oluşturma yayma öğrenme ve öğretme sağlama ve koruma any md dinler arasında tarafsız kalarak resmi bir devlet dini kabul etmeme din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetmeksizin vatandaşları kanun önünde eşit sayma any md görevlerini devlete yüklemiş ve dini otorite ile dini esas ve kuralların da devletin temel ve esas nizamlarına görev ve yetkilerine müdahalesini önlemiştir any md son keza yargıtay ceza genel kurulu da tarih ve esas karar sayılı içtihadında laikliği ve unsurlarını aynı şekilde kabul ve içtihat etmiştir yargıtay kararları dergisi nisan sayısı sh vd esas sayısı karar sayısı yargıtayın bu içtihadı istikrar kazanmış ve daha sonraki birçok kararlarında teyit edilmiştir yukarıdaki tanımlardan hareketle kısa ve özlü bir tanım vermek gerekirse laiklik devletin aralarında fark gözetmeksizin bütün dinlere saygı göstermesi ve fakat devlet işlerinin tanziminde dogmatik esasların değil ilim ve aklı esas almasıdır laiklik dinsizlik veya din düşmanlığı değil herkese ve her inanç mensubuna din ve vicdan hürriyeti tanımaktır görüldüğü gibi laikliğin temel unsuru din ve vicdan hürriyeti olarak karşımıza çıkmaktadır yukarıdaki tanımlarda laikliğin ve laik düzenin tanımak ve korumak zorunda olduğu din ve vicdan hürriyeti de tanımlanmış ve içeriği belirlenmiştir buna göre din ve vicdan hürriyeti belirli bir inanç ve dini görüşü benimsemek ve inanmak hakkını bu inanca bağlı ibadet tören ve ayini icra edebilme hakkını örgütlenmek ve cemaat oluşturmak hakkını dini görüşlerini inançlarını açıklamak yaymak ve ibadetlere katılmak hakkını devletten dini inançlara saldırıları önlenmesini talep hakkını dini düşünce açıklama ve yayma görüşünü benimsetmek bu amaçla propaganda yapmak öğrenmek ve öğretmek haklarını kapsamaktadır özek çetin i̇ühf mecmuası doğumunun yılında atatürke armağan i̇stanbul sh türkiye cumhuriyeti sosyal bir devlettir anayasamızın ve maddelerinde türkiye cumhuriyeti devletinin aynı zamanda sosyal bir devlet olduğu belirtilmiştir sosyal devlet milletin huzurunu sağlamak fertlerini mutlu kılmak aynı zamanda hayat mücadelesini kolaylaştırarak ferdin insan haysiyetine uygun bir ortam içinde yaşamasını sağlamakla yükümlüdür sosyal devlet her şeyden önce insana ve insanın düşünce hakkına saygılıdır ve bu sınırlar içerisinde ferdin hak ve hürriyetlerinin kullanılmasını sınırlayan engelleri ortadan kaldırmak onun başlıca görevleri arasındadır ferdin hayatında onun temel hak ve özgürlüklerden olduğu gibi yararlanmasını engelleyen sebepleri ortadan kaldırmak sosyal devletin görevidir anym in gerekçesi nitekim anayasa devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen maddesinde devletin temel amaç ve görevleri türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü ülkenin bölünmezliğini cumhuriyet ve demokrasiyi korumak kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleriesas sayısı karar sayısı kaldırmaya insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır şeklinde açıklıkla belirtilmiştir devlet anayasanın ve maddeleriyle açıkça yüklendiği sosyal amaç ve görevlerinin gerçekleştirilmesi için anayasanın temel hak ve hürriyetleri düzenleyen i̇kinci kısmının üçüncü bölümünü sosyal ve ekonomik haklar ve ödevlere ayırmıştır any bu cümleden olarak anayasa aralarında eğitim ve öğretim hakkı ve ödevini düzenleyen maddenin de bulunduğu yirmibeş madde ile sosyal ve ekonomik hakları oldukça ayrıntılı bir biçimde düzenlemiş fertlere sosyal hakları tanımış ve güvence altına almış bunların karşılığında madde ile devlete yüklediği görevlerin icabı olarak ayrıca herbir madde ile somut uygulanmalarını sağlamak üzere sosyal görevler vermiştir örneğin maddenin fıkrasında devlet maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacıyla burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar devlet durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır bu anlamıyla sosyal devlet müdahale eden ve baskı yapan değil bireye hizmet eden onun ilgi istek ve yeteneklerine göre yöneleceği alanlardaki engelleri ortadan kaldırmakla yükümlü bir devlet anlayışını ifade eder özgürlüklerin gerçekleşebilmesi bireyler tarafından kullanılabilmesi için maddi ve manevi koşulların devlet güvencesi altına alınması gerekir anayasanın belirttiği gibi kişinin temel hak ve özgürlüklerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak bir biçimde sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamak devletin görevlerindendir gözübüyük şeref anayasa hukuku ankara s sosyal devlet anlayışında devlet ekonomik ve kültürel kalkınmanın dengeli ve uyumlu bir biçimde hızla gelişmesini planlamakla yükümlüdür any o kadar ki bugün batıda sosyal devlet kavramının yanı sıra kültür devleti tabiri de kullanılmaya başlanmıştır türk eğitim sistemi alternatif eğitim sh ek görülüyor ki devletin sosyal olma vasfı onun kültürel kalkınmayı sağlayıcı tedbirleri almasını da zorunlu kılmaktadır bu anlamda sosyal devletin izleyeceği kültür ve eğitim politikaları bireylerin maddi ve manevi varlığının gelişmesine hizmet etmelidir bireylerin kültürüne eğitim ve öğrenimine engel olan bir devlet sosyal devlet olamaz türkiye cumhuriyeti bir hukuk devletidir hukuk devleti devletin tüm organlarının ve bütün eylem ve işlemlerinin hukuk kurallarına uygun olduğu vatandaşlarının hukuki güvenlik içinde bulunduğu bir devlettir anayasa mahkemesi çeşitli kararlarında bu kavramı birbirine yakın ifade ve içeriklerle tanımlamıştır örnek bir kararındaesas sayısı karar sayısı hukuk devleti insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurarak bu düzeni sürdürmekle kendisini yükümlü sayan tüm davranışlarında bütün eylem ve işlemlerinde hukuk kurallarına ve anayasaya uyan işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine açık olan devlet demektir şeklinde tanımlamıştır anayasa mahkemesinin tarih ve amkd sayı cilt ankara bu cümleden olarak devletin yasama yürütme ve yargı organları ve idare makamları bütün eylem ve işlemlerinde hukuk kurallarına ve temel hak ve hürriyetlere bağlı kalacaklar hiçbirisi anayasa ve yasalarla kendilerine tanınmış yetki ve görev alanları dışına çıkmayacaklardır her bir devlet organının kullandığı yetkiler iktidar ve kamu kudretleri egemenliğin sahibi olan millete aittir millet bu egemenlik hakkını anayasada yetkili kıldığı organlar eliyle ve anayasanın ve yasaların çizdiği sınırlar dahilinde kullanır nitekim anayasanın maddesine göre egemenlik kayıtsız şartsız milletindir türk milleti egemenliğini anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organları eliyle kullanır egemenliğin kullanılması hiçbir surette hiçbir kişiye zümreye veya sınıfa bırakılamaz hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz yukarıdan beri belirtilen cumhuriyetin niteliklerinin devlet faaliyetlerinin yürütülmesinde bu bağlamda yasama işlevinin yerine getirilmesinde gözardı edilemeyecek mihenk taşları olduğunda şüphe yoktur i̇ptali̇ni̇ i̇stedi̇ği̇mi̇z kanun maddeleri̇ ve sonuçlari tarih ve sayılı resmi gazetede yayınlanan sayılı kanun i̇lköğretim ve eğitim kanunu milli eğitim temel kanunu çıraklık ve meslek eğitimi kanunu milli eğitim bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun ile tarihli ve sayılı kanunda değişiklik yapılması ve bazı kağıt ve i̇şlemlerden eğitime katkı payı alınması hakkında kanun adını taşımaktadır adından da anlaşıldığı üzere sayılı kanun sayılı i̇lköğretim ve eğitim kanununu sayılı milli eğitim temel kanununu sayılı çıraklık ve meslek eğitimi kanununu sayılı milli eğitim bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanunu sayılı kanunu değiştirmekte ve bazı kağıt ve işlemlerden eğitime katkı payı alınmasına dair hükümler içermektedir bu cümleden olarak kanunun maddesi ile sayılı i̇lköğretim ve eğitim kanununun maddesinin fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir i̇lköğretim kurumları sekiz yıllık okullardan oluşur bu okullarda kesintisiz eğitim yapılır ve bitirenlere i̇lköğretim diploması veriliresas sayısı karar sayısı kanunun maddesi ile de sayılı milli eğitim temel kanununun maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir i̇lköğretim kurumları sekiz yıllık okullardan oluşur bu okullarda kesintisiz eğitim yapılır ve bitirenlere i̇lköğretim diploması verilir böylece her iki kanuna göre beş yıl süren ilköğretim kesintisiz ve yönlendirmesiz olarak sekiz yıla çıkarılmıştır oysa değiştirilen sayılı kanunun maddesi i̇lköğretim kurumları beş yıllık i̇lkokullar ile üç yıllık ortaokullardan meydana gelir i̇lkokulun son sınıfı bitirildiğinde i̇lkokul diploması ortaokulun son sınıfı bitirildiğinde ortaokul diploması verilir şeklinde beş üç yıldan oluşan iki kademeli bir sistem kurmuş bulunmaktaydı sayılı kanunun değiştirilen maddesinin fıkrası da kelime kelime aynı olan düzenlemeyi getirmekte idi kanunun bu yeni düzenlemesi kesintisiz eğitimle birlikte altıncı sınıftan itibaren öğrencilerin ilgi eğilim yetenek başarı ve tercihleri ve de küçüklerin kanuni temsilcilerinin tercihleri doğrultusunda değişik eğitim ve öğretim dallarına yönelmeleri ve yönlendirilmeleri imkanını ortadan kaldırmıştır böylelikle öğrencilerin ilgileri yetenekleri ve tercihleri doğrultusunda anadolu liseleri i̇mam hatip liseleri erkek ve kız teknik liseleri turizm meslek liseleri ticaret liseleri tarım meslek liseleri ve kız sanat okullarının orta kısımlarına ve ayrıca çıraklık eğitim merkezlerine bale ve konservatuar okullarına girmeleri hafızlık eğitimi almaları yabancı dil eğitiminin ortaokuldan başlama imkanı engellenmiş bulunmaktadır kanun sekiz yıllık zorunlu eğitimi kesintisiz hale getirmekle evvelce beş yıllık ilkokulu bitirenlerin yaygın eğitim sayılan berberlik mobilyacılık konfeksiyonculuk gibi esnaflık ve ticaret alanlarına kısa yoldan yönelme ve ebeveynlerinin yönlendirme hak ve imkanlarını da ortadan kaldırmıştır yeni düzenleme bir yandan da i̇mam hatip liselerinin ortaokul kısımlarını kapatmış ve bu yolla kişilerin kendilerinin ve küçüklerin de kanuni temsilcilerinin dini veya felsefi inançları doğrultusunda eğitim öğretim ve öğrenim haklarını ortadan kaldırmıştır sözkonusu yeni düzenleme ile altıncı sınıftan itibaren eğilimleri ve tercihleri başka eğitim branşlarına yönelmeyi gerektiren öğrenciler eğilimleri ve isteklerine aykırı ve başarı şansları olmayan tek tip öğretime zorlanmaktadır bu sonuç fırsat eşitliği ilkesini ihlal etmektedir yasanın getirdiği düzenleme ile öğrencilerin değişik eğitim ve öğretim dallarına yönelmelerini zorunlu kılan ilgi eğilim ve yetenekleri üç yıl boyunca dondurulmakta ve istek ve yaş grubu kabiliyetlerinin köreltilmesi sonucuna yol açmaktadır keza buna bağlı olarak kişilerin kendilerinin ya da küçüklerin kanuni temsilcilerinin istek ve tercihleri ve velayet hakkı engellenmektediresas sayısı karar sayısı ayrıca çok ağır ve külfetli hazırlık ve yarışma koşullarından geçerek seçilip gelen yetenekli çocuklarımızın anadolu liselerinin özel okulların ve ülkemizdeki yabancı okulların yabancı dil ağırlıklı ortaokul kısımlarına girmeleri ve yetenekleri istikametinde maddi ve manevi gelişmelerini sağlama hakları engellenmiştir üç yıl sonra harekete geçirilmesi düşünülen yetenek tercih ve başarının da birçok olumsuzlukla karşılaşacağı ve ülkemizin yarınının beyinlerinin gelişmesinin köreltilmiş olacağı gelişim psikolojisi biliminin verileriyle de doğrulanmış bulunmaktadır çeşitli eğitim dallarına giriş yollarının kapatılması ve tüm öğrencilerin tek müfredatlı genel eğitim dalına sevkedilmesi çağdaşlığın ve bilimselliğin esasları olan demokrasi ve çoğulculuğun gözardı edilmesi sonucunu doğurmuştur sayılı kanunun maddesiyle sayılı milli eğitim temel kanununun maddesi milli eğitim sistemi her bakımdan bu yöneltmeyi gerçekleştirecek biçimde düzenlenir bu amaçla orta öğretim kurumlarına eğitim programlarının hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık sınıfları konulabilir hükmünü getirmektedir bu değişik madde ve fıkrada sözü edilen orta öğretim kurumları deyimi ile kastedilen meslek liseleri ile genel liselerdir zira orta öğretimin kademesi olan ortaokullar bu yeni düzenleme ile kaldırılmıştır meslek liselerinden bazıları halen genel liselerden bir yıl fazla yani dört yıl sürelidir bu düzenlemeyle getirilen hazırlık sınıflarıyla dört yıllık mesleki orta öğretim süresi beş yıla çıkarılacaktır bu düzenleme emsallerinden iki yıl fazla sürecek olan bu tür mesleki eğitim kurumlarını tercih etmeyi olumsuz yönde etkileyecektir burada şunu da ilave etmek gerekir ki sayılı kanunun maddesi ile getirilen düzenleme bir bakıma kanunun ve maddeleri ile getirilen düzenlemenin yanlışlığının ve haksızlığının toplumsal gereklere aykırılığının dolaylı bir ikrarı görünümündedir zira meslek liselerine bir yıllık hazırlık sınıfı ilavesine ihtiyaç duyulması ilköğretimin son üç yılında yapılmayan bir görevin sonradan telafiye çalışılması manasına gelmektedir bu ise yanlış bir tercihtir gençlerimizin yetişmesinde kendilerine uygun yaşta geliştirme hakkını engellemek manasını taşıdığı gibi diğer yandan da öğrenim ve yetişme süresini lüzumsuz yere uzatmak ve zorlaştırmak demektir sayılı kanun geçici madde deki düzenlemeleriyle anayasanın ve maddelerindeki esaslara aykırı olarak vergi ve vergi benzeri yükümlülükler getirmiştir kisim sayili kanun maddeleri̇ni̇n anayasaya aykiriliklari ve i̇ptal sebepleri̇ sayili kanunun ve maddeleri̇ anayasanin maddesi̇ne aykiridiresas sayısı karar sayısı kanunun ve maddeleri yukarıda sıralanan sonuçlarıyla öncelikle anayasanın eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevini düzenleyen maddesine iki açıdan aykırıdır bu aykırılıklar aşağıda eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılma ve çağdaş bilim ve eğitim esaslarına aykırılık başlıkları altında incelenecektir eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılma anayasanın maddesinin fıkrası kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz şeklinde emredici bir hüküm sevketmiştir bu maddede yer alan kelimelerin her biri başlı başına büyük önem taşımaktadır madde metninde yer alan öğrenim ile yoksun bırakılamaz kelimeleri üzerinde özellikle durmak gereklidir öğrenim sözcüğü kişinin içgüdüsel olarak var olan kişilik yapısına göre bilgi edinme hakkını ortaya koymaktadır yani bu hak edilgen olmayıp kişinin iç dünyasından kaynaklanan bilgi edinme hakkının yansımasıdır bu konuda devlete düşen görev kişinin öğrenme hakkını kullanacağı alanlardaki engelleri ortadan kaldırmaktır i̇şte yoksun bırakılamaz vurgusu ile bu gereklilik ifade edilmiştir türkiyenin de taraf olduğu aralık tarihli ekonomik sosyal ve kültürel haklara i̇lişkin uluslararası sözleşmenin maddesinde bu sözleşmeye taraf devletler herkesin eğitim görme hakkına sahip olduğunu kabul ederler eğitimin kişiliğin ve onur duygusunun tam olarak gelişmesine yönelik olacağını ve insan hakları ile temel özgürlüklerine saygıyı güçlendireceğini kabul ederler bu sözleşmeye taraf devletler bu hakkın tam olarak gerçekleştirilmesi amacı ile i̇lköğretimin herkes için zorunlu ve parasız olacağını orta öğretimin teknik ve mesleki eğitim dahil çeşitli biçimlerinin her önlem alınarak özellikle ücretsiz eğitimin giderek yaygınlaştırılması yoluyla herkese açık ve herkesçe görülebilir olmasını bu sözleşmeye taraf devletler ana babalarının ya da kimidurumlarda vasilerin devlet tarafından kurulanların dışında devletçe konmuş ya da onanmış belli eğitim ölçülerine uyan okullar seçme özgürlüklerine saygı göstermeyi ve çocuklarının kendi inançları doğrultusunda ahlak ve din eğitimi görmelerini sağlamayı üstlenir denmektedir bunun gibi avrupa i̇nsan hakları sözleşmesine ai̇hs ek birinci protokolün maddesi de aynı şekilde hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz hükmünü getirmiştir bilindiği üzere anayasanın temel haklar ve ödevler başlığını taşıyan kısmının genel gerekçesinde fıkra mezkur temel hak ve ödevlerin düzenlenmesinde türkiyenin imzalayıp onaylamış bulunduğu ve bu sıfatla milli hukukumuzaesas sayısı karar sayısı dahil sayılan uluslararası andlaşmalar ve sözleşmeler özellikle tarihli birleşmiş milletler i̇nsan hakları evrensel beyannamesi ve tarihli i̇nsan haklarının ve temel hürriyetlerin korunmasına dair avrupa sözleşmesi ai̇hs ülkemizde doğrudan doğruya uygulanma kabiliyetine sahip olduğu açıkça belirtilmiş olup anayasa mahkememiz de birçok kararlarında bunları ölçü norm veya referans norm olarak uygulamaktadır sayılı kanun yukarıda çeşitli bentlerde açıkladığımız gibi bütün öğrencileri yalnızca genel ve tek müfredatlı bir eğitim ve öğretim branşına yönlendirmiş ilgi eğilim ve yeteneklerine göre başka eğitim ve öğretim dallarına gitmeleri gerekenleri bu haklardan yoksun kılmıştır sayılı kanun çağdaş bilim ve eğitim esaslarına uygun olmadığıi̇çin anayasanın iii maddesine açıkça aykırıdır sayılı kanunun ve maddeleri öncelikle çağdaş bilim ve eğitim esaslarına aykırı olup anayasanın iii maddesini ihlal etmektedir anayasanın iii maddesi eğitim ve öğretimin çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre yapılmasını amirdir madde metninde geçen emredici ve bağlayıcı çağdaş bilim ve eğitim esasları öncelikle devlet ve devletin yasama ve yürütme organları için konulmuştur ve bağlayıcıdır zira anayasanın maddesinde belirtildiği ve yukarıda açıkladığımız şekilde devletimiz bir hukuk de