esas sayısı karar sayısı ‘ tarihli ve sayılı sanayinin geliştirilmesi ve üretimin desteklenmesi amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesi ile tarihli ve sayılı hafta tatili hakkında kanun yürürlükten kaldırılmıştır hafta tatili kavramı anayasal bir hak ve ödev olarak düzenlenen ‘çalışma ile ilgilidir birinci dünya savaşının yarattığı yıkım tüm devletlere sosyal ve ekonomik adaletsizlikle kırılgan grupların korunması uluslararsı barışın tesisi ve sürdürülebilirliği konularında sorumluluk üstlenilmesi gerektiğini göstermiştir savaşın ardından işçiler kadınlar gibi özel grupların korunmasına yönelik çok taraflı anlaşmalar hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir savaştan sonra imzalanan versay versailles barış antlaşması da bunlardan biridir versay barış antlaşması evrensel barışın inşası ve sürdürülebilirliği için sosyal adaleti sağlanmasının önemini açıkça belirtmiştir antlaşma ayrıca haftalık ve günlük azami çalışma sürelerinin düzenlenmesi gerektiğine yer verilmiştir birinci dünya savaşının yarattığı yıkımın yanı sıra savaşın ardından daha görünür hale gelen sorunları çözebilmek amacıyla sosyal reformların yürürlüğe girmesi politik ve sendikal baskılar ahlaki ve insani yaklaşımlar kalıcı barışa katkı sağlamak amacı çalışanların haklarının korunması düşüncesinin ülkeler tarafından benimsenmesini sağlamıştır nitekim herhangi bir ülkenin emeğin insani koşullarını benimsememesi kendi ülkelerindeki durumu iyileştirme isteğinde olan diğer ülkeler için bir engel teşkil edeceği düşüncesi benimsenmiştir bu sebeple çalışanların emeğinin sömürüsüne karşı korunması düşüncesi kendisini ilk olarak çalışanların haftalık çalışma ve dinlenme süresinin belirlenmesinde göstermiştir çalışma ve dinlenme hakkı birleşmiş milletler ve avrupa konseyi tarafından da önemsenen bir konudur hatta birleşmiş milletler bünyesinde çalışma yaşamı konusunda uzman kuruluş olarak uluslararası çalışma örgütü ilo kurulmuştur ilo anayasası çalışma koşullarıyla ilgili olarak çalışma sürelerinin düzenlenmesi günlük ve haftalık azami çalışma sürelerinin belirlenmesi zorunluluğunu işaret etmiştir yılında vaşingtonda gerçekleştirilen uluslararası çalışma örgütünün genel konferansından itibaren örgüt çalışma süreleriyle ve haftalık dinlenmeye dair birçok sözleşme hazırlamış ve bunlar yürürlüğe girmiştir birleşmiş milletler bünyesinde uluslararası çalışma örgütünün dışında çalışma yaşamıyla dolaylı veya doğrudan bir çok sözleşme hazırlanmıştır sözleşmeler dışında çeşitli bildirge ve ilkelerle de çalışma hakkı ve çalışanlara sağlanan güvencelere odaklanmıştır bunlardan ilki uluslararası olarak da yaygın olarak benimsenen evrensel i̇nsan hakları bildirgesidir aralık tarihinde kabul edilen evrensel i̇nsan hakları bildirgesi türkiye tarafından nisan onaylanmıştır bildirge uluslararası hukuk bakımından bağlayıcı nitelikte değildir ancak evrensel i̇nsan hakları bildirgesi kendisinden sonra birleşmiş milletler bünyesinde düzenlenen sözleşmelerce benimsenmiş olması bakımından önemlidir evrensel i̇nsan hakları bildirgesinde herkesin çalışma eşit iş için eşit ücret alma adil ve yeterli bir ücret alma hakları düzenlenmiştir madde ayrıca bildirgede çalışmaesas sayısı karar sayısı sürelerinin makul ölçülerde olması zorunluluğu belirtilmiş ve ayrıca herkesin belirli dönemlerde ücretli izne çıkmaya hakkı bulunduğu vurgulanmıştır madde yukarıda değindiğimiz üzere evrensel i̇nsan hakları bildirgesi kendisinden sonra hazırlanan tarihli ikiz sözleşmeler olarak bilinen medeni ve siyasi haklara i̇lişkin sözleşme ile birleşmiş milletler ekonomik sosyal ve kültürel haklara i̇lişkin sözleşmeye fikir vermiş bildirgedeki ilkeler birleşmiş milletler ekonomik ve sosyal konseyinde tartışılmıştır tarihli medeni ve siyasi haklara i̇lişkin sözleşme ile birinci kuşak haklar düzenlenmiştir taraf devletler sözleşmede tanınan haklara saygı göstermeyi ve iç hukuklarını sözleşmeyle uyumlu hale getirmeyi üstlenmiştir tarihli birleşmiş milletler ekonomik sosyal ve kültürel haklara i̇lişkin sözleşme ile ikinci kuşak haklar birleşmiş milletler düzeyinde düzenlenmiştir birleşmiş milletler ekonomik sosyal ve kültürel haklara i̇lişkin sözleşmesinde adil ve uygun işte çalışma şartları düzenlenmiştir sözleşme dinlenme çalışma arası ve çalışma saatlerinin makul ölçüde sınırlandırılması ile ücretli yıllık izin ve resmi tatillerde ücret verilmesi haklarının güvence altına alındığını açıkça belirtmiştir madde ayrıca evrensel i̇nsan hakları beyannamesi ile uyumlu olarak çocukların ekonomik ve toplumsal sömürüye karşı korunması çocukların ahlaklarına veya sağlıklarına zararlı bulunan veya onların yaşamları için tehlikeli olan veya onların normal gelişmelerine engel olan işlerde çalıştırılmalarının yasayla cezalandırılması çocukların ücretli olarak çalıştırılmasının hukuken yasaklandığı ve cezalandırıldığı asgari yaş sınırını tespit edilmesi düzenlemeleri de sözleşmede yer almıştır madde i̇nsan hakları hukukun üstünlüğü ve çoğulcu demokrasi ilkelerini korumak ve güçlendirmek azınlıklar ırkçılık hoşgörüsüzlük ve yabancı düşmanlığı sosyal dışlanma uyuşturucu madde ve çevre konularındaki sorunlara çözüm aramak avrupa kültürel benliğinin oluşmasına ve gelişmesine katkıda bulunmak amaçlarıyla kurulan avrupa konseyinin çalışma yaşamı ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgili pek çok düzenlemesi bulunmaktadır bu düzenlemelerden türkiyenin taraf olduğu avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi ile avrupa sosyal şartı çalışma yaşamı bakımından önemlidir hatta ai̇hs ve bu sözleşme ile kurulmuş olan ai̇hmnin içtihatlarına dayanan sistem ‘avrupa insan hakları hukuku olarak adlandırılmıştır avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi düzenlediği haklar bakımından etkili bir güvence mekanizmasıdır avrupa i̇nsan hakları sözleşmesine taraf devletler bakımından bağlayıcı nitelikte kararlar veren avrupa i̇nsan hakları mahkemesi de kararlarının gerekçesini inşa ederken uluslararası insan hakları hukukundan yararlanmaktadır ai̇hm kararlarında bm ve ak bünyesinde üretilmiş insan hakları belgelerine atıf yapmaktadır ai̇hm kararlarının bağlayıcı nitelikte olmasının yanı sıra avrupa konseyi parlamenter meclisi tarafından da siyasi denetim yapılmaktadır hem kararların hukuken bağlayıcı olması hem de siyasi izleme mekanizmasına sahip olmasıyla ai̇hm kararları avrupa konseyine üye devletlerin iç hukuklarında dönüştürücü işleve sahiptir ai̇hm altmış yıldır ulusalararası insan hakları hukukunu toplumun farklı kesimlerini kapsayan şekilde ve hukukun farklı alanlarına uygulayan bir mekanizmadır türkiye avrupa i̇nsan hakları sözleşmesini kasım tarihinde imzalamıştır i̇nsan hakları ve ana hürriyetleri koruma sözleşmesi ve buna ek protokolün tasdiki hakkında kanun mart tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanmıştır sözleşmenin ve maddeleri çalışma yaşamı bakımından önemlidiresas sayısı karar sayısı kölelik ve zorla çalıştırma yasağını düzenleyen madde uyarınca hiç kimse zorla çalıştırılamaz ve zorunlu çalışmaya tabi tutulamaz zorunlu çalışmanın istisnalarını sözleşme dört durum için belirlemiştir ancak bunlar geniş yorumlanamamaktadır ve bu istisnalar hafta tatilini ortadan kaldırır nitelikte değildir sözleşmenin toplantı ve dernek kurma özgürlüğünü düzenleyen maddesi de çıkarlarını korumak amacıyla başkalarıyla birlikte sendikalar kurma ve sendikalara üye olma hakkını da içerir sosyal hakkı güvence altına alan ilk tarihli avrupa sosyal şartı yılında kapsamı genişletilerek güncellenmiştir mayıs tarihli gözden geçirilmiş avrupa sosyal şartı sosyal ve ekonomik haklara ilişkin kapsamlı güvenceleri ve bu güvencelerin ihlali halinde avrupa sosyal haklar komitesine şikayet yapılabilmesini öngören bir belgedir türkiye gözden geçirilmiş avrupa sosyal şartını ekim tarihinde imzalamıştır gözden geçirilmiş avrupa sosyal şartının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun ekim tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanmıştır avrupa sosyal şartı sosyal ve ekonomik haklara sağladığı güvence bakımından avrupa i̇nsan hakları sözleşmesini tamamlayıcı bir belgedir avrupa sosyal şartı adil çalışma koşullarına odaklamıştır verimlilik artışı ve ilgili diğer etkenler izin verdiği ölçüde haftalık çalışma süresinin tedricen azaltılmasını öngören makul günlük ve haftalık çalışma saatlerini sağlamayı güvence altına almıştır madde şart ile azami çalışma saatlerinin sınırlandırılması günlük ve haftalık dinlenme dönemleri ve yıllık ücretli izin hakkı ile işçinin sağlığı emniyeti ve onuruna yaraşan çalışma koşulları güvence altına almıştır madde ayrıca hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı ve zorunlu çalışmaya tabi tutulamayacağı da hükme bağlanmıştır madde tüm bu açıklanan uluslararası çerçeve ile uyumlu olarak anayasamız uyarınca herkesin dilediği alanda çalışma özgürlüğü vardır her ne kadar hem hak hem ödev olarak düzenlenmiş olsa da anayasamız çalışma ile ilgili devlete de sorumluluklar yüklemiştir anayasamız uyarınca devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak çalışmayı desteklemek işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür anayasanın çalışma şartlarına ilişkin sağladığı güvence dinlenme hakkını da içerir yılında yürürlüğe giren hafta tatili kanunu yeni kurulan türkiye cumhuriyeti devletinin çalışanlara yönelik felsefesini gösterir niteliktedir şeri düzenin dışında bir yönetim biçimi inşasında çalışanların haftalık altı gün çalışması ve bir günün hafta tatili olarak düzenlenmesi öngörülmüştür hafta tatili kanunda gelişen ve değişen koşullara göre değişiklikler yapılmış olsa da tamamen kaldırılması kabul edilemez yasadaki en son değişiklik yılında yapılmıştır düzenlemeye dair tbmmde geçmişten bugüne yapılan tartışmalarda konunun sadece tatil hakkı boyutu değil laik ve sosyal hukuk devletinde çağdaş dünyanın ölçütlerinden kopmadan yaşamak da gündemde olmuştur buna göre batılı yaşam ve çalışma standartlarının pazar günü olarak belirlediği tatil hakkını ve bunu düzenleyen kanunu tümüyle ortadan kaldırmak birçok işyerinde dini gün esasına göre çalışma ve tatil zorunluluğunu getirebilecektir mevcut yasanın tümüyle yürürlükten kaldırılması hukuken boşluk doğuracaktır dinlenme hakkı temel bir insan hakkıdır i̇nsan haklarının genel niteliği itibarıyla dinlenme hakkından da vazgeçilemez anayasal zorunluluğun yanı sıra çalışanları yorgunluk ve onun beraberinde getireceği dikkatsizlik sonucu uğrayabilecekleri iş kazalarından korumak işçinin bedensel ve ruhsal olarak iyiliğinin devamını sağlamak iş tatminini artırmak işçinin sosyal yaşama da katılımını sağlamak iş veriminin azalmasına engel olmak işin kalitesininesas sayısı karar sayısı düşmesini önlemek vb bir çok sebeple işçinin yıllık izin hafta tatili ve bayram tatili haklarını ve gün içinde ara dinlenmelerini tam olarak kullanabilmesi gereklidir i̇şçilere tatil gününden önce iş sözleşmesiyle belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme yani hafta tatili verilmesi zorunludur pazar günü çalıştırmayla ilgili işçinin rızasını almak gerekirken bu düzenlemeyle beraber artık işçinin rızası olmadan işverenler işçiyi pazar günleri çalıştırabilecektir her ne kadar sayılı ulusal bayram ve genel tatiller hakkında kanunda da hafta tatiline ilişkin düzenlemeler bulunmakta ise de yapılması düşünülen bu değişiklikle toplumda bir algı yaratılarak işyerlerinin hiçbir sınırlamaya tabi olmadan pazar günleri de çalışmasının önü açılacak çalışanların aile birliği birlikte vakit geçirme hakkı yok sayılacak dinlenme hakkı fiilen görmezden gelinecektir çalışanların pazar günkü hafta tatili kanununu tümüyle yürürlükten kaldıran düzenleme anayasanın maddesinde düzenlenen dinlenme hakkı güvencesini ortadan kaldırdığı için anayasaya aykırıdır iptali gerekir tarihli ve sayılı sanayinin geliştirilmesi ve üretimin desteklenmesi amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen madde ile sayılı kanunun ıncı maddesinin fıkrasının ikinci bendinin ikinci cümlesi olarak yer alan ‘bunlara yüksek öğretim kurumlarınca ders yükü zorunluluğu aranmadan ek ders ücreti ve sınav ücreti ile döner sermaye payı ödenir bu ödemelerin dışında aylık ödenek tazminat ve benzeri herhangi bir ödeme yapılmaz ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır söz konusu cümlenin maddeden çıkarılması emekli iken yüksek öğrenim kurumlarına dönen milletvekili ve dışarıdan bakan olarak atanan kişilere emekli aylıkları kesilmeden maaş ödenek ve tazminat ödenmesinin yolunu açmaktadır i̇ptali talep edilen bu düzenlemeden önce anılan durumda olan milletvekilleri ve dışarıdan bakan olarak atananan kişilere yüksek öğretim kurumları tarafından sadece ek ders ücreti ve sınav ücreti ile döner sermaye payı ödenmekteydi yapılan düzenleme bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapan emekli öğretim üyelerine ayrıcalık yaratmıştır bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapmış olan emekli öğretmen mühendis avukat gibi kişiler kurumlarına döndüklerinde emekli maaşları kesilmektedir aynı şekilde bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapmamış olan öğretmen mühendis avukat unvanı taşıyan kişiler de emeklilik sonrası kurumlarına dönmeleri halinde emekli maaşlarını alamamaktadırlar yapılan düzenleme ile sadece öğretim üyelerine bir ayrıcalık tanınmıştır üniversitelerde mevcut çalışan öğretim üyelerinden emeklilik sonrası tekrar kurumuna dönenler emekli maaşını alamamaktadır yapılan bu düzenleme ile aynı işi yapan öğretim üyeleri arasında aylık kazanç farklılıkları oluşacaktır bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapan öğretim üyeleri aynı şartlarda çalıştıkları diğer öğretim üyelerinde aylık yaklaşık bin tl fazla ücret almış olacaktır bireyler arasında yasal hak ödev ve yükümlülükler bakımından eşitlik sağlanması esastır anayasada eşitlik anayasal düzende gerçekleşmesi beklenen bir hedefi değil devletin varlık nedenlerinden birini temsil etmektedir kanun önünde eşitlik anayasada açıkça yer alan ‘devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır ibaresiyle herkesin eşit olarak bağlı bulunduğu ortak hukukesas sayısı karar sayısı sisteminde kanunların devlet erki tarafından herkese eşit uygulanması gerektiğini ifade etmektedir zira anayasamıza göre ‘hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar oysa yapılan düzenleme idareye bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapmış olan sadece öğretim üyelerine yönelik farklı bir sosyal ve ekonomik statü sağlamaktadır yapılan düzenleme ile eşitler arasında ayrıcalıklı bir grup oluşacaktır böyle bir düzenleme açıktır ki ne demokratik ne de çağdaş devlet ilkeleri ile bağdaşmamaktadır bu durum her şeyden önce türkiyenin de altına imza koyarak tarafı olduğu uluslararası sözleşmelerle uluslararası çalışma örgütü ilo kararlarıyla da açık çelişki oluşturacaktır buna ilaveten anayasanın eşitlik hükmünde yer alan ayrımcılık yasağı zeminlerinde sınırlandırma yapılmaksızın ‘benzeri sebeplerle ayrım yapılması da yasaklandığı için devlet organları ve idare makamlarının bütün iş ve işlemlerinde eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi gerekmektedir yine yapılan düzenleme öncesi eşit şartlara sahip öğretim üyelerinden bakanlar kurulu veya yasama organı üyesi olanlar aylık yaklaşık bin tl kazanacakken diğer öğretim üyeleri yaklaşık bin tl alacaktır aynı unvanla aynı görevi yaparken ötekileştirilmiş konumuna getirilen öğretim üyelerinin moral ve motivasyonları bozulacaktır çalışma barışı olumsuz etkilenecektir yapılan düzenleme sayılı kanunun ıncı maddesinin fıkrasının ikinci cümlesini yürürlükten kaldırılmasıyla ayrımcılığa neden olunmaktadır objektif ve makul bir haklılaştırma olmamasına karşın bakanlar kurulu veya yasama organı üyeliği yapmış öğretim üyelerine farklı bir pozisyon ve kazanç imkanı tanınmaktadır düzenleme eşit şartlarda çalışan kişilerle ilgili ayrıma neden olduğu gibi sadece öğretim üyelerine yönelik olması nedeni ile de sakıncalar içermektedir yapılan düzenleme tüm bu nedenlerden dolayı anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir ve iptali gerekir tarihli ve sayılı sanayinin geliştirilmesi ve üretimin desteklenmesi amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi inci maddesi ile sayılı kanuna eklenen ek madde de bulunan nci maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamında ‘en fazla si ve ‘performansa dayalı kriterler ibarelerinin anayasaya aykırılığı ‘ nci maddenin birinci fıkrasının bendi kapsamında ibaresinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen madde ile araştırma görevlisi kadrosuna atamaların sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasının bendi kapsamında yapılması öngörülmüştür araştırma görevlileri ile ilgili sayılı yükseköğretim kanununun maddesinde ‘araştırma görevlileri yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır şeklinde tanımlanarak ‘bunlar ilgili anabilim veya ana sanat dalı başkanlarının önerisi bölüm başkanı dekan enstitü yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar atanma süresiesas sayısı karar sayısı sonunda görevleri kendiliğinden sona erer ek cümle md bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler şeklinde düzenlenmiştir öğretim yardımcıları ise sayılı yasanın maddesinde ‘araştırma görevlileri uzmanlar çeviriciler ve eğitim öğretim planlamacıları olarak sayılmıştır yasanın maddesi ise yasanın öğretim ve öğrenciler başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup ‘lisansüstü öğretim başlığını taşımaktadır bendinin içeriği lisansüstü öğrencilerine burs verilebileceği veya öğrencinin öğretim yardımcılığı kadrolarından birine her defasında bir yıl için atanabileceği şeklindedir bu anlamda hükmü ayrı bir araştırma görevlisi kadrosu yaratmadığı gibi araştırma görevliliği kurumunu da tanımlamamaktadır yapılan düzenleme ile araştırma görevlilerinin bir yıl süreli ve güvencesiz istihdam edilmesine neden olacaktır söz konusu düzenleme üniversitelerde lisans üstü eğitim yapanların bir yıl geçici her yıl yenilenen sözleşmelerle istihdam edilmelerini öngörmektedir akademik personelin çalışma ortamında bağımsız olması esastır araştırma görevlilerinin iş güvencesinin kaldırılması bir yıllık süre ile sınırlandırılması ve üst amirlerinin isteği ile süre uzatımına gidilmesi bağımsız ve özgür çalışma imkanını ortadan kaldıracaktır araştırma görevlileri üniversitelerin gelecekteki akademik personel ihtiyacının karşılanacağı çalışanlardır kanunun uygulanması halinde araştırma görevlileri üniversitelerin akademik ve idari işlerini yerine getiren geçici ara eleman olarak görülecektir anayasanın ‘yükseköğretim kurumları başlıklı maddesinin ilk fıkrasında üniversitelerin kuruluş amacı şu şekilde tanımlanmıştır ‘çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim bilimsel araştırma yayın ve danışmanlık yapmak ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler devlet tarafından kanunla kurulur anayasanın maddesinin fıkrasında yer alan ‘yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı yetiştirme üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde yürütülmesi kanunla düzenlenir hükmüyle yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı yetiştirme ödevi açıkça belirtilmiştir görüldüğü gibi öğretim elemanı yetiştirme ödevi anayasaya göre üniversitelerin varlık nedeniyle bütünleşmektedir anayasanın ‘yükseköğretim üst kuruluşları başlıklı maddesinde ise aynı şekilde öğretim elemanı yetiştirme görevine yükseköğretim kurulunun kuruluş amacı içinde yer verilmiştir yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak düzenlemek yönetmek denetlemek yükseköğretim kurumlarındaki eğitim öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile yükseköğretim kurulu kurulur sayılı yükseköğretim kanununun maddesi yukarıda belirtilen anayasa hükümlerine de uygun olarak öğretim elemanı yetiştirme ödevini yükseköğretim kamu hizmetinin ana ilkelerinden biri olarak belirlemiştir ‘yükseköğretim aşağıdaki ‘ana ilkeler doğrultusunda planlanır programlanır ve düzenlenir yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesi verimlerinin artırılması genişletilmesi ve bütün yurda yaygınlaştırılması amacına yönelik olarak yenilerinin açılması öğretim elemanlarının yurt içinde ve dışında yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke veesas sayısı karar sayısı hedefleri doğrultusunda ülke çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması gerçekleştirilir yükseköğretim kurulunun görevleri yasanın maddesinde düzenlenmiştir yükseköğretim üst kuruluna ‘a yükseköğretim kurumlarının bu kanunda belirlenen amaç hedef ve ilkeler doğrultusunda yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için  n gelişmiş üniversitelerin eğitim öğretim ve eleman yetiştirme alanlarında yapacağı katkıyı gerçekleştirmek için gelişmiş üniversiteleri görevlendirmek ve bu konudaki uygulama esaslarını tespit etmek  görevleri verilmiştir anayasa ve yasa hükümlerinin yükseköğretim üst kuruluna ve yükseköğretim kurumlarına yüklediği görev öğretim üyesi yetiştirmek ve bu amaçla yükseköğretim kamu hizmetini ve hizmetin işgücü gereksinimini planlama çerçevesinde temin etmektir öğretim üyesi yetiştirme ve yükseköğretimin işgücü gereksinimini planlama ödevleri ile kamu hizmetinin sürekliliği ilkesi ile bağdaşan atama yöntemi yasanın maddesidir yasanın d maddesi ile yapılacak atama yöntemi açıklanan anayasal ve yasal görevlerin yerine getirilmesine elverişsizdir kamu kurumları hizmet esaslarını hizmetin en sağlıklı şekilde işletilmesini sağlayacak şekilde yürütmelidir üniversitede amaç bilim insanı yetiştirerek ülkenin bilimsel gelişmişliğine katkıda bulunmak ve lisans lisansüstü eğitim vasıtasıyla da bilimsel kültürel gelişimi sağlamak ve ülkenin nitelikli personel ihtiyacını karşılamaktır ‘üniversitenin iki temel amacı vardır birincisi bilim ve teknoloji üretmek ikincisi bunu üretecek ve uygulayacak vasıfta insanlar yetiştirmektir söz konusu yasa ile anayasal düzenlemeler göz ardı edilmektedir i̇lgili kanun maddesi hiçbir şekilde araştırma görevlisi yetiştirme amacına hizmet etmemektedir zira bilimsel özgürlüğün kullanımı mesleki güvence ile doğrudan bağlantılıdır mesleki güvenceden yoksun araştırma görevlilerinin serbestçe bilimsel çalışma ve araştırma yapmasını beklemek imkansızdır danıştay i̇dari dava daireleri kurulu yd i̇tiraz no nolu kararında ‘bu durumda öğretim üyesinin sözleşmesinin herhangi bir neden gösterilmeden yenilenmeyeceğinin öngören bir işlemin ve böyle bir işleme dayanak olabilecek düzenlemenin öğretim üyelerinin bilimsel özgürlüğünü mesleki güvencesini zedeleyeceği dolayısıyla akademik faaliyeti aksatacağı açık olup böyle bir durum anayasanın maddesine uygun görülemez şeklinde görüş bildirilmiştir danıştay i̇dari dava daireleri kurulunun yd i̇tiraz kararı bu çerçevede anayasa mahkemesinin üniversitelerin hukuki niteliği bilimsel özerklik ve akademik personelin mesleki güvencesi konularını incelediği kararlarındaörneğin günlü k sayılı günlü k sayılı günlü k sayılı kararları üniversitelere bilimsel özerklik tanındığı vurgulanarak üniversite öğretim üyelerinin bilimsel çalışma ve araştırmaları eğitim ve öğretimi özgürce yapabilmeleri için mesleki güvenceye sahip olmalarının gerekli olduğu belirtilmiştir uygulaması araştırma görevlilerinin esnek ve güvencesiz istihdamının en saf biçimi olmuştur uygulaması bu statüdeki araştırma görevlisinin lisansüstü eğitimi sırasında istihdamını sağlamakta ancak tezini başarıyla bitirip öğrenciliği sona erdiğinde veya azami sürede tezini bitiremediğinde kadro ile ilişkisinin kesilmesine yol açmaktadır bu durumun pratik sonucu araştırma görevlilerinin üniversitenin geleceği olduğu düşüncesinin tümüyle ortadan kalkması ve araştırma görevlilerinin üniversitenin akademik ve idari işleriniesas sayısı karar sayısı yerine getiren geçici ara eleman olarak görülmeye başlanması olmuştur özellikle araştırma görevlilerinin iş tanımlarının kasıtlı biçimde muğlak bırakılması ciddi ölçüde angaryayı beraberinde getirmekte ve bu duruma itiraz ettiklerinde mobbinge maruz kalmalarına neden olmaktadır üniversite yönetimlerinin ve öğretim üyelerinin akademinin en alt basamağında çalışan genç bilim insanlarına yeri geldiği zaman öğrenci yeri geldiği zaman ‘çalışan muamelesi yapması araştırma görevlilerinin emeklerini değersiz kılan haklarını hiçe sayan çalışma ilişkilerine zemin hazırlamaktadır araştırma görevlilerinin üniversitenin karar alma ve yönetim süreçlerinden dışlanması ise söz konusu çalışma ilişkisini perçinlemektedir anayasanın uncu maddesinde üniversitelerin işleyişinde kanunlarda öngörülen esaslara uyulacağını öte yandan öğretim elemanlarının görevleri unvanları atama yükselme ve emeklilikleri gibi hususların da ancak kanunda gösterilen usul ve şartlarla yerine getirileceğini düzenlenmiştir anayasanın kamu hizmetlerine girme hakkı başlıklı maddesinde ‘her türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez ifadelerine yer verilmiştir dava konusu düzenleme yukarıda saymış olduğumuz anayasal hükümlerin de ihlali niteliğindedir dava konusu düzenleme anayasada güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkının hukuka aykırı bir biçimde hakkın özünü etkileyecek şekilde sınırlandırılması anlamına gelmektedir anayasanın maddesinin kamu hizmetine girme hakkına getirdiği tek sınır ‘görevin gerektirdiği niteliklerdir araştırma görevlileri yıllık atama ile görev yapan kamu görevlileridir bu şekilde dava konusu düzenleme ile yasada belirlenen yetki kurallarına ve atama yöntemine aykırı düzenlemelerle araştırma görevlilerinin kamu hizmetine girişine maddesinin dayanak alınması imkansızlaştırılmaktadır bu nedenlerden dolayı yapılan düzenleme anayasanın ve maddelerine aykırılık içermektedir ‘en fazla si ibaresinin anayasaya aykırılığı yapılan düzenleme ile kapsamında atanıp doktora ve sanatta yeterlilik eğitimlerini tamamlayanlardan kurumların senatolarınca belirlenen çalışanlardan sadece sinin performansa dayalı kriterler çerçevesinde yardımcı doçentlik kadrolarına atanmaları öngörülmüştür düzenleme atanacak kişi sayısını sınırlandırmakla beraber sübjektif kriterler içeren performans sistemi getirmektedir kurumlarında doktora ve sanatta yeterlilik eğitimlerini tamamlayanlardan sadece sinin yardımcı doçentlik kadrosuna atanacak olmalarının sınırlandırılması eşitlik ilkesinin ihlali anlamını taşımaktadır anayasanın maddesinde ‘herkes dil renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetmeksizin kanun önünde eşittir denmektedir araştırma görevlilerinin kendi kurumlarına sadece sinin atanabilmesi eşitlik ilkesine aykırılık içermektedir sınırlaması anayasanın maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıdıresas sayısı karar sayısı anayasanın kamu hizmetlerine girme hakkı başlıklı maddesinde ‘her türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez ifadelerine yer verilmiştir dava konusu düzenleme yukarıda saymış olduğumuz anayasal hükümlerin de ihlali niteliğindedir dava konusu düzenleme anayasada güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkının hukuka aykırı bir biçimde hakkın özünü etkileyecek şekilde sınırlandırılması anlamına gelmektedir anayasanın maddesinin kamu hizmetine girme hakkına getirdiği tek sınır ‘görevin gerektirdiği niteliklerdir araştırma görevlileri yıllık atama ile görev yapan kamu görevlileridir bu şekilde dava konusu düzenleme ile araştırma görevlilerinin kamu hizmetine girişine sınır getirilmektedir araştırma görevlilerinin kamu hizmetine girişte aranan nitelikleri kaybetmedikleri ve ihtiyaç ve başarı konusunda aranan öneri ve olumlu görüşleri sağladıkları takdirde başka hiçbir koşul aranmaksızın atanmaları gerekmektedir oysa dava konusu işlem anayasanın maddesinde tanınan kamu hizmetine girme hakkını sınırlamakta kamu hizmetinin sürekliliği ilkesine aykırı sonuçlar doğurmaktadır ‘performansa dayalı kriterler ibaresinin anayasaya aykırılığıperformansa dayalı kriterler ifadesine bakıldığında sübjektif ögelerin varlığı açıkça görülmektedir ayrıca ‘performansa dayalı kriterler ifadesi belirsizlik ifade etmektedir anayasa tbmmye yasama erkini netice itibariyle kamu yararını sağlamak üzere vermiştir yapılan yasama işlemlerinin kamu yararı amacına değil öznel subjektif amaçlara yönelik olarak yapılması halinde ise yasama yetkisinin saptırıldığını söylemek gereklidir madde metninde yer alan ‘performansa dayalı kriterler ibaresi belirsiz bir ifadedir halbuki hukuk devleti olmanın birincil koşulu düzenlemelerin belirli olması anlamına gelmektedir bir başka deyişle hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de ‘belirlilik ilkesidir performans kriterleri net olarak açıklanmamıştır bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir belirli ve öngörülebilir kurallara bağlanmaksızın verilen yetkiler hukukî güvenlik sağlayamayacağı için anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil etmektedir anayasa mahkemesi ‘hukuk devleti ilkesini hukuk güvenliği kamu yararı yasaların öngörülebilir olmaları ölçütleriyle birlikte açıkladığı kararında şu tespitlerde bulunmuştur ‘anayasanın maddesinde belirtilen hukuk devleti her eylem ve işlemi hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu güçlendirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumları benimsemeyen hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan yasaların üstünde anayasanın ve yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararı anayasa mahkemesi kararlar dergisi sayı cilt ankara sh ölçütleri açık ve net olmayan performans kriterlerine göre yardımcı doçent kadrolarına atama yapılamayacağı hukuksal anlamda net olarak ortadadır sadece mülakat sınavına dayalı yapılan atamalarda bile milli eğitim bakanlığı şube müdürlüğü sınavı danıştayda açılan davalarda danıştay dairesinin esas veesas sayısı karar sayısı danıştay dairesinin esas sayılı yürütmeyi durdurma kararları verilmiştir her iki kararda da özetle ‘şube müdürlüğü atamaları için sadece sözlü sınavla atama yapılamayacağı objektif olan yazılı sınavının değerlendirme dışı bırakılamayıp belirleyici olması gerektiğinden söz edilmiştir anılan danıştay kararlarının uygulanmaması üzerine meb aleyhine lerce dava açılmıştır anılan kararlardan biri de ankara i̇dare mahkemesi tarafından verilmiş ve ‘mahkeme kişinin mülakatının iptaline yapılan tüm sözlü sınavın mülakatların iptaline ve sadece sözlü puanı ile yapılan şube müdürü atamasının iptaline karar vermiştir milli eğitim bakanlığı bu kararı danıştaya temyiz etmiştir danıştay dairesi karar tarihli esas karar kararında ankara i̇dare mahkemesinin temyize götürülen kararındaki ‘sadece sözlü sınav puanlarına göre oluşturulan başarı listesi esas alınarak adet şube müdürü kadrosuna yapılan atama işlemlerinin tümünün iptaline ilişkin kısmın aynen onanmasına tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar vermiştir danıştay kararında meb taşra şube müdürlüğü atamalarında hukuka uyarlılık bulunmadığını kişinin başarı sıralamasının sadece sözlü puana göre yapılamayacağını adayın yazılı ve sözlü puanlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ayrıca yapılan şube müdürlüğü atamasını sadece sözlü sınav esas alınarak yapıldığı için iptal etmiştir danıştay dairelerinin verdiği kararlara bakıldığında sadece mülakat sınavına bağlı bile atama yapılamayacağı açık ve net olarak vurgulanmıştır i̇ptali istenen düzenlemede performansa dayalı kriterlerin ne olduğu belli değildir her hangi bir sınav öngörülmemiştir i̇darenin keyfi uygulamalara imza atması üniversitelerde çalışma barışını bozacak araştırma görevlileri üzerinde baskı grupları oluşacak ifade ve özgür çalışma ortamı kaybolacaktır bur