esas sayısı karar sayısı sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin birinci fıkrasının bendinde yer alan bakanlar kurulu tarafından ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun türkiye varlık fonunun kaynakları dördüncü maddesinin birinci fıkrasının bendinde bakanlar kurulu tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklardan türkiye varlık fonuna aktarılmasına veya şirket tarafından yönetilmesine karar verilen meblağın türkiye varlık fonunun kaynaklarından birini oluşturacağı düzenlenmiştir söz konusu madde metninde geçen kamu kurum ve kuruluşları kavramı oldukça geniş bir kavramdır kamu kurum ve kuruluşları kapsamına tüm merkezi bütçeli idareler özel ve özerk bütçeli idareler ve kuruluşları sosyal güvenlik kurumları düzenleyici ve denetleyici kurumlar ve bunlara bağlı ilgili ilişikli kamu kurum ve kuruluşları girmektedir bu sebeple söz konusu hükümle bakanlar kuruluna sayılan kurum ve kuruluşların tamamının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıkları türkiye varlık fonuna aktarma veya bunların türkiye varlık fonu anonim şirketinince yönetilmesine karar verme yetkisi tanınmaktadır uluslararası ölçekte lerden beri varlıkları bilinmekle birlikte son yıllarda büyük ilgi uyandıran ulusal varlık fonları türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulmasına dair kanun ile ülkemiz gündemine de girmiştir genel kabul görmüş tanımlara göre ulusal varlık fonları bugünün kaynaklarından gelecek nesillerin de yararlanması ilkesine dayanarak cari fazla veren ülkelerin cari fazlalarını gelecek nesillerin de yararlanacağı yatırımlarla değerlendirmesini veya doğal kaynakların işletilmesinden kaynaklanan gelirlerin gelecek nesillerin de yararlanmasına olanak verecek şekilde yüksek getirili yatırımlara yönlendirilmesini hedeflemektedir bu tanımlamaya göre varlık fonları ile diğer borçlanma enstrümanları arasında da açık bir farklılık bulunmaktadır borçlanma enstrümanları ile bugünün yükümlülükleri gelecek nesillerle paylaşılırken varlık fonları ile ülkelerin sınırsızca kullandıkları kaynaklardan gelecek nesillerin de pay alması amaçlanmaktadır diğer uygulamalara bakıldığında doğal kaynağı olmayan ülkelerde bu tür fonlar rekabet gücünü artırmak ileri teknolojileri ve bazı kritik sektörleri desteklemek amacıyla kurulmaktadır örneğin fransa bu fonu öncelikli olarak stratejik şirketlerinin yok pahasına yabancıların eline geçmesini önlemek için kullanmaktadır dünyada bu fonlar belirli odaklanmış ve net amaçları gerçekleştirmek için kurulmasına rağmen söz konusu sayılı kanunla kurulması öngörülen türkiye varlık fonunun dünyadaki klasik devlet varlık fonlarına kıyasen ihdas amacını aşmaktadır düzenlemenin kapsamı ile dünyadaki klasik devlet varlık fonlarının amacını aşmasının yanı sıra aynı zamanda bir nevi ilave borçlanma hedefi taşıması ülke varlıklarını bakanlar kuruluna tanınan sınırsız yetkilerle nakde çevirerek yaratacağı kaynakla portföy yönetimi faaliyetine girmesini ve sürdürmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır ancak söz konusu işlemlerin her halukarda kamu yararını gözetmesi ve anayasal kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekiresas sayısı karar sayısı anayasanın maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiştir anayasanın maddesindeki hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bir kuralın kamu yararı dışında saklı bir amacı gerçekleştirmek amacıyla konulduğu durumlarda yetki saptırması durumu ve giderek kuralın amaç açısından sakatlığı ortaya çıkar i̇ptali talep edilen iş bu düzenleme kamu yararı amacını taşımamaktadır anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması gereklidir bakanlar kuruluna sınırları net olarak düzenlenmeden verilen yetki gerek kişiler yönünden gerek idare bakımından belirsizlik taşımaktadır bu sebeplerle anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir iptali gerekir anayasanın maddesinde egemenliğin anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanılacağı hiçbir kimsenin ve organın kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağı belirtilmiştir anayasanın maddesinde de yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmiştir anayasanın maddesi ise yürütme yetkisi ve görevi cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu tarafından anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir hükmünü içermektedir her üç düzenlemeyi beraber değerlendirdiğimizde herhangi bir yasa hükmü ile yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilebilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamını taşımamaktadır temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralı ile sınırsız belirsiz geniş bir alanın yönetimin düzenlemesine bırakılması anayasanın ve maddelerine aykırılık oluşturur bir başka deyişle anayasanın maddesi uyarınca bakanlar kurulu da egemenliğin anayasanın koyduğu esaslara göre kullanan yetkili organlardan biridir bakanlar kurulu da kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz anayasanın maddesinde de düzenlenen yasama yetkisi türkiye büyük millet meclisine aittir ve bu yasama yetkisi bakanlar kuruluna devredilemez anayasanın maddesi ise bakanlar kurulunun yürütme yetkisi ve görevini cumhurbaşkanı ile birlikte anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanacağını ve yerine getirileceğini düzenlemiştir bu sebeple sınırları belirsiz bir şekilde yetkinin bakanlar kuruluna bırakılması anayasaya aykırılık teşkil etmektedir iptali gerekir i̇ptali istenen türkiye varlık fonunun kaynakları başlıklı dördüncü maddenin birinci fıkrasının bendindeki düzenleme ile bakanlar kuruluna herhangi bir sınırlama ve belirleme olmaksızın tüm kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıkları türkiye varlık fonuna aktarma veya bunları türkiye varlık fonu anonim şirketinince yönetilmesine karar verme yetkisi tanınmakta bunların aynı zamanda türkiye varlık fonunun kaynaklarından birini oluşturacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır bakanlar kuruluna sınırsız yetki verilmek suretiyle türkiye varlık fonuna aktarılması düşünülen kamuesas sayısı karar sayısı kurum ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıkların ilgili kurum ve kuruluşların bünyelerinde nasıl kullanılacağı tasarruf edileceği ne suretle değerlendirileceği hususlarında çeşitli kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde özel düzenlemeler yapılmıştır ayrıca bunların bazıları kurum ve kuruluşların yıllık bütçe uygulamaları sırasındaki faaliyetleri sonucu ortaya çıkan gelir varlık ve değerlerdir ki bunların da nasıl değerlendirileceği ertesi yıla devredip devr olunmayacağı veya fazlasının hazineye irat kaydı konusunda da mali mevzuatımızda düzenlemeler bulunmaktadır bir örnek ile somutlaştırmak gerekirse sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanununun maddesinin fıkrasında kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu şirketlerinin gayrisafi hasılatından bütçeye aktarılmak üzere yapılacak kesinti ile ilgili olarak miktar zaman oran sınırlaması da içerecek şekilde yasama organınca bakanlar kuruluna yetki aktarımında bulunulmasına ilişkin bir hüküm de bulunmaktadır anayasa mahkemesi de bakanlar kuruluna verilen yetkinin sınırları hususunu çeşitli kararlarında değerlendirmiştir anayasa mahkemesinin tarihli sayılı mali yılı bütçe kanununun bazı maddelerinin iptal edilmesi ile ilgili olarak açılmış bulunan davaya ilişkin kararında anayasanın maddesinde ‘yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmektedir buna göre yasa koyucunun temel ilkeleri koymadan çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetki vermemesi sınırsız belirsiz bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamına gelmez yasa koyucu gerektiğinde sınırlarını belirlemek koşuluyla bazı konuların düzenlenmesini idareye bırakabilir bu bağlamda sık sık değişik önlemler alınmasına veya bunların kaldırılmasına gerek görülen ekonomik teknik veya benzeri alanlarda temel kurallar saptandıktan sonra ayrıntıların düzenlenmesinin idareye verilmesi yasama yetkisinin devri olarak nitelendirilemez ancak iptali istenilen bentlerle maliye bakanına çerçevesi çizilmemiş esasları belirlenmemiş bir alanda hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın geniş yetkiler tanınarak yasama yetkisinin devrine yol açılmıştır değerlendirmesi yapılmıştır i̇ptali istenen hüküm bakanlar kuruluna süresiz ve sınırsız bir yasama yetkisi tanıdığı için anayasanın maddesine aykırıdır çünkü söz konusu hükümle hangi kamu kurum ve kuruluşunun hangi ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklarını hangi tutarda hangi süre ile türkiye varlık fonuna devri konusunda karar vermeye bu konudaki usul ve esasları tespite bakanlar kurulu yetkili olacaktır bu durum bakanlar kuruluna yasama yetkisinin devri demektir ve yasama yetkisinin türk ulusu adına tbmmnin olduğuna ve devredilemeyeceğine ilişkin anayasa hükmüne aykırılık teşkil edecektir hiçbir çerçeve çizilmeksizin hiçbir sınırlamayla bağlı olmaksızın ve esaslar belirlenmeksizin sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasının bendine konulan bir hükümle bakanlar kuruluna tüm kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklarını türkiye varlık fonuna aktarma veya bunları türkiye varlık fonu anonim şirketinince yönetilmesine karar verme yetkisi tanınması anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine anayasanın ncı maddesi hükmüne anayasanın nci maddesinde yer alan yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindirbu yetki devredilemez hükmüne ve yürütme yetkisininesas sayısı karar sayısı anayasaya ve kanunlara göre yürütülmesi gerektiğini belirten anayasanın nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir türkiye varlık fonunun kaynağı olarak kullanılacak olan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıkların kaynakların ait oldukları merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin gelir gider ödenek kayıtları nakit akışları ve bunların harcanması kullanımı muhasebeleştirilmesi fazlalarının devri denetimi açısından tabi oldukları genel kuralların büyük bölümü sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanununda ve bu idarelerin kuruluş ve teşkilat yasalarında yer almakta bu idareler kaynakların kullanımı konusunda parlamentoda her yıl görüşülerek yasalaşan yıllık bütçe kanunları ile parlamento tarafından bütçe hakkı kavramı çerçevesinde yetkilendirilmektedir bu açıdan iptali istenen üncü maddenin numaralı fıkrasının bendinin türkiye varlık fonunun oluşturulmasında kullanılacak kaynakların büyük bir bölümünün birikiminin yıllık bütçe uygulamaları sonucunda gerçekleştiği veya gerçekleşeceği bu fon alt fonlar şirket ve alt şirketler aracılığıyla toplanacak ve kullanılacak kaynakların türk milli bütçe ve kamu mali sisteminde adeta ikincil bir kamu finansman havuzu ikincil hazine anlamı taşıdığı ve buna ilişkin yetkinin sadece bakanlar kuruluna bırakılmış olması hususları da dikkate alınarak parlamentonun bütçe hakkı ve buna ilişkin anayasa hükümleri açısından da değerlendirilmesi gerekmektedir anayasa siyasal iktidarın yapısını işleyişini siyasal kurumların statülerini görev ve yetkilerini belirleyen vatandaşların hak ve özgürlüklerini tespit eden ve bunların hukuki güvencelerini içeren bir toplum sözleşmesidir kişilerin hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınabilmesi için yasama ve yürütme organlarının yetkilerinin sınırlanması ihtiyacı sadece temel hak ve özgürlükler alanında değil kamu harcamalarına ilişkin düzenlemeler alanında da gerekli olup bu bağlamda çeşitli kurallar anayasalarda yer alır demokrasilerde kamu harcamalarının büyüklüğü ve kapsamı ile bu harcamaların yapılabilmesi için vatandaşlara getirilecek yükümlülüklere halk karar verir ki buna bütçe hakkı denilmektedir halk sahip olduğu ve sahip olmak üzere yüzyıllarca mücadele ettiği bütçe hakkını seçtiği temsilcileri aracılığıyla kullanır kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanım meşruiyeti parlamentoların varlık sebebiyle özdeş tutulan ulusal egemenliğin bütçe hakkına dayanır bütçe hakkı dünya tarihinde demokrasi için vazgeçilmez bir kurum olarak çetin mücadelelerin ürünüdür i̇ngilterede magna carta haklar dilekçesi haklar yasası fransada ihtilali ve anayasaları yaklaşık sekiz yüzyıllık tarihin bilinen uğraklarıdır bütçe hakkı bu uzun tarihsel süreçte demokrasinin gelişmesi açısından anahtar role sahip olmuştur öncelikle vergi toplanması temsil yeteneği sınırlı çevrelerin iznine tabi tutulmuştur daha sonra harcamaların yapılması temsil yeteneği kısmen güçlenen zeminlerce izne tabi kılınmış ve nihayet gelir ve harcamaların birlikte bütçe olarak her yıl için izin ve onaya tabi tutulması ve gerçekleşmelerin denetimi suretiyle bütçe hakkı bugünkü çehresine kavuşmuştur yüzyılın ilk yarısında bütçe hakkı hem birçok bütçe ilkesinin önceden izin ilkesi yıllık olma ilkesi bütçe birliği ilkesi genellik ilkesi gelir ve giderlerin gayrisafiliği ilkesi oluşması ve yerleşmesiyle güçlenmiş hem de tedrici olarak diğer devletlerce de bütçe hakkı benimsenen evrensel bir değer haline gelmiştir her ülke kendi tarihsel koşulları içinde bütçe hakkının kurumsallaşma sürecine farklı bir uyarlanma deneyimi yaşamıştır temsili demokrasi parlamentonun bütçe hakkından doğmuştur anayasa mahkemesinin çeşitli kararlarında da belirtildiği üzere yasama organının halk adına kamuesas sayısı karar sayısı gelirlerini toplama ve yine halk adına bu gelirleri harcama konusunda yürütme organına sınırlarını belirleyerek yetki vermesi ve sonuçlarını denetlemesine bütçe hakkı denilmektedir bu hak demokratik parlamenter yönetim sistemini benimsemiş olan ülkelerde halk tarafından seçilen temsilcilerden oluşan ve en yetkili organ olan yasama organına ait bulunmaktadır bütçe yapısının fonksiyonunu ifa edebilmesi temel bütçe ilkelerine uyulması ile mümkün olmaktadır bütçe ilkeleri bütçenin hazırlanması görüşülüp onaylanması uygulanması ve denetlenmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulması gereken kuralları ifade eder bu ilkeler devlet bütçelerinin temel özellikleri ve amaçlarının gerçekleşmesi için uygulanması zorunlu olan ulusal ve uluslararası alanda kabul görmüş klasik maliye biliminin ilkeleridir bkz anayasa mahkemesinin günlü ve k sayılı kararı çağdaş demokrasilerde hükümetler politika önceliklerini amaç ve hedefler seti kaynak harcama yapısı uygulama adımları ve benzeri açılardan ortaya koyarak parlamentoya sunarlar ve parlamentodan izinonay isterler i̇lgili dönemin sonunda milletin meclisince döneme ilişkin gerçekleşmeler ve yürütülen faaliyetler bütçenin amaç ve hedeflerine ulaşma derecesi açısından değerlendirilir böylece hükümetin performansı bütçenin amaç ve hedefleri ile gerçekleşmeler arasındaki açıklık ve meydana gelen sapmalar üzerinden müzakere edilir ve hesap verme sorumluluğu çerçevesinde hükümetten hesap sorulur ancak türkiye varlık fonu alt fonlar şirket ve alt şirketlerin oluşturulmasına bunlara kaynak aktarılmasına bunların işleyişine ve denetimine ilişkin işlemler yukarıda açıklanan çerçevenin dışında gerçekleşmektedir ülkemizde anayasasının ve maddelerinde bütçe hakkı çeşitli yönleri ile hüküm altına alınmıştır bu anayasal normlar sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu ve sayılı sayıştay kanunu gibi ana düzenlemelerle somut ve uygulanabilir kılınmıştır türk mali yönetim sisteminde sayılı muhasebe umumiye kanununun tarihli ve sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu ile yürürlükten kaldırılmasından ve sayılı kanununun bütün maddeleriyle yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren yeni bir mali sisteme geçilmiştir sayılı kanun benzer dünya örneklerinde olduğu gibi bütçe hakkının kullanılmasında tbmmnin konumunu ve getirdiği yeni mali yönetim sistemi düzenlemeleri ile bütçe hakkının daha etkin kullanımının alt yapısını güçlendirmiştir nitekim sayılı kanunun genel gerekçesine bakıldığında kanun ile bütçe kapsamının genişletilerek bütün kamu kaynaklarının tbmm denetimine sunulması suretiyle bütçe hakkının en iyi şekilde kullanılması bütçe hazırlama ve uygulama sürecinde etkinliğin arttırılması mali yönetimde şeffaflığın sağlanması sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile harcama sürecinde yetki sorumluluk dengesinin yeniden kurulması etkin bir iç kontrol sisteminin oluşturulması ve bu suretle çağdaş gelişmelere uygun yeni bir kamu mali yönetim sisteminin oluşturulmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır sayılı kanunun temelinde stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme yatmaktadırkamu idarelerinin bütçeleri gelir gider ve nakit yönetimleri bakımından kalkınma planı stratejik plan orta vadeli program ve orta vadeli mali plan performans programı ve performans programında yer alan performans hedefigöstergesi bütçe gibi birbirine bağlı veesas sayısı karar sayısı birbirini tamamlayan ve yukarıdan aşağıya hiyerarşik bir yapı oluşturan bütünsel bir süreç olarak tasarlanmıştır buna göre kamu idareleri kalkınma planları programlar ilgili mevzuat ve belirledikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin olarak temel görev ve görüşleri ile stratejik amaç ve ölçülebilir hedeflerini saptamak performanslarını önceden belirlenmiş göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla uzun süreli stratejik plan md ile stratejik plana göre yürütecekleri faaliyet ve projeleri ve bunların kaynak ihtiyacı ile performans hedef ve göstergelerini içeren yıllık performans programı hazırlamak md ve kamu hizmetlerini istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmek için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini stratejik planlarına yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar md bütçeler kalkınma planı ve programlarda yer alan politika hedef ve önceliklere uygun şekilde idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda maliyet analizine göre hazırlanacak uygulanacak ve kontrol edilecek md kamu idareleri gelir ve gider tekliflerini hazırlarken orta vadeli program ve mali planda belirlenen temel büyüklükler ile ilke ve esasları kalkınma planı ve yıllık program öncelikleri ile stratejik planı çerçevesinde belirlenmiş ödenek tavanlarını stratejik planı ile uyumlu çok yıllı bütçeleme anlayışını ve performans hedeflerini dikkate alacaklardır md i̇darelerce her yılın sonunda hazırlanacak idare faaliyet raporları ise kullanılan kaynaklar bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenleri stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyetler ile performans bilgilerini içerir şekilde hazırlanacak md sayıştay söz konusu raporları değerlendirerek değerlendirme sonuçları ile birlikte tbmmye sunacak tbmm ise bu raporlar ve değerlendirmeler ile sayıştayın düzenlilik ve performans denetimleri sonucunda ulaştığı denetim bulguları temelinde kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasına ilişkin olarak kamu idarelerinin yönetim ve hesap verme sorumluluklarını görüşecektir md başka bir anlatımla kamu idareleri kalkınma planı kalkınma planına dayalı hazırlanan programlar ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin temel görev misyon ve temel görüşleri vizyon ile stratejik amaç ve hedeflerini belirledikleri birer stratejik plan hazırlayacaktır stratejik planda stratejik amaçları temel stratejileri ölçülebilir hedefleri ve performanslarını ölçmek izlemek ve değerlendirmek için önceden belirlenmiş performans göstergeleri yer alacaktır kamu idareleri stratejik planları ile orta vadeli program ve orta vadeli mali plana göre her yıl yıllık performans programı hazırlayacaklar ve performans programlarında yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacına ve performans hedef ve göstergelerine yer vereceklerdir her yıl bütçelerini yaparken ise program ve proje bazında kaynak tahsislerini stratejik planlarına ve performans programında yer alan yıllık amaç hedef ve performans göstergelerine dayandıracaklardır nihayetinde ise bütçe ve faaliyet sonuçlarını tbmmye raporlayacaklar sayıştay ise kamu idarelerinin raporladıkları mali tablolar ile faaliyet raporlarını inceleyip denetleyip değerlendirerek ve bunlara düzenlilik ve performans denetimi bulgularını ekleyerek tbmmye kamu idarelerinin mali tabloları ile faaliyet raporları hakkında görüş bildirecektir böylece yasama organının bütçe hakkının gereği olarak yürütmeyi sadece ödenek miktarları ile faaliyetlerin mevzuata uygunluğu açısından değil ayrıca ölçülebilir somut hizmet göstergeleri temelinde denetlemesi de sağlanmış olacaktır i̇ptali istenen düzenleme ile hiçbir çerçeve çizilmeksizin esaslar belirlenmeksizin ve hiçbir sınırlamayla bağlı olmaksızın bakanlar kuruluna tanınan kamu kurum ve kuruluşlarınınesas sayısı karar sayısı ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklarının türkiye varlık fonuna devir yetkisi ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklarına el konulan merkezi yönetim bütçesi içinde yer alan kamu kurum ve kuruluşları açısından yukarıda özetlenen stratejik planlanma performans esaslı bütçeleme kalkınma planı stratejik plan orta vadeli program orta vadeli program orta vadeli mali plan performans program ve göstergeleri mali tablo ve faaliyet raporlamalarını sayıştay denetimini anayasal güvence altında bulunan bütçe sürecini anlamsız ve uygulanamaz hale getirmekte anayasal güvence altına alınan bütçe sürecine müdahale anlamı taşımaktadır anayasanın maddesinde türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkileri genel olarak sıralanırken kanun koymak değiştirmek ve kaldırmak şeklinde ortaya konulduktan sonra ayrıca bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek denilerek yasalar ile bütçe yasaları arasında ayrıma gidilmiştir nitekim yasaların türkiye büyük millet meclisinde teklif ve görüşme usul ve esasları ile yayımlanması anayasanın ve maddelerinde düzenlenirken bütçe yasalarının görüşme usul ve esasları ise maddesinde ayrıca kurallaştırılmıştır bu maddeyle bütçe kanun tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabul edilmiş genel kurulda üyelerin gider arttırıcı veya gelir azaltıcı teklifte bulunmaları yasaklanmış ve anayasanın maddesiyle de cumhurbaşkanına bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere tbmmne geri gönderme yetkisi tanınmamıştır öte yandan anayasanın maddesinin son fıkrasında bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı belirtilmiş maddesinde ise bütçede değişiklik yapılabilmesi esasları ayrıca düzenlenerek bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi dahi verilmemiştir anayasanın maddesinde devletin ve kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamaları yıllık bütçelerle yapılır malî yıl başlangıcı ile merkezî yönetim bütçesinin hazırlanması uygulanması ve kontrolü kanunla düzenlenir kuralına yer verilmiştir anayasanın bütçenin hazırlanması uygulanması ve kontrolüne ilişkin göndermede bulunduğu kanun sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanunudur sayılı kanun bütçe ile ilgili kanun değil bütçenin hazırlanma uygulanma ve kontrolünün de tabi olduğu kanundur dolayısı ile bütçenin hazırlanması uygulanması ve kontrolünün sayılı kanuna uygun olması anayasal bir zorunluluktur anayasanın maddesinde demokratik devlet ilkesine yer verilmiş maddesinde egemenliğin anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanılacağı hiçbir kimse ve organın kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağı belirtilmiş ve maddesinde ise bütçe hakkının türkiye büyük millet meclisine ait olduğu hüküm altına alınmıştır anayasa mahkemesinin çeşitli kararlarında da belirtildiği üzere yasama organının halk adına kamu gelirlerini toplama ve yine halk adına bu gelirleri harcama konusunda yürütme organına sınırlarını belirleyerek yetki vermesi ve sonuçlarını denetlemesine bütçe hakkı denilmektedir bu hak demokratik parlamenter yönetim sistemini benimsemiş olan ülkelerde halk tarafından seçilen temsilcilerden oluşan ve en yetkili organ olan yasama organına ait bulunmaktadır bkz anayasa mahkemesinin günlü ve k sayılı ve günlü ve k sayılı kararları anayasa mahkemesi yine son dönemde yılı merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan bakanlar kuruluna maliye bakanına veya diğer bazı bakanlıklaraesas sayısı karar sayısı verilmiş bulunan ve bütçe kanununun çeşitli maddelerinde yer alan verilen yetkilerin iptali konusunda yapılan başvuru ile ilgili olarak vermiş bulunduğu tarih ve k kararında bütçe hakkı vergi ve benzeri gelirlerle kamu harcamalarının çeşit ve miktarını belirleme ve onaylama hakkıdır bu hak halk tarafından seçilen temsilcilerden oluşan yasa organına aittir bütçe hükümetin meclise karşı temel sorumluluk mekanizmasıdır meclis bütçe ile hükümete gelir toplama ve gider yapma yetkisi vermekte bu yetkinin uygun kullanılmasını da bütçe sürecinin bir parçası olan kesin hesap kanunu ile denetlemektedir bütçe hakkının doğal bir sonucu olarak yasama organının halk adına kamu gelirlerini toplama ve harcama konusunda sahip olduğu yetkinin kısmen ilgili bakanlara ya da kurumlara verilerek hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın geniş yetkiler tanınması meclisin sahip olduğu bütçe hakkının bütçe kanununa bütçe dışı hükümler konularak mevcut kanun hükümlerinin açıkça veya dolaylı olarak değiştirilmesi veya zımnen kaldırılması bütçe kanununa bütçeyle ilgili hükümler konulamayacağı ilkesinin ihlalidir saptamasına yer vermiştir sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasının bendiyle bakanlar kuruluna yani yürütme organına hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın merkezi yönetim bütçesininde yer alan kamu idarelerinin tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıkların türkiye varlık fonuna aktarma veya bunların şirket tarafından yönetilmesine karar verme konusunda yetki verilmesi anayasal güvenceye bağlanan yıllık merkezi bütçenin bir yönüyle ortadan kaldırılıp merkezi bütçe kanununun bakanlar kurulu tarafından istenildiği şekilde yeniden şekillendirmesi anlamına gelmektedir bu durum ise tbmmne ait olan bütçe hakkının tartışmasız bir biçimde bir ölçüde bakanlar kuruluna yani yürütme organına devri sonucunu doğurmaktadır bu itibarla iptali istenen düzenleme temsili parlamenter demokrasinin temel öncülleriyle bağdaşmadığı ve bütçe yapma gibi egemenliğin kullanılmasına ilişkin temel bir devlet yetkisini kaynağını anayasadan almadan bakanlar kuruluna verdiği için anayasanın maddesine türkiye büyük millet meclisine ait olan bütçe hakkının yürütme organına devrini öngördüğü için ise anayasanın maddesine aykırıdır i̇ptali istenen sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasının bendinde yer alan bakanlar kurulu tarafından ibaresi ile bir yandan bütçenin uygulanmasında sayılı kanununda belirlenen kurallara uyulmayarak hazine birliği ilkesi dışına da çıkılarak alternatif bir nakit varlık yönetimi oluşturulmuş ve buna ilişkin yetki bakanlar kuruluna bırakılmıştır bu husus yukarıda ayrıntılı açıklanan çerçeve doğrultusunda anayasanın maddesinin ikinci fıkrasına aykırılık teşkil etmektedir iptali gerekir diğer yandan anayasanın maddesine göre bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilemez hükmüne rağmen iptali istenen hükümle bakanlar kuruluna hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın başta merkezi yönetim bütçesininde yer alan kamu idarelerinin tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir kaynakesas sayısı karar sayısı ve varlıkların türkiye varlık fonuna aktarılması yoluyla merkezi bütçede değişiklik yapma yetkisi verilmekte tbmmnin bütçe hakkı bakanlar kuruluna devredilmiş bulunmaktadır dahası bakanlar kuruluna verilen yetkinin kullanılması çerçevesinde türkiye varlık fonuna aktarılacak ihtiyaç fazlası gelir kaynak ve varlıklar kurumların bütçeleri ve stratejik planlarında belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda hazırlanan performans programlarıyla paralel bir biçimde tasarlandığından sistemin performans göstergesihedefleri bağlamında hesap verebilirliği bağlantısı koparılmakta tbmmnin bütçe hakkı bütçenin mali kontrolü bağlamında da ortadan kaldırılmaktadır sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasının bent hükmü sayılı kanunla kurulan kamu kaynaklarının verimli etkili ve ekonomik kullanılmasına mali saydamlığın ve hesap verebilirliğin sağlanmasına ilişkin mali sistemi işlemez kıldığından anayasanın maddesinin ikinci fıkrasına anayasanın kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi vermediği bakanlar kuruluna merkezi bütçeyi bir nevi yeniden yapma yetkisini verdiği için anayasanın maddesine aykırıdır yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasının bendinde yer alan bakanlar kurulu tarafından ibaresi anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesinin numaralı fıkrasında yer alan tarihli ve sayılı sayıştay kanunu ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun muafiyet ve istisnalar başlıklı inci maddesi bu kanuna göre kurulan şirket ve türkiye varlık fonu ile şirket tarafından kurulacak şirketler ve alt fonlara ilişkin çok sayıda muafiyet ve istisna düzenlemelerini kapsamaktadır söz konusu fıkrada yer alan tarihli ve sayılı sayıştay kanunu ibaresi sayıştay kanunu hükümlerinin türkiye varlık fonu ve şirket ile alt fonlar ve şirket tarafından kurulan diğer şirketleri hakkkında uygulanmayacağı bunların faaliyetlerinin sayıştayın denetimine tabi olmadığı anlamına gelmektedir aslında sayılı türkiye varlık fonu yönetimi anonim şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun denetim başlıklı ncı maddesi ile şirket veya şirket tarafından kurulacak diğer şirketler ve fon öncelikkle bağımsız denetime tabi olmaktadır bağımsız denetimin yanı sıra başbakanlık tarafından görevlendirilecek uzmanlarca yapılacak denetim ile türkiye büyük millet meclisi tarafından üç aşamalı bir denetim sistemi öngörülmüştür söz konusu hükme göre şirket şirket tarafından kurulacak diğer şirketler türkiye varlık fonu ve türkiye varlık fonu bünyesinde kurulacak alt fonlar öncelikle bağımsız denetime tabi tutulacak bilahare bunların bağımsız denetimden geçmiş yıllık mali tabloları ile faaliyetleri başbakan tarafından görevlendirilecek sermaye piyasaları finans ekonomiesas sayısı karar sayısı maliye bankacılık kalkınma alanlarında uzman en az üç merkezi denetim elemanı tarafından bağımsız denetim standartları çerçevesinde denetlenecektir şirket şirket tarafından kurulacak diğer şirketler türkiye varlık fonu ve türkiye varlık fonu bünyesinde kurulacak alt fonların bir önceki yıla ait mali tabloları ile faaliyetleri her yıl ekim ayında türkiye büyük millet meclisi plan ve bütçe komisyonu tarafından daha önce yapılmış bulunan bağımsız denetim ve üçlü denetimi sonucunda düzenlenen denetim raporları üzerinden görüşülerek ayrıca denetime tabi tutulacaktır tamamen kamuya ait varlık ve kaynaklarla oluşturulan ve kamu payı olan bu fonun türkiye varlık fonu anonim şirketinin bu şirketin kuracakları şirketlerin türkiye varlık fonu ve bu fon bünyesinde kurulacak alt fonların denetiminin türkiye büyük millet meclisine ait olması anayasal şarttır anayasanın inci maddesi hükmü uyarınca se