esas sayısı karar sayısı davacı vekili tarafından davacının devlet memuru olarak istihdam edilemeyeceğine ilişkin tarihli ve sayılı işlemin iptali istemiyle milli savunma bakanlığına karşı dava açılmıştır davanın görüldüğü i̇stanbul i̇dare mahkemesince tarihli sayılı başkanlık yazısıyla dosyada kalan posta ücretinin tebligat işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azaldığı bildirilerek tl posta ücretinin sayılı yasanın maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tamamlanması istenilmiştir verilen günlük sürede eksikliğin tamamlanmaması üzerine bu defa tarihli sayılı başkanlık yazısıyla gün süre verilerek eksikliğin tamamlanmasının ikinci kez istendiği ve sayılı yasanın maddesinin beşinci fıkrası uyarınca dosyanın işlemden kaldırılacağı ihtaratının yapıldığı tarihli sayılı başkanlık yazısıyla da ihtaratın tekrarlandığı ve tarihinde dosyanın üç ay süreyle işlemden kaldırıldığı verilen sürede noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmemiştir mahkemece dava açıldıktan sonra dosyada kalan posta ücretinin tebligat işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması nedeniyle sayılı idari yargılama usul kanunun maddesinin beşinci fıkrası gereğince eksilen posta ücretinin tamamlanması için gerekli bildirimlerde bulunduğu sayılı kanunun maddesinin beşinci fıkrası uyarınca dosyanın işlemden kaldırıldığı ihtaratının yapıldığı görüşme tutanağından sayılı kanunun maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmakla birlikte söz konusu kararda sayılı kanunun maddesinin dördüncü fıkrası belirtilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır i̇stanbul i̇dare mahkemesinin tarihli k sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulmasının istenilmesi üzerine dosyanın dairemizin sayılı esasına kaydedilmiştir dairemizin tarihli heyeti tarafından sayılı i̇dari yargılama usul kanununun dilekçe üzerine uygulanacak işlem başlıklı maddesinin beşinci fıkrası anayasaya uygunluk yönünden incelenerek işin gereği görüşüldü davaya bakmakta olan mahkeme ve bu davada uygulanacak kural davaya bakmakta olan mahkeme olması yönünden davacının devlet memuru olarak istihdam edilemeyeceğine ilişkin tarihli ve sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada davanın açılmamış sayılmasına karar veren i̇dare mahkemesi kararının temyizen incelenmesinde danıştay onikinci dairesi davaya bakmakta olan mahkeme konumundadır davaya uygulanacak kural yönünden i̇tirazen iptali istenilen sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinin beşinci fıkrası dava açıldıktan sonra posta ücretinden tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynıesas sayısı karar sayısı şekilde bir daha tekrarlanır posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde noksanı sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur hükmüdür mahkemece verilen davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karar i̇dari yargılama usul kanununun maddesinin beşinci fıkrası uyarınca verildiği bu nedenle bakılan davada uygulanacak kural olduğu ortadadır sayili i̇dari̇ yargilama usulü kanununun başvuru konusu hükmünün anayasaya uygunluğu anayasanın maddesi yönünden anayasa mahkemesinin birçok kararında hukuk devleti tüm işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına uygunluğunun başlıca geçerlik koşulu bilen her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlayan ve bunu geliştirerek sürdüren hukuku tüm devlet organlarına egemen ve özgürlükleri koruyup güçlendiren anayasa ve hukuk kurallarına bağlılığa özen gösteren yargı denetimine açık olan yasaların üstünde yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ile anayasanın bulunduğu bilincinden ayrılmayan devlet olarak tanımlanmıştır anayasa mahkemesinin hukuk devletinde bulunması gereken ilkeler konusunda yaptığı tanımlamada her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlamak ve bunu geliştirerek sürdürmek hukuk tüm devlet organlarına egemen kılmak anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınmak hukuk devletinde olmazsa olmaz ilkeler ortaya konulmuştur hukuk devleti ilkesinin yaşama geçirildiği yargı düzenine sahip olan ülkelerde temel haklar arasında yer alan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkını kısıtlayıcı hükümlerin taraflar için bir güvence teşkil etmesi gereken yargılama usulü kurallarında bulunmaması gerekir anayasa mahkemesi genel kurulunun tarihli k sayılı kararında adil yargılanma hakkı demokratik hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarında biridir ve tüm bireyler açısından mümkün olan en geniş şekilde güvence altına alınmalıdır diğer taraftan hukuki eylem işlem ve kuralların sürekli dava tehdidi altında bulunması hukuk devletinin unsurları olan hukuki istikrar ve hukuki güvenlik ilkeleriyle bağdaşmaz bu nedenle hak arama özgürlüğü ile hukuki istikrar ve hukuki güvenlik gerekleri arasında makul bir denge gözetilmelidir şeklinde ifade edilmiştir sayılı i̇dari yargılama usulü kanununda davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması durumunda posta ücretinin belirtilen süre içerisinde tamamlanmaması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarından olan hak arama özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını engellemiştir dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması durumunda verilen süre içerisinde eksikliğin tamamlanmaması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine ilişkin yasa kuralı hakesas sayısı karar sayısı arama özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını engelleyen kuralın anayasanın maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır anayasanın maddesi yönünden anayasanın maddesinde herkes dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar denilmektedir bu yasak aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırıdır anayasanın amaçladığı eşitlik mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa anayasanın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz i̇dari yargılama usulü kanununda posta ücretinin tam yatırılması durumunda herhangi bir sorun olmadan yargılama devam etmektedir ancak davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinin tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması durumunda posta ücretinin belirtilen süre içerisinde tamamlanmaması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmektedir bu itibarla yargılama usulüne ilişkin hükümlerin dava masraflarını karşılayamayan ya da başka nedenlerle ödemeyen kişilerin idari davaların tarafı olarak aynı hukuki durumda bulunan davacılar arasında hak arama özgürlüğünü ihlal ettiği ve adil yargılanma hakkının kullanılmasında eşitsizlik yarattığı aşikardır i̇tiraz konusu kural anayasanın maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesine aykırıdır anayasanın ve maddeleri yönünden hak arama özgürlüğünü düzenleyen anayasanın maddesinde herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz denilerek yargı mercilerine davacı ve davalı olarak başvurabilme ve bunun tabii sonucu olarak da kişinin yargı mercileri önünde iddia savunma adil yargılanma hakkına sahip olduğu güvence altına alınmış ve özel sınırlama nedenleri öngörülmemiştir anayasanın sayılı kanunla değiştirilen maddesinde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz denilerek temel hak ve özgürlüklerin ancak ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceği öngörülmüştür kişinin karşılaştığı bir suçlamaya karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir eylem veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin en etkili ve güvenceli yolu yargı mercileri önünde dava hakkını kullanmak ve bu davadaesas sayısı karar sayısı kullanılabilecek kanıtları mahkeme önüne getirebilmek ile olanaklıdır dava açma hakkı hak arama özgürlüğünün temelini oluşturmaktadır hak arama özgürlüğü temel hak niteliği taşıması dışında diğer hak ve özgürlüklerden yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan etkin güvencelerden biridir anayasanın maddesinde yer alan hak arama hürriyeti önemi nedeniyle yalnız toplumsal barışı güçlendiren dayanaklardan biri değil aynı zamanda bireyin adaleti bulma hakkı olanı elde etme haksızlığı önleme uğraşının da aracıdır bu nedenle çağdaş bir hukuk düzeninde bu hakkın kullanılması olabildiğince kolaylaştırılmalı olumlu ya da olumsuz sonuç almayı geciktiren güçleştiren engeller kaldırılmalıdır mahkemeye erişim hakkı bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hale getiren bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir kişilere yargı mercileri önünde dava hakkı tanınması adil bir yargılamanın ön koşulunu oluşturmakla birlikte hak arama özgürlüğü bakımından tek başına yeterli bulunmamaktadır mahkemeye erişimi etkisiz kılacak ya da yargı yoluna başvurmayı caydırıcı nitelikteki düzenlemelerin hak arama özgürlüğüne uygun olduğundan söz edilemez nitekim avrupa insan hakları sözleşmesine göre de mahkeme önünde hak arama yolunun fiilen ya da hukuken geçici de olsa kapatılması kullanımını olanaksız kılan koşullara bağlanması ya da kullanılmasını zorlaştırması adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmektedir avrupa insan hakları mahkemesinin ashingdanebirleşik krallık tarihli no sayılı kararında ulusal yasalarda mahkemeye erişim hakkının sağlanma derecesi demokratik bir toplumdaki hukuk devleti ilkesi çerçevesinde kişilerin mahkemeye erişim hakkını güvence altına almaya yetecek ölçüde olmalıdır mahkemeye erişim hakkı mutlak olmayıp bazı sınırlamalara tabi olabilir bununla birlikte uygulanan sınırlamalar mahkemeye erişim hakkının özünü zedeleyecek ölçüde veya şekilde olmamalıdır şeklinde avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin tarihli belletfransa bno sayılı kararında ayrıca mahkemeye erişim hakkının etkili olabilmesi haklarına müdahale teşkil eden bir eyleme karşı koymak için kişinin açık ve pratik bir imkana sahip olmasını gerektirir şeklinde ifade edilmiştir ölçülülük ilkesi gereğince getirilen düzenleme ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin bulunması gerekmektedir orantılılık olarak da ifade edilen ölçülülüğün bu alt ilkesi amaca ulaşmak için gerekil olan önlemin alınmasına imkan tanımakta ancak amaca ulaşmak için gerekli olmayan önlemlere başvurulmasına ve ilgili hakkın ölçüsüz bir şekilde sınırlanmasına müsaade etmemektedir demokratik bir toplumda temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın bu sınırlamayla güdülen amacın gerektirdiğinden fazla olmaması gerekir orantılılık ilkesi meşru bir amaca ulaşmak için gerekli olan sınırlayıcı araçlardan daha hafif olanı tercih edilebilecekken daha ağır olanına başvurulmasını izin vermektedir avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin sabri güneştürkiye tarihli no sayılı kararında da mahkemeye erişim hakkının dayanağı olan sözleşmenin maddesinde adil yargılanma hakkının sınırlandırılması rejimi düzenlenmemiş olmasına rağmen bunun hiçbir surette mahkemeye erişim hakkının sınırlandırılamayacağı anlamını taşımadığını hakkın niteliği gereği mahkemeye erişim konusunda devletin birtakım sınırlama veesas sayısı karar sayısı düzenlemeler yapmasının kaçınılmaz olduğu ve bu nedenle sözleşmeci devletlerin bu konuda bir takdir alanına sahip olduklarını kabul ettiğini ancak bu sınırlamaların hakkın özüne zarar vermeyecek nitelikte meşru bir amaca dayalı ve kullanılan aracın sınırlama amacı ile orantılı olması kamu yararının gerekli ile bireylerin hakları arasında kurulmaya çalışılan adil dengeyi bozacak şekilde birey aleyhine katlanılması zor külfetler yüklememiş olması gerektiğini belirtmektedir davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde posta ücretinin süresinde attırılmamış olması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi davacının dava açma hakkını kullanma imkanını ortadan kaldırmaktadır bu durumda davacının dava açma hakkından yararlanamayacağı dolayısıyla usul ve maddi hukuk anlamında hak kayıpları yaşayacağı kuşkusuzdur bu bağlamda söz konusu düzenleme ortaya çıkardığı hukuki sonuçlar itibarıyla hak arama özgürlüğünü amacını aşacak şekilde sınırlandırmaktadır davacının yargılama sürecinde azalan posta ücretini süresinde yatırmamış olması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi yargı yoluna başvurmayı önemli ölçüde olanaksız kılmaktadır hak arama hürriyetine getirilen bu sınırlamanın ulaşılmak istenen amaç ile orantılı olduğu söylenemeyeceğinden kural hukuk devleti ilkesi ile hak arama özgürlüğüne aykırıdır dolayısıyla düzenlemeyle mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlama hak arama özgürlüğüne ilişkin hakkın anayasada ifade edilen sınırlarını aşmakta ve bu hakkın kullanılmasına önemli ölçüde engel olmaktadır anayasa mahkemesinin bireysel başvuru ahmet yıldırım tarihli ve no sayılı kararı ve anayasa mahkemesinin bireysel başvuru özkan şen tarihli no sayılı kararında oysa ki mahkemeye erişim hakkı anayasanın maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının güvenceleri arasında yer almaktadır şeklinde ifade edilmiştir bu nedenle sayılı kanunun ncı maddesinin fıkrasının anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır anayasa mahkemesinin bireysel başvuru serkan acar tarihli no sayılı kararında sonuç itibarıyla mutlak olmayan ve sınırlandırılabilen mahkemeye erişim hakkına ilişkin sınırlandırmaların hakkın özünü zedeleyecek şekilde kısıtlamaması meşru bir amaç izlemesi açık ve ölçülü olması ve başvurucu üzerinde ağır bir yük oluşturmaması gerekir şeklinde belirtilmiştir buna göre davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinin tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması halinde posta ücretinin süresinde yatırılmaması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi davacının ağır bir hak kaybına uğraması sonucunu doğurmaktadır anayasa mahkemesi genel kurulunun tarihli ve k sayılı kararında hakkın özü dokunulduğunda söz konusu temel hak ve özgürlüğü anlamsız kılan asli çekirdeği ifade etmektedir bu yönüyle her temel hak açısından kişiye dokunulmaz asgari bir alan güvencesi sağlamaktadır bu çerçevede hakkın kullanılmasını önemli ölçüde güçleştiren hakkı kullanılamaz hale getiren veya ortadan kaldıran sınırlamaların hakkın özüne dokunduğu kabul edilmelidir şeklinde anayasa mahkemesi genel kurulunun tarihli ve k sayılı kararında ise ölçülülük ilkesinin amacı da temel hak ve özgürlüklerin gereğinden fazla sınırlandırılmasının önlenmesidir anayasa mahkemesi kararları uyarınca ölçülülük ilkesi sınırlama için kullanılan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye uygun olmasını ifade eden elverişlilik sınırlayıcı önlemin sınırlama amacınaesas sayısı karar sayısı ulaşmak bakımından zorunlu olmasına işaret eden zorunluluk ve araçla amacın orantısız bir ölçü içinde bulunmaması ile sınırlamanın ölçüsüz bir yükümlülük getirmemesini dengeleyen oranlılık unsurlarını içermektedir şeklinde izah edilmiştir anayasa mahkemesinin bireysel başvuru kişi tarihli no sayılı kararında bu noktada belirtilen ölçütlere riayetle bir sınırlandırma yapılıp yapılmadığının tespiti için müdahale teşkil ettiği ve mahkemeye erişim hakkının ihlalini doğurduğu iddia edilen önlemin temelini oluşturan meşru amaç karşısında bireye düşen fedakarlığın ağırlığının gözönünde bulundurulması ve gözetilen kamusal yararın gerekleri ile bireyin temel hakkının korunması arasında adil bir dengenin kurulup kurulmadığının belirlenmesi zorunludur anayasanın maddesi vasıtasıyla anayasada yer alan tüm temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması hususunda geçerli olan bu denge mahkemeye erişim hakkının sınırlandırılmasında da göz önünde bulundurulmalıdır tespitlerine yer verilmiştir avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin mesutoğlutürkiye tarihli no sayılı kararında mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten öte yandan kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir esneklikten kaçınmaları gerektiği mahkemeye erişim hakkına getirilen kısıtlamaların hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiği ayrıca mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamaların ancak meşru bir amaç güdüldüğü takdirde ve hedeflenen amaç ile başvurulan araçlar arasında makul bir orantı olması halinde avrupa insan hakları sözleşmesinin adil yargılanma hakkını düzenleyen maddesi ile bağdaşabilir olduğu belirtilmiştir bu itibarla yargılama usulüne ilişkin hükümlerin kişilerin hak arama özgürlüklerini daraltıcı yargılamayı engelleyici şekilde yorumlanmaması gerekmektedir yukarıda yapılan açıklamalar ışığında davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinin tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması durumunda posta ücretinin süresinde yatırılmamış olması üzerine davanın açılmamış sayılmasına karar belirtilmesi temel haklardan olan hak arama özgürlüğünün ve adil yargılanma hakkının kullanılmasını engellemekte olduğu sonucuna varılmakta anayasanın maddesine aykırılık oluşturmaktadır buna göre itiraz konusu kural ile davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinin yargılama sürecinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması halinde posta ücretinin süresinde yatırılmamış olması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hak arama özgürlüğünün ve adil yargılanma hakkının engellenmesine yol açarak yargı merciinin de doğru ve adil bir sonuca ulaşabilmesini engelleyeceğinden nayasanın maddesine aykırılık oluşturur anayasada özel bir sınırlandırma nedeni öngörülmemiş olan hak arama özgürlüğünün itiraz konusu kuralla sınırlandırılması ile de anayasanın maddesine de aykırılık oluşmaktadır ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan ve hukuk devletinin vazgeçilmez ilkelerinden olan hak arama özgürlüğü adil yargılanma hakkı veesas sayısı karar sayısı mahkemeye başvuru hakkı çerçevesinde davacı tarafından dava açıldıktan sonra posta ücretinin tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalması durumunda posta ücretinin süresinde yatırılmamış olması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi kuralına haiz itiraza konu sayılı kanunun maddesinin beşinci fıkrası anayasanın maddesine de aykırılık oluşturmaktadır sonuç ve i̇stem açıklanan nedenlere anayasanın maddesi ile sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin fıkrası gereğince sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinin beşinci fıkrasının anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaati ile iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına davacının ve davalı idarenin temyiz isteminin anayasa mahkemesince karar verildikten sonra veya dosyanın anayasa mahkemesine ulaşmasından itibaren ay geçtikten sonra incelenmesine ve dosyadaki belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliği ile karar verildi