esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal ve yürürlüğü durdurma istemlerini içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarihli ve sayılı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası anonim şirketi ve türkiye emlak bankası anonim şirketi hakkında kanunun nci maddesinin sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki numaralı fıkrasında yeniden yapılandırma işlemlerinin tamamlanmasını müteakiben bankaların hisse satış işlemleri sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır yeniden yapılandırma ve hisse satış işlemleri bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl içinde tamamlanır bakanlar kurulu bu süreyi bir defaya mahsus olmak üzere yarısı kadar uzatabilir denilmiştir bu hüküm sayılı kanunun inci maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde iptali istenen kural ile yapılan değişikliğin türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası anonim şirketi ve türkiye emlak bankası anonim şirketinin bankalar çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine göre çalışmalarını ve özelleştirmeye hazırlanmalarını sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmaları ile hisse satışlarına ilişkin düzenlemelerin ve hisselerin tamamına kadarının özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilere satışının gerçekleştirilmesi için bu yasada öngörülen sürenin yıldan yıla çıkarılmasını amaçladığı görülecektir ancak aşağıda belirtilen nedenler dikkate alındığında ise iptali istenen kuralla yapılan bu düzenlemenin kamu yararı amacı taşımadığı fark edilecektir sayılı kanunun nci maddesinin sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki numaralı fıkrası uyarınca çıkarılan bakanlar kurulunun tarih ve sayılı türkiye halk bankası anonim şirketince esnaf ve sanatkarlar kredi ve kefalet kooperatifleri kefaletiyle esnaf ve sanatkarlara kredi kullandırılmasına ve tarihli ve sayılı kanuna tabi bankaların yeniden yapılandırma ve hisse satış işlemlerine dair sürenin uzatılmasına ilişkin kararının nci maddesinde sayılı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası anonim şirketi ve türkiye emlak bankası anonim şirketi hakkında kanunun nci maddesinde yer alan yeniden yapılandırma ve hisse satış işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin yıllık sürenin tarihinden itibaren yarısı kadar uzatıldığı belirtilmiş ve kararın yürürlüğüne ilişkin inci maddesinde de nci maddenin tarihinden geçerli olmak üzere kararın yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir bakanlar kurulunun bu kararına dayalı olarak özelleştirme yüksek kurulu da tarih ve sayı ile t halk bankası aş halkbankın sermayesinde bulunan hazineye ait hisselerin özelleştirme kapsam ve programına alınmasını söz konusu hisselerin tamamının satış yöntemi ile özelleştirilmesine satışın blok satış yoluyla gerçekleştirilmesiniesas sayısı karar sayısı özelleştirme işlemlerinin tarihine kadar tamamlanmasını karara bağlamıştır ankara ticaret odası başkanlığının özelleştirme yüksek kurulunun bu kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açmış olduğu dava nedeniyle danıştay dairesinin tarih ve esas sayılı kararıyla dava konusu işlemin yürütmesini durdurmuştur danıştay dairesinin bu kararında özetle anayasanın inci maddesinde yürütme yetkisi ve görevinin cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu tarafından anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceğinin kurala bağlandığı vurgulandıktan sonra halk bankasının yeniden yapılandırılması ve hisse satış işlemlerinin tamamlanması için öngörülen yasal yıllık sürenin kasım tarihinde sona erdiği bu sürenin bir defaya mahsus olarak yarısı kadar uzatılabileceğine ilişkin yetkinin bakanlar kurulu tarafından yasada öngörülen süre tamamlanmadan kullanılması gerektiği dava konusu öyk kararına dayanak alınan bakanlar kurulu kararının ise anayasanın inci maddesi hükmü çerçevesinde irdelendiğinde sayılı kanunun nci maddesinde sayılı kanunla yapılan değişiklikten sonra halk bankasının yeniden yapılandırılması ve hisse satış işlemleri için öngörülen yıllık sürenin tamamlandığı tarihten sonra ve başka bir yasal dayanak olmaksızın aralık tarihinde çıkarıldığından yetki yönünden hukuka aykırı bulunduğu belirtilmiştir tarih ve sayılı kanunun inci maddesiyle sayılı kanunda yapılan değişikliğin temel işlevlerinden birinin sayılı kanunun nci maddesinin numaralı bendinde belirtilmiş olan yıllık süreyi yıla çıkartarak yürütülmesi durdurulan işlemin yetki açısından hukuki dayanağı konusunda danıştaya bir tartışma zemini hazırlamak olduğu söylenebilir söz konusu değişikliğin bir başka işlevi de bakanlar kuruluna öyk kararına dayanak oluşturacak yeni bir karar alma imkanı vermek olmuştur kuşkusuz anayasamıza göre yasama yetkisi asli ve genel niteliktedir ancak bu yasa koyucunun takdir yetkisinin sınırsız olduğu anlamına gelmez yasama erki anayasaya ve evrensel hukuk kurallarına uygun olarak kullanılmalıdır bu hem anayasanın inci maddesinde ifade edilen anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesinin hem de anayasanın nci maddesinde ifade edilen hukuk devleti olmanın gereğidir bilindiği gibi anayasamızın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu ifade edilmiştir hukuk devleti tüm etkinliklerinde hukuka anayasaya ve evrensel hukuk kurallarına ve ilkelerine uyan devlettir evrensel hukuk ilkeleri yasaların soyut genel ve nesnel nitelik taşımasını gerektirir yasaların genelliği ilkesi yasaların özel geçici veya güncel bir durumu gözeterek veya belli bir kişiyi hedef alarak yapılmamasını zorunlu kılar bir hukuk devletinde devlet erki kullanılarak yapılan tüm işlemlerin nihai amacı ise anayasada özel bir amaç belirlenmemiş ise kamu yararı olmalıdıresas sayısı karar sayısı yasakoyucunun anayasada belirtilen amacı ya da kamu yararını gerçekleştirmek için siyasi tercihlerine uyan çözümleri benimsememekte serbesttir kuşkusuz bunu da yukarıda belirttiğimiz gibi anayasaya ve evrensel hukuk ilkelerine uygunluğu gözeterek yapmalıdır tarih ve sayılı kanunun iptali istenen inci maddesi ile ilgili olarak üzerinde durulması gereken husus bu düzenlemenin içerik bakımından kamu yararı amaçlanarak ortaya konulup konulmadığıdır i̇ptali istenen kuralla yapılan düzenlemenin türkiye halk bankası anonim şirketinin sayılı özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun hükümleri çerçevesinde özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilere ve özellikle yabancılara blok satışının önündeki engelleri kaldırmaya yönelik bir düzenleme olduğu ortadadır ülke ekonomisinin temel unsurlarından olan bir bankanın özelleştirilmesi ile bir başka kurumun özelleştirilmesi arasında doğuracağı sonuçlar bakımından çok önemli farklar vardır finans piyasasında faaliyet gösteren kurumlar uluslararası çok uluslu şirket olabilir bir tek ülkeye bağlı bir banka grubu veya finans grubu olabilir burada önemli olan bu kurumların özelleştirmesini gerçekleştirip ihaleyi kazanan şirketlerin sadece kendi politikaları değil aynı zamanda kendi ülkelerinin millî politikaları ve millî çıkarları doğrultusunda faaliyet gösterme eğilimine girebilmeleridir yabancı yatırımcıların türkiyeye yönelişi yılında türkiyede yaşanan krizin ardından dünyanın en büyük bankacılık gruplarından hsbc bankın demirbankı almasıyla başlamıştır dışbank fortise finansbank yunan ulusal bankasına nbg denizbank dexiaya yapı ve kredi bankası koç unicredito ortaklığına tekfenbank eurobanka mng bank arab banka satılırken garanti bankası şekerbank ve son olarak akbankın citygroupa hisse satışı gerçekleştirilmiştir uluslararası sermayeye yapılan bu satışların toplamı iki yılda milyar dolara dayanmıştır ayrıca satış görüşmeleri devam eden alternatifbank ve oyakbankta da satışın gerçekleşmesi durumunda bu rakamın milyar dolara yaklaşması beklenmektedir türkiyedeki bankaların yabancı finans gruplarına satılmasının ardından sektördeki yabancı payı da yüzde in üzerine çıkmış ve türkiyede bankalardaki yabancı payı açısından kritik bir sürece girilmiştir yabancı payı bulunmayan banka halkbank vakıflar bankası ziraat bankası i̇ş bankası ve oyakbanktır bunlardan halkbank ve vakıflar bankası özelleştirme kapsamında oyakbankın satış görüşmeleri sürmekte ziraat bankasının sonrasında satılması planlanmaktadır i̇ptali istenen kural da bu satışların önünü tümüyle açan bir düzenlemedir bu satışlardan sonra yabancı payının yüzde çıkacağı hesaplanmaktadır gelişmiş ülkelerde ise bankacılığın ulusal sermayenin elinde kalması için uğraş verilmektedir hiçbir gelişmiş ülkede yabancı banka payı yüzde nin üzerinde değildir örneğin yabancı payı avrupa birliği ülkelerinden almanyada yüzde i̇talyada yüzde i̇spanyada yüzde hollandada yüzde danimarkada yüzde avusturya ve fransada yüzde yunanistanda yüzde avrupa birliği dışındaki ülkelere bakacak olursak bu oran amerikada yüzde japonyada yüzde avustralyada yüzde i̇sviçrede yüzde kanadada yüzde dir yabancı sermaye oranı imfnin kontrolündeki ülkelerden estonyada yüzde çek cumhuriyetinde yüzde slovakyada yüzde meksikada yüzde macaristanda yüzdeesas sayısı karar sayısı polonyada yüzde arjantinde yüzde peruda yüzde şilide yüzde dir ekonometri dergisi hal böyle iken imf i̇cra direktörleri tarafından aralık da onaylanan programın beşinci gözden geçirmesine yönelik niyet mektubunda halkbankın satışının mayıs sonuna kadar tamamlanmasının planlandığı bildirilmiştir kamu bankaları işlevleri yönünden diğer ticari bankalardan ayrılır bu bankalar kamu yarar ve çıkarını gözetme ilkesine göre çalışırlar amaçları salt kâr etmek değildir tersine yüklendikleri sosyal finansman ve diğer görevler dolayısıyla görev zararı yüklenen ve kamu kaynaklarıyla bu zararları kapatılan kuruluşlardır özel bankalar doğaları gereği kamu yarar ve çıkarına göre değil fakat özel yarar ve çıkarlara göre çalışırlar bu çelişkinin çözümü kamu bankalarının varlık nedenidir kamu bankaları özel yarar ve çıkar sağlamayan bankalardır kamu çıkarları özel çıkarlara önceldir bankacılık sektöründe son yıllarda ortaya çıkan gelişmelerden kamu bankalarının tasfiye edilmekte oldukları ya da işlevlerinin giderek sınırlandırıldığı ve yabancı bankalarla entegrasyona gidildiği gözlemlenmektedir nitekim yılında bütün aktif ve pasifleriyle birlikte türkiye öğretmenler bankası taş töbank borç alacak mevduat ve taahhütleriyle de yılında sümerbank ve yılında etibank halk bankası aşye devredilmiştir emlak bankası faaliyetlerini yürütemediği gerekçesiyle tc ziraat bankası aşye devredilmiş kasım tarihinde türkiye emlak bankasının şubesi ise personeli ve bilançosuyla birlikte tc ziraat bankası aşden halk bankası aşye devredilmiştir yılının ikinci yarısında pamukbank taş halk bankası aşye devredilmiş devir işlemleri ise kasım tarihi itibarıyla tamamlanmıştır diğer taraftan zorlu grubuna ait denizbankın yüzde belçika fransız ortaklığı olan dexia banka doğan grubuna ait dışbankın yüzde hollanda belçika ortaklığı olan fortise mng holdinge ait mng bankın yüzde lübnanlı hariri ailesine ait bank mede sabancı holdinge ait akbankın yüzde si ci̇ti̇banka yapı ve kredi bankasının tmsfye ait yüzde koç unicredito ortaklığına doğuş grubuda ait garanti bankasının yüzde de general elektrike satılmıştır bu eğilimin sürdürülmesi sonucunda bir yandan bis ve imf belki ileride avrupa yatırım bankası diğer yandan da dış bankalar gözetim ve denetimdeki bir bankacılık sektörüyle bütün ekonomik faaliyetlerde dışa bağımlılık artacaktır bu bakımdan yabancılar bankacılık sistemi üzerinde paylarını artırdıkça türk ekonomisi giderek daha fazla yabancı güdümüne daha fazla yabancı hâkimiyetine girmiş olacak ve ekonomik bağımsızlığımız ve dolayısıyla siyasal bağımsızlığımız tehlikeye girecektir özelleştirme tutkusu tehlikeli ve ülke geleceğini karartacak boyutlara ulaşmaktadır i̇deolojik yaklaşımla yapılan ve yapılmak istenen özelleşti̇rmeler ülke ekonomisinde tahribata ve onarılması güç yaralar açmaya yönelik hale gelmiştir yıldır sürdürülen özelleştirme uygulamaları başlangıçta anlatılan ve söylenenlerin hiç birinin gerçekleşmediğini ve gerçekleşmeyeceğini açıkça ortaya koymuştur özelleştirme adı altında yapılanın gerçekte ekonomik yabancılaştırma olduğu artık yadsınamazesas sayısı karar sayısı sosyal siyasal ve ekonomik alandaki yabancılaştırmanın ise yönetenler ve sermaye sahipleri eliyle yapılan ve yönetilenlerin aleyhine işleyen bir mekanizma olduğu açıktır osman ulagay şubat tarihli milliyet gazetesinde yayımlanan yabancı sermayeye tepki paronaya mı başlıklı yazısında i̇ngiliz sanayinin simgelerinden british steelin mirasçısı olan corus grubunun hindistanın tata grubu tarafından satın alınması üzerine yabancı yatırım sermayesine en fazla hoşgörüyle bakılan i̇ngilterede bile bu işin sonu nereye varacak sorusunun yeniden gündeme geldiğini belirtikten sonra bu konuyla ilgili olarak ocak tarihli financial timesta yer alan değerlendirmede i̇ngilterenin bu konudaki hoşgörüsü sorgulanarak batı dünyasındaki uygulamalardan örnekler veriliyordu açıklamasında bulunmakta ve bu gazeteden abd yabancıların havayolu şirketlerini televizyon şirketlerini ve ulusal güvenlikle uzaktan yakından ilgili herhangi bir şirketi satın almasına izin vermiyor fransa savunma yan sanayii de dahil olmak üzere sektördeki şirketlerin yabancı sermayenin kontrolüne geçmesini önleyecek koruma önlemleri aldı i̇spanya enerji devi endesanın almanların eline geçmesini önlemeye çalışıyor alıntısını yaparak bunların yanı sıra özellikle rusya ve venezuela gibi petrol ihracatçısı ülkelerde başta enerji şirketleri olmak üzere stratejik öneme sahip şirketleri devletin denetimine alıp yabancı sermaye denetiminden çıkarma çabaları yaygınlaşıyor görüşüne yer vermektedir hal böyle iken tüpraş petkim telekom tekel bankalar tvlerin vb tesislerin satışının yabancıya uluslararası tekellere devrinin işçiyi çiftçiyi esnafı ekonomiyi piyasaları ve özellikle ülkemiz geleceğini olumsuz yönde etkileyeceği ekonomik dolayısıyla siyasal bağımsızlığımızı zedeleyeceği bilmezden gelinemez i̇çerdiği temel görüş ve ilkeler öbür hükümlerle eşdeğer olan anayasanın başlangıç kısmının beşinci paragrafında hiçbir faaliyetin türk millî menfaatleri nin karşısında korunma göremeyeceği ilkesi ile anayasanın öngördüğü hukuk düzeni içinde ulusal çıkarların herşeyin üzerinde tutulması gerektiği belirtilmiştir öte yandan anayasanın nci maddesinde toplumun huzuru millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı olunacağına yer verilerek toplumun çıkarları da koruma altına alınmıştır anayasanın inci maddesinde de bir yandan türk milletinin bağımsızlığını öte yandan da kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır anayasa mahkemesinin sayılı yasa ile ilgili kararında inci maddede yer alan türk milletinin bağımsızlığı ilkesinin siyasal ve ekonomik bağımsızlığı birlikte içerdiği bu kavramların yalnız başına bir anlam taşımadıkları birbirlerini tamamlayan kavramlar oldukları vurgulanmıştır bir ülkedeki banka sahibi kişilerin ülkenin ekonomik ve sosyal sistemine büyük ölçüde etkide bulunabilecekleri ve yabancıların çok miktarda bankaya banka hissesine sahip olmalarının bulundukları devletin egemenliği üzerinde olumsuz etki yaratabileceği düşüncesi yabancıların banka edinmelerine sınırlama getirilmesini de gerekli kılmaktadır i̇ptali istenen kural ise halk bankasının özelleştirilmesinin önündeki engelleri kaldırarak yukarıda açıklanan nedenlerle ekonomik ve dolayısıyla siyasal bağımsızlığımızın zedelenmesine toplumun çıkarlarının ve dolayısı ile huzurunun zarar görmesine ulusal çıkarlarımız karşısında sermayenin korunmasına yol açmaktadıresas sayısı karar sayısı bu nedenlerle iptali istenen düzenlemenin yöneldiği nihai amacın kamu yararı değil fakat bankalarımızın ve özellikle ülkemizdeki işlevi ve yeri bakımından kamu bankaları içinde farklı bir konumu bulunan halkbankın bkz ek güngör urasın ocak tarihli milliyet gazetesinde yayımlanan halkbank diğer kamu bankalarından farklı bir bankadır başlıklı makalesi blok halinde yabancılara satışına imkan tanımak olduğunu söylemek gerekmektedir diğer yandan özelleştirme yüksek kurulunun türkiye halk bankası aşnin özelleştirilmesi ne ilişkin olarak tarihinde ve sayı ile halkbankın özelleştirilmesine ilişkin uygulama imkanı kalmayan kurulumuzun tarih ve sayılı kararının iptal edilmesine halkbank sermayesinde bulunan hazineye ait hisselerin özelleştirme kapsam ve programına alınmasına halkbank hisselerinin yüzde ine kadar olan kısmının halka arz suretiyle özelleştirilmesine ve halka arz işleminin yılı sonuna kadar tamamlanmasına karar vermiş olduğu hususu da gözden kaçırılmamalıdır özelleştirme yüksek kurulunun bu kararı halk bankın blok satışından vazgeçildiğini göstermemektedir zira bu kararda halka arz yöntemiyle özelleştirilecek olan hazineye ait hisselerin sadece yüzde ine kadar bölümüdür kalan yüzde hissenin blok satışı yoluyla yabancılara satılmasının önü açık bırakılmıştır bunun nedeni ise imfye verilen en son niyet mektubunda özelleştirme i̇daresi halk bankasının özelleştirme sürecinden resmen sorumlu kılınmıştır denilmesidir tbmm genel kurul tutanağı örneği dönem yasama yılı birleşim ocak çarşamba bu durumda imfe verilen söz konusu niyet mektubu çerçevesinde verilen taahhüt ile halka arz yöntemiyle özelleştirilecek hazineye ait hisse miktarı dikkate alındığında halk bankın blok satışına yabancıya satışına imkan veren iptali istenen kuralla yapılan düzenlemenin kamu yararı amacına yönelmediği bir kez daha anlaşılmaktadır kamu yararını değil özel bir takım çıkarları ve amaçları gerçekleştirmek için yapılan kanunların ise hukuk devleti ilkesine ve dolayısıyla bu ilkenin ifade edildiği anayasanın nci maddesine aykırı düşeceği açıktır i̇ptali istenen kuralı yukarıda açıklanan gerekçelerle anayasanın nci maddesinde yer alan toplumun huzuru milli dayanışmaanlayışı içinde ibaresi ve hukuk devleti ilkesi inci maddesinde yer alan kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak ve türk milletinin bağımsızlığı ibareleri ve anayasanın başlangıç kısmındaki hiçbir faaliyetin türk milli menfaatlerinin karşısında koruma göremeyeceği ilkesi ile bağdaştırmak da olanaksızdır üzerinde durulması gereken bir başka husus da kamu yararı amacına yönelmemiş olduğunu yukarıda açıkladığımız söz konusu düzenlemenin özel bir durumu hedefleyerek yani yasaların taşıması gereken genellik ilkesine aykırı bir biçimde yapılıp yapılmadığıdır sayılı kanunun nci maddesinin ikinci fıkrasında bakanlar kuruluna yıllık süreyi bu süre dolmadan yarısı kadar uzatabilmek imkanını getiren ve yılın uzatılmadan dolması ile hükmünü ifade etmiş olan düzenlemeye danıştay kararı sonrası sırf özelleştirmeesas sayısı karar sayısı hedeflenerek ve süre uzatılmak suretiyle yeniden uygulanabilirlik kazandırılmış olması yasakoyucunun genellik ilkesine uymadığını duruma özgü düzenleme yaptığını açıkça ortaya koymaktadır böyle bir durum ise yine anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine aykırı düşer diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası ve türkiye emlak bankası anonim şirketi hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanununun inci maddesi anayasanın nci inci ve inci maddeleri hükümleri ile anayasanın başlangıç kısmının beşinci paragrafına aykırı olup iptali gerekmektedir iv yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptali istenen hükmün uygulanması halinde ülke ekonomisinde önemli bir yeri olan bankaların ve özellikle halk bankasının anayasaya aykırı olarak ve geriye dönüşü imkansız biçimde özelleştirilerek yabancıların eline geçmesine imkan verileceği ve bundan giderilmesi olanaksız hukuki zarar ve durumların doğacağı açıktır bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla iptali istenen hükmün iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan gerekçelerle tarih ve sayılı türkiye cumhuriyeti ziraat bankası türkiye halk bankası ve türkiye emlak bankası anonim şirketi hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanununun inci maddesinin anayasanın nci inci ve inci maddelerine ve anayasanın başlangıç kısmına aykırı olduğundan iptaline ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz