esas sayısı karar sayısı  gerekçeler tarihli ve sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun un maddesiyle tarihli ve sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine eklenen paragraf hükmünün anayasaya aykırılığı sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi madde tarihli ve sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir bakanlar kurulu bu bende ilişkin kanuni nispeti gayrimenkullerin türleri gayrimenkul sertifikası karşılığı edinimi sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla birlikte veya ayrı ayrıolmak üzere bir katına kadar artırmaya onda birine kadar indirmeye yetkilidir hükmünü içermektedir söz konusu maddede yapılan düzenlemeyle sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine paragraf eklenmek suretiyle gayrimenkullerin tapuda satış yoluyla devri işlemine ilişkin tapu harcı oranını gayrimenkullerin türleri sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla veya gayrimenkullerin asli edim kapsamında gayrimenkul sertifikası karşılığı edinilip edinilmediğine göre farklılaştırmaya yönelik olarak bakanlar kuruluna yetki verilmektedir maddenin gerekçesi teklifte yapılan düzenlemeyle sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendinde düzenlenen gayrimenkullerin tapuda satış yoluyla devri işlemine ilişkin tapu harcı oranını gayrimenkullerin türleri sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla veya gayrimenkullerin asli edim kapsamında gayrimenkul sertifikası karşılığı edinilip edinilmediğine göre farklılaştırmaya yönelik bakanlar kuruluna yetki verilmektedir şeklinde açıklanmaktadır anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasında vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerin yasayla konulacağı değiştirileceği ya da kaldırılacağı dördüncü fıkrasında da vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık istisnalar ve indirimleri ile oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin bakanlar kuruluna verilebileceği belirtilmiştiresas sayısı karar sayısı vergilerin kanuniliği ilkesi olarak da nitelendirilen bu kural uyarınca vergilendirme yetkisi yasama organına ait olup yürütme organının bir idarî işlemle vergi koyma değiştirme ve kaldırma yetkisi yoktur bu ilke vergilendirme yetkisini kullanan organları bağlayıcı bir sınır çizerek verginin konusu matrahı yükümlüsü vergiyi doğuran olay ödeme zamanı ve zamanaşımı gibi verginin temel unsurlarının kanunla belirlenmesini gerekli kılmaktadır vergilendirme yetkisi münhasıran yasama organına verilen bir yetki olup kaynağını anayasanın ve maddelerinden almaktadır anayasanın cumhuriyetin niteliklerinin belirlendiği maddesi türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu maddesi ise yasama yetkisinin türkiye büyük millet meclisine ait olduğu ve bu yetkinin devredilemezliğini düzenlemektedir anayasanın maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiştir anayasanın maddesindeki hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bir kuralın kamu yararı dışında saklı bir amacı gerçekleştirmek amacıyla konulduğu durumlarda yetki saptırması durumu ve giderek kuralın amaç açısından sakatlığı ortaya çıkar diğer taraftan anayasanın maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri ‘belirliliktir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması gereklidir buna karşın itiraz konusu düzenleme vatandaşlar bakımından vergilendirme konusunda belirsizlik ortaya çıkarmış olup bu şekilde uygulanmaya devam edildiği sürece çıkarmaya da devam edecektir bu sebeple iptali talep edilen düzenleme anayasanın maddesine aykırılık teşkil eder anayasanın maddesinde de ‘yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmiştir buna göre yasa ile yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilebilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamını taşımamaktadır temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralı ile sınırsız belirsiz geniş bir alanın yönetimin düzenlemesine bırakılması anayasanın belirtilen maddesine aykırılık oluşturur bu sebeplerle iptali talep edilen düzenleme anayasanın maddesine aykırılık teşkil eder anayasa mahkemesinin yerleşmiş içtihatlarına göre anayasanın her türlü mali yükümlülüğün kanunla konulması gerektiği kuralını düzenlerken güttüğü amaç keyfi takdiri ve sınırsız ölçülere dayalı bir uygulamaya yer verilmemesi ilkesinin korunmasıdır bu nedenle vergilendirme yetkisi ancak yasama organı tarafından kanun çıkartılarak kullanılabilir kanuna dayanmayan veya kanunla öngörülmeyen bir konu ve kapsamda vergilendirmeye yönelik olarak idarece bir işlem ve düzenleme yapılması mümkün değildir bu kanuni zorunluluğunesas sayısı karar sayısı çerçevesi ancak istisnai durumlarda ve kanunlarda belirtilen ölçü ve esaslara bağlı kalınarak yürütme organına bırakılabilir anayasa mahkemesi vergilendirmeye ilişkin ilkeleri değerlendirdiği tarihli ve ek sayılı kararında bireylerin sosyal ve ekonomik durumlarını etkileyecek keyfi uygulamalara neden olmaması için vergilendirmede vergiyi doğuran olayın ve vergilerin matrah ve oranlarının yukarı ve aşağı sınırlarının tarh ve tahakkuklarının tahsil usullerinin yaptırımlarının ve zamanaşımı gibi belli başlı temel öğelerinin yasalarla belirlenmesi gerekir ancak yasa ile her konuyu bütün kapsam ve ayrıntılarıyla düzenlemenin olanaklı bulunmadığı durumlarda çerçevesi çizilerek bu sınırlar içinde kalmak koşuluyla uygulamaya ilişkin konularda yürütme organına açıklayıcı ve tamamlayıcı nitelikte düzenleyici idarî işlem yapma yetkisi verilebilir anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasında vergi resim harç ve benzeri yükümlülüklerin muaflık istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi bakanlar kuruluna verilebilir denilmektedir buna göre bakanlar kurulu yasanın belirttiği alt ve üst sınırlar içinde değişiklik yapabilecek ancak bu sınırları aşacak biçimde herhangi bir düzenleme getiremeyecektir bakanlar kuruluna verilen bu yetki istisnai bir yetkidir vergilendirmede esas kural vergilerin kanunla konulup kaldırılması ve değiştirilmesidir nitekim maddenin son fıkrasına ilişkin gerekçede vergi yükünün muaflığı ve istisnaların zamanla artan oranla düşmesini engellemek üzere kanunla bakanlar kuruluna yetki verilmesinin kabul edildiği belirtilmiştir ancak bakanlar kuruluna tanınan yetkinin çok geniş olması verginin yasallığı ilkesinin zedelenmesine yol açarak yasama yetkisinin yürütme organına devri sonucunu doğurabileceğinden kabul edilemez görüşüne yer vermiştir anayasasının maddesinin dördüncü fıkrasında bakanlar kuruluna verilecek değişiklik yapma yetkisi muafiyet istisna indirim ve oranlarla sınırlandırılmıştır anayasa mahkemesinin söz konusu kararı uyarınca gayrimenkullerin tapuda satış yoluyla devri işlemine ilişkin tapu harcı oranını gayrimenkullerin türleri sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla veya gayrimenkullerin asli edim kapsamında gayrimenkul sertifikası karşılığı edinilip edinilmediğine göre farklılaştırmaya yönelik olarak bakanlar kuruluna geniş ölçüde sınırsızca yetki verilmesi mümkün değildir bu bir nevi yasamaya ait olan vergileme yetkisinin bakanlar kururluna devri anlamına gelir bu yetki hiçbir şekilde bakanlar kuruluna devredilemez tapu harçları için iptali istenilen paragraf düzenlemesiyle bakanlar kuruluna verilen yetki sınırları belli olmayan bir yetkidir konut türleri konut sınıfları büyüklükleri konutun bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla ilgili bir ayrım çok net değildir edinim türleri ile ilgili farklılaştırma yetkisi de net değildir bu paragraf düzenlemesinde bakanlar kuruluna anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasında cevaz verilen farklı oran belirleme yetkisini aşan bir yetki aktarımı söz konusudur sayılı kanunun maddesinde anayasada belirtilen sınırların dışına çıkılarak yapılan düzenlemeyle sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine paragraf eklenmek suretiyle gayrimenkullerin tapuda satış yoluyla devri işlemine ilişkin tapu harcı oranını gayrimenkullerin türleri sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla veyaesas sayısı karar sayısı gayrimenkullerin asli edim kapsamında gayrimenkul sertifikası karşılığı edinilip edinilmediğine göre farklılaştırmaya yönelik olarak bakanlar kuruluna yetki verilmektedir bu durumda verginin kanuniliği ilkesi açıkça ihlal edilmiş ve yetki açısından anayasaya aykırılık oluşmuştur tüm bu gerekçelerle iptali talep edilen düzenleme anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir anayasada belirtilen sınırların dışına çıkılarak sayılı kanunun ncı maddesiyle sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine paragraf eklenmek suretiyle gayrimenkullerin tapuda satış yoluyla devri işlemine ilişkin tapu harcı oranını gayrimenkullerin türleri sınıfları büyüklükleri bulunduğu yer ve vergi değerleri itibarıyla veya gayrimenkullerin asli edim kapsamında gayrimenkul sertifikası karşılığı edinilip edinilmediğine göre farklılaştırmaya yönelik olarak bakanlar kuruluna geniş ölçüde sınırsızca yetki verilmesi yetki verilmesi ile hem vatandaşlar bakımından uygulamada belirsizlik ortaya çıkmasına neden olunarak anayasanın maddesi hem de verginin kanuniliği ilkesi ihlal edilerek anayasanın ve maddeleri bakımından anayasaya aykırılık oluşmuştur açıklanan nedenlerle anayasanın ve maddelerine açıkça aykırı olan sayılı kanunun maddesiyle sayılı harçlar kanununa bağlı sayılı tarifenin i tapu işlemleri başlıklı bölümünün numaralı fıkrasının bendine eklenen paragrafının iptali gerekir tarihli ve sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle tarihli ve sayılı katma değer vergisi kanununun maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendinin anayasaya aykırılığı sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi madde tarihli ve sayılı katma değer vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir i konut veya iş yeri olarak inşa edilen binaların ilk tesliminde uygulanmak ve bedeli döviz olarak türkiyeye getirilmek kaydıyla gelir vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde belirtilenler hariç olmak üzere çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında yaşayan türk vatandaşları türkiyede yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezi türkiyede olmayan ve bir iş yeri ya da daimi temsilci vasıtasıyla türkiyede kazanç elde etmeyen kurumlara yapılan konut veya iş yeri teslimleri şu kadar ki bentte öngörülen şartları taşımadığı hâlde istisnanın uygulandığının tespit edilmesi hâlinde zamanında tahsil edilmeyen vergi vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinden mükellef ile birlikte alıcı müteselsilen sorumludur i̇stisna kapsamında teslim alınan konut veya iş yerinin bir yıl içerisinde elden çıkarılması hâlinde zamanında tahsil edilmeyen verginin sayılı kanunun inci maddesine göre hesaplanan tecil faiziyle birlikte tapu işleminden önce elden çıkaran tarafından ödenmesi şarttır hükmünü içermektedir kanun teklifinde maddenin gerekçesiesas sayısı karar sayısı yapılan düzenlemeyle ülkemize döviz girişinin arttırılması ve inşaat sektörünün teşvik edilmesi amacıyla inşa edilen işyeri ve konutların satış bedelinin yurtdışından getirilecek döviz olarak ödenmesi şartıyla türkiyede yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezi türkiyede olmayan ve bir işyeri ya da daimi temsilci vasıtasıyla türkiyede kazanç elde etmeyen kurumlara ilk satışı katma değer vergisinden istisna edilmektedir şeklinde açıklanmaktadır maddenin orijinal metni üzerinde ilgili plan ve bütçe komisyonunda ve genel kuruldaki görüşmeler sırasında muhalefetin uyarıları dikkate alınarak bazı düzeltmeler yapılmasına rağmen anayasaya aykırırlık savları dikkate alınmamıştır i̇ptali istenilen bu madde ile tarihli ve sayılı katma değer vergisi kanununun maddesinin birinci fıkrasına bendi eklenmek suretiyle konut veya iş yeri olarak inşa edilen binaların ilk tesliminde uygulanmak ve bedeli döviz olarak türkiyeye getirilmek kaydıyla gelir vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde belirtilenler hariç olmak üzere çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında yaşayan türk vatandaşlarına türkiyede yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezi türkiyede olmayan ve bir iş yeri ya da daimi temsilci vasıtasıyla türkiyede kazanç elde etmeyen kurumlara yapılan konut veya iş yeri teslimleri katma değer vergisinden istisna edilmektedir düzenlemeyle gelir vergisi kanununun maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde belirtilenler hariç olmak üzere çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında yaşayan türk vatandaşları ile türkiyede yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezi türkiyede olmayan ve bir iş yeri ya da daimi temsilci vasıtasıyla türkiyede kazanç elde etmeyen kurumlar döviz karşılığında yapacakları konut ve işyeri alımları ile ilgili ilk teslimlerde katma değer vergisi ödemeyecek buna karşılık yurt içinde yerleşik kişiler aynı alımlar için katma değer vergisi ödeyecektir bu işlemlerin döviz karşılığında gerçekleştirilmiş olmasının söz konusu istisnanın uygulanmasına haklılık oluşturmayacaktır bu düzenlemeden amaç döviz karşılığı konut ve işyeri satışlarını teşvik ise bunun yöntemi vergilendirmede ayrıcalıklık oluşturmak olamaz döviz getirici faaliyetler bir bütün halinde ve vergilemede yerli yabancı mükellef ayırımı yapmaksızın farklı yöntemlerle teşvik olunabilir vergilendirme aynı hukuki statüye sahip mükellefler arasında ayrım yapan ve eşitlik ilkesine aykırı olan benzeri mahiyetteki düzenlemeler anayasa mahkemesi tarafından iptal edilmektedir vergilendirme yetkisi münhasıran yasama organına verilen bir yetki olup kaynağını anayasanın ve maddelerinden almaktadır anayasanın cumhuriyetin niteliklerinin belirlendiği maddesi türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu maddesi ise yasama yetkisinin türkiye büyük millet meclisine ait olduğu ve bu yetkinin devredilemezliği hakkındadır gelir vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinin kapsamıresmi daire ve müesseselere veya merkezi türkiyede bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire müessese teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde bulunan türk vatandaşlarıesas sayısı karar sayısı anayasanın maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiştir anayasanın maddesindeki hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bir kuralın kamu yararı dışında saklı bir amacı gerçekleştirmek amacıyla konulduğu durumlarda yetki saptırması durumu ve giderek kuralın amaç açısından sakatlığı ortaya çıkar anayasanın maddesine göre türkiye cumhuriyeti aynı zamanda sosyal hukuk devletidir sosyal hukuk devleti temel hak ve özgürlükleri en geniş ölçüde sağlayan ve güvence altına alan toplumsal gerekleri ve toplum yararını gözeten kişi ve toplum yararı arasında denge kuran toplumsal dayanışmayı üst düzeyde gerçekleştiren güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak eşitliği sosyal adaleti ve millî gelirin adil bir biçimde dağıtılmasını sağlayan devlettir hukuk devletinde vergilendirmenin temel ilkelerinin gözetilmesi vergilendirmeye ilişkin yasalarda bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunması ve hukuk güvenliğinin sağlanması gerekir mevcut vergi hukuku ilkeleri anayasamızda sosyal hukuk devletinin bir yansıması niteliğindedir genellik ilkesi vergi hak ve ödevlerinin herkese ait olduğunu belirleyen bir ilkedir verginin herkesten eşit olarak alınması hukuksal adaletin ve hakkaniyetin sağlanması için de önemlidir yalnız belirli bireyleri kapsayacak şekilde vergi konulamaz vergi yükü toplumun belirli kesimleri üzerinde yoğunlaştırılamaz vergi istisna ve muafiyetlerinin verginin yapısına ve anayasal ilkelere uygun olarak ve nesnel gerekçelere dayanması gerekir vergileme oranlarının –mali güçle orantılılık ilkesi hariç olmak üzere mükelleflerin bir bölümünün vergi yükü dışında kalacak şekilde belirlenmemesi gerekir sayılı kanunun nci maddesi ile tarihli ve sayılı katma değer vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendi düzenlemesi vergilemede eşitlik ve ödeme gücü ödeme gücü ilkesini göz önünde bulundurmayarak mükellefler arasında ayırım yaptığı için anayasanın sosyal hukuk devleti ilkesini tanımlayan maddesine aykırı bulunmaktadır kanunların yer bakımından uygulanmasında ‘kanunların mülkiliği ve ‘kanunların şahsiliği olmak üzere iki temel kural bulunmaktadır birinci kurala göre bir ülke sınırları içinde yer alan vatandaş olsun veya olmasın her kişi ülkenin yasalarına tabi olacaktır kanunların şahsiliği ilkesine göre ise bir ülkenin vatandaşı kendi ülkesinin sınırları dışında da bulunsa kendisi için bağlı olduğu devletin yasaları uygulanacaktır vergi yasaları açısından bu ilkeler gereği türk vergi sisteminde de tam mükellefiyet ve dar mükellefiyet kavramlarına yer verilmiştiresas sayısı karar sayısı sayılı gelir vergisi kanununun mükellefiyet ile ilgili birimi kısmının ikinci bölümünde ‘tam mükellefiyet düzenlenerek ülkemizde yerleşmiş olanlarla resmi daire ve müesseselere veya merkezi türkiyede bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire müessese teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan türk vatandaşlarının tam mükellef sayılarak türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilecekleri ‘dar mükellefiyet ile ilgili üçüncü bölümünde ise türkiyede yerleşmiş olmayan gerçek kişilerin dar mükellef sayılarak sadece türkiyede elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilecekleri hüküm altına alınmıştır böylece devlet kendi ulusal sınırları üzerinde oluşan kazanç ve irattan pay alma hakkını dar mükellefiyetle sağlamış bulunmaktadır anayasanın maddesinde herkes dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar denilmektedir bu kural birbiri ile aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir anayasanın bu ilkesi ile aynı hukuksal durumda olan kişilerin aynı kurallara bağlı tutulacağı değişik hukuksal durumda olanların ise değişik kurallara bağlı tutulmasının bir aykırılık oluşturmayacağı kabul edilmiştir anayasa mahkemesinin pek çok kararında vurgulandığı gibi anayasanın maddesinde ifade edilen kanun önünde eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmemekle birlikte yasaların uygulanmasında birbirinin aynı durumda olanlar ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplumların yaratılmasını engellemektedir kimi yurttaşların haklı bir nedene dayanılarak değişik kurallara bağlı tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmamakta hatta bunların durumu ve konumlarındaki özellikleri kimi kişi ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılmakta özelliklere ve aykırılıklara dayandığı için haklı olan nedenler ayrı düzenlemeyi aykırı değil geçerli kılarsa da aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme aykırılık oluşturur anayasa ile eylemli değil hukuki eşitlik amaçlanmaktadır anayasanın öngördüğü eşitlik ilkesinin çiğnenmemesi için aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksal durumların ayrı kurallara bağlı tutulması gerekmektedir başka bir anlatımla kişisel durumları ve nitelikleri özdeş olanlar arasında konulan kurallarla değişik uygulamaların yapılmaması gerekmektedir i̇ster yerli ister yabancı olsun gelir vergisi kanununun maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde belirtilenler hariç olmak üzere çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında yaşayan türk vatandaşları olsun veya türkiyede yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezi türkiyede olmayan ve bir iş yeri ya da daimi temsilci vasıtasıyla türkiyede kazanç elde etmeyen kurumlar olsun söz konusu kişilerin kendilerine türkiyede yapılan konut veya iş yeri teslimlerinde katma değer vergisi uygulaması açısından aynı hukuksal durumda oldukları açıktır aynı hukuksal durumda olanlara ise aynı kuralların uygulanması gerekir aksi halde kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı bir durum doğar aynı hukuksal durumda olanlara farklı uygulamalar getirdiği için iptali istenen bendi anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın ‘vergi ödevi başlıklı maddesinin birinci fıkrasında ‘herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergi vermekle yükümlüdür denilmektediresas sayısı karar sayısı fıkrada verginin ‘genel olması ‘mali güce göre ve ‘kamu giderlerini karşılamak üzere alınması öngörülmüştür malî güce göre vergilendirme verginin kişilerin ekonomik ve kişisel durumlarına göre alınmasıdır bu ilke malî gücü fazla olanın malî gücü az olana oranla daha fazla vergi ödemesi gereğini belirler malî gücün tanımı anayasada bulunmamakla birlikte genellikle ödeme gücü anlamında kullanılmaktadır kamu maliyesi yönünden ise gelir servet ve harcamalar malî gücün göstergeleridir verginin malî güce göre alınması aynı zamanda vergide eşitlik ilkesinin uygulama aracıdır vergide eşitlik ilkesi ise yükümlülerin vergi ödeme güçleri dikkate alınmak suretiyle vergilendirmenin yapılmasını öngörür başka bir deyişle bu ilke kişilerin genel vergi yüküne kendi ödeme güçlerine göre katılmaları demektir bu durumda anayasada öngörülen verginin ‘malî güce göre ödenmesi ‘herkesin vergi ödemesi ilkesiyle birlikte vergilendirmede adalet ve eşitlik ilkesine uygunluğu gösterir ve sosyal devletin en etkin uygulama aracını oluşturur vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı bu ilkelere uyularak sağlanır vergide eşitlik ilkesi malî gücü aynı olanların aynı malî gücü farklı olanların ise ayrı oranda vergilendirilmesidir döviz karşılığı yapılan konut ve işyeri teslimlerde dar mükellefler ve gelir vergisi kanununun maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinde belirtilenler hariç olmak üzere çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla yurt dışında yaşayan türk vatandaşları lehine bir düzenleme yapılması anayasanın maddesinde de yer verilen ‘malî gücüne göre vergilendirme ilkesini zedelemektedir anayasa mahkemesi vergide yasallık ilkesinin yanı sıra vergi ile ilgili düzenlemelerde diğer bazı ilkelere de dikkat edilmesi gereğini ortaya koyan kararlar vermektedir anayasa mahkemesinin gün ve k sayılı kararında anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık anayasanın ve yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir anayasanın üncü maddesinde herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü bulunduğu vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımının maliye politikasının sosyal amacı olduğu vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı değiştirileceği veya kaldırılacağı öngörülerek anayasanın nci maddesinde nitelikleri belirtilen hukuk devleti ilkesi vergilendirme ilkeleri yönünden somut biçimde dile getirilmiştir buna göre devletin vergilendirme yetkisinin sınırı aynı zamanda kişilerin hak ve özgürlüklerinin de sınırını oluşturduğundan bu yetkinin keyfiliğe kaçacak biçimde kullanılmasının önlenmesi hukuk devleti olmanın gerekleri arasında öncelikli bir yere sahip bulunmaktadır vergilendirme alanında olası keyfi uygulamalara karşı düşünülen ilk önlem gelir vergisi kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinin kapsamıresmi daire ve müesseselere veya merkezi türkiyede bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire müessese teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde bulunan türk vatandaşlarıesas sayısı karar sayısı kuşkusuz yasallık ilkesidir ancak vergilerin yasayla getirilmesi yalnız başına vergilendirme yetkisinin keyfi kullanılarak adaletsiz sonuçlar doğurmasını engelleyemeyeceğinden yasallık ilkesi yanında verginin genel ve eşit olması idare ve kişiler yönünden duraksamaya yol açmayacak belirlilik içermesi geçmişe yürümemesi öngörülebilir olması ve hukuk güvenliği ilkesine de uygunluğunun sağlanması gerekir denilmiştir vergilendirmede aynı hukuki statüye sahip mükellefler arasında ayrım yapan ve eşitlik ilkesine aykırı olan benzeri mahiyetteki düzenlemeler anayasa mahkemesi tarafından iptal edilmektedir gelir vergisi kanununun geçici maddesine tarihli ve sayılı kanunla eklenen ve dar mükellef gerçek ve tüzel kişilerin türkiyeden elde ettiği finansal araç gelirleri üzerinden tevkifat yapılmasını öngören düzenleme anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararıyla iptal edilmiştir yüksek mahkeme iptal kararında özetle anayasanın maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti temel hak ve özgürlükleri en geniş ölçüde sağlayan ve güvence altına alan toplumsal gerekleri ve toplum yararını gözeten kişi ve toplum yararı arasında denge kuran toplumsal dayanışmayı üst düzeyde gerçekleştiren güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak eşitliği sosyal adaleti ve millî gelirin adil bir biçimde dağıtılmasını sağlayan devlettir hukuk devletinde vergilendirmenin temel ilkelerinin gözetilmesi vergilendirmeye ilişkin yasalarda bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunması ve hukuk güvenliğinin sağlanması gerekir anayasanın maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ‘herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır denilerek verginin malî güce göre alınması ve genelliği vergi yükünün adaletli ve dengeli bir biçimde dağılımı öngörülmüştür verginin malî güce göre alınması ve genelliği ilkeleriyle vergilendirmede eşitlik ve adaletin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır ekonomi ve vergi hukuku alanında malî güce ilişkin göstergelerin gelir sermaye ve harcamalar olduğu kabul edilmektedir bu üç unsurun vergilendirilmesinde vergi adaletinin gerçekleştirilebilmesi için yükümlülerin ödeme güçlerinin gözetilmesi zorunludur malî güç ödeme gücünün kaynağı dayanağı nedeni ve varlık koşuludur yasa koyucunun vergilendirmede kişilerin sahip olduğu ekonomik değer ile malî güçlerini göz önünde bulundurması gerekir vergide genellik ilkesi herhangi bir ayırım yapılmaksızın malî gücü olan herkesin vergi yüküne katılmasını ve vergi ödemesini ifade eder bu ilke aynı zamanda vergide eşitlik ilkesinin uygulama aracı olup malî gücü fazla olanın malî gücü az olana göre daha fazla vergi ödemesini gerektirir vergide eşitlik ilkesi ise ödeme gücü aynı olanların aynı vergiyi ödemeleridir herkes tarafından yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük olarak kabul edilen ve devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması için egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamu alacağı şeklinde tanımlanan verginin anayasal sınırlar içinde salınıp toplanması zorunluluğu açıktır vergi hukukunda vergi olgusunun niteliklerini oluşturan yasal düzenlemelerde anayasanın bu konudaki ilkelerinin özenle göz önünde tutulması gerekir bu anlamda devletin vergilendirme yetkisi vergide yasallık malî güç ve genellik gibi kimi anayasal ilkelerle sınırlandırılmıştıresas sayısı karar sayısı anayasanın maddesinde düzenlenen eşitlik de vergide yasallık malî güç ve genellik gibi kimi anayasal ilkelerle birlikte devletin vergilendirme yetkisinin sınırlandırıldığı ilkeler arasındadır anayasanın maddesindeki temel ayırım ve karşılaştırma ölçütü mükellef türü değil ‘malî güç ve ‘vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ilkeleridir vergi sistemimizde dar ve tam yükümlülük arasında elde edilen gelirin niteliği ve unsurları yönünden herhangi bir farklılık bulunmamaktadır vergi yükü farklılaştırması mükellefin tam ya da dar olmasına göre değil ödeme güçlerinin durumuna göre yapılabilir vergilendirmede verginin konusu matrahı kadar oranı da vergi yükünü vergilendirmenin adaletli dengeli ve malî güce göre olması ilkesini doğrudan etkilemektedir tam ve dar mükelleflerde vergi yükü dışında biçimsel ve usule ilişkin kimi farklılıklar olabilir ancak bu mükelleflerin kendilerinden tahsil edilmesi gereken malî yükümlülüklerin kamu gücüne dayanılarak alınması ve mali güçlerine göre vergi ödemeleri bakımından aynı hukuksal durumda oldukları kuşkusuzdur aynı menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarından aynı miktarda gelir elde eden dar ve tam mükellef arasındaki yerleşmeye dayalı farklılık bunlar arasında aynı gelir unsuru yönünden malî gücün farklı olduğunu göstermez ekonomik amaçlı değişikliklerin verginin temel yapısını bozmayacak şekilde yapılması anayasal ilkelere de aykırı olmaması gerekir anayasanın maddesine göre herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergi ödemekle yükümlü tutulurken gelir unsuru yönünden malî güçleri tam mükellefler ile aynı olan dar mükelleflerin vergi oranını sıfıra indirmek suretiyle bunlardan vergi alınmaması anayasayla örtüşmemektedir vergide eşitlik ilkesinin uygulama aracı olan malî güç sadece vergi konularak değil mükellefler arasında ayrım yapılarak aynı gelir unsurundan vergi alınmayarak da bozulur verginin konulmasında olduğu gibi kaldırılmasında ya da dava konusu kuralda olduğu gibi fiilen alınmamasına yol açan düzenlemelerde de anayasanın vergilendirme ilkelerine uyulması gerekir vergilemeyle ilgili anayasal denetimde sınıflandırma ve karşılaştırma malî güce diğer bir deyişle gelirdeki büyüklük ölçüsüne göre yapılmak zorundadır gelirin niteliğinde farklılık yoksa mükellefin mukimliği farklılığın nedeni olamaz aynı gelir unsuru yönünden eşit olan tam ve dar mükelleflerden birincisinin yasayla oranında vergi tevkifatına tabi tutulup ikincisinin oranında tevkifata tabi tutularak tersine ayrımcılık yapılması makul ve adil olmayıp malî gücü aynı olanların aynı malî gücü farklı olanların ise ayrı oranda vergilendirilmesini öngören ‘mali güç ve ‘vergide eşitlik ilkelerine aykırılık oluşturur açıklanan nedenlerle sayılı gelir vergisi kanununun geçici maddesinin numaralı fıkrasının birinci paragrafının sonuna sayılı yasayla eklenen ‘dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar için bu oran olarak uygulanır şeklindeki dava konusu cümle anayasanın ve maddelerine aykırıdır i̇ptali gerekir denilmiştir i̇ptali istenilen madde hükmündeki konut veya iş yeri olarak inşa edilen binaların ilk tesliminde uygulanmak ve bedeli döviz olarak t