esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir türk mühendis ve mimar odaları birliği tarafından günlü sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren kamu görevlileri etik davranış i̇lkeleri ve başvuru usul ve esasları hakkında yönetmeliğin ve maddeleri ile geçici maddesinin ve yönetmeliğe ekli ek kamu görevlileri etik sözleşmesinin iptaline ve yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle başbakanlığa karşı açılan davada davacı birliğin dava konusu yönetmeliğin dayanağını oluşturan sayılı kamu görevlileri etik kurulu kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun anayasanın ve maddelerine aykırılığı iddiasıyla dosyanın anayasa mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi istemi incelendi daha önce günlü sayılı kamu görevlileri etik kurulu kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının ve üçüncü fıkrasındaki cumhurbaşkanı sözcüğünün maddesinin kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini hazırlayacağı yönetmeliklerle belirlemek bölümünün maddesinin birinci fıkrasının son tümcesi ile ikinci fıkrasının birinci tümcesinin ve maddesi ile günlü sayılı devlet memurları kanununun maddesine eklenen fıkrada yer alan hediye alma yasağının kapsamını belirlemeye ibaresinin anayasanın ve maddelerine aykırılığı iddiasıyla açılmış olan iptal davası anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararıyla reddedilmiş ve anılan karar günlü sayılı resmi gazetede yayımlanmıştır sözü edilen sayılı yasanın i̇nceleme ve araştırma başlığını taşıyan maddesinde kurul başvurular hakkındaki inceleme ve araştırmasını etik davranış ilkelerinin ihlal edilip edilmediği çerçevesinde yürütür kurul kendisine şikayet veya ihbar yoluyla ulaşan başvurular üzerine yapacağı inceleme ve araştırmayı en geç üç ay içinde sonuçlandırmak zorundadır kurul inceleme ve araştırma sonucunu ilgililere ve başbakanlık makamına yazılı olarak bildirir kurul başvuruya konu işlem veya eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin etik davranış ilkelerine aykırı işlem veya eylemi olduğunu tespit etmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde bu durumu başbakanlık kurul kararı olarak resmi gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurur ancak kurul kararlarının yargı tarafından iptali halinde kurul yargı kararını yerine getirir ve resmi gazetede yayımlatır bu kanuna göre yapılan inceleme ve araştırmalar genel hükümlere göre ceza kovuşturmasına veya tabi oldukları personel kanunları hükümlerine göre disiplin kovuşturmasına engel teşkil etmez hükmüne yer verilmiştir sayılı yasanın uygulanmasına ilişkin hususları belirlemek üzere ve yasanın ve maddelerine dayanılarak çıkarılan dava konusu kamu görevlileri etik davranış i̇lkeleri ve başvuru usul ve esasları hakkında yönetmeliğin maddesinde bu yönetmeliğin amacınınesas sayısı karar sayısı kamuda etik kültürünü yerleştirmek kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini belirlemek bu ilkelere uygun davranış göstermeleri açısından onlara yardımcı olmak ve görevlerin yerine getirilmesinde adalet dürüstlük saydamlık ve tarafsızlık ilkelerine zarar veren ve toplumda güvensizlik yaratan durumları ortadan kaldırmak suretiyle kamu yönetimine halkın güvenini arttırmak toplumu kamu görevlilerinden beklemeye hakkı olduğu davranışlar konusunda bilgilendirmek ve kurula başvuru usul ve esaslarını düzenlemek olduğu hükme bağlanmış yönetmeliğin başvuru ve resen i̇nceleme usul ve esasları başlıklı dördüncü bölümünde yer alan ve kamu görevlileri etik kurulunca verilen kararlar üzerine yapılacak işlemleri düzenleyen maddesinde ise kararlar başkan ve üyeler tarafından imzalanmakla kesinleşir kesinleşen karar başbakanlık makamına sunulur kararlara karşı idari yargı yolu açıktır kurul başvuruya konu işlem veya eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin etik davranış ilkelerine aykırı işlem ve eylemi olduğunu tespit etmesi halinde bu durumu başbakanlık kurul kararı olarak resmi gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurur ancak kurul kararlarının yargı tarafından iptali halinde kurul yargı kararını yerine getirir ve resmi gazetede yayımlatır etik ilkeye aykırı davranışın saptanamadığına ilişkin kararlar da başbakanlık makamına ve ilgililere yazılı olarak bildirilir bu kararlar kamuoyuna duyurulmaz kabul edilebilirliği bulunmayan başvurular hakkında verilen kararlar yalnızca başvuru sahibine iletilir hükmüne yer verilmiştir sayılı yasanın maddesinin fıkrasında ve dava konusu yönetmeliğin maddesinin fıkrasında yer alan hükümlerin incelenmesinden sözü edilen madde hükmünün yasanın maddesinde yer alan düzenlemeye paralel olduğu anlaşılmaktadır bakılan uyuşmazlıkta davacı birlik tarafından etik kurulun vereceği kararların resmi gazetede yayımlanmasının yargı yerlerince kesin hükmün kurulmasına kadar sanığın masumiyeti ilkesine aykırı olduğu i̇dare hukukunda bir davranışın ya yalnız başına bir disiplin suçu ya da aynı zamanda ceza yargılamasına konu bir davranış olduğu bu iki alana girmeyen konularda ahlaksız davranışta bulunmuştur şeklindeki bir ilanın temel hak ve özgürlüklere aykırı olduğu dava konusu yönetmelikte düzenlenen etik davranış ilkelerinin disiplin hukuku ile ceza hukukunun konusu olup yargı denetiminden geçmedikçe ya da yargı organlarınca verilen karar kesin hüküm halini almadıkça kimsenin suçlu ilan edilemeyeceği yönetmeliğe dayanak oluşturan yasanın bu yönden anayasaya aykırı olduğunun ileri sürüldüğü davalı idarenin savunmasında ise etik davranış ilkeleriyle anayasanın maddesinde belirtilen anlamda yeni suç veya ceza ihdası getirilmediği bu ilkelerin her zaman ceza veya disiplin hukukunun konusunu oluşturmayacağının da açık olduğu ne sayılı yasada ne de dava konusu yönetmelikte etik suçundan söz edilmediği resmi gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurma yaptırımının yasa hükmüyle öngörüldüğü ve kurul kararlarına karşı yargı yolunun açık bulunduğu bu hukuksal yapı içinde kurulun yargısal bir kuruluş olmadığının da açıkça ortaya çıktığı hususlarına yer verildiği görülmektedir bilindiği gibi hukuk devleti bütün işlem ve eylemleri hukuka uygun her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdürmekle kendini yükümlü sayan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren yargı denetimine açık yasaların üstünde yasa koyucunun da uymak zorunda olduğu anayasanın ve temel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincinde olan devlettir kişilere hukuk güvenliğinin sağlanması daesas sayısı karar sayısı hukuk devletinin ön koşullarındandır nitekim anayasanın maddesinin fıkrasında herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir hükmü getirilmiş yargı yolu başlıklı maddesinin fıkrasında da i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır kuralına yer verilmiştir öte yandan sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinde iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki şekil sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı hükme bağlanmıştır i̇ptal davasına konu edilebilecek işlemler idarenin idare hukuku alanında yaptığı tek yanlı kesin ve doğrudan uygulanabilir nitelikteki hukuki işlemlerdir bunların hukuki sonuç doğurabilmesi için idarenin iradesini açıklaması yeterlidir karşı tarafın herhangi bir irade beyanında bulunmasına gerek yoktur i̇dari işlem idari makamların kamu gücü ile hareket ederek idare işlevine ilişkin olarak yaptıkları ve çeşitli hak veveya yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır bu tanımdan hareket edildiğinde idari işlemin unsurlarının idari makam ya da makamlarca yapılmış olması tek yanlılık ve icrailik nitelikleri olduğu anlaşılmaktadır tek yanlılık kavram olarak tek bir irade açıklaması demektir buradaki iradenin tek yanlılığı tek bir kişi ya da organın iradesi anlamında değil işlemin tek yanlı bir irade açıklaması ile oluşması anlamındadır bu nedenle idari işlemdeki irade tek bir makam ya da organ tarafından açıklanabileceği gibi birçok kişiden oluşan bir organ veya kurul tarafından da açıklanabilir yine birden fazla idari makam ya da organ tek bir irade açıklaması için bir araya gelebilir i̇şte tüm bu hallerde idari işlem tek yanlıdır yukarıdaki tanıma göre idari işlemin unsurlarından birini de işlemin idari makam ya da makamlarca yapılmış olması bir başka anlatımla organik unsur oluşturmaktadır i̇ptal davasının konusunu oluşturan idari işlemin diğer bir unsuru ise icrailiktir kamu gücünün üçüncü kişiler üzerinde ayrıca bir başka işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösterdiği işlemler icrai niteliktedir bilindiği üzere iptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygunluğu denetlenir ve böylece idarenin hukuk alanı içinde kalması bu alan içinde hareket etmesi amaçlanır i̇dari yargı yerlerince verilen iptal kararları ile hem iptal edilen idari işlemle hukuk alanı dışına çıktığı saptanan idare yeniden bu alan içine alınmış olur hem de menfaati ihlal edilen ve bu nedenle dava açan ilgili eski hukuki durumuna geri gelerek iptal kararından somut olarak yararlanır sayılı yasanın maddesinde idarelerin danıştay bölge idare mahkemeleri idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur oldukları hükme bağlanmıştır sayılı yasanın maddesi ile dava konusu yönetmeliğin maddesinin fıkrasında ve maddesinin son fıkrasında yer alan hükümlerin birlikte incelenmesindenesas sayısı karar sayısı kamu görevlileri etik kurulunun başvurular hakkındaki inceleme ve araştırmasını etik davranış ilkelerinin ihlal edilip edilmediği çerçevesinde yürüteceği başvuruya konu işlem veya eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin etik davranış ilkelerine aykırı işlem veya eylemi olduğunu tespit etmesi ve bu kararın başkan ve üyeler tarafından imzalanmak suretiyle kesinleşmesi halinde başbakanlığın bu durumu kurul kararı olarak resmi gazete aracılığıyla kamuoyuna duyuracağı ancak kurul kararlarının yargı tarafından iptali halinde kurulun yargı kararını yerine getireceği ve resmi gazetede yayımlatacağı bu yasaya göre yapılan inceleme ve araştırmaların genel hükümlere göre ceza kovuşturmasına veya tabi oldukları personel kanunları hükümlerine göre disiplin kovuşturmasına engel oluşturmayacağı öte yandan kurulca yapılan inceleme sırasında yargı yoluna gidildiği anlaşılan başvuruların işlemlerinin durdurulacağı anlaşılmaktadır sayılı yasada kurul kararlarına karşı başvurulacak yargı yeri açıkça belirtilmemiş ise de dava konusu yönetmeliğin maddesinin fıkrasında bu yargı düzeninin idari yargı olduğu açıkça belirtilmiş olup bu durum kurulun yapısal açıdan idari bir kuruluş olmasının doğal sonucudur ancak asıl sorun idari yargı yolunun açık olduğu belirtilen kurul kararlarının niteliğinden kaynaklanmaktadır yukarıda da vurgulandığı üzere kurulun yetkisi dava konusu yönetmelik kapsamında yer alan kamu görevlilerinin etik davranış ilkelerini ihlal edip etmediklerini bir başka anlatımla etik davranış ilkelerine aykırı işlem veya eylemleri olup olmadığını saptamakla sınırlıdır yani yaptığı inceleme sonucunda kurulun verdiği karar yapısı ve içeriği itibariyle bir tespit kararı niteliğindedir kurul üyelerinin sayılı yasanın maddesine göre bakanlar kurulunca seçilip atanmaları yine bu maddenin fıkrasında belirtilen koşulların varlığı halinde başbakan onayıyla görevden alınmaları ve dava konusu yönetmelik hükümlerinin yönetmeliğin maddesi uyarınca başbakan tarafından yürütüldüğü hususları göz önünde bulundurulduğunda kurulun bir tespit kararı niteliğindeki kararlarını başbakanlığa göndermesi doğaldır başbakanlık makamı bu kurul kararlarının gereğinin yerine getirilmesi için gerekli yerlere bildirimde bulunarak soruşturma açılmasını isteyebilir kurulun tespit kararı niteliğini taşıyan bu kararının etik davranış ilkelerine aykırı olduğu belirtilen işlemi veya eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin görev yaptığı idareye iletilmesi üzerine bu idare kamu görevlisinin anılan işlem veya eyleminin disiplin veya ceza hukukundan hangisini ilgilendirdiğini göz önünde bulundurarak kurumun disiplin makamları tarafından işlem tesis edilmesini sağlayabileceği gibi ilgili kamu görevlisi hakkında cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda da bulunabilir ancak tüm bu hususlar kurulca verilen kararın bir tespit kararı olduğu bu yapısıyla tek başına sonuç doğurucu nitelikte bulunmadığı ve idari davaya konu olabilecek nitelikte bir idari işlem özelliğini taşımadığı gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır çünkü anılan tespit kararı verildiği tarih itibariyle henüz ilgili kamu görevlisi yönünden çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösteren bir icrai işlem niteliğinde değildir anayasanın maddesinin fıkrasında suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz hükmüne yer verilmiştiresas sayısı karar sayısı kamu görevlileri etik kurulu tarafından verilen kararların yukarıda vurgulanan niteliği ve anayasanın maddesinde yer alan hüküm birlikte değerlendirildiğinde bir kamu görevlisinin işleminin veya eyleminin suç olduğu henüz yargı yerlerince saptanmamış iken bir başka ifadeyle henüz ortada hükmen kesinleşmiş bir suçu mevcut değilken bu kamu görevlisi hakkında kurulca verilen kararın anayasanın maddesine aykırı olarak resmi gazetede yayımlanması kamu görevlisinin anayasa ile korunmuş olan kişilik haklarının ihlali anlamını taşımaktadır kaldı ki yukarıda da belirtildiği üzere kurulca verilen ve tespit kararı niteliğinde olan bu kararların yapıları itibariyle idari davaya konu olabilecek icrai işlem niteliğini taşımamaları nedeniyle bu işlemlerin kurul kararlarının iptali istemiyle açılacak davalarda idari yargı yerlerince sayılı yasanın maddesinin fıkrası uyarınca incelenmeksizin ret kararları verilebileceği de göz önünde bulundurulduğunda kurulca verilen kararların resmi gazetede yayımlanması yukarıda sözü edilen anayasanın ve sayılı yasanın maddelerinde yer alan hükümlerin işlevsiz kalması nedeniyle ilgili kamu görevlisi yönünden doğabilecek sakıncaların daha da artmasına yol açabilecektir tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde kurul kararlarının idari yargı yerlerince iptal edilmesine kadar geçecek süreçte kapsamındaki kamu görevlilerinin anayasa ile korunan kişilik haklarının ihlal edilmesi sonucunu doğuracak nitelikte bu kamu görevlilerinin etik davranış ilkelerine aykırı olduğu tespit edilen işlem veya eylemleriyle ilgili kurul kararlarının resmi gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurulacağı yolunda hüküm getiren sayılı yasanın maddesinin fıkrasının anayasanın maddesinin fıkrasına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır açıklanan nedenlerle ve bir davaya bakmakta olan mahkemenin taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varması durumunda tarafların bu konudaki sav ve savunmalarını ve kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı ile anayasa mahkemesine başvurması gerektiğini düzenleyen sayılı yasanın maddesinin fıkrası gereğince sayılı kamu görevlileri etik kurulu kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun maddesinin fıkrasının iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyada bulunan ilgili belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına tarihinde oyçokluğuyla karar verildi