esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ askerî yüksek i̇dare mahkemesi daireler kurulunun günlü esas sayılı kararının iptali istenen kuralla ilgili gerekçe bölümü aynen şudur anayasaya aykirilik i̇ddi̇asinin i̇ncelenmesi̇ eşitlik i̇lkesine aykırı olup olmadığı anayasamızın başlangıç bölümünde her türk vatandaşının bu anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu temel ilkesine yer verildikten sonra uncu maddesinde aynen herkes dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorundadır denilmek suretiyle eşitlik kavramı hakkında düzenlemede bulunulmuştur anayasa mahkememiz kendisine intikal eden davalar dolayısıyle muhtelif kararlarında eşitliğin tarifini yapmış ve bu kavram hakkındaki geniş görüşlerini belirtmiştir bu cümleden olarak gün ve sayılı resmî gazetede yayınlanan gün ve sayılı kararında eşitliğin amacını her türk vatandaşının ve bu arada türk kamu görevlisinin maddede sayılan çeşitli durumlara bakılmaksızın yasalar önünde hukuki yönden eşit sayılmalarını sağlamaktır maddedeki eşitliğin bir anlamı da yasaların koyduğu kurallara uyarlık bakımından kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında değişik uygulama yapılmamasıdır gün ve sayılı kararında anayasanın uncu maddesi aynı hukuki durumda bulunan kişiler arasında haklı bir nedene dayanmayan ayırım yapılmasını önlemeyi amaçlar bir başka anlatımla bu maddede yer alan eşitlik ilkesi eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliği ifade eder şeklinde ve şubat tarih ve sayılı resmî gazetede yayınlanan gün ve k sayılı kararında ise özgürlüklerle ilgili olarak anayasada yer alan en önemli kavramlardan birini de yasa önünde eşitlik ilkesi oluşturmaktadır bu kural anayasasında anayasasına nazaran daha ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir şöyle ki eşitlik açısından ayırım yapılmayacak hususlar madde metninde sayılanlarla sınırlı değildir benzeri sebeplerle de ayırım yapılamayacağı esası getirilmek suretiyle ayırım yapılamayacak konular genişletilmiş ve böylece kurala uygulama açısından da açıklık kazandırılmıştır anayasanın uncu maddesinde yer alan eşitlik kavramıyla kanun önünde eşitlik yani hukuki eşitlik kastedilmiştir bu ilkeyle bir tek kişiye veya kimi topluluklara aynı durumda bulunan yurttaşlardan daha çok veya daha geniş hak ve yetkiler tanımak yoluyla kanun karşısında eşitlik ilkesinin çiğnenmesi yasaklanmaktadır denilmek suretiyle eşitliğin tarifi amacı ve açıklaması yapılmıştıresas sayısı karar sayısı anayasanın üncü bölümünde yargı başlığı altında askerî adlî ve idarî mahkemeler ile bu mahkemelerde görev yapacak askerî ve adlî hâkim ve savcıları kapsar biçimde ve ayırım yapmaksızın hükümler getirilmiş bulunmaktadır bu hükümler mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlik ve savcılık teminatı hâkimlik ve savcılık mesleği başlıkları altında genel olarak hâkimlik ve savcılık mesleklerinin özelliğinden doğan bir takım teminat ve bağımsızlığı düzenleyen ve içeren hükümler mahiyetini taşımaktadır bu hükümler yukarıda da belirtildiği gibi askerî ve adlî hâkim ve savcılar ile sivil ve askerî mahkemeleri kapsar hükümlerdir bu hükümlerden inci maddenin üncü fıkrası hâkim ve savcıların hakları ve ödevleri aylık ve ödenekleri meslekte ilerlemeleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir amir hükmüne yer vermiş bulunmaktadır keza anayasanın askerî yargı başlığını taşıyan inci maddesinin üncü fıkrası askerî hâkimlerin özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlik teminatı ilkelerine göre kanunla düzenlenir demektedir bu durumda inci maddenin üncü fıkrasında inci maddenin üncü fıkrasına yapılan atıftan da anlaşılacağı gibi anayasa koyucu aylık ve ödenekler konusunda da tüm hâkimler arasında bir ayırım yapmak istememiştir hal böyleyken sayılı kanun hükmünde kararnamenin üncü maddesi fıkrasıyla askerî hâkimlere emekli olmaları halinde fiili görevde bulundukları sırada almakta oldukları yüksek yargı tazminatının yarısının verilmesi şeklinde hüküm getirilmiş olmasının anayasanın uncu maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesine aykırılığının ciddi olduğu kanısına varılmıştır bir an için askerî hâkimlerin subay olmaları nedeniyle bir yıl karşılığı ay yıpranma zammı aldıkları ve bu durumun emekli aylık ve ödeneklerine yansıdığı düşünülebilirse de adlî hâkim ve savcıların yılda bir terfi etmelerine karşılık askerî hâkimlerin yılda bir terfi etmeleri keza adlî hâkim ve savcıların yaşına kadar hizmet görebilmelerine karşılık anayasa md askerî hâkim ve savcıların yaş haddinin kanunla düzenlenmesine anayasa md ve kanunlarla bu haddin en fazla da hâkim general olabilenleri kapsar biçimde olduğuna göre yine denge askerî hâkimlerin aleyhine bozulmuş olmaktadır kaldıki yıpranma zammı askerlik hizmetinin zorluklarından doğan riskleri karşılamak ve mesleği bu zorluklara rağmen çekici bir hale getirmek amacına matuf olmak üzere diğer türk silahlı kuvvetlerine mensup subay ve astsubaylara verildiği gibi askerî hâkimlere deverilmektedir bu bakımdan askerî hâkimlerle adlî hâkim ve savcıların ücretle ödeneklerinin karşılaştırılmasında başka bir ifadeyle eşitlik değerlendirilmesinde ölçü olarak alınmamalı bu değerlendirmenin tamamen dışında tutulmalıdır ayrıca tayın bedeli sayılı kanunda düzenlenmiş bulunmaktadır bu kanuna göre barışta ve savaşta millî savunma bakanlığı bütçesine bağlı fiili kadrolarda bulunan subay askerî memur astsubay uzman çavuş sivil memur ve yardımcı hizmetler personeline ayda günlük er tayın istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak peşinen verilir nakit olarak ödenen tayın bedeli istihkakı yukarıda sayılanlara tamamen veya kısmen er istihkakındaki ölçüler içerisinde tayın halinde verilebilir denilmektedir anılan kanun gereği tayın bedeli silahlı kuvvetlerde görevli tüm personele kazandan iaşeleri karşılığı verilen bir bedeldir her ay er tayın istihkakına göre hesap edilmek suretiyle verilmektedir başka bir ifadeyle her ay değişebilmektedir her an kesilip aynî istihkaka dönüştürülebilmektedir biraz daha açmak gerekirse savaşta veya barış halinde iç ve dış güvenliğin tehlikeye düşmesi durumlarında sayılı kanunda sayılan bazı görevlileri hemen göreveesas sayısı karar sayısı çağırabilmekte mesai mefhumu ve çalışma süresi aranmaksızın hizmet verebilmektedirler olağanüstü şartlarda ve arazide çalışma ve tatbikat yapma zorunluluğu bulunduğundan bu şartlarda yeme içme ihtiyacını giderebilecek lokanta veya bakkal bulunamayacağı ihtimaline binaen bu personelin er kazanına dahil edilerek kazandan iaşe edilebileceği gözetilerek kanunda tayın bedelinin kesilebileceğine de yer verilmiş bulunmaktadır böylece tayın bedeli sayılı kanunda sayılan kamu personeline yükümlü oldukları hizmetin özelliği gereği şartlar tahakkuk ettiğinden kazandan iaşe edilebilmeleri karşılığında verilen istihkakın nakden ödenmesidir şeklinde tanımlanabilir tayın bedeli milli savunma bakanlığı bütçesine bağlı fiili kadrolarda bulunan asker ve sivil tüm personele kazandan iaşe edilememelerinin karşılığı olarak nakden verilen bir bedel olup hizmet tazminatı makam tazminatı veya yan ödeme niteliğinde olmayan askerî hizmetin özelliği gereği verilen bir ek ödemedir bu bakımdan askerî hâkim ile adlî hâkim ve savcıların maaş ödeneklerinin karşılaştırılmasında genel bir ölçü olarak alınmamak değerlendirme dışı tutulmak gerekir kaldıki fiili hizmet süresi içerisinde verilmekte olan tayın bedelinin emekli maaş ve ödeneğine yansıtılmadığı da gözden uzak tutulmamalıdır keza anayasanın askerî yargı başlığını taşıyan inci maddesi fıkrasında hâkimlik tazminatı ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkesine atıf yapılırken ayrıca askerî hâkimlerin komutanla olan ilişkilerinin askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenleneceğini de öngörmüş ise de anayasa mahkemesi yüksek askerî yargı organlarının kuruluşları ile ilgili olarak anayasa mahkemesine gitmeleri olayında vermiş olduğu bir kararında askerliğin gerekleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkim teminatı söz konusu olduğunda durur durdurulur ve hatta işlemez hale gelir şeklinde cevaplandırmıştır kaldıki sayılı sıkıyönetim kanununun ve sayılı kanunlarla ek ve inci maddeleri uyarınca sıkıyönetim askerî mahkemeleri ile askerî yargıtayda görev yapmak üzere adlî hâkim ve savcılar da görevlendirilmektedir sivil hâkimlerle birlikte aynı çatı altında aynı koşullarda ve aynı hizmeti yapan askerî hâkimlere sayılı khknin üncü maddesi fıkrası uyarınca emekli statüsünü almaları halinde yüksek yargı tazminatının yarısı verilmek suretiyle iki yargı mensubu arasında ayrıcalık yaratılmaktadır aynı düzenleme anayasanın üncü maddesi uyarınca devlet güvenlik mahkemeleri için de getirilmiş olup bu mahkemede görev yapan askerî hâkimler ile adlî hâkim ve savcılar arasında da anılan konuda eşitsizlik husule gelmiştir yukarıda da belirtildiği üzere tekrarlamak gerekirse bu durum anayasanın uncu maddesinde düzenlenmiş bulunan eşitlik ilkesine ciddi aykırılık teşkil etmektedir mahkemelerin bağımsızlığı i̇lkesi karşısında durum anayasası anayasasının nci maddesini aynen koruyarak yargı yetkisi türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır hükmünü tekrarlamıştır her iki anayasada yargının tıpkı yasama gibi bir yetki olarak nitelendirildiği görülmektedir şu farkla ki anayasası anayasasında sadece bir görev olarak ifade edilen yürütme fonksiyonuna bir görev olma niteliğini kazandırmıştır mahkemelerin bağımsızlığı ile ilgili temel hüküm anayasasındaki nci madde ile aynı paraleldedir bu maddede hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler hiçbir organ makam merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez genelge gönderemez tavsiye ve telkinde bulunamaz görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde yargıesas sayısı karar sayısı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz yasama ve yürütme organları ile idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır bu organlar ve idare mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez hükümleri yer almıştır bu maddede düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı kavram olarak hâkimlik teminatından farklıdır mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlerin gerek yürütme gerek yasama organına bağlı olmadıkları onlardan müstakil oldukları bu iki organın hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği ve tavsiyelerde bulunamayacağı anlamına gelir hâkimlik teminatı ise hâkimlerin bağımsızlığını korumaya hizmet eden müesseselerden sadece biri ve fakat en önemlisidir bu esasların sadece sivil yargı organlarına ait olmayıp askerî yargı organlarına da ait olduğuna şüphe yoktur hâl böyle olunca her iki yargı organı mensuplarına verilecek yüksek hâkimlik tazminatının dava konusu genel ilkesinin de aynen uygulanması yani askerî yargı mensuplarının emekliye ayrılmaları halinde yarısının değil sivil yargı mensuplarına verildiği gibi tamamının ödenmesi anayasamızın başlangıç bölümünde hedef gösterilen hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme maddî ve manevî varlığını geliştirme yönünden hukukî eşitsizliğin giderilmesine ve bu suretle nasafet kurallarına uygun bir dengenin teessüsüne medar olacaktır hâkimlik ve savcılık teminatı yönünden hâkimlik ve savcılık teminatı anayasanın aynı başlığı taşıyan uncu maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır buna göre hâkim ve savcıların görevlerinde herhangi bir düşünce ve fütura kapılmadan tamamen vicdan rahatlığı içerisinde görevlerini yapabilmelerinin garantisidir azlolunamazlık kendileri istemedikçe anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılmamak aylık ödenek ve diğer özlük haklarından her ne suretle olursa olsun yoksun bırakılmamak hep hizmetlerini tarafsız bir surette kanunlara uygun olarak yapabilmelerini sağlamaya matuftur zorunlu hallerde görevden ayrılmaları da doğaldır askerî hâkimlerin aylık ve ödeneklerinin kapsamı içerisinde mütalaa edilmesi gereken yüksek hâkimlik tazminatının emekli olunması halinde yarıya indirilmesini öngören sayılı khknin üncü maddesi bendindeki bu ibare askerî hâkimler açısından hâkimlik ve savcılık teminatını zedeler mahiyette olduğundan bu yönden de anayasanın eşitlik ilkesine ciddi olarak aykırı olduğu kanısına varılmıştır sonuç yukarıda gerekçeleriyle açıklanan nedenlerle davacı tarafından dermeyan olunan ve bu davada uygulanacak hükümler arasında yer alan sayılı kanun hükmünde kararnamenin üncü maddesi bendinin birinci fıkrasındaki ın yarısı takı ve kelimesinin anayasanın başlangıç hükmüne uncu maddedeki eşitlik inci maddedeki mahkemelerin bağımsızlığı ve uncu maddedeki hâkimlik ve savcılık teminatı ilkelerine aykırılık iddiasının kurulumuzca ciddi olduğu kanısına varıldığından tc anayasasının nci maddesi birinci fıkrası ve sayılı anayasa mahkemesinin kuruluş ve yargılama usulleri hakkındaki kanunun inci maddesi nci fıkrası gereğince dava dosyasından ilgili evrakın tasdikli suretlerinin çıkartılarak anayasa mahkemesi̇ başkanliğina gönderi̇lmesi̇ne ve bu sebeple davanin geri̇ birakilmasina ocak tarihinde oybirliğiyle karar verildi