esas sayısı karar sayısı eskişehir i̇li odunpazarı i̇lçesi reşadiye camii imam hatibi olarak görev yapan davacı vekili av tarafından sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanunun maddesi uyarınca diyanet i̇şleri başkanlığındaki görevine son verilmesine ilişkin diyanet i̇şleri başkanlığı atama ve yer değiştirme kurulunun tarih ve sayılı kararının iptali istemiyle başbakanlik di̇yanet i̇şleri̇ başkanliğina karşı açılan davada gereği görüşüldü uygulanacak yasa kuralı sorunu bakılmakta olan davada mahkememizin görevli ve yetkili olup olmadığı yönünden anayasanın ve sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptali için anayasa mahkemesine başvurmaya yetkilidir buna göre bir mahkemenin anayasa mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da davada uygulanacak olması gerekir uyuşmazlık imam hatip olarak görev yapan davacı hakkında sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanunun maddesinde diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluşunun her derecesinde görev alan personel memurin kanununun hizmetliler için yasak ettiği siyasi faaliyetten başka dini görevi içinde veya bu görevin dışında her ne suretle olursa olsun siyasi partilerden herhangi birini veya onların tutum ve davranışını övemez ve yeremez bu gibi hareketleri tahkikatla sabit olanların ilgili ve yetkili mercilerce işine son verilir hükmü uyarınca diyanet i̇şleri başkanlığındaki görevine son verilmesine ilişkin diyanet i̇şleri başkanlığı atama ve yer değiştirme kurulunun tarih ve sayılı kararının iptali isteminden kaynaklandığından anılan maddenin bakılan dava uygulanacak bir kural olduğu açıktır i̇tiraza konu yasa kuralı tarih ve sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanunun maddesinde diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluşunun her derecesinde görev alan personel memurin kanununun hizmetliler için yasak ettiği siyasi faaliyetten başka dini görevi içinde veya bu görevin dışında her ne suretle olursa olsun siyasi partilerden herhangi birini veya onların tutum ve davranışını övemez ve yeremez bu gibi hareketleri tahkikatla sabit olanların ilgili ve yetkili mercilerce işine son verilir şeklindeki maddenin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir dayanılan anayasa kuralları anayasanın maddesinde yer alan türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidiresas sayısı karar sayısı anayasanın düşünce ve kanaat hürriyeti başlıklı maddesi herkes düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz anayasanın düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti başlıklı maddesi herkes düşünce ve kanaatlerini söz yazı resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar bu fıkra hükmü radyo televizyon sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir bu hürriyetlerin kullanılması ek ibare md millî güvenlik kamu düzeni kamu güvenliği cumhuriyetin temel nitelikleri ve devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması suçların önlenmesi suçluların cezalandırılması devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması başkalarının şöhret veya haklarının özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir mülga md haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler bunların yayımını engellememek kaydıyla düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz ek md düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil şart ve usuller kanunla düzenlenir anayasanın maddesinin fıkrasında yer alan kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz kimseye suçu işlediği zaman kanunda suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez anayasaya aykırılık nedenleri belirlilik i̇lkesi yönünden anayasanın maddesinde düzenlenen hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir anayasanın anılan maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu bir takım güvenceler içermesi gereklidir belirlilik ilkesi hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucunesas sayısı karar sayısı bağlandığını bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu kanundan öğrenebilme imkânına sahip olmalıdır birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörüp davranışlarını düzenleyebilir hukuk güvenliği kuralların öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de kanuni düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar anayasa mahkemesinin k kt k kt k kt k kt bno kt sayılı kararları kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu önceden öngörebilecekleri kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir bir diğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik koşulunun sağlanıp sağlanmadığının tespitinde önem arz etmektedir hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri hukuk devletinin önkoşullarındandır kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlarının öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir bu bakımdan kanunun metni bireylerin hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecek düzeyde kaleme alınmış olmalıdır dolayısıyla uygulanması öncesinde kanunun muhtemel etki ve sonuçlarının yeterli derecede öngörülebilir olması gereklidir anayasa mahkemesinin k kt bno kt sayılı kararları i̇tiraz konusu yasa maddesinde diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluşunda görev yapan personelin mülga tarihli ve sayılı memurin kanununun memurların siyasetle iştigalleri başlıklı maddesinde yer verilen siyasi faaliyet haricinde dini görevi içinde veya bu görevin dışında her ne suretle olursa olsun siyasi partilerden herhangi birini veya onların tutum ve davranışını övemez ve yeremez şeklinde düzenlemeye yer verilmek suretiyle her ne suretle olursa olsun ibaresi yönünden i̇tiraza konu yasa maddesindeki yaptırımın uygulanması için davalı idare personelince gerçekleştirilecek olan övmek veya yermek eyleminin ne şekilde gerçekleştirileceği düzenlenmiştir buna göre övmek veya yermek eylemini kamu hizmetini yürüttüğü ibadethane veya kursta karşısındaki kitleye yönelik olarak fiil ve davranışlarıyla ya da sözleriyle mi görev yerinde diğer kamu personeliyle birlikte olduğu esnadaki aralarındaki diyalog esnasında mı yoksa görev dışında sosyal hayatın gerektirdiği gündelik yaşam esnasındaki herhangi bir arkadaşaile ziyareti alışveriş esnasındaki diyaloglar vs mı gerçekleşmesi gerektiği belirsizdir siyasi partilerden herhangi birini ibaresi yönünden tarih ve sayılı siyasi partiler kanununun maddesinde siyasi partiler anayasa ve kanunlara uygun olarak milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzereesas sayısı karar sayısı teşkilatlanan tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır şeklinde tanımlanmıştır aynı kanunun maddesinin fıkrasında siyasi partilerin teşkilatı merkez organları ile il ilçe ve belde teşkilatlarından türkiye büyük millet meclisi grubu ile il genel meclisi ve belediye meclisi gruplarından ibarettir ek cümle md siyasi partilerin tüzüklerinde ayrıca kadın kolu gençlik kolu ve benzeri yan kuruluşlarla yabancı ülkelerde yurtdışı temsilciliği kurulması öngörülebilir düzenlemesine yer verilmiştir anılan hükümler incelendiğinde siyasi partiler parti tüzük ve programlarında yer verilen görüşler doğrultusunda faaliyet gösteren merkez teşkilâtı ve organları dışında il ilçe ve belde teşkilâtları tbmm grubu il genel meclisi ve belediye meclisi grupları kadın kolu gençlik kolu ve benzeri yan kuruluşlar ve yurtdışı temsilciliklerinden oluşmaktadır dolayısıyla davalı idare bünyesinde görev yapan kamu görevlilerinin siyasi partinin sadece merkez organlarının faaliyet ve programlarının mı yoksa bunun dışında il ilçe belde teşkilât ve organları ile mahalli idare organlarının meclis gruplarını da kapsayıp kapsamadığı anlaşılamadığından bu ibare belirsizdir övemez ve yeremez ibaresi yönünden övmek birinin veya bir şeyin iyiliklerini üstünlüklerini söyleyerek değerini yüceltmek methetmek sena etmek yermek ise birinin veya bir şeyin kusurlarını ortaya koymak hicvetmek kötülüklerini söylemek zemmetmek olarak tanımlanmıştır httptdkgovtrindexphpoptioncomcontentviewfrontpageitemid yukarıda numaralı maddede yer alan belirsizlik durumu saklı kalmak şartıyla siyasi partilerin merkez teşkilâtı ve organları veveya il ilçe ve belde teşkilâtları tbmm grubu il genel meclisi ve belediye meclisi grupları kadın kolu gençlik kolu ve benzeri yan kuruluşlar ve yurtdışı temsilciliklerinin bizatihi kendisini mi parti tüzük ve programı kapsamındaki tutum ve davranışlarını mı yoksa herhangi bir konu hakkındaki tutum ve davranışlarını mı övmek ve yermenin gerçekleşmesi gerektiği belirsizdir ölçülülük i̇lkesi yönünden i̇fade özgürlüğü düşünceyi söz yazı ya da başka vasıtalarla başkalarına aktarabilme anlatabilme yayabilme ve onları kendi düşünce ve inançlarının doğruluğuna ikna edebilme inandırabilme tercihleri doğrultusunda tutum ve davranışlarda bulunabilme hakkı olarak tanımlanmaktadır bu kapsamda tüm insan hak ve özgürlükleri içinde belki de yaşam hakkından sonra en önemli olanı ve özgür bir birey olmanın özgür bir topluma sahip bulunmanın en önemli ögelerinden biridir tanör bülent siyasi düşünce hürriyeti ve türk anayasası öncü yayınları i̇stanbul can osman hukuk özgürlük i̇fade özgürlüğü i̇lkeler ve türkiye i̇letişim yayınları i̇stanbul anayasa mahkemesinin tarih ve numaralı bireysel başvuru kararında i̇fade özgürlüğü demokratik toplumun temellerinden biri olup toplumun gelişmesi ve bireyin kendini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi için vazgeçilmez koşullar arasında yer alır hakikat ışığı fikirlerin çarpışmasından doğar bu bağlamda toplumsal ve siyasal çoğulculuğu sağlamak her türlü düşüncenin barışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine bağlıdır aynı şekilde birey özgün kişiliğini düşüncelerini serbestçe ifade edebildiği ve tartışabildiği bir ortamda gerçekleştirebilir i̇fade özgürlüğü kendimizi ve başkalarını tanımlamada anlamadaesas sayısı karar sayısı ve algılamada bu çerçevede başkalarıyla ilişkilerimizi belirlemede ihtiyaç duyduğumuz bir değerdir i̇fade özgürlüğünün sözü edilen toplumsal ve bireysel işlevini yerine getirebilmesi için ai̇hmnin de ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında sıkça belirttiği gibi sadece toplumun ve devletin olumlu doğru ya da zararsız gördüğü haber ve düşüncelerin değil devletin veya halkın bir bölümünün olumsuz ya da yanlış bulduğu onları rahatsız eden haber ve düşüncelerin de serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmaları gerekir i̇fade özgürlüğü çoğulculuğun hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olup bu özgürlük olmaksızın demokratik toplumdan bahsedilemez bkz handysidebirleşik krallıkbno § gerekçesine yer verilmiştir anayasanın yukarıda yer verilen ve maddeleri ile kişiye düşünce ve kanaat hürriyeti tanımasının yanı sıra bu düşünce ve kanaatlerini açıklama ve açıklamama hakkı tanımış düşünce ve kanaatlerini açıklaması ve açıklamaması nedeniyle kınanmama ve suçlanmama teminatı vermiştir anayasa mahkemesi ile ai̇hmnin yukarıda belirtilen kararları ve amerikan yüksek mahkemesine terminellochicago kararı göre ise sadece toplum tarafından kabul gören makul bulunan değer verilen fikirler değil toplumun ön yargılarına saldıran toplumu rahatsız eden hoşnutsuzluk yaratan şoke edici kurulu düzene karşı hoşnutsuzluk oluşturan kışkırtıcı fikirler de bu özgürlüğün teminatındadır toplumu rahatsız ve huzursuz etmesi ötesinde ciddi ve somut bir kötülüğün açık ve yakın tehlikesi kanıtlanmadıkça ifade hürriyeti korunmalıdır anayasa mahkemesinin tarih ve başvuru numaralı kararında da öte yandan ifade özgürlüğü sınırlanabilir bir haktır ve anayasada yer alan temel hak ve özgürlüklerin sınırlama rejimine tabidir i̇fade özgürlüğüne ilişkin maddenin ikinci fıkrasında sınırlama sebeplerine yer verilmiştir ancak bu özgürlüğe yönelik sınırlamaların da bir sınırının olması gerektiği açıktır temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında anayasanın maddesindeki ölçütler göz önüne alınmak zorundadır bu sebeple ifade özgürlüğüne getirilen sınırlandırmaların denetiminin anayasanın maddesinde yer alan ölçütler çerçevesinde ve anayasanın maddesi kapsamında yapılması gerekmektedir bkz abdullah öcalan gk  gerekçesine yer verilmiştir öte yanda ai̇hm yalnızca düşüncenin açığa vurulmasını değil kanaat sahibi olmayı da ai̇hsnin maddesi vasıtasıyla korumaktadır ai̇hm devlet memuruna sahip olduğu politik ifadelerikanaatleri nedeniyle idari yaptırım uygulanmasını tarihli vogtalmanya davası kararında değerlendirmiştir ai̇hmnin anılan kararına konu olayda ortaöğretimde yaşam boyu memuriyet kadrosunda fransızca ve almanca öğretmeni olan başvuran alman komünist partisi üyesi olduğundan siyasal sadakat ödevine uymadığı gerekçesiyle memuriyetten çıkarılma disiplin cezasıyla cezalandırılmıştır ai̇hm kararında temel prensiplerini içtihatlarında gösterdiği ifade özgürlüğüne bağlanan önemi hatırlatarak bunun memurlara da uygulandığını belirtmiş bireyin temel haklarından olan ifade özgürlüğü ile demokratik bir devletin kamu hizmetlerini gereği gibi yerine getirirken sözleşmenin maddesinin fıkrasında gösterilen meşru amaçlar arasında adil bir denge kurulması gerektiğini vurgulamış bu denetimi yaparken memurların ifade özgürlüğü söz konusu olduğunda sözleşmenin maddesinin fıkrasında geçen ödevler ve sorumluluklar meselesinin özel bir önem kazandığını ve söz konusu müdahalenin anılan amaçlarla orantılılığı belirlenirken ulusal makamların belirli bir takdir alanına sahip olduklarını ifade etmiş ve uygulanan disiplin yaptırımının izlenen meşru amaçlarla orantılıesas sayısı karar sayısı olmadığını belirlemiş ve ifade özgürlüğünün ihlâl edildiği sonucuna ulaşmıştır harris david oboyle michael warbrick colin avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi hukuku çeviren mehveş bingöllü kılcı ulaş karan avrupa konseyi yayınları ankara ai̇hm tarihli incaltürkiye davası kararında da politikacıların ve hükûmetin daha fazla eleştirilebileceğini mevcut devlet düzeninin sorgulanabileceğini politik ifadelerin sözleşmenin maddesinin korumasından en geniş şekilde yararlanacağını belirtmiş bu başvuruda kamu yararının bulunduğu siyasi sorunlara ilişkin ifade özgürlüğünün sınırlanmasında maddenin fıkrasının dar yorumlanması gerektiğini tedbir alınması gerekiyorsa bunda aşırıya gidilmemesini ve ceza hukukunun bu konuda en son başvurulacak yol olması gerektiğini belirtmiştir hâlbuki sayılı devlet memurları kanununun disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller başlıklı maddesinin kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve hallerin sayıldığı bendinin alt bendinde herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak hükmüne yer verilmiştir aynı maddenin devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve hallerin sayıldığı bendinin alt bendinde siyasi partiye girmek hükmüne yer verilmiştir sayılı kanunun anılan hükümleri incelendiğinde devlet memurlarının herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunması ile siyasi partiye girmesi hâllerinde farklı yaptırımlar uygulanmaktadır i̇tiraza konu yasa maddesi ile övmek ve yermek eylemi davalı idare bünyesinde görev yapan personelin görevine son verilmesi için yeterli olduğu düzenlenmiş sayılı kanunda olduğu şekilde fiilin ağırlığı yönünden herhangi bir ayrıma gidilmemiştir sonuç ve talep yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda tarih ve sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanunun itiraza konu olan maddesinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine varıldığından türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesi uyarınca iptal istemiyle anayasa mahkemesi nezdinde itiraz yoluna başvurulmasına sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesi gereğince dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine karar aslı ile dosya örneğinin yüksek mahkemeye ulaştıktan sonra beş ay beklenilmesine beş ay içinde karar verilmemesi durumunda mevcut mevzuata göre davanın görülmesine kararın taraflara tebliğine tarihinde oybirliğiyle karar verildi