esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal istemini içeren günlü başvuruda açıklanan gerekçeler aynen şöyledir anayasanın ve inci maddelerine aykırılık ve gerekçesi bilindiği gibi resmi gazetenin nisan salı günlü ve sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe giren kabul tarihli ve numaralı yasa ile sayılı danıştay kanununun bazı maddeleri değiştirilmiş ve bu kanuna bazı ekler yapılmıştır sayılı kanunun özellikle ve ncı maddeleri ile danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak verdiği kararlarla ilgili olarak yine danıştayda vergi dava dairelerince verilen kararlar vergi daireleri genel kurulu i̇dari dava dairelerince verilen kararlar da i̇dari dava daireleri genel kurulları nezdinde temyiz ve itiraz yoluna başvurma esasını getirmiştir danıştayın ilk ve son derece mahkemesi niteliğini ortadan kaldıran bu düzenlemenin anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal edilmesi için grubumuzca yüce mahkemenizde iptal davası açılmıştır danıştay kanununda yapılan bu değişikliğe koşut olarak sayılı i̇dari yargılama usulü kanununda da bu davamıza konu olan kabul tarihli sayılı ve resmi gazetenin nisan tarih ve sayılı nüshasında yayımlanan kanunla deği̇şi̇kli̇kler yapılmıştır danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak verdiği kararlan temyiz edilebileceği esasına göre i̇dari yargılama usulü kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesine dair kanunun çeşitli maddelerine yapılan ek ve deği̇şi̇kli̇kler şunlardır yasanın sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun üncü fıkrasını yeniden düzenleyen ncı maddesindeki i̇lk inceleme üzerine daniştay ve mahkemece verilen kararlara karşı bu maddenin lc ve ld bendlerinde yazılı haller dışında temyiz yoluna tek hakim kararına karşı ise itiraz yoluna başvurulabilir şeklinde bölümde bulunan daniştay sözcüğü yasanın sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun nci maddesine uncu maddesi ile eklenmiş bulunan nci fıkrasındaki danıştay dava daireleri tarafından verilmişse konusuna göre i̇dari veya vergi dava daireleri genel kurullarına deyimi yasanın sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun ncı maddesinde ncı madde ile yaptığı değişiklikteki madde danıştay dava daireleri ile idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlan başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi danıştayda temyiz edilebilir şeklindeki fıkrası yasanın nci maddesi ile sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun inci maddesindeki değiştirilmiş şeklindeki nci fıkrada bulunan danıştay sözcükleri üncü fıkradaki danıştay ve danıştayca sözcükleri üncü fıkradaki veya kurula sözcükleri esas sayısı karar sayısı inci fıkrada bulunan danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda görevli dairece konusuna göre i̇dari veya vergi dava daireleri genel kuruluna gönderilir cümlesi ile bu cümlenin devamındaki cümlede bulunan veya kurul veya kurulca sözcükleri ncı fıkradaki danıştay daire başkanı ilk derece mahkemesi olarak davaya bakan danıştay dairesi veya danıştay dairesinin sözcükleri yasanın inci maddesindeki danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde de bu maddenin üncü fıkrası hariç diğer fıkraları kıyasen uygulanır şeklindeki fıkrası yasanın uncu maddesindeki değişik nci maddede bulunan veya danıştay dairesine ve devamındaki veya danıştay dairesine sözcükleri yasanın nci maddesindeki değişik inci maddenin birinci fıkrasındaki danıştayca ilk derece mahkemesi olarak ve ikinci fıkrasındaki veya danıştay sözcükleri yasanın inci maddesi ile değişik nci maddenin birinci fıkrasındaki veya danıştay kararlarının sözcükleri ile devamındaki cümlede bulunan kurulu sözcüğü yasanın üncü maddesi ile değiştirilen üncü maddedeki birinci fıkrada bulunan i̇dari veya vergi dava daireleri genel kurullarının deyimi aynı maddenin ikinci fıkrasındaki i̇dari veya vergi dava daireleri genel kurulları sözcüğü yasaya eklenen geçici maddenin danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra verdiği nihai kararlara karşı temyiz isteminde bulunabilir ancak bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ilk derece mahkemesi olarakverilen kararlara karşı yapılmış veya yapılacak karar düzeltme istemleri ilgili dairede incelenerek sonuçlandırılır şeklindeki fıkrası bu deği̇şi̇kli̇klerle de danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olma niteliğine aykırı bulunduğundan bunların da iptal edilmeleri gerekir bu iptal talebimizin gerekçesi de doğal olarak danıştay kanununda yapılan deği̇şi̇kli̇klerle ilgili olarak sunduğumuz gerekçelerden ibarettir bu gerekçelerimizi yeniden ve aynen sunmakta yarar görmekteyiz sayılı kanunla ilgili olarak iptal davası dilekçemizde aynen şöyle demiştik anayasanın inci maddesine aykırılık ve gerekçesi anayasanın danıştay başlığını taşıyan inci maddesinde danıştay i̇dari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir i̇dari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar demektedir görülüyor ki bu madde danıştayın yaklaşık bir asırdan beri sürdürmekte olduğu ilk ve son derece mahkeme özelliğini dikkate alarak bu özelliği muhafaza etmek zorunluluğunu duymuşturesas sayısı karar sayısı danıştay bu özelliği ile türk idare hukuku ve i̇dari yargılama usulü hukukunun tüm ilkelerini idare hukuku anlayışını içtihatları ile aldığı diğer kararlarla gelişen toplum koşullarına ve demokrasi ilkelerine uygun biçimde oluşturmuş ve geliştirmiştir danıştay bu başarısını kuşkusuz büyük ölçüde ilgili dairelerin belli dallarda ihtisaslaşmış uzmanlaşmış olmasına borçludur danıştayın ihtisaslaşmış dairelerinin aldığı kararlan ihtisas dışı dairelerin tetkikine sunmak ve onların süzgecinden geçirmek i̇dari yargılama ve idare hukuku açısından büyük sakıncalar oluşturacak idare hukuku alanında sağlanan istikrar çağdaş ve sağlıklı doğrultu tahrip edilip zaafa uğramakla karşı karşıya kalacaktır danıştay dairelerinin günlük işleri olabildiğince yoğundur görevli oklukları dallarda inceleme görüşme ve karara bağlama durumunda bulundukları işler dışında hâkim ve savcılar yüksek kurulu uyuşmazlık mahkemesi yüksek seçim kurulu başkanlık kurulu i̇dari i̇şler kurulu içtihatları birleştirme kurulu gibi değişik kurul ve kuruluşlarda danıştay yargıçlarının görevleri vardır tüm bu durumlar karşısında ve özellikle uzmanlaşmış dairelerce alınan kararların konuya yabancı kurullar tarafından temyizen incelenmesi yukarıda sunmaya çalıştığımız ve danıştay tarafından oluşturulan içtihatlarla istikrar ve çağdaşlık kazanan idare hukuku alanımızda tam bir kargaşa yaratılacaktır bu durumda içtihat kargaşası oluşacağı gibi aynı konuda çıkacak farklı kararlar yargıya olan güveni de sarsacaktır böylece danıştayın bir içtihat mahkemesi olma niteliği tümüyle zaafa uğrayacak veya ortadan kalkacaktır danıştayın kendi gördüğü işler konusunda temyiz mercii haline getirilmesi ay nca danıştayın iş yükünü artıracak dosyaların sonuçlanması yıllarca zaman alabilecektir hukukumuzda ilk ve son derece mahkemesi tanımı ve anlayışı tartışma götürmez biçimde açık bulunmaktadır bütün bu durumlar karşısında yasanın sözü edilen ve ncı maddeleri anayasanın inci maddesine aykırıdır i̇ptali̇ gerekir anayasanın nci maddesine aykırılık ve gerekçesi bilindiği gibi anayasanın devletin niteliklerini belirleyen nci maddesi devletimizin bir hukuk devleti olduğunu belirlemektedir hukukun yazılı olmayan ama uyulması ve uyulmaması gereken evrensel ilkeleri ve kuralları vardır eğer bir devlet hukuk devleti ise hukukun yazdı olmayan bu ilke ve kurallarına anayasadan ve yasalardan da önce uyulması ve bu kuralların uygulanması gerektiği gibi anayasa ve yasaların da bu kurallara aykırı olmaması gerekir özetle beyan edecek olursak muhterem mahkemenizin de almış olduğu kararlarda sık sık belirtildiği gibi hukuk devleti çatısı altında herşeyin hukuka uygun cereyan etmesi gerekiresas sayısı karar sayısı yasanın ve ncı maddelerindeki düzenleme hukukumuzdaki ilk ve son derece mahkemesi anlayışına ters düşen ve onu yoz bir biçimde değiştiren hükümler olduğu gibi hukukumuzdaki yerleşmiş i̇dari yargılama esaslarına da ters düşmektedir bu nedenle yasanın bu hükümleri ve anayasanın nci maddesine de aykırıdır i̇ptali̇ gerekir yasanın ve geçi̇ci̇ maddesi̇ ve bu maddelerdeki dilekçe metninde belirtilen sözcük ve hükümlerin sunulan bu gerekçelerle ve anayasanın ve inci maddelerine aykırılıkları nedeniyle iptal edilmelerini talep ediyoruz anayasanın ve inci maddelerine aykırılık ve gerekçesi yasanın uncu maddesinde madde sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun inci maddesinin inci ve inci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki nci fıkra eklenmiştir danıştay veya i̇dari mahkemeler i̇dari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve i̇dari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler bu iki şartın birlikte gerçekleşmediği durumlarda yürütmenin durdurulması karan verilemez yürütmenin durdurulması kararının gerekçesinde bu iki şartın ne suretle gerçekleşmiş olduğunun da açıkça gösterilmesi gerekir yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar danıştay dava daireleri tarafından verilmişse konusuna göre i̇dari veya vergi dava daireleri genel kurullarına bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine idare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine çalışmaya ara verme süresi içinde ise idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara en yakın nöbetçi mahkemeye veya karan veren hâkimin katılmadığı nöbetçi mahkemeye kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir i̇tiraz edilen merciler dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır itiraz üzerine verilen kararlar kesindir denilmektedir görüldüğü gibi bu madde sayılı yasanın ikinci fıkrasını değiştirmekte bu fıkrada i̇dari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve i̇dari işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının ne suretle gerçekleşmiş olduğunun açikça gösterilmesi zorunlu bulunmaktadır inci maddeye eklenen inci madde hükmü de bu fıkra hükmü ile birlikte düşünüldüğünde yargı görevi yargı bağımsızlığı ve her türlü etki dışında hâkimin vicdani kanaatine göre karar verebilmesi bakımından son derece sakıncalı durumlar ortaya çıkabilecektir yürütmenin durdurulması kararlan i̇dari uyuşmazlığı esastan çözümlemeyen sadece esas hakkında karar verilinceye kadar uyuşmazlık konusu i̇dari işlemi askıya alan onun uygulanmasını durduran kararlardıresas sayısı karar sayısı yürütmeyi durdurma karan yargılama süreci içinde koşullara göre gerekli olduğu zaman alınan ve gerektiğinde de kaldırılabilen kararlardır bu kararlar çoğu zaman dosya ikmal edilmeden taraflar savunmaları tamamlamadan verilmektedir oysa ki maddenin ikinci fıkrası ile on ikinci fıkrasında yapılan değişiklik yürütmenin durdurulması müessesesinin işleyişini ve mahiyetini değiştirmekte yargılama devam ederken yargılamaya bir müdahale ve yargılamayı yapan mahkemeye yargıca her an gözönünde tutulacak yargıcı moral olarak etkileyebilecek bir karar adeta bir ilâm oluşturulmasına yol açabilecek bir sistem meydana getirilmektedir anayasanın inci maddesi sadece gerekçe gösterilerek demesine karşın yürütmenin durdurulması kararının gerekçesinde i̇dari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve i̇dari işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının gerçekleşmiş olduğunun açikça gösterilmesi zorunluluğunun getirilmesi yürütmenin durdurulması kararını bir ilâm derecesine yükselttiği gibi bu kararlara karşı kurullara itiraz edilmesi ve bu itiraz üzerine verilen kararın kesin olması yürütmeyi durdurma kararının ilâm niteliğini güçlendirecek ve ayrıca itiraz sonucu verilecek karar daha yargılama sürecinin başlangıcından itibaren yargıcı etkileyecek ve yargıcın her an dikkate alması adeta zorunlu hale gelecektir bunun yanında nci fıkranın son cümlesindeki gerekçenin açıkça gösterilmesi koşulu gerekçenin açık olup olmadığı konusunda tartışma yaratacak bu nedenle de yürütmenin durdurulması kararının uygulanabilirliği zaafa düşürülebilecektir diğer yandan idare ve vergi mahkemelerinin davanın esasına ilişkin kararlarında temyiz mercii olmayan merciler örneğin bölge idare mahkemeleri yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara yapılacak itirazları incelemekle yetkili kılınmışlardır bu durum kuşkusuz tabi hâkim ilkesine aykırı bir durum yaratmaktadır anayasanın inci maddesine aykırılık ve gerekçesi aa anayasanın inci maddesinin inci fıkrasında gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir denmesine karşın yasanın uncu maddesi ile değişik inci fıkrada bu iki şartın ne suretle gerçekleşmiş olduğunun açikça gösterilmesi gerekir şeklindeki düzenleme anayasanın inci maddesinin inci fıkrasına aykırıdır zira yukarıda sunulduğu gibi açıkça sözcüğü hemen her zaman sübjektif yorum ve değerlendirmelere açık bir anlam içerdiğinden gerekçenin geçerliliği tartışma konusu olabilecek ve yürütmenin durdurulması kararının uygulanıp uygulanmayacağı konusunda idarenin tavır almasına yol açabilecek ve yürütmenin durdurulması kararını geçersiz ve etkisiz bırakabilecektir bu nedenle i̇ptali̇ gerekir bb yasanın inci fıkrasındaki bu durumla yasaya eklenen nci fıkra birlikte düşünüldüğünde itiraz üzerine verilen karar kesinleşerek bir ilâm niteliğine ulaşmaktadır böylece mahkemece alman yürütmenin durdurulması karan itiraz üzerine kaldırılırsa mahkemeye yeni koşullan dikkate alarak yeniden yürütmenin durdurulması karan veremeyecek veya böyle bir karar vermesi son derece zorlaşacaktıresas sayısı karar sayısı itiraz üzerine verilen karar itiraz merciince onaylanırsa bu defa mahkeme yeni doğacak koşullara göre yürütmenin durdurulması kararım kaldıramayacak veya kaldırması çok zorlaşacaktır bu özünde yürütmenin durdurulması karan verme ve onu kaldırma yetkisinin sınırlandırılmasından başka bir anlam taşımamaktadır bu nedenle bu hükümler anayasanın i̇dari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve i̇dari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir kanun olağanüstü hallerde sıkıyönetim seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik kamu düzeni genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması karan verilmesini sınırlayabilir diyen inci madde hükümleri dışında bu hükümlerin öngörmediği bir sınırlama mahiyetindedir bu nedenle i̇ptali̇ gerekir anayasanın inci maddesine aykırılık ve gerekçesi yukarıda sunulduğu üzere yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararın kesinlik arzeden bir ilâm seviyesine ulaşması yargıcın esas hakkında vereceği karar üzerinde etkili olabilecektir yargıç bunu her zaman dikkate almak eğiliminde olabilecektir bu nedenle hâkimin vicdani kanaatine göre karar vermesi esası zaafa uğrayacaktır bu nedenle yasanın uncu maddesine konulan hükümleri anayasanın hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vidcani kanaatlerine göre hüküm verirler diyen inci maddesine aykırıdır i̇ptali̇ gerekir yasanın ve geçici maddesi idare ve vergi mahkemelerince verilen yürütmenin durdurulması kararlarıyla danıştayın ilk ve son derece mahkemesi olarak verdikleri yürütmenin durdurulması kararlan hakkında danıştaya veya üst kurula başvurulması esasını getirmektedir yürütmenin durdurulması kararlan aleyhine yapılan itirazların geti̇rdi̇ği̇ sakıncalar gerek danıştay dava daireleri ve gerekse vergi ve idare mahkemelerince verilen yürütmeyi durdurma kararlan için de geçerli bulunmaktadır bu nedenle gerek danıştayın dava daireleri ve gerekse vergi ve idare mahkemelerince verilecek yürütmeyi durdurma kararlan aleyhine itiraz müessesesini getiren bu hükümler yukarıda sunulan sakınca ve nedenlerle de anayasanın ve inci maddelerine aykırıdır bu nedenle yasanın üncü maddeleriyle geçici maddesi bu açıdan da iptal edilmelidir sonuç ve i̇stem resmi gazetenin nisan günlü ve sayılı nüshasında yayımlanan kabul tarihli ve sayılı tarih ve sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesine dair kanunun ve geçici maddesi ve bu maddelerdeki dilekçe metninde belirtilen sözcük veesas sayısı karar sayısı hükümleri anayasanın ve inci maddelerine aykırı olduğundan i̇ptali̇ne karar verilmesini sosyaldemokrat halkçı parti anamuhalefet partisi tbmm grubu ve grup başkanı erdal i̇nönü adına arz ve talep ederim saygılarımla