esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ türkiye büyük millet meclisi üyeleri ali topuz ve haluk koç ile birlikte milletvekili tarafından verilen günlü dava dilekçesinin gerekçe yürürlüğün durdurulması ve sonuç bölümü şöyledir sayılı kanunun ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile ikinci üçüncü ve dördüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı kanunun ncı maddesinde büyükşehir belediyesine katılma ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır kanunun altıncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi katılma kararının nasıl alınacağına dairdir i̇kinci üçüncü ve dördüncü fıkralarında ise büyükşehir belediyesi sınırları içine katılan belediyelerin büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelere dönüşmesi diğer belediye ve köylerin tüzel kişiliğinin kalkması ve büyükşehir belediyesindeki temsil ile ilgili düzenlemeler vardır söz konusu düzenlemeler seçimlerden sonra belediye meclisine yeni katılımları mümkün hale getirerek seçimlerde oluşmuş temsilcilerin sayısını ve oranı değiştirmek suretiyle anayasanın inci madde hükümlerine aykırılıklar içermektedir ayrıca getirilen düzenlemeler avrupa yerel yönetimler özerklik şartının gerekli gördüğü referandumu öngörmediği için hukuk devleti ilkesine de aykırıdır yerel yönetimlerin görevli kılındıkları yöre halkının yerel ortak gereksinimlerini etkinlikle yerine getirebilmeleri özerk bir yapılanma içinde tüzel kişiliğe sahip olmalarını gerektirir anayasa mahkemesi yerel yönetimler açısından özerkliği anayasa ve yasaların belirlediği kamu hizmetlerinin önemli bir bölümünün yurttaşların yararına olarak yerel yönetimlerin sorumluluğu altında yerine getirilmesi yetkisidir biçiminde tanımlamıştır yerel yönetimlerin özerkliği daha çok organlarının yöre halkı tarafından seçilmesi ve bu organlarının karar verme yetkilerinin bulunması biçiminde gözükür yerel yönetimlerin organları seçimle oluşmalı halkın tercihlerini yansıtmalıdır anayasanın inci maddesinin birinci fıkrası yerel yönetimlerin karar organlarının seçmenler tarafından seçilerek oluşturulmasını öngörmektedir anayasa mahkemesi büyükşehir belediye başkanları ile ilçe belediye başkanlarının müşterek oy pusulasında birlikte gösterilip birlikte seçilmesini öngören bir yasal düzenleme nedeniyle verdiği kararda sadece karar organlarının değil yürütme organlarının da seçmenler tarafından seçilmesi gerektiğine karar vermiştir anayasa mahkemesi belediye meclisinin karar belediye başkanının ise yürütme organı olduğunu saptadıktan sonra anayasanın nci maddesinin birinci fıkrasındaki karar organlarının seçimle oluşturulacağına ilişkin kural ile ikinci fıkrasındaki yerinden yönetim ilkesini birlikte yorumlayarak yerel yönetimlerin hukuksal yapıları ve varlık amaçları gözetildiğinde yerde bulunanların ortak gereksinimlerini karşılamak için kendi seçtikleri organlarca yönetilen kamu tüzel kişileriesas sayısı karar sayısı olduğu ortaya çıkmaktadır bunun doğal sonucu yalnız karar organlarını değil tüm organlarının seçmenler tarafından oluşmasıdır yönünde karar vermiştir anayasa mahkemesi büyükşehir belediye başkanları ile ilçe belediye başkanlarının aynı seçim çevresinde seçilmesini öngören bir yasal düzenlemeyi de yerinden yönetim ilkesine aykırı bularak iptal etmiştir anayasa mahkemesinin söz konusu kararında şöyle denilmektedir bu durum yerel yönetim anlayışı ve yerinden yönetim ilkesiyle bağdaşmaz yerel yönetim anlayışında her şey yer yöre ile sınırlıdır yerel yönetimlerin kuruluş ve görevleriyle yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak yasayla düzenlenir yerinden yönetimin en belirgin özelliği yöneticilerin yerdeki seçmenlerin oylarıyla seçilmesidir yerel yönetimlerin özerk kamu tüzelkişisi olarak örgütlenmeleri de bu yönetimlerin karar alma ve aldıkları kararları uygulama hakkına sahip bulunmalarına dayanmaktadır karar alma özgürlüğünün gerçekleşmesi de karar organlarının serbestçe oluşumuna bağlıdır bu da seçimle gerçekleşir seçmenin ilçe belediye meclis üyesi veya ilk kademe belediye meclis üyesi olarak oy verip seçtiği kişileri kanunla büyükşehir belediye meclisi üyesi haline dönüştürmek anayasanın nci maddesine aykırıdır çünkü anayasada yerel idarenin oluşumunda ve buna bağlı olarak yerel yönetimlerin organlarında görev alacakların belirlenmesinde meşruiyet kaynağının seçim olduğunu öngörmekte iken iptali talep edilen hükümler ile kanunla seçim işlemi gerçekleştirilmektedir seçim esas ve usullerinin kanunla düzenlenmesi anayasanın nci maddesi doğrultusunda ne kadar doğru ve doğal ise seçim sonuçlarının kanunla değiştirilmesi yada seçimle belirlenebilecek sonuçları kanunla tayin ve tespit edilmesi kadar isabetsiz ve adaletsizdir bunun yanında bu hükmün bir seçim işlevini ülke genelinde gerçekleştirildiği gözönüne alındığında ise anayasanın nci maddesinin son fıkrasındaki zaman sınırlaması ile getirilen istikrar güvencesini bertaraf ettiği açıkça görülmektedir büyükşehir belediyesine katılacak ilçe ve ilk kademe belediye meclisi üyelerinin seçildiği seçim çevresi ile büyükşehir belediye meclisi üyelerinin seçildiği seçim çevreleri farklıdır anayasanın nci maddesi yerel yönetimlerin karar organlarının seçimle belirlenmesini şart koşmasına rağmen getirilen düzenleme ile seçmenlerin oy vermediği yeni bir belediye meclisi oluşturulmaktadır sayılı kanunun ncı maddesiyle getirilen düzenlemelerle büyükşehir belediyesine katılacak ilçe ve ilk kademe belediye meclisi başkanı ve belediye encümeni için oy kullanan vatandaşlar kendilerinin seçmediği belediye meclisi üyeleri büyükşehir belediye başkanı ve belediye encümeni üyeleri tarafından yönetilmeye başlayacaklardır aynı durum büyükşehir belediyesi sınırları içinde yaşayan vatandaşlar için de geçerlidir onlar da kendilerinin seçmediği belediye meclis üyeleri ve belediye encümeni üyeleri tarafından yönetileceklerdir avrupa yerel yönetimler özerklik şartının ncü maddesinin ikinci bendinde yerel halkın yerel yönetim organlarında görev alacakları belirleme hakkının doğrudan yapılacak bir seçimle kullanılacağı hükme bağlanmaktadır burada kullanılan doğrudan sözcüğü yerel halkın bizzat ve tek dereceli bir seçimle iradesini ortaya koymasını ifade etmektedir bu bakımdan belli bir yerel yönetim organlarında görev almış kişilerin kanun koyucunun iradesi ile bir başka yerel yönetim organlarına da seçilmiş sayılması bir yerel irade aktarması ve dolaylı bir görevlendirmeden ibarettir yörede yaşayanlar kendi belediye meclis üyelerini büyükşehir belediye meclisinde görev yapmak üzere seçmemişlerdir büyükşehir belediye meclisi seçimine katılmış olsalardıesas sayısı karar sayısı belki farklı kişileri belediye meclis üyesi olarak seçeceklerdi ve belki ilçe ve ilk kademe belediyeleri sınırları içinde yaşayanlar da büyükşehir belediye başkanı seçimine katılsa idi farklı bir belediye başkanı görev yapacaktı bu nedenle getirilen düzenlemeler yerel yönetimlerin kuruluş ve görevleriyle yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun şekilde kanunla düzenlenir ilkeleriyle uyumlu değildir böyle bir düzenleme anayasanın nci maddesinde yer alan temsilde adalet ilkesi ile de temsil ve verilen oy arasındaki bağlantıyı kopartması nedeni ile de bağdaşmaz oluşması seçime bağlanmış yerel yönetim organlarının seçmenin oyuyla oluşmasına imkan veren böyle bir düzenlemenin demokratik devlet ilkesine ve dolayısıyla anayasanın nci maddesine aykırı olacağı açıktır çünkü demokraside esas olan seçmenin oyunu belli bir yerdeki göreve gelecek kimse için kullanması ve görev için seçtiği kimseler tarafından yönetilmesidir halbuki getirilen düzenleme seçmenin karşısına tamamen farklı yöneticiler getirmektedir öte yandan sayılı kanunun ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde katılma kararının büyükşehir belediye meclisi tarafından alınacağı ikinci fıkrasında da imar düzeni ve alt yapı hizmetlerinin zorunlu kıldığı durumlarda büyükşehir belediye meclisinin kararı i̇çişleri bakanlığının önerisi ve bakanlar kurulu kararı ile büyükşehir belediyesi sınırlarına alınması hükme bağlanmıştır yılında türkiye tarafından imzalanan avrupa yerel yönetimler özerklik şartı yılında bazı çekinceler ile sayılı yasa ile onaylanmıştır avrupa yerel yönetimler özerklik şartının türkiye tarafından da benimsenen yerel yönetim sınırlarının korunması başlığını taşıyan inci maddesi aynen şöyledir yerel yönetimlerin sınırlarında mevzuatın elverdiği durumlarda ve mümkünse referandum yoluyla ilgili yerel topluluklara önceden danışılmadan değişiklik yapılamaz kanunda katılma ile ilgili kararların ilgili yerel topluluklara referandum yoluyla danışılması öngörülmemiştir i̇lgili yerel topluluklara referandum yoluyla başvurmadan katılma kararının alınması anayasanın hukuk devleti ilkesine aykırıdır anayasanın temel haklar ve ödevler başlığını taşıyan ikinci kısmının genel gerekçesinde ve ayrıca madde gerekçelerinde tüm temel hak ve hürriyetlerin düzenlenmesinde milli hukukumuza dahil sayılan uluslararası antlaşma ve sözleşmeler özellikle i̇nsan hakları evrensel beyannamesi ve i̇nsan haklarını ve temel hürriyetlerinin korunmasına dair avrupa sözleşmesi ai̇hs göz önünde tutulmuşturhükmü yer almıştır böylece anayasamız temel hak ve hürriyetleri demokratik toplumun gereklerine uygun bir biçimde düzenlemiş ve güvence altına almış öte yandan buna ek olarak tüm dünya milletlerinin birleşmiş milletler üyelerinin temel belgesi olan evrensel i̇nsan hakları bildirisi ile eihb tarafı bulunduğumuz ai̇hsni vs ilgili antlaşma ve sözleşmeleri iç hukukumuza dahil saymış ve bütün kanun hükümlerine esas alındığını belirtmiştir başka bir ifadeyle ulusal üstü supranational hukuk denilen mezkur insan hakları belgelerini ve hükümlerini iç hukukumuzun parçası haline getirmiştir anayasanın nci maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılanesas sayısı karar sayısı anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlettir bu bağlamda hukuk devletinde yasa koyucu yasaların yalnız anayasaya değil evrensel hukuk ilkelerine de uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür söz konusu birinci fıkranın ikinci cümlesinde ve ikinci fıkrasında yer alan hükümler uluslararası sözleşmelerin gerektirdiği referandum yoluna başvurmak yerine yönetim organlarının ve bakanlar kurulunun tercihlerini esas aldıkları için evrensel hukuk ilkelerine ve dolayısıyla anayasanın ikinci maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine aykırı düşmekte anayasanın nci maddesinde yer alan yerinden yönetim ilkesi ile çelişmektedirler sayılı kanunun ncı maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinde tüzel kişiliği kalkan belediyelerin katılacağı ve köylerin mahalle olarak bağlanacağı belediyelerin bakanlar kurulu kararında belirtilmesi öngörülmüştür belediye ve köylerin tüzel kişiliklerinin yasanın öngördüğü biçimde kaldırılması anayasanın hukuk devleti ilkesine aykırıdır belediye kurma işlemi hak yaratıcı bir işlemdir çünkü bu işlemle hak ve fiil ehliyetine sahip bir tüzel kişi kurulmakta ve bu tüzel kişi bir takım hak ve borçlar altına girmektedir bu tüzel kişinin daha sonra ortadan kaldırılması hukuki güvenlik ilkesini ihlal eder bu tüzel kişinin mal varlığı personeli yaptığı işlemler akdettiği sözleşmeler vardır belediye tüzel kişiliğinin merkezi idare tarafından ortadan kaldırılması durumunda başta bu tüzel kişi malvarlığı personeli bu tüzel kişinin yaptığı işlemler alacaklıları ve borçluları ile akdettiği sözleşmeler bundan etkilenir dolayısıyla hukuki güvenlik ilkesi gereğince bir belediye veya köy tüzel kişiliği bir kere kurulduktan sonra kendi isteği ve alacaklılarının kabulü olmadan bir daha kaldırılmamalıdır hukuk devletinin temel öğelerinden biri de güvenilirliliktir hukuk devleti tüm eylem ve işlemlerinde yönetilenlere en güçlü en kapsamlı şekilde hukuksal güvence sağlayan devlettir hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin olmazsa olmaz koşuludur bu nedenle hukuk güvenliğini sarsıcı nitelikte olan söz konusu ncı maddenin üçüncü fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri hukuk devleti ilkesine dolayısıyla anayasanın nci maddesine aykırıdır anayasanın herhangi bir maddesine aykırı olan bir hüküm anayasanın inci maddesindeki anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi ile de bağdaşmaz sayılı kanunun ncı maddesinin dördüncü fıkrasında ise büyükşehir belediyesi sınırlarında kalan ilçelerin büyükşehir belediye meclisinde temsiline ilişkin esaslar düzenlenmiştir bu esaslar incelendiğinde seçmenin ilçe belediye meclisi üyesi veya ilk kademe belediye meclisi olarak oy verip seçtiği kişilerin kanunla büyükşehir belediye meclis üyesi haline dönüştürebilmesinin yolu açılmıştır halbuki büyükşehir belediyesine katılacak ilk kademe belediye meclis üyelerinin seçildiği seçim çevresi ile büyükşehir belediye meclis üyelerinin seçildiği seçim çevreleri farklıdır ve bu nedenle getirilen düzenleme görev için seçmemiş oldukları kişilerden bir belediye meclisi oluşturmaktadır böyle bir durum yukarıda da açıklandığı gibi yönetimlerin karar organlarının seçimle göreve gelmesini öngören anayasanın nci maddesine de aykırıdıresas sayısı karar sayısı yine yukarıda açıklandığı gibi seçmenle seçilen arasındaki oya dayalı bağlantıyı ortadan kaldıran böyle bir düzenlemeyi anayasanın nci maddesindeki demokratik devlet ilkesi ile de bağdaştırmak mümkün değildir böyle bir düzenleme temsil adaletini ortadan kaldırdığı için anayasanın nci maddesi ile de uyumsuzdur anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir düzenlemenin hukuk devleti ve anayasanın üstünlüğü ilkeleri ile bağdaşmayacağı ve dolayısıyla anayasanın ve inci maddelerine de aykırı düşeceği açıktır yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı kanunun ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile ikinci üçüncü ve dördüncü fıkrasının iptali gerekmektedir sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasının bendinde yer alan aynen veya değiştirerek ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasının bendinde büyükşehir belediyesine ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar planları bu planlar üzerinde yapılacak değişiklikleri parselasyon planları ve imar ıslah planları üzerinde vesayet denetimi yapma yetkisi verilmiştir sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasının bendinde yer alan ve büyükşehir belediyesine ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar planları üzerinde vesayet denetimi yapma yetkisi veren düzenlemede yer alan aynen veya değiştirerek ibaresi ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmayan bir düzenlemedir büyükşehir belediyesine verilen imar planlarını aynen veya değiştirerek onaylama yetkisi ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar planları ile ilgili bağımsız hizmet verme ve karar alma iradelerini yok eden bir yetkidir i̇lçe ve ilk kademe belediyeleri büyükşehir belediyesinin uygun görmediği hiçbir imar hizmetini yapamaz büyükşehir belediyesine verilen yetki değiştirerek kabul etme yetkisi olduğu için ilçe ve ilk kademe belediyelerindeki imar planları ile ilgili hizmetler büyükşehir belediyesinin kararları doğrultusunda oluşacak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin bu süreçteki rollerinin hiçbir anlamı kalmayacaktır değiştirerek onama ağır bir vesayet yetkisidir ve büyükşehir belediyesinin ilçe ve ilk kademe belediyelerindeki imar planları ve uygulamalarını denetleme yetkisini aşan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmayan bir yetkidir yerel yönetimlerin görevli kılındıkları yöre halkının yerel ortak gereksinimlerini etkinlikle yerine getirebilmeleri özerk bir yapılanma içinde tüzel kişiliğe sahip olmalarını gerektirir anayasa mahkemesi yerel yönetimler açısından özerkliği anayasa ve yasaların belirlediği kamu hizmetlerinin önemli bir bölümünün yurttaşların yararına olarak yerel yönetimlerin sorumluluğu altında yerine getirilmesi yetkisidir biçiminde tanımlamıştır yerel yönetimlerin özerkliği daha çok organlarının yöre halkı tarafından seçilmesi ve bu organlarının karar verme yetkilerinin bulunması biçiminde gözükür yerel yönetimlerin kuruluş ve görevleriyle yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak yasayla düzenleniresas sayısı karar sayısı yerel yönetimlerin özerk kamu tüzelkişisi olarak örgütlenmeleri de bu yönetimlerin karar alma ve aldıkları kararları uygulama hakkına sahip bulunmalarına dayanmaktadır bağımsız kararlar alabilmek yerel yerinden yönetim olmanın özerkliğin temel koşullarından biridir büyükşehir belediyesine verilen yatırım ve hizmetlerde bütünlük sağlamak için vesayet denetimi yapma yetkisi ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmamaktadır anayasanın inci maddesinin üçüncü fıkrası büyük yerleşim merkezlerinde kanunla özel yönetim biçimleri getirilebilmesini olanaklı kılmaktadır kanunlarla getirilecek özel yönetim biçimlerinin yerel yönetimlerin temel özelliklerini bozacak nitelikte olmaması yerel yönetimlerin olmazsa olmaz özellikleri olan özerklikleri ile bağdaşması gerekir kanunla özel yönetim biçimleri getirilebilir diyerek büyükşehir belediyesine ilçe ve ilk kademe belediyeleri üzerinde hiyerarşik denetim yapma yetkisi verilemeyeceği gibi aslında merkezi yönetim tarafından kullanılması gereken vesayet denetimi yetkisinin de büyükşehir belediyelerine ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmayacak şekilde verilmemesi gerekir nitekim anayasa mahkemesi büyükşehir belediye başkanı ile ilçe belediye başkanlarının aynı seçim çevresinde seçilmesini öngören düzenlemeyi karar organları serbestçe oluşan karar alma özgürlükleri bulunan merkezî yönetim ve onun hiyerarşisi dışında seçimle oluşturulan kendi organlarının aldığı kararları uygulama yetkisine de sahip olan bu kuruluşların özerklikleri ile bağdaştırmayarak ve anayasanın inci maddesine aykırı bularak iptal etmiştir anayasanın inci maddesinin birinci fıkrasında ifadesini bulan yerel yerinden yönetim kuruluşları anayasada şöyle tanımlanmıştır mahalli idareler il belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları gene kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir anayasaya göre yerel yerinden yönetim belli bir yörede oturanlara salt orada oturmaları dolayısıyla ortaya çıkan ortak gereksinimleri karşılamak amacıyla tanınan özerkliği ifade etmektedir yerel yerinden yönetim kuruluşları merkezi idarenin yani devlet tüzel kişiliğinin dışında yer alan kamu tüzel kişileridir bu kuruluşlar kamu tüzelkişileri olduklarından kendilerine ait iradeye sahip olup devletten ayrı mal varlıkları personeli ve bütçeleri mevcuttur hiçbir kamu tüzel kişisinin iradesi diğer kamu tüzel kişisinin iradesinden üstün değildir büyükşehir belediyesi kanununun üncü maddesinde büyükşehir belediyesi en az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan bu belediyeler arasında koordinasyon sağlayan kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren yetkileri kullanan idari ve mali özerkliğe sahip ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisi olarak tanımlanmıştır görüldüğü üzere büyükşehir belediyesi de diğer belediyeler gibi yerel yönetimdir diğerlerinden farklı olarak ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasında koordinasyon sağlamakla görevlendirilmiştir büyükşehir belediyesine verilen idari vesayet yetkisi ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmamaktadıresas sayısı karar sayısı anayasanın merkezi yönetim için öngördüğü idari vesayet yetkisini yine anayasada yer alan büyük yerleşim merkezleri için kanunla özel yönetim biçimleri getirilebilir hükmüne dayanarak ilçe ve ilk kademe belediyeleri için büyükşehir belediyesine vermek ancak yerel yönetimlerin özerkliklerini bağdaşmak şartıyla mümkün olabilir i̇mar planları ve imar uygulamaları ile ilgili bağımsız kararlar alabilmek yerel yerinden yönetim olmanın özerkliğin temel koşullarından biridir çünkü bu işler yörede oturan halkın doğrudan yerel ortak ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik işlerdir ki bu işlerin ilçede halkın seçtiği yerel yöneticiler tarafından yerine getirilmesi gerekir büyükşehir belediyesine ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar hizmetleri ile ilgili planları değiştirme yetkisinin verilmesi ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmadığı için sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasındaki bendinde yer alan aynen veya değiştirilerek ibaresi anayasaya aykırıdır hukuk devleti olmak yönetilenlere hukuk güvencesi sağlayan bir düzen kurmaktır böyle bir düzenin kurulması yasama ve yargı yetkileriyle yürütme alanına giren tüm işlemlerin hukuk kuralları içinde kalması ile gerçekleşebilir bu bağlamda hukuk devleti her dilediğini yapamayan kendini hukukla bağlı sayan ve tüm yetkilerinin sınırının hukuksal kurallarla belirlendiği devlettir hukuk devletinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygun olması hukukun üstünlüğü ilkesini içtenlikle benimsemesi yasa koyucunun çalışmalarında kendisini her zaman anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla bağlı tutması yasa koyucu da dahil devletin tüm organları üstünde hukukun mutlak bir egemenliğe sahip olması adil bir hukuk düzeni kurarak geliştirmeyi zorunlu sayması gerekir anayasanın çeşitli hükümleri ile çelişen bir düzenlemenin anayasanın inci maddesindeki anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle uyum halinde olması da düşünülemez yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı kanunun nci maddesinin birinci fıkrasının bendindeki aynen veya değiştirilerek ibaresi anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine inci maddedeki hukukun üstünlüğü ilkesine ve nci maddesindeki kurallara aykırı olup iptali gerekir sayılı kanunun nci maddesinin üçüncü fıkrasının bendindeki ile birinci fıkrada sayılanlar ibaresi ile c ve bentlerinin anayasaya aykırılığı sayılı büyükşehir belediyesi kanununun nci maddesinin birinci fıkrasında büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri ayrıntılı bir şekilde adet bent halinde sayıldıktan sonra üçüncü fıkranın b d ve bentlerinde ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri sayılmıştır bu şekildeki yasal düzenleme ile büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyeleri ile ilk kademe belediyeleri özerk yerel yönetim kuruluşu olmaktan çıkıp büyükşehir belediyesi bünyesindeki bir idari birime dönüşmüştür büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyeleri ile ilk kademe belediyeleri büyükşehir belediye sınırları içinde olmayan diğer belediyelerin görev ve yetkilerini kullanamaz hale sokulmuşturesas sayısı karar sayısı örneğin cumhurbaşkanının bazı maddelerini tekrar görüşmek üzere iade ettiği belediye kanununda belediyelere verilen yönetmelik çıkarmak emir vermek belediye yasakları koymak ve uygulamak kanunlarda belirtilen cezaları vermek mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye sınırları ve mücavir alanları içinde taşınmaz mal almak kamulaştırmak satmak kiralamak veya kiraya vermek trampa etmek tahsis etmek bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmek borç almak bağış kabul etmek gibi tüzel kişiliğe haiz herhangi bir kuruluşun kullanması gereken yetkileri büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyeleri ile ilk kademe belediyeleri kullanamayacaktır bir başka örnek vermek gerekirse cumhurbaşkanının geri gönderdiği belediye kanununun inci maddesinin bendinde belediyeler katı atıkların toplanması taşınması geri kazanımı ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmakla görevli ve yetkili kılınmış iken büyükşehir belediyesi kanununun inci maddesinin ikinci fıkrasının bendinde ilçe ve ilk kademe belediyeleri sadece büyükşehir katı atık yönetim planına uygun olarak katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımakla görevli ve yetkili kılınmıştır öte yandan diğer belediyeler katı atık toplama işini kendileri yapabileceği gibi başkalarına da yaptırabilir ve bu hizmetleri imtiyaz yoluyla devredebilirken ilçe ve ilk kademe belediyelerine bu işleri yaptırma veya bu hizmetleri imtiyaz yoluyla devretme yetkisi tanınmamıştır bu örnekler büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyeleri ile ilk kademe belediyelerinin özerk yerel yönetim kuruluşu olmaktan çıkıp büyükşehir belediyesi bünyesindeki bir idari birime dönüştüğünü gösteren örneklerden sadece birkaçıdır diğer taraftan yapılan düzenleme yetki ve görevler bakımından büyükşehire bağlı belediyelerle bağlı olmayan belediyeler arasında anayasanın uncu maddesine aykırı bir eşitsizlik yaratmaktadır tüzel kişiler belli bir amacı gerçekleştirmek üzere bağımsız varlık şeklinde örgütlenmiş haklara ve borçlara sahip olabilen kişi ve mal topluluklarıdır büyükşehir belediyesini ilçe ve ilk kademe belediyelerinin hiyerarşik üst kademesi haline getiren düzenlemeler de ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerkliklerini ve kamu tüzel kişisi olmaktan kaynaklanan haklarını zedeleyerek fiilen ortadan kaldıran düzenlemeler de yerinden yönetim ilkesine ve dolayısıyla anayasanın nci maddesine aykırı olur anayasanın inci maddesinin üçüncü fıkrası büyük yerleşim merkezlerinde kanunla özel yönetim biçimleri getirilebilmesini olanaklı kılsa da kanunlarla getirilecek özel yönetim biçimlerinin yerel yönetimlerin temel özelliklerini bozacak nitelikte olmaması yerel yönetimlerin olmazsa olmaz özellikleri olan özerkliklerini ve kamu tüzel kişisi olma özelliğini zedeleyerek fiilen ortadan kaldırmaması gerekir anayasaya göre yerel yerinden yönetim belli bir yörede oturanlara salt orada oturmaları dolayısıyla ortaya çıkan ortak gereksinimleri karşılamak amacıyla tanınan özerkliği ifade etmektedir yerel yerinden yönetim kuruluşları merkezi idarenin yani devlet tüzel kişiliğinin dışında yer alan kamu tüzel kişileridir bu kuruluşlar kamu tüzelkişileri olduklarından kendilerine ait iradeye sahip olup devletten ayrı mal varlıkları personeli ve bütçeleri mevcutturesas sayısı karar sayısı büyükşehir belediyesi kanununun üncü maddesinde büyükşehir belediyesi en az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan bu belediyeler arasında koordinasyon sağlayan kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren yetkileri kullanan idari ve mali özerkliğe sahip ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisi olarak tanımlanmıştır görüldüğü üzere büyükşehir belediyesi de diğer belediyeler gibi yerel yönetimdir diğerlerinden farklı olarak ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasında koordinasyon sağlamakla görevlendirilmiştir getirilen düzenlemeler ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmaları ile bağdaşmamaktadır yukarıda açıklanan nedenlerle ilçe ve ilk kademe belediyelerinin belediye kanununda belediyelere verilen görev ve yetkileri kullanmalarını engelleyen ve bu belediyelerin sadece sayılı kanunun nci maddesinin üçüncü fıkrasının b d ve bentlerinde sayılan görev ve yetkileri kullanmasını öngören düzenleme ilçe ve ilk kademe belediyelerinin özerklikleri ile bağdaşmamakta ve kamu tüzel kişisi olmaktan kaynaklanan yetkilerini zedelemektedir i̇ptali istenen hükümlerin iptal edilmesiyle ilçe ve ilk kademe belediyeleri kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak la görevli ve yetkili olacakları için anayasaya aykırılık sorunu da ortadan kalkacaktır böylece düzenleme anayasanın hukuk devleti ilkesine ve yerel yönetimlerin özerkliği ilkesine uygun hale gelecektir öte yandan anayasanın nci maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devletinde yasa kurallarının adalet ve hakkaniyet ölçütlerine uygun açık anlaşılabilir ve belirgin olması gerekir fatih şişli bakırköy kadıköy çankaya yenimahalle konak gibi ilçe belediyelerine ayaş beypazarı çubuk ilçe belediyelerine verilen yetkileri vermemek adalet ve hakkaniyet ölçütleri ile bağdaşmaz böyle bir düzenleme ilçe ve ilk kademe belediyelerin görev ve yetkileri konusunda tartışmalara anlaşmazlıklara neden olacak belirsizlikleri de beraberinde getirdiği için açık anlaşılabilir ve belirgin bir düzenleme değildir anayasanın nci maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlettir bu bağlamda hukuk devletinde yasa koyucu yasaların yalnız anayasaya değil evrensel hukuk ilkelerine de uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür hukuk düzeninde ve yasalarda belirliliğin sağlanması da evrensel hukuk ilkelerindendir bu nedenle belirliliği sağlamaması açıklık ve belirginlikten uzak olması nedeni ile söz konusu düzenleme hukuk devleti ilkesine ve dolayısıyla anayasanın nci maddesine aykırıdıresas sayısı karar sayısı anayasanın birden çok maddesine aykırı olan bir hüküm anayasanın inci maddesindeki anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi ile bağdaşmaz yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı kanunun nci maddesinin üçüncü fıkrasının bendindeki ile birinci fıkrada sayılanlar ibaresi ile c ve bentleri anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesine uncu maddesindeki eşitlik ilkesine inci maddesindeki anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesine ve inci maddesine aykırı olup iptali gerekir sayılı kanunun inci maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlesi ile beşinci ve altıncı fıkrasının anayasaya aykırılığı getirilen düzenlemelerle ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için kamu kurum ve kuruluşlarında yeterli ödeneğin bulunmadığının bildirilmesi durumunda büyükşehir belediyesi bütçesinden bu hizmetler için kaynak ayrılması kamu kurum ve kuruluşlarının harcanan miktarda ödeneği ertesi yıl bütçesine koyması bu tutarın büyükşehir belediyesi hesabına aktarılması bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurumunun belediye sınırları içinde yeni bir yatırım yapmaması hükme bağlanmaktadır büyükşehir belediyesine ortak yatırımlar konusunda verilen yetkiler bunlardan ibaret değildir koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararların belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu alt yapı koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin i̇çişleri bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır alt yapı hizmetleri konusunda büyükşehir belediyesine verilen yetkiler eşgüdüm sağlamanın ötesindedir bu yetkiler kurumların tüzel kişiliklerinden doğan bağımsız karar alma yetkilerini yok etmektedir koordinasyon merkezinin alacağı karar tarafların ortak mutabakatı ile alındığında sorun yaşanmayabilir ama karar ortak mutabakata dayanmıyorsa her biri ayrı kamu tüzel kişiliğini temsil eden tarafları alınan kararlara uymak zorunda bırakmak koordinasyon sağlama görevini aşar kurumların kamu tüzel kişisi olmaktan kaynaklanan bağımsız karar alma yetkilerini kullanılmaz hale getirir bir tüzel kişiliğin diğer bir kamu tüzel kişiliği adına kararlar alabilmesi ve aldığı kararlara diğer kamu tüzel kişilerinin de aynen uymak zorunda olması söz konusu olamayacağı gibi koordinasyon merkezi tarafından ortak yatırım ve toplu taşıma ile ilgili alınan kararların bütün kamu kurum ve kuruluşları için de bağlayıcı olduğu hükme bağlanarak koordinasyon merkezini bünyesinde barındıran büyükşehir belediyesi tüzel kişiliğine devlet tüzel kişiliği ve diğer kamu tüzel kişiliklerinden üstün bir kişilik verilmektedir tüzel kişiler belli bir amacı gerçekleştirmek üzere bağımsız varlık şeklinde örgütlenmiş haklara ve borçlara sahip olabilen kişi ve mal topluluklarıdır i̇dare hukukumuzda devlet bir tüzel kişi olarak kabul edilmiştir anayasanın çeşitli maddelerinde devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden bahsedilmektedir devlet tüzel kişiliği merkezi idare ve bünyesindeki kamu tüzel kişileri ileesas sayısı karar sayısı birlikte tek bir kamu tüzel kişiliğini temsil eder diğer kamu tüzel kişileri ise yer ve hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır büyükşehir belediyesi tüzel kişiliğini böyle bir düzenleme ile devlet tüzel kişiliğinden ve diğer kamu tüzel kişiliklerinden üstün konuma getirmek anayasanın hukuk devleti ilkesine açıkça aykırıdır böyle bir durum anayasanın nci maddesinin birinci fıkrasındaki yerel yönetim tanımı ve ikinci fıkrasındaki yerel yönetim ilkeleri ile de bağdaşmaz ayrıca tbmm nin bütçe yasaları aracılığı ile ortaya koyduğu yasa yapma i