esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin yürürlüğün durdurulması istemini de içeren gerekçe bölümü şöyledir olay kabul tarihli ve sayılı türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun nisan gün ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir sayılı kanunun inci maddesiyle sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrasında yer alan emekli keseneği oranı ten ya yükseltilmiştir sayılı kanunun çerçeve maddesiyle sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrası değiştirilerek zorunlu emeklilik yaş sınırı düşürülmüş iştirakçilerin görevleriyle ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş sınırının yaşını doldurdukları gün olduğu yaşını dolduranların açıktan ya da naklen atamalarının yapılamayacağı ancak personel kanunlarındaki yaş sınırlarına ilişkin hükümler ile üncü madde hükmünün saklı olduğu a bendi değiştirilerek ve daha yukarı ek göstergeli görevlere ortak kararname ya da bakanlar kurulu kararı ile atanmış olup bu görevleri fiilen yürütenlerden görevinin önem sorumluluk ve niteliği yönünden hizmetine gereksinim duyularak görevde kalmalarında yarar görülenlerin yaş sınırının bakanlar kurulu kararı ile yaşını doldurdukları günü geçmemek üzere uzatılabileceği d bendi değiştirilerek bendinde belirtilen görevlere yaşını bendinde belirtilen görevlere yaşını ve bendindeki görevlere de karşılığında gösterilen yaş sınırını doldurmuş bulunanların açıktan ya da naklen atanamayacakları bildirilmiştir sayılı kanunun çerçeve maddesi ile sayılı kanunun uncu maddesine yeni fıkralar eklenerek emekli ve malûllük aylığı alanlardan kendileri için eşleri için çocuklardan her biri için ana ve babalardan her biri için dul aylığı alanlardan yetim aylığı alanlardan gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarda sağlık katkı payı alınacağı ancak bu katkı payının hiçbir şekilde emekli malûllük dul ve yetim aylıklarının ini geçemeyeceği bildirilmiştir sayılı kanunun üncü maddesi ile tarihli ve sayılı nakdi tazminat ve aylık bağlanması hakkında kanuna göre aylık bağlananlar ve vatanî hizmet tertibinden aylık alanlar sağlık katkı payından muaf tutulmuşlardır sayılı kanunun çerçeve nci maddesi ile sayılı kanuna geçici madde eklenerek ıncı maddenin bendi kapsamındaki iştirakçilerden bu kanunun yayımı tarihinden önce yaşını dolduranların kanunun yayımı tarihinden itibaren kanunun yayımını izleyen ayesas sayısı karar sayısı içerisinde yaşını dolduranların ise yaşını doldurdukları tarihten itibaren ay süre ile görevde kalacakları çerçeve inci maddesiyle sayılı kanuna geçici madde eklenerek yaş haddi nedeniyle bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte emekliye sevkedilenler hakkında ek inci maddenin fıkrasında öngörülen yıllık sürenin aranmayacağı bunlardan yıllık fiili hizmet süresini doldurmamış olanlara bir kereye mahsus olmak üzere bir aylık tutarında ek emekli ikramiyesi verileceği yolunda hükümler getirilmiştir sayılı kanunun uncu maddesinde ise bu kanunun inci maddesinin tarihinde maddesinin tarihinde diğer maddelerinin ise yayım tarihinde yürürlüğe gireceği bildirilmiştir sayılı kanunun yapmış olduğu bu düzenlemelerin türkiye cumhuriyeti anayasasının ve ıncı maddelerine aykırı olduğu görülmektedir i̇ptali̇ i̇steni̇len hükümler i̇ptali istenen hükümler şunlardır tarih ve sayılı kanunun inci maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrası sayılı kanunun inci maddesinde şu hüküm yer almaktadır madde tarihli ve sayılı türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanununun üncü maddesinin fıkrasında yer alan oranı olarak değiştirilmiştir sayılı kanunun inci maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrasının iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğün durdurulması istenmektedir tarih ve sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun ıncı maddesinin birinci fıkrası ile aynı maddenin ve bendleri sayılı kanunun çerçeve nci maddesi şöyledir madde sayılı kanunun ıncı maddesinin birinci fıkrası ile aynı maddenin b ve bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir i̇ştirakçilerin görevleri ile ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi yaşını doldurdukları tarihtir yaşını dolduranların açıktan veya naklen tayinleri yapılamaz ancak personel kanunlarındaki yaş hadlerine ilişkin hükümler ile üncü madde hükmü saklıdır ve daha yukarı ek göstergeli görevlere müşterek kararname veya bakanlar kurulu kararı ile atanmış olup bu görevleri fiilen yürütmekte olanlardan görevin önem sorumluluk ve niteliği itibarıyla hizmetine ihtiyaç duyulup görevinde kalmalarında fayda görülenlerin yaş hadleri bakanlar kurulu kararı ile yaşını doldurdukları tarihi geçmemek üzere uzatılabiliresas sayısı karar sayısı üniversite öğretim üyelerinin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi yaşını doldurdukları tarihtir a bendinde belirtilen görevlere yaşını bendinde belirtilen görevlere yaşını ve bendinde belirtilen görevlere de hizalarında gösterilen yaş hadlerini doldurmuş bulunanlar açıktan veya naklen tayin edilemezler sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun ıncı maddesinin birinci fıkrası ile aynı maddenin ve bentlerinin iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulması istenmektedir tarih ve sayılı kanunun çerçeve ncı maddesiyle sayılı kanunun geçici uncu maddesine eklenen fıkralar sayılı kanunun çerçeve ncı maddesi şöyledir madde sayılı kanunun geçici uncu maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir bu madde uyarınca yapılacak sağlık yardımları için her ay emekli veya malûllük aylığı alanlardan kendileri için eşleri için çocuklarının her biri için ana ve babalarının her biri için dul aylığı alanlardan yetim aylığı alanlardan gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda sağlık katkı payı alınır ancak bu katkı payı hiç bir şekilde emekli malûllük dul ve yetim aylıklarının yüzde birini geçemez bu kanunun üncü maddesi ile tarihli ve sayılı nakdi tazminat ve aylık bağlanması hakkında kanuna göre aylık bağlananlardan ve vatani hizmet tertibinden aylık alanlardan sağlık katkı payı alınmaz sayılı kanunun çerçeve ncı maddesiyle sayılı kanunun geçici uncu maddesine eklenen bu fıkraların iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulması istenmektedir tarih ve sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle sayılı kanuna eklenen geçici madde esas sayısı karar sayısı sayılı kanunun çerçeve nci maddesi şöyledir sayılı kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir geçi̇ci̇ madde ıncı maddenin bendi kapsamında bulunan iştirakçilerden kanunun yayımı tarihinden önce yaşını dolduranlar kanunun yayımı tarihinden itibaren kanunun yayımını izleyen iki ay içerisinde yaşını dolduranlar yaşını doldurdukları tarihten itibaren i̇ki ay süreyle görevlerinde kalırlar sayılı kanunla sayılı kanuna eklenen söz konusu geçici madde ün iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar ve yürürlüğünün durdurulması istenmektedir tarih ve sayılı kanunun çerçeve inci maddesiyle sayılı kanuna eklenen geçici madde sayılı kanunun çerçeve inci maddesi şöyledir sayılı kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir geçi̇ci̇ madde bu kanunun getirdiği yaş haddi nedeniyle bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte emekliye sevkedilenler hakkında ek inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen iki yıllık süre aranmaz bunlardan yıllık fiili hizmet süresini doldurmamış olanlara bir kereye mahsus olmak üzere bir aylık tutarında ek emekli ikramiyesi verilir sayılı kanunla sayılı kanuna eklenen geçici madde ün iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulması istenmektedir tarih ve sayılı kanunun uncu maddesi söz konusu uncu madde şöyledir madde bu kanunun inci maddesi tarihinde ncı maddesi tarihinde diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer sayılı kanunun söz konusu uncu maddesinin iptali ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulması istenmektediresas sayısı karar sayısı iii i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ genel olarak anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu bildirilmiştir sosyal devletin temel unsurları arasında sosyal adaletin ve sosyal güvenliğin sağlanması yer almaktadır sosyal güvenlik bireylere ekonomik güvence sağlayan onu belli olası zararlara karşı koruma işlevini üstlenen sosyal zararlara karşı ekonomik yönden güçlü kılmayı amaçlayan kurumlar bütünüdür sosyal güvenliğin sağlanması çağdaş toplumlarda insanların geleceğini güvence altına almaya gönencini huzurunu ve mutluluğunu sağlamaya yönelik etkinliklerin en önemlilerindendir anayasamız ıncı maddesinde devletin herkesin sosyal güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu bildirmiştir devlet bu işlevini türkiye cumhuriyeti emekli sandığı sosyal sigortalar kurumu ve bağ kur gibi sosyal güvenlik kurumları aracılığı ile yerine getirmektedir kuşkusuz sosyal güvenliği sağlamak için kurumsal yapılaştırmayı gerçekleştiren devlet onu korumakla da yükümlüdür devletin sosyal güvenlik sistemini ve kurumlarını koruma görevi yasama organının kanunları kabul ederken sosyal güvenlik kurumlarını güçlü bir malî yapıda tutmasını ve aktüeryal denge hesabını gözetmesini zorunlu kılmaktadır sosyal bir hukuk devleti toplum ve çalışma yaşamında adalete ve eşitliğe dayalı bir hukuk düzeni kurmak durumundadır böyle bir hukuk düzeni ise her alanda olduğu gibi sosyal güvenliğe ilişkin düzenlemelerde de eşitlik hukuk istikrarı hukuk güvenliği ve kazanılmış hakların korunması ilkelerinin gözetilmesini zorunlu kılmaktadır bu gerçeklere karşın söz konusu sayılı kanunla sayılı kanunda yapılan değişikliklerle zorunlu emeklilik yaşının aniden ve kademeli bir geçiş düzenlemesi yapılmadan den indirilmesi ve bir geçiş dönemi öngörülmeden bu yaş haddinin derhal uygulamaya konulması emekli keseneklerinin yükseltilmesi ve sağlık katkı payı uygulamasının getirilmesi hukukî statüleri kanunla oluşturulan ve bu statü kurallarına güvenerek geleceklerini tasarlayan kamu görevlilerinin kazanılmış haklarını sosyal güvenlik beklentilerini ve sosyal durumlarını zedelemiştir böyle bir durumun sosyal bir hukuk devletinde olması gereken istikrar hukukî belirlilik ve hukuk güvenliği nitelikleriyle bağdaşmayacağı da açıktır zorunlu emeklilik yaş sınırının aniden düşürülmesinin kamu yönetimindeki insan kaynağının yetiştirilmesi hizmette aksama ve yönetim boşluğu olmaması amacıyla yürütülen plan ve programların da kesintiye uğramasına neden olacağı yadsınamazesas sayısı karar sayısı her meslek kesiminden ülke yönetiminde görev ve sorumluluk üstlenmiş deneyimli kamu görevlilerini söz konusu kanunla varolan sisteme göre erken emekli olmaya zorlamanın ülkenin içinde bulunduğu iç ve dış koşullar ülke çıkarları ve kamu hizmetlerinin gerekleri dolayısı ile kamu yararı ile bağdaştırılması da olanaksızdır diğer yandan sayılı kanunda sayılı kanunla yapılan değişikliklerle emeklilik hakları bakımından ve üstü ek göstergeli görevlerde bulunan ve bu görevlere bakanlar kurulu kararı veya müşterek kararname ile atanmış olan kamu görevlileriyle bu nitelikte olmayan kamu görevlileri arasında yaratılmış olan eşitsizliklerin kamu yararı ve kanun önünde eşitlik ilkeleri ile bağdaşmayacak ve açıklanamayacak boyutlarda olduğu da kabul edilmelidir anayasamızın inci maddesine göre emekliliğe ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerekirken hiçbir somut ölçü getirilmeden kimi kamu görevlilerinin emeklilik yaş sınırının uzatılmasının bakanlar kurulunun takdirine ve kararına bırakılması da sayılı kanunun getirdiği bir başka sorun kaynağını oluşturmaktadır değinilen bu hususlar bakımından sayılı kanunun sayılı kanunla değiştirilen ve hakkında iptal isteminde bulunulan hükümleri tc anayasasına aykırı nitelikler taşımaktadır bu hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar uygulamasının kamu görevlilerini emeklilik başta olmak üzere kimi sosyal güvenlik hakları bakımından ileride giderilmesi ve onarılması olanaksız hukuksal ve yasal sorunlar veya olumsuzluklarla karşı karşıya bırakacağı açıktır etki alanları geniş ve kalıcı olan söz konusu hükümlerin özellikle görevin nitelik ve sorumluluklarına uygun elemanların yetiştirilmesinin yıllar aldığı alanlarda deneyimli ve yeterli elemanların en verimli dönemlerinde çalışma yaşamı dışına itilmesine yol açacağı da görülmektedir bu nedenle iptali istenen söz konusu hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasında sayısız yarar ve zorunluluk vardır sayili kanunun i̇nci̇ maddesi̇yle deği̇şti̇ri̇len sayili kanunun üncü maddesi̇ni̇n fikrasinin anayasaya aykiriliği sayılı kanunun inci maddesiyle sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrasındaki oranı olarak değiştirilmiştir sosyal güvenlik sistemine katılmış bundan doğan borçları ve yükümlülükleri istikrar kazanmış iştirakçilerin emeklilik kesenek oranlarının sürekli yükseltilmesi hukukî güven ve hukukî istikrar unsurlarını zedelemesi bakımından anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamaktadır ne yazık ki sayılı kanunla da kesenek oranı bir kez daha yükseltilmiştiresas sayısı karar sayısı böyle bir kesenek oranı yükseltilmesi anayasanın nci maddesinde belirtilen sosyal devlet ilkesine de aykırı düşmektedir çünkü iştirakçilerin sosyal güvenlik haklarından yararlanmasını güçleştirmektedir diğer yandan sayılı kanunun inci maddesiyle sayılı kanunun üncü maddesinin fıkrasındaki oranı olarak değiştirilirken bağlantılı diğer düzenlemelerin dikkate alınmaması da sorunlara yol açmaktadır bunun nedeni üncü maddenin fıkrasının nci bendinde bu gibilerden ay için ayrıca fıkrasında yazılı kesilmez fıkrasında fıkrasında yazılı emeklilik keseneğine karşılık denilerek fıkrasındaki orana gönderme yapılmasıdır bu fıkralardaki oranların fıkrası ile birlikte değiştirilmemiş olması üncü maddenin fıkraları arasında uyumsuzluk yaratmaktadır böyle bir uyumsuzluk anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle çelişmektedir çünkü hukuk devleti istikrarlı ve güven duygusu yaratan bir hukuk düzeninin varlığını gerekli kılar maddeleri ve maddelerinin fıkraları birbiriyle çelişen kanunlarla böyle bir düzenin kurulamayacağı ise açıktır bu nedenlerle anayasanın nci maddesine aykırı olan söz konusu fıkrasının iptali gerekmektedir sayili kanunun çerçeve nci̇ maddesi̇yle deği̇şti̇ri̇len sayili kanunun inci maddesi̇ni̇n i̇nci̇ fikrasi i̇le ayni maddeni̇n ve bentleri̇ni̇n anayasaya aykiriliği ıncı maddenin inci fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı kanunun sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle değiştirilen ıncı maddesinin inci fıkrasında i̇ştirakçilerin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesi gerektiren yaş haddi yaşını doldurdukları tarihtir yaşını dolduranların açıktan veya naklen tayinleri yapılamaz ancak personel kanunlarındaki yaş hallerine ilişkin hükümler ile üncü madde saklıdır hükmü yer almaktadır bu hüküm anayasanın ve ıncı maddeleriyle çelişmektedir anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir sosyal hukuk devleti olduğu belirtilmiştir sosyal devlet vatandaşlarının sosyal durumlarıyla refahlarıyla ilgilenen onlar için asgarî insanca yaşama koşullarını sağlamayı ödev bilen devlettir sosyal devletin temel unsurları arasında sosyal adaletin sosyal güvenliğin ve toplumsal dengenin sağlanması yer almaktadır sosyal güvenlik bireylere ekonomik güvence sağlayan onu belli kimi zararlara uğrama olasılığına karşı koruma işlevini üstlenen sosyal zararlara karşı ekonomik yönden güçlü kılmayı amaçlayan herhangi bir meslek veya sosyal risk yüzünden geliri veya kazancı azalmışesas sayısı karar sayısı kişilerin başkalarının yardımına gerek kalmaksızın yaşama ve geçinme ihtiyaçlarını karşılayan güçsüzleri güçlülere karşı koruyan bir kurumlar bütünüdür çağdaş toplumlarda sosyal güvenliğin sağlanması insanların geleceğini güvence altına almaya gönencini huzurunu ve mutluluğunu sağlamaya yönelik etkinliklerin en önemlilerinden birisi olarak görülmekte sosyal güvenlik kişi için vazgeçilmez bir hak devlet için ise bir ödev olarak tanımlanmaktır anayasamızın ıncı maddesinde de sosyal güvenlik bir hak olarak gösterilmiş herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu devletin sosyal güvenliği sağlamak için gerekli önlemleri alacağı bildirilmiştir i̇nsan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık yasaların üstünde yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlet olarak tanımlanan hukuk devletinin hukuk güvenliği ve hukuk istikrarını sağlaması gerekmektedir hukuk devleti hukuk düzenini sosyal devletin amaç ve görevleri doğrultusunda kurduğunda bir sosyal hukuk devleti görünümünü almaktadır bir sosyal hukuk devletinde sosyal güvenlik alanının en önemli konularından birisi de zorunlu emeklilik yaş sınırının belirlenmesidir zorunlu emeklilik yaş sınırını hangi yaşın oluşturacağı kuşkusuz yasama organının takdir alanı içinde kalan bir husustur ancak burada takdirin keyfîlik anlamını taşımadığı gözden uzak tutulmamalıdır takdir yetkisi adil makul ve ölçülü biçimde kullanılmalı kazanılmış hakları zedelememeli ve kişinin hukuk düzenine olan güvenini sarsmamalıdır bir sosyal hukuk devletinde sosyal güvenlik kurumlarının ve sosyal güvenlik sisteminin çalışanların geleceğine ilişkin güvenini sağlamak durumunda olması sosyal güvenliğe ilişkin tüm alanlarda hukuk istikrarını gerekli kılar bu nedenle sosyal güvenlik sistemindeki değişiklikler hukuk istikrarını zedelemeyecek bir nitelik taşımalı ve çalışanların kazanılmış haklarını korumalıdır sayılı kanunla kamu görevlileri için zorunlu emeklilik yaş sınırının ten herhangi bir kademeli geçiş düzenlemesi yapılmaksızın aniden indirilmesi ve bu konuda sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle yapılan düzenleme sosyal hukuk devletinin yukarıda belirtilen nitelikleri ve gerekleri ile bağdaşmamaktadır hukuki statüleri kanunla oluşturulan ve bu statü kurallarına güvenerek geleceklerini tasarlayan kamu görevlilerinin çalışmaya devam ederken bu kuralların değiştirilmesi nedeniyle herhangi bir kademeli geçiş düzenlemesi yapılmadan hemen emekli edilmeleri onların sosyal güvenlik beklentilerini maddî ve sosyal durumlarını zedeleyecek hukuk güvenliği ve hukuk istikrarına da aykırı düşecektir önceki kurala göre yaşına kadar çalışabileceğini ve bu süre içinde emeklilik hakkını kazanacağını düşünerek memuriyete girenlerin bir kısmı zorunlu emeklilik yaş sınırının eesas sayısı karar sayısı indirilmesi nedeniyle emekli olmak olanağını veya emekliliğe ilişkin birtakım haklarını kaybedeceklerdir böyle bir durumun ise bir sosyal hukuk devletinde olması gereken hukuk güvenliğini zedelemediği makul adil ve ölçülü olduğu iddia edilemez zorunlu emeklilik yaş sınırının sayılı kanundaki gibi kademeli bir geçiş düzenlemesi yapılmadan aniden ten indirilerek çağdaş gelişmiş ülkelerdeki zorunlu emeklilik yaş sınırlarının altına çekilmesi anayasamızın uncu maddesinde devlete verilen çalışmayı desteklemek çalışanları korumak gibi görevlere de uygun düşmeyecek ve tc emekli sandığı iştirakçilerini yaşamlarının en verimli çağında çalışma yaşamı dışına itecektir bu durumun çalışma hak ve özgürlüklerinin anayasanın ve üncü maddelerine aykırı bir biçimde kamu yararı gözetilmeksizin ölçüsüz ve adaletsiz olarak sınırlanması anlamına geleceği açıktır tüm resmi demografik verilerin türkiyede ortalama yaşam süresinin uzadığını gösterdiği bir dönemde zorunlu emeklilik yaş sınırının indirilmesi çalışma hakkından yararlanmak bakımından gençlerle yaşlılar arasında yaşlılar aleyhine bir ayırımcılık niteliğini de taşıyabilecektir böyle bir durumun ise anayasanın uncu maddesi ile çelişeceği ortadadır emekli sandığı iştirakçilerinin hukukî statülerini belirleyen kurallara güvenerek geleceklerini tasarlamış oldukları bir konumda zorunlu emeklilik yaş sınırlarının herhangi bir kademeli geçiş düzenlemesi yapılmadan aniden düşürülerek hemen emekli edilmelerinin onların huzurunu mutluluğunu ve gönencini bozacağını bu nedenle böyle bir yasama işleminin anayasanın inci maddesinde devlete verilen görevlere aykırı olacağını da belirtmek gerekmektedir anayasamız ıncı maddesinde devletin herkesin sosyal güvenliğini sağlamakla görevli olduğunu bildirmiştir devlet bu işlevini türkiye cumhuriyeti emekli sandığı sosyal sigortalar kurumu ve bağ kur gibi sosyal güvenlik kurumları aracılığı ile yerine getirmektedir kuşkusuz sosyal güvenliği sağlamak için kurumsal yapılaştırmayı gerçekleştiren devlet onu korumakla da hükümlüdür bu nedenle sosyal güvenlik kurumları devletin yönetimi ve denetimi altındadır devletin sosyal güvenlik sistemini ve kurumlarını koruma görevi yasama organının kanunları kabul ederken sosyal güvenlik kurumlarını güçlü bir malî yapıda tutmasını ve aktüeryal denge hesabını gözetmesini zorunlu kılmaktadır türkiyede sosyal güvenlik kurumlarının aktüeryal dengelerindeki bozukluklar çok kısa bir süre önce yasakoyucuyu bir dizi önlem almaya zorlamış ve günlü ve sayılı kanun ile sayılı kanunun uncu maddesinin fıkrası değiştirilerek fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadınlara erkeklere yaşından önce emekli aylığı bağlanması önlenmiştir bugün ise zorunlu emeklilik yaş sınırının ten çekilmesi daha önce alınan bu önlemlerle çelişecek ve tc emekli sandığının aktüeryal dengelerini bozacaktıresas sayısı karar sayısı böyle bir durum anayasanın nci maddesinde yer alan sosyal devlet ilkesinin gerçekleşmesini engellemesinin yanısıra anayasanın ıncı maddesi ile devlete verilen görevlere de aykırı düşecektir diğer yandan sayılı kanunun çerçeve nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun ıncı maddesinin birinci fıkrası yargıç ve savcılar bakımından da anayasanın ıncı maddesi ile çelişmektedir anayasanın ıncı maddesinin üncü fıkrasında yargıç ve savcıların yaşını bitirinceye kadar görev yapacakları bildirilmiştir bu kuralın yaşama geçirilebilmesi için yasa düzeyinde hakimler ve savcılar için zorunlu emeklilik yaş sınırını gösteren ve ıncı maddeye koşut bir düzenlemenin yapılması gerekmektedir sayılı hakimler ve savcılar kanununda sayılı yargıtay kanununda ve sayılı danıştay kanununda yargıç ve savcıların zorunlu emeklilik yaş sınırına ilişkin bir kural bulunmamasına karşın sayılı kanunun genel kuralı anayasanın ıncı maddesine koşut içerikte olduğu için bugüne kadar bu konuda sorun yaşanmamıştır sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle sayılı kanunun ıncı maddesinin inci fıkrasında yapılan düzenlemede yargıç ve savcılar için ayrıksı bir hükmün yer almaması yargıçlık ve savcılık mesleğinde olanların da yaş sınırına bağlı tutulduğu sonucuna varılmasına neden olmaktadır nitekim sayın cumhurbaşkanı da sayılı kanunu bir defa daha görüşülmek üzere tbmmne geri gönderirken bu hususa dikkati çekmiştir böyle bir durum ise çerçeve nci maddeyi bütünüyle anayasanın ıncı maddesine aykırı bir görünüme sokmaktadır sayılı kanunun çerçeve nci maddesiyle değiştirdiği sayılı kanunun ıncı maddesinin inci fıkrasının bu nedenlerle anayasanın ve ıncı maddelerine aykırı olduğu için iptali gerekmektedir ıncı maddenin bendinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun çerçeve nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun ıncı maddesinin bendi zorunlu emeklilik yaş sınırı bakımından ve üstü ek göstergeli görevleri fiilen yürütmekte olup bu göreve ortak kararname veya bakanlar kurulu kararıyla atananlarla diğer iştirakçiler arasında olduğu kadar ve üstü ek göstergeli görevleri fiilen yürütmekte olup bu görevlere bakanlar kurulu kararı veya ortak kararname ile atananlar arasında da eşitsizlik yaratmaktadır bu durum anayasanın uncu maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesini zedelemektedir kanun önünde eşitlik ilkesinin amacının aynı durumda bulunan kişilerin kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmasını sağlamak ve yurttaşlara kanun karşısında dil ırk cinsiyet siyasal düşünce felsefî inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımlı davranılmasını önlemek olduğu anayasa mahkemesinin çeşitli kararlarında vurgulanmıştır bu ilke ile birbirleriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılması engellenmektedir aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksalesas sayısı karar sayısı durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa anayasada öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez kanun önünde eşitlik herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez durum ve konumlarındaki özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerektirebilir kimi yurttaşların başka hükümlere bağlı tutulmaları haklı bir nedene ve kamu yararına dayanmakta ise eşitlik ilkesinin ihlâlinden söz edilemez kuşkusuz kimi kamu görevlilerinin görevlerinin önem sorumluluk ve nitelikleri onların zorunlu emeklilik yaş sınırı bakımından farklı bir statüye sokulmaları için kanun önünde eşitlik ilkesini zedelemeyen haklı bir neden olarak görülebilir ancak söz konusu bendinde getirilen düzenleme farklı statünün kimler için uygulanacağını herkes için geçerli genel nesnel ölçütlere dayalı olarak ortaya koymamakta görevin önem sorumluluk ve niteliği itibariyle hizmetine ihtiyaç duyulup görevde kalmalarında fayda görülenlerin yaş hadlerinin bakanlar kurulu kararı ile yaşını doldurdukları tarihi geçmemek üzere uzatılmasına olanak tanımaktadır bir kamu görevlisinin görevinin önem sorumluluk ve niteliği itibariyle hizmetine ihtiyaç duyulup görevde kalmasında fayda görülmesi öznel ve takdir alanına giren bir durumdur aynı durumdaki kamu görevlileri hakkında farklı bireye özel hâttâ keyfi uygulamalara imkân bırakmaktadır böyle bir durum farklı statü uygulaması için haklı bir neden ve ölçüt olarak kabul edilemez ve kanun önünde eşitlik ilkesinin zedelenmesine yol açar nitekim söz konusu bendinin daha önceki metninde farklı statü uygulanacak kamu görevlilerinin görevlerinin belirtilmesi suretiyle objektif ve genel bir ölçütün oluşturulduğu ve bu yolla kanun önünde eşitlik ilkesinin zedelenmesinin önlenmesine çalışıldığı görülmektedir söz konusu ıncı maddenin bendi bu bentte sayılan kamu görevlilerini zorunlu emeklilik yaş sınırı bakımından da belirsiz bir hukukî statüye sokmaktadır ve üstü ek göstergeli görevleri fiilen yürütenlerden bu görevlere bakanlar kurulu kararı veya ortak kararname ile atanmış olanlar bakanlar kurulu uzatma kararı verirse yaşına kadar çalışabilecekler böyle bir uzatma kararı verilmezse yaşında emekli olacaklardır böyle bir belirsizliği anayasanın nci maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti anlayışı ve ıncı maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkı ile bağdaştırabilmek de mümkün değildir diğer yandan sosyal güvenlik kapsamında bulunan emeklilikin kamu görevlileri yönünden anayasanın ıncı maddesi kapsamında bir hak olduğu gözönünde tutulunca bendindeki düzenlemenin anayasanın inci maddesiyle de çeliştiğini ifade etmek gerekmektedir bunun nedeni anayasanın inci maddesinin memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin atanmalarının görev ve yetkilerinin hakları ve yükümlülüklerinin aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceğini bildirmiş olmasıdıresas sayısı karar sayısı anayasanın inci maddesinde yer alan bu ilke çalışanlar yönünden bir güvence oluşturmaktadır yaş sınırı nedeniyle emekliliğe sevk işlemi kamu görevlisinin isteği ve istenci dışında göreviyle ilişiğinin kesilmesini gerektiren bir işlem olduğu için bunun koşullarının genel nesnel ve somut bir biçimde kanunla düzenlenmesi daha da büyük bir önem kazanmaktadır bendindeki düzenleme iki nedenle inci maddeye aykırı düşmektedir birinci neden bu bentte belirlenen nitelikteki kamu görevlilerinden görevin önem sorumluluk ve niteliği itibariyle hizmetine ihtiyaç duyulup görevinde kalmalarında fayda görülenlerin yaşını geçmemek üzere zorunlu emeklilik yaş hadlerinin uzatılmasını bakanlar kurulu kararına bırakması ve her birey için farklı keyfi ve öznel uygulamalara imkân tanımasıdır i̇kinci neden ise söz konusu bentte zorunlu emeklilik yaşının sınırının den kadar uzatılabilmesi için getirilen görevin önem sorumluluk ve niteliği itibariyle hizmetine ihtiyaç duyulup görevlerinde kalmalarında fayda görülmek gibi soyut ve öznel ölçütlerin inci maddenin gereğini karşılayacak bir kanunî belirliliği sağlamakta yetersiz kalışıdır zorunlu emeklilik yaş sınırı gibi inci maddeye göre kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda bakanlar kurulu kararı ile belirleme yapmaya imkân tanımanın anayasanın nci maddesine aykırı bir yetki devri niteliğini taşıdığı da gözden uzak tutulmamalıdır sayılı kanunun çerçeve nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun ıncı maddesinin bendinin yukarıda açıklandığı gibi hukuk devletinin temel unsurlarından olan kanun önünde eşitlik ilkesine hukukî belirlilik gereğine ve anayasa hükümlerine aykırı yanları bu bendi anayasanın nci maddesindeki hukuk devleti ilkesi ile de çelişik bir görünüme sokmaktadır bu nedenlerle anayasanın ve inci maddelerine aykırı olan söz konusu kanunun bendinin iptali gerekmektedir ıncı maddenin bendinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun çerçeve nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun ıncı maddesinin bendi şöyledir a bendinde belirtilen görevlere yaşına bendinde belirtilen görevlere yaşını ve bendinde belirtilen görevlere de hizalarında gösterilen yaş hadlerini doldurmuş bulunanlar açıktan veya naklen tayin edilemezler bendinde yer alan hüküm ıncı maddenin birinci fıkrasında belirlenen zorunlu emeklilik yaş sınırına paralel bir düzenleme getirmektedir bu nedenle birinci fıkra için söz konusu olan anayasaya aykırılık gerekçeleri bendi için de geçerliliğini korumaktadır bu durumda bendinin de anayasanın ve ıncı maddelerine aykırı olduğu için iptali gerekmektediresas sayısı karar sayısı sayili kanunun çerçeve nci maddesi̇ni̇n sayili kanunun geçi̇ci̇ uncu maddesi̇ne ekledi̇ği̇ fikralarin anayasaya aykiriliği sayılı kanunun çerçeve ncı maddesinin sayılı kanunun geçici uncu maddesine eklediği fıkralar emekli ve malûllük aylığı alanlar dul aylığı alanlar ve yetim aylığı alanlar için sağlık katkı payı adı altında yeni bir yükümlülük getirmiştir anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir sosyal hukuk devleti olduğu belirtilmiş ıncı maddesinde de herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip bulunduğu devletin bu güvenliği sağlayacak gerekli önlemleri alacağı ve örgütü kuracağı kurala bağlanmıştır anayasanın inci maddesinde de kişilerin ve toplumun gönenç huzur ve mutluluğun sağlamak kişinin temel hak ve özgürlüklerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacak biçimde sınırlayacak siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır sosyal güvenlik hakkı yurttaşların gönenciyle yakından ilgilenen onlara insanca yaşam düzeyini sağlamakla görevli olan sosyal devletin gereği ve sonucudur sayılı kanunun çerçeve ncı maddesiyle sayılı kanunun geçici uncu maddesine eklenen fıkralarda hak sahibinin hasta olduğunda yapılan iyileştirme giderlerine katılması yerine doğabilecek sağlık riskleri için önceden katkı payı alınması öngörülmektedir gerçi sayılı kanunun geçici uncu maddesi uyarınca kullanılması resmî sağlık kurulu raporu ile gerekli görülen protez ortez ve tıbbî araç gereç bedelleriyle ayakta ya da konutta tedavide kullanılan ilâç bedellerinin hak sahiplerince ödenmektedir ancak bu ödemeler olası risk karşılığı niteliğinde değil fiilen gerçekleşmiş iyileştirme giderlerine katkı olarak yapılmaktadır katkı payı teriminin asıl anlamı da budur sosyal güvenlik sistemine katılmış bu kapsamda çalışırken belli süre prim ödemiş ve sonuçta emeklilik hakkı kazanarak yaşayabileceği asgarî bir geliri elde edebilmiş kişilerin fiilen gerçekleşmiş iyileştirme giderlerine değil olası risklere dayalı olarak yeniden ve sürekli artan bir biçimde prim benzeri ödemelere tabi tutulması anayasanın devletin temel amaç ve görevleri arasında saydığı hususlarla sosyal hukuk devleti ilkesi ve sosyal güvenlik amacıyla aynı zamanda hukuk devletinin temel unsurlarından olan hukuk güvenliği ve hukuk istikrarı ile çelişmektedir bu bakımdan sayılı kanunun geçici uncu maddesine eklenen söz konusu fıkraların anayasanın ve ıncı maddelerine aykırı bir görünüm taşıdığı için iptali gerekmektedir sayili kanunun çerçeve nci̇ maddesi̇ni̇n sayili kanuna ekledi̇ği̇ geçi̇ci̇ madde ün anayasaya aykiriliği sayılı kanunun çerçeve nci maddesi ile sayılı kanuna eklenen geçici madde ıncı maddenin bendi kapsamında bulunan iştirakçilerdenesas sayısı karar sayısı kanunun yayımı tarihinden önce yaşını dolduranlara kanunun yayımı tarihinden itibaren kanunun yayımını izleyen ay içerisinde yaşını dolduranlara yaşını doldurdukları tarihten itibaren i̇ki ay süreyle görevlerinde kalmak olanağını tanımıştır geçici madde sayılı kanunun ıncı maddesinin bendi kapsamı dışınd