esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razlarin gerekçeleri̇ sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir hava eğitim komutanlığı askeri savcılığının tarih ve esas karar sayılı iddianamesi ile sanığın tarihleri arasında yurt dışına firar suçunu işlediğinden bahisle ascknın maddesi gereğince cezalandırılması iddiasıyla kamu davası açılmış olup yapılan yargılama sırasında sanık resen emekli hvkonttğm müdafii av tarihli duruşmada anayasa mahkemesinin esas karar sayılı dosyada tesis etmiş olduğu kararın ekim tarihinde resmi gazetede yayınlandığını bu kararda ascknın madde ve fıkrasında yer alan er ve erbaşlar için firar suçu ile ilgili olarak askeri mükellefiyetlerin sona erdiği andan itibaren zaman aşımı başlar hükmünü iptal ettiğini ancak taahhüdün bitmesi ifadesinin yürürlüğü hususunda mahkemenin yetkisiz olduğunu belirterek karar tesis etmediğini tckda en ağır suçlarda bile zaman aşımı olarak sene öngörtümekte olduğunu fakat yargılama konusu suçta müvekkilinin ömür boyu ceza tehdidi altında kaldığını hukuk devleti ilkesine aykırı gördüğü bu durumdan dolayı mahkememizin eylül tarihinde resen emekliye sevk edilen müvekkilin sayılı tckya göre azami sene olan zaman aşımı süresi göz önünde bulundurularak davanın düşmesine karar vermesini veya bu hususun iptali konusunda anayasa mahkemesine başvurulmasını talep etmiş askeri savcılık makamı takdirin mahkememize ait olduğunu mütalaa etmiştir sorgu ve savunma sanık resen emekli hvkonttğm sorgu ve savunmasında haklarımı anladım ben yılında teğmen olarak hava harp okulundan mezun oldum tarihinde gün süreyle izne ayrıldım izin sürem içerisinde tarihinde i̇stanbul atatürk hava limanından güney afrika cumhuriyetine gittim tarihten türkiyeye döndüğüm tarihine kadar güney afrika cumhuriyetinde kaldım tarihinde atatürk hava limanından türkiyeye giriş yaptım yurtdışında iken türkiyedeki mesleki safahatım hakkında bir bilgi alamadım bu nedenle birliğime katılmak amacıyla türkiyeye dönmeye karar verdim i̇stanbul atatürk hava limanında pasaport kontrolü esnasında hakkımda yakalama emri olduğu anlaşıldı bunun üzerine yakalanarak kzdzshklığı assavcılığına çıkarıldım burada ifademin tespitine müteakip serbest bırakıldım şeklinde beyanda bulunmuştur sanık müdafii av müvekkilin savunmalarına katılıyoruz kendisinin suç işleme kastı yoktur kendisi birliğine teslim olmak ve mevcut durumu çözmek amacıyla türkiyeye dönmüştür gene kendisi irticalen mahkeme huzuruna çıkmak için i̇zmirde askeri savcılığa gelmiştir müvekkil hakkında öncelikle beraat kararı verilmesini mahkeme aksi kanaatte ise seçenek yaptırımlardan herhangi birinin uygulanmasını talep ediyoruz ve anayasa mahkemesinin esas karar sayılı dosyada tesis etmiş olduğu karar ekim tarihinde resmi gazetede yayınlanmıştır bu kararda ascknın madde ve fıkrasında yer alan er ve erbaşlar için firar suçu ile ilgili olarak askeri mükellefiyetlerin sona erdiği andan itibaren zaman aşımı başlar hükmünü iptal etmiş ancak taahhüdün bitmesi ifadesinin yürürlüğü hususunda mahkemenin yetkisiz olduğunu belirterek karar tesis etmemiştir tckda en ağır suçlardan bile zaman aşımı olarak sene öngörülmektedir fakat yargılama konusu suçta müvekkil ömür boyu ceza tehdidi altında kalmaktadır hukuk devleti ilkesine aykırıesas sayısı karar sayısı gördüğümüz bu durumdan dolayı mahkemenin eylül tarihinde resen emekliye sevk edilen müvekkilin sayılı tckya göre azami sene olan zaman aşımı süresi göz önünde bulundurularak davanın düşmesine karar vermesini veya bu hususun iptali konusunda anayasa mahkemesine başvurulmasını mahkeme heyeti aksi kanaatte ise müvekkil hakkında cmknın inci maddesi hükümlerinin uygulanmasını talep ediyoruz şeklinde beyanlarda bulunmuştur iii i̇nceleme ve değerlendi̇rme olay tarihinde i̇zmir çiğli ana jet üs klığı emrinde görevli olan sanık resen emekli hvkonttğm ın yıllık iznini kullanmak üzere tarihinde birliğinden ayrıldığı müteakiben herhangi bir yurtdışı izni olmamasına rağmen tarihinde i̇stanbul atatürk havalimanından çıkış yaparak güney afrikaya gittiği ve yurt dışına firar suçunu işlemeye başladığı sanığın bu durumu devam ederken msbnin gün ve sayılı kararı ile resen emekliliğe sevk edilerek türk silahlı kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği ve asker kişi sıfatının sona ermesi ile suçun temadisinin de sona erdiği sanığın bilahare tarihinde i̇stanbul atatürk havalimanından türkiyeye giriş yaparken pasaport kontrol büro amirliği ekiplerince hakkında mahkememizce çıkartılan yakalama emri gereğince yakalandığı ve kzdzshklığı askeri savcılığına sevk edildiği hveğtklığı askeri savcılığının talimatı doğrultusunda sanığın ifadesinin tespitine müteakip serbest bırakıldığı anlaşılmış ve sanık hakkında yurt dışına firar suçunu işleği iddiasıyla kamu davası açılmış olup yapılan yargılama sırasında sanık resen emekli hvkonttğm müdafii av tarihli duruşmada anayasa mahkemesinin esas karar sayılı dosyada tesis etmiş olduğu kararın ekim tarihinde resmi gazetede yayınlandığını bu kararda ascknın madde ve fıkrasında yer alan er ve erbaşlar için firar suçu ile ilgili olarak askeri mükellefiyetlerin sona erdiği andan itibaren zaman aşımı başlar hükmünü iptal ettiğini ancak taahhüdün bitmesi ifadesinin yürürlüğü hususunda mahkemenin yetkisiz olduğunu belirterek karar tesis etmediğini tckda en ağır suçlarda bile zaman aşımı olarak sene öngörülmekte olduğunu fakat yargılama konusu suçta müvekkilinin ömür boyu ceza tehdidi altında kaldığını hukuk devleti ilkesine aykırı gördüğü bu durumdan dolayı mahkememizin eylül tarihinde resen emekliye sevk edilen müvekkilin sayılı tck ya göre azami sene olan zaman aşımı süresi göz önünde bulundurularak davanın düşmesine karar vermesini veya bu hususun iptali konusunda anayasa mahkemesine başvurulmasını talep etmiş askeri savcılık makamı takdirin mahkememize ait olduğunu mütalaa etmiştir sanığın eylemine uyan müsnet yurt dışına firar yabancı memlekete firar suçunun unsur ve cezasını düzenleyen ascknın maddesinde öngörülen cezanın üst sınırı beş yıl hapis cezasıdır sayılı tcknın üncü maddesi gereğince beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda beş yıl geçmesiyle kamu davası ortadan kalkmaktadır sayılı tcknın inci maddesine göre dava zamanaşımı mahkûmiyet hükmü yakalama tutuklama celp veya ihzar müzekkereleri adli makamlar huzurunda sanığın sorguya çekilmesi veya cumhuriyet savcısı tarafından mahkemeye yazılan iddianame ile kesilmekte ve bu halde zamanaşımı kesilme gününden itibaren yeniden işlemeğe başlamakta ancak aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ilave edilecek süre öngörülen dava zamanaşımı süresinin yarısından fazla olamamaktadır sayılı tcknın üncü maddesi uyarınca dava zamanaşımı tamamlanmış suçlarda fiilin yapıldığı tarihten teşebbüs halinde kalan suçlarda son fiilin yapıldığı tarihten mütemadi ve müteselsil suçlarda temadi ve teselsülün bittiği tarihten başlamaktadır kanunesas sayısı karar sayısı koyucu ascknın uncu maddesinin fıkrasında bazı askeri suçlar yoklama kaçağı saklı ve firar bakımından dava zamanaşımının başlangıcı konusunda bütün askeri mükellefiyetlerin veya bizzat girmiş oldukları taahhüdün bitmesini esas almak suretiyle söz konusu askeri suçlar bakımından dava zamanaşımının hangi tarihte başlayacağı konusunda tckda belirlenen genel ilkelerden ayrılıp özel bir düzenleme yapma yoluna gitmiştir ascknın ek inci maddesinde tcknın genel hükümlerinin asckda düzenlenen suçlarda uygulanacağı belirtildikten sonra ascknın uncu maddesinin fıkrasındaki düzenleme istisna tutulmuştur anayasa mahkemesinin tarih ve esas karar sayılı kararı ile fiilleri hakkında dava müruru zamanı bütün askeri mükellefiyetlerin bitmesinden itibaren işlemeğe başlar ibaresinin firar suçu yönünden anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş veya bizzat girmiş oldukları taahhüdün ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından bu ibareye ilişkin başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmiştir dolayısıyla ascknın uncu maddesinin fıkrasında belirtilen bizzat taahhüt altına girmiş olan faillerin firar suçları bakımından dava zamanaşımının başlangıcı suçun temadisinin bittiği tarihten değil faillerin bizzat girmiş olduğu taahhüdün bitmesinden itibaren işlemeğe başlayacaktır maddede yer alan bütün askeri mükellefiyetlerin bitmesi teriminin ve sayılı kanunlar kapsamında devletin kamu gücüne dayanarak askerlik yükümü yüklediği mükellefler için söz konusu olduğu bunun askerlik çağı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği askerlik çağının muvazzaflık ve yedeklik dönemlerinin bitiminde dava zamanaşımı süresinin başlayacağı rıfat taşkin askeri ceza kanunu şerh inci basım sahir erman askeri ceza hukuku umumi kısım ve usul nci bası i̇stanbul ali seçen askeri ceza kanununda müruru zamana dair hususi hükümler üzerinde bir i̇nceleme askeri adalet dergisi yı sayı ve hulusi özbakan askeri ceza kanunu ankara kabul edilmektedir bizzat girmiş olunan taahhütlerin bir şey yapmayı üstüne alma üstlenme bitmesi terimi ise türk silahlı kuvvetlerinde temel askerlik hizmeti dışında uygulanması gereken durumu ifade etmektedir böylece askeri ceza kanununda zorunlu veya sözleşmeye bağlı hizmet arzına dayalı askerlik hizmet tanımlaması yapıldığı ortaya çıkmaktadır suç tarihlerinde yürürlükte bulunan sayılı tsk personel kanununun nci maddesinde muvazzaf subay ve astsubayların nasbedildikleri tarihten itibaren yıl hizmet etmedikçe istifa edemeyecekleri düzenlemesine yer verilerek idareye karşı hizmet arzı taahhüdü altına girdikleri ayrıca aynı kanunun üncü maddesinde hizmet arzı taahhüdü süresinin yurt içinde ve dışında öğrenim görme kurs ve staj yapma ile yurt dışına sürekli görevde bulunmaya bağlı olarak uzadığı görülmektedir bu nedenle subay ve astsubaylarda bir taahhüt altında hizmete nasbedildikleri için ascknın uncu maddesinin fıkrasında yazılı olan terimlerden sadece bizzat girilen taahhüt kapsamına dahildirler rıfat taşkin askeri ceza kanunu şerh inci basım disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle sicil yolu ile veya mahkeme kararıyla subayastsubaylıktan çıkarılanlar er kaynağına alınmakta mahkeme kararı olmaksızın resenesas sayısı karar sayısı ilişiği kesilen bayan subay ve astsubaylar yaşına kadar personel seferberlik kaynağına alınmakta dizi böylece idari anlamda statü değişikliği yapılmaktadır askeri yargıtay uygulamasında da istikrar kazandığı üzere zamanaşımı süreleri kanun koyucu tarafından daha önce objektif olarak düzenlenen kriterlere ve suçun işlenmeye başlandığı andaki durum ve statüye göre belirlenmesi gereklidir suçun tamamlanmasından sonra statünün değişmesi zamanaşımı kurallarının da değişmesini ve farklı uygulanmasını gerektirmemektedir sanığın sicil yolu ile idarece türk silahlı kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi ve personel seferberlik kaynağına alınması i̇dare hukuku çerçevesinde özünde haklı ve doğru bir işlem olsa bile zamanaşımı kuralları açısından objektif bir ilke ve dayanak olarak görülmesi mümkün değildir suçun temadi bitim tarihi de dikkate alındığında tarihinde yürürlüğe giren sayılı türk ceza kanunu önceki kanuna göre lehe hükümler içermediğinden aynı kanunun nci maddesine istinaden sayılı türk ceza kanununun zamanaşımına ilişkin hükümlerinin sanık hakkında da uygulanması gerektiği açıktır askeri yargıtay daireler kurulunun tarih ve ek sayılı askeri yargıtay dairesinin tarih ve eksayılı askeri yargıtay dairesinin tarih ve eksayılı vb ilamları bu yöndedir yapılan bu açıklamalar kapsamında doğumlu olan ve türk silahlı kuvvetlerinden tarihinde resen emekli edilen sanığın nasıplı olduğu dikkate alındığında suç tarihi itibarı ile tsk personel kanununun nci maddesine göre henüz yıllık mecburi hizmet süresini doldurmadan tarihinde dolmaktadır türk silahlı kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği anlaşılmakla suç tarihlerindeki statüsü gereği sanık hakkında dava zamanaşımı süresi türk silahlı kuvvetlerinden resen ilişiğinin kesildiği ve temadinin bittiği tarihinden itibaren değil yıllık mecburi hizmet süresini doldurması gereken tarihinden itibaren işleyeceği ve halen bu sürenin işlemekte olduğu anlaşılmaktadır anayasa mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygılı bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık kanunların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlettir bu bağlamda hukuk devletinde kanun koyucu yalnız kanunların anayasaya değil anayasanın da hukukun evrensel temel ilkelerine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine anayasanın uncu maddesinde yer verilmiştir buna göre kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştıresas sayısı karar sayısı kanun koyucunun suç ve cezaların belirlenmesinde takdir yetkisi olmakla birlikte bu yetkisini kullanırken suç ile ceza arasındaki adil dengeyi sağlaması ve öngörülen cezanın cezalandırmada güdülen amacı gerçekleştirmede elverişli olması gibi esasları dikkate alması zorunludur dava ve ceza zamanaşımı ile ilgili kurallar dahi cezayı ağırlaştıran yahut suç koyan hükümler niteliğindedir dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin suçların ağırlığı kamu düzeni için oluşturduğu etki ve ceza siyasetinin gereği olarak belirlenmesinde kanun koyucunun takdiri anayasa ve ceza hukukunun temel ilkeleriyle sınırlıdır yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında sanığın nasıplı subay olması nedeniyle üzerine atılı yurt dışına firar suçu yönünden dava zamanaşımı süresinin ascknın uncu maddesinin fıkrası uyarınca bizzat girmiş olduğu taahhüdün biteceği tarih olan tarihinden itibaren işlemeye başlaması ve zamanaşımını kesen nedenler göz önüne alındığında tarihli sorgu tarihinde sona ermesi gerekecektir halbuki ascknın uncu maddesinin fıkrasındaki istisnai düzenleme olmasaydı genel hükümler uyarınca sanığa isnat olunan yurt dışına firar suçunda atılı suçun temadisinin bitim tarihi olan tarihinden sonraki beş yıllık süre içerisinde zamanaşımını kesen veya durduran herhangi bir sebep bulunmadığından dava zamanaşımı tarihinde sona ermiş olacaktı bir askeri birimde disiplinsizlik teşkil eden bir eylem yapıldığında faili olan asker kişinin eylemiyle orantılı bir şekilde ve en kısa sürede cezalandırılmamasının askeri disiplinin tesisinde zafiyete neden olacağı açıktır zorunlu askerlik hizmetinin bulunduğu ülkemizde bir asker kişinin yetkili amirlerinden izin almaksızın görevi gereği bulunması gereken yerden ayrılıp yedi günden fazla bir süre sonra yakalanması veya kendiliğinden katılması veya asker kişi sıfatının sona ermesi suretiyle oluşan firar suçunun failinin eylemiyle orantılı bir şekilde cezalandırılmaması askeri disiplinin tesisinde büyük bir zafiyete neden olacağı açık olup askeri disiplinin tesisi maksadıyla failinin tutuklanabilmesi gibi sivil kişiler tarafından işlenen suçlarda uygulanamayacak bazı istisnai düzenlemeler yapılmasının bir gereklilik olduğunda tereddüt bulunmamaktadır ancak bu istisnai düzenlemelerin hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve ceza hukukunun temel prensiplerinden olan ölçülülük ilkesine uygun olması gerekir kanun koyucu dava zamanaşımı kurumunu düzenlerken ölçülülük ilkesiyle bağlıdır bu ilke ise elverişlilik gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır elverişlilik başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını gereklilik başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve orantılılık ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir ölçülülük ilkesiyle devlet cezalandırmanın sağladığı kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengeyi sağlamakla yükümlüdür firar suçunda dava zamanaşımının başlangıcıyla ilgili kanuni düzenlemenin askeri disiplinin tesisinde zafiyeti önlemek amacına uygun olduğu söylenebilir ise de somut olayda olduğu gibi türk silahlı kuvvetlerinden ilişiği kesilmiş bir kişinin görev yaptığı dönemde işlediği firar suçu nedeniyle çok uzun bir süre cezalandırılma tehdidi altında yaşamasının askeri disiplinin tesisine herhangi bir katkısının bulunmadığı ve dolayısıyla belirtilen amaca ulaşmada elverişli olmadığı ortaya çıkmaktadır firar suçuyla aynı miktarda ceza öngörülen ve firar suçuyla benzer nitelikte askeri disiplinin tesisinde zafiyetine sebep olan izin tecavüzü suçunda dava zamanaşımının genelesas sayısı karar sayısı hükümler çerçevesinde temadinin bittiği tarihten başlaması yine sadece asker kişiler tarafından işlenebilen ve askeri disiplinin zafiyetine sebep olabilecek nitelikte emre itaatsizlikte ısrar ascknın üste veya amire fiilen taarruz ascknın kendini askerliğe yaramayacak hale getirmek ascknın gibi suçlarda da dava zamanaşımının genel hükümler çerçevesinde temadinin bittiği tarihten başlaması hususları ile anayasa mahkemesinin tarih ve esas karar sayılı kararı birlikte göz önüne alındığında mütemadi bir suç olan bizzat taahhüt altına girmiş olan faillerin firar suçlarında zamanaşımı süresinin taahhüt altına girmiş olan failin yakalanmak veya kendiliğinden katılmak suretiyle askeri hiyerarşi ve disiplin altına girdiği tarihten veya ilişiği kesildiği tarihten değil de bizzat girmiş oldukları taahhüdün bitmesinden suç tarihi itibarı ile statüsüne göre veya yıldan itibaren başlatılmasının askeri disiplinin sağlanması açısından gerekli bir tedbir olduğu da söylenemez aynı zamanda failin lehine olan sayılı tckda en ağır cezayı gerektiren suçlarda bile zamanaşımı süresinin yıl olması karşısında öngörülen cezasının üst sınırı yıl olan firar suçunda dava zamanaşımının suçun temadisinin sona erdiği tarihe bakılmaksızın en erken bizzat girmiş olduğu taahhüdün bitmesinden suç tarihi itibarı ile statüsüne göre veya yıldan itibaren başlatılması suretiyle dava zamanaşımı süresinin yılı geçebilmesinin orantılı olmadığı da açıktır genel hükümlere göre suçun işlenip tamamlanmasından sonra işlemeye başlayan dava zamanaşımı süresi firar suçu işlenip tamamlanmış olsa bile işlemeye başlamamaktadır dava zamanaşımı süresinin başlangıcının girmiş olunan taahhüdün bitmesi şartına tabi tutulması nedeniyle zamanaşımı süresi orantısızlık içermektedir firar suçunu işleyen kişinin girmiş olunan taahhüdün bitmesinden itibaren dava zamanaşımının başlatılmasının askeri disiplinin tesisinde zafiyeti önleme amacına ulaşmaya elverişli askeri disiplinin sağlanmasında gerekli ve orantılı bir düzenleme olmadığı göz önüne alındığında dava zamanaşımının başlangıcının en erken girmiş olunan taahhüdün bitmesinden sonra başlatılmasına ilişkin ascknın uncu maddesinin fıkrasındaki düzenlemenin ölçülülük ilkesiyle çeliştiği anlaşılacaktır söz konusu kanuni düzenleme firar suçunun ağırlığını ona verilen cezanın süresini cezadan beklenen sosyal faydanın zaman içinde azalacağını dikkate almaması ve failin yargılamanın başında ilişiği kesilmiş olmasına ve askeri disiplini bozma durumunda olmamasına rağmen böyle bir gerekçeye dayanması sebepleriyle kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir denge oluşturamadığı yönüyle de ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil etmektedir ascknın uncu maddesinin fıkrasındaki söz konusu düzenleme kişileri işledikleri suçla orantısız ve makul olmayan bir süre içinde davalarının ne şekilde sonuçlanacağı endişesiyle yaşamak durumunda bırakmaktadır nitekim somut olayda sanığın uzun yıllar boyunca orantısız ve ölçüsüz bir şekilde hakkındaki isnatlar için ceza davası tehdidi altında kalması söz konusudur bu durum avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ncı maddesinde düzenlenen makul sürede adil yargılanma hakkını da ihlal etmektedir kanun önünde eşitlik herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez durumlarındaki özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir aynı hukuksal durumlar aynı ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa anayasada öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez bu yönüyle anayasa mahkemesi ve avrupa i̇nsan hakları mahkemesi içtihatlarında da belirtildiği üzere askeri hizmetin niteliği gereği askeri disiplinin tesisinde zafiyeti önlemek amacıyla farklı konumdaesas sayısı karar sayısı bulunan asker kişiler ile sivil kişilerin farklı kurallara tabi tutulması anayasal eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmez askerlik hizmetinin ulusal güvenliğin sağlanmasındaki belirleyici yeri ve ağırlığı sivil yaşamda suç oluşturmayan ya da önemsiz görülebilecek cezaları gerektiren kimi eylemlerin askeri suç olarak kabul edilmelerini ve ağır yaptırımlara bağlanmalarını zorunlu kılabilmektedir bu kapsamda firar suçunun vasıf ve mahiyeti itibarıyla aynı ceza öngörülen başka suçlardan farklı dava zamanaşımı süresinin öngörülmesi mümkündür ancak kanun koyucunun sadece asker kişiler tarafından işlenebilen izin tecavüzü gibi benzeri unsurlar ve cezalar içeren suçlar bakımından dava zamanaşımı süresi ve başlangıcı için genel hükümleri yeterli gördüğü halde taahhüt altına girmiş failler bakımından firar suçunda dava zamanaşımının başlangıcı konusunda farklı bir düzenleme getirmesi keza askerlik mükellefiyeti kapsamında olan faillerin firar suçları yönünden anayasa mahkemesince verilen iptal kararı birlikte değerlendirildiğinde anayasal eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturmaktadır anayasanın inci maddesinde bir davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır hükmüne yer verilmektedir bu düzenleme uyarınca bir mahkemenin anayasa mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kanun hükmünün de davada uygulanacak kural olması gerekmektedir uygulanacak kanun hükümleri davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır somut olayda anayasaya aykırı olduğu değerlendirilen ascknın uncu maddesinin fıkrasının sanık hakkındaki davayı sonuçlandırmada uygulanma niteliğinin bulunduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır yukarıda açıklanan nedenlerle ve anayasanın nci maddesi gereğince ascknın uncu maddesinin fıkrasında yer alan veya bizzat girmiş oldukları taahhüdün ibaresinin anayasanın nci ve uncu maddelerine aykırı olduğu değerlendirildiğinden ascknın uncu maddesinin fıkrasında yer alan veya bizzat girmiş oldukları taahhüdün ibaresinin iptali maksadıyla anayasa mahkemesine başvurulmasına karar vermek gerekmiştir sayılı i̇tiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir olay ve i̇ddia donanma komutanlığı askerî savcılığının tarihli ve sayılı iddianamesinde tarihinde mesai başlangıcında mesaiye gelmemek suretiyle firar eden sanığın tarihinde tskdan ilişiğinin kesildiği tarihleri arasındaki eyleminin yabancı memlekete firar suçunu oluşturduğu kabul edilerek ascknın maddesi gereğince cezalandırılması talep edilmiştir hüküm donanma komutanlığı askerî mahkemesinin tarihli ve sayılı hükmü ile sanık dzradkdçvş hakkında tarihleri arasında yabancı memlekete firar suçu işlediği iddiasıyla tarihinde açılan kamu davasının atılı suçun zaman aşımının mülga sayılı tcknın üncü maddesi gereğince beş sene olduğu tarihleri arasında işlenen atılı suç nedeniyle sayılı tcknın ve üncü maddeleri uyarınca azami zaman aşımı süresinin yedi yıl altı ay olduğuesas sayısı karar sayısı tarihinde tskdan ayrılışı yapılan sanık hakkındaki gıyabi tutuklama kararının verildiği tarihi itibarıyla hesaplandığında beş yıllık dava zaman aşımı süresinin tarihinde sona erdiği temadinin bittiği tarihinden itibaren yedi yıl altı aylık dava zaman aşımı süresinin de tarihi itibarıyla dolduğu belirtilerek sayılı tcknın ve nci ve cmknın inci maddeleri gereğince davanın zaman aşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiştir temyiz hüküm askerî savcı tarafından sanık açısından dava zaman aşımı süresinin rütbenin yaş haddinden itibaren başlaması gerektiği ileri sürülerek yasal süresi içinde temyiz edilmiştir tebliğname askerî yargıtay başsavcılığının tarihli ve sayılı tebliğnamesinde özetle doğumlu olan ve tarihinde tskdan resen ilişiği kesilen sanığın nasıplı olduğu dikkate alındığında tsk personel kanununun nci maddesine göre henüz yıllık mecburi hizmet süresini doldurmadan tskdan ilişiğinin kesildiği dava zaman aşımı süresinin suç temadisinin bittiği yani tskdan ilişiğinin kesildiği tarihinden itibaren değil yıllık mecburi hizmet süresini doldurması gereken tarihinden itibaren işlemeye başlayacağı dolayısıyla dava zaman aşımı süresinin henüz dolmadığı belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmesi gerektiği yönünde görüş ve düşünce bildirilmiştir daire kararı askerî yargıtay üncü dairesinin tarihli ve sayılı kararında özetle askerî mahkemece astsubay statüsünde iken firar eden ve firarda iken tskdan ilişiği kesilmekle firar suçunun temadisi sona eren sanığın dava zaman aşımı hükümleri yönünden ascknın uncu maddesindeki özel düzenlemeye tabi olamayacağı genel hükümlere tabi olması gerektiği dolayısıyla hakkında suçun işlendiği temadinin sona erdiği tarih itibarıyla yürürlükte olan ve daha lehe hükümler içeren sayılı tck hükümlerinin uygulanması gerektiği sayılı tcknın nci maddesinde öngörülen olağanüstü zaman aşımı süresinin tarihinde dolduğu vurgulanarak düşme kararının onanmasına karar verilmiştir i̇tiraz tebliğnamesi askerî yargıtay başsavcılığının tarihli ve i̇tiraz sayılı tebliğnamesinde özetle tarihinde tskdan resen ilişiği kesilen sanığın nasıplı olduğu tsk personel kanununun nci maddesine göre henüz on yıllık mecburi hizmet süresini doldurmadan tarihinde dolmaktadır tskdan ilişiğinin kesildiği anlaşılmakla dava zaman aşımı süresi suç temadisinin bittiği yani tskdan ilişiğinin kesildiği tarihinden itibaren değil yıllık mecburi hizmet süresini doldurması gereken tarihinden itibaren işlemeye başlayacağı ve hâlen sanık lehine hükümler içeren mülga sayılı tcknın ve üncü maddelerinde öngörülen sürenin dolmadığı belirtilerek itirazda bulunulmuştur dai̇reler kurulu karari rapor okundu itirazın süresinde yapıldığı anlaşıldıktan sonra dosya incelendi gereği düşünüldü yukarıda aşamaları açıklanan dava nedeniyle daire ile başsavcılık arasında ortaya çıkan ve daireler kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın konusu sanık yönünden dava zaman aşımı süresinin hangi tarihten itibaren başlayacağına ilişkindiresas sayısı karar sayısı tarihinde mesaiye gelmemek suretiyle firar eden ve tarihinde tskdan ilişiğinin kesilmesiyle firar suçunun temadisi sona eren sanık hakkında askerî mahkemece temadinin bu şekilde son bulduğu tarihinden itibaren yedi yıl altı aylık azami dava zaman aşımı süresinin tarihi itibarıyla dolduğu kabul edilerek sayılı tcknın ve nci ve cmknın inci maddeleri gereğince davanın zaman aşımı nedeniyle düşmesine karar verildiği anlaşılmaktadır askerî savcı temyiz dilekçesinde dava zaman aşımı süresinin rütbenin yaş haddinden itibaren işlemeye başlayacağını iddia ettiğinden suç tarihleri de gözetilerek öncelikle dava şartı olan zaman aşımı yönünden inceleme yapılması gerekmiştir i̇lgili yasa hükümleri tarihli ve sayılı askerî ceza kanununun askerî cürümlerde dava ve cezanın nasıl düşeceği başlıklı uncu maddesinde madde değişik md aşağıdaki fıkralarda yazılı hükümler mahfuz olmak üzere askerî suçlarda dava ve cezanın düşmesi hususlarında türk ceza kanununun birinci kitabının uncu babı hükümleri tatbik olunur yoklama kaçağı bakaya saklı ve firar fiilleri hakkında dava müruru zamanı bütün askerî mükellefiyetlerin veya bizzat girmiş oldukları taahhüdün bitmesinden itibaren işlemeğe başlar hıyanet cürümleriyle maznun ve mahkûm olanlar hakkında müruru zaman yoktur ek md sırf askerî suçlarda türk ceza kanununun uncu maddesi hükümleri uygulanmaz bu maddenin fıkrasının fiilleri hakkında dava müruru zamanı bütün askerî mükellefiyetlerin bitmesinden itibaren işlemeğe başlar biçimindeki bölümü anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ile bakaya suçu yönünden anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ile de firar suçu yönünden iptal edilmiştir tarihli ve sayılı kanunun inci maddesiyle eklenen ek inci maddesinin birinci fıkrasında tarihli ve sayılı türk ceza kanununun genel hükümleri bu kanunda yer verilen suçlar hakkında da uygulanır ancak bu kanunun feri askerî cezalara ve cezaların ertelenmesine ilişkin hükümleri ile zaman aşımına ilişkin uncu maddesinin bendi hükümleri saklıdır hükümlerine yer verilmiştir i̇lgili anayasa hükmü anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir hükmü öngörülmüştüresas sayısı karar sayısı i̇nceleme tskdan ilişiği kesilmiş olan dzradkdçvş ın üzerine atılı yabancı memlekete firar suçunun unsur ve cezasını düzenleyen ascknın maddesinde öngörülen cezanın üst sınırı beş yıl hapis cezasıdır daha lehe hükümler içerdiğinden suç tarihi itibarıyla sanık hakkında uygulanması gereken sayılı tcknın üncü maddesinde beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlar yönünden dava zaman aşımı süresi beş yıl olarak öngörülmüştür sayılı tcknın inci maddesine göre dava zaman aşımı mahkûmiyet hükmü yakalama tutuklama celp veya ihzar müzekkereleri adli makamlar huzurunda sanığın sorguya çekilmesi veya cumhuriyet savcısı tarafından mahkemeye yazılan iddianame ile kesilmekte ve bu hâlde zaman aşımı kesilme gününden itibaren yeniden işlemeğe başlamakta ancak aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ilave edilecek süre öngörülen dava zaman aşımı süresinin yarısından fazla olamamaktadır sayılı tcknın üncü maddesi uyarınca dava zaman aşımı tamamlanmış suçlarda fiilin yapıldığı tarihten teşebbüs hâlinde kalan suçlarda son fiilin yapıldığı tarihten mütemadi ve müteselsil suçlarda temadi ve teselsülün bittiği tarihten başlamakta iken ascknın maddesinde yoklama kaçağı saklı ve firar fiilleri bakımından dava zaman aşımının ilgilinin bütün askerî mükellefiyetlerinin veya bizzat girmiş olduğu taahhüdün bitmesinden itibaren işlemeğe başlayacağı hüküm altına alınmıştır anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararında da vurgulandığı üzere sayılı askerî ceza kanununun uncu maddesinin fıkrası hükmü firar suçlarında askerlik görevi yapanlar için durum ve statülerine göre dava zaman aşımının başlangıcı yönünden iki farklı tarih öngörmüştür bu süre anayasanın nci maddesinde belirtilen vatan hizmeti olarak zorunlu er ya da erbaş statüsünde askerlik görevini yapan kişiler yönünden bütün askerî mükellefiyetlerin bitmesi ile başlarken zorunlu askerlik hizmeti dışında görev yapan sözleşmeli er ve erbaşlar ile subay ve astsubaylar yönünden bizzat girdikleri taahhütlerin bitmesi ile başlatılmaktadır bizzat girilen taahhüt kavramı bir sözleşme veya mecburi hizmet nedeni ile askerlik görevi yapan kişilerle ilgilidir sözleşmeli er ve erbaşların yaptıkları sözleşmelerle süreli olarak girdikleri ya da subay ve astsubayların askerî okullardan mezun olduktan sonra yasalara göre belirlenen sürede zorunlu olarak görev yapmak üzere verdikleri taahhütler kastedilmektedir bu şekilde görev yapanlar subay astsubay sözleşmeli er ya da erbaşlardır askerî yargıtay uygulamaları incelendiğinde askerî yargıtay üncü dairesinin tarihli ve sayılı üncü dairesinin tarihli ve sayılı kararlarında firar eden rütbeli personelin tskdan ilişiğinin kesilmemesi hâlinde ascknın maddesi gereğince bizzat girmiş oldukları taahhüdün bitiminden itibaren başlaması gerekeceği bunun da rütbelerinin yaş haddi olması gerektiği ancak tskdan ilişiği kesilmekle temadisi sona eren subay ve astsubaylar yönünden dava zaman aşımı süresinin firarının son bulduğu temadinin kesildiği tarihten itibaren başlaması gerektiği kabul edilmiştir nci dairenin tarihli ve üncü dairenin tarihli ve sayılı kararlarında ise askerî yargıtay başsavcılığının tebliğnamesinde belirtilen görüşe paralel şekilde sayılı tsk personel kanununun nci maddesiesas sayısı karar sayısı uyarınca subay ve astsubayların mecburi hizmet yükümlülüğü altında oldukları bu nedenle bir taahhüt altında hizmete nasbedildikleri için ascknın maddesinde belirtilen bizzat girilen taahhüt kapsamında oldukları bizzat girmiş oldukla