esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemini içeren dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iii gerekçe tarih ve sayılı vakıflar kanununun inci maddesinin üçüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı vakıflar kanunun inci maddesinin iptali istenen üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yeni vakıfların vakıf senedinde yazılı amaçlarını gerçekleştirmek üzere vakıflar genel müdürlüğüne bildirimde bulunmak koşuluyla şube ve temsilcilik açabilmesi öngörülmüştür sayılı türk medenî kanununun inci maddesinde vakıflar gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır şeklinde tanımlanmıştır bu tanımdan anlaşılacağı üzere vakıflar sosyal ve siyasal yaşam içinde bir sivil toplum örgütü olarak öngörülmüştür yalnızca hayır için topluma hizmet etme kurumları olan vakıfların ekonomik örgütler şirketler ve üst kuruluşları gerek siyasal ve sosyal bir örgütlenme modelleri olan demokratik kitle örgütü ya da sivil toplum örgütü olarak nitelendirilmesine olanak bulunmadığından bu örgüt ve modellerin yapılandırılmaları içindeki şube ve temsilciliklerin vakıflara da vakıf niteliği ile bağdaşmayacağı açıktır diğer taraftan vakıflar kanununun yine tanımlar başlıklı nci maddesinde de vakıf senedi mülga sayılı türk kanunu medenisi ile tarihli ve sayılı türk medenî kanunu hükümlerine göre kurulan vakıfların malvarlığını ve vakıf şartlarını içeren belge olarak tanımlanmıştır bu tanıma göre de vakfiye ya da vakıf senedi vakfın kurucu belgesidir bu belge vakfın konusuna amacına ve organlarına ilişkin vakfedenin tüm istek ve istencini yansıtan düzenlemeler içerir vakfiye ya da vakıf senedinin düzenlemeleri birer hukuk kuralı etki değer ve gücündedir vakıf kurma işlemi tamamlandıktan sonra bu kurallar vakfedeni vakfı yönetenleri vakıftan yararlanacakları üçüncü kişileri ve devleti bağlar bu nedenle kurucu istenci yansıtan vakfiye ya da vakıf senetlerini devlet organları dahil kimse değiştiremez bir özel hukuk işlemi olan vakıf kurma istencinin yasayla belirlenen yönteme uygun olarak açıklanması sonrasında özel hukuk tüzelkişiliği kazanan mal topluluğunun mülkiyetine geçen mal ve haklar üzerindeki tasarruf yetkisi kuşkusuz anayasanın mülkiyet hakkına tüzelkişiliğin varlığını sürdürmesi de örgütlenme özgürlüğüne ilişkin kurallarının güvencesi altındadıresas sayısı karar sayısı dolayısıyla vakıf özel hukuk tüzelkişiliğine ilişkin yasa kurallarının vakıf kurumunun bu asli niteliğine uygun olması ve bu kurallar ile vakfı kuranın istencine ve onun istenciyle belirlenen örgütlenme biçimine ve etkinlik alanına anayasanın mülkiyet hakkı ve örgütlenme özgürlüğüne ilişkin kurallarında öngörülenler dışında karışılmaması gerekmektedir kurucu istence bağlı kalmaksızın vakfedenin çizdiği yapılanmanın dışına çıkılmasına olanak tanınması durumunda ortaya çıkan yapının hukukun tanımladığı biçimiyle vakfın özel hukuk tüzelkişiliği olarak nitelendirilmesinin mümkün olmayacağı açıktır anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin hukuk devleti olduğu belirtilmiştir anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devletinin unsurlarından biri de vatandaşlarına hukuk güvenliği sağlamasıdır hukuk devleti tüm eylem ve işlemlerinde yönetilenlere en güçlü en kapsamlı şekilde hukuksal güvence sağlayan devlettir hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin olmazsa olmaz koşuludur i̇ptali istenen kural vakfı kuranın istencine ve onun istenciyle belirlenen örgütlenme biçiminde şube ve temsilcilik açılması suretiyle değişiklik yapılmasını öngördüğünden hukuki güvenlik ilkesinden yoksun olup bu nedenle de anayasanın nci maddesine aykırı düşmektedir anayasanın dernek kurma başlıklı üncü maddesinin son fıkrasında bu madde hükümlerinin vakıflarla ilgili olarak da uygulanacağı hükme bağlanmıştır bu nedenle gönüllü bir toplumsal kuruluş olan vakıflar da kuruluşu serbestçe varlık kazanma ve örgütlenme ilkeleri ile faaliyet güvencesi öğelerini kapsar anayasanın üncü maddesinde yer alan dernek kurma hürriyeti anılan öğelerin bir arada bulunmasıyla sağlanabilir bu nedenle örgütlenme ilkesiyle bağdaşmayan iptali istenen düzenleme anayasanın üncü maddesine aykırıdır öte yandan böyle bir düzenleme örgütlenme özgürlüğünü de zedelemektedir ai̇hsnin inci maddesi örgütlenme özgürlüğünü güvence altına almaktadır bu maddenin birinci fıkrasına göre herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak dernekörgüt kurmak ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak hakkına sahiptir maddede yer alan dernekörgüt kavramının ise yalnızca dar anlamda dernekleri ifade etmediği geniş anlamda örgütlenmeleri içerdiği sözleşme organlarının içtihadıyla zaman içinde belirlenmiştir sözleşmede yer alan kavramlar otonom kavramlardır ve kavramların içeriklerini ulusal hukuklardan bağımsız olarak avrupa i̇nsan hakları mahkemesi tespit etmektedir bu bağlamda sözleşme içtihadı uyarınca herhangi bir örgütün inci madde bağlamında kabul edilmesi için kişilerin ortak bir amaç için gönüllülük esasına dayalı olarak bir araya gelmeleri bunun için de asgari şekilde örgütlenmeleri gerekmektedir bu konudaki kararlar bkz kom association v sweden no dr kom i young and h james i̇ngiltere no dr bu durumda vakıflar avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin inci maddesi kapsamında bir örgüt olduğundan iptali istenen kural vakfı kuranın istencine ve onun istenciyle belirlenen örgütlenme biçiminde değişiklik yapılmasını öngördüğünden ai̇hsnin inci maddesine de aykırıdıresas sayısı karar sayısı anayasanın ıncı maddesinde usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir denildikten sonra bunların anayasaya aykırılığının iddia edilemeyeceği bildirilmiştir anayasadaki bu düzenleme kurallar hiyerarşisinde andlaşmaların ulusal yasalardan daha üstün olduğu görüşüne dayanak oluşturduğundan iptali istenen kural anayasanın ıncı maddesine de aykırı düşmektedir inci maddenin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinin iptali halinde bu fıkranın ikinci cümlesinin de uygulanma olanağı kalmayacaktır açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı vakıflar kanununun inci maddesinin üçüncü fıkrası anayasanın nci üncü ve ıncı maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı vakıflar kanununun ncı maddesinin üçüncü fıkrasının anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kurala ile cemaat vakıflarının yöneticileri mensuplarınca kendi aralarından seçileceği seçimin usûl ve esaslarının da yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür lozan antlaşmasında azınlıklar ile ilgili hükümler yunanistan ile karşılıklı olmamütekabiliyet şartıyla kabul edilmiştir diğer bir anlatımla yunanistandaki türk azınlığa verilmeyen hiçbir hak türkiyedeki gayrimüslim azınlığa verilemez md tarihli atina anlaşmasının inci maddesi kurulmuş ve kurulacak olan vakıflar kurumunun özerkliğine hiyerarşik yapısına ve mülklerinin yönetimine dokunulmayacağını hükme bağlamış aynı anlaşmanın nci maddesi vakıfların bulundukları bölgedeki i̇slam cemaati tarafından yönetileceğini belirtmiştir yine sayılı tarihli yasanın nci maddesi de aynı şekilde cemaat yöneticilerinin azınlık mensubu batı trakya müslüman türkleri tarafından seçileceğini hükme bağlamıştır buna rağmen seçimle ilgili hükümler yılında ilan edilen kral i̇radesiyle ancak otuz altı yıl sonra uygulamaya konabilmiş ve bu yılına kadar tayinle vakıfların idare edildiğini göstermektedir sadece yılları arasında cemaat vakıfları kendi yöneticilerini seçebilmişler ve yöneticiler seçimle iş başına gelmişlerdir yılında askerî darbe sonucu yunanistanda bütün bu tür sivil toplum örgütlerinin yönetimleri lağvedilmiş ve yine zaman da vakıf idarelerine atama yapılmıştır tabii bu atamalar da idarenin kendine yakın olan kişiler olmuşlardır yunanistanın ülkesindeki türk cemaate ait vakıflara ilişkin yaptığı düzenleme olan tarih ve sayılı yasada da türk cemaate ait vakıflara kendi yöneticilerini seçme hakkı verilmemiştir yani hâlâ bugün avrupa birliği üyesi yunanistandaki müslüman türklere ait vakıf yöneticileri seçimle işbaşına gelememektedirler yani kendi yöneticilerini seçememektedirler bu nedenle yunanistandaki müslüman türk azınlığı ile karşılıklılık mütekabiliyet esasına ters düşen tarih ve sayılı vakıflar kanununun ncı maddesinin üçüncüesas sayısı karar sayısı fıkrası lozan antlaşmasına ve dolayısıyla anayasanın ıncı maddesine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı vakıflar kanununun inci maddesinin son cümlesinin anayasaya aykırılığı sayılı yasanın i̇dari para cezası başlıklı inci maddesinde vakıflar genel müdürlüğünce yapılan tebligata rağmen bu kanun uyarınca istenen beyanname bilgi ve belgeleri zamanında vermeyen organların vakfiye veya vakıf senedine aykırı olarak toplanmasına sebebiyet veren veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan vakıf yönetimine genel müdürlükçe her bir eylem için beşyüz türk lirası idarî para cezası verilmesi öngörülmekte ve iptali istenen son cümlesinde ise verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu olarak da tarihli ve sayılı kabahatler kanunu hükümlerine yollamada bulunulmaktadır maddeyle gönderme yapılan sayılı kabahatler yasasının tarih ve sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki üncü maddesi itiraz yoluyla açılan dava sonunda anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararıyla iptal edilmiştir anayasa mahkemesinin iptal gerekçesinde ceza hukukundaki gelişmelere koşut olarak kimi yasal düzenlemelerde basit nitelikte görülen suçlar hakkında idari yaptırımlara yer verildiği görülmektedir daha ağır suç oluşturan eylemler için verilen idari para cezalarına karşı yapılacak başvurularda konunun idare hukukundan çok ceza hukukunu ilgilendirmesi nedeniyle adli yargının görevli olması doğaldır ancak idare hukuku esaslarına göre tesis edilen bir idari işlemin sadece para cezası yaptırımı içermesine bakılarak denetiminin idari yargı alanından çıkarılarak adli yargıya bırakılması olanaklı değildir bu durumda itiraz konusu kuralla diğer yasalardaki kabahatlere yollama yapılarak yalnızca yaptırımın türünden hareketle ve idari yargının denetimine tabi tutulması gereken alanlar gözetilmeden bunları da kapsayacak biçimde başvuru yolu itiraz bunlara ilişkin usul ve esasların değiştirilmesi anayasanın inci ve inci maddelerine aykırıdır denilmiştir sayılı kabahatler kanununun sayılı kanunun inci maddesiyle değiştirilen üncü maddesi de şöyledir madde bu kanunun i̇darî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde diğer genel hükümleri idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır sayılı kabahatler kanununun idari para cezalarına karşı başvurulacak kanun yolu ise yasanın nci maddesinde gösterilmiştir başvuru yolu başlıklı bu madde aynen şöyle denilmiştiresas sayısı karar sayısı i̇darî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir bu hükme göre sayılı kanunun inci maddesinde belirtilen tüm fiillerden dolayı verilecek idari para cezasına karşı idari yargıya değil adli yargıya sulh ceza mahkemesine başvurulması gerekmektedir görüldüğü üzere iptali istenen düzenlemede de anayasa mahkemesinin yukarda açıklanan kararında belirtildiği üzere yalnızca yaptırımın türünden hareket edilmiş ve idari yargının denetimine tabi tutulması gereken alanlar gözetilmemiştir bu bağlamda vakıf organların vakfiye veya vakıf senedine aykırı olarak toplanmasına sebebiyet veren vakıf yönetimine idari para cezası verilmesi öngörülmüştür ancak vakıf organların vakfiye veya vakıf senedine aykırı olarak toplanıp toplanmadığının tespitinin idari yargının denetimine tabi bir alan olduğu çok açıktır bu nedenle anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararı dikkate alınmadan yapılan bir düzenleme olan tarih ve sayılı vakıflar kanununun inci maddesinin son cümlesi anayasanın inci üncü ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı vakıflar kanununun nci maddesinin birinci üçüncü ve dördüncü fıkralarının anayasaya aykırılığı sayılı yasanın üncü maddesinde bu yasada geçen vakıflar sözcüğünün mazbut mülhak cemaat ve esnaf vakıfları ile yeni vakıfların tümünü kapsadığı belirtilmiştir bu durumda nci maddenin iptali istenen birinci fıkrası hükmüyle cemaat vakıfları da dahil tüm vakıflara dini hayri sosyal eğitsel sağlık ve kültürel alanlardaki gereksinimleriyle sınırlı olmaksızın ve herhangi bir merciden izin almaksızın mal edinme ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkı tanınmıştır böyle bir düzenleme öncelikle vakıf niteliği ile bağdaşmamaktadır şöyle ki yeni vakıflar türk medeni kanununa göre kurulurlar türk medeni kanununun birinci kitabının birinci kısım üçüncü bölümünde vakıfların kuruluş ve işleyişi ile ilgili hükümler yer almıştır türk medeni yasasının inci maddesinde vakıfların gerçek ya da tüzelkişilerin yeterli mal ve hakları belli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzelkişiliğe sahip mal toplulukları olduğu cumhuriyetin anayasa ile belirlenen niteliklerine ve anayasanın temel ilkelerine hukuka ahlaka ulusal birliğe ulusal çıkarlara aykırı ya da belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamayacağı nci maddesinde vakıf kurma istencinin resmi senetle ya da ölüme bağlı işlemle açıklanacağı vakfın yerleşim yeri mahkemesinde tutulan sicile tescil ile tüzelkişilik kazanacağıesas sayısı karar sayısı inci maddesinde özgülenen malların mülkiyeti ile hakların tüzelkişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçeceği ncı maddesinde vakfın adının amacının bu amaca özgülenen mal ve hakların vakfın örgütlenme ve yönetim biçimi ile yerleşim yerinin vakıf senedinde gösterileceği belirtilmiştir bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere mal vakfın ortaya çıkması için gerekli ilk ögedir i̇kinci öge vakıf kurucusu veya kurucularının anlaşılabilir açıklıkta sürekli ve gerçekleştirilmesi olanaklı ve yasaya uygun olarak belirledikleri amaç tır üçüncüsü belirlenen bu amaca hizmet edecek nitelikte ve yeterlilikte olan malını bir tüzelkişilik oluşturmak amacıyla ayırması yani bu malı belirlediği amaca özgülemeli dir son olarak da kişinin vakıf tüzelkişiliğini kurma istencini resmi senetle ya da ölüme bağlı işlemle açıklanmalı ve vakfın yerleşim yeri mahkemesinde tutulan sicile tescil ettirmelidir sayılı türk medeni kanunu ve türk medeni kanunu hükümlerine göre kurulan vakıflar hakkında tüzüğün üncü maddesine göre de vakıf senedinde vakfın adı gayesi faaliyetleri bu gayeye tahsis edilmiş olan mallar ve haklar vakfın teşkilatı organları ikametgâh adresi mutlaka gösterilmelidir vakfın gayesi yapmak istediği hayır hizmetleri olup sayılı kanunun inci madde son fıkrası gereğince cumhuriyetin anayasa ile belirlenen niteliklerine ve anayasanın temel ilkelerine hukuka ahlaka milli birliğe ve milli menfaatlere aykırı veya belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz görüldüğü üzere gerek vakfın gayesinin gerek vakfın bu gayeye ulaşmak için özgülediği malların vakıf senedinde tereddütlere mahal vermeyecek şekilde açıkça belirtilmesi zorunludur vakfın mal varlığı vakfa gayesini gerçekleştirmesi için kurucu veya kurucular tarafından tahsis edilen mallar ve haklardır vakfın mal varlığı ile gayesi arasında sıkı bir bağ vardır vakfa tahsis edilen mal gayesini gerçekleştirmeye yeterli olmalıdır bu itibarla vakfa tahsis edilen mal varlığının vakfın gayesini gerçekleştirecek ölçüde olması gerekmektedir dolayısıyla vakıf özel hukuk tüzelkişiliğine ilişkin yasa kurallarının vakıf kurumunun açıklanan bu asli niteliğine uygun olması hukuk devleti olmanın bir gereğidir bu nedenle gerek vakfın yeni mal edinmesi gerek vakfa tahsis edilen mal ve hakların yenileriyle değiştirilmesi vakıf kurumunun yukarıda açıklanan asli niteliği ile bağdaşmadığından vakıflar yasasının nci maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları ile yapılan düzenleme anayasanın nci maddesine aykırıdır diğer taraftan iptali istenen kurallar ile türkiyedeki müslüman olmayan türk uyruklu cemaatlere ait vakıflara cemaat vakıflarına sınırsız mal edinme ve herhangi bir merciden izin almaksızın sonradan edindikleri mallar üzerinde tasarrufta bulunma hakkının tanınması türkiyeesas sayısı karar sayısı cumhuriyetinin dünya milletler ailesine bağımsız bir devlet olarak kabulünün uluslararası belgesi lozan barış andlaşmasına aykırıdır lozan antlaşmasında sadece gayrimüslim azınlıklar kabul edilmiştir türkiyede müslüman azınlık yoktur md azınlıklar ile ilgili hükümler yunanistan ile karşılıklı olmamütekabiliyet şartıyla kabul edilmiştir başka bir deyişle yunanistandaki türk azınlığa verilmeyen hiçbir hak türkiyedeki gayrimüslim azınlığa verilemez md sayılı yasadaki tanımıyla cemaat vakıfları vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın sayılı vakıflar kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış mensupları türkiye cumhuriyeti vatandaşı olan türkiyedeki gayrimüslim cemaatlere ait vakıflar dır yasanın nci maddesinin son fıkrasında kurucularının çoğunluğu yabancı uyruklu olan vakıfların taşınmaz mal edinmeleri hakkında tarihli ve sayılı tapu kanununun inci maddesi uygulanır denilmiştir bu hükmün konumuz itibariyle taşıdığı anlam karşılıklı olmamütekabiliyet ilkesinin kurucularının çoğunluğu yabancı uyruklu olan vakıflar için geçerli olduğudur ancak yukarda değinilen yasal tanımlamadan da anlaşılacağı üzere cemaat vakıfları türkiye cumhuriyeti vatandaşı olan türkiyedeki gayrimüslim cemaatlere ait vakıflardır bu durumda cemaat vakıflarının mal edinmelerinde dikkate alınacak kural lozan antlaşmasının inci maddesindeki karşılıklı olmamütekabiliyet şartıdır karşılıklı muamele mütekabiliyet esası uluslararası ilişkilerde eşitliği sağlayan bir denge aracıdır nitekim anayasa mahkemesi lozan antlaşmasındaki karşılıklı olma ilkesini anayasal değerde kabul ederek anayasallık blokuna katmış ve denetiminde ölçü norm olarak kullanmıştır tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanan cemaat vakıflarının taşınmaz mal edinmeleri bunlar üzerinde tasarrufta bulunmaları ve tasarrufları altında bulunan taşınmaz malların bu vakıflar adına tescil edilmesi hakkında yönetmelik in eki faaliyette bulunan cemaat vakıfları nın listesine göre bu vakıfların sayısı dır ek bu vakıfların si rum si ermeni musevi süryani bulgar si gürcü keldani de esnafa aittir konuyu mütekabiliyet açısından değerlendirdiğimizde ermeni azınlığa ait vakıfların kilise vakıfları karşılığında ermenistanla veya başka bir devletle nasıl bir karşılıklılık ilişkisi kurulabilecektir bu şu haliyle mümkün olmadığı gibi özellikle ermenilerin sürekli dünya gündemine taşıdıkları sözde soykırım iddialarını yoğun olarak yaşadığımız günümüzde bir de bu vakıflara gayrimenkul edinme hakkı tanınması verilebilecek en büyük taviz niteliğini taşımaktadır ayrıca kurtuluş savaşıyla yırtılıp atılan sevr anlaşmasında dayatılan büyük ermenistanın kurulmasına zemin hazırlayıcı niteliktedir ermeniler ülkemizden toprak taleplerini hiçbir zaman gizlememişler ve bu konuyu tazminat talepleriyle birlikte hala dünya gündeminde tutmaya devam etmektedirler ermeni diasporasının lobiler aracılığıyla asalanın terör yoluyla yapmaya elde etmeye çalıştığı sonuçların adeta tam bir teslimiyet içerisinde sunulmasından başka bir şey değildir yunanistanın ülkesindeki türk cemaate ait vakıflara ilişkin yaptığı düzenleme tarih ve sayılı yasadır bu yasa ise bizim eski vakıfları ve bu arada cemaat vakıflarını da düzenleyen tarih ve sayılı yasanın dahi çok gerisinde bir sistem öngörmektediresas sayısı karar sayısı i̇lişikte bu yasanın sayılı vakıflar kanunu ile karşılaştırılmalı bir değerlendirmesi sunulmuştur ek yapılan bu değerlendirmeden de sayılı yasanın iptalini istediğimiz kurallarında karşılıklı olmamütekabiliyet ilkesine uyulmadığı kolaylıkla görülebilecektir yunanistanda bulunan batı trakya türk azınlığına ait vakıfların mal varlıklarının sistemli bir şekilde kamulaştırma yoluyla yok edilmeye çalışıldığı kendi idarecilerini seçmelerine izin verilmediği gibi seçmiş oldukları müftünün kabul edilmeyerek yunan hükümetince atama yoluyla müftü tayini yoluna gittiği bilinmektedir keza batı trakya türk azınlığını türk azınlık olarak dahi görmeye tahammül edemeyen yunanistan bunları müslüman azınlık olarak görmekte ve dünya kamuoyunu da bu şekilde lanse etmektedir son olarak da yunanistan ve bir kısım ayrılıkçı unsunlar tarafından pontus rum idealinin canlandırılmaya çalışıldığı bilinmektedir sevr toplantıları sırasında yunan hükümeti maddelik bir talep listesi göndermiştir tamamı bugün abnin taleplerine benzeyen listenin en dikkat çekici maddesi nci maddedir ve bu maddede şöyle denilmektedir tüzel kişilikleri olmadığı ve ye kadar osmanlı yasalarının taşınmaz bir malı tüzel kişi adına tapuya geçirmek hakkını tanımadığı için dinsel toplulukların kiliselerin manastırların okulların hayır kurumlarının ve derneklerin türkiyede sahip oldukları malların mülkiyeti ve yönetiminde ortaya çıkan zorluklar bizi bunların ortadan kaldırılmasını istemeye yöneltmektedir türkiye bu çeşitli kurumların tüzel kişiliklerini tanımak ve bunların mülkiyetinde olan malların adlarına tapuya geçirilmek için gerekli yasal tedbirleri almayı üstlenmelidir antlaşmaya şöyle bir hüküm konulabilir tamiratlar ve aidatlar ve haksız olarak el konulan ya da satılan malların manastırlara ve keşişevlerine geri verilmesi gözetim altında tutulacaktır osmanlı hükümeti yasal bir hükümle azınlıkların dinsen toplulukları kilise manastır okul hayır kurumu ve derneklerinin tüzel kişiliklerini tanımayı üstlenir bu tüzel kişilerin mal edinmek ve ellerinde olan ve kendilerince ya da adlarına yöneltilen malları adlarına tapuya yazdırmak hakları olacaktır komite bu madde hariç yunan taleplerinin tamamını oy birliğiyle kabul etmiş ve sevre koymuştur fakat nci madde osmanlı yasalarına karışma anlamına geleceğinden ve osmanlı iç işlerinde büyük sorunlar çıkaracağından uygun görülmemiştir diye reddedilmiştir sevrde kabul edilmeyen söz konusu isteklerle içerik bakımından örtüşen isteklerin önünü açan ve yunanistandaki müslüman türk azınlığı ile karşılıklılık mütekabiliyet esasına ters düşen yasanın nci maddesinin birici ve üçüncü fıkraları lozan antlaşmasına ve dolayısıyla anayasanın ıncı maddesine aykırıdır sayılı vakıflar kanununun inci maddesine sayılı yasanın üncü maddesinin fıkrasıyla eklenen cemaat vakıfları vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın bakanlar kurulunun izniyle dini hayri sosyal eğitsel sıhhi ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinebilirler ve taşınmaz malları üzerinde tasarrufta bulunabilirler kuralının da iptali isteği içeren iptal davasında anayasa mahkemesi günlü k sayılı kararı ile bu kuralın anayasaya aykırı olmadığına karar verirken kuruluşlarındaki farklılık ve vakfiyelerinin bulunmaması gibi nedenlerle cemaat vakıflarının taşınmaz mal edinmeleri ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunabilmeleri konusundaki yargı kararları farklı hukuki durumlar ortaya çıkarmış sayılı yasaesas sayısı karar sayısı kapsamındaki diğer vakıflar yasanın öngördüğü şekilde taşınmaz mal edinme hakkına sahip olurken cemaat vakıfları bu haktan yoksun bırakılmışlardır dava konusu düzenleme ile bu gelişmelerden olumsuz yönde etkilenen cemaat vakıflarının kuruluş amaçlarına uygun olarak ve dinî hayrî sosyal eğitsel sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinme ve taşınmaz mallar üzerinde tasarrufta bulunabilmeleri olanağı getirilerek mülkiyet haklarının korunması sağlanmıştır gerekçesini açıklamıştır gerek dava konusu yapılan kural gerek anayasa mahkemesinin yukarıda açıklanan gerekçesi incelendiğinde cemaat vakıflarının anayasaya aykırı bulunmayan taşınmaz mal edinme ve bu malları üzerinde tasarrufta bulunma yetkisi sınırsız olmayıp bakanlar kurulundan izin alınması ve ayrıca edinilecek malların vakfın amacına uygun olarak ve dinî hayrî sosyal eğitsel sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılama şartları aranmıştır anayasa mahkemesinin bu kararından sonra tarih ve sayılı kanunla değiştirilen tarihli ve sayılı vakıflar kanununun inci maddesinin altıncı fıkrasında da cemaat vakıfları vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın vakıflar genel müdürlüğünün izniyle dinî hayrî sosyal eğitsel sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinebilirler ve taşınmaz malları üzerinde tasarrufta bulunabilirler hükmüne yer verilmiştir görüldüğü üzere bu hüküm ile de cemaat vakıflarının vakıflar genel müdürlüğünün izniyle ve ancak dinî hayrî sosyal eğitsel sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinebilecekleri ve taşınmaz malları üzerinde tasarrufta bulunabilecekleri kurala bağlanmış yani bu konuda cemaat vakıflarına izin alınmadan sınırsız bir hak tanınmamıştır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararında da ülke devletin asli ve maddi unsurlarından biridir ülke olmadan devlet olmaz ülke devlet otoritesinin geçerli olacağı alanı belli eder devlet sahip olduğu kurucu unsur niteliğini taşıyan üstün kudretine dayanmak suretiyle ülkede yerleşik olan ve devletin diğer asli maddi unsurunu oluşturan insan topluluğunun güvenliğini ve yararını kollamak ve gözetmek durumundadır bu asli görevi nedeniyledir ki ülke üzerinde egemenliğe dayalı üstün bir hakka sahiptir toprak ile alakalı konuda insan haklarına saygılı ölçülü adil bir sınırlama devlet için bir nefsi müdafaa tedbiri niteliğindedir böyle bir tedbirden vazgeçebilmek çoğu kez olası değildir denilmiştir hal böyle iken devlet için bir nefsi müdafaa olduğu yüce mahkemece vurgulanan ölçülü adil bir sınırlama öngörmeksizin cemaat vakıflarına sınırsız mal edinme ve yeni edindiği mallar üzerinde hiçbir makamdan izin alınmaksızın tasarrufta bulunma hakkı tanıyan iptali istenen kurallar anayasa mahkemesinin yukarıda açıklanan kararları da dikkate alınmadan yapılan düzenlemeler olduğu kuşkusuz olduğu gibi devletin nefsi müdafaa tedbirinden vazgeçtiğinin de açık bir göstergesidir anayasanın nci maddesinde hukuk devletinden ncı maddesinde hiçbir kimse ya da organın kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağından inci maddesinde anayasa kurallarının yasama yürütme ve yargı organlarıyla yönetim makamlarını öbür kuruluş ve kişileri bağlayan temelesas sayısı karar sayısı hukuk kuralları olduğundan inci maddesinde mahkeme kararlarına uymak bunları değiştirmeden ve geciktirmeden yerine getirmek zorunluluğundan üncü maddesinde de açıkça anayasa mahkemesi kararlarının yasama yürütme ve yargı organlarıyla yönetim makamlarını gerçek ve tüzelkişileri bağladığından sözedilip kesinliği vurgulandığına göre bu kararların gerekçesine aykırı düzenlemelere ve girişimlere geçerlik tanınamayacağı gibi kararları etkisiz ve sonuçsuz kılacak yolların izlenmesi de hoşgörüyle karşılanamaz bu nedenle iptali istenen kurallar anayasanın üncü maddesine de aykırı düşmektedir türkiye devleti lozan anlaşmasıyla cemaat vakıflarını tanımayı bu vakıfların günkü haliyle üstlenmiştir bu vakıflar tarafından sadece orada sayılan hususlarda ihtiyaç duyulan yeni mallar edinilmesi de mümkün olabilir ve bunun da ancak devletin yetkili uzman organının izniyle gerçekleşmesi gerekir getirilen düzenlemede ise hiçbir sınır bulunmamaktadır ve hiçbir kamu otoritesinden izin alınması vs de gerekmemektedir bu vakıfların sınırsız mal edinme ehliyetine sahip olmalarını devlet anlaşmayla üstlenmemiştir devletin lozanda üstlenmediği bir hakkın yasayla verilmesi gayrımüslüm cemaatler lehine ayrımcılık yapılmış olduğu anlamını taşıdığı bunun da anayasanın uncu maddesinde öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesi ne aykırı olacağı açıktır diğer taraftan konu her ne kadar azınlık vakıflarının yeni taşınmaz mal edinmesi gibi ortaya konmuş olsa da iptali istenen kurallar ile dinî hayrî sosyal eğitsel sıhhî ve kültürel tesisler kurulabilmesi için yeni mallar edinilmesine yani bir anlamda bu tesislerin azınlık kimliği ile yenilerinin kurulmasına izin verilmesine olanak tanıdığından yabancılaşmayı artıracak ulusal birliği zedeleyecektir anayasanın ncı maddesinde anayasanın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının anayasa metnine dahil olduğu açıklanmış anılan maddenin gerekçesinde de başlangıç kısmının anayasanın diğer hükümleriyle eşdeğerde olduğu vurgulanmıştır cumhuriyetin niteliklerini belirleyen nci maddesinde ise türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti kuralı ile başlangıçta belirtilen temel ilkeler cumhuriyetin nitelikleriyle özdeşleştirilmiştir başlangıçın nci paragrafındaki türkiye cumhuriyetinin dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olduğu ilkesiyle de devletin beşeri unsurunu oluşturan milletin diğer milletlerle hak eşitliğine sahip bulunduğu vurgulanmıştır başlangıçın üncü paragrafında belirtilen millet iradesinin mutlak üstünlüğü egemenliğin kayıtsız şartsız türk milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmağa yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun bu anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı ilkesi ile tüm kuruluş ve kişilerin bu hukuk düzeni dışına çıkması engellenmiştir başlangıçın inci paragrafında ise hiçbir faaliyetin türk milli menfaatlerinin karşısında korunma göremeyeceği ilkesi ile de anayasanın öngördüğü hukuk düzeni içinde milli menfaatlerin her şeyin üstünde tutulması gereği belirlenmiştir toprak devletin vazgeçilmesi olanaksız temel unsuru egemenlik ve bağımsızlığın simgesidir avrupa birliğinin türkiye i̇lerleme raporlarında verilen bilgilerden açıkça görüleceği üzere vakıflar kanununun yenilenmesi ab isteğiyle gerçekleşmiştir sadece cemaat vakıflarıesas sayısı karar sayısı konusunda avrupa birliği ilerleme raporlarında ve özellikle de yılına ilişkin olanında bazı tenkitler yer almış bulunmaktadır ancak avrupa birliği ilerleme raporunda yer alan bu tenkitlerin hukuksal değil siyasal nitelikli ve haksız tenkitler olduğu açıktır çünkü avrupa birliğinin ortaya koyduğu ölçüte göre siyasal ölçütlere ilişkin konular avrupa birliği ülkelerinden hangisinde en üst düzeyde gerçekleştirilmekteyse aday ülkeden de düzeyde bir düzenleme istenecektir avrupa birliğinin ilerleme raporlarında ortaya koyduğu bu temel ölçüt esas alınsa bile ülkemizden bu şekilde bir yasa yapılması istenemez bir defa avrupa birliği ülkelerinde zaten cemaat vakfı bulunmamaktadır ki bu konuda bir ölçüt oluşturulabilsin cemaat vakfı bulunan yegâne avrupa birliği ülkesi bizimle ortak mazi ve benzer uluslararası yükümlülüklere sahip bulunan yunanistandır halde avrupa birliği açısından cemaat vakıfları bakımından en iyi uygulama olarak bir ölçüt aranacaksa bu ölçüt yunanistanın bu konudaki düzenlemesi olabilir yukarıda da değinildiği üzere yunanistanın ülkesindeki türk cemaate ait vakıflara ilişkin düzenlemeyi içeren sayılı yasanın bizim eski vakıfları ve bu arada cemaat vakıflarını da düzenleyen sayılı yasanın çok gerisinde bir sistem öngördüğü açık bulunduğuna göre avrupa birliğinin ülkemize cemaat vakıfları konusunda tenkitler yöneltmesinin hukuksal bir dayanağı da bulunmamaktadır halde cumhuriyetin kuruluşundan bu yana benimsenen bu konudaki esasın terkinin başlangıç inci paragrafın açık hükmü karşısında yasakoyucunun takdir hakkı çerçevesinde değerlendirilebilmesi imkânı da bulunmamaktadır bu nedenle iptali istenen kurallar anayasanın başlangıçına ve aynı prensibi teyit eden üncü ve inci maddelerine de aykırıdır diğer taraftan anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanak demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmektedir yasaların kamu yararına dayanması gereği kuşkusuz hukuk devletinin önde gelen unsurlarından birisini oluşturmaktadır anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararında hukuk devleti i̇lkesinin öğeleri arasında yasaların kamu yararına dayanması ilkesinin de var olduğu açıklanmıştır bu karara göre anayasanın nci maddesinde tanımlandığı üzere devletimiz bir hukuk devletidir hukuk devleti ilkesinin öğeleri arasında yasaların kamu yararına dayanması ilkesi vardır bu ilkenin anlamı kamu yararı düşüncesi alınmaksızın başka bir deyimle yalnızca belli kişilerin yararına alarak herhangi bir yasa kuralının konulamayacağıdır buna göre kamu yararını içermeyen bir yasa kuralı anayasanın nci maddesine aykırı olur ve dava açıldığında iptali gerekir eskiden kurulmuş cemaat vakıflarına bu niteliklerini değiştirmemelerine karşın ekonomik ve siyasal güç elde edecekleri biçimde yeni haklar ve