esas sayısı karar sayısı tarihli ve sayılı türki̇ye sağlik ensti̇tüleri̇ başkanliği kurulmasi i̇le bazi kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde deği̇şi̇kli̇k yapilmasina dai̇r kanunun maddesi ile değişik sayılı millî eğitim temel kanununun maddesinin onbirinci fıkrasında yer alan  aday öğretmenler hakkında uygulanmaz i̇bâresinin anayasaya aykırılığı nedeniyle i̇ptal gerekçesi bu düzenleme ile sayılı milli eğitim temel kanununun i öğretmenlik kenar başlıklı maddesinin on birinci fıkrasında yer alan saklıdır ibâresi aday öğretmenler hakkında uygulanmaz şeklinde değiştirilmekte ve böylece anılan kuralın uygulanmasına ilişkin olarak sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümlerinin saklı olduğu kuralından vazgeçilerek bu hükümlerin aday öğretmenler hakkında uygulanmayacağı öngörülmektedir buna göre sayılı kanunun maddesi ile yapılan değişiklikten önce sayılı kanunun maddesinin onbirinci fıkrası bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak tarihli ve sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümleri saklıdır biçiminde iken bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak tarihli ve sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümleri aday öğretmenler hakkında uygulanmaz biçimine dönüşmüştür sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümleri anılan kanunun iii kısımının adaylık kenar başlığını taşıyan bölümünde yer alan ve maddelerinde düzenlenmiş olup buna göre adaylığa kabul edilme kenar başlıklı maddesi sınavlarda başarılı olanlardan devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve nci maddeye göre ilan edilen kadro sayısı kadar kurumlarınca memur adayı olarak atanırlar aday olarak atanmış devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz hükmünü ihtivâ etmekte adayların yetiştirilmesi kenar başlıklı maddesiesas sayısı karar sayısı aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime bilahara sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları ve devlet memuru olarak atanabilmeleri için başarılı olmaları şarttır temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır eğitim süreleri programları değerlendirme esasları ve hangi kurumların sorumluluğunda yapılacağı ve diğer hususlar başbakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir hükmünü ihtivâ etmekte adaylık devresi içinde göreve son verme kenar başlıklı maddesi adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir i̇lişkileri kesilenler ilgili kurumlarca derhal devlet personel başkanlığına bildirilir hükmünü ihtivâ etmekte adaylık süresi sonunda başarısızlık kenar başlıklı maddesi ise adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir i̇lişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhâl devlet personel başkanlığına bildirilir adaylık devresi içinde veya sonunda ncı ve bu madde hükümlerine göre ilişikleri kesilenler sağlık nedenleri hariç yıl süre ile devlet memurluğuna alınmazlar hükmünü ihtivâ etmektedir görüldüğü gibi sayılı kanunun aday memurluk ile ilgili yukarıda belirtilen hükümleri aday öğretmen ayırımı yapmaksızın tüm adaylık aday memurluk müessesesine şâmildir nitekim sayılı kanunun asli memurluğa atanma kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasında adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanırlar denilmek sûretiyle aslî memurluğa atanmada adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olma şartıyla disiplin âmirlerinin teklifi ve atamaya yetkili âmirin onayı yeterli görülmüştür oysa sayılı milli eğitim temel kanununun aday öğretmenlik müessesesini düzenleyen maddesinin altıncı fıkrasında aday öğretmenler en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartlarını sağlamak kaydıyla yapılacakesas sayısı karar sayısı yazılı veya yazılı ve sözlü sınava hak kazanırlar denilmek sûretiyle aday öğretmenlikten aslî memurluğa atanmada sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümlerinde yer almayan performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartı getirilmektedir sayılı kanunun aslî memurluğu atanma ile ilgili hükümleri arasında yer verilmeyen performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartının sayılı kanunda aday öğretmenler için öngörülmesi şüphesiz aday öğretmenler bakımından sayılı kanun hükümlerine göre daha aleyhe bir düzenleme anlamına gelmektedir diğer yandan adaylık süresi sonunda başarısızlığın müeyyidesi olan ilişik kesme müessesesi sayılı kanunun maddesinde sayılı kanunun adaylık ile ilgili ve maddelerine göre gerçekleşmesi daha kolay şartlara tâbî tutulmuştur şöyle ki sayılı kanunun maddesinin sekizinci fıkrasında aday öğretmenlik süresi sonunda sınava girmeye hak kazanamayanlar ile üst üste iki defa sınavda başarılı olamayanlar aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişiği kesilir denilmek sûretiyle sayılı kanunun adaylık süresi sonunda başarısızlık kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasında yer almayan bir şarta yer verilmiştir başka bir deyişle sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında aday memurların ilişiğinin kesilmesi adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olma şartına bağlanmış olmasına ve bunun için de disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayının gerekmesine rağmen sayılı kanunun maddesinin sekizinci fıkrasında aday öğretmenlik süresi sonunda sınava girmeye hak kazanamama ve üst üste iki defa sınavda başarılı olamama şartları aday öğretmenlerin görevden ilişiğinin kesilmesi için yeterli görülmüştür halde sayılı kanunun aday memurluk ile ilgili hükümlerinde madde ve adaylık süresi sonunda başarısızlık nedeniyle aday bir memurun ilişiğinin kesilmesi olgusu daha zor şartlara bağlı iken aynı durum sayılı kanunun aday öğretmenlerle ilgili hükümlerinde madde daha kolay bir düzenlemeye tâbî tutulmuştur böylece sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun maddesinin onbirinci fıkrasında yer alan saklıdır ibâresi aday öğretmenler hakkında uygulanmaz şeklinde değiştirilmekle sayılı kanunun aday memurlukla ilgili olan daha lehe hükümlerinin aday öğretmenler yönünden uygulanmasının önüne geçilmektedir başka bir ifade ile dava konusu düzenleme sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili az yukarıda açıklanmaya çalışılan lehe hükümlerinin aday öğretmenler için uygulanabilmesinin ortadan kaldırılması ve aday öğretmenlerin öğretmenliğe atanabilmelerinde daha ağır koşullara tâbî tutulması anlamına gelmektedir zirâ az yukarıda açıklanmaya çalışıldığı veçhile sayılı kanunun aday öğretmenlikle ilgili maddesinde yer alan adaylığa kabul edilme yetiştirilme ve adaylık devresi içinde veya adaylık süresi sonunda göreve son verme ilişik kesme ile ilgili hükümleri sayılı kanunun aday memurluk ile hükümlerine göre daha ağırdır ve aday öğretmenler yönünden diğer aday memurlar için öngörülmeyen âdil olmayan daha aleyhe şartlara tâbî tutulmuştur öyle ise sayılı kanunun maddesi ile değişik sayılı kanunun maddesinin onbirinci fıkrasında öngörülen dava konusu ibâre ile öğretmenlerin adaylık süreci farklılaştırılmış ve sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili bağlayıcı hükümleri dışına çıkarılmıştır başka bir ifade ile tüm aday memurlara uygulanan ortak uygulamalardan vazgeçilerek özellikle adaylığa kabûl edilme adayların yetiştirilmesi ve adaylık devresi içinde veya adaylık süresi sonunda göreve son verme uygulamaları bakımından öğretmenlerin adaylık süreci ayrıştırılmıştır hâlde sayılı milli eğitim temel kanununun öğretmenlik mesleğini düzenleyen maddesinde aday öğretmenlikten öğretmenliğe aslî memurluğa atanabilmede öngörülen koşullar sayılı devlet memurlarıesas sayısı karar sayısı kanununun aday memurluk ile ilgili olan ve devamı maddelerinde öngörülen koşullardan daha ağır ve meşakkâtli olup aday öğretmenleri sayılı kanunda aday memurlar için öngörülen güvencelerden yoksun bırakmaktadır bu itibarla sayılı kanunun maddesinde aday öğretmenlikten öğretmenliğe atanabilmede öngörülen koşullar öğretmenliğe geçişte ve göreve son vermede âdil ve hakkaniyete uygun olmayan bir uygulamaya sebebiyet vermekte ve dolayısı ile aday öğretmenlerin aleyhine sonuçlar doğurmaktadır anayasanın cumhuriyetin nitelikleri kenar başlıklı maddesinde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devletidir denilmektedir anayasamızın maddesinde ifadesini bulan hukuk devleti ilkesi hukuk güvenliğinin ve adaletin sağlanmasına yönelik hukuk anlayışını temsil etmekte ve yasaların yasakoyucunun keyfine göre değil kamu yararı amacıyla çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır anayasa mahkemesinin pek çok kararında isâbetle vurgulandığı üzere hukuk devletinin vazgeçilmez öğeleri arasında yer alan yasaların kamu yararına dayanması ilkesi ile bütün kamusal girişimlerin temelinde bulunması doğal olan kamu yararı düşüncesinin yasalara egemen olması ve özellikle bir ülkenin geleceğinin biçimlendirilmesinde çok önemli işlevleri olan eğitim ve öğretimin düzenlenmesinde yasakoyucunun bu esâsı gözardı etmemesi ve yasama normlarına bu olguyu en iyi şekilde yansıtması zorunludur anayasanın maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygı gösteren bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan yasaların üstünde yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasa bulunduğu bilincinde olan devlettir yasaların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasakoyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararı yukarıdaki bilgiler ışığında somut olaya baktığımızda açıklanmaya çalışılan nedenlerle adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu sürdürmekle yükümlü olan hukuk devletinde dava konusu ibârenin yer aldığı kuralda olduğu gibi aday öğretmenler yönünden aleyhe sonuçlar doğuran bir düzenlemenin âdil olduğundan ve hakkaniyet ölçütlerini gözettiğinden söz edilemez bu itibarla sayılı kanunun maddesi ile değişik sayılı kanunun maddesinin onbirinci fıkrasında geçen ve sayılı milli eğitim temel kanununun maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak sayılı devlet memurları kanununun aday memurluk ile ilgili hükümlerinin aday öğretmenler hakkında uygulanmayacağını öngören kuralda yer alan dava konusu  aday öğretmenler hakkında uygulanmaz ibâresi anayasanın hukuk devleti ilkesini benimseyen maddesine aykırıdır i̇ptali gerekiresas sayısı karar sayısı tarihli ve sayılı türki̇ye sağlik ensti̇tüleri̇ başkanliği kurulmasi i̇le bazi kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde deği̇şi̇kli̇k yapilmasina dai̇r kanunun maddesi ile sayılı yükseköğretim kanununun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasında yer alan eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulu gerektiğinde  ve  kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır bölümlerinin anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal gerekçesi dava konusu ibârelerin bölümlerin yer aldığı bu düzenleme ile eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulunun gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alacağı hükme bağlanmıştır bu bapta dava konusu yaptığımız ibâreler eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulu gerektiğinde  ve  kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır bölümlerine münhasır olup sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasını oluşturan tümce içerisinde yer alan dava dışı  düzeltici  ibâresine sözcüğüne yönelik herhangi bir iptal talebimiz bulunmamaktadır ancak dava dışı  düzeltici  ibâresinin sözcüğünün sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun dosya üzerinden inceleme ve gerekçeyle bağlı olmama başlığını taşıyan maddesinin numaralı fıkrası hükmü gereğince iptaline karar verilip verilmeyeceği cihetinin yüksek mahkemenizin takdirinde bulunduğu husûsuna aşağıda bu bölümün sonunda değinilecektir sayılı yükseköğretim kanununun ek maddesinin birinci fıkrasında vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretim esaslarının öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususların bu kanun sayılı kanun hükümlerine tâbî olduğu belirtildikten sonra ek maddesinde vakıf yükseköğretim kurumlarının mali idari ve ekonomik konularda yüksekögretim kurulunun gözetim ve denetimine tâbî oldukları hükme bağlanmıştır anayasamızın yükseköğretim kurumları kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasında çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim bilimsel araştırma yayın ve danışmanlık yapmak ülkeye ve insanlığa hizmetesas sayısı karar sayısı etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler devlet tarafından kanunla kurulur denilmektedir bu kuralda yer alan çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile bilimsel özerkliğe sahip üniversite kavramı ülkemiz açısından kuşkusuz hayâtî önemi hâizdir bu bağlamda orta öğretimi bitirmiş herkese yükseköğrenim imkânı sağlanması hedefi kendi başına mâsum bir politika seçeneği gibi durmakla birlikte bu seçeneğin yasakoyucu tarafından siyasî kaygılar uğruna yozlaştırılmaması gerekmektedir zirâ yükseköğretim kurumlarının ülkenin ihtiyaçlarına uygun nitelikli insan gücü kaynağı yaratılması kadar eğitim öğretim araştırma bilim üretme ve uygulama gibi işlevleri ve sorumlulukları da mevcuttur buna ilâveten ülkenin ihtiyaçlarına uygun ve nitelikli insan gücü kaynağının ülkenin hangi üretim ve yönetim süreçlerinde ve ne şekilde değerlendirileceği konusu da tüm bu olguların yanında büyük önem taşımaktadır melih ersoy hçağatay keskinok yökün üniversitelere i̇lişkin gelişme politikalarının tarihsel değerlendirilmesi üniversite kurultayı ankara odtü ankara sh dava konusu ibârelerin yer aldığı kuralda olduğu gibi eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulunun gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabilmesine olanak sağlanarak anayasanın maddesinin birinci fıkrasında belirtilen çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacına ve bilimsel özerkliğe sahip üniversite hedefine ulaşabilmek mümkün değildir i̇ster vakıflar isterse devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumlarının araştırma ve bilimsel çalışma etkinliklerini altyapı olanaklarını eğitici ve araştırıcı insan gücünü kapasiteleri ve kaynakları ile okullaşma hedeflerini tutarlı biçimde geliştirmek yerine dava konusu ibârelerin yer aldığı kuralda öngörüldüğü üzere yükseköğretim kuruluna hangi hâlde ve her ne sûrette olursa olsun vakıf yükseköğretim kurumları hakkında kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabilmesine kanun yoluyla cevaz verilmesi yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretim araştırma ve bilim üretme işlevlerini olumsuz etkileyeceği gibi vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları yönünden anayasanın maddesinin birinci fıkrasında yer alan çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacına ve bilimsel özerkliğe sahip üniversite hedefine ulaşmayı da teminatsız bırakacaktır diğer yandan yükseköğretim kurumlarının ülkenin ihtiyaçlarına uygun nitelikli insan gücü yetiştirmek amaçları kadar eğitim öğretim araştırma ve bilim üretme faaliyetleri yanında nitelikli insan gücü kaynağının ülkenin üretim ve yönetim süreçlerinde ne şekilde değerlendirileceği konularından biri uğruna diğerlerini gözardı eden yaklaşımların yükseköğretim kurumlarının araştırma ve bilim üretme etkinliklerinin zayıflaması yanında bu kurumların toplumsal etki ve sosyal aydınlanma konusunda sağlamaları gereken katkılarını tümden ortadan kaldıran sonuçlar doğmasına yol açması kaçınılmazdır ersoy keskinok agm sh hâlde anayasanın maddesinin birinci fıkrasında yer alan çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler mefhûmu ile bağdaşmayan ve bu bapta anayasaya aykırılıkları nedeniyle iptal gerekçeleri açıklanmayaesas sayısı karar sayısı çalışılan sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasını oluşturan kuralda yer alan dava konusu ibâreler bölümler anayasanın maddesinin birinci fıkrasına aykırılık oluşturmaktadır kaldı ki anayasanın maddesinin onuncu son fıkrasında vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları malî ve idarî konuları dışındaki akademik çalışmaları öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için anayasada belirtilen hükümlere tâbidir denilmektedir anayasamızın bu kuralına göre anayasada belirtilen hükümlere tâbî olma bakımından malî ve idarî konuları dışındaki akademik çalışmaları öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları ile devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları arasında herhangi bir fark ve ayrıcalık bulunmamaktadır hâlde vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları ile ilgili olarak anayasanın maddesinin birinci fıkrasında yer alan çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler mefhûmu ile bağdaşmayan ve vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarının bu hedeflere ulaşmalarını teminatsız bırakan her türlü yasal düzenleme anayasanın maddesinin onuncu son fıkrasında yer alan mezkûr kural ile çelişme hâlinde olacaktır öyle ise dava konusu ibârede olduğu gibi eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı kabûl ettiğimiz anlamına gelmemek kaydı ile maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulunun gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabilmesine olanak sağlayan sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasını oluşturan dava konusu ibârelerin yer aldığı düzenleme anayasanın maddesinin onuncu son fıkrası hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir ayrıca şu hususun da belirtilmesinde fayda mülâhaza ediyoruz bu bapta anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal gerekçeleri açıklanmaya çalışılan dava konusu ibârelerin yer aldığı düzenleme mevcut siyasî iktidarın kamu kurumlarına yönelik olarak izlediği menfî politikalar ile büyük ölçüde örtüşmektedir eylül askerî darbesi ile akademik bilimsel idarî ve malî özerklikleri ellerinden alınmış demokratik ve özgürlükçü yapılanmaya kapalı olan yükseköğretim kurumlarımız yine bu bapta anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal gerekçeleri açıklanmaya çalışılan dava konusu ibârelerin yer aldığı düzenlemeler ile özgürce bilim üretme yeteneklerini ve olanaklarını büyük ölçüde yitirmiş daha da merkezîleştirilmek sûretiyle siyasî iktidara daha çok bağımlı hâle getirilmiş ve netice itibâriyle ne yazık ki sıradan birer devlet kurumları mevkiine düşmüştür nitekim mevcut siyasî iktidar döneminde yükseköğretim sistemimizde yapılan mevzuat düzenlemelerinin temel özelliği kimi popülist uygulamalar ve özellikle kadro oluşturma çabaları bir yana bırakıldığında bir yandan bütünüyle mevcut olan merkezî yapılanmanın daha da güçlendirilmesi diğer yandan üniversitelerin zâten son derece sınırlı olan akademik idarî ve malî özerkliklerini daha da kısmak yönünde olmuştur ersoy keskinok agm sh i̇şte dava konusu ibârelerin bölümlerin yer aldığı düzenleme ile asıl hedeflenen amaç yükseköğretim kurulunun yökün vakıf yükseköğretim kurumları hakkında gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma tedbiri adı altında vakıf yükseköğretim kurumlarının akademik bilimsel idarî ve malî özerkliklerini kısmak onları sindirip pasifize etmek veesas sayısı karar sayısı böylece daha da merkezîleştirip yükseköğretim kuruluna yöke ve dolayısı ile mevcut siyasî iktidara daha çok bağımlı hâle getirmektir dava konusu yapılan ibâreler bölümler içerisinde yer alan ve esâsen buraya kadar yapılan açıklamaların aynen geçerli olduğu hususunda duraksama bulunmayan  maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre  ibâresinin sözcük grubunun anayasaya aykırılığı sebebiyle iptal gerekçelerine gelince yukarıda dava dilekçemizin iş bu bölümünde anayasaya aykırılığı sebebiyle iptal gerekçelerini açıklamaya çalıştığımız bütün beyanlarımızın dava konusu ibârelerin yer aldığı sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasını oluşturan tümcede geçen söz konusu  maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre  ibâresi sözcük grubu için de aynen geçerli olduğu izâhtan vârestedir zirâ dava konusu ibârelerin yer aldığı tümce içerisindeki iş bu ibâre sözcük grubu anılan kuralın ayrılmaz bir parçasıdır ve tümcenin yüklemini oluşturan  yükseköğretim kurulu gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır biçimindeki ibâre ile tam bir anlam bütünlüğü içerisindedir gerçekten buraya kadar yapılan açıklamalar nedeniyle dava konusu ibârelerin bölümlerin yer aldığı kuralda beliren zuhûr eden anayasa ihlâlleri aynı kural tümce içerisinde yer alan  maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre  ibâresine sözcük grubuna da sirâyet etmekte ve bu bölümün de kural içerisinde dava konusu yapılan diğer bölümler gibi anayasaya aykırılığı nedeniyle iptali gerektiği sonucunu doğurmaktadır bununla birlikte anılan ibâre ile ilgili olarak denilebilir ki ülkemizde mevcut siyasî iktidar döneminde üniversite gelirleri ile üniversitelerin malî disiplini ve yönetimi ile ilgili olarak yükseköğretim kurulunun ve maliye bakanlığının yetkilerini arttıran düzenlemeler yapılmıştır bu düzenlemelerin çoğu üniversite gelirlerine ilişkin kamu maliyesi ile ilgilidir kezâ bu düzenlemeler üniversitelerin zâten mevcut olmayan malî özerkliğinin büyük oranda yükseköğretim kurulu ile maliye bakanlığı lehine daraltmaya yönelik düzenlemelerdir ersoy keskinok agm sh i̇şte dava konusu ibârelerin içerisinde yer alan  maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre  ibâresi sözcük grubu aynı zamanda anayasanın maddesi anlamında vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları üzerinde devletin maliye bakanlığı ile yükseköğretim kurulunun denetim ve gözetim yetkisini yâni vesâyetini arttırıcı bir içeriğe sahiptir şüphesiz anayasamızın maddesi hükmü anlamında güvence altında bulunan vakıf yükseköğretim kurumları üzerinde devletin maliye bakanlığı ile yükseköğretim kurulunun gözetim ve denetim yetkisini vesâyetini arttırıcı böylesi bir düzenleme anayasanın maddesinin birinci fıkrasında yer alan çağdaş eğitim öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler mefhûmu ile bağdaşmamaktadır dolayısı ile yükseköğretim kurulunun gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabileceği vakıf yükseköğretim kurumlarının tesbitinde belirlenmesinde maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlerin esas alınmasına ve böylece vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları yönünden yükseköğretim kuruluna ilâveten bir anlamda maliye bakanlığına yeni bir vesâyet makâmı statüsü kazandırılmasına cevaz verenesas sayısı karar sayısı böylesi bir düzenleme az yukarıda da değinildiği veçhile vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları ile ilgili olarak anayasanın maddesinin onuncu son fıkrası hükmü delâleti ile anayasanın maddesinin birinci ve onuncu son fıkraları hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir bu noktada üniversite özerkliği mefhûmuna kısaca değinmek istiyoruz yüksek mâlumları olduğu veçhile üniversiteler bütün ülkelerde belirli tarihsel bir evrim sonrasında devlet teşkilâtının dışında tutulmuş ve işlevleri gereği kendilerine özgü bir yönetim biçimine sâhip kılınmışlardır bu kendine özgü yönetim ülkeden ülkeye bazı farklılıklar göstermekle birlikte her yerde bir akademik özyönetim niteliğini taşımaktadır söz konusu âkademik özyönetim ilkesinin ideal uygulama aracı da kuşkusuz akademik özerkliktir özerklik kamu hukuku alanında bir kuruluşun kendi iç yaşamını faaliyet ve organlarını hukuk kuralları koymak sûretiyle bağımsızca düzenleyebilme yetkisidir bu tanım üniversiteye uygulanacak olursa şu sonuca varılır üniversite özerkliği üniversite organlarının bilimsel faaliyetleri genel yönetmelikler ya da birel hukuk işlemleriyle serbestçe düzenleme yetkisidir ülkü azrak devlet ve üniversite i̇dare hukuku ve i̇limleri dergisi sayı yıl sh bir tür hizmet yerinden yönetim kuruluşu olan üniversitelerde özerkliğin esas vesâyetin ise istisna olması beklenir anayasamızın maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere bilimsel özerklik belirtilirken üniversitelerin idarî ve malî olarak devletin gözetim ve denetimi altında bulunacağı öngörülmektedir yâni anayasamız özerkliği bilimsel idarî ve malî olarak üçe ayırmış bulunmaktadır ancak malî özerklik olmadan bilimsel ve idarî özerklikten söz edebilmek mümkün değildir özge yücel i̇dare hukuku ödevi i̇dari yönetsel vesayet türk hukuk sitesi httpwwwturkhukuksitesicommakalehtm çevrimiçi kaynak erişim tarihi diğer yandan üniversite özerkliği bilim özgürlüğünün kurumsal garantisini oluşturur yâni kendi başına amaç değil fakat bilimsel gerçeklerin araştırılıp bulunması öğretilmesi ve öğrenilmesi demek olan bilim özgürlüğünün vazgeçilemez ve parçalanamaz bütünlüğü bozulamaz hukukî aracıdır azrak agm sh bu itibarla üniversitelerle ilgili hukukî düzenlemeler siyaset malzemesi olmamalıdır yücel agm httpwwwturkhukuksitesicommakalehtm çevrimiçi kaynak erişim tarihi ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına kural olarak sadece bilimsel özerklik tanındığı görülmektedir denetim ve gözetim görevini ise devlet adına yükseköğretim kurulu yerine getirmektedir yükseköğretim kurulunu ise anayasamızın maddesi düzenlemektedir anayasanın yükseköğretim üst kuruluşları kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasında yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak düzenlemek yönetmek denetlemek yükseköğretim kurumlarındaki eğitim öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile yükseköğretim kurulu kurulur denilmektedir bu kuraldan da anlaşılacağı üzere yükseköğretim üst kuruluşu olan yükseköğretim kurulunun kuruluş maksadı şu başlıklar altında toplanabiliresas sayısı karar sayısı yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak düzenlemek yönetmek denetlemek yükseköğretim kurumlarındaki eğitim öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek yükseköğretim kurumlarının kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak görüldüğü gibi anayasamızın maddesinde yükseköğretim kurulunun kuruluş maksatları arasında her ne fiili gerçekleştirmiş ya da her ne fiile mâruz kalmış olurlarsa olsunlar vakıf yükseköğretim kurumları hakkında yükseköğretim kurulunun yökün dava konusu ibârelerin yer aldığı kuralda olduğu gibi eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı kabûl ettiğimiz anlamına gelmemek kaydı ile maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde yükseköğretim kurulu gerektiğinde kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabilme biçiminde herhangi bir tasarruf hakkı görevi ve yetkisi bulunmamaktadır her ne şekil ve sûrette tezâhür ederse etsin eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı tesbit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında aktarılan kaynağın verilen süre içerisinde vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde kabûl anlamına gelmemek kaydı ile velev ki maliye bakanlığının görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tesbit edilmiş olsa dahî kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alabilmesine anayasamızın maddesi cevaz vermemektedir hâlde yükseköğretim kurulunun ister vakıflar tarafından isterse devlet eliyle kurulmuş olsun yükseköğretim kurumları hakkında kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde kararlar alabilmesi anayasanın maddesinin birinci fıkrası hükmüne açıkça aykırılık teşkil etmektedir açıklanan nedenlerle sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun ek maddesine eklenen ve böylece ek maddenin ikinci fıkrasında yer alan ve içerisinde dava konusu ibârelerin bölümlerin yer aldığı düzenleme yâni eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı maliye bak