esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir burç gıda mad i̇th i̇hracaat san ve tic ltd şti vekili av mustafa topaloğlu tarafından akdeniz i̇hracatçılar birliğine bağlı hububat bakliyat yağlı tohumlar ve mamulleri i̇hracatçıları birliğine üye olan müvekkili şirketin i̇hracatçı birliklerinin kuruluşu i̇şleyişi i̇ştirak sahipleri organları üyelerinin hak ve yükümlülüklerine dair bakanlar kurulu kararının maddesinde belirlenen mesleki ahlâk ve dayanışmayı korumak ilkesini ihlal ettiğinden bahisle süresiz olarak birlik üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda davanın reddine karar veren adana i̇dare mahkemesinin tarih ve k sayılı kararını temyizen inceleyen dairemizce ihracatçı ve ithalatçı birlikleri ve bunların oluşturduğu dış ticaret birlikleri üst kuruluşunun yapılanmasını düzenleyen sayılı hazine müsteşarlığı ile dış ticaret müsteşarlığı teşkilat ve görevleri hakkında kanunun maddesinin bendinin anayasaya aykırı olup olmadığı yönünden incelenmesi gerekli görüldüğünden anılan yasa maddesi anayasaya aykırılık yönünden değerlendirilerek gereği görüşüldü akdeniz i̇hracatçılar birliğine bağlı hububat bakliyat yağlı tohumlar ve mamulleri i̇hracatçıları birliğine üye olan davacı şirket sayılı hazine müsteşarlığı ile dış ticaret müsteşarlığı teşkilat ve görevleri hakkında kanunun maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan i̇hracatçı birliklerinin kuruluşu i̇şleyişi i̇ştigal sahaları organları üyelerin hak ve yükümlülüklerine dair sayılı bakanlar kurulu kararının maddesine aykırı davrandığından bahisle birlik üyeliğinden süresiz olarak çıkarılmıştır birlik üyeliğinden çıkarmaişleminin iptali istemine yönelik olan bu davada dava konusu işlemin düzenleyici işlem niteliğindeki bakanlar kurulu kararına dayanması bu kararın hukuka uygunluğunun da sayılı yasanın maddesi çerçevesinde değerlendirilmesinin zorunlu olması nedeniyle anılan düzenleyici işleme dayanak oluşturan sayılı yasanın hükmü bu davada uygulanabilecek yasa kuralı niteliğini taşımaktadır sayılı yasanın maddesinin bendinde yer alan hükme dayanılarak ihracatçıları teşkilatlandırmak suretiyle ihracatı artırmak ihracatçıların mesleki faaliyetlerini ve ilişkilerini tanzim etmek müsteşarlığın vereceği görevleri ifa etmek üzere özel bütçelere sahip ihracatçı birliklerinin görevlerine dair esasları düzenlemek amacıyla sayılı bakanlar kurulu kararı ile değişik sayılı i̇hracatçı birliklerinin kuruluşu i̇şleyişi i̇ştigal sahaları organları üyelerin hak ve yükümlülüklerine dair bakanlar kurulu kararı yürürlüğe konulmuş anılan bakanlar kurulu kararının maddesinde ihracatçı birliklerinin aynı konuda faaliyet gösteren en az ihracatçının başvurusu müsteşarlığın teklifi üzerine bakanlık onayı ile kurulacağı birliğin kuruluşuna dair tebliğin resmi gazetede yayımlanmasını müteakip tüzel kişilik kazanacağı hükmüne yer verilmiştir anılan kararın maddesinde birliğe üye olma zorunluluğu maddesinde üyelerine aidat ödemek yükümlülüğü getirilmiş ayrıca aynı kararın maddesinde de birlik genel kurulunun müsteşarlık gözetiminde yapılacağı öngörülmüştür i̇hracatçı birliklerinin teşkilatlanmaları işleyişleri gelirleri gelirlerinin kullanım esasları iştigal sahaları denetimleri organları üyeliğe ilişkin hak ve yükümlülüklerinin bakanlar kurulu kararı ile belirlenmesi ve kuruluşlarının ise belli sayıda ihracatçının başvurusu üzerine dış ticaret müsteşarlığının teklifiyle ve bakan onayı ile gerçekleşmesi kuruluşa ilişkinesas sayısı karar sayısı tebliğin resmi gazetede yayımlanması ile birliğin tüzel kişilik kazanması ve sayılı yasanın bendinde birliğin dış ticaret müsteşarlığının bağlı kuruluşu olarak belirtilmiş olması nedeniyle bu birliklerin kamu kuruluşu olarak nitelendirilmesi gerekmektedir tarih ve sayılı bakanlar kurulu kararı ile yürürlüğe konulan i̇hracat rejimi kararına dayanılarak hazırlanıp yayınlanan i̇hracat yönetmeliğinin maddesinde ihracatçı ihraç edeceği mala göre ihracatçı birliğine üye olan gerçek usulde vergiye tabi tek vergi numarası sahibi gerçek ve tüzel kişi tacirler esnaf ve sanatkârlar odalarına kayıtlı olup üretim faaliyetleri ile iştigal eden esnaf ve sanatkâr ile joint venture ve konsorsiyumlar olarak tanımlanmıştır görüldüğü gibi sayılı ihracat rejimi kararına dayanılarak çıkarılan ihracat yönetmeliğindeki ihracatçı tanımlamasıyla ihracatçılık meslek olarak kabul edildiği gibi ihracatçıları teşkilatlandırmak suretiyle ihracatı artırmak ihracatçıların mesleki faaliyetlerini ve ilişkilerini düzenlemek müsteşarlığın vereceği görevleri yapmak üzere kurulun ihracatçılar birliği de mesleki kuruluş niteliğini taşımaktadır i̇hracatçı birliklerinin belirtilen statüsü nedeniyle birliklerin kuruluş usul ve esaslarının anayasanın koyduğu kurallara uygunluğu açısından irdelenmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır anayasanın maddesinde yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez kuralına yer verilirken anayasanın maddesinde yürütme yetkisi ve görevinin anayasa ve yasalara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceğine anayasanın maddesinde de idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir hükmüne yer verilmiştir anayasanın maddesinde ise kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları ve üst kuruluşları belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunla gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında gizli oyla seçilen kamu tüzel kişileridir hükmü yer almıştır yasama yetkisi asli bir yetki olduğundan ve türk hukukunda yasayla düzenleme alanı konu itibariyle sınırlandırılmadığından yasama yetkisinin genelliği yasama organı dilediği alanı kuşkusuz anayasa ilkelerine uygun olmak koşuluyla düzenleme yetkisini haizdir yasayla düzenleme ilkesi düzenlenen konudan yalnız kavram ad ve kurum olarak söz edilmesi değil bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir anayasada yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir bu nedenle anayasada öngörülen ayrık durumlar dışında yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemezesas sayısı karar sayısı yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının anayasanın maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması çerçeveyi çizmesi sınırsız belirsiz geniş bir alanı yürütmenin düzenlemesine bırakmaması gerekir anayasanın maddesinde yer alan hükümle idarenin kuruluşunun örgütlenme ve faaliyet alanının yönetim esas ve usullerinin yasayla düzenlenmesi gerektiği kurala bağlanmıştır anayasada yer alan bu kural gereğince bir kamu tüzel kişiliğinin kurulması halinde ona varlık verecek olan yasada ne gibi kurallara ve ilkelere yer verileceğinin anayasada belirlenmemesi durumunda bu hususun yasa koyucunun takdirine bırakılmış olduğunun kabulü gerekir kamu tüzel kişiliğinin kuruluşunu sağlayacak olan yasada idareye herhangi bir düzenleme yetkisi tanınması halinde bu yetki idarenin yasallığı ilkesi çerçevesinde sınırlayıcı ve tamamlayıcı bir yetki olmak durumundadır anayasanın maddesinde meslek kuruluşlarının belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere tüzelkişiliği bulunan kamu kurumları şeklinde düzenlemeleri amaçlanmış böylece kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının amaçları gösterilerek temel esaslar belirlenmiş kuruluş işleyiş ve denetimlerine ilişkin konuların yasayla düzenlenmesi öngörülmüştür sayılı yasanın maddesinin bendinde dış ticaret müsteşarlığının bağlı kuruluşları ihracatçı ve ithalatçı birlikleri ve bunların oluşturduğu dış ticaret birlikleri üst kuruluşu ile i̇hracatı geliştirme ve etüd merkezidir i̇hracatçı birlikleri i̇thalatçı birlikleri ve bunların üst kuruluşlarının teşkilatlanma işleyişleri gelirleri gelirlerinin kullanım esasları iştigal sahaları denetimleri organları ve üyeliğe ilişkin esasları ile üyelerinin hak ve yükümlülüklerini gösteren statüleri bakanlar kurulu kararı ile belirlenir kuralına yer verilmiştir söz konusu bu düzenleme ile temel kuralları koyulmadan ölçüsü belirlenmeden ve sınırları çizilmeden bakanlar kuruluna bağlı kuruluş olarak kabul edilecek kamu kuruluşunu oluşturma yetkisi tanınmakta bu kuruluş mesleki kuruluş niteliği taşıdığı halde kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ilişkin anayasada yer alan ilke ve kurallar da gözardı edilmektedir bu şekildeki bir düzenleme anayasanın yasama yetkisinin devredilemeyeceğini düzenleyen maddesi idarelerin yasayla düzenleneceğini belirleyen maddesi ve meslek kuruluşlarının yasayla kurulacağını öngören maddesine aykırı görülmektedir açıklanan nedenlerle sayılı hazine müsteşarlığı ile dış ticaret müsteşarlığı teşkilat ve görevleri hakkında kanunun maddesinin bendinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına varıldığından anılan hükmün iptali ve öncelikle yürürlüğünün durdurulması istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyanın anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar bekletilmesine dosyada bulunan belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi