esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren tarih ve sayılı dernekler kanununda değişiklik yapılması hakkında kanunun maddesiyle sayılı dernekler kanununun maddesinin birinci ve ikinci fıkraları değiştirilerek türkiye kızılay derneği kuruluş amacına ve uluslararası anlaşmalarla tayin edilen nitelik ve durumuna göre türk hava kurumu ise kuruluş amacına göre düzenlenen tüzüklerine ve kanunların verdiği görev ve yetkilere uygun olarak teşkilatlanır ve yönetilir bakanlar kurulu türkiye kızılay derneği ve türk hava kurumunun genel kurullarının kararı üzerine tüzüklerini onaylamaya denetleme yetkileri bulunan mercilerin raporları üzerine organlarının görevlerine son vermeye ve bunların görevlerini yerine getirmek üzere geçici kurullar oluşturmaya tüzüklerini değiştirmeye yürürlükten kaldırmaya ve yeniden düzenlemeye yetkilidir hükümleri getirilmiştir dayanılan anayasa kuralları madde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devletidir madde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz madde herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz dernek kurma hürriyeti ancak millî güvenlik kamu düzeni suç işlenmesinin önlenmesi genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil şart ve usuller kanunda gösteriliresas sayısı karar sayısı dernekler kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir ancak millî güvenliğin kamu düzeninin suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa kanunla bir merci derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir bu merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur hâkim kararını kırksekiz saat içinde açıklar aksi halde bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar uyuşmazlık konusu olay dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden mülkiye başmüfettişi tarafından hazırlanan araştırma raporunda kızılay genel başkanı yönetim kurulu üyeleri ve personeli tarafından yapılan işlemlerle ilgili sorumluluklar tespit edildiği sözkonusu tespitlerden türkiye kızılay derneğinin iyi yönetilmediği sonucuna varıldığı ve bu nedenle sayılı dernekler kanununun değişik maddesine göre türkiye kızılay derneğinin genel merkez kurulu genel merkez yönetim kurulu genel merkez denetçiler kurulunun görevlerine son verilmesi ve bunların yerlerine geçici kurullar oluşturulmasına karar verilmesinin tarih ve sayılı i̇çişleri bakanlığı yazısı ile istenmesi üzerine tarih ve sayılı bakanlar kurulu kararı ile türkiye kızılay derneği genel merkez kurulu genel merkez yönetim kurulu ve genel merkez denetçiler kurulu üyelerinin görevlerine son verilmesi ve organların görevlerini yerine getirmek üzere ekli listelerde belirtilen geçici kurulların oluşturulmasına karar verildiği anlaşılmıştır anayasaya aykırılığın irdelenmesi türkiye kızılay derneği sayılı dernekler kanunu hükümlerine tabi kamu yararına çalışan bir özel hukuk tüzel kişisidir anayasada kamu yararına çalışan dernekler ile diğer dernekler için farklı düzenlemeler yapılmamıştır türkiye kızılay derneği de kanunla düzenlenmiş olan özel durumlar dışında sayılı dernekler kanununun genel hükümlerine tabidir derneklerin nasıl kurulacağı dernek kurma hürriyetinin hangi sebeplerle ve ne şekilde sınırlanabileceği anayasanın maddesinde hükme bağlanmış olup derneklerin kanunun öngördüğü hallerde hakim kararıyla kapatılabileceği veya faaliyetten alıkonulabileceğiancak milli güvenliğin kamu düzeninin suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa kanunla bir merciin derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebileceği bu merciin kararının yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulacağı hakimin kararını kırksekiz saat içinde açıklamaması halinde bu idari kararın kendiliğinden yürürlükten kalkacağı öngörülmüştür türk medeni kanunu ve dernekler kanunu uyarınca en az yedi gerçek kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelmesi ve tüzüğünü yetkili makama vermesiyle tüzel kişilik kazanan ve organları oluşturulan derneğin yetkili organlarının bir kararı olmadan sayılı yasanın sayılı kanunla değişik maddesinin fıkrasının bendi ile bakanlar kuruluna denetlemeye yetkili mercilerin raporları üzerine organlarının görevlerine son vermeye ve bunların görevlerini yerine getirmek üzere geçici kurullar oluşturmaya yetki verilmesinde anayasanın maddesinde öngörülen dernek kurma hürriyetini ortadan kaldırması nedeniyle anayasanın anılan maddesine ve maddesine aykırılık bulunduğu sonucuna varılmıştıresas sayısı karar sayısı derneklerin kurucu unsurları olan organlarının görevlerine bakanlar kurulunca son verilmesi dernek kurma hürriyetini ortadan kaldırıcı nitelik taşıması nedeniyle demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük ilkesiyle bağdaşmamaktadır açıklanan nedenlerle sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen günlü sayılı dernekler kanununun maddesinin fıkrasının sayılı bendinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına varıldığından anılan yasa hükmünün yürürlüğün durdurulması istemli olarak iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar dosyanın bekletilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi