esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir türk vatandaşlarının ne şekilde türkiyeye girip çıkacakları tarih ve sayılı pasaport kanununda belirtilmiştir bu kanun hükümlerine uyan her türk vatandaşının yurt dışına çıkma hakkı bulunmaktadır aynı kanunun üncü maddesinde türk vatandaşlarının seyahatlerinin sınırlandırılması veya yasaklanmasının ne şekilde yapılacağı belirtilmiştir asker personele pasaport kanununda belirtilen şartları taşımalarının yanı sıra yurt dışına çıkmak için genelkurmay veya kuvvet komutanlıklarından izin alınması zorunluluğu getirilmiştir sayılı türk silâhlı kuvvetleri personel kanununun nci maddesinde yurt dışı izinlerinin ne şekilde verileceği düzenlenmiş buna göre general amirallere genelkurmay başkanlığınca diğer personele ise kuvvet komutanlıkları aracılığıyla izin verilebileceği düzenlenmiştir tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan türk silahlı kuvvetler i̇zin yönetmeliğinin inci madde üncü fıkra numaralı bendinde yurt dışı izin talebinde bulunanların izin evrakını en az üç ay önce personele yurt dışı izin vermeye yetkili komutanlıkta hazır bulundurulması gerektiğine dair düzenleme yönetmeliğin mezkur maddesinde tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan değişiklik ile bir aya indirilmiştir dünyada ve ülkemizde son yıllarda yaşanan gelişmeler özellikle ulaşım ve bilişim alanındaki yeni buluş ve ilerlemeler dünyada mesafe ve uzak kavramının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğunu getirmiştir bu gelişmelerle insanlar dünyanın en uzak bölgesindeki olayları anında canlı olarak izleyebilmekte elindeki küçücük bir telefonla nerede bulunursa bulunsun görüntülü mesaj alıp göndermekte kamera olarak kullanmakta görüştüğü kişiye canlı olarak görüntü aktarabilmekte internette her işlemi yapabilmektedir daha fazlası sayılabilecek bu gelişmeler insanlar arası ilişkileri doğrudan etkilemektedir bu sayede insanlar yurtdışındaki etkinliklere daha fazla katılabilmekte değişik ülkelerdeki insanlar arasında etkileşim ile bilgi akışı hızlanmaktadır bu değişim ve ekonomik gelişmeler türk vatandaşlarının daha fazla ve daha sık yurtdışına çıkması imkanını arttırmıştır bunlar dışında halen yurt dışında özellikle almanya başta olmak üzere çeşitli avrupa ülkelerinde yaklaşık üç milyon türk vatandaşının yaşadığı bilinen bir husustur birçok insanın yakınları avrupa ülkelerinde ikamet etmektedirler yurtdışında yaşayan insanlarımızın çoğu imkanı varken çifte vatandaşlığı seçmeyip çocuğunu askerliğini yapması için ülkesine göndermektedir asker kişilerin de diğer insanlar gibi yakın akrabasının ağır hastalığı ölümü veya başka makûl nedenlerle ani olarak yurtdışına çıkmaları gereği zaman zaman ortaya çıkabilir eğitim seminer veya araştırma için yurt dışına çıkmak artık sıradan bir olay haline gelmiştir bu açıklamalar ışığında bilfarz bir askeri şahıs ani bir mazereti nedeniyle mazeret veya yıllık iznini alarak birliğinden ayrılsa ancak yurt dışı izni almadan yabancı memlekete çıksaesas sayısı karar sayısı izin bitiminden önce yurda dönüp görevine katılsa daha sonra ihbar veya başka bir şekilde bu kişinin izinli iken yabancı memlekete çıktığı saptanıldığında izin bitiminde görevine başladığı için firar kastı ile hareket etmediği açıkça belli olmasına rağmen bu kişinin eylemi yabancı memlekete firar olarak sayılmaktadır bu durum açıkça anayasanın uncu maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıdır zira as ck nun maddesinde yapılan bu değişiklik ile sivil bir vatandaşla aynı şartlarda kanuni yükümlülüklerini yerine getirerek ve yasal yollardan yurt dışına çıkan bir askeri şahıs firar kastı ile davranmasa dahi sırf yetkili komutanlıktan yurt dışına çıkış izni almadığı için üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası dahası as ck nun maddesi uyarınca türk silahlı kuvvetlerinden çıkarma feri cezası ile cezalandırılmaktadır suçun sırf askeri suç olması ve verilen cezanın miktarı bakımından hapis cezası herhangi bir tedbire de çevrilememektedir aynı maddenin nci fıkra bendinde ise fail mükerrir ise verilecek cezanın beş seneden on seneye kadar hapis cezası olacağı belirtilmiştir çarpıcı olması bakımından bu durumu bir örnekle belirtmek gerekirse ağır tahrik altında adam öldürmenin cezasının yıla kadar takdiri indirim uygulanmadan indirilebileceği nazara alındığında as ck nun nci maddesinin öngördüğü cezanın seyahat hürriyetinin kullanımına getirdiği tahdit ve tehdidin boyutu daha iyi anlaşılmaktadır getirilen ceza nedeniyle temel haklardan olan seyahat hürriyeti kullanılamaz duruma getirilmektedir sivil vatandaşlarla aynı şartları yerine getiren ancak sırf yetkili komutanlıktan izin almayan asker kişinin eylemi kastına bakılmaksızın yabancı memlekete firar olarak vasıflandırılmakta bu durumda asker vatandaşlar ile sivil vatandaşlar arasında asker vatandaşların ağır derecede aleyhine bir eşitsizlik yaratılmaktadır temel hak ve hürriyetlerin kullanımı açısından bir kişinin sırf asker kişi olması nedeniyle bu derece farklı bir sınırlamaya tabi tutulması hukuka ve hakkaniyete aykırıdır bu husus açıkça anayasanın uncu maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıdır anayasanın tarihinde sayılı kanunun maddesi ile değiştirilen temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması başlıklı üncü maddesi şu şekildedir temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz anayasanın üncü maddesinde temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceği belirtilmiştir anayasanın yerleşme ve seyahat hürriyeti başlıklı üncü maddesi herkes yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir yerleşme hürriyeti suç işlenmesini önlemek sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak sağlıklı ve düzenli bir kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumakesas sayısı karar sayısı seyahat hürriyeti suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir şeklindedir yurtdışına çıkış seyahat hürriyetinin bir parçası olup ancak anayasanın ncü maddesinde öngörülen suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek amacıyla kanunla sınırlanabilir temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması ile ilgili üncü maddede temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği belirtilmiştir as ck nun nci maddesinde yapılan değişiklikle asker vatandaşların seyahat hürriyeti ağır bir ceza tehdidi ile ve hakkın özüne dokunularak içi boşaltılmış bu hak kullanılamaz duruma getirilmiş hakkın özü zedelenmiştir seyahat hürriyetine getirilen bu sınırlama gerek anayasanın ve gerekse üncü maddelerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir getirilen sınırlamanın üncü maddede sayılan sınırlama sebepleri ile her hangi bir ilgisi de bulunmamaktadır sayılı tsk personel kanununun nci maddesinde asker kişilerin kurumlarından izin alarak yurtdışına çıkabilecekleri belirtilmiş tsk i̇zin yönetmeliğinin inci maddesinde ise izin evraklarının en az üç ay önceden izin verecek makamda hazır bulundurulması öngörülmüştür i̇zin evrakları asgari tugay ve eşiti birlik komutanlıklarınca gönderileceğinden ve personelden istenen belgelerin temini için de en az iki ay gerekeceğinden yurtdışına çıkış için asgari beş aylık süre gerekmektedir üç aylık süre suç tarihinde geçerli süre olup yukarda belirtilen düzenleme ile bir aya indirilmiştir bu değişiklik dahi idarenin yeni koşulları dikkâte aldığını göstermektedir üç aylık süre iznini plânlı olarak yurtdışında geçirmek isteyen bir personel için makul bir süre olabilir ancak yurtdışına çıkma gereği her zaman önceden öngörülemez ve plânlanamaz asker bir kişinin acil olarak yurtdışına çıkması gerektiği bir durumda yıllık veya mazeret iznini alarak izin süresi içerisinde yasal yollardan yurtdışına çıkması imkanı as ck nun maddesindeki düzenleme ile ağır bir cezayı tehditle sınırlandırmaktadır asker kişilerin yurtdışına çıkmalarından idarenin haberdar olması hakkı elbette vardır ancak buna aykırı davranma karşılığında getirilen önlem ağır taşkın ve ölçüsüzdür i̇dare başka idari tedbirler alarak personelin yurtdışına çıkışını rahatlıkla takip edebilir günümüz haberleşme ve ulaşım olanakları sayesinde dünyanın neresinde olursa olsun anında irtibat kurulmakta ve haberleşme tesis edilmektedir en uzak ülkelerden dahi yurda dönüş için gerekenesas sayısı karar sayısı süre saati aşmamaktadır i̇zne çıkan asker personele ihtiyaç duyulduğunda en kısa sürede birliğine katılabilir tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde temel hak ve hürriyetlerden olan seyahat hürriyeti anayasanın sözü ve ruhuna demokratik toplum gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olarak kısıtlanmaktadır anayasanın mahkemelerin bağımsızlığı başlıklı inci maddesinin inci fıkrası hakimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler şeklindedir maddede mahkemelerin bağımsızlığı düzenlenmekte olup hakimlerin görevlerinde bağımsız oldukları anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri öngörülmüştür ceza hukukunda suçun oluşması için maddi ve manevi unsurların birlikte oluşması gerekir maddi ve manevi unsurun değerlendirmesini yapacak olan hakimdir hakim topladığı deliller ve duruşmada edindiği vicdani kanaati nazara alarak suçun maddi ve manevi yönden oluşup oluşmadığını tespit eder esasen ceza yargılamasının amacı maddi hakikatin tespiti ile manevi unsurun gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesidir as ck nun nci maddesinin inci fıkra bendinde sayılı kanunla yapılan değişiklikle hakimlerin bağımsız olarak karar vermesi imkânı elinden alınmıştır şöyle ki nci maddenin inci fıkra bendinde yapılan değişiklikten sonra yargılama faaliyeti suçun maddi unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitinden ibarettir hakim failin yurtdışına çıktığını ve yurtdışında gün geçirdiğini tespit etmesi halinde mezkûr suç oluşmaktadır zira her hangi bir nedenle izinli olsa dahi yabancı memlekete gitme müsaadesi bulunmaksızın ülke sınırları dışında günü geçirenlerin eylemlerinin yabancı memlekete firar suçunu oluşturduğu belirtildiğinden hakimin failin kastını tespit etmesine gerek kalmamaktadır bu duruma nazaran hakim sadece maddi unsurun gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit edecek maddi unsur gerçekleşmiş ise öngörülen cezayı şahsileştirerek hüküm verecektir askeri ceza kanununun maddesinde sknun üncü maddesi ile yapılan değişiklikle yabancı memlekete gitme müsaadesi bulunmaksızın ülke sınırları dışında üç günü geçirenlerin eylemi yabancı memlekete firar olarak sayılmıştır burada dikkat edilmesi gereken husus kanun koyucunun herhangi bir nedenle izinli olsa dahi bu eylemi yabancı memlekete firar olarak nitelemiş olmasıdır aslında yapılan değişiklik ile suçun kapsamı genişletilerek firar kastı ile yurtdışına çıkanların yanında firar kastı bulunmayan ancak yetkili makamdan izin almadan yurtdışına çıkanların eylemleri de yabancı memlekete firar olarak kabul edilmiştir oysa bir personelin firar kastı ile davranıp davranmadığı rahatlıkla anlaşılabilecek bir husustur i̇zinli iken yurtdışına çıkan asker kişi izin bitiminde birliğine katılıyorsa artık bu kişinin firar kastı ile davrandığını kabul etmek gerçeğe tamamen aykırı bir kabule dayanıldığını gösteriresas sayısı karar sayısı aslında böylece adı konmasa da yabancı memlekete firar suçunun içinde izinsiz yurtdışına çıkma suçu yaratılmıştır aykırılık kararının verildiği yargılamada sanık tabip subay olup mesleki gelişimini sağlamak için yurtdışına çıktığını savunmalarında belirtmektedir sanık rahatsızlığını beyan ederek tarihinde gata paşa eğitim hastanesi fizik tedavi bölümüne sevk edilmiş aynı gün muayenesi sonunda gün istirahatı uygun görülmüş sanık istirahatlı olduğu sırada tarihleri arasında yurtdışına çıkmış istirahatının sonunda birliğine katılmıştır sonraki bir tarihte tarihsiz ve imzasız muhtemelen sahte bir isimle sanık hakkında ihbarda bulunulması üzerine hakkında takibata başlanılmıştır as ck nun nci maddesinin sayılı kanunla değişik inci fıkrası bendine göre sanığın firar kastıyla hareket edip etmediği artık önem taşımamaktadır zira getirilen değişiklikle her hangi bir nedenle izinli olsa dahi suçun oluşacağı belirtilmiştir böylece hakimin suçun manevi unsurunu takdir imkanı ortadan kaldırılmıştır bu düzenleme anayasanın inci maddesine açıkça aykırı olup hakim bağımsızlığı ile bağdaşmamaktadır netice ve karar sanık dz tbp yzb firuz çapraz hakkında or klığı as savcılığının tarih ve sayılı iddianamesiyle sanığın tarihleri arasında yabancı memlekete firar suçunu işlediği öne sürülerek eylemine uyan as knun ve üncü maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış ise de sayılı kanunun üncü maddesiyle değişik as knun maddesinin anayasanın kanun önünde eşitlik başlıklı uncu maddesine temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması başlıklı üncü maddesine yerleşme ve seyahat hürriyeti başlıklı üncü maddesine ve mahkemelerin bağımsızlığı başlıklı inci maddesine aykırı olduğu kanaatine varılmakla anayasanın nci maddesi uyarınca bu konuda bir karar vermek üzere dosyanın tasdikli suretinin anayasa mahkemesine gönderilmesine anayasaya aykırılık iddiası ile ilgili karar verilinceye kadar veya dosyanın anayasa mahkemesine varış tarihinden itibaren ay süreyle davanın geri bırakılmasına dosya suretinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmek üzere as savcılığa tevdiine karar verildi