esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razlarin gerekçeleri̇ sayılı itiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir anayasanın maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygılı bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir bu bağlamda hukuk devletinde yasa koyucu yasaların yalnız anayasaya değil evrensel hukuk ilkelerine de uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür yasa koyucu kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında düzenleme yaparken anayasaya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma bağlanacağı konusunda anayasal sınırlar içinde takdir yetkisine sahiptir bu yetki idari yaptırımlar bakımından da geçerlidir bu bağlamda hukuk devletinde ceza hukuku alanında olduğu gibi idari yaptırımlara ilişkin düzenlemelerde de kuralların önleme ve iyileştirme amaçlarına uygun olarak ölçülü adil ve orantılı olması gerekir i̇tiraz konusu kurala bakıldığında uyuşturucu madde veya alkol kullanıp kullanmadığının tespiti amacı ile kolluk kuvvetlerinin yapacağı denetime engel olacak şekilde teknik cihazların kullanılmasını engelleyen kişilere bir yaptırım getirildiği anlaşılmaktadır ancak muayeneye tabi tutulan kişiler hakkında getirilen bu yaptırımlar adalet ve hakkaniyet kurallarına ve dolayısıyla hukuk devleti ilkesine aykırı bir sonuç doğurmaktadır zira sayılı yasanın maddesinin beşinci fıkrasında promil alkollü olduğu tespit edilen kişilerin sürücü belgelerinin ilk tespitte altı ay süreyle geri alınması öngörülmüştür i̇tiraz konusu kural ise teknik ölçümü kabul etmek istemeyen kişilere teknik ölçüm yapılsa idi verilmesi gerekli cezanın dört misli tutarında ceza verilmesi sonucunu doğurmaktadır yapılmak istenilen denetimin etkili ve caydırıcı olması ve denetimi engellemenin bir yaptırıma bağlanmasında isabetsizlik bulunmadığı bu halde denetimi engellemek fiili karşılığında denetim yapılsa idi verilmesi gerekli cezanın olayımızda altı ay veya iki yıl süreyle ehliyete el konulması verilmesi hakkaniyete uygun iken doğrudan doğruya iki yıl süreyle sürücü belgesine el konulması hukuk devleti ilkesine aykırı bir müeyyide olarak karşımıza çıkmaktadır avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi hükümlerinde ve yine anayasamızın maddesinde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz i̇tiraz konusu kural ile alkol metreye üflemeyerek alkol denetimi yapılmasına engel olan kişinin iki yıl alkollü araç kullandığı tespit edilen kişilere uygulanan aynı yaptırıma tabi tutulması anayasamızın seyahat özgürlüğünün özüne dokunacak ölçüsüz bir şekilde tedbir uygulanması niteliği ile anayasamıza aykırılık teşkil etmektediresas sayısı karar sayısı nitekim anayasa mahkemesi sürücü belgelerinin süresiz olarak geri alınmasına ilişkin kuralı iptal eden esas sayısı karar sayısı karar günü kararında ‘i̇tiraz konusu kuralın toplumun refah huzur ve mutluluğunu etkileyen trafik kazalarının önlenmesini sağlamak dolayısıyla kişilerin can ve mal güvenliğini ve kamu düzenini korumak amacıyla öngörüldüğü anlaşılmaktadır bu düzenlemenin anayasal sınırlar içinde yasa koyucunun takdirinde olduğu açıktır ancak itiraz konusu kuralda tedbirine yer verilmemesi ölçütüne yer verilmemesi ve belirli sürelerle kademelendirmenin de yapılmaması nedeniyle kuralın hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracağı açıktır ayrıca yaptırımlarda güdülen asıl amacın işlediği suçtan dolayı kişinin ıslah olmasını sağlayıp tekrar topluma kazandırılması olduğu dikkate alındığında itiraz konusu kuralla süresiz bir hak yoksunluğu getirilmesi yaptırımların ıslah edici yönüyle de bağdaşmamaktadır gerekçesine yer vermiştir sonuç olarak günlü sayılı karayolları trafik kanununun maddesinin fıkrasındaki uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır ibaresinin anayasanın ve maddelerinde belirtilen temel hak ve özgürlük ve aykırı düzenleme getirdiği anlaşılmakla anayasamızın maddesi ve sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkındaki kanunun maddesi uyarınca anılan metnin iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına bu tarihten itibaren ay içerisinde anayasa mahkemesince karar verilmediği taktirde dosyamızın yeniden mevcut mevzuat uyarınca karar verilmesine tarihinde oy çokluğu ile karar verildi sayılı itiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir davacı tarafından tarihinde ankara i̇li atatürk bulvarı kızılay sokakta trafik ekiplerince yapılan alkol muayenesi sonucunda sürücü belgesine iki yıl süre ile el konulmasına ilişkin tarih ve sayılı tutanak ile tl idari para cezası ile cezalandırılmasın ilişkin tarih ve sayılı işlemin iptali istemiyle ankara valiliğine karşı açılan davada uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak hüküm olan ve sayılı yasanın tarihli resmi gazetede yayımlanan sayılı yasanın maddesi ile değişik maddesinde yer alan türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır ibaresinin mahkememizce anayasaya aykırı olduğu kanaatine varılarak işin gereği görüşüldü sayılı yasanın maddesinin tam metni uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılır kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde ikinci fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler en yakın adlı tıp kurumuna veya adlı tabipliğe veya sağlık bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde kullanılmak üzere vücutlarından kan tükürük veya idrar gibi örnekler alınır bu işlemesas sayısı karar sayısı bakımından tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun inci maddesi hükümleri beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde üçüncü fıkra hükümlerine göre bu kişilerden kan tükürük veya idrar gibi örnekler alınır yapılan tespit sonucunda promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında fiili bir suç oluştursa bile türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı olarak uygulanır alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde ikinci defasında türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle üç veya üçten fazlasında ise türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır sürücü belgelerinin herhangi bîr nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler geçici alma süresinin bitiminde başlar yapılan tespit sonucunda promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca türk ceza kanununun uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır hususi otomobil sürücüleri bakımından promilin diğer araç sürücüleri bakımından promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde ayrıca türk ceza kanununun ilgili hükümleri uygulanır uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır bu kişiler hakkında ayrıca türk ceza kanunu hükümleri uygulanır uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi i̇ki yıl süreyle geri alınır sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığından şüphe edilmesi halinde sayılı kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleri uygulanır alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler sağlık bakanlığınca usul ve esasları i̇çişleri millî eğitim ve sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler ise psiko teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu kanunun ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır bu madde hükümlerine göre geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için ilgili kişi hakkında trafik kurallarına aykırılık dolayısıyla bu kanun hükümlerine göre verilmiş olan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması uyuşturucu veya uyarıcı madde almasıesas sayısı karar sayısı nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların ayrıca sürücü olmasında sakınca bulunmadığına dair resmi sağlık kurumlarından alınmış sağlık kurulu raporunun ibraz edilmesi şarttır alkol uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir şeklindedir anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir anayasanın maddesindeki kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır dava konusu olay incelendiğinde yukarıda metni yazılı sayılı yasanın maddesine göre sürücülerin promilinüzerinde alkollü araç kullandıklarının tespit edilmesi halinde türk lirası idari para cezası verileceği ve sürücü belgesinin altı ay süreyle geri alınacağı alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde ikinci defasında türk lirası idari para cezası verileceği ve sürücü belgelerinin iki yıl süreyle üç veya üçten fazlasında ise türk lirası idari para cezası verileceği ve sürücü belgelerinin her seferinde beşer yıl süreyle geri alınacağının hüküm altına alındığı buna göre sürücünün tekerrür halinde alkollü araç kullanması durumunda dahi en fazla tl para cezası verileceğinin düzenlendiği oysa dava konusu kuralla alkol alıp almadığı belli olmayan sürücülere bundan daha ağır tl idari para cezası verileceğinin düzenlendiği öte yandan yine promilin üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilenlerin sürücü belgesinin altı ay ikinci defa alkollü araç kullanan sürücünün sürücü belgesinin ise iki yıl süre ile geri alınacağının düzenlendiği dava konusu kuralla alkol alıp almadığı belli olmayan sürücülerinde tekerrür halinde alkollü araç kullanan sürücülerle ayrı şekilde değerlendirilerek sürücü belgelerinin iki yıl süre ile geri alınacağının düzenlendiği başka bir deyişle promilin üzerinde alkollü araç kullandığı ilk kez belirlenenlerin sürücü belgelerine ay süre ile el konulurken alkol almadığı halde kollukça teknik cihaz kullanımını kabul etmeyen sürücünün sürücü belgesine yıl süre ile el koyulmak suretiyle daha ağır bir yaptırım getirildiği bu durumun anayasanın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği belirtilen kuralın bu ölçüde ağır yaptırımlara sahip olmasının kötü niyetli kullanımlara neden olabileceği görevlilerin hiçbir şekilde alkol muayenesine tabi tutmadıkları veya alkol muayenesine tabi tutulmaya mukavemet göstermeyen vatandaşlar hakkında tutanak tutabilecekleri bu durumun vatandaşların hukuka olan güvenlerini zedeleyebileceği kaldı ki iptali istenilen kuralın işlenen fiile oranla ağır yaptırımlar içerdiği kanaatine ulaşılmıştır açıklanan nedenlerle bir davaya bakmakta olan mahkemenin davada uygulanacak bir yasanın anayasaya aykırı olduğu kanısına götüren görüşünü açıklayan kararı ile anayasa mahkemesine başvurulması gerektiğini düzenleyen sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun inci maddesinin birinci fıkrası gereğince sayılı karayolları trafik kanununun tarihli resmi gazetedeesas sayısı karar sayısı yayımlanan sayılı yasanın maddesi ile değişik maddesinde yen alan türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır ibaresinin anayasanın inci ve uncu maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına tarihinde oybirliğiyle karar verildi sayılı itiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir hükmüne yer verildikten sonra maddesinde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz hükmü yer almıştır anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyeti devletinin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygılı bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir yasakoyucu kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku ve idari yaptırımlar alanında düzenleme yaparken anayasaya ve evrensel hukuk ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma bağlanacağı konusunda anayasal sınırlar içinde takdir yetkisine sahiptir bu yetki idari yaptırımlar bakımından da geçerlidir bu bağlamda hukuk devletinde ceza hukuku alanında olduğu gibi idari yaptırımlara ilişkin düzenlemelerde de kuralların önleme ve iyileştirme amaçlarına uygun olarak ölçülü adil ve orantılı olması hukuka aykırı eylem ile yaptırım arasında adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygunluk sağlanması gerektiği açıktır öte yandan yasakoyucu tarafından yapılan her düzenleme ve bu düzenlemelere aykırı hareket edenlere yaptırım uygulanması yönünde getirilen her kural kişilerin anayasa ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklerinin sınırlandırılması sonucunu doğuracağından bu yönde yapılacak düzenlemelerde kullanılacak aracın ulaşılmak istenen amaçla uyumlu ve orantılı ölçülü olması gerektiği tartışmasızdır bu çerçevede itiraz konusu kural incelendiğinde uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının ya da alkolün kandaki miktarının tespiti amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere idari yaptırım uygulanması konusunda yasakoyucunun takdir yetkisi bulunmakta ise de bu yetkinin düzenlemeyle elde edilmek istenen amaçla uyumlu ve orantılı yaptırımlar öngörülerek kullanılması gerekmekte olup esas amacı alkollü ya da uyuşturucu madde kullanmak suretiyle araç süren sürücülerin caydırılmalarına ve ıslahlarına yönelik olarak sayılı kanunun maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen idari yaptırımların uygulanmasını teminen yaptırıma konu fiilin tespit edilmesini sağlamak olan söz konusu yasa kuralı maddenin dokuzuncu fıkrası ile kolluğun teknik cihazla ölçüm yapılması talebini kabul etmeyen sürücüler için türk lirası idari para cezası verilmesi ve sürücü belgelerinin iki yıl süreyle geri alınması yaptırımı öngörülürken maddeninesas sayısı karar sayısı beşinci fıkrasında alkollü araç sürdüğü ilk defa tespit edilen sürücüler için türk lirası idari para cezası ve sürücü belgelerinin altı ay süreyle geri alınması ikinci tespitte türk lirası idari para cezası ve ve sürücü belgelerinin iki yıl süreyle geri alınması ve üç veya üçten fazla yapılan tespitte ise türk lirası idari para cezası ve sürücü belgelerinin her seferinde beşer yıl süreyle geri alınması yaptırımlarının uygulanması öngörülmüştür böylelikle esas yaptırım konusu fiilin alkollü araç kullanmak eyleminin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti amacıyla kollukça teknik cihazla ölçüm yapılması talebini reddeden sürücüler alkollü araç kullanmak suretiyle esas yaptırım konusu fiili işlediği tespit edilen sürücülere nazaran sayılı kanunun maddesinde düzenlenen idari yaptırımların amacı ve işlenen fiillerin nitelik ve ağırlıkları ile uyumsuz ve orantısız ölçüsüz olarak daha ağır idari yaptırımlara muhatap kılınmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan nedenlerle mahkememizce itiraza konu sayılı karayolları trafik kanunun maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır kuralının anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu sonucuna varıldığından anayasanın maddesi uyarınca sayılı karayolları trafik kanununun maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır kuralının iptali istemiyle resen anayasa mahkemesine başvurulmasına dava dosyasının onaylı suretinin karar aslı ile birlikte anayasa mahkemesine sunulmasına işbu karar aslı ile dosya suretinin yüksek mahkemeye tebliğinden itibaren beş ay beklenilmesine beş ay içinde netice gelmezse mevcut mevzuata göre dosyanın görüşülmesine kararın bir örneğinin taraflara tebliğine tarihinde oybirliğiyle karar verildi