esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir oluşa göre sanıkların şubat tarihinde tcg gelibolu klığının unifil deniz harekatıgörevi kapsamında doğu akdeniz de türkiye cumhuriyeti karasuları dışında bulunduğu sırada cclik bir adet rakı içtiklerini beyan ettikleri sanıkların birlik gemilere alkollü içki getirilmeyeceğinebirlik gemilerde alkollü içki içilmeyeceğine dair donanma klığı emrinin tarihinde tebliğ edildiği maddi vakıa olarak sabittir tcanayasasının nci maddesi bir davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak birkanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa anayasamahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır sayılı anayasamahkemesinin kuruluş ve yargılama usulleri hakkında kanunun itiraz yolu ile mahkemelerce gönderilen işler başlıklı nci maddesi de bir davaya bakmakta olan mahkeme taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık ilkesinin ciddi olduğu kanısına varılırsa tarafların bukonudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı dosya muhtevasının mahkemece bu konu ile ilgili görülen belgelerin tasdikli örnekleri ilebirlikte anayasa mahkemesi başkanlığına gönderirhükmünü içermektedir askeri ceza kanunun nci maddesinde de hizmete ilişkin emri hiç yapmayan askerkişiler bir aydan bir seneye kadar emrin yerine getirilmesini söz veya fiilî ile açıkça reddeden veyaemir tekrar edildiği halde emri yerine getirmeyenler üç aydan iki seneye kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar yukarıki fıkrada yazılı suçlar seferberlikte yapılırsa beş ve düşman karşısında yapılırsa on seneye kadar ağır hapis cezası hükmolunur hükmüdüzenlenmiş seferberlik kavramı da yine askeri ceza kanunun nci maddesinde sefer tabiri harb halini ihtiva eden seferberliktir seferberlik ordunun veya bazı kısımlarının seferber olmasını amir olan emirde yazılı vemuayyen tarihten başlayarak ilgasını mübeyyin neşrolunan emirde yazılan tarihte biten haldir hazarda türkiye cumhuriyeti hudut ve kara suları dışında yalnız dahi seyrü hareket edenher harb tayyare ve harb gemisi üssülharekelerinden birine varıncaya kadar bu kanununtatbikatında seferber sayılırşeklinde düzenlenmiştir dava konusu olayda ise ascknun üncü maddesinde yazılı hazarda türkiyecumhuriyeti hudut ve karasuları dışında yalnız dahi seyrü hareket eden her harp tayyare ve harpgemisi üssulhareketlerinden birine varıncaya kadar bu kanun tatbikatında seferber sayılır hükmü anayasanın nci maddelerine aykırı olduğu kanısına varılmıştıresas sayısı karar sayısı her ne kadar askeri ceza kanununun tanımlar bölümde seferberlik hali tanımlanmış ise de seferberlik ile ilgili asıl düzenleme sayılı seferberlik kanununu değiştiren tarih ve sayılı seferberlik ve savaş hali kanunun da yapılmıştır sayılı askeri ceza kanununun nci maddesinde ise seferberlikten neyin kast edildiği ayrıca özel olarak düzenlenmiştir maddenin ncü bendinde ise hazarda türkiye cumhuriyeti hudut ve karasuları dışında yalnız dahi seyrühareket eden her harp tayyare ve harp gemisi üssulhareketlerinden birine varıncaya kadar bukanunun tatbikatında seferber sayılırdenilmek suretiyle vatan hudutları ve karasuları dışındabulunan savaş uçakları ve savaş gemileri yönünden özelliklerine binaen seferberlik ve savaş halikanunundan ayrı olarak itibari seferberliğe yer vermiştir ascknun muhtelif maddelerindeörneğin son vs suçun seferberlikte işlenmesihâli cezayı veya suçun unsurlarını ağırlaştıran sebep olarak kabul edilmiştir ayrıca gün ve sayılı seferberlik ve savaş hâli kanununun ncimaddesinde diğer kanunlardaki seferberlik ve savaş haliyle ilgili bu kanuna aykırı olmayanhükümler saklıdırhükmü yer almaktadır tüm bu bilgiler dikkate alındığında yılında yürürlüğe giren ve üncü maddesindeyürürlüğe girdiği tarihten itibaren hiçbir değişiklik yapılmayan askeri ceza kanuna göre barışta vatan sınırları ve karasuları dışında bulunan savaş uçakları ve savaş gemilerinin seferbersayılacağı belirtilmiştir bugün sayılı karasuları kanununun ve buna istinaden çıkartılanbakanlar kurulu kararına göre ege denizinde türkiye cumhuriyetinin karasuları genişliği mil akdeniz ve karadenizde ise mil olarak belirlenmiş günümüzde gelişen teknolojik imkanlarda gözönüne alındığında türk savaş gemilerinin başta ege denizi olmak üzere karasuları dışında yıliçinde birçok defa seyir yaptığı ayrıca birçok savaş gemisinin nato bünyesinde tatbikatlarakatılmak üzere ülke karasuları dışına çıktığı bilinmektedir anayasa mahkemesinin içtihatlarında da açıklandığı üzere kanun önünde eşitlik herkesinher yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez kanunların uygulanmasında dil ırkrenk cinsiyet siyasal düşünce felsefi inanç din ve mezhep ayrılığı gözetilmesi ve bu nedenlerleeşitsizliğe yol açılması anayasa katında geçerli görülemez bu mutlak yasak birbirinin aynıdurumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasınıengellemektedir kimi yurttaşların haklı bir nedene dayanarak değişik kurallara bağlı tutulmalarıeşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz durum ve konumlardaki özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir durumlardaki değişikliğin doğurduğu zorunluluklar kamu yararı ya da başka haklınedenlere dayanılarak kanunlarla farklı uygulamalar getirilmesi durumunda anayasanın eşitlik ilkesinin çiğnendiği sonucu çıkarılamaz eşitliği bozduğu ileri sürülen kural haklı bir nedene dayanmakta ise ya da kamu yararı amacı ile yürürlüğe konulmuş ise bu kuralın eşitlik ilkesinizedelediğinden söz edilemez ancak haklı neden veya kamu yararının anlaşılabilir amaçla ilgili ölçülü ve adaletliolması gerekir getirilen düzenleme herhangi bir biçimde birbirini tamamlayan birbirini doğrulayanve birbirini güçlendiren bu üç ölçütten birine uymuyor ise eşitlik ilkesine aykırı bir yön vardırdenilebilir çünkü eşitliği bozduğu ileri sürülen kural haklı bir nedene dayanmamakta ya da kamu yararı amacı ile yürürlüğe konulmamış olmaktadıresas sayısı karar sayısı ancak askeri ceza kanunu kapsamında kara birliğinde vatan hudutları dışında aylarcahatta yıllarca görev yapan bir personelin seferberlik ve savaş hali kanununa göre bir seferberlikveya savaş hali ya da fiili çatışma bulunmadığı sürece emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlemesihalinde hakkında seferberlik hali hükümleri uygulanamazken günümüzün teknolojik gelişmeleride dikkate alındığında bir yıl içerisinde onlarca seyir yapan ve birçok seyir esnasında barıştatürkiye cumhuriyeti karasularını terk etmek durumunda kalan bir savaş gemisinin personelinin busuçu işlemesi halinde seferberlik halinin uygulanması her ikisi de silahlı kuvvetler personeli olan kişiler arasındaki eşitlik ilkesini zedeleyecek bu durum da anayasanın uncu maddesine göreeşitlik ilkesine aykırı olacaktır yasa koyucu ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde yetkisini kullanırken kuşkusuzanayasaya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla hangi eylemlerin suçsayılacağı bunlara uygulanacak yaptırımın türü ve ölçüsü cezayı ağırlaştırıcı veya hafifleştirici tutum ve davranışların neler olacağı hangi cezaların para cezasına çevrilebileceği veya teciledilebileceği gibi konularda takdir yetkisine sahiptir bu takdir yetkisinin kullanılmasında suçunaskeri olup olmamasının da dikkate alınacağı açıktır askerlik hizmetinin ulusal güvenliğinsağlanmasındaki belirleyici yeri ve ağırlığı sivil yaşamda suç oluşturmayan ya da önemsiz görülebilecek cezaları gerektiren kimi eylemlerin askeri suç olarak kabul edilmelerini ve ağıryaptırımlara bağlanmalarını zorunlu kılabilmektedir ancak anayasanın maddesinde belirtilenhukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alandaadil bir hukuk düzeni kurup bunu uygulamakla yükümlü devlet anlayışını yansıttığından askericeza hukuku alanında da suçla ceza arasında akla uygun kabul edilebilir amaçla uyumlu birorantının sağlanması hukuk devleti olmanın gereğidir anayasa mahkemesi tarih ve k sayılı kararında askericeza kanunun maddesinde düzenlenen yurt dışına firar suçuna ilişkin askeri hizmetinözellikleri ve eylemleri ceza yaptırımına bağlanan kişilerin askerliği meslek olarak kabul ettiklerigöz önünde bulundurulduğunda itiraz konusu kuralla suç kabul edilen eylemle cezası arasındademokratik bir toplumda uygun görülebilecek adil bir dengenin bulunmadığı sonucuna varılmıştır şeklinde anayasanın nci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal kararı vermiştir emre itaatsizlikte ısrar suçunun basit halinin düzenlendiği as knun inci maddesine göre cezanın alt sınırı bir ay olarak düzenlenmiş iken bu suçun nitelikli halini oluşturan seferberlik halini düzenleyen as knun nci maddesine göre cezanın alt sınırı bir yıl olmaktadır somut olayda sanıkların yasak olmasına rağmen gemi içinde içki içtikleri böylelikle emre itaatsizlikte ısrarsuçunu işledikleri iddia edilmiştir sanıkların bu eylemlerini savaş gemisi türkiye cumhuriyetikarasuları içinde örneğin karadan mil uzaklıkta işlemeleri halinde haklarında as knın inci maddesi hükmü uygulanırken sanıkların aynı eylemi örneğin karadan mil uzaklıkta yanitürkiye cumhuriyet karasuları dışında işlemeleri halinde as knun nci maddesininseferberlik hükümleri gereğince haklarında alt sınırdan uygulama yapılması halinde dahi bir yılhapis cezası vermek zorunluluğu doğacaktır yani suç teşkil eden eylemle öngörülen cezaarasında ciddi bir orantısızlık ortaya çıkacaktır dava konusu olayda da suç olarak kabul edilen eylemle cezası arasında demokratik bir toplumda uygun görülebilecek adil bir dengenin bulunmadığı açıktır hatta benzer bir olayda yineseferberlik halinin nitelikli bir durum olarak düzenlendiği as knun nci maddesine ilişkin askeri yargıtay üncü dairesinin tarih ve e sayılı ascknun nci maddede düzenlenen ülke sınırları dışında gemiden firar suçuna ilişkinesas sayısı karar sayısı seferberlikhükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına ilişkin kararında ascknın nci maddesindekideğişiklik sırasında bu maddenin son fıkrasına diğer maddelerden farklı bir şekilde özenleyazılan seferberlik ve savaş halinde deyimiyle kanun koyucunun bu maddenin son fıkrasının uygulanması sırasında ascknın nci maddesinin değil sayılı seferberlik ve savaş halikanunu hükümlerinin dikkate alınması gerektiğini istediği asıl amacının böyle olduğuanlaşılmaktadır bu kabule göre suç tarihinde seferberlik ve savaş hali kanununa göre ilanedilmiş bir seferberlik veya savaş hali ya da fiili çatışma bulunmadığından sanık hakkındaseferberlik hali hükümlerini uygulamayan askeri mahkemenin kararı yerinde görülüp temyiz talebinin reddine şeklinde bir yorum yapılarak bir ölçüde suç olarak kabul edilen eylemle cezasıarasında demokratik ve çağdaş bir toplumda uygun görülebilecek bir dengesizliğin önüne geçmekistemiştir bu nedenle askeri ceza kanunun üncü maddesinin anayasanın nci maddesinede aykırı olduğu değerlendirilmiştir son olarak anayasanın nci maddesinde sıkıyönetim seferberlik ve savaş halihükümleri düzenlenmiştir maddenin birinci fıkrasında anayasanın tanıdığı hür demokrasidüzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelen ve olağanüstü hal ilanınıgerektiren hallerden daha vahim şiddet hareketlerinin yaygınlaşması veya savaş hali savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi ayaklanma olması veya vatan veya cumhuriyete karşıkuvvetli ve eylemli bir kalkışmanın veya ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştantehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriylesıkıyönetim halinin ne şekildebelirleneceği ayrıntılarıyla ele alınmış maddenin inci fıkrasında da sıkıyönetim seferberlik ve savaş hallerinde hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği idare ile olanilişkileri hürriyetlerin nasıl kısıtlanacağı veya durdurulacağı ve savaş veya savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi halinde vatandaşlar için getirilecek yükümlülükler kanunla düzenlenir hükmüne yer verilmiştir ascknun üncü maddesinde düzenlenen barışta seferberlik hali hem anayasanın nci maddesiyle hem de sayılı seferberlik ve savaş hali kanunu ile çelişmektedir çünkü ne anayasada ne de sayılı seferberlik ve savaş hali kanununda barış halinde seferberlikhükümlerinin uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır sayılı seferberlik ve savaşhali kanununun inci maddesine göre diğer kanunlardaki seferberlik ve savaş haliyle ilgili bu kanuna aykırı olmayan hükümler saklıdır hükmü açıkça belirtilmiştir bu nedenle ascknın üncü maddesinin anayasanın nci maddesine de aykırı olduğu değerlendirilerek aşağıda yazılı olan karar verilmiştir karar görülmekte olan davada iddianamede sanıklar hakkında ascknun üncü maddesigereğince seferberlik hükümleri uygulanması talep edildiğinden ascknun üncü maddesinde yazılı hazarda türkiye cumhuriyeti hudut ve karasuları dışında yalnız dahi seyrü hareket eden herharp tayyare ve harp gemisi üssülhareketlerinden birine varıncaya kadar bu kanun tatbikatındaseferber sayılır hükmü anayasanın nci maddelerine aykırı olduğu kanısınavarıldığından anayasanın inci maddesi gereğince bu konuda bir karar vermek üzereanayasaya aykırılık gerekçesinin yazılmasının ardından dosyanın onaylı suretinin anayasamahkemesine gönderi̇lmesi̇neanayasaya aykırılık iddiasıyla ilgili karar verilinceye kadarveya dosyanın anayasa mahkemesine varış tarihinden itibaren ay süreyle davanın geri̇birakilmasinakarar verildi