esas sayısı karar sayısı i̇ptal davasi ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ i̇le i̇ti̇raz başvurularinin gerekçeleri̇ i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemini içeren dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir gerekçe tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin altıncı fıkrasının anayasaya aykırılığı geçici ncı maddeyle kamulaştırmasız elkoyma sebebiyle talep edilecek olan tazminatın dava açmaya gerek olmaksızın uzlaşma yoluyla ödenebilmesine ilişkin düzenleme yapılmış öncelikle uzlaşma benimsenmiştir maddenin ilk beş fıkrasında uzlaşmaya ilişkin usul ve esaslar belirtilmiştir altıncı fıkra i̇dare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği veya ikinci fıkradaki sürenin uzlaşmaya davet olmaksızın sona erdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde malik tarafından sadece tazminat davası açılabilir dava açılması halinde fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının müracaat tarihindeki değeri ikinci fıkranın birinci cümlesindeki esaslara göre mahkemece tespit ve taşınmazın veya hakkın idare adına tesciline veya terkinine ve malike tazminat ödenmesine hükmedilir tescile veya terkine ilişkin hüküm kesin olup tarafların hükmedilen tazminata ilişkin temyiz hakkı saklıdır şeklindedir altıncı fıkrayla birlikte tazminatın ödenmesine ilişkin ilk beş fıkradaki uzlaşma yolundan sonra dava yolu getirilmiştir anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu ncı maddesinde de herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir anayasanın üncü maddesine göre temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz anayasanın nci ve ncı maddeleriyle güvence altına alınan dava yoluyla hak arama özgürlüğü kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisini oluşturmaktadır hak arama özgürlüğü hakları ihlale uğrayan bireylere yapılan haksız müdahalelerin önlenmesi ve varsa olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması amacıyla yetkili merciler ile yargı makamlarına başvurabilme imkânının tanınmasını gerekli kılar toplumu oluşturan bireylerin hak sahibi olmalarının anlamlı hâle gelebilmesi bunlara ilişkin kamuesas sayısı karar sayısı otoritesi tarafından oluşturulmuş koruma mekanizmalarının varlığına ve hak ihlalleri durumunda koruyucu sistemin harekete geçirebilmesine bağlıdır bu sebeple hak arama özgürlüğü genel olarak pozitif hukukça tanınmış hakların ön koşulu ve şeklî bakımdan güvencesi olarak kabul edilmektedir aymk günlü k anayasanın üncü maddesinde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması anayasanın ilgili maddelerinde özel sınırlandırma nedeni bulunmasına bağlı tutulmuştur anayasanın hak arama özgürlüğünün düzenlendiği ncı maddesinde bu özgürlüğün sınırlandırılması konusunda özel bir sebebe yer verilmediğinden hak arama özgürlüğünü engelleyecek her türlü sınırlama anayasaya aykırılık oluşturacaktır altıncı fıkraya göre tazminat davası idare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde açılabilecektir malik tarafından ilgili idareden tazminat talebinde bulunulması halinde öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi esas olmakla birlikte uzlaşmaya davet süresi ile davete icabet tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde sonuçlandırma süresi dikkate alındığında kural gereğince bu süre içerinde dava açılması olanağı bulunmamaktadır bu yöntem ayrıca uzlaşmaya zorlama niteliğini de taşımaktadır dava uyuşmazlığın ortaya çıkışına göre eylem ve işlemin her sürecinde açılabilmelidir aksi durumda hak arama özgürlüğü sınırlandırılmış olur uzlaşma sağlanamadığı takdirde dava açma hakkı tanınmış ancak bu hak da uzlaşma tutanağının tanzim edildiği ve geçici ncı maddenin ikinci fıkrasındaki sürenin uzlaşmaya davet olmaksızın sona erdiği tarihten itibaren üç ay ile sınırlandırılmıştır üç ay sonra dava açılamayacak böylece hak arama özgürlüğü engellenmiş olacaktır açılacak davanın sadece tazminat ile sınırlı tutulması uyuşmazlığın durumuna göre farklı davaların açılamaması da hak arama özgürlüğünün engellenmesidir malikin her türlü dava hakkının engellenmesi hakkın özünü zedeleyen bir durumdur altıncı fıkranın ikinci tümcesiyle taşınmazın ya da tesis edilen irtifak hakkının müracaat tarihindeki değerinin tespitinde ve dava sonrası hükmedilecek konularda yasakoyucu mahkemeye talimat vermektedir bu durum anayasanın ncı maddesindeki adil yargılanma hakkını engellediği gibi anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasındaki hiçbir organ makam merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve yargıçlara emir ve talimat veremeyeceğine tavsiye ve telkinde bulunamayacağına ilişkin hükme de aykırıdır anayasanın inci maddesiyle yargı yetkisinin kullanılmasının herhangi bir şekilde engellenmesi veya etki altına alınması önlenmek istenmiştir öte yandan mahkemelerde görülmekte olan davalarda hükmün kesinleşmesi adil yargılanma hakkının en önemli ilkelerinden biridir adil yargılanma ve yargı bağımsızlığı ilkelerinin gereği olarak tüm yargılama yollarının kullanılması engelleme yapılmaması gerekir altıncı fıkranın üçüncü tümcesinde mahkemeler tarafından verilen tecile veya terkine ilişkin hükümlerin kesin olduğu söylenip sadece tazminata ilişkin temyiz hakkının saklı tutulması adil yargılanma ve yargı bağımsızlığı ilkelerine aykırılık oluşturur açıklanan nedenlerle tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin altıncı fıkrası anayasanın nci üncü ncı ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektediresas sayısı karar sayısı tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin yedinci fıkrasının anayasaya aykırılığı yedinci fıkra kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki pay ayrılır kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemeler sonraki yıllara sari olacak şekilde garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir taksitlendirmede bütçe imkanları ile alacakların tutarları dikkate alınır taksitli ödeme süresince sayılı kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir i̇dare tarafından mahkeme kararı gereğince nakdi ödeme yerine üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir şeklindedir fıkra altıncı fıkraya göre açılan davalarda kesinleşen mahkeme kararlarının yerine getirilmesine ilişkin düzenleme içermektedir fıkranın ilk üç tümcesinde ödemelerin yapılması için idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden pay ayrılacağı kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemelerin gelecek yıllara aktarılacağı garameten ve taksitlerle gerçekleştirileceği taksitlendirmede bütçe imkanları ile alacak tutarlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir anayasanın mahkemelerin bağımsızlığı başlığını taşıyan inci maddesinde hakimlerin görevlerinde bağımsız oldukları anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verecekleri hiçbir organ makam merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremeyeceği genelge gönderemeyeceği tavsiye ve telkinde bulunamayacağı görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamayacağı görüşme yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları bu organların ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri hüküm altına alınmıştır fıkranın ilk üç tümcesiyle geçici ncı madde uyarınca uzlaşmayı seçenlerle dava yoluna başvuranlar arasında birinci grupta olanlara ödenekten pay ayırmadan ödeme yapılması öngörülürken ikinci gruptakilere payla sınırlı ödenek ayrılması suretiyle ikinci gruptakiler yani dava açanlar cezalandırılmıştır ayrıca ayrılan ödenek yetmediği takdirde ödeme bütçe olanaklarına göre yıllara dağıtılarak taksitlendirilecektir başka bir anlatımla dava açanlar uzlaşma yolunu tercih edenlere göre paralarını alma konusunda mağdur edilmiştir anayasanın ncı maddesindeki adil yargılanma hakkı sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını değil yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsar aymk günlü k kesinleşen kararlar sonucu yapılacak tazminat ödemesinin yıllara ve taksitlere dağıtılması daha da vahimi bütçede para varsa öderim yoksa ödeyemem mantığı mahkeme kararlarının değiştirilmesi veya yerine getirilmesinin geciktirilmesi anlamına gelir mahkeme kararlarına uyulma zorunluluğu hukuk devletinin vazgeçilmez koşullarındandır taksitlendirmede ödeme süresince sayılı yasaya göre ayrıca kanuni faiz ödenmesi de anayasaya aykırılık gerekçesini ortadan kaldırmamaktadır taksitlendirme süresindeki belirsizlik ve ödenek olmaması gibi soyut duruma bağlılık idarelerin mahkeme kararlarınınesas sayısı karar sayısı gereğini yerine getirmede keyfiliğe varan bir takdir hakkını kullanmasına neden olabilecek niteliktedir aynı anayasaya aykırılık gerekçesi yedinci fıkranın son tümcesi için de geçeridir mahkeme kararı gereğince nakdi ödeme yerine geçici ncı maddede belirtilen uzlaşmaya ilişkin hükümlere göre işlem yapılması konusunda idareye yetki verilmesi mahkeme kararını değiştirmek ve yerine getirmemek anlamını taşır açıklanan nedenlerle tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin yedinci fıkrası anayasanın nci ncı ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin sekizinci fıkrasının üçüncü tümcesinin anayasaya aykırılığı sekizinci fıkranın birinci tümcesinde geçici ncı maddenin tazminata ilişkin hükümlerinin vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı açtıkları tazminat davası süre bakımından dava hakkının düştüğü gerekçesiyle reddedilmiş olanlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiş olup anayasa mahkemesinin süre bakımından dava açma hakkını engelleyen kurallara ilişkin iptal kararları göz önünde bulundurulduğunda kuralın ortada kalan işlemlerin sonuçlandırılması için getirildiği anlaşılmaktadır sekizinci fıkranın ikinci tümcesinde ise evvelce açtıkları davalar sonunda tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davaları reddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmayacağı belirtilmiştir ancak üçüncü tümcede gerek iç hukuka ve gerekse milletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalar sonunda hak kazanmış oldukları tazminat henüz ödenmemiş olanlara idare tarafından nakdi ödeme yerine geçici ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen diğer uzlaşma yollarının teklif edilebileceği ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabileceği öngörülmüştür bu düzenleme idareye daha önce verilmiş mahkeme kararlarını değiştirme ve yerine getirilmesini geciktirme yetkisi vermektedir yukarıda yedinci fıkrada açıklanan gerekçelerle tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin sekizinci fıkrasının üçüncü tümcesi anayasanın nci ncı ve inci maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir iii yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ hukuk devletine aykırı olan temel hak ve özgürlükleri ölçüsüzce sınırlandıran ve anayasaya açıkça aykırı olan bir düzenlemenin uygulanması halinde sonradan giderilmesi olanaksız zararlara yol açacağı çok açıktır öte yandan anayasal düzenin en kısa sürede hukuka aykırı kurallardan arındırılması hukuk devleti sayılmanın da gereğidir anayasaya aykırılığın sürdürülmesinin bir hukuk devletinde sübjektif yararların üstünde özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyeceği kuşkusuzdur hukukun üstünlüğü ilkesinin sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesinin hukuk devletiesas sayısı karar sayısı yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacağında duraksama bulunmamaktadır yukarıda anayasaya aykırılı ileri sürülen hükümlerin uygulanması halinde kamulaştırmasız el koyma sebebiyle tazminat talebinde bulunanların hak arama özgürlükleri ihlal edilecek hukuksal ve ekonomik anlamda gerçek ve tüzel kişi tarafların önceden öngöremeyecekleri büyük kayıplara sebebiyet verebilecektir anayasanın hükümlerine açıkça aykırılık taşıyan söz konusu düzenlemelerin uygulamaya geçmesi durumunda ise telafisi imkansız zararlar doğacaktır bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla anayasaya açıkça aykırı olan iptali istenen hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır iv sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan gerekçelerle tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle sayılı kamulaştırma kanununa eklenen geçici ncı maddenin altıncı fıkrasının anayasanın nci üncü ncı ve inci maddelerine aykırı olduğundan yedinci fıkrasının anayasanın nci ncı ve inci maddelerine aykırı olduğundan sekizinci fıkrasının üçüncü tümcesinin anayasanın nci ncı ve inci maddelerine aykırı olduğundan iptallerine anayasaya açıkça aykırı olmaları ve uygulanmaları halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar doğacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz sayılı itiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir anayasanın maddesinde kamulaştırma başlığı altında devlet ve kamu tüzel kişileri kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir ancak tarım reformunun uygulanması büyük enerji ve sulama projeleriyle iskan projelerinin gerçekleştirilmesi yeni ormanların yetiştirilmesi ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde taksitlendirme süresi yılı aşamaz bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir kamulaştırılan topraktan toprağı doğrudan doğruya işleyen küçük çiftçiye ait olan bedeli her halde peşin ödeniresas sayısı karar sayısı i̇kinci fıkrada öngörülen taksitlendirilmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır hükmünü içermekte olup madde metninden anlaşılacağı üzere devletin kamulaştırma nedeniyle yapacağı ödemelerde taksitlendirme süresinin yılı aşamayacağı ve herhangi bir nedenle ödenmemiş olması halinde de kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanacağı kararlaştırılmış bunun yanında kamulaştırmasız el koymalarda ise kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden pay ayrılacağı kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemelerin sonraki yıllara sari olacak şekilde garemeten ve taksitlere gerçekleştirileceği taksitli ödeme süresince sayılı kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödeyeceği belirlenmiş olup yasal olarak kamulaştırma yapılan işlemlerle kamulaştırmasız el koyma işlemleri arasında açık bir şekilde eşitsizlik yaratılmaktadır yine kamulaştırma bedelinin artırılması nedeniyle hüküm altına alınan alacak ya da tazminatın tahsili durumunda idarelerin mal hak ve alacaklarının haczedilemeyeceğine yönelik bir hüküm de bulunmamaktadır sayılı kanunun son maddesinde belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri şartlı bağışlar ve kamu hizmetinde fiilen kullanılan mallarıyla belediye tarafından tahsil edilen vergi resim ve harç gelirleri haczedilemez hükmü içermekte olup burada belediyelerin haczedilemeyecek mal ve hakları konusunda bir kısıtlamaya gidilmiş ve kamu hizmetinde fiilen kullanılan mallar ile belediye tarafından tahsil edilen vergi resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceği belirlenmiş sayılı kanunun geçici maddesiyle sayılı kanunun geçici maddesinde ise bu madde uyarınca ödenecek tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacaklarının haczedilemeyeceği belirtilerek alacaklılara bir şekilde alacaklarının ödenmemesi durumunda alacaklarının tahsili imkanı ortadan kaldırılmaktadır anayasanın maddesinde usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla anayasa mahkemesine başvurulamaz usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konularda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır hükmü denilmekte olup avrupa i̇nsan hakları sözleşmesine ek protokol ile adı geçen sözleşmeye yeni hak daha ilave edilmiş olup bu protokol tarihinde pariste imzalanıp tarihinde yürürlüğe girmiştir anılan protokol türkiye tarafından sayı ve tarihli kanunla onaylanıp yürürlük kazanmıştır nolu ek protokol ile sözleşmeye eklenen yeni haklar arasında mülkiye hakkı da vardır mülkiyet hakkı madde mülkiyetin korunması her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına riayet edilmesini isteme hakkı vardır herhangi bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasa da öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin genel menfaate uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez kamu özgürlükleri kavramına karşıt olarak kişi özgürlükleri kavramı içine yerleştirilen mülkiyet hakkı temel haklardan biri sıfatıyla pek çok ulusal anayasada ve uluslararası insan hakları sözleşmesinde yer almış bulunmaktadır mülkiyet hakkı ai̇hmye sonradan dahil edilmiştir ai̇hmye göre herkese mal ve mülkünün dokunulmazlığına riayet edilmesi hakkınıesas sayısı karar sayısı tanımakla özü itibariyle mülkiyet hakkını güvence altına almaktadır kişinin mal ve mülkünden yararlanma hakkı mülkiyet hakkının geleneksel temel unsurlarından birini oluşturur mahkeme mülkiyet hakkının ihlali iddiasını konu alan akkuş türkiye mahk ve aka türkiye mah başvurularında kamulaştırma bedelinin resmi makamların kusuru yüzünden makul olmayan bir gecikmeyle ödenmesi sonucu ilgililerin uğradıkları zarardan para değerinin kaybı devleti sorumlu tutmuş bu zararın tazminine karar vermiştir sözleşmeye göre mülkiyet hakkı mutlak olmayıp genel yarar amacına yönelik bazı kısıtlama yahut sınırlamalara konu olabilecektir mülkiyet hakkına olası müdahaleleri üç grupta toplamak mümkündür kamu yararı sebebiyle ve yasa da öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilecek yani hak bütünüyle ve hukuken yok olacaktır meşru amaç kamu yararı ve genel menfaat kavramlarıyla ifade edilmiştir müdahalenin yasallığı ile müdahalede orantılılık ve adil denge olması gerektiği de kabul edilmiştir baraj inşaatları nedeniyle yapılan kamulaştırmalar da kamulaştırma bedellerinin makul olmayan bir gecikmeyle ödenmesi bu zaman dilimi için gerçek faizden çok düşük olan kanuni faizin ödenmesi ve nihayet aynı dönemde para değerindeki kayıptan hasıl olan zarar nedeniyle türkiye aleyhine mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla onlar ya da yüzlerce dava açılmış arazileri kamulaştırılan kişilerin uğramış oldukları zarar devletçe tazmin edilmiştir mah halim akça ve öte türkiye mahkeme kamulaştırma işlemleri süresinin aşırı uzunluğunu hesaba katmadan saptanan kamulaştırma bedelinin âdil dengeyi bozduğunu belirtmiştir kısaca mahkeme içtihadında mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirin hem amaçla orantılı hem de bu amacın gerçekleştirilmesine elverişli olması gerekir kamulaştırmalarda bir tazminatın ödenmesinde vaki anormal bir gecikme özellikle bazı devletlerde öngörülen para değerindeki düşüş göz önünde tutulduğu taktirde mülkü kamulaştırılan kişinin mali kaybını ağırlaştıracak ve kendisini belirsizlik içinde bırakacaktır burada söz konusu olan devletin yasalar çerçevesinde yapmış olduğu kamulaştırmalara ilişkin bedellerin geç ödenmesinin ai̇hsye ek nolu protokolün maddesinin ihlali niteliğinde olduğu kabul edilmiş olup olayımızda idare tarafından kamulaştırma yapılmaksızın kamulaştırmasız el atma nedeniyle ödenecek bedellere ilişkin düzenleme yapılmış bu düzenlemeyle sayılı yasa ile tarihleri arasındaki kamulaştırmasız el koyma işlemleri sayılı yasa ile tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemleri hedef alınarak kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden pay ayrılacağı kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemelerin sonraki yıllara sari olacak şekilde garemeten ve taksitlerle gerçekleştirileceği belirlenip bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacaklarının haczedilemeyeceği hüküm altına alınmış olup söz konusu düzenlemenin anayasa da yer alan mülkiyet hakkı ile ai̇hsye ek protokol ile türkiye tarafından sayılı yasa ve tarihli kanunla onaylanıp yürürlüğe giren i̇nsan haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair ek protokole aykırı olduğu anayasanın maddesi gereğince kabul edilen uluslararası sözleşmelerin kanunlardan önce uygulanması gerektiği bu nedenle kamulaştırmasız el atma nedeniyle ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacaklarının haczedilemeyeceğine yönelik sayılı yasanın geçici maddesi ve sayılı yasanın geçici maddesi anayasaya aykırı olduğundan iptali için dosyanın anayasa mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olmakla hüküm gerekçesi yukarıda açıklandığı üzereesas sayısı karar sayısı sayılı kanunun geçici maddesi ve sayılı yasanın geçici maddelerinde yer alan bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacakları tahsil edilemez ibaresinin anayasanın maddesindeki cumhuriyetin nitelikleri başlığındaki türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı sosyal bir hukuk devletidir anayasanın maddesinde devletin temel amaç ve görevleri başlığındaki devletin amaç ve görevleri kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanı maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır anayasanın maddesinde kanun önünde eşitlik anayasanın maddesinde kanunlar anayasaya aykırı olamaz anayasanın maddesinde herkes kişiliğine bağlı dokunulmaz devredilmez vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir temel hak ve hürriyetler kişinin topluma ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder anayasanın maddesinde temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması anayasanın maddesinde mülkiyet hakkı anayasanın maddesinde milletlerarası antlaşmaları uygun bulma anayasanın maddesinde hakimler anayasa kanun ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler i̇nsan haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmeye ek protokolün mülkiyetin korunması maddelerine aykırı olduğu kanaati oluşmakla sayılı yasanın geçici maddesi ve sayılı yasanın geçici maddesinde yer alan bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacakları haczedilemez hükmünü iptal edilmesi için dosyanın anayasa mahkemesi̇ne gönderi̇lmesi̇ne dosyanın anayasa mahkemesince konuyla ilgili karar verilinceye kadar sayılı yasanın geçici maddesi ve sayılı yasanın geçici maddelerinin uygulanması açısından bekletici mesele yapılmasına sayılı itiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir sayılı kanunun geçici nci maddesi ile sayılı yasanın geçici ncı maddesi aşağıda ayrıntılı olarak izah edilen sebeplerle anayasanın hukuk devleti eşitlik temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması mülkiyet ve hak arama özgürlüğüesas sayısı karar sayısı maddelerine avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ek protokolüne ve avrupa i̇nsan hakları mahkemesi içtihatlarına aykırıdır sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu ve diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkında kanunun geçici maddesine göre bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yıl süreyle geçerli olmak üzere tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun geçici ncı maddesi hükmü tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerine de uygulanır ancak bu tarihten sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemleri sebebiyle açılan tazminat davalarında verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden sayılı kanunun geçici ncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden ayrıca yüzde beş pay ayrılır keza sayılı kamulaştırma kanununun geçici maddesinin fıkrasında kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki pay ayrılır kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemeler sonraki yıllara sari olacak şekilde garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir taksitlendirmede bütçe imkanları ile alacakların tutarları dikkate alınır taksitli ödeme süresince sayılı kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir i̇dare tarafından mahkeme kararı gereğince nakdi ödeme yerine üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir denilmektedir açıklaması yapılan yasal düzenlemelere göre den sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerinde mahkemece hükmedilen tazminat bedellerinin ancak kesinleştikten sonra ve sadece bütçeden ayrılan payla ödenebileceğinden kamulaştırmasız el koymadan doğan tazminat alacakları için yasanın resmi gazetede yayımlanıp yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren idarenin mal hak ve alacakları haczedilemeyeceği sonucu çıkmaktadır bu maddenin atıfta bulunduğu sayılı kanunun geçici ncı maddesinde aynen kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen tarihi ile tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle malik tarafından ilgili idareden tazminat talebinde bulunulması halinde öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi esastır tazminat müracaatı üzerine fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının malikin müracaat ettiği tarihteki tahmini değeri bu kanunun inci maddesinin ikinci fıkrasına göre teşkil edilen kıymet takdir komisyonu marifetiyle taşınmazın el koyma tarihindeki nitelikleri esas alınmak ve bu kanunun inci ve nci maddelerine göre hesaplanmak suretiyle tespit edilir tespitten sonra bu kanunun inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre teşkil olunan uzlaşma komisyonunca müracaat tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde sayılı kanun hükümlerine göre tebliğ edilen bir yazı ile tahmini değer bildirilmeksizin talep sahibi uzlaşma görüşmelerine davet edilir uzlaşma nakdi ödeme idareye ait taşınmazın trampası idareye ait taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tanınması veya imar mevzuatı çerçevesinde başka bir yerde imar hakkı kullandırılması suretiyle yapılabiliresas sayısı karar sayısı uzlaşma görüşmeleri hukuki veya fiili engel bulunmadığı takdirde davete icabet tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde sonuçlandırılır ve uzlaşmaya varılıp varılmadığı malik veya temsilcisi ile komisyon üyeleri tarafından imzalanan bir tutanağa bağlanır bu tutanak ile uzlaşma görüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler açılacak davalarda taraflar aleyhine delil teşkil etmez uzlaşmaya varılması halinde üzerinde uzlaşılan hakkın türünü tanınma şart ve usullerini nakdi ödemede bulunulacak ise miktarını ve ödeme şartları ile taşınmazların tesciline veya terkinine dair muvafakati de ihtiva eden bir sözleşme akdedilerek bu sözleşme çerçevesinde işlem yapılır ve uzlaşma konusu taşınmazlar resen tapuya tescil veya terkin edilir uzlaşılan nakdi tazminat bedeli bütçe imkanları dahilinde sonraki yıllara sari olacak şekilde taksitli olarak da ödenebilir taksitli ödeme süresince tarihli ve sayılı kanuni faiz ve temerrüt faizine ilişkin kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir i̇dare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği veya ikinci fıkradaki sürenin uzlaşmaya davet olmaksızın sona erdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde malik tarafından sadece tazminat davası açılabilir dava açılması halinde fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının müracaat tarihindeki değeri ikinci fıkranın birinci cümlesindeki esaslara göre mahkemece tespit ve taşınmazın veya hakkın idare adına tesciline veya terkinine ve malike tazminat ödenmesine hükmedilir tescile veya terkine ilişkin hüküm kesin olup tarafların hükmedilen tazminata ilişkin temyiz hakkı saklıdır kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere ihtiyaç olması halinde idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki pay ayrılır kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde ödemeler sonraki yıllara sari olacak şekilde garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir taksitlendirmede bütçe imkanları ile alacakların tutarları dikkate alınır taksitli ödeme süresince sayılı kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir idare tarafından mahkeme kararı gereğince nakdi ödeme yerine üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir bu maddenin tazminata ilişkin hükümleri vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı açtıkları tazminat davası süre bakımından dava hakkının düştüğü gerekçesiyle reddedilmiş olanlar hakkında da uygulanır evvelce açtıkları davalar sonunda tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davaları reddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz ancak gerek iç hukuka ve gerekse milletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalar sonunda hak kazanmış oldukları tazminat henüz ödenmemiş olanlara idare tarafından nakdi ödeme yerine üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce tazmin talebiyle dava açmış olanlar bu madde hükümlerine göre uzlaşma yoluna gitmeyi isteyip istemediklerini bu maddenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ile bildirebilirler uzlaşma talebi üzerine uzlaşma görüşmelerinin neticesine kadar dava bekletilir uzlaşılamaması halinde uzlaşmazlık tutanağının mahkemeye sunulmasından sonra davaya devam ediliresas sayısı karar sayısı bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal hak ve alacakları haczedilemez denilmektedir bu düzen