esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dâva dilekçesinde özetle şöyle denilmektedir konunun analizi ve i̇ptal gerekçesi çoğunluk iradesinin demokratik sistemde herşey olduğuna hukukun ve demokrasinin evrensel ilkelerinden anayasanın temel kurallarından daha üstün ve her şeyi yapmaya muktedir bulunduğuna inanan bu nedenle hukukun ve anayasanın üstünlüğünü ve bağlayıcılığını anlamsız gören iktidar bu anlayış ve davranışının çok sakıncalı bir örneğini türkiye büyük millet meclisi kararı başlıklarıyla aldığı ve sayılı kararlarla oluşturmuştur savaş hâli ilânını ve silahlı kuvvet kullanılmasını öngören bu kararlar ülke halkının geleceği ve yaşam hakkı ve ilgili önemli sonuçları olan ve büyük risk içeren hukuksal işlemlerdir her ne kadar sayılı kararda savaş hâli ilânına karar verme yetki kapsamına alınmamış ise de bu durum yetkinin daraltılmış olduğu anlamına gelmez çünkü silahlı kuvvet kullanmakla savaş hâlini fiilî durum itibariyle biribirinden ayırabilecek bir ölçü yoktur silahlı kuvvet kullanmak günümüzün teknolojik koşullarında fiilen savaştan başka hiçbir anlam taşımamaktadır öte yandan kuvvet kullanmanın işaret edilen riski yanında anayasanın maddesi uyarınca yurdun bir veya birden fazla yerinde sıkıyönetim ilân edebilmesi dolayısıyle özgürlüklerin kısıtlanabilmesi ve yurttaşlara yeni yükümlülükler getirmesi gibi sonuçlan da vardır anayasa bu kadar önemli sonuçları olan böyle bir konuda karar verme yetkisini yalnızca türkiye büyük millet meclisine vermiş olmasına tbmmnin bu yetkiyi kullanmasının mümkün olamadığı koşullarda karar verme yetkisinin hükümete değil de sadece cumhurbaşkanına tanımasına karşın anılan tbmm kararlarıyla siyasal iktidara yetki verilmiş olması bir yetki devridir özünde anayasayı tadil niteliği taşımaktadır bu tutumun geleneksel bir uygulamaya dönüşmesi halinde demokrasiden yılgınlık duyan her hangi bir iktidar ülkeyi sıkıyönetimle yönetme eylemine götürebilir dava anayasa mahkemesinin denetim yetkisi alanı i̇çerisindedir şu halde bu kararlar yukarıda işaret edilen olası sonuçlan ve içerikleri itibariyle yasa niteliği taşıdığından anayasaya aykırı birer düzenlemedirler ve bu nedenle de anayasa mahkemesinin denetim alanında olacaklardır zaten anayasa mahkemesi önceki kararları ile kanun niteliğindeki kararlan inceleme konusunda yetki alanını açık ve net biçimde belirlemiştir anayasaca yasama meclislerine verilen görevler belli olduğuna göre anayasa koyucunun anayasa mahkemesinin denetimine ilişkin kuralları saptarken anayasada gösterilen yasama işlemlerim gözönünde tuttuğu kuşkusuzdur bu bakımdan yasama meclislerince anayasada belirtilen isimlere anayasa değişikliği kanun kanun hükmünde kararname içtüzük gibi ve yöntemlere uygun olarak yapılan işlemlerin anayasa mahkemesinin denetimine tâbi olup olmadığının saptanmasında anayasanın açık kurallarına başvurulması doğaldır nitekim anayasa mahkemesi uygulamalarını bu yolda yürüte gelmektedir örneğin günlü sayılı anayasa mahkemesi karan günlü sayılı resmî gazete ancak yasama meclislerince anayasada öngörülenler dışındaki adlar altında ve başka yöntemler uygulanmak suretiyle oluşturulan işlemlerin anayasa mahkemesinin denetimine bağlı olup olmadığının saptanmasında aynı yola başvurulmasına olanak bulunmadığı açıktır böyle olunca bu nitelikteki bir işlemin anayasa mahkemesinin görev alanına giripesas sayısı karar sayısı girmediğinin tayininde meydana getirilen metin veya belgenin oluşturulmasında uygulanan yöntemin ve içeriğinin niteliği üzerinde durulması değer ve etkisinin belirlenmesi ve bu açıdan anayasaca denetime tâbi tutulan işlemlerle eşdeğerde ve etkide ise denetime bağlı olacağının kabul edilmesi zorunludur nitekim anayasa mahkemesi öteden beri konuyu bu yolda değerlendirmektedir örneğin günlü sayılı anayasa mahkemesi kararı günlü sayılı resmî gazete yasa niteliğinde kuralları koyan metinler bakımından da aynı doğrultuda düşünmek zorunluğu vardır anayasanın nci maddesinin analizi bu maddeye göre milletlerarası hukukun meşru saydığı durumlarda savaş hali ilânına türkiyenin taraf olduğa milletlerarası andlaşmaların veya milletlerarası nezaket kurallarının gerektirdiği haller dışında türk silahlı kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine yabancı silahlı kuvvetlerin türkiyede bulunmasına izin verme yetkisi türkiye büyük millet meclisinindir maddenin sözünden de açık ve kesin olarak anlaşıldığı gibi sıralanan konulardaki izin verme işlemi tbmmnin münhasır yetkisi içindedir anayasanın bu maddesi dikkatlice incelendiğinde izin vermenin karar verme anlamında olduğu anlaşılır çünkü maddenin ilk fıkrası izin verme yetkisi türkiye büyük millet meclisinindir derken ikinci fıkrası cumhurbaşkanı da türk silahlı kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir kuralını içermektedir buradaki cumhurbaşkanı da karar verebilir anlatımında açık bir biçimde meclis karar verir cumhurbaşkanı da karar verir anlamı çıkmaktadır anayasanın türkiye büyük millet meclisinin bu yetkisinin karar biçiminde kullanılmasını öngörmesinin nedeni bu yetkiyi başka bir organla paylaşmak istememesine dayanır maddeye ilişkin bir başka önemli nokta da şudur maddenin yazılış biçimi amacı ve birçok olasılığı içeren sistemi gözetildiğinde bu madde ile yasama organına tanınan yetkinin ancak her olayın somut koşulları içinde mecliste yapılacak değerlendirmeler sonucunda kullanılması gerektiği anlaşılır türkiye büyük millet meclisinin bu yetkileri münhasıran kullanmasına bir istisna getiren anayasanın maddesinin ikinci paragrafına göre cumhurbaşkanı ancak ülkenin ani bir silahlı saldı riya uğraması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması halinde bu yetkiyi kullanabilecektir maddeyle cumhurbaşkanına verilen yetkinin son derece kısıtlı olması ve bu yetkinin kullanılmasının bir çok koşula bağlanması bu yetkinin başka hiç bir organ tarafından kullanılamayacağının açıkesas sayısı karar sayısı bir göstergesidir cumhurbaşkanının bu yetkisi bir istisnaî yetki olmayıp fiilî zorunluluktan doğan bir gerekliliktir bütün bunlardan şöyle bir sonuç çıkmaktadır savaş hâli ilânına türk silahlı kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin türkiyede bulunmasına karar verme yalnızca türkiye büyük millet meclisine aittir türkiye büyük millet meclisi muhtemel olaylar için peşin karar veremeyecektir bu yetkinin bir başka organla paylaşılarak kullanılması ya da devri olanaksızdır numaralı kararın anayasaya aykırılığı ve gerekçesi karar iki bölümden oluşmaktadır birinci bölüm alınan yetkinin hangi nedenlerle kullanılacağını saptamaktadır ve şöyle sıralanabilir ortadoğuda barışın ve istikrarın yeniden tesisi bu bölgede barışın ve istikrarın sağlanmasında amacın kapsamın ne olduğu somut olarak belirtilmemiştir ortadoğuda istikran sağlamak için silahlı yaptırıma başvurmak bizim doğrudan görevimiz ve yükümlülüklerimiz içerisinde bulunan bir husus değildir bu karar her ne kadar ismen karar ise de esastan savaş nedenini belirleyen veya yabancı ülkelere silahlı kuvvet gönderme ve yabancı silahlı kuvvetleri ülkede bulundurma koşullarını düzenleyen bir kanun hükmü niteliği taşımaktadır ülkemizin muhtemel tehlikelere karşı güvenliğinin idame ettirilmesini sağlamak böyle bir görevin varlığı doğrudan doğruya silahlı kuvvet kullanmayı bugüne kadar gerektirmemiştir bu gerekçe doğrultusunda hangi somut gerekler nedeniyle asker gönderileceği veya asker bulundurulacağı hususu tamamen belirsizdir gerek bu belirsizlik gerek muhtemel tehlike deyimi her zaman sübjektif değerlendirmeye olanak sağlayan içeriği belirsiz deyimlerdir bu nedenle hükümetin dilediği zaman her hangi bir kayda tâbi olmadan silahlı kuvvet kullanmaya karar vermesine imkân verecek bir düzenleme ile karşı karşıya bulunmaktayız burada da bir karardan bahsetmek olası değildir kriz süresince ve sonrasında hâsıl olabilecek gelişmeler istikametinde türkiyenin yüksek menfaatlerini etkili bir şekilde kollamak devredilen yetki yalnız kriz süresince değil kriz sonrasında da bilinmeyen sürelerde kullanılabileceğinden anayasanın maddesinin kaldırılması ve yerine bu kararın ikamesi anlamını taşımaktadır yine hasıl olabilecek gelişmeler istikametinde türkiyenin yüksek menfaatlerini etkili bir şekilde kollamak deyimî tümüyle yoruma ve sübjektif değerlendirmelere açık bulunmaktadır yetki sahibine keyfi davranma kapıları açan imkân veren bir düzenlemediresas sayısı karar sayısı d türkiyenin yüksek menfaatlerini etkili bir şekilde kollamak hadiselerin seyrine göre ileride telafisi güç bir durumla karşılaşmamaya yönelik süratli ve dinamik bir politika izlenmesine yardımcı olmak hükümet bu belirsiz ve sübjektif değerlendirme ve yoruma müsait nedenlere dayanarak belirsiz sürede ve dilediğinde de yetkiyi kullanabilecektir hükümetin türkiye büyük millet meclisinin yetkilerini devraldığı hususu tartışmasız bir tarzda açık ve kesinlik göstermektedir kararın ikinci bölümü ise kullanılacak yetkinin kapsamım ve bu yetkinin hükümet tarafından kullanılacağını belirlemekte ve lüzum hudut ve şümulü hükümetçe takdir ve tayin olunacak şekilde türk silahlı kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine ve yabancı silahlı kuvvetlerin türkiyede bulunmasına anayasanın nci maddesi uyarınca izin verilmesi kararlaştırılmıştır demektedir görülüyor ki türk silahlı kuvvetlerinin dış ülkelere gönderilip gönderilmeyeceğinin yabancı silahlı kuvvetlerin ülkede bulundurulup bulundurulmayacağının hangi ülkeye ne zaman ne kadar kuvvet gönderileceğinin ya da hangi ülkeden ne kadar birliğin ülkede bulundurulacağının takdiri tamamiyle hükümete bırakılmıştır bu durum anayasaya aykırılık sınırlarını aşan anayasayı ihlâl mahiyeti kazanan bir nitelik taşımaktadır anayasa maddelerine göre aykırılık gerekçeleri anayasanın nci maddesine aykırılık ve gerekçesi tüm öğeleriyle irdelemeye çalışılan bu kararla hükümete tanınan geniş yetkiler sonunda hükümet türkiye büyük millet meclisinin tatilde veya ara vermede ya da toplantı halinde bulunmasına bakılmaksızın bu konularda karar verebilecektir bu nedenle anılan kararlar yasa niteliğindedir ve anayasanın maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın başlangiç bölümüne aykırılık ve gerekçesi anayasanın başlangıç bölümünün beşinci paragrafında millet iradesinin mutlak üstünlüğü egemenliğin kayıtsız şartsız türk milletine ait olduğu ve buna millet adına kullanmaya yetkili kılman hiçbir kişi ve kuruluşun bu anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı belirtilmektedir yukarıda sunulan nedenler karşısında bu kararı veren türkiye büyük millet meclisi ve yetkiyi üstlenen hükümet anayasada belirlenen hukuksal düzen ve sistem dışına çıkmışlardır anılan karar başlangıç bölümünün bu paragrafına da aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın başlangıç bölümünün altıncı paragrafında kuvvetler ayrımının devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip belli devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak anayasa ve kanunlarda bulunduğu kuralım öngörmüştür sayılı karar ise yasama organına ait bir görevi ve yetkiyi yürütmeye devrettiğinden anayasanın başlangıç bölümünün altıncı paragrafına da aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesiesas sayısı karar sayısı anayasanın maddesi türkiye cumhuriyetinin demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğunu belirlemektedir hukuk devletinde keyfi davranışa yer olmadığı halde anılan sayılı karar hükümetin sübjektif değerlendirmelerle keyfi kararlar almasına imkân verebilecek hükümetin iradesini hukukun üstüne çıkarabilecek nitelikler taşımaktadır anayasanın maddesine de aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi anayasanın maddesi egemenlik kayıtsız şartsız milletindir dedikten sonra türk milleti egemenliğini anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organları eliyle kullanır hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz kuralını öngörmektedir sayılı kararla türkiye büyük millet meclisine anayasa ile verilen yetki alınarak hükümete verildiğinden böylece hükümet kaynağını anayasadan almayan bir yetkiyi kullanacağından anayasanın maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi yabancı ülkelere silahlı kuvvet gönderme yabancı silahlı kuvvetlerin ülkede bulunmasına karar verme yetkisi anayasanın maddesince açık bir biçimde yasama yetkisi olarak belirlenmiştir oysa sayılı karar her hangi bir kayıt ve koşula bağlı olmaksızın karar verme yetkisini hükümete devrettiğinden hükümet bu yetkiyi dilediği gibi kullanacaktır bu nedenle sayılı karar anayasanın maddesinin öngördüğü yasama yetkisinin devredilmezliği temel kuralına aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi anayasanın maddesi yürütme yetkisinin anayasaya uygun biçimde kullanılacağını ve yerine getirileceğini öngörmesine karşın sayılı karar yetkinin anayasaya aykırı biçimde hükümet tarafından kullanılmasına olanak sağlamaktadır i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi sayılı kararla gerek yasama organı gerek yürütme organı anayasanın maddesindeki anayasa hükümlerinin herkesi yasama yürütme ve yargı organlarını bağladığına ilişkin kuralına ters düşmüşlerdir i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini düzenleyen maddesi türk silahlı kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermeyi cumhurbaşkanının yetkileri arasında saymıştır cumhurbaşkanı bu yetkiyi anayasanın maddesinin ikinci fıkrasındaki kurallara göre ve ancak türkiye büyük millet meclisi tatilde veya ara vermede iken kullanabilecektir oysa sayılı karar cumhurbaşkanının bu yetkisini ve görevini de hükümete devretmektedir hükümet cumhurbaşkanının bu yetkisini kullanması konusundaki koşulların doğmaması halinde bile bu yetkiyi kendisi kullanabilecektiresas sayısı karar sayısı bu nedenle sayılı karar anayasanın maddesine de aykırıdır i̇ptali gerekir sayılı kararın anayasaya aykırılığı ve gerekçesi bu kararla irakın kuveyti işgali ve sonrasında meydana gelen ve ülkemizi yakından ilgilendiren olaylar sebebiyle hükümete ülkemize bir tecavüz vukuu halinde derhal mukabele edilmesi maksadına münhasır olarak savaş hâli ilânı silahlı kuvvetlerin kullanılması türk silahlı kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi veya yabancı silahlı kuvvetlerin türkiyede bulunması konularında anayasanın nci maddesi uyarınca izin verilmesi kabul edilmiştir kararın yazılış ve ifade tarzı ne olursa olsun ülkemize bir tecavüz vukuunda türkiye büyük millet meclisinin toplantıda tatilde veya ara vermede olup olmadığına bakmadan ayrıca koşullar oluştuğunda cumhurbaşkanının türk silahlı kuvvetlerini kullanmasına karar verip vermeyeceği de dikkate alınmadan bu yetkilerin kullanılıp kullanılmayacağına hükümet kendi takdiriyle karar verecektir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi yukarıda açıklanan nedenler karşısında hükümete verilen izin doğrudan doğruya anayasanın maddesinin türkiye büyük millet meclisine verdiği konularda karar verme yetkisidir karardaki ülkemize bir tecavüz vukuu halinde derhal müdahale edilmesi maksadına münhasır olarak biçimindeki anlatım ilk anda hükümetin bu konularda inisiyatif ye karar sahibi olmayacağı izlenimini veriyorsa da muhtemel olaylar için yetkilendirilmiş olması onu doğrudan doğruya bu konularda karar organı yerine geçirmektedir oysa bu konular türkiye büyük millet meclisinin münhasır yetkilerindendir devredilemez ayrıca aynı konuda ve belirli koşullarla anayasanın cumhurbaşkanına tanıdığı yetki de kullanılamayacaktır sayılı karar sayılı kararla hukuksal mahiyeti itibarıyla aynı nitelikleri taşımaktadır anayasaya aykırılık konusunda aynı gerekçe burada da geçerlidir i̇ptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık ve gerekçesi türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkilerini belirleyen anayasanın maddesindeki yetkilerin hiçbir şekilde ve türkiye büyük millet meclisi kendisi istese bile bir başka organa devri olanaklı değildir devlet yapımızın temelini oluşturan kuvvetler ayrılığı ve kuvvetler arasında yetki devredilmezliği ilkeleri bu tür yetki devrine engeldir maddede savaş ilânına karar vermek de türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkileri arasındadır oysa sayılı karar silahlı bir saldırıya mukabele amacına münhasır da olsa savaş ilânına karar vermeyi hükümete devretmektedir bu nedenle sayılı karar anayasanın maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir anayasanın başlangiç bölümüyle ve maddelerine aykırılık yukarıda açıklanan nedenlerle ve sayılı kararlar devredilen yetkiler bakımından birbirinden biraz farklı iseler de konuları ve hukuksal mahiyetleri itibarıyla birbirinin aynıdır ve sonuçta yetki devrini sağlayan düzenlemelerdir bu nedenle sayılı kararla ilgili olarak her madde için ileri sürdüğümüz aykırılık gerekçeleri burada da geçerlidiresas sayısı karar sayısı sayılı karar tümüyle anayasanın başlangıç bölümüne ve maddelerine aykırıdır i̇ptali gerekir