esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir i̇stanbul cbaşsavcılığı tarih esas sayılı iddianamesi ile suça sürüklenen çocuklar hakkında silahlı terör örgütüne üye olma örgüt propagandası yapma tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma veya el değiştirme atılı suçları ile ilgili olarak kamu davası açılmıştır i̇stanbul ağır ceza mahkemesi cmknun maddesi ile görevli tarih esas karar sayılı kararı ile sayılı yasa ile cmknun maddesine eklenen fıkrası göz önünde bulundurularak dosyanın tefriki ile yaşı küçük sanıklar hakkında görevsizlik kararı vermiş dosyayı bakırköy çocuk ağır ceza mahkemesine göndermiştir bakırköy çocuk ağır ceza mahkemesi tarih esas karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı vermiş dosya mahkememize intikal etmiştir sayılı kanun ile getirilen yeni düzenleme anayasanın maddesine açıkça aykırıdır bu sebeple iptali gerekir sayılı türk ceza kanununun maddesinde ceza kanununun amacı kişi hak ve özgürlüklerini kamu düzen ve güvenliğini hukuk devletini kamu sağlığını ve çevreyi toplum barışını korumak suç işlenmesini önlemektir kanunda bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir hükmü yer almaktadır ceza hukukunun temel ilkelerini özetleyecek olursak ceza hukukun en önemli iki temel ilkesi suçta ve cezada kanunilik ilkesi ve suçta ve cezada kusur ilkesidir suçta ve cezada kanunilik ilkesi nulla poena sine lege suç ve bunun karşılığı olan cezanın ancak kanun ile belirlenmesidir bu temel ilke sayılı türk ceza kanununun maddesinin fıkrasında yer almaktadır kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz bu da suç tanımının belirgin ve açık biçimde kanunla düzenlenmesini gerektirir belirsiz ve muğlak ifadelerle suç tanımlanamaz nulla poena sine lege certa kanunilik ilkesinin gerektirdiği bir başka şart da aleyhe olan kanunun geçmişe yürüyemeyeceğidir yani işlendiği sırada suç olmayan bir fiilden dolayı sonradan fiilin suç olarak düzenlenmesi nedeniyle kimse cezalandırılamaz nulla poena sine lege praevia gene kanunilik ilkesinin getirdiği bir başka koşul da failin aleyhine kıyas yasağıdır hukuk biliminde kıyas kanunda boşluk bulunması halinde bu boşluğun en benzer hukuk kuralı bulunarak doldurulmasını ifade eder ceza hukukunda kıyas sayılı türk ceza kanununun maddesinin fıkrasında kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz şeklinde belirtildiği üzere uygulanamaz nulla poena sine lege strictaesas sayısı karar sayısı suçta ve cezada kusur ilkesi ceza hukuku anlamında kusur bir fiilin isnat yeteneği mevcut bir kimse tarafından bilerek ve istenerek işlenmesidir yani failin cezalandırılabilmesi için fiili bilerek ve isteyerek yapmış olması gerekir bu ilkeden de ancak fiili bizzat işlemiş failin cezalandırılabileceği ilkesi türetilmiştir bu ilke de sayılı türk ceza kanununun maddesinin fıkrasında yer almaktadır ceza sorumluluğu şahsîdir kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz suçun unsurları bir fiilin cezalandırılacak bir suç teşkil etmesi için belli unsurların mevcut olması gerekir suçu oluşturan temel unsurlar kanuni unsur maddi unsur hukuka aykırılık unsuru ve manevi unsurdur kanuni unsur tipiklik kanuni unsur işlenmiş bulunan bir fiilin ceza kanununda düzenlenen suç tanımına birebir uygun olmasıdır bu unsura tipiklik adı da verilmektedir örneğin hırsızlık suçunun gerçekleşmesi için failin zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alması gerekir kanunda tanımlanan bu unsurlardan biri yoksa mesela alınan malın zilyedinin rızası varsa hırsızlık suçunun kanuni unsuru oluşmaz maddi unsur hareketfiil suçun meydana gelebilmesi için failin bir fiil işlemesi gerekir fiilden kasıt insanın kendi iradesiyle dış dünyayı değiştiren bir iş ortaya çıkarmasıdır mesela refleks hareketleri veya epilepsi hastasının bilincini kaybettiğinde gerçekleştirdiği hareketler fiil unsuru taşımaz hukuka aykırılık unsuru i̇şlenen fiil hukuk düzeniyle uyuşmazlık içindeyse hukuka aykırılık unsuru tamamlanır i̇lke olarak kanuni unsuru gerçekleştiren bir hareket hukuka aykırıdır ancak ceza hukuku hukuka aykırılığa bir takım istisnalar getirerek kanuni unsuru tamamlayan bazı fiillerin hukuka uygun olacağını belirlemiştir bunların başlıcaları şunlardır kanunun hükmü ve amirin emri tck meşru savunma ve zorunluluk hâli tck hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası tck manevi unsur kusur suçu gerçekleştiren son unsur kanuni tipikliği mevcut hukuka aykırı fiilin isnat yeteneği var olan bir kimse tarafından bilerek ve isteyerek yapılmasıdır bu unsur aynı zamanda ceza hukukunun evrensel ilkelerinden biri olan kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesinin suçu oluşturan unsurlara yansımasıdıresas sayısı karar sayısı sayili kanunun ikinci bölümünde ceza sorumluluğunu kaldiran veya azaltan nedenler i̇snat yeteneği̇ni̇ etki̇leyen faktörler düzenlenmiştir buna göre kanunun hükmü ve ami̇ri̇n emri̇ madde kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez yetkili bir merciden verilip yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur emrin hukuka uygunluğunun denetlenmesinin kanun tarafından engellendiği hâllerde yerine getirilmesinden emri veren sorumlu olur meşru savunma ve zorunluluk hâli̇ madde gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş gerçekleşen gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelik olup bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşulu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez hakkin kullanilmasi ve i̇lgi̇li̇ni̇n rizasi madde hakkını kullanan kimseye ceza verilmez kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olmak üzere açıkladığı rızası çerçevesinde işlenen fiilden dolayı kimseye ceza verilmez sinirin aşilmasi madde ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın kast olmaksızın aşılması hâlinde fiil taksirle işlendiğinde de cezalandırılıyorsa taksirli suç için kanunda yazılı cezanın altıda birinden üçte birine kadarı indirilerek hükmolunur meşru savunmada sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan korku veya telaştan ileri gelmiş ise faile ceza verilmez cebi̇r ve şi̇ddet korkutma ve tehdi̇t madde karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez bu gibi hâllerde cebir ve şiddet korkutma ve tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılıresas sayısı karar sayısı haksiz tahri̇k madde haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir hata madde fiilin icrası sırasında suçun kanunî tanımındaki maddî unsurları bilmeyen bir kimse kasten hareket etmiş olmaz bu hata dolayısıyla taksirli sorumluluk hâli saklıdır bir suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi bu hatasından yararlanır ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi bu hatasından yararlanır ek fıkra sk mad i̇şlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi cezalandırılmaz yaş küçüklüğü madde fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur bu kişiler hakkında ceza kovuşturması yapılamaz ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir değişik fıkra sk mad fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu yoktur ancak bu kişiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur i̇şlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı hâlinde bu kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde oniki yıldan onbeş yıla müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde dokuz yıldan onbir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur diğer cezaların yarısı indirilir ve bu hâlde her fiil için verilecek hapis cezası yedi yıldan fazla olamaz değişik fıkra sk mad fiili işlediği sırada onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde onsekiz yıldan yirmidört yıla müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde oniki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur diğer cezaların üçte biri indirilir ve bu hâlde her fiil için verilecek hapis cezası oniki yıldan fazla olamaz akil hastaliğiesas sayısı karar sayısı madde akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez ancak bu kişiler hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur birinci fıkrada yazılı derecede olmamakla birlikte işlediği fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişiye ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmibeş yıl müebbet hapis cezası yerine yirmi yıl hapis cezası verilir diğer hâllerde verilecek ceza altıda birden fazla olmamak üzere indirilebilir mahkûm olunan ceza süresi aynı olmak koşuluyla kısmen veya tamamen akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir sağir ve di̇lsi̇zli̇k madde bu kanunun fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocuklara ilişkin hükümleri onbeş yaşını doldurmamış olan sağır ve dilsizler hakkında oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlara ilişkin hükümleri onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olan sağır ve dilsizler hakkında onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olanlara ilişkin hükümleri onsekiz yaşını doldurmuş olup da yirmibir yaşını doldurmamış olan sağır ve dilsizler hakkında da uygulanır geçi̇ci̇ nedenler alkol veya uyuşturucu madde etki̇si̇nde olma madde geçici bir nedenle ya da irade dışı alman alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez i̇radî olarak alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz böylece kanunla ihtilaf halinde olan diğer bir ifade ile kanunlarda suç sayılan bir eylemi gerçekleştirdiği iddia edilen çocukların hangi yaş diliminde bu eylemlerinden hangi koşullarda sorumlu olduklarına ilişkin düzenleme türk ceza kanunun birinci kitap i̇kinci kısım ve i̇kinci bölümünde yaşküçüldüğü başlığı altında maddede de açık bir şekilde belirtilmiştir türk ceza kanunun maddesinde çocuk henüz yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlanmıştır türk ceza kanunda çocuklar yaş küçüklüğü başlığı altındaki düzenleme çerçevesinde türk ceza kanununda suç teşkil eden fiilleri işlediklerinin iddia edilmesi halinde ceza sorumlulukları söz konusudur yani ceza hukuku sistematiğinde çocuklar şu suçu işleyemez sorumlulukları yoktur bu suçtan sadece yetişkinler sorumludur şeklinde suç ve ceza sorumluluğu açısından yetişkinlerle çocuklar arasında bir ayırıma gidilmemiştir sadece isnada etki eden faktörleri gözönüne alınmış düzenlemeye göre de ceza ehliyeti yok kusur yeteneği yok bunların temyiz kudreti olup olmadığına bakılıresas sayısı karar sayısı ayırt etme gücü varsa indirilir yoksa ceza verilmez anlayışı benimsenmiştir birleşmiş milletler çocuk ceza adaleti sistemi uygulaması hakkında asgarî standart kurallar beijing kuralları genel kurulun kasım tarih ve sayılı kararıyla kabul edilmiştir önsöz genel kurul i̇nsan hakları evrensel bildirgesi uluslararası kişisel ve siyasal haklar sözleşmesi ve uluslararası ekonomik sosyal ve kültürel haklar sözleşmesi ile genç insanların haklarına ilişkin diğer uluslararası insan hakları belgelerini dikkate alarak yılının uluslararası gençlik yılı katılım kalkınma ve barış yılı ilân edildiğini uluslararası topluluğun çocuk hakları bildirgesine tanınan önemin de gösterdiği gibi genç insanların haklarının korunmasına ve geliştirilmesine önem verdiğini dikkate alarak üye devletler için model teşkil edecek olan çocuk ceza adaleti sisteminin yönetimi ve çocuk suçluların bakımı için asgarî standart kuralların geliştirilmesi çağrısında bulunan ve suçların önlenmesi ve suçlulara muamele birleşmiş milletler kongresi tarafından kabul edilen çözüm anımsatarak ayrıca taslak kuralların mayıs tarihleri arasında beijingde yapılan uluslararası hazırlık toplantısı aracılığıyla ağustos eylül tarihleri arasında milanoda yapılan suçların önlenmesi ve suçlulara muamele birleşmiş milletler kongresine aktarılmasına temel olan mayıs tarih ve sayılı ekonomik ve sosyal konsey kararını anımsatarak gençlerin insanî gelişme sürecinin erken aşamalarında bulunmaları nedeniyle fiziksel zihinsel ve sosyal gelişme açısından özel bakıma ve yardıma barış özgürlük değer ve güvenlik koşullarında yasal korumaya gereksinimleri olduğunu kabul ederek mevcut ulusal yasal düzenlemelerin politikaların ve uygulamaların gözden geçirilmesi gerekebileceğini belirleyerek ayrıca mevcut sosyal ekonomik kültürel siyasal ve hukukî koşullarda bu tür standartların yerleştirilmesinin güç olabileceğini kabul etmekle birlikte aynı standartların en azından asgarî bir sınır olacak hedeflenebileceğim kabul ederek çocuk ceza adaleti sisteminin uygulanması hakkında asgarî standart kuralların geliştirilmesi konusunda suç önleme ve kontrol komitesi genel sekreter ve birleşmiş milletler suç önleme ve suçlulara muamele asya ve uzak doğu enstitüsü ile diğer birleşmiş milletler kuruluşlarının yaptıkları çalışmaları memnuniyetle karşılar genel sekreterin çocuk ceza adaleti sisteminin uygulanması hakkında asgarî standart kurallarla ilgili taslağa ilişkin raporunu yine memnuniyetle karşılaresas sayısı karar sayısı beijingde yapılan bölgelerarası hazırlık toplantısını görüşme ve nihaî girişim için suçların önlenmesi ve suçlulara muamele birleşmiş milletler kongresine sunulan kurallar metnini nihaî haline getirdiği için kutlar bu karara ek olarak verilen ve yedinci kongre tarafından benimsenen birleşmiş milletler çocuk ceza adaleti sisteminin uygulanması hakkında asgarî standart kuralları ve yedinci kongrenin bu kuralların beijing kuralları olarak anılmasına ilişkin tavsiyesini kabul eder üye devletleri gerektiği durumlarda kendi ulusal yasalarını politikalarını ve uygulamalarını bu arada özellikle çocuk ceza adaleti sisteminde görev yapan kişilerin eğitilmelerine ilişkin uygulamaları beijing kurallarına uygun hale getirmeye ve bu kurallara ilgili yetkililere ve genel kamuoyuna sunmaya davet eder suç önleme ve kontrol komitesine birleşmiş milletlerin suç önleme ve suçlulara muamele alanında görev yapan kuruluşlarının da yardımıyla beijing kurallarının etkili biçimde uygulanmasını sağlayacak önlemleri alma çağrısında bulunur üye devletleri beijing kurallarının uygulanması konusunda genel sekretere bilgi vermeye ve alınan sonuçlara ilişkin raporları düzenli olarak suç önleme ve kontrol komitesine iletmeye davet eder üye devletlerden ve genel sekreterden çocuk ceza adaleti alanındaki etkili uygulama ve politikalar konusunda araştırma yapmalarını ve veri tabanı geliştirmelerini talep eder beijing kurallarının birleşmiş milletlerin bütün resmî dilleriyle mümkün olan en geniş biçimde tanıtılması ve bu arada çocuk ceza adaleti alanındaki etkinlikler konusunda bilgilendirmenin yoğunlaştırılması için genel sekreterden talepte bulunur ve üye devletleri de bu yöndeki çalışmalara davet eder genel sekreterden beijing kurallarının uygulanmasına yönelik pilot projeler geliştirmesini talep eder genel sekreterden ve üye devletlerden beijing kurallarının özellikle personel alımı eğitimi ve mübadelesi ile araştırma ve değerlendirme gibi alanlarda başarılı biçimde uygulanmasını ve kurumlara yerleştirme dışında yeni alternatifler geliştirilmesini sağlayacak gerekli kaynakları sağlamalarını talep eder birleşmiş milletler suç önleme ve suçlulara muamele kongresinden beijing kuralları ile buradaki kararda yer alan tavsiyelerin uygulanmasında kaydedilen mesafeyi çocuk ceza adaleti kapsamında ayrı bir gündem maddesi olarak ele almasını talep eder birleşmiş milletler sisteminin ilgili bütün organlarını bu arada özellikle bölge komisyonlarını ve uzman kuruluşları birleşmiş milletlerin suç önleme ve suçlulara muamele ile ilgili kurumlarını diğer hükümetler arası kuruluşlarla hükümet dışı kuruluşları sekreterya ile işbirliği yapıp beijing kurallarında yer alan ilkelerin uygulanması için kendi teknik yetkinlik alanlarında uyumlu ve sürekli çabalara zemin oluşturacak gerekli önlemleri almaya davet ederesas sayısı karar sayısı bi̇ri̇nci̇ bölüm genel i̇lkeler temel görüşler üye ülkeler kendi temel çıkarları dairesinde çocukların ve ailelerin daha iyiye yönlendirilmelerini sağlamalıdır üye ülkeler çocukların doğru yoldan saptırılmaya müsait yaşlarda olmaları nedeniyle bu dönemlerinde onlara toplum içinde yararlı bir yaşam sağlamak için çaba göstermeli ve suçtan ve kabahatlerden uzak bir yaşam için çocukların içinde bulundukları koşulları iyileştirmelidirler çocukların refahını arttırmak amacı ile aile gönüllüler ve öteki toplumsal gruplar yanında okullar ile diğer kurumlar da dahil olmak üzere her kaynağın harekete geçilerek elbirliği ile çalışmalarını sağlamak için gerekli özen gösterilmeli böylece hukukun araya girmesi olabildiğince aza indirilmeli ve hukuka aykırı davranışta bulunan çocuklara etkili hakkaniyetli ve insanca davranılması sağlanılmalıdır gençliğin korunması ve toplumda barış düzenin sürdürülmesi amacı ile tüm çocuklara ayrıntılı bir sosyal adalet çerçevesi içinde uygulanacak adalet her ülkenin ulusal kalkınma sürecinin bir parçası olarak görülmelidir bu kurallar bütününün her üye ülkede uygulama yöntemleri ülkenin ekonomik sosyal kültürel koşullarına bağlıdır çocuk ceza adaleti hizmetleri hizmetteki personelin çalışma yöntemleri yaklaşımları ve bilgileri de dahil olmak üzere sistematik olarak geliştirilmelidir açıklama temel nitelik taşıyan bu genel ilkeler genel olarak kapsayıcı sosyal politikaları gerektirip çocukların refah düzeylerinin mümkün olduğunca artırılmasını amaçlamaktadır bu sayede çocuk ceza adaleti sisteminin devreye girme gereklilikleri en aza indirilecek böylece söz konusu uygulamaların çocuklar üzerinde yaratabileceği zararlı etkiler de azaltılmış olacaktır çocukların suçun işlenmesinden önce bu tür bakım ve özenden yararlanmaları kuralların uygulanmasına gerek bırakmayacak temel politikaları oluşturmaktadır den kadar olan kurallar çocuklara yönelik yapıcı bir sosyal politikanın başka şeylerin yanısıra çocuk suçlarının ve çocuk suçluluğunun önlenmesindeki önemli rolüne işaret etmektedir kural çocuk ceza adaleti sistemini çocuklara yönelik sosyal adaletin ayrılmaz bir parçası olarak görürken kural çocuk ceza adaleti sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesi genel olarak çocuklara yönelik geliştirici bir sosyal politika çizgisinden geriye düşülmemesi ve bu arada personel hizmetlerinin sürekli geliştirilmesi gerekliliğine değinmektedir kural ise üye devletlerde halen mevcut koşulları dikkate alarak belirli kuralların uygulanma tarzının ülkeden ülkeye farklılık gösterebileceğine işaret etmektedir kuralların uygulama alanları ve tanımlaresas sayısı karar sayısı aşağıdaki standart kurallar çocuk suçlulara ırk renk cinsiyet dil din siyasi ve diğer görüşler millî ve sosyal köken varlık doğum yeri vs hiçbir ayrım gözetmeksizin uygulanacaktır kuralların amaçları bakımından aşağıdaki tanımlar üye ülkelerin kendi hukuk sistemleri ile bağdaşabildiği ölçüde uygulamada kullanılacaktır çocuk mevcut hukuk sistemi içinde işleyebileceği bir suçtan dolayı kendisine büyük insanlardan farklı davranılması gereken kişidir suç mevcut hukuk sistemi içinde ceza verilmesini gerektirecek her türlü eylem ve ihmaldir çocuk suçlu suç işlediği iddia edilen ya da suç işlediği ortaya çıkan bir çocuk veya genç bir insandır her hukuk sisteminde aşağıdaki amaçların gerçekleştirilmesi için özellikle çocuk suçlulara uygulanabilecek kanunlar kabul edilmeli ve çocuk ceza adaleti alanında düzenlemeler yapılmalı ve anılan kişiler için kurum ve kuruluşlar gerçekleştirilmelidir bu amaçlar şunlardır çocuk suçluların temel hakları korunurken aynı zamanda her çeşit gereksinimlerinin karşılanması toplumun gereksinimlerinin karşılanması aşağıdaki kuralların tamamen ve hakkaniyetle uygulanması açıklama bu kurallar farklı hukuk sistemlerinde uygulanmak üzere düzenlenmiş olup çocuk suçlularla ilgili her sistem ve tanım altında bu kişilere uygulanacak işlemlere ilişkin asgarî standartları içermektedir kurallar daima tarafsızlıkla ve hiçbir ayrım gözetmeksizin uygulanmalıdır dolayısıyla kural kuralların her zaman tarafsız biçimde ve herhangi bir ayrım gözetmeksizin uygulanmasının önemine işaret etmektedir bu kural çocuk hakları bildirgesinin ilkesinin metnine uygundur kural asgarî standart kuralların konusunu oluşturan çocuk suç ve çocuk suçlu kavramlarını tanımlamaktadır bkz kural ve şu da göz önüne alınmalıdır ki yaş sınırı her üye ülkenin ekonomik sosyal kültürel siyasi ve hukukî sistemlerine dayalı olarak farklılıklar gösterecektir dolayısıyla üye devletlerin ekonomik sosyal siyasal kültürel ve hukukî sistemlerine gerekli saygı gösterilmektedir bu durumda yaşından yaşına ya da daha fazlaya kadar olan sınırlar içinde bir çocuk tanımı getirmiştir çok değişik hukuk sistemleri içinde farklılık kaçınılmaz olsa bile bu durum asgarî standart kuralların geçerliliğini ortadan kaldırıcı nitelikte değildir kural asgarî standart kuralların millî hukuk sistemleri içinde yasal ve pratik uygulamasında özellikle bu amaca yönelik millî kanunların gerekliliğini işaret etmektedir kuralların kapsamının genişletilmesiesas sayısı karar sayısı bu kuralların ilgili hükümleri sadece çocuk suçlulara değil fakat aynı zamanda büyük tarafından yapıldığı zaman suç oluşturmayacak bir eylemi gerçekleştiren herhangi bir çocuğa da uygulanmalıdır kuralların temel ilkelerinin haklarında koruma ve sosyal yardım tedbirleri alınmış olan bütün çocuklara teşmil edilmesi için de çaba harcanmalıdır ayrıca kuralların aynı zamanda genç çocuk olmayan suçlulara da teşmili için çaba harcanmalıdır açıklama kural asgarî standart kuralların kapsamını aşağıda belirtildiği şekilde genişletilmiştir değişik millî hukuklarda statü suçları olarak tanınan ve büyüklerden ziyade çocuklar için suç oluşturan örneğin okuldan kaçmak okula ve aileye itaatsizlik toplum içinde sarhoşluk gibi bazı eylemler anlatılmak istenmiştir kural haklarında koruma ve sosyal yardım tedbirleri alınmış olan çocukları da kapsayacak şekilde bu kuralların uygulama alanları genişletilmiştir kural her olay için önceden belirlenmiş yaş sınırları içindeki çocuk olmayan yetişkin suçlulara da teşmil edilmiştir kural bu kuralların bu üç alana genişletilmesi haklı sebeplere dayanır görülmektedir kural bu alanda asgarî teminatlar öngörmektedir ve kural de kanunla ihtilafa düşen çocuklar açısından daha insancıl daha hakkaniyete dayalı ve daha doğru bir ceza adaleti getirmek açısından daha özlenen bir aşama oluşturulmaktadır cezaî sorumluluk yaşı cezaî sorumluluğun alt sınırını belirleyen sistemler açısından bu sınır çocuğun duygusal zihinsel ve entelektüel açılardan olgunluğa eriştiği yaşın altında tutulmamalıdır açıklama cezaî sorumluluğa ilişkin asgarî yaş sınırı tarih ve kültüre göre değişmektedir bu konuda modern yaklaşım çocuğun cezaî sorumluluğunun gerektirdiği ahlâkî ve psikolojik unsurlara uyumlu olarak cezaî sorumluluğun psikolojik ve manevî sonuçlarını kaldırmaya hazır olup olmadığıdır yani çocuğun kişisel anlama ve isteme yeteneğinin anti sosyal davranışından onu sorumlu tutmaya yeterli olup olmadığıdır cezaî sorumluluk yaşı küçük tutulur ya da böyle bir sınır hiç konulmamış olursa sorumluluk kavramı anlamını kaybeder genelde suç ve kabahat oluşturan davranışlara ilişkin sorumlulukla öteki sosyal hak ve sorumlulukların sınır yaşı arasında bir ilişki vardır örneğin evlenme yaşı rüşt yaşı vb bu durumda uluslararası alanda genel kabul görebilecek makul bir yaş sınırı belirlemek üzere çaba harcanması gerekmektedir çocuk ceza adaleti sisteminin amaçlarıesas sayısı karar sayısı çocuk ceza adaleti sisteminde daima çocuğun iyileştirilmesi ön plana alınmalıdır ve çocuk suçlulara gösterilecek tepki hem suçun hem de suçlunun içinde bulunduğu koşullarla orantılı olmalıdır açıklama kural çocuk ceza adaleti sisteminin en önemli iki hedefini açıklamaktadır birinci hedef çocuğun durumunun iyileştirilmesidir bu amaç çocuk suçluların çocuk mahkemelerinde yahut idarî makamlarda yargılandıkları hukuk sistemlerinde odak noktayı oluşturmaktadır fakat çocuğun iyileştirilmesi amacının çocukların genel mahkemelerde yargılandıkları sistemlerde de vurgulanması gereklidir i̇kinci hedef ise oran ilkesidir bu ilke genel anlamıyla suçun ağırlığı ile ilişkili olarak cezaî hükümlerin ayarlanmasıdır çocuk suçlular söz konusu olunca yalnızca bu ağırlığın değil aynı zamanda kişisel koşulların da göz önüne alınması gerekmektedir bu koşullar sosyal durum aile durumu suçla ortaya çıkan zarar ya da kişisel koşullar üzerine etki yapan diğer noktalar kararı dengelenmelidir örneğin suçlunun verdiği zararı tazmin için gösterdiği gayret ya da sağlıklı ve yararlı bir yaşama dönme arzusu gibi aynı şekilde çocuk suçlunun korunmasını amaçlayan tedbirler bazı durumlarda gerektiğinden fazla ileri gitmekte ve onun temel haklarına zarar vermektedir burada da olayla tepkiyi iyi ayarlamak gerekir özünde kural bu haliyle genç suçlunun işlediği suça ne fazla ne de eksik bir tepki gösterilmesini istemektedir bu maddede düzenlenen hususlar yeni bazı tepki tiplerinin geliştirilmesini özendirdiği gibi çocuklar üzerindeki sosyal kontrolün gereksiz yere büyümesini de önleyecek tedbirlerin de alınmasını özendirmektedir takdir yetkisinin kapsamı çocuk suçluların çeşitli özel ihtiyaçları ve çeşitli uygun yaptırımlar göz önüne alındığında yargılamanın her aşamasında özellikle inceleme soruşturma muhakeme ve tedbirlerin uygulanması sırasında yeterli bir takdir yetkisi tanınmaktadır anılan takdir yetkisinin her aşamada kullanılmasında bu yetkinin sorumlulukla uygulanmasının sağlanmasına çalışılacaktır bu yetkiyi kullanan kişiler bunu uygulamak için özel olarak eğitilmiş ve bunu kullanacak nitelikte kimseler olacak ve bu yetkilerini görevlerine uygun titizlik ve hakkaniyetle kullanacaklardır açıklama kurallar ve çocuk ceza adaleti sisteminin etkili ve insanca uygulanabilmesi açısından konuyla ilgili bir çok hususu ortaya koymaktadır öncelikle takdir yetkisinin yargılamanın önemli evrelerinde kullanılmasına izin vermek suretiyle karar mercilerinin her olaya özgü doğru karar vermelerinin sağlanması söz konusudur bunun yanısıra gerekli denetim ve dengelerden söz edilerek takdir yetkisinin aşırıya kaçması engellenmiştir bu aşırıya kaçmayı önlemenin en yerinde iki yolunun meslekten olmak ve sorumluluk taşımak olduğu belirtilmektedir aynı zamanda kalifiye meslek eğitiminin ve uzman yetiştirmenin çocukesas sayısı karar sayısı suçlularla ilgili davalarda takdir yetkisinin adilane kullanımında yararlı olduğu belirtilmektedir bu metinde ayrıca takdir yetkisinin yanında iadei muhakeme temyiz gibi kararların yeniden incelenmesine olanak tanıyan kurallara atıfta bulunarak sorumluluğun önemi anlatılmaktadır bu mekanizmaların burada ayrı ayrı belirtilmesinin sebebi değişik hukuk sistemleri olan ülkelerin göz önüne alınarak uluslararası genel bir asgarî kurallar dizisi getirmektedir çocukların hakları masumiyet karinesi suçlamanın bildirilmesi konuşmama hakkı avukatla temsil edilme hakkı veli veya vasinin hazır bulunması hakkı tanıklarla yüzleştirme ve tanıklara çapraz sorgu hakkı daha üst makama temyiz hakkı ve temel usulî güvenceler yargılamanın her aşamasında güvence altına alınmalıdır açıklama kural yürürlükteki insan haklarına ilişkin düzenlemelerle tanınmış olan dürüst ve hakkaniyetli yargılamanın esaslı bazı unsurlarını dile getirmektedir sözgelimi masumiyet karinesi aynı zamanda i̇nsan hakları evrensel bildirgesinin maddesinde ve uluslararası kişisel ve siyasal haklar sözleşmesinin maddesinde de yer almaktadır bu asgarî kuralların maddesi ise çocukların yargılanmasına ilişkin özel hükümler de getirmektedir özel yaşamın gizliliğinin korunması her aşamada çocuğun afişe olması yahut damgalanması gibi zararlara yol açabilecek durumların ortadan kaldırılması için gizliliğe azamî özen gösterilmelidir i̇lke olarak çocuk suçlunun kimliğine ilişkin hiçbir bilginin yayınlanmasına izin verilmemelidir açıklama kural çocuğun kimliğinin gizlenmesi hakkının korunması ilkesinin önemine işaret etmektedir genç insanlar damgalanmak konusunda özellikle çok hassastır kriminolojik araştırmalar genç insanların kabahatli ve suçlu gibi sıfatlarla tanınmaktan büyük çapta ve zararlı olarak etkilendiklerini ortaya çıkarmıştır bu kural ayrıca dava hakkında kitle iletişim araçlarında yayınlanan haberlerin zararlı etkilerinden de çocukların korunmasını amaçlamaktadır çocuğun çıkarı hiç değilse ilke düzeyinde korumaya alınmıştır maddenin genel olarak kapsamına aldığı şeyler madde de ayrıntıları ile belirlenmiştir mevcut hükümlerin mahfuz tutulması bu kurallardaki hiçbir hüküm birleşmiş milletlerce kabul edilen hükümlülerin islahı i̇çin asgarî standart kuralların ve öteki i̇nsan haklarını düzenleyici kurallar ile evrensel olarak tanınan çocukları korumaya yönelik standartların uygulanmasını engelleyici şekilde yorumlanmamalıdır açıklamaesas sayısı karar sayısı kural un amacı bu kuralların konuyla ilgili öteki düzenlemelerle birlikte uygulandıkları durumlarda herhangi bir yanlış anlamaya meydan verilmemesidir örneğin i̇nsan hakları evrensel bildirgesi uluslararası ekonomik sosyal kültürel haklar sözleşmesi uluslararası kişisel ve siyasal haklar sözleşmesi çocuk hakları bildirgesi ve çocuk haklarına dair sözleşme sayılabilir mevcut kuralların uygulanmasında unutulmaması gerekli en önemli nokta daha geniş hükümler içeren uluslararası düzenlemelerin uygulanmasının engellenmemesidir bkz madde i̇ki̇nci̇ bölüm i̇nceleme ve sorgulama i̇lk aşama bir çocuk gözaltına alınır alınmaz durum derhal ebeveynlerine veya yasal veli ya da vasisine bildirilir durumun derhal bildirilmesi mümkün olmazsa bu bildirim mümkün olan en kısa zamanda yapılır hakim ya da yetkili makam gecikmesizin çocuğun serbest bırakılma durumunu tetkik etmelidir yasayı uygulamakla görevli makamlarla çocuk suçlunun ilişkileri daima çocuğun yasal durumunu gözetir tarzda ve onun iyiliği ve olayın özelliğinden dolayı zarar görmemesi esasına dayalı olarak düzenlenmelidir açıklama kural hükümlülerinin islahı i̇çin asgarî standart kuralların maddesindeki ilkenin tekrarıdır kural ise hakim veya yetkili makamın vakit geçirmeksizin çocuğu serbest bırakmasını öngörmektedir kuralda sözü edilen yetkili makam polis de dahil olmak üzere gözaltına alınan birini serbest bırakmaya yetkili tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsamaktadır ayrıca bkz uluslararası kişisel ve siyasal haklar sözleşmesi madde parag kural ise usul hükümlerinin bazı yönleriyle çocukların işledikleri suçlarla ilgili polisin davranışlarından söz etmektedir bu maddede geçen çocuğun zarar görmesi deyimi çok esnek bir anlatım olup meydana gelebilecek bir çok zararlı davranışı kapsamaktadır örneğin çok sert bir dille hitap fiziksel saldırı veya çevreye afişe etmek gibi adaletin çocuğa uygulanmasının bizatihi kendisi çocuğa zarar verebilir bu itibarla zararın önlenmesi deyimi çok geniş yorumlanmalıdır ki ilk başta böyle davranmakla çocuğun daha fazla zarara uğraması önlenebilsin bu husus özellikle çocuklarla ilk temasa geçen yetkili makamlar için geçerlidir zira bunların davranışı çocuğun devlet ve topluma bakış açısını ve tutumunu köklü olarak etkileyebilir daha da ötesinde ileride yapılacak müdahalelerin başarısı da bu ilk davranışlara bağlıdır merhamet ve tatlı sert davranmak bu durumlar için çok önemlidir yargı dışı yollara başvurma çocuk suçlularla ilgili olarak kural de sözü edilen yetkili mak