esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal ve yürürlüğü durdurma istemlerini içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin beşinci fıkrasının anayasanın nci inci ncı ve nci maddelerine aykırılığı sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasında yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapmak veya yaptırmak suç olarak nitelendirilmiş ve maddenin ikinci fıkrasında da yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik su ve telefon bağlantısı yapılmasına müsaade edilmesi ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır üncü maddenin iptali istenen beşinci fıkrasında ise birinci ve ikinci fıkrada açıklanan suçlan işleyenler hakkında ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yapılan veya yaptırılan binanın imar planına ve ruhsatına uygun hale getirilmesi halinde kamu davası açılmayacağı açılmış olan kamu davasının düşeceği mahkum olunan cezanın bütün sonuçlarıyla ortadan kalkacağı hükme bağlanmıştır anayasanın nci maddesinde günlü sayılı yasayla yapılan değişiklikle türkiye büyük millet meclisinin genel ve özel af ilanına karar verebilmesi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun karanna bağlanmış ncı maddesiyle de toplantı ve karar yeter sayısı için anayasada öngörülen ayrık durumlar saklı tutulmuştur nci maddenin nitelikli çoğunluk arayan bu düzenlemesi karşısında türkiye büyük millet meclisinin genel ve özel af ilanıyla ilgili kararlarında ncı maddede öngörülen karar yeter sayısının toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olamayacağı açıktır bu durumda sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin beşinci fıkrasındaki kamu davası açılmaz açılmış olan kamu davası düşer mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar kuralının af niteliğinde olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir kuşkusuz üncü maddenin iptali istenen beşinci fıkrasında af sözcüğü geçmemektedir ancak anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararında anayasada yasalaşma süreci özel usullere bağlanmış olan yasama işlemlerinin başka isimler altında ve farklı yöntemler uygulanarak oluşturulması durumunda anayasa koruyucunun iradesinin tam anlamıyla etkili ve egemen kılınabilmesi için bu işlemlerin anayasal denetimlerinin gerçek nitelik ve içerikleri gözetilerek yapılması gerekir denilmiştir şu halde hukuksal metinlerin niteliklerinin saptanabilmesi için metinlerin adına yada sözcüklerine değil amacına içeriklerine ve etkilerine bakılması ve değerlendirmenin buna göre yapılması gerekmektedir üncü maddesinin birinci fıkrasında yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapmak veya yaptırmak ikinci fıkrasında yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik su ve telefon bağlantısı yapılmasına müsaade etmek suç olarak tanımlanmış ve bu suçu işleyenlerin bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılması öngörülmüştür üncü maddenin iptali istenen beşinci fıkrasında birinci ve ikinci fıkrada belirtilen suçları işleyenler hakkında kamu davasının açılmayacağı açılmışesas sayısı karar sayısı olanların ise düşeceği mahkum olunan cezanın da bütün sonuçlarıyla ortadan kalkacağı kurala bağlanmıştır anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararında da belirtildiği gibi af kimi zaman kesinleşmiş cezaları ortadan kaldıran yada değiştiren kimi zaman da kamu davasını düşüren yada mahkumiyeti bütün sonuçlarıyla birlikte yok sayan bir yasama tasarrufudur üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı davranma suçundan dava açılmayacağının açılan davaların düşeceğinin ve mahkum olunan cezanın bütün sonuçlarıyla ortadan kalkacağının öngörülmesi anayasa mahkemesinin yukarıda değinilen kararında da belirtildiği üzere af niteliğindedir bu nedenle türkiye büyük millet meclisi genel kurulunda kabulünde anayasanın nci maddesi uyarınca üye tamsayısının beşte üçünün oyunun aranması gerektiği açıktır oysa sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin beşinci fıkrası türkiye büyük millet meclisi genel kurulunda yukarıda belirtilen nitelikli çoğunluk ile kabul edilmemiştir anayasada genel kuraldan ayrılarak toplantı ve karar yeter sayısı için özel düzenleme bulunduğu dikkate alınarak yapılan uyarı üzerine genel kurul tutanağına başkan sayın milletvekilleri saymamı istiyorsunuz ben sizin bu talebinizi çok haklı buluyorum ben oturum devam ettiği müddetçe sayıyorum isterseniz rakamları size söyleyeyim şu istikamette yani genelde muhalefetin oturduğu istikametteki sayı bugün aşmadı ile arasında sürekli takip ediyorum bu taraf tan aşağı düşmedi lütfen ben işimi yapıyorum kaydı geçmiştir belirtilen duruma göre sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin iptali istenen beşinci fıkrası anayasanın nci maddesinde öngörülen karar yeter sayısı olmaksızın kabul edilmiş olduğundan bu maddeye aykırı düşmektedir hukuken ve fiilen af sonucunu doğurmaya elverişli yasaların çıkarılmasında uyulması zorunlu özel karar yeter sayısına uyulmaması bu tasarrufun kanun gücünde ve etkisinde olmadığının yasalaştığı andan itibaren uygulama ve yaptırım gücünün sakatlığının kabulünü zorunlu kılar öte yandan anayasanın nci maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu ncı maddesinde herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanarak yargı mercileri önünde davacı yada davalı olarak sav ve savunma hakkına sahip bulunduğu belirtilmiştir i̇ptali istenen üncü maddenin beşinci fıkrası ile getirilen davaların düşeceğine ilişkin düzenlemenin yargılama sonucunda beraat edebilecekler yönünden aleyhte sonuç doğuracağı açıktır hakkında kimi nedenlerle kamu davası açılmış kişilerin savunup aklanabilmeleri olanaklı iken seçme hakkı tanınmadan açılmış bulunan kamu davalarının kendiliğinden ortadan kaldırılması hak arama özgürlüğünün engellemesi anlamına gelmekte ve bu durum hukuk devleti ilkesi ile de çelişmektedir çünkü kişinin hak arama özgürlüğünün korunması hukuk devletinin temel unsurlarındandır nitekim anayasa mahkemesinin günlü sayalı kararı ile sayılı nisan tarihine kadar i̇şlenen suçlardan dolayı şartla salıverilmeye dava ve cezaların ertelenmesine dair kanunun ilgili maddeleri yukarıdaki gerekçeyle iptal edilmiştiresas sayısı karar sayısı bu nedenle üncü maddenin beşinci fıkrası hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı içeriğiyle anayasanın nci ve ncı maddelerine de aykırı düşmektedir diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin beşinci fıkrasının anayasanın nci inci ncı ve nci maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekmektedir tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin fıkrasının anayasanın nci inci ncı ve inci maddelerine aykırılığı çevre hakkının başlıca insan hakkı olmasına çevrenin ve doğal dengenin korunmasının da uluslararası bir yükümlülük olmasına karşın sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin fıkrasında çevrenin kasten kirletilmesi ve çevrenin taksirle kirletilmesi suçlarını hürriyeti bağlayıcı ceza ile müeyyideye bağlayan inci ve nci maddelerin birinci fıkralarının yayımı tarihinden iki yıl sonra yürürlüğe girmesi öngörülmüştür bu düzenleme öncelikle sayılı türk ceza kanununun inci maddesinde açıklanan ceza kanununun amacı ile bağdaşmadığı için anayasanın nci maddesine aykırıdır şöyleki türk ceza kanunun inci maddesinde kanunun amacı şöyle açıklanmıştır ceza kanununun amacı kişi hak ve özgürlüklerini kamu düzen ve güvenliğini hukuk devletini kamu sağlığını ve çevreyi toplum barışını korumak suç işlenmesini önlemektir kanunda bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir görüldüğü üzere ceza kanununun temel amaçlarından birisi çevreyi korumak olup bu amacın gerçekleşmesi için de suç ve cezanın düzenlenmesi öngörülmüştür böyle bir suç ve cezanın düzenlenmesinin yöneldiği nihai amaç ise kuşkusuz kamu yararıdır hal böyle iken iptali istenen hüküm ile çevrenin korunması için suç ve ceza düzenlenmiş ancak bunun yürürlük tarihi iki yıl sonraya ertelenmiştir böyle bir durumda türk ceza kanununun çevrenin korunması amacının ve dolayısı ile kamu yararının gerçekleştiğini söylemenin mümkün olamayacağı kuşkusuzdur bir kanunun amacına uygun olarak ve kamu yararına yönelik düzenlemede bulunması hukukun ana ilkelerinin bir gereğidir hukuk devletinde yasa koyucu organ da dahil olmak üzere devletin bütün organları üstünde hukukun mutlak bir egemenliğe sahip olması yasa koyucunun faaliyetlerinde kendisini her zaman anayasa ve hukukun üstün kuralları ile bağlı tutması gerekir çünkü yasanın da üstünde yasa koyucunun bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasa vardır hukukun ana ilkelerine dayanmayan devletin amacı ve varlığı nedeniyle bağdaşmayan ve sadece belli bir anda ortaya çıkan geçici bir çoğunluğun sağladığı kuvvete dayanarak çıkarılan yasalar kamu vicdanında olumsuz etkiler yaratır böyle bir yasa hukukun yüceliğini yansıtmaz böyle bir yasayı hukuk devletinin tasarrufu niteliğinde saymak olanaksızdır any mah amkd sesas sayısı karar sayısı bu nedenle sayılı türk ceza kanununun iptali istenen üncü maddesinin fıkrası anayasanın nci maddesine aykırıdır diğer yandan bir fiili suç olarak tanımlayan ve yaptırıma bağlayan hükümlerin yürürlüklerinin yasanın tüm hükümlerinden daha geç yürürlüğe girmesini sağlayacak bir düzenlemenin bu hükümler yürürlüğe girinceye kadar söz konusu fiillerin işlenmesi bakımından yüreklendirici bir etki yapacağı da açıktır halbuki bir hukuk devletinde devlet suç işlenmesini teşvik için değil suç işlenmesini engellemek için yasa çıkarmak durumundadır bu bakımdan da söz konusu fıkrası anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesi ile çelişmektedir diğer taraftan iptali istenen fıkrasının anayasanın ncı maddesinde sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler bölümünde yer alan çevre hakkının da zedelenmesine yol açtığı görülmektedir türkiye cumhuriyeti anayasasının ncı maddesinde herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir demekte ve çevreyi geliştirmenin çevre sağlığını korumanın ve çevre kirlenmesini önlemenin hem devletin hem de vatandaşların ödevi olduğu vurgulanmaktadır bu düzenleme avrupa birliğinin beşinci çevre eylem programında getirilen ortak sorumluluk yaklaşımıyla uyumludur i̇nsanların ve diğer canlıların sağlıklı yaşamasını sağlayan hava su toprak ve kültürel değerler çevreyi oluşturmaktadır çevrenin kasten kirletilmesi ve çevrenin taksirle kirletilmesi suçlarını hürriyeti bağlayıcı ceza ile müeyyideye bağlayan inci ve nci maddelerin birinci fıkralarının yayımı tarihinden iki yıl sonra yürürlüğe girmesinin öngörülmesinin anayasanın ncı maddesi ile çevrenin kirlenmesinin önlenmesi konusunda devlete verilen ödevin yerine getirilmemesi ve savsaklanması anlamına geldiği açıktır bu nedenle üncü maddesinin fıkrası anayasanın ncı maddesine aykırı bir nitelik taşımaktadır çevrenin korunması ve çevre kirliliği problemi kirliliğin kaynağı olan ülke ile sınırlı kalmamakta dünya üzerinde varolan diğer devletleri ve insanları da etkilemekte ve ilgilendirmektedir bunun tabi sonucu olarak çevre ile ilgili birtakım devletler arası düzenlemelerin yapılması da zorunluluk olduğundan dolayı çevrenin korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesi için birtakım devletlerarası çalışmalar ve toplantılar tertip edilmiş bildirgeler yayımlanmış türkiyenin de katıldığı uluslararası sözleşmeler düzenlenmiştir bir insan hakkı olan çevre hakkı ilk kez de birleşmiş milletler çevre konferansı sonucunda yayımlanan stockholm deklarasyonunda yer almıştır stockholm deklarasyonu çevre ile ilgili ilk önemli belge olarak kabul edilmektedir inci maddesinde insanın hürriyet eşitlik ve yeterli yaşam koşulları sağlayan onurlu ve refah içinde bir çevrede yaşamak temel hakkıdır sözleriyle başlayan deklarasyon doğal hayatın korunması yenilenebilen kaynakların korunması yenilenemeyen kaynakların tükenme tehlikesine karşı önlemler alma toksit ve diğer maddelerin deşarjı ısının doğaya onu zararsız kılabilecek kapasiteyi aşacak şekilde bırakılmasının engellenmesi kalkınmanın gerekleri ile çevrenin korunması arasındaki çelişkilerin giderilmesi nükleer silahlara karşı çevrenin korunması gibi konuları ele almaktadıresas sayısı karar sayısı ekim dünya doğa şartı ve paris sözleşmesinde çevre hakkı ile ilgili somut maddeler yer almıştır daha sonra yılında tokyo konferansı tertip edilmiş ve bu konferansın sonucunda yayınlanan bildiride ise gelişme kavramı yeniden gözden geçirilmeli ve her ülkenin ekonomik gelişmesi kaynakların korunması ve arttırılması dikkate alınarak gerçekleştirilmelidiri̇ktisadi büyümede sadece iktisadi geliştirme göstergeleri değil aynı zamanda tabii kaynakların korunması hastalıklarla mücadele edilmesi kültür miraslarının korunması gibi konularla da ilgilenilmelidirtemiz hava su orman toprak gibi çevre kaynakları korunmalı dengeli bir nüfus artışı sağlanmalıdır bütün ülkelerde teknolojik gelişmeler çevre faktörlerine önem verecek şekilde yönlendirilmelidir denilmiştir biyolojik çeşitliliğin korunmasının insanlığın ortak sorunu olduğunu vurgulayan bm üyesi akit taraflar de rioda biyolojik çeşitlilik sözleşmesini kabul etmişlerdir türkiye tarih ve sayılı kanunla sözleşmeyi onaylamıştır sözleşme ile biyolojik çeşitliliğin korunması biyolojik kaynakların muhafazası biyoteknolojinin özgün verimli ve çevreye uygun kullanımı ekosistemin korunması biyolojik çeşitlilik oluşturan canlıların ex situ korunması canlıların yaşam ortamlarının korunması canlıların in situ koşullarının korunması ve biyolojik çeşitlilik oluşturan canlıların sürdürülebilir kullanımı konuları ele alınmıştır bu sözleşmede insanların sürekli ve dengeli kalkınmanın merkezinde olduğu ve doğa ile uyum içinde sağlıklı ve verimli bir hayata hakları olduğu belirtilmiştir ülkemizin de taraf olduğu akdenizin kirlenmeye karşı korunması barselona sözleşmesinin ve sözleşmeye ait protokollerin gözden geçirilerek güncelleştirilmesi sonucunda yılında yeniden imzaya açılan akdenizin deniz ortamı ve kıyı bölgesinin korunması sözleşmesine akdenizde gemilerden ve uçaklardan boşaltma veya denizde yakmadan kaynaklanan kirliliğinin önlenmesi ve ortadan kaldırılması protokolüne akdenizin kara kökenli kaynaklardan ve faaliyetlerden dolayı kirlenmeye karşı korunması protokolüne akdenizde özel koruma alanları ve biyolojik çeşitliliğe i̇lişkin protokole katılmamız tarihli ve sayılı kanunun üncü ve inci maddelerine göre bakanlar kurulunun tarih ve sayılı kararı ile kabul edilmiştir rg sa akdenizin kara kökenli kaynaklardan ve faaliyetlerden dolayı kirlenmeye karşı korunması protokolü nün genel hükümler bölümündeki inci maddesinde aynen şöyle denilmektedir bu protokolün bundan böyle taraflar olarak anılacak olan akit tarafları zehirli kalıcı ve biyoakümülasyona eğilimli maddelerin girdilerini aşamalı olarak ortadan kaldırmaya öncelik vererek akdeniz alanının ırmaklarından kıyı tesislerinden veya kanallarından gelen ve ülkeleri içindeki tüm diğer kara kökenli kaynaklardan veya etkinliklerden dolayı ortaya çıkan atıkların yol açtığı kirliliği mümkün olan en yüksek düzeyde önlemek azaltmak bu kirlilikle mücadele etmek ve bu kirliliği ortadan kaldırmak için uygun olan tüm önlemleri alacaklardır sayılı türk ceza kanununun iptali istenen üncü maddesinin fıkrası yukarıda açıklanan birleşmiş milletlerin ilan ettiği dünya doğa şartına ve de birleşmiş milletler çevre konferansı sonucunda yayımlanan stockholm deklarasyonundaki çevre hakkına ve rio toplantısında imzalanan çevre sözleşmesine ve akdenizin karaesas sayısı karar sayısı kökenli kaynaklardan ve faaliyetlerden dolayı kirlenmeye karşı korunması protokolüne de aykırıdır anayasanın inci maddesinde insan haklarına ilişkin andlaşmalarla kanunların aynı konuda hükümler taşımaları halinde andlaşmaya uyulacağının ifade edildiği göz önünde tutulduğunda uluslararası andlaşmaya aykırı bir düzenlemenin anayasanın inci maddesi ile çeliştiğini de söylemek gerekmektedir diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin fıkrası anayasanın nci inci ncı ve inci maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekmektedir iv yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ anayasal düzenin en kısa sürede hukuka aykırı kurallardan arındırılması hukuk devleti sayılmanın gereğidir anayasaya aykırılığın sürdürülmesinin bir hukuk devletinde sübjektif yararların üstünde özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini zedeleyeceği kuşkusuzdur hukukun üstünlüğü ilkesinin sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesinin hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacağında duraksama bulunmamaktadır sayılı kanunun üncü maddesinin beşinci fıkrası ile üncü maddesinin fıkrası da yukarıda açıklanan nedenlerle anayasaya aykırı olduklarından yürürlüklerinin sürdürülmesi hukukun üstünlüğü ilkesinin zedelenmesine ve dolayısı ile kişi hak ve özgürlüklerinin güvencesiz kalmasına yol açacaklardır diğer yandan üncü maddenin beşinci fıkrasının yürürlüğünü sürdürmesi halinde gerekli yeter sayı ile kabul edilmediği için hukuken varlık kazanmamış bulunan bir düzenleme pek çok olayda uygulanabilecek ve hükmün iptali halinde doğmuş bulunan durum ve zararların giderilmesi mümkün olamayacaktır üncü maddenin fıkrasının yürürlüğünü sürdürmesi halinde ise çevre hakkı güvencesiz kalacak ve hükmün yürürlüğe gireceği tarihe kadar çevre hakkına yönelik ihlaller yaptırımsız kalacağı için adeta yasallaşacaktır böyle bir durumun ise bu ihlalleri artıracağı ve çevreyi korumasız bırakacağı açıktır bunun sonucunda ise giderilmesi olanaksız durum zararlar doğacaktır bu nedenlerle sayılı kanunun üncü maddesinin beşinci fıkrası ile üncü maddesinin fıkrası hakkında yürürlüklerinin durdurulması da istenerek iptal davası açılmıştır sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan gerekçelerle tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin beşinci fıkrasının anayasanın nci inci ncı ve nci maddelerine aykırı olduğu için iptalineesas sayısı karar sayısı tarih ve sayılı türk ceza kanununun üncü maddesinin fıkrasının anayasanın nci inci ncı ve inci maddelerine aykırı olduğu için iptaline uygulanmaları halinde giderilmesi olanaksız zarar ve durumlar doğacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar bu hükümlerin yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz