esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinde açıklanan iptal gerekçeleri özetle şöyledir demokratik parlamenter sistemlerde hükümete kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi veren yasalar dışındakilere çerçeve yasa denilmemesine karşın gerek gerekçesinde gerekse tbmm görüşmelerinde ve kamuoyu tartışmalarında sağlık hizmetleri temel kanunu çerçeve yasa olarak nitelendirilmiştir çerçeve yasa olarak düzenlenen bu yasa düzenleme iddiasında olduğu konunun amacını ve kapsamını açık olarak belirleyememiştir yasaya göre sağlık hizmetleriyle ilgili düzenlemeyi sağlık ve sosyal yardım bakanlığı ilgili bakanlıklar ve bakanlar kurulu yapacaktır yasa hangi anlayıştan kaynaklandığı belli olmayan bir bilmeceler manzumesi durumundadır devletin temel niteliklerine anayasadaki temel anlayışa aykırı düzenlemeler getiren aykırılıkları olabildiğince gözden kaçırıp saklayan yasanın bu durumunu sağlıklı biçimde saptamak için çözümleme ve yorum zorunludur sağlıklı yaşam yurttaş için bir hak devlet için bir görev midir anayasanın sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması başlıklı maddesi ve türkiyenin imzaladığı i̇nsan hakları evrensel beyannamesi sağlıklı bir temel hak olarak kabul etmiştir sağlık hizmetlerinden yararlanma çağdaş demokrasilerin ortak anlayışıdır anayasanın maddesinin gerekçesi vatandaşın korunmuş çevre şartlarında beden ve ruh sağlığı içinde yaşamını sürdürmesini sağlamak devletin ödevidir tümcesiyle başlamakta devletin sağlık ve sosyal kurumları kuracağını özel kesimin bu tür kurumlar kurmasını destekleyeceğini ve uygulamaları denetleyerek amaca uygun çalışmalarını sağlayacağını bildirmekte maddenin bir yenilik olarak gene sağlık sigortasını getirdiğini açıklamaktadır bu sigortayla ilgili anayasadaki ilke vatandaşların katılma payı ödemeleri yoksullara ve dar gelirlilere ise devletin yardım etmesidir maddenin ilk fıkrası sağlıklı ve dengeli bir çevrede yurttaşın yaşama hakkını üçüncü fıkrası bu konuda devletin yükümlülüğünü öngörmekte son fıkrası da sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir demektedir kurulabilir sözcüğünden de anlaşılacağı üzere bu hüküm buyurucu değildir sağlık sigortası ana amacı gerçekleştirecek tekyol olarak alınmamış başka yolların bulunabileceği düşünülerek yollar için de kapı aralık tutulmuştur anlaşılmaktadır ki sağlık sigortası amaç olmayıp ana amacı yani temel sağlık hakkını gerçekleştirecek bir yol ve yöntemdir ana amacı saptıracak ya da amaç dışında bir amaca hizmet edecek biçimde düzenlenmesi olanaksızdır genel sağlık sigortasında ekonomik durumu elverişli olanların katılma payı vermeleri yurttaşların sağlık hizmetlerinin bedelini maliyetini karşılayarak ödemeleri devlete ya da sağlık kuruluşlarına kâr sağlıyarak satın almaları anlamına gelemez ve devlet sağlık sigortası dışında da böyle bir düzenleme getiremez böyle bir durum sağlığın bir hak olmaktan çıkmasına bu haktan yararlanma olanağının yitirilmesine neden olabileceği gibi devletin bu konudaki yükümlülüğüyle de bağdaşamaz sağlık hizmetinden yararlanmak ve sağlıklı yaşamak bir hak olup devlet bu hakkı sağlamakla yükümlüdür anayasa bu ana görev ve işlevi devlete vermiştir anayasanın maddesine göre sosyal bir hukuk devleti kendi koyduğu kurallara bağlı olmayı ilke sayar asayiş ve güvenliği sağlama yanında kişilerin mutluluğunu sağlama konusunda da birçok yükümlülükleri bulunan sosyal hukuk devleti olmanın doğal sonucuesas sayısı karar sayısı temel haklar ve ödevler başlığı altında düzenlenen hakları sağlamak ödevleri yerine getirmektir sağlıklı yaşam ya da sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı bu kapsamdadır bu hakkın ihlâli doğrudan doğruya sosyal hukuk devleti niteliğinin ihlâli anlamındadır i̇ptali istenilen yasa anayasadaki temel anlayışa ve sosyal hukuk devleti niteliğine ters bir anlayışın ürünüdür maddelere ilişkin ayrıntılı gerekçeleri de sırasıyla belirtmeden önce amacı gözardı eden maddeye değinmek gerekir yasanın bu konunun amacı sağlık hizmetleriyle ilgili temel esasları düzenlemektir diyen maddesi sağlık hizmetleriyle ilgili olarak gerçekleştirilecek düşünceyi ve politikayı saptayacak yerde ondan hiç söz etmemeyi yeğlemiştir düzenlenecek temel esasların gerçekleştireceği bir amaç elbette olacaktır yoksa bu amaç temel esası getirmek değildir doğal olanı önce temel amacı koymak sonra da bu amacı gerçekleştirecek temel esasları saptamaktır amaç varılacak ereği gerçekleştirilecek sonucu ve düşünceyi anlatır amaç olmadan konu belirgin biçimde çerçevelenemez yasa nitelendirilmesinin tersine gerçekte bir çerçeve getirmemektedir oysa sayılı yasanın maddesinde amaç açıkça belirtilmiştir nolu yasanın maddesinin bendinin içerdiği sağlık kurum ve kuruluşları yurt sathında eşit kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanır koordine edilir malî yönden desteklenir ve geliştirilir hükmü yalnızca yurt sathında eşit kaliteli ve verimli hizmet sunmak anayasanın ve maddelerinde belirtilen esasları gerçekleştirme açısından yeterli olmadığı gibi bu nitelikteki hizmet ilgili bakanlıkların anayasanın ve maddelerindeki ilkelerle bağlı tutulmayan görüşleriyle sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca yürütüleceğinden amaca uygun da değildir yasanın amacı anayasanın maddesinde öngörülen hak ve yükümlülükleri gerçekleştirerek sosyal hukuk devletinin amaçlarına işlerlik kazandırmaktan başka şey olamaz bu açıdan maddenin bendi anayasanın ve maddelerine aykırıdır yasada amaç değil temel esaslar belirlenmiş yasayla belirlenmesi gereken amaç sağlık ve sosyal yardım bakanlığı ile öbür ilgili bakanlıkların saptamasına bırakılmıştır bu yetki devri olduğundan anayasanın yasama yetkisi başlıklı yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez diyen maddesine de aykırıdır tüm bu nedenlerle iptali gerekir yasanın maddesinin bendinin ikinci ve üçüncü tümceleri sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi bu esas içerisinde sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca düzenlenir bu düzenleme ilgili bakanlığın görüşü alınarak yapılır diyerek amaç yerine bakanlıkların görüşüne ağırlık vermiş böylece bakanlığın ve hükümetin yasayı hattâ anayasayı da aşabilmesine olanak tanıyan sakıncalı bir yetki tanımıştır bir yasa işi olan amaç belirlemeyi sağlık ve sosyal yardım bakanlığına bırakmak yetki devri anlamında olduğundan bu hüküm anayasanın maddesine aykırıdır bendinin gerek görüldüğünde özel sağlık kuruluşlarının her türlü ücret tarifeleri sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca onaylanır hükmünü içeren dördüncü tümcesi sağlık hizmetinden yararlanmada çok önemli bir faktör olan ücret tarifelerinin onanmasını bakanlığın takdirine bırakarak inceleme dışında tutulmasına kapı açmakla sağlık hizmetlerinden yararlanma ve sağlıklı yaşam hakkı anlayışına ters düşmüştür bu nedenle gerek görüldüğünde ibaresi anayasanın maddesine aykırıdır iptali gerekiresas sayısı karar sayısı yine bendinin kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları veya sağlık işletmelerinde verilen her türlü hizmetin fiyatları sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca tespit ve ilan edilir diyen beşinci ve son tümcesi sosyal hukuk devletinde bir hak olarak saptanan hizmeti satış konusu olarak ele almıştır fiyat maliyet ve kârı kapsayan bir öğedir kâra yönelik bir iktisadi kuruluş için satış bedelini anlatır yasanın gerekçesi de gözetildiğinde anlaşılmaktadır ki sağlık kurumları iktisadî işletme anlayışıyla çalıştırılacaklardır fiyat ödeyemeyen yurttaş sağlık hizmetinden yararlanamayınca hak eylemli olarak ortadan kalkacağından düzenleme sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşamaz sosyal hukuk devletinde vatandaş için ancak gücüne göre katılma payı saptanabilir bu nedenlerle son tümce anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir yasanın maddesinin bendi ülke ihtiyacına uygun nitelikli sağlık personeli yetiştirilmesi amacıyla hizmet öncesi eğitim programları için yüksek öğretim kurulu ile koordinasyonu sağlar serbest ya da kamu kuruluşlarında mesleklerini icra eden sağlık ve yardımcı sağlık personeline hizmetiçi eğitim yaptırır bunu sağlamak amacıyla üniversitelerin kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşları île kamu kurum ve kuruluşlarının imkânlarından da yararlanır hizmetiçi eğitim programının ne şekilde ve hangi sürelerle yapılacağı sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca çıkartılacak yönetmelikle tespit edilir hükmündeki ülke ihtiyacına uygun nitelikli sağlık personeli yetiştirilmesi sözcükleri belli bir niteliği somut biçimde göstermemekte her ülke için değişen nitelikten amacın ne olduğu anlaşılamamaktadır niteliği bakanlık kendine göre yorumlayıp uygulayacaktır bu ise anayasanınmemurların ve diğer kamu personelinin nitelikleri atanmaları görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir diyen maddesinin ikinci fıkrasına aykırıdır personelin niteliği belli olmadan hangi amacı gerçekleştirmek ve hangi niteliği kazandırmak için hizmetiçi eğitim yapılacağı anlaşılamaz nitelik yasayla saptanacağı gibi kamu kurum ve kuruluşlarının olanaklarından yararlanma koşul ve esasları da ancak yasayla düzenlenebileceğinden yukarıya alınan hüküm anayasanın ve maddesine aykırı olduğundan iptali gerekir yasanın maddesinin bendindeki katılmakla yükümlü olduğu hizmetiçi eğitim programlarına uymayan veya bu programlarda başarılı olamayan sağlık personeline kamu kuruluşunda çalışanlar için ilgili bakanlığın serbest çalışanlar için kayıtlı olduğu kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşü alınmak suretiyle sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca geçici veya daimî meslekten uzaklaştırma cezası verilir katılmakla yükümlü olduğu hizmetiçi eğitim programına uymayan veya bu programlarda başarılı olamayan yardımcı sağlık personelinin meslekten geçici veya daimî uzaklaştırma cezası doğrudan sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca verilir hükmü değişik yönlerden anayasaya aykırılık taşımaktadır meslekten uzaklaştırma kazanılmış hak ilkesine aykırı bulunduğu gibi geçici ve sürekli çıkarmanın bağlandığı hizmetiçi eğitim programlarının nasıl düzenleneceği başarı oranının nasıl saptanacağı çıkarma kararında hangi ölçütlerin kullanılacağı da yönetmeliklere bırakılmaktadır kamu görevlisinin özlük işleriyle hakları ve yükümlülükleriyle ilgili işlemleri yönetmelikler değil yasalar düzenlemelidir hüküm anayasanın maddesine özellikle bu maddenin ikinci fıkrasına aykırıdır öte yandan sağlık bakanlığına tanınan geçici ya da daimî uzaklaştırma cezası verme yetkisine ilişkin hükümde neyin suç olduğu hangi koşullarda suçun oluşacağı açıklıkla belirtilmemiştir ayrıca bir ceza ancak yargı kararıyla verilebilir ve yargı yetkisi deesas sayısı karar sayısı anayasanın maddesi gereğince bağımsız mahkemelerindir yönetimin bakanın ceza vermesi anayasanın maddesine aykırıdır ceza da işlenmiş bir suç nedeniyle verilir bir suç olmadan ceza verilemez bendinde öngörülen cezalandırma anayasanın suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı maddesinin kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz fıkra ve suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz fıkra diyen kurallarına aykırıdır bu nedenlerle iptal edilmelidir yasanın maddesi bu kanun millî savunma bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişilerini ve gerçek kişileri kapsar demektedir millî savunma bakanlığıyla mensuplarına ayrıcalığı öngören millî savunma bakanlığı hariç hükmü anayasanın kanun önünde eşitlik başlıklı maddesine aykırı olduğu gibi anayasanın herkes için uygulanma esasını gösteren ve ayrıcalık tanımayan maddesine de aykırıdır bu nedenlerle iptali gerekir yasanın maddesinde sağlık ve sosyal yardım bakanlığı üncü maddede sayılan hizmet ve esasları bu sistem içerisinde gerçekleştirmek üzere ülke çapında teşkilât kurar veya kurdurabilir genel sağlık sigortasının tek elden yürütülmesini sağlamak amacıyla bütün sosyal güvenlik kuruluşlarının sağlık sigortası bölümleri ile tahsil ettikleri sağlık primlerini mevcut sosyal güvenlik kuruluşlarının biri veya bu amaçla kurulmuş yeni bir kurum bünyesinde toplamaya ve bu şekilde görevlendirilen veya yeni kurulan kurumun çalışma usul ve esaslarını tespite bakanlar kurulu yetkilidir denilmektedir sosyal güvenlik kuruluşlarının sağlık primlerini toplamaları ve sağlık sigortası bölümlerini oluşturmaları yasalara dayanmaktadır bu iki hususun yasal düzenleme konusu bulunduğu halde bakanlar kuruluna bırakılması bir yetki devri olduğundan anayasanın ayrıca maddesinin dördüncü fıkrasında geçen denetleyerek sözcüğüyle öngörülen ilgili kurumları koruma yerine onları kaldırma olanağı vermekle anayasanın maddesine aykırı olduğundan sözü edilen maddenin iptali gerekmektedir yasanın maddesi bu kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları ilgili bakanlığın teklifi ve sağlık ve sosyal yardım bakanlığının uygun görmesi halinde bakanlar kurulu kararı ile kamu tüzelkişiliğini haiz sağlık işletmesine dönüştürülürler yeterli işletme büyüklüğünde bulunmayan sağlık kuruluşları tek bir sağlık işletmesi altında toplanabilir hükmünü içermektedir sayılı sosyal sigortalar kanunu bir hizmet akdi ile çalışanları sigortalı saymış ve bunlardan toplanan primlerle oluşan sağlık kuruluşları eliyle kendilerine sağlık hizmeti verilmesini öngörmüştür yasa uyarınca işçi ücretlerinden kesilen primlerle oluşturulan hastahaneler dispanserler ana sağlık klinikleri ten bu yana işçilere sağlık hizmeti vermektedirler ayrı bir genel müdürlükte koordineli hizmet veren ssk sağlık tesisleri işçinin öz malıdır devlet vergilerden oluşan kaynağı kullanarak herkese sağlık hizmeti vermekle ödevlidir i̇şçiler vergiden başka ayrıca prim ödeyerek ssk eliyle sağlık hizmeti görmektedirler i̇şçilerin kendi sağlık hizmetlerini kendi kaynaklarından karşılamaları devletin diğer vatandaşlara daha etkin hizmet verme ödevini yerine getirmesinde yardımcı olmaktadır i̇şçiler dışında kimi kamu kurum ve kuruluşları da kendi mensuplarının vergi dışında ödedikleriesas sayısı karar sayısı ek gelirlerle sağlık tesisleri oluşturmuşlardır i̇ptali istenen madde kamulaştırma getirmemiş işçilerin ssk üyelerinin kişilerin kendi paralarıyla oluşturulan sağlık kuruluşlarının bir tür zor alımı anlamındadır böyle bir işlem hukukun üstünlüğü ilkesiyle bağdaşmayacağı gibi hukuk devleti niteliği de buna olur veremez madde bu yönden anayasanın maddesine aykırıdır sağlık tesisleri ssknun ise de gerçekte belli bir topluluğun yararlandığı malı olarak kullandığı kuruluşlardır i̇ptali istenen yasa bu kuruluşları asıl sahiplerinin ellerinden alınmasına olanak vermektedir madde bu nedenlerle ayrıca anayasanın mülkiyet hakkı başlıklı maddesine de aykırıdır madde maddede belirtilmesi gereken ana amacı taşımaktadır sağlık hizmetleri bakanlar kurulu kararı ile sağlık işletmelerine dönüştürülecek sağlık kuruluşları eliyle yürütülecektir yasanın genel gerekçesinde çerçeve nitelikli bir sağlık hizmetleri temel kanununa duyulan gereksinme ülke gerçekleri gözetilerek sağlık hizmetlerinin tek bir politika olarak yürütülmesi amacına bağlanmakta böylece sağlık hizmetlerinin reorganizasyonunda iktisadî işletme anlayışı gerçekleşeceği ve kimi temel kuruluşların uygulamalarına esas olarak hazırlıklara başlanacağı anlatılmaktadır açıkça görülmektedir ki sağlık işletmeleri iktisadî işletme anlayışıyla çalışacaktır i̇nsanlar için bir hak devlet için de bir yükümlülük olan bu konu ticarî işletme konusu olamaz dilekçenin genel gerekçe bölümünde ve burada açıklanan nedenlerle anayasanın ve maddesine de aykırı bulunan maddenin iptali gerekir yasanın sözleşmeli personel başlıklı maddesinin birinci fıkrasında sağlık işletmesi uygulamasına geçirilen sağlık kuruluşlarında genel idare teknik sağlık ve yardımcı sağlık eğitim ve öğretim avukatlık din ve yardımcı hizmetler sınıflarına dahil personel kadro karşılık gösterilmek kaydıyla sayılı devlet memurları kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin hükümlerine tabiî olmaksızın sözleşmeli personel statüsünde eleman çalıştırılabilir üçüncü fıkrasında da bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ile ücretleri sağlık kuruluşunun niteliği kapasitesi bulunduğu yer verilen hizmetler personelin bilgi ve becerisi kuruluşa katkısı verdiği hizmetin türü ve önemi ile benzeri nitelikler esas alınarak sağlık ve sosyal yardım bakanlığının teklifi üzerine ve gerektiğinde ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak bakanlar kurulunca tespit edilir denilmektedir bu hükümler devletin aslî ve sürekli hizmetlerini genel idare esaslarına göre yerine getiren memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin aylık ve ödenekleriyle diğer özlük işlerinin yasa ile düzenlenmesinin şart olduğunu hükme bağlayan anayasanın maddesine aykırı düşmektedir ayrıca söz konusu fıkralardaki öbür hususlar da yasa ile düzenlenmesi gereken konulardır bunların bakanlar kuruluna verilmesi yasama yetkisinin devri anlamındadır böylece anayasanın maddesine de aykırı olan maddenin iptali gerekir yasanın yönetmelikler başlıklı maddesi sağlık işletmesinin yönetimi ile çalışma usul ve esasları bakanlar kurulunca hizmet ve ilâç alma ilgili kurum ve kuruluşlara ait araç gereç ve malzemelerin kiralanması devri gayrimenkullerin kiralanması prim dağıtımının esas ve usulleri ile personelin devrine ait usul ve esaslar tıbbî araç gereç ve malzeme yönünden standardı ile tıbbîesas sayısı karar sayısı araç ve gereçlerin alımında teknik şartnamelerin hazırlanmasındaki kıstasların belirlenmesi maliye ve gümrük ilgili bakanlıklar ve sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca müştereken bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis hizmet personel kıstaslarını belirlemeye sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilâtlanmalarına sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu kanunla ilgili diğer hususlar sağlık ve sosyal yardım bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle tespit edilir hükmünü taşımaktadır maddenin bendi anayasanın maddesine aykırı olarak sözleşmeli personele ödenecek prim dağıtımının esas ve usulleri ile personel devrine ait usul ve esasları yasa yerine ilgili bakanlıklardan oluşan kurula bırakmıştır bu ibareler anayasanın maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına aykırılık nedeniyle iptal edilmelidir aynı nedenle bendinde yer alan personel sözcüğü de iptal edilmelidir yasanın geçici maddesinin ikinci fıkrasının ilk tümcesinde bu suretle kayıtlarını yaptıranlardan her yıl bakanlar kurulunca tespit edilen miktarda prim tahsil edilir denilmektedir anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasında ise vergi resim harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur değiştirilir veya kaldırılır hükmü yer almaktadır prim ödeme bir yükümlülüktür bunun konulması miktarı ve değiştirilmesi ancak yasayla olanaklıdır bakanlar kurulu da ancak yasanın belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapabilir maddenin ikinci fıkrasının ilk tümcesi anayasanın maddesine açıkça aykırı bulunduğundan iptali gerekir yasanın maddesi diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kalkar demektedir bu düzenleme hangi yasanın hangi maddesinin yürürlükten kaldırıldığını açıklamamaktadır diğer yasaların hangi ölçüde bu yasaya aykırı oldukları sübjektif yoruma ve takdire bağlı kalacaktır yasaların yürürlükten kaldırılmasında takdir etken olacaktır oysa bu husus bir yasa konusu olup kesin yetki yasama organınındır burada kapalı biçimde de olsa bir yetki devri söz konusu olduğundan sözü edilen maddenin anayasanın maddesine aykırılığı nedeniyle iptali gerekir