esas sayısı karar sayısı sayılı kanunun maddesiyle tarihli ve sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasına eklenen kanal i̇stanbul ve benzeri suyolu projeleri ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasına kanal i̇stanbul ve benzeri suyolu projeleri ibaresi eklenmiştir sayılı kanun bazı yatırım ve hizmetlerin yap işlet devret modeli çerçevesinde yaptırılmasını düzenlemektedir yap i̇şlet devret modeli i̇ngilizce build operate transfer bot kavramından dilimize geçmiş olup ileri teknoloji veya yüksek maddi kaynak ihtiyacı duyulan projelerin gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere geliştirilen özel bir finansman modelidir buna göre yatırım bedeli elde edilecek kar dâhil sermaye şirketine veya yabancı şirkete şirketin işletme süresi içerisinde ürettiği mal veya hizmetin idare veya hizmetten yararlananlarca satın alınması suretiyle ödenmektedir devlet idari bir sözleşme kapsamında ileride elde edeceği gelir karşılığında uzun bir süre için bir kamu hizmetinin kurulmasını ve yürütülmesini yerli veya yabancı bir şirkete ihale etmektedir böylece özel şirket kendi temin ettiği finansman yoluyla yatırımı yapmakta ve belli bir süre boyunca ürettiği mal ve hizmetleri devlete veya tüketicilere satmak suretiyle yaptığı yatırımın karşılığını geri almaktadır öngörülen süre sonunda ise tesislerin mülkiyeti devlete geçmektedir anayasanın maddesine yılında sayılı anayasa değişikliği kanunu ile eklenen dördüncü fıkraya göre devlet kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişileri tarafından yürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek ve tüzel kişilere yaptırılabileceği veya devredilebileceği kanunla belirlenir buna göre hangi yatırım ve hizmetlerin yap işlet devret modeline göre özel hukuk sözleşmeleriyle yaptırılacağı kanunla düzenlenebilecektir ancak bu anayasayı ihlal edici nitelikteki her türlü projenin yap işlet devret modeli ile yapılabileceği anlamına gelmemektedir kanal i̇stanbul projesi olarak adlandırılan karadeniz –marmara kanalı projesinin öngörülen planı itibariyle anayasanın pek çok maddesini ihlal edici nitelikte çevresel zararlara neden olacağı ve büyük riskler taşıdığı bilimsel raporlarla ortaya konulmuştur karadeniz marmara kanalı için yılında bir çed başvuru dosyası hazırlanmıştır bu dosyada öngörülen alternatif üç ayrı geçiş yolu arasında önerilen güzergâh durusu gölü‟nün doğusundan başlatılıp sazlıdere barajı üzerinden küçük çekmece gölüne ulaşmaktadır bu plana göre kanalın boyu km eni yüzeyde tabanda ve derinliği olarak belirlenmiştir kanalın kmlik bölümü arazide kmlik bölümü ise küçük çekmece gölündedir kanalın genişliği sazlıdere baraj gölünde artacak ve küçük çekmece gölünde metreye ulaşacaktır yapılacak kanalın çevresel etkileri başlıca iki başlık altında incelenebilir bu etkilerin ilki kanal projesinin marmara denizi ekolojisi üzerindeki etkileridir kanalın pek çok bakımdan marmara denizi ekolojisini etkilemesi olasıdır marmara denizine dökülecek kazı materyali küçük çekmece gölünün çamurunun kazı ve akıntı yoluyla süpürülmesi sonucu marmara denizine taşınacağı ifade edilmektedir diğer taraftan karadenizin az tuzlu suyununesas sayısı karar sayısı marmara denizinin oksijen düzeyini düşürerek canlı yaşamını olumsuz etkileyeceği hatta denizden yayılacak zararlı gazların insan yaşamını tehdit edeceği ileri sürülmüştür kanalın doğuracağı diğer çevresel etkiler ise deprem veya kaza sonucu oluşacak zararlı çevresel etkilerden oluşmaktadır öncelikle kanal alanından çıkarılan kazı materyalinin önemli bir kısmı marmara denizinde bir konteyner limanı dalga kıran ve adalar oluşturulmak üzere marmara denizine döküleceği açıklanmıştır karadeniz‟den küçük çekmece gölü‟ne kadar kara alanında kanal üstündeki arazi de göz önüne alınarak kanal kazısından çıkarılacak materyal milyar olarak hesaplanıştır bu materyalde kadar hacım artışı olacağı da hesaba katılarak taşınması ve yığılması gereken kazı materyalinin hacminin milyar me ulaşacağı tahmin edilmektedir bu materyalin özgül ağırlığı kaya veya tortul materyal cinsine göre tonm³ olarak kabul edildiğinde toplam ağırlık milyar ton hesaplanmıştır bu materyal ile kuzeyde karadenizde bir konteyner limanı ile dalgakıran yapılması güneyde marmara denizinde de bir konteyner limanı yapılması ve adalar oluşturulması planlanmıştır ancak sözü edilen materyalin kamyonlar ile taşınmasının altyapı eksikliği maliyet yüksekliği trafiğe getireceği yük gibi nedenlerle mümkün olmadığı materyalin bir raylı sistem ile taşınması gerektiği ileri sürülmüştür bu materyalin kazılması ve taşınmasının gerekli yollar ve altyapının yapılması ve kanal betonunun atılması için asgari yıllık bire süreye ihtiyaç olduğu ileri sürülmüştür ayrıca kazı alanının jeolojik niteliği dikkate alındığında çıkarılacak yumuşak eosen ve miosen kireç taşının yapılması öngörülen dalgakıran ve adalar için kullanılmaya elverişli olmadığı belirtilmiştir küçük çekmece gölü tabanında da milyon m³ çamurun kazılacağı bildirilmiştir bu çamur marmara denizinin dibine taşınacaktır küçük çekmece gölü yaklaşık km uzunluğunda en geniş yerde eni km derinliği en derin yeri olan bir lagün‟dür göl tabanında çevreden taşınan ve derelerin getirdiği kum kil killi kum kumlu kil kumlu tozlu kil türünde materyal çamurları bulunmaktadır sazlıdere barajı göle gelen temiz ve tatlı suyu kesmiştir göl çevresinden gelen ve diğer derelerin getirdiği evsel atıklar ve sanayi atıkları ile aşırı derecede kirlenmiştir gölün dip çamurlarında da önemli miktarda ağır metal birikimi olduğu belirlenmiştir küçük çekmece gölünde açılacak kanal tabanda yerine göre mlik bir kazıyı gerektirmektedir bu kazı sonucu dipte biriken kirli çamur marmara denizine taşınacaktır diğer taraftan kanalın eğimli olması dolayısıyla karadenizden marmara denizine güçlü bir su akışı olacaktır su m³snlik bir akış hızı ile göl tabanını kazıyacaktır kanaldan göle girecek su milyon m³gün milyar m³yıl arasında olup gölün su hacmini milyon m³ günde yenileyebilecektir bu durumda göl suyu yılda en az defa karadeniz suyu ile yenilenecektir göldeki yüksek akıntı taban ve yanlardaki dip çamurlarını marmara denizi‟ne taşıyacaktır göl tabanından yanlara doğru gelişecek oyulmanın yıllarca devam edeceği ve kıyıda önemli denge bozulmaları yaratacağı göz önüne alınması gereken çok ciddi bir sorundur küçük çekmece gölüne verilen sanayi atıklarının dip çamurunda biriktiği belirlenmiştir gölden kazınıp marmara denizi‟ne dökülecek çamur ile konteyner limanı dalgakıranı ve ada yapılması planlanmıştır denizin dibine çökelen çamurda bulanan kil ve bu kil minerallerine bağlanmış olan ağır metaller denizi kirleteceklerdir zaten yaşanabilir bir ortam özelliğini önemli ölçüde kaybetmiş olan marmara denizi küçük çekmece gölününesas sayısı karar sayısı çamuru ile daha da kötü duruma sürüklenecektir küçük çekmece gölünden geçecek olan hızlı akıntının taşıyacağı çamurun lodos rüzgârı ve fırtınası etkisi ile zamanla konteyner limanını doldurması da olağandır lodos fırtınalarının kanal akıntısı önüne çıkaracağı kum ile konteyner limanının kumlanmasının da söz konusu olabileceği belirtilmiştir marmara denizinin ciddi bir kirlenme sorunu ile karşı karşıya olduğu ve açılması düşünülen kanalın bu kirlenmeyi aşırı derecede hızlandıracağı ileri sürülmüştür marmara denizi bir tatlı su gölü halindeyken çanakkale boğazının açılması ve tuzlu akdeniz suyunun girmesi ile tuzlu bir denize dönüşmüştür tatlı su canlılarının ölüp dibe çökmesi derin çukurlarda anaerobik havasız ayrışmaya ve bu ayrışma ürünleri ile suyun doygunlaşmasına sebep olmuştur denizin dibindeki kırıklardan çıkan metan ch vd gazlar da derindeki suları doyurmaktadır karadeniz‟den gelen daha az tuzlu sular kalınlıkta bir su akıntısını sağlamaktadırlar ancak tuna nehrinin milyar m³ kadar su getirdiği ve avrupanın lâğımı gibi kirliliğini taşıdığı kuzeyden karadenize akan nehirlerin de çok kirli oldukları göz önüne alındığında marmara denizini kirleten temel etkenin karadenizden gelen kirli su akıntısı olduğu anlaşılmaktadır karadenizin ege denizi ve akdenize göre cm daha yüksek olduğu poyraz rüzgârı altında kuzeyden güneye ittirilen karadenizde suyun yükseldiği ve seviye farkının hatta metreye kadar ulaştığı bildirilmiştir karadenizden marmara denizine akan daha az tuzlu hafif su mlik bir üst tabaka oluşturmaktadır ege denizinden çanakkale boğazı ve devamındaki kanyon buyunca marmara denizine giren daha tuzlu ağır su ise yer yer çukurlardaki suya dalarak karadenize ulaşmaktadır ancak alttaki tuzlu suyun bir bölümü boğazlardaki eşikler ve ters akıntılargirdaplar ile üste çıkmakta ve karadeniz suyuna karışarak geri dönmektedir bu olay çok önemlidir çünkü derinde oksijen bakımından fakir ve anaerobik ayrışma sonucunda metan ch hidrojen sülfür hs ve amonyak nh dolayısı ile nhoh ile zenginleşmiş suyun yüzeye ulaşması balıklar için olduğu kadar kıyılarda yaşayan halk için de ölümcül ölçüde tehlikeli olduğu belirtilmiştir karadeniz marmara denizi kanalından geçecek su debisinin m³sn olacağı tahmin edilmektedir bu su akışının günlük miktarı milyon m³ yıllık miktarı ise milyar m³ olarak hesaplanmaktadır bu kadar suyun getireceği organik maddelerin ve kirliliğin marmara denizi derin suyuna çökelmesi buradaki yetersiz oksijen miktarının çok daha azalmasına ve metan ch ile hidrojen sülfür hs miktarının aşırı ölçüde artmasına sebep olacağı belirtilmiştir kanal akıntısı küçük çekmece gölü tabanındaki ağır metal yüklü oksijence çok fakir anaerobik ortamda olan çamur tabakasını da kazıyıp marmara denizi‟ne taşıyacağı göz önüne alınmalıdır bu çamurun ve göle ulaşan derelerin her yıl getireceği killi ve kirli materyalin de denize taşınacağı derin suya çökeleceği hesaba katılmalıdır marmara denizinin kuzeyinde önemli bir fay hattı olduğu ve yüksek deprem riskinin bulunduğu bilinmektedir olası bir depremin kanal betonunu kırması ve tuzlu suyun hızla yer altı sularına karışması riski bulunmaktadır kanalın geçeceği alanın jeolojisinin yumuşak eosen kireç taşından oluştuğu ve bu kayaların suyu aşırı derecede geçirgen olduğu belirtilmiştir olası bir deprem ya da kaza sonucu kanalda oluşacak kırıklardan çok yüksek debi ile akan tuzlu suyun yer altına yayılacağı ve i̇stanbulun içme suyu rezervlerine karışacağı ve içme suyunu kirleteceği belirtilmektedir diğer taraftan kanalın yapısı ve yüksek debili su akıntısı dikkate alındığında büyük tankerlerin ve yük gemilerinin manevra yapmasının çok kolay olmadığı ve kaza riski bulunduğuesas sayısı karar sayısı belirtilmiştir kanaldan geçirilmesi öngörülen akaryakıt tankerlerinin m boyunda ton olacağı belirtilmiştir üst kenarı alt kenarı olan ters yamuk kesitte ve çok hızlı akan kanalda manevra yapmanın zorluğu kazalara açık olduğu hesaba katılmalıdır herhangi bir kaza anında tankerlerin yan yatarak kanalı tıkaması ve yüksek debiyle karadenizden marmaraya akan tuzlu suyun kanaldan taşarak yer altı sularına karışma riskinin çok yüksek olduğu belirtilmiştir ayrıca herhangi bir patlama ya da yangın durumunda kanalın zarar görerek işlevsiz hale gelmesi tuzlu suyun toprağa ve yer altı sularına karışma riskinin de çok yüksek olduğu ileri sürülmüştür çıkacak bir yangın doğalgaz veya amonyak tankerinin patlaması sonucu kanal kullanılmaz hale geleceği gibi kanal çevresinde oluşturulması öngörülen yerleşim alanlarını yakıp yok edeceği ve bölgeyi yaşanamaz bir çöle dönüştüreceği belirtilmiştir kanal inşaatının ve çıkarılacak hafriyatın taşınmasının ciddi bir hava kirliliğine ve sera gazı yayılımına neden olacağı da gözden uzak tutulmamalıdır çed başvuru dosyasından elde edilen verilere göre kanal inşaat alanının hektarı çayırlık hektarı mera hektarı tarım alanı hektarı orman hektarı fundalık alanlardan oluşmaktadır bu arazilerin tamamı yok edilerek kazılacak ve yerine beton dökülmek suretiyle kanal inşa edilecektir kanal i̇stanbul projesinin sulak alanlar üzerinde de çok büyük ekolojik tahribata neden olacağı belirtilmiştir terkos ve küçükçekmece gibi uluslararası öneme sahip sulak alanlar listesinde yer alan iki tatlı su kaynağı projenin etki alanı içerisindedir kentin ikinci büyük su kaynağı olan ve tek başına i̇stanbulun su ihtiyacının sini karşılayan terkos gölü̈ aynı zamanda i̇stanbulun en zengin florasına sahiptir yukarıda belirtilen nedenler dolayısıyla terkos gölünün tuzlanma riski çok büyüktür kanal avcılar bağcılar gaziosmanpaşa güngören küçükçekmece başakşehir ve esenyurt ilçelerinin su ihtiyacını karşılayan sazlıdere barajını tamamen tuzlu su ile dolduracaktır kanal projesinin çevresel etkilerine ilişkin olarak prof dr doğan kantarcı tarafından hazırlanan bilimsel rapor ekte sunulmuştur çevre ve doğa üzerinde değinilen bu olumsuz etkileri nedeniyle kanal i̇stanbul projesi anayasanın birçok maddesine açıkça aykırılık oluşturmaktadır sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı bakımından anayasanın maddesinde herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu kuralına yer verilmiştir ayrıca çevreyi geliştirme çevre sağlığını koruma ve çevre kirlenmesini önlemenin devletin görevi olduğu belirtilmiştir i̇nsan onurunu ve birey özgürlüğünü korumayı esas alan klasik insan hakları teorisinin insan merkezci yaklaşımı ile çevre merkezci çevre hakkı yaşam hakkı ortak paydasında buluşmaktadır yaşam veya yaşam hakkı ortak paydası égocentrisme den écocentrismee geçişte insanı ilk ve birincil konumdan çıkarsa da insana varlığının ancak yaşamı oluşturan bileşenler bütünü içerisinde anlam kazanabileceği bilincini verir yaşamın ortak payda olarak alınması çevre hakkının insan haklarının sert çekirdeği ile bitişik olma özelliğine dikkat çekilmesi bakımından da önem taşımaktadır başka bir hak kategorisi yoktur ki çevre hakkı kadar yaşam hakkı güvencesi için vazgeçilmez olsun çevreesas sayısı karar sayısı hakkının öznesi yine insandır ve insan yaşamının devamı çevrenin sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürmesine bağlıdır bu nedenle devletin çevreyi koruma ödevi yaşamı koruma ödevinin uzantısı olarak da görülebilir ayrıca çevrenin korunması onurlu bir yaşamın da zorunlu unsurudur nitekim avrupa i̇nsan hakları mahkemesi de öneryıldıztürkiye başvurusunda çevreyi koruma ödevi ile yaşam hakkını koruma ödevinin özdeşliğini ortaya koymuştur öneryıldız kararında güvenli bir çevrede yaşama hakkı ve devletin olumlu yükümlülüğü öne çıkmaktadır madde da devlet için öngörülen üçlü yükümlülük ihlali ekolojik dengeyi bozacağından anayasa madde te öngörülen öze dokunma yasağı çevre hakkı bakımından ihlal edilecektir ayrıca çevrenin korunması onurlu bir yaşamın da zorunlu unsurudur ai̇hm pek çok kararında çevresel koşulların birey yaşamını katlanılmaz hale getirdiğinde sözleşmenin maddesinde güvence altına alınan özel ve aile hayatının korunması hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir kanal i̇stanbul projesinin yukarıda değinilen riskleri ve olası sonuçları göz önüne alındığında böyle bir projenin hayata geçirilmesinin insan yaşamı ve yaşamın bileşenleri olan çevre için geri dönülmesi olanaksız zararlı etkileri olacağı açıktır ve böyle bir projeye geçit verilmesi devletin anayasanın maddesinden kaynaklanan yükümlülüklerinin ihlali sonucunu doğuracaktır özellikle böyle bir projenin yap işlet devret modeliyle yapılması halinde yüklenici firmaların ekonomik çıkarları ön plana alınacaktır ve maliyetleri azaltmak amacıyla firmalar çevre koruması için gerekli önlemleri gerektiği gibi almayacak ya da ucuz maliyetli göstermelik tedbirler alacaklardır yukarıda belirtildiği gibi böyle bir projenin hayata geçirilmesi on yıldan fazla bir zaman alabilecektir ve hiçbir getirisi olmadan on yıldan daha uzun süre boyunca milyar dolarlık masraflar yapmak zorunda olan şirketler çevrenin korunması için gerekli masrafları yapmaya yanaşmayacaklardır bu ise açıkça anayasanın maddesine aykırı sonuçlar doğuracaktır tarımsal üretim bakımından diğer taraftan projenin etki alanının ü farklı niteliklere sahip tarım arazilerinden oluşmaktadır sayılı toprak koruma ve arazi kullanımı kanununda ‘mutlak tarım arazisi olarak tanımlanan milyon bin mlik tarım alanı projenin etki alanında yer almaktadır i̇stanbulun meralarının da proje alanı içerisinde kalmaktadır anayasanın maddesine göre devlet tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanımını ve tahribini önlemek için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü altındadır çevre için oldukça büyük riskler taşıyan ve i̇stanbulun tarım alanlarını ve meralarını tahrip eden böylece i̇stanbulun kırsalındaki en önemli geçim kaynağı olan tarım ve hayvancılığı sekteye uğrayacak olan projenin uygulamaya geçirilmesini öngören kural anayasanın maddesine de aykırıdır üstelik kanal mekânı herhangi bir tarım arazisinin bulunduğu yer değil i̇stanbul gibi nüfusu milyona yaklaşan devasa bir dünya kentinin bitişiğinde yer aldığından tahribatın etkileri çok daha vahim olacaktır ormanların korunması ve geliştirilmesi bakımından kanal i̇stanbul güzergâhının yaklaşık kmsi orman arazisinden geçmektedir çed başvuru dosyasından yalnızca kanalın fiziki inşası için hektar orman hektarı fundalık alanın yok edileceği anlaşılmaktadır orman kanununun maddesine göre fundalıklar da orman tanımı içindedir dolayısıyla esas sayısı karar sayısı hektardan fazla devlet ormanının yok edilmesi söz konusu olacaktır diğer taraftan kanal inşaatı sırasında kmlik güzergâh boyunca tahrip edilecek ormanlar göz önünde tutulmalıdır diğer taraftan deprem ve kazalar gibi nedenlerle kanalın taşarak ya da kırılarak veya çatlayarak tuzlu suyun ormanlara yayılmasıyla ormanlar yok olacağı gibi herhangi bir kaza nedeniyle ortaya çıkacak patlama ya da yangın dolayısıyla ormanların yanması riski de çok yüksektir kanal etrafına yapılması öngörülen yerleşim ve ticari alanlar dolayısıyla ormanların tahrip edilmesi de kaçınılmazdır anayasanın maddesine göre devlet ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez orman sınırlarında daraltma yapılamaz görüldüğü gibi anayasa ormanların tahribini orman alanlarının daraltılmasını ve ormanlara zarar verilmesini kesin olarak yasaklamakta ve ormanların korunması için gerekli tedbirleri alma ödevini devlete yüklemektedir oysa iptali istenen kural ile orman alanları daraltılmakta ormana zarar veren faaliyetlere izin verilmekte ve devlet ormanlarının mülkiyeti yerli ve yabancı özel şirketlere geçirilmektedir bu nedenle kural açıkça anayasanın maddesine aykırıdır tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması bakımından diğer taraftan yaşamın günümüzden bin yıl önce başladığını gösteren ve yılında derece arkeolojik doğal sit alanı statüsüne alınan yarımburgaz mağarası proje alanındadır mağaranın kuzeyinde tescilli bir roma köprüsü̈ de bulunmaktadır bölge derece arkeolojik sit alanı olan filiboz örenyeri ile helenistik ve roma dönemlerine tarihlenen iki adet antik liman ve göl içinde kalmış bir antik deniz feneri sarnıç bir kale kalıntısı yol vb pek çok anıtsal mimari kalıntılara da ev sahipliği tapmaktadır anayasanın maddesine göre devlet tarih kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar tarihi ve kültürel mirasın korunmasına aykırı uygulamalar anayasanın maddesine aykırılık oluşturur yukarıda belirtilen ve proje alanında kalan tarihi yapı ve anıt kalıntılarının yok edilmesine yol açacak olan iptali istenen kural açıkça anayasanın maddesine aykırıdır planlama ve üstün kamu yararı bakımından anayasanın maddesinde ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır kuralına yer verilmiştir bu açıdan değerlendirildiğinde kanal i̇stanbul projesinin yukarıda belirtilen ekolojik tahribatın yanında sadece yapım aşamasında değil tamamlandıktan sonra da büyük bir ekolojik tahribata neden olacağı açıktır kanal i̇stanbul hattında bir günde tüketilecek elektrik harcanacak su ve ortaya çıkacak atık miktarı düşünüldüğünde üstün kamu yararına uygun olmadığı ortaya çıkmaktadır bu nedenle kural anayasanın maddesine de aykırıdır uluslararası yükümlülükler bakımından anayasanın maddesine göre usulüne göre onaylanarak yürürlüğe konulan uluslararası sözleşmeler kanun niteliğindedir ve devletin bu sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerine uygun davranması hukuk devleti ilkesinin gereğidir türkiye nisan tarihli karadenizin kirliliğe karşı korunmasına i̇lişkin bükreş sözleşmesine taraftır bükreş sözleşmesi karadenizdeki canlı deniz kaynaklarının ve biyolojik çeşitliliğin korunması ve karadenizin tehlikeli maddelerden kara kaynaklı ve gemi kaynaklı kirlilikten gemilerden denize boşaltmaların yol açtığı kirlenmedenesas sayısı karar sayısı atmosferden kaynaklanan veya atmosfer yoluyla taşınan kirlenmeden korunması yükümlülüklerini öngörmektedir kanalın inşası ile oluşabilecek çevresel riskler sadece türkiyede değil karadenize kıyısı bulunan komşu devletlerde de ekolojik sonuçlar doğurma riski barındırmaktadır dolayısıyla yap işlet devret modeli çerçevesinde hızla hayata geçirilerek işletmeye açılması istenen projenin türkiyenin uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan özen yükümlülüğüne uymadan ekolojik riskler doğurması anayasanın maddesine aykırılık oluşturacaktır öte yandan kanal i̇stanbul bağlamında türkiyenin komşu ülkelere karşı yükümlülükleri sadece bükreş sözleşmesi ile sınırlı değildir uluslararası çevre hukukunun başlangıç metni olan stockholm i̇lkelerinin maddesinde yer alan ve artık uluslararası teamül kuralı haline gelen başka ülkenin çevresine zarar vermeme ilkesi ne de aykırılık oluşturacaktır bu nedenle kural anayasanın maddesine de aykırıdır devletin olumlu yükümlülükleri bakımından ekolojik dengeyi bozarak yaşam hakkı açısından ciddi bir tehdit kaynağı oluşturacak olan kanal i̇stanbul devletin insan haklarına saygı yaşam hakkını koruma ve anayasal hak ve özgürlükleri geliştirme şeklindeki üç düzlemdeki yükümlülüğüne açıkça aykırılık teşkil etmektedir madde da sıralanan üçlü yükümlülük ihlal edileceğinden herkesin yaşama maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını md insan haklarına saygılı devlet ilkesini md ve devletin hak ve özgürlükleri ilerletme yükümlülüklerine md aykırılık teşkil etmektedir açıklanan nedenlerle sayılı kanunun maddesiyle tarihli ve sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasına eklenen kanal i̇stanbul ve benzeri suyolu projeleri ibaresi anayasanın ve maddelerine aykırıdır iptali gerekir iii yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ sayılı askerlik kanunu i̇le diğer bazı kanunlarda ve sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun iptali istenen kuralları yukarıda açıklandığı gibi anayasanın pek çok maddesine aykırıdır ve uygulanması halinde telafisi imkânsız sonuçlar doğuracağı açıktır anayasal düzenin hukuka aykırı kural ve düzenlemelerden en kısa sürede arındırılması hukuk devletinin temel gereğidir anayasaya aykırılıkların sürdürülmesi özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyecektir hukukun üstünlüğünün sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesi hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacaktır i̇ptali istenen kuralların uygulanmasından kaynaklanan ağır temel hak ihlallerinin bir an önce sona erdirilmesi ve daha ağır ve telafisi imkansız sonuçlar doğurmasını engellemek amacıyla anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin de durdurulması istenerek anayasa mahkemesine dava açılmıştır iv sonuç ve i̇stem tarihli ve sayılı askerlik kanunu i̇le diğer bazı kanunlarda ve sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle tarihli ve sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasına eklenen kanalesas sayısı karar sayısı i̇stanbul ve benzeri suyolu projeleri ibaresinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptaline ve uygulanması halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar olacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz