esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ taşköprü asliye hukuk mahkemesinin başvurma gerekçesi şöyledir sayılı nüfus kanununun inci bölümünün üncü maddesinde aile kütüklerinin ailenin bütün fertlerinin dinini ihtiva eder denilmektedir uncu bölümünün ncı maddesinde ve diğer kayıt düzeltme davaları ilgilinin oturduğu yer asliye hukuk mahkemesinde cumhuriyet savcısı ve nüfus başmemuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır denilmektedir bu maddenin üncü fıkrasında din değiştirme suretiyle de olsa ad ve soyadın değiştirilmesi mahkeme kararı ile yapılır denilmektedir nci maddede bu konudaki idari işlemler düzenlenmektedir aynı yasanın inci maddesinde şahsi halleri bildirme yükümlülüğü düzenlenmiştir nci maddede türk vatandaşlığına alınanların vatandaşlık bildirgeleri düzenlenmiştir aynı yasanın ncü maddesi ile kütüklerini ve dayanaklarını resmî belge niteliğinde saymış aksi kanıtlanıncaya kadar bunların geçerli olduğunu kabul etmiştir medeni kanunun nci maddesi resmî sicillerin doğru olmadığı kanıtlanıncaya kadar bunların içerikleriyle işlem yapılacağını ancak bunların doğru olmadığının kanıtlanmasının özel biçime bağlı bulunmadığını bildirmiştir k nun inci maddesi ahvali şahsiyenin sicil kayıtları ile belirleneceğini bildirmiştir aynı yasanın inci maddesi hükmü hâkimin hükmü olmadıkça ahvali şahsiye sicilinin hiçbir kaydı tashih edilemez demektedir humk nuna göre hüküm çekişmeli bir yargılama sonunda mahkemece verilen karardır beyan ve isteğe göre hüküm kurulamaz hüküm anlam ve içeriği itibari ile bir kanıtlamayı ve kabulü gerektirir ve kapsar buna göre davacıların davası yargılanmak ve usulen delilleri telaki olunmak durumundadır sadece davacıların istekleri doğrultusunda hüküm kurmak ve nüfus kayıtlarındaki din sütununda bulunan islâm kelimesini istek gibi değiştirmek ve buna göre kayıtlarda düzeltme yapmak usule aykırı olur halde humk nuna göre yargılama yapmak delilleri incelemek davacıların dilekçelerindeki tanıklarını dinlemek ve onlara dinlerinin ne olduğunu sormak gibi yargılama işlevlerini mahkememiz yürütmekle karşı karşıyadır diğer bir deyişle davacıların davasının kabulü için beyanları yeterli sayılmayıp onların gerçekten ermeni ya da hıristiyan olduklarının kanıtlanması gerekmektedir mahkememiz bu tür bir yargılamanın çağdaş olup olmıyacağını ve anayasaya uygun olup olmıyacağını da gözönüne almaktadır kaldıkı türk yargılama sisteminde bir türk hâkiminin bir kişinin dinini sorup tespit etmesi ve neticede herhangi bir dinden olduğunu kabul edip kayıtlarda buna göre değişiklik ve düzeltme yapılmasına hükmetmesine hem yetenek ve hem de anayasal yönden olanak bulunmamaktadıresas sayısı karar sayısı anayasamızın maddesi hükmünde kimsenin ibadete dini ayin ve törenlere katılmaya dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamıyacağı yazılıdır keza maddesi hükmünde kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamıyacağı yazılıdır nci maddeye göre c lâik bir devlettir nci madde hükmüne göre herkes felsefi inanç din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir yasalarımızda din ve mezhebin soy ve ırkın uygulama bakımından yeri olmamak gerekir yoktur da hiçbir yasada kişinin dinine göre bir işlem farklılığı yer almamıştır anayasanın inci maddesine göre kanunlar anayasaya aykırı olamaz şu hale göre mahkememiz gerek yukarıda yazılı ön mesele gerekse uygulamakla yükümlü olduğu sayılı kanunun anılan yasalar hükümlerine göre ve sayılı kanunun maddesi hükmüne göre uygulanacak kanun olduğunu kabul etmek durumundadır bu kanunun ise gerek yukarıda değinilen nedenler ve gerekse aşağıda gösterilen nedenlerle anayasaya aykırı olduğuna resen inanmaktadır tarihte hiç bir din saliklerine dine mensup olduklarını gösterir bir belge verilmesini emretmemiştir i̇slâmda gerek asrı saadette gerek emevi gerekse abbasi halifeleri döneminde gerekse selçuklu döneminde bile müslümanlara kayıtlarda ayrıca yer verilmemiştir kendilerinin i̇slâm olduğunu gösteren bir belge düzenlenmemiş diğer din mensuplarına da bir kayıt ve belge verilmemiştir ancak osmanlı döneminde devletin ana yapısı lâik olmadığından ve yavuz sultan selimin halifeliği osmanlı hanedanına almasından sonra bu yolda işlevler başlamıştır tarihli sicilli nüfus kanunu bu biçimde yürürlüğe konulmuş nüfus kayıtlarında ve nüfus cüzdanlarında din sütunu açılmıştır bu kanun son zamanlara kadar yürürlükte kalmış bütün bir kuruluş kayıtları ve kuruluş memurları dini kişinin bir hüviyeti ve ayırıcı vasfı olarak benimseye gelmişlerdir sayılı kanun adı geçen kanunun üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de eski kanun zamanında düzenlenen kütük ve kayıtlara göre din sütununda yukarıda anılan hükümlerinde devam ettirmiştir yasalarımızda başka hiçbir yerde din kavramına yer verilmemiştir anayasaya göre ayrı din mensuplarına ayrı uygulama söz konusu değildir din kişinin vicdanındadır kafasının içindedir lâiklik ilkesi bulunduğu yerde dinin kayıtlarda resmî sicillerde yer alması lüzumsuz ve gereksiz bir işlemdir diğer taraftan türk tabiiyetindeki kişiler i̇slama göre dahi aklı olmayanın dini olmaz halde nüfus kayıtlarındaki temyiz kudretini ve şuuru gösteren bir sütun bulunmadığına göre mk nun ve müteakip maddelerinde düzenlenen gayri mümeyizlerin dini sütununun doldurulması da anlamsız olur kişi bir çevre içerisinde dünyaya gelmekte yaşında reşit olmakta ondan sonra temyiz kudretini haiz olduğu yıllarda bir dine inanmaktadır doğumu ile bir dine mensup olduğunun nüfus kayıtlarına yazılması takdirinde din seçme ve inanç hürriyetinin sınırlandırıldığı ve zorlaştırıldığı da inkâr edilemiyecek bir durum olarak ortaya çıkar yukarıda din tanımında birlik olmadığı dinlerin tahdidi olarak sayılmasına da olanak bulunmadığı bunun yanında kurumlaşmamış dinler bulunduğu inançsızlığın da bir inanç olduğu belirtilmiştir halde kişinin dini sütunu yasaya uyar vatandaş olarak nasıl doldurulacaktır belli bir inancı taşımayana dinsiz mi yazılacaktır örneğin tevfik fikretin şiirinde belirlenen inanca göre din sütununa yaşamak dini mi yazılacaktır bütün bunlar çağdışıdır kişiliği rencide eder onun inanç seçim hürriyetini zedeler ketim kalmış kişinin reşit iken kütüğe yazılmasında türk vatandaşlığına yeni giren kişinin kütüğe yazılmasında dini inancının açıklattırılmasıesas sayısı karar sayısı gerekecektir ki bu anayasaya aykırı olur uygar batı demokrasilerinde bunun ne biçimde düzenlendiği mahkememizce bilinmemekle birlikte bu husus da araştırılacak önemli bir konudur oysa cumhuriyet türkiyesinde bütün bunlar gereksizdir çağdışı uygulamadır kişinin dini vicdanındadır mensup olduğu din bakımından dahi bu kaydın kendisine bir faydası olduğu düşünülemez örneğin hiçbir müslüman mensup olduğu dinin şeriat kurallarına göre sadece nüfus kütüğünde ya da nüfus cüzdanında islâm yazdığı için bu kayda dayanarak uhrevi mesuliyet yönünden değerlendirilemez keza islâm şeriatına göre nüfus cüzdanında islâm yazmıyan bir kişinin cehennemde tecziye edileceği de söylenemez halde bu kayıtların kişiye mensup olduğu dini açısından dahi yararı yoktur keza hıristiyanlık ya da musevilik için de aynı şeyler düşünülebilir üstelik bu tür kayıtlar resmî sicillerde korundukça kapalı ve dar etnolojik toplumlarda ve çevrelerde ulusal beraberlik yönünden çeşitli sakıncalar getirebilir bağnaz çevrelerde kişinin mensup olduğu dîni resmen belirli bulunmasından dolayı diğer din mensuplarının husumetini ve iğbirarını çekebilir halde söylenebilir ki gerek kodifikasyon tekniği gerekse pratik uygulamalar bakımından sayılı kanunun anılan hükümleri anılan kısımları itibari ile lüzumsuz gereksiz yararsız ve anlamsız olmakla birlikte muhtemel zararları da getirici niteliktedir anılan kanunun hükümleri anayasanın anılan hükümlerine bu nedenlerle aykırıdır özetle anılan kanun hükümleri anayasamızın lâiklik ilkesine eşitlik ilkesine ve nci maddesi hükümlerine aykırı bulunmaktadır bu hususa sayılı kanunun maddesi hükmü uyarınca mahkememizce inanılmaktadır anayasaya aykırılık konusu halledilmedikçe gerek ön mesele açısından gerekse bu ön meselenin esas hükümde şu veya bu yönde hallinden sonra verilecek kararın dayanağı olan sayılı kanunun uygulanmasının aktüel zorunluluğu açısından davanın hükme ulaştırılmasına olanak görülememektedir bu nedenlerle anayasanın maddesi hükmü uyarınca konunun anayasa mahkemesine götürülmesi gerekmektedir