esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemlerini içeren günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir yukarıda da açıklandığı gibi cumhurbaşkanınca anayasanın ve üncü maddelerine göre bir daha görüşülmek üzere tbmmne geri gönderilen tarih ve sayılı belediye kanununun plan ve bütçe komisyonunda görüşülmesi sırasında geçici madde kanun metninden çıkarılmıştır genel kurulda sıra sayısı almış bulunan söz konusu kanun üzerinde yapılan görüşmelerde ise yeni bir geçici madde ün bu kanuna eklenmesi için önerge verilmiştir eklenmesi istenen geçici madde ün plan ve bütçe komisyonunun kanun metninden çıkardığı geçici madde ün bir benzeri olduğu görülmektedir kanuna yeni geçici madde olarak eklenmesi önerilen hüküm af içerdiğinden anayasanın ve tbmm i̇çtüzüğünün nci maddelerine göre tbmm üye tamsayısının en az ine ulaşan bir çoğunlukla kabul edilebilmektedir elektronik cihazla yapılan oylamada çıkan kabul oyuyla yeni geçici madde ün kabul edilerek kanuna eklendiği açıklanmıştır daha sonra eklenen yeni geçici madde le birlikte kanunun tümü oylanmıştır anayasanın ve tbmm i̇çtüzüğünün nci maddesine göre af içeren kanun tasan ve tekliflerinin tümünün genel kurulda kabulü de tbmm üye tamsayısının çoğunluğunun kararı ile mümkündür bu nedenle başkan kanunun tümü üzerindeki oylamada kabul oyu arayacağını açıklamıştır ancak söz konusu belediye kanununun tümü hakkındaki oylamada kabul oyu çıkmamış ve kanunun durumunu açıklamak üzere oturuma ara verilmiştir verilen arada yapılmış olan itirazlar üzerine eklenen geçici madde le ilgili oylama sonuçları tekrar incelenmiş ve mükerrer kabul oyları belirlenmiş kabul oylarının te kalması nedeniyle önergenin aslında reddedilmiş olduğu anlaşılmıştır eklenen geçici madde metinden çıkartılmıştır af içeren hüküm düştüğü için de son oylamada nitelikli çoğunluk aranmayacağı sonucuna ulaşılmış ve kanunun kabul edilmiş olduğu ve kanunlaştığı açıklanmıştır ek halbuki eklenen geçici madde ün kanun metninden çıkarılmasından sonra geçici madde süz metnin de tümü hakkında yeni bir oylama yapılması gerekmektedir çünkü geçici madde lü metin ile geçici madde süz metin bir ve aynı şey değildir kimi milletvekillerinin geçici madde eklendiği için kanuna kabul oyu vermeleri geçici madde metinden çıkarılınca da red oyu kullanmaları mümkündür bir başka deyişle milletvekillerinin geçici madde içermesi veya içermemesi durumlarına bakarak kanunun tümü hakkındaki oylamada oylarının rengini değiştirmeleri söz konusu olabilir ancak olayda milletvekillerine eklenen geçici üncü maddenin çıkması ile değişen kanun metninin tümü hakkında yeni bir değerlendirme yapma olanağı tanınmamıştır bir kanun metninin tümü için yapılan bir oylamayı başka ve farklı bir metnin tümü için yapılması gereken bir oylamanın yerine geçirmek söz konusu olamazesas sayısı karar sayısı belediye kanununun tümü hakkındaki oylama ise resmi gazetede yayınlanan ve yeni eklenen geçici madde içermeyen ve geçici maddeleri bu duruma göre teselsül ettirilmiş olan metin hakkında değil içeren metin hakkında yapılmış ve geçici madde çıkartılarak bu duruma göre geçici madde numaralan teselsül ettirilmiş metin için geçerli kılınmıştır yani aslında belediye kanunu tümü hakkında oylama yapılmadan kanunlaşmıştır bu anayasaya aykırıdır anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasında kanun tasarı ve tekliflerinin tbmmnde görüşülme usul ve esaslarının i̇çtüzükle düzenleneceği açıklanmıştır anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasında da anayasa mahkemesinin kanunları şekil bakımından denetlemesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu ifade edilmiştir anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrası hükmünden her ne kadar inci maddenin ikinci fıkrasında kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülme esaslarının belirlenmesi i̇çtüzüğe bırakılmış ise de iki hususun anayasa tarafından olmazsa olmaz nitelikte görüldüğü anlaşılmaktadır bunlardan birincisi yasama sürecinde mutlaka bir son oylamanın yapılmasıdır i̇kinci husus ise son oylamada yasa teklif ve tasarılarının ancak öngörülen çoğunlukla kabul edilebilmesidir burada son oylamanın öngörülen çoğunluğa ulaşıp ulaşmadığı hususunun sadece sayısal değerle değil fakat son oylamadaki oluşuma doğrudan etken olan uygulamalar da dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini de belirtmeliyiz kuşkusuz inci maddeden çıkarılan bu hususlara anayasanın inci maddesinden çıkarılan bir başka husus da eklenmelidir bu da kanun teklif ve tasarılarının görüşülmesinin i̇çtüzüğe uygun olarak yapılmasıdır bu anayasal bir emirdir eğer görüşme i̇çtüzüğe uygun değilse i̇çtüzüğe uygunluğu emreden anayasanın inci maddesi hükmüne aykırılık var demektir olaya dönüldüğünde anayasanın inci maddesine göre bütün kanun teklifleri gibi belediye kanununun da ikinci görüşmesinde tbmm i̇çtüzüğünun kurallarına uyulacağını söylememiz gerekmektedir tbmm i̇çtüzüğünün inci maddesinin birinci fıkrasının bendine göre yasama sürecinde genel kuruldaki son aşama yapılacak son oylama tasarı veya teklifin tümünün oylanmasıdır inci maddenin son fıkrasına göre de tbmm cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen kanunların sadece uygun bulunmayan maddelerinin görüşülmesine karar verse bile kanunun tümünün oylamasının yapılması zorunludur olayda ise yukarıda açıklandığı gibi kanunun son oylamasının yani tümünün oylamasının yapılmamış olması tbmm i̇çtüzüğünün inci maddesine dolayısı ile anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasına ve son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılması hususunun yerine getirilmemesi nedeni ile anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşmektediresas sayısı karar sayısı anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı bir durumun anayasanın inci maddesinde ifade edilen anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ve anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkeleri ile bağdaşması da mümkün değildir anayasa mahkemesinin günlü esas karar sayılı kararında anayasa mahkemesinin kimi kararlarında da açıklandığı üzere hukuk devleti demek insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü sayan bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uyan işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan devlet demektir aslında yargı denetimi hukuk devleti ilkesinin öteki öğelerinin de güvencesini oluşturan temel öğedir çünkü insan haklarına saygılı olmayan ve davranışlarında hukuka ve anayasaya uymayan bir yönetimi bu tutumundan caydıran ve onu meşruluk ve hukukilik sınırı içinde kalmak zorunda bırakan güç yargı denetimi gücü ve yetkisidir denilmiştir anayasa mahkemesinin bu kararından da anlaşılacağı üzere davranışlarında hukuka ve anayasaya uymayan bir yönetimin meşruluk ve hukukilik zeminine çekilmesi yargı denetiminin görev ve yetkisi içindedir halde kabul edilmediği için düşen madde ile birlikte yapılan oylamayı kanunun son oylaması olarak kabul eden bir yönetimin de yargısal denetim yoluyla meşruluk ve hukukilik sınırları içine çekilmesi açık bir zorunluluktur anayasanın inci maddesine göre anayasa mahkemesinin denetim alanına giren ve yukarıda açıklanan nedenlerle anayasanın ve inci maddelerine aykırı bir görünüm taşıyan söz konusu şekil bozukluğu nedeniyle tarih ve sayılı belediye kanununun tüm maddelerinin iptal edilmesi gerekmektedir yasalaşma sürecinin son oylama aşamasında noksan bulunan sayılı belediye kanununun gerçek anlamıyla yasalaşmamış olduğu bir başka deyişle hukuken varlık kazanamamış bulunduğu açıktır hukuken varlık kazanamamış yoklukla malül ve anayasanın ve inci maddelerine şekil bakımından açıkça aykırı bu yasanın hele yerel yönetimlerin yapısı ile ilgili temel birtakım değişiklikler getirdiği gözönünde tutulduğunda uygulanmaya başlanmasından giderilmesi imkansız birtakım hukuki durum ve zararların doğacağı ortadadır bu tür hukuki durum ve zararların doğmasını önlemek için anayasaya şekil ayrılığı nedeniyle iptali istenen sayılı belediye kanununun tüm maddelerinin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması gerekmektedir