esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir mahkememizin yukarıda esas sayısı yazılı dosyasının yapılan yargılaması sırasında verilen ara karar gereğince ss konut yapı kooperatifinin yılında kullandığı yevmiye defterinin noter kapanış tasdikinin süresinde yaptırılmadığı bu işlemden sorumlu olan yönetim kurulu üyesi ya ttk maddesine uyan eylemi nedeniyle çıkartılan ön ödeme ihtaratına uymayarak üzerine atılı suçu işlediği kooperatifin denetim kurulu üyeleri olan sanıklar ve ın da denetim görevlerini ifa etmeyerek sayılı kanunun ek maddesince düzenlenen müsnet suçu işledikleri anlaşılmakla sanıkların mahkememizce yargılamasının yapılarak sanık ın ttk ve sanıklar ile ın sayılı yasanın ek maddesi gereği cezalandırılmasına karar verilmesi talebiyle kamu davası açıldığı sanık nın eyleminin sabit görülmesi durumunda hakkında tarih ve sayılı yasanın maddesi ile değişik sayılı türk ticaret kanununun maddesi gereği sanığın eylemi suç olmaktan çıkartılıp kabahate dönüştürüldüğü için dört bin tl idari para cezasının adı geçen yasanın fıkrası gereği mahallin en büyük mülki idari amirince uygulanacağı bu itibarla adı geçen sanık hakkında yargılamaya konu eylemin suç olmaktan çıkartıldığı sanık nın yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle atılı eylemde asli sorumlu olduğu zira sayılı yasanın maddesi ile ticari defterlerin usulüne uygun tutulmasının yasa ile doğrudan doğruya kendisine yüklenen görev olduğu sanıklar ve ın ise sanık nın asli sorumluluğunu taşıdığı ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığını denetleme görevleri nedeni ile sayılı kooperatifler kanununun iddianamede sehven yazılmıştır ek madde delaletiyle sayılı yasanın maddesine aykırı davrandıklarından bahisle cezalandırılmaları talebiyle kamu davasında sanık sıfatı ile yer aldıkları sanıklar ve ın ticari defterler üzerindeki denetim görevinin tali sorumluluğa konu olduğu bir an için tüm sanıkların ticari defterlerin usulüne uygun tutulması ve bu uygunluğun denetlenmesi yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle doğan sorumluluklarının eşit olduğu kabul edilse bile ticari defterleri usulüne uygun tutma yükümlülüğüne aykırı davranan sanığın eyleminin suç olmaktan çıkartılıp kabahate dönüştürülmesi karşısında uygunluğu denetleme yükümlülüğüne aykırı davranan sanıklar yönünden eylemin sayılı kooperatifler kanununun maddesine göre denetçiler işletme hesabiyle bilançonun defterlerle uygunluk halinde bulunup bulunmadığını defterlerin düzenli bir surette tutulup tutulmadığını ve işletmenin neticeleriyle mameleki hakkında uyulması gerekli olan hükümlere göre işlem yapılıp yapılmadığını incelemekle yükümlüdürler ortakların şahsan sorumlu veya ek ödeme ile yükümlü olan kooperatiflerde denetçiler ortaklar listesinin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığını da incelemek zorundadırlar ve aynı yasanın ekmadde uyarınca ve nci maddeye aykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının denetim kurulu üyeleri bir aydan altı aya kadar hapis ve otuz günden üçyüz güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılırlar hükümleri gereği eylemlerinin suç olarak kalması ve hapis ve adli para cezasına hükmedilmesi gerekliliğinin anayasasının maddesinde tanımlanan kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği kanaatine varılmıştır anayasasının maddesine göreesas sayısı karar sayısı herkes dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir ek fıkra sklmad kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür ek cümle skl md bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz ek fıkra skl md çocuklar yaşlılar özürlüler harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde i̇ptal ibare anayasa mahnin tarihli ve sayılı kararı ile kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar yasa önünde eşitlik ilkesi ayrımcılık yasağını da içinde barındıran bir temel ilkedir eşitlik ilkesinde kural olarak herkes için kanun önünde mutlak eşitlik şekli eşitlik geçerliyken aynı durumda olan hak öznelerinin haklı nedenlere dayalı olarak farklı muameleye tabi tutulmaları maddi eşitlikde söz konusu olmaktadır şöyle ki ayrımcılık yasaklı eşitlik aynı durumda bulunan hak öznelerinin haklı nedenler olmadıkça özellikle ırk cinsiyet dil din ve inanç siyasal ya da başka görüşler yaş engel cinsel yönelim ve benzeri nedenlere dayalı ayrım gözetilmeksizin aynı kurallara bağlı olmasını ve yasaklama kısıtlama dışlama ya da yeğleme gibi eylemlere başvurmaksızın tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde devlet tarafından yararlandırılmalarının sağlanmasını amaçlayan üstün bir ilke temel bir haktır hukuk önünde eşitlik ilkesinin gerek uluslararası i̇nsan hakları ortak hukuku gerek avrupa birliği hukuku ve gerekse iç hukukumuzun pozitif kuralları ile anayasa mahkemesi yargıtay ve danıştay kararları ve öğretideki kimi görüşler çerçevesinde yapılan bu eklektik tanımda olmazsa olmaz nitelikli dört öge birlikte bulunmaktadır birincisi öncelikle hak öznelerinin insan haklarından yararlanmalarındadır ki bu kısaca sosyal hakların da kapsamında olduğu insan haklarından yararlanmada eşitlik olarak ifade edilebilir bu özelliği nedeniyledir ki ayrımcılık yasaklı eşitlik devletin uyması gereken üstün bir ilke bir ölçü ilkedir buna karşılık hak özneleri açısından bir insan hakkıdır uluslararası ve usulüne göre yürürlüğe konuldukları için türkiye açısından ulusalüstü nitelik taşıyan uluslararası sözleşmelerin ve ulusal hukukun güvenceye aldığı bir temel haktır i̇kinci öge ayrımcılık yasaklı eşitliğin ve eşit işlemin hak öznelerinin her durumda her koşulda her konuda ve her zaman mutlak biçimde eşit olmadıkları eşitleştirilmelerine olanak bulunmadığı gerçeğiyle ilgilidir tersine bir söyleyişle kimi zaman aynı benzer ya da özdeş olmayan farklı durum ya da koşullarda bulunan kişilere aynı kuralların uygulanamaması uygulanmasının da eşitliği sağlama yerine daha da bozma eşitsizliği artırma sonucu doğurmasıdır yani ayrımcılık yasaklı eşitlik farklı durumlarda bulunan kişiler için farklı kurallar konulmasına ve uygulanmasına engel olmaz var olan eşitsizlikler bunu gerektirmektedir ancak biçimsel düzenlemelerle üstesinden gelinemeyen eşitsizliklerinesas sayısı karar sayısı hafifletilmesi ve giderek kaldırılması amacıyla olumlu önlemler alınması da ayrımcılık yasaklı eşitlik ilkesinin kapsamındadır üçüncü öge ikincisiyle bağlantılıdır birbirinin aynı olmayan durumlarda farklı kuralların uygulanabilmesinin haklı sayılabilecek gerekçeleri ölçütleri olmalı böyle bir uygulama keyfi nitelik taşımamalıdır kimi hak özneleri için öngörülen farklı işlemler nesnel makul inandırıcı kısacası haklı nedenlere dayanıyorsa ayrımcı sayılmaz dördüncü ve sonuncu öge eşitlikle bağdaşmayan ayrımcı eylemlere ilişkindir haklı nedenlere dayanmayan ayrımcı bir eylem ya da farklı işlem hak ve özgürlüklerin eşitlik koşullarına uygun biçimde kullanılmasını doğrudan yasaklama veveya kısıtlama biçiminde gerçekleştirilebileceği gibi hak öznelerinin dışlanması ya da yeğlenmesi biçiminde de kendini gösterebilir avrupa i̇nsan hakları mahkemesi gerek avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ayrımcılık yasağı öngören maddesinde gerekse de sayılı protokolün maddesinde eşitlik ilkesine doğrudan ve açık bir gönderme yapılmamış olmasına karşın işlem eşitliği ve cinsiyetlerin eşitliği ilkelerine göndermelerde bulunmuş sözleşme ve protokolün anılan maddelerinin bu ilkeleri içerdiğine karar vermiştir avrupa i̇nsan hakları mahkemesi ayrımcılık kavramını tanımladığı gibi sözleşmenin sağladığı korumanın doğrudan ayrımcılıkların yanı sıra dolaylı ayrımcılıkları da kapsadığını belirtmiştir avrupa i̇nsan hakları mahkemesi ayrımcılık kavramını bir birey ya da gruba uygun haklı gösterme olmaksızın sözleşme daha elverişli bir işlem gerektirmese bile bir başkasına oranla daha az iyi davranıldığı durumları kapsar affaire abdulaziz şeklinde tanımlamış ve bir çok kararında bu tanımlamayı uygulamıştır avrupa i̇nsan hakları mahkemesi uygulamaları ile anayasasının maddesinde tanımlanan kanun önünde eşitlik ilkesinin yanı sıra anayasanın başlangıç bölümü ve sistematiği de hep birlikte göz önüne alındığında anayasasının genel olarak eşitlik ilkesini ve aynı zamanda sosyal adalet ilkesini kanun önünde eşitlik ile sınırlı olmaksızın cumhuriyetin değiştirilemez niteliklerinden biri düzeyine yükselttiği sonucuna varılmaktadır şöyle ki anayasasında olduğu gibi anayasası da anayasanın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının anayasa metnine dahil olduğunu ve maddesinde de türkiye cumhuriyetinin başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan sosyal bir hukuk devleti niteliği taşıdığını öngörmüştür başlangıçtaki ilkeler arasında ise her türk vatandaşının bu anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu da bulunmaktadır anayasasının anayasasından ayrılarak yasa önünde eşitlik ilkesine genel esaslar içinde yer vermiş olmasının bu ilkeye anayasanın tümüne ve devlete egemen bir ilke niteliği kazandırdığı bu düzenleme biçiminin yani ilkenin anayasadaki yerinin eşitliğin temel bir devlet yönetimi ilkesi olarak düşünülmesi gerektiği görüşüne güç kattığı belirtilmiştir yasa önünde eşitlik ilkesinin demokrasinin vazgeçilmez üç ilkesinden birini oluşturduğunu vurgulayan maddenin gerekçesi göz önüne alındığında eşitlik ilkesinin genel esaslar kısmındaki devletin kuruluş unsurları ve dayanaklarından biri olduğunu söylemek gereklidir tıpkı ve maddelerde belirtilen demokrasi hukuk devleti ve i̇nsan hakları gibiesas sayısı karar sayısı mevcut açıklamalar ışığında somut olayda sanık ile sanıklar ve ın eylemlerine farklı yasal düzenlemelerin tatbikinin haklı sayılabilecek gerekçelere ve ölçütlere dayanmadığı sanıkların aynı hukuki statüde bulundukları ve aralarında statüler eşitliğin de bulunduğu mevcut yasal mevzuat ile hak özneleri arasında ayrımcılık oluşturulduğu sayılı türk ticaret kanunu ile sayılı kooperatifler kanunu arasında özel yasa genel yasa ilişkisinin bulunduğu bu itibarla sonradan yürürlüğe giren ve kooperatifler kanunundaki yasal düzenlemeyi açıkça yürürlükten kaldırdığını ifade etmeyen genel yasa hükmü ile özel yasa hükmünün çelişmesi durumunda bu çelişkinin hukukun genel ilkeleri ile giderilemeyeceği özel yasanın genel yasaya karşı üstünlüğünü koruyacağı ve somut olayda sorumluluğun konusu aynı olan hatta yönetim kurulu üyelerinin eylemine nazaran denetim kurulu üyelerinin eylemi kusuru sorumluluğu ikincil nitelikte kalmaktadır eylemi ve sorumluluğu doğuran asıl davranış yönetim kurulu üyelerinin davranışıdır sanıklar hakkında eylemi daha ağır olan sanık nın eyleminin suç olmaktan çıkartılıp hakkında yargılama yapmayı dahi gerektirmeyen ve idari mülki amir tarafından uygulanacak idari para cezasına çeviren sayılı yasanın maddesi karşısında sayılı kooperatifler kanununun ek maddesinin anayasanın maddesinde ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinde tanımlanan kanun önünde eşitlik ilkesine anayasa mahkemesinin aynı hukuksal durumda olan kişilerin aynı kurallara bağlı tutulacağı ve anayasanın maddesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin arasında haklı nedene dayanmayan ayrımları önleyerek eşitliği sağlamaktır şeklindeki yorum ve uygulamaları ile avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ayrımcılık yasağını öngören maddesine sayılı protokolün işlem eşitliğine yer veren ilgili hükmüne ve avrupa i̇nsan hakları mahkemesi karar ve uygulamalarına konu ve kaynak olan hukukun evrensel ilkesi eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmakla somut norm denetimi açısından anayasa mahkemesine müracaat edilmesi gerektiği kanaatine varılmakla sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesi uyarınca dosyanın ilgili belgeleri dizi pusulasına bağlanarak ekli gönderilmiş olup mahkemeniz kararının bekletici mesele yapılmasına karar verilmiştir