esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ danıştay dairesinin anayasa mahkemesine başvurmasına ilişkin gerekçesi aynen şöyledir bakılan dava bir öğretim üyesi olan davacının orta doğu teknik üniversitesi mütevelli heyetince sayılı kanunun ncı ve nci maddelerinin ve diğer hükümlerinin verdiği yetkilerin kullanılması sonucu görevinden uzaklaştırılmasından doğmuştur sözü geçen ncı ve nci maddeler mahkememizin de ihtilâfa bakarken usûl ve esas bakımından uygulanması gereken hükümleri içermektedir salt görev yönünden ve hangi yargı yerinin anlaşmazlığı çözümleyeceği konusunda yapılacak bir inceleme söz konusu olsa bile yine her iki hükmün bir arada incelenmesi zorunlu olacaktır çünkü nci madde üniversitenin ajanları ile muamele ve münasebetlerinde özel hukuk hükümlerinin uygulanmasını öngörürken sayılı kanunun ncı maddesi bendi de davalı idarenin öğretim üyeleri ile ücret hizmet müddet ve şartları ve mukavele esasları bakımından meri mevzuat hükümlerine tâbi olmadığını belirtmektedir bu davada anlaşmazlığa sadece görev yönünden yaklaşılmamakla beraber bir an için ve salt görev bakımından bir çözüm aranması halinde bile hem sayılı yasanın özel hukuka gönderme yapması hem de aynı yasanın bir diğer hükümle meri mevzuat hükümlerine davalı idareyi bağlı saymaması temel kuralları karşısında her iki hükmü birlikte gözönünde tutmadan görev bakımından da isabetli bir sonuca varılamayacağını uzun boylu açıklamaya gerek bulunmamaktadır bu suretle anayasaya aykırılık nedeniyle anayasa mahkemesine sevk için anayasamızın günlü sayılı kanunla değişik inci maddesiyle günlü sayılı anayasa mahkemesi kuruluş kanununun nci maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmiş bulunmaktadır üzerinde hemen durulması zorunlu bir diğer husus da günlü sayılı kanunla değişik anayasanın nci maddesi ncü fıkrası son cümlesindeki özel kanuna göre kurulan devlet üniversiteleri hakkındaki hükümler in saklı tutulmasından ne anlaşılması gerektiğidir orta doğu teknik üniversitesinin anayasanın bu tümcesinin kasdettiği üniversiteler arasında bulunduğunda kuşku yoktur yutanda geçen fıkra organları bakımından bir istisna yapmak istemiştir gerçekten maddenin ncü fıkrasının ilk cümlesinde üniversiteler devletin gözetimi ve denetimi altında kendileri tarafından seçilen organları eliyle yönetilir dendikten sonra istisnayı getiren ikinci tümceye yer verilmesi başka türlü bir yoruma elverişli değildir bir diğer deyişle ayrıcalık yukarıda da işaret edildiği gibi sadece devlet gözetimi ve üniversiteler organlarının seçimi bakımından getirilmiştir ve bu koşullarla sınırlıdır halde üniversitelerin özerkliğini ve kamu tüzel kişiliğini belirten nci maddenin birinci fıkrasiyle ncü fıkrada geçen istinai hüküm arasında bir ilişki bulunmamaktadır bunun dışında bir yorum anayasa koyucunun ayrıcalık getirirken güttüğü amaçla bağdaşamıyacağı gibi bir fıkradaki tümcenin tamamen bağımsız diğer fıkraları da içereceğini söylemek kanun tekniği bakımından geçerli sayılamıyacak bir görüş olur anılan saklı hükme yer verilirkenesas sayısı karar sayısı fıkranın uygulanacağı devlet üniversitelerinde bilimsel özerkliğin akademik yayın ve araştırmanın getirilen istisnanın dışında tutulduğunu maddenin temsilciler meclisinde görüşülmesi sırasında anayasa komisyonu sözcüsünün yaptığı açıklamadan da kolayca anlamak mümkündür temsilciler meclisi tutanak dergisi cilt sayfa öncelikle bu anayasal hükümlere değindikten sonra şimdi mahkememizce uygulanması gereken ve anayasaya aykırı olduğu kanısına varılan maddelere ilişkin görüşlere yer verilmelidir mayıs günlü sayılı orta doğu teknik üniversitesi kanununun nci maddesi üniversitesinin mütevelli heyeti ile öğretim üyeleri idarecileri memur ve müstahdemleri arasındaki muamele ve münasebetleri hususi hukuk hükümlerine tabi tutmuştur özel hukuk eşit koşullar içinde taraflar arasındaki münasebetleri düzenleyen hukuk dalıdır kamu hizmetleri alanını ise kamu hukuku ve bu arada idare hukuku kuralları düzenlemektedir sayılı kanunun inci maddesinde yazılı şekilde gençliğin eğitimim sağlamak araştırmalar yapmak üzere tüzel kişiliği haiz orta doğu teknik üniversitesi kurulmuştur anayasanın sayılı yasa ile değişik nci maddesinde de üniversitelerin devlet eliyle ve kanunla kurulmuş özerkliğe sahip kamu tüzel kişilikleri olduğu yazılıdır orta doğu teknik üniversitesinin yukarıda değinildiği şekilde bu koşulları taşıyan bir kamu tüzel kişiliği olduğunda kuşku yoktur kamusal bir kuruluşun ve kuruluşa ilişkin bir kamu hizmetinin yürütülmesinin söz konusu olduğu hallerde ise kural olarak kamu hukuku gerekleri gözetilir ve bu alanda geçerli kurallar uygulanır bu hallerde özellikle kamu düzeninden kamu yararlarından ve kamu gücünün kullanılmasından söz edilecektir şu hususu burada belirtmekte yarar vardır özel yüksek okullar nedeniyle anayasa mahkemesince de kabul edildiği şekilde yüksek öğretim ancak devlet eliyle yapılan bir kamu hizmetidir anayasa mahkemesi kararı esas karar kamu hizmetleri için böyle olmakla beraber ayrıca üniversitelerin fonksiyonlarını yerine getirebilmeleri için anayasa koyucu bu müesseselere kamu hukuku içinde özel bir yer de tanımıştır anayasamıza ve ilgili yazılı hukuka göre üniversitelerin bilimsel ve yönetimsel özerkliklere sahip kılınmaları işlevlerini yapabilmelerinin kaçınılmaz bir gereğidir anayasada genel nitelikte belirtildiği ve açıkça üniversiteler kanununda yazılı olduğu gibi öğretim üyelerinin bilimsel tarafsızlık içinde eğitim ve öğretim işlerini yapabilmeleri üniversite öğretim kurumlarında bilimsel araştırma ve yayında bulunabilmeleri bu özerkliğin varlığını ve buna saygı gösterilmesini zorunlu kılmaktadır öğretim üyeleri ile mütevelli heyeti arasındaki muamele ve münasebetleri özel hukuk hükümlerine tabi tutarak üniversitenin anayasal özerkliğini sağlamak öte yandan bu koşullar i̇çinde yargısal denetimle anayasaya ve kamu hizmeti gereklerine ters düşen tutum ve davranışları önlemek olanağı yoktur bu koşullar içinde danıştay önünde nci maddede yazılı özel hukuk hükümleri ileri sürülebilirken adli yargı önünde de öğretim üyelerinin statüer hukuka bağlı kamu ajanı durumları olduğu söylenebilmekte ve sözü edilen kamu görevlilerine uygulanan idari işlemler bu suretle yargı denetimi dışına itilebilmektedir orta doğu teknik üniversitesi öğretim üyelerine bu madde ile uygulanan farklı işlem onları çalışma güvencesinden yoksun bıraktığı gibi aynı zamanda anayasanın nci maddesinde yazılı ve kanun önünde eşitlik kuralını da zedelemektediresas sayısı karar sayısı sayılı kanunun nci maddesi bu haliyle yargı denetimini kanun önünde eşitliği ve bilimsel özerkliği ortadan kaldıran bir hüküm niteliğindedir sayılı kanunun ncı maddesi bendi bakımından aşağıda yapılacak açıklamalar ayrılmaz şekilde birbirine bağlı her iki madde bakımından anayasaya aykırılığı daha açık bir şekilde ortaya koyacaktır orta doğu teknik üniversitesi kanununun sayılı kanunla değişik üncü maddesine göre üniversite siyasi bir organ olan bakanlar kurulu tarafından seçilen ve kişiden oluşan mütevelli heyet tarafından sevk ve idare olunur yasanın ncı maddesi bendi ise bu kanunla öğretim üyelerini ücret hizmet müddet ve şartları ve mukavele esastan bakımından meri mevzuat hükümlerine tabi olmaksızın atama yetkisi tanımaktadır anayasaya aykırılığı düşünülen her iki hüküm yukarıda da değinildiği gibi birbirinin içindedir ve yekdiğerini tamamlamaktadır uygulama sırasında bu hükümlerden birisini tartışırken diğerini konu dışında tutmak hukuken olanaksızdır ne var ki maddeler mütevelli heyetle öğretim üyelerinin ve diğer görevlilerin muamele ve münasebetlerim bir yandan özel hukuka tabi tutarken öte yandan mütevelli heyeti tümüyle türk meri mevzuat hükümlerine bağlı saymamakta aynı zamanda bağdaştırılması güç bir çelişkiyi de ortaya koymaktadır anayasasının inci maddesi iktisadi sosyal kültürel kalkınmanın demokratik yollarla gerçekleştirilmesini öngörmüştür nci madde de çalışanların insanca yasaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için alacağı tedbirlerle çalışanları korumasını ve desteklemesini devlete görev olarak vermiştir sayılı kanunun maddesi hükmü işveren durumunda olan mütevelli heyete meri mevzuat hükümlerine tabi olmaksızın atamaya hizmet müddet ve şartlarını ve mukavele esaslarını tespite yetki tanıması karşısında öğretim üyesi mütevelli heyetle muamele ve münasebetlerinde mütevelli heyetin insafına terk edilmiş bulunmaktadır bu muamele ve münasebet idarenin anayasaya ve kanunlara bağlı olması gereken bir hukuk devletinde bir hukuk düzeni içinde düşünmek ve çözümlemek mümkün değildir ortada anayasal güvence altında demokratik yollarla ve yazılı hukuka uygun şekilde gerçekleştirilmiş bir atama veya sözleşme olmayan hallerde işlemin gerçekleştirilmesinde ve sürdürülmesinde çalışma ve sözleşme özgürlüğü veya güvencesi bulunduğundan da söz edilemez mütevelli heyetini türk yazılı hukuk hükümleri dışında dilediği gibi harekette özgür tutmak anayasamızın nci maddesinde yazılı hukuk devleti kavramıyla bağdaşmaz gerçekten mütevelli heyetin meri mevzuat hükümlerine tabi olmaması kendisine dilediği gibi hareket edebilmesi olanağını sağlamakta ayrıca davalı idareyi anayasanın üncü maddesinde yazılı idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi olduğu kuralının dışına çıkarmak istemektedir güdülen bu amacı anılan maddenin gerekçesinde geçen görevlileri kolaylıkla hizmetten çıkarma sözlerinden de açıkça anlamak mümkündür orta doğu teknik üniversitesi kanunu lâyihası ve muvakkat encümen mazbatası sayfa bu suretle yasa hükümlerine ve diğer yazılı hukuk kurallarına bağlı tutulamayan bir idarenin anayasanın öngördüğü biçimde yargısal denetimi de yapılamayacaktır öte yandan hukuk dışı yetkileri olan ve siyasi bir organ tarafından seçilen kurulun bu yetkileri geçerli olduğu sürece atayacağı öğretim üyesinin ve akademik kariyerden olan diğeresas sayısı karar sayısı görevlilerin üniversitede yan tutmadan bilimsel verilere göre akademik çalışmalarım sürdürebileceğini araştırmalar yapabileceğini eğitim ve öğretimde bulunabileceğini söylemek olanaksızdır bu yönüyle de anayasanın nci maddesinde üniversite olmak için temel kural olarak aranan özerklik hiç değilse bilimsel yönden kullanılamaz hale girmektedir sonuç itibariyle anayasanın çalışma hürriyeti ve hukuk devleti kavramlarına yargı denetimi ve üniversite özerkliği esaslarına ve kanun önünde eşitlik kuralına aykırı olan sayılı kanunun ve nci maddelerinin iptali gerektiği kanısıyla konunun resen anayasa mahkemesine intikal ettirilmesine gerekçeli karara tarafların dilekçe örneklerinin danıştay inci dairesinin dairemizin görevli olduğuna ilişkin karar örneğinin de bağlanmasına ve anayasa mahkemesi kararı beklenmek üzere davanın geri bırakılmasına tarihinde oyçokluğuyla karar verildi azınlıkta kalan üyeler de karşıoy yazılarında özetle şu hususları öne sürmüşlerdir anayasanın inci maddesi bir davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak bir kanun hükümlerini anayasaya aykırı görürse diye başlamaktadır sayılı kanunun nci maddesi de buna paralel hüküm taşımaktadır görüldüğü gibi yasa koyucu bir mahkemenin bekletici mesele yaratarak işi anayasa mahkemesine gönderebilmesi için her şeyden evvel eski deyimle derdesti rüyet bir davanın varlığını şart koşmaktadır uyuşmazlığı görüp çözmekle görevli olmayan bir yargı yerinin baktığı bir davadan sözedilemez ve böyle bir yargı yeri bekletici mesele yaratmak suretiyle anayasa mahkemesine başvuramaz konu bu açıdan incelenince uyuşmazlığın danıştayın görevi içine girip girmediği başka bir deyimle dairemizin bakabileceği bir davanın var olup olmadığı sorunu ortaya çıkmaktadır yasa koyucu üniversitenin öğretim üyeleri ile muamele ve münasebetlerinde hususi hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtmiş bununla da yetinmiyerek bunlar hakkında memurin kanunun uygulanmıyacağını hükme bağlamış ve böylece üniversitenin özelliğini barem dışı ücretle öğretim görevlisi temin edebilmesini gözönünde tutarak aradaki sözleşmenin borçlar kanununun ve sonraki maddeleriyle düzenlenen hizmet akdi esaslarına göre yapılmasını öngörmüştür bu nedenledir ki üniversite ile öğretim görevlileri arasında düzenlenen sözleşmelerin sonunda bu sözleşmenin uygulanmasından doğacak bütün anlaşmazlıkların halli için ankara mahkemeleri yetkili kılınmıştır koşulu yer almıştır bu açıklık karşısında dairemizin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde kendisini görevli sayarak derdesti rüyet bir davanın varlığını kabul etmesi ve bekletici mesele yaratıp işi anayasa mahkemesine götürmesi hukukça geçerli sayılmamak gerekir bilindiği gibi orta doğu teknik üniversitesi öğretim üyeleri sendika kurabilmekte üniversite yönetimi ile toplu sözleşme imzalamakta anayasanın ve diğer kanunların memurlara tanımadığı hak ve yetkilerden yararlanmaktadırlar diğer yandan sayılı kanunun yürürlüğe girdiği tarihinden bu yana orta doğu teknik üniversitesi öğretim görevlilerinin benzer uyuşmazlıklar dolayısiyle danıştayda açtıkları davalar dairemizce görev yönünden oybirliğiyle reddedilmektedir diğer yandan adli yargı yerleri bu tur uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün kendi görevleri içinde olduğunu sürekli bir şekilde kabullenmiş ve böylece uygulama süreklilik ve kesinlik kazanmıştır dosyada bulunan dairenin günlü sayılı tevdi kararı ise dairemizin bu davayı görmekle görevli olduğunun değil aksine danıştayın görevsizliğinin kanıtı niteliğindedir anayasa mahkemesinin danıştayca bakılmakta olan bir davanın varlığını kabul etmesi başka bir deyimle uyuşmazlığın çözümünün danıştayın görevi içinde olduğunu hükmeesas sayısı karar sayısı bağlaması halinde uyuşmazlık mahkemesinin var olmasının nedeni izahsız kalır ve anayasa mahkemesi anayasanın ve maddelerine aykırı olarak uyuşmazlık mahkemesinin yerine geçmiş olur çünkü mevzuatımıza güre görev sorununun tereddütlü olduğu hallerde başka bir deyimle idari ve adli yargı yerleri arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlıkları çıktığı ahvalde uyuşmazlığı çözecek yani görevli yargı yerini çözüme bağlayacak olan merci uyuşmazlık mahkemesidir anayasanın maddesinin temsilciler meclisinde ikinci kez görüşülmesi sırasında orta doğu teknik üniversitesinin niteliği gözönünde tutularak maddenin ikinci fıkrasına üye tarafından verilen önerge ile bir istisna kuralı getirilmiştir bu kuralla orta doğu teknik üniversitesi üniversiteler devletin gözetim ve denetimi altında kendileri tarafından seçilen organlar eliyle yönetilir hükmünden müstesna tutulmuştur görüldüğü gibi anayasanın üniversitelerle ilgili maddesi sayılı kanun gözönünde tutularak değişikliğe uğramış ve anayasa ile adı geçen kanun arasında paralellik sağlanmıştır başka bir deyimle anayasa koyucu da orta doğu teknik üniversitesinin bu niteliği ile varlığını sürdürmesini yerinde görmüştür yasa koyucu kamu hukuku alanında cereyan eden yani idari nitelikte olan eylem veya işlemlerin yargısal denetimini idari veya adli yargı yerine bırakmakta takdir hakkına sahip bulunmaktadır anayasamızda ise bu takdir hakkını ortadan kaldıran bir madde veya hüküm yoktur