esas sayısı karar sayısı i̇ti̇raz ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir diyanet i̇şleri başkanlığı kuran kursları ile öğrenci yurt ve pansiyonları yönetmeliğinin iptali istenilen yaz kursları başlıklı nci maddesinin birinci fıkrasında kursların ilköğretimin inci sınıfını tamamlayan öğrencilere yönelik olduğuna ve bu kursların süresine yer verilmektedir bu düzenlemenin dayanağını günlü sayılı kanunla sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanuna eklenen ek madde oluşturmaktadır anılan maddede i̇lk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri dışında kuran kerim ve mealini öğrenmek hafızlık yapmak ve dini bilgiler almak isteyenlerden ilköğretimi bitirenler için diyanet i̇şleri başkanlığınca kuran kursları açılır bu kurslardaki din eğitim ve öğretimi kişilerin kendi isteğine küçüklerin de kanuni temsilcilerinin talebine bağlıdır ayrıca ilköğretimin inci sınıfını bitirenler için tatillerde ve milli eğitim bakanlığının denetim ve gözetiminde yaz kuran kursları açılır kuran kurslarının açılış eğitim öğretim ve denetimleri ile bu kurslarda okuyan öğrencilerin barındığı yurt veya pansiyonların açılış ve çalışmalarına dair hususlar yönetmelikle düzenlenir hükmü yer almaktadır anayasa mahkemesinin bazı kararlarında da belirtildiği üzere uygulanacak yasa kuralı davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır sayılı yasanın ek maddesinin son cümlesinde yer alan ve ilköğretimin inci sınıfını bitiren öğrenciler için kuran kurslarının açılmasına eğitim öğretimine ilişkin hususların yönetmelikle düzenlenmesine ilişkin kural uyuşmazlığın sona erdirilmesinde olumlu ya da olumsuz katkı sağlayacak niteliktedir belirtilen kuralın anayasaya uygunluk denetimi sonucunda verilecek karar ilköğretimin inci sınıfını bitiren öğrenciler için açılacak kuran kurslarının süresini düzenleyen dava konusu yönetmelik değişikliğini doğrudan doğruya etkileyecek niteliktedir danıştay sekizinci dairesince dava konusu yönetmelik değişikliğinin iptali istemiyle açılan bu davada verilen günlü k sayılı kararda da anılan yasa kuralı dayanak alınmak suretiyle uyuşmazlık çözümlenmiştir bu durumda yasanın ek maddesinde yer alan ayrıca i̇lköğretimin inci sınıfını bitirenler için tatillerde ve milli eğitim bakanlığının denetim ve gözetiminde yaz kuran kursları açılır kuran kurslarının açılış eğitim öğretim ve denetimleri ile bu kurslarda okuyan öğrencilerin barındığı yurt veya pansiyonların açılış ve çalışmalarına dair hususlar yönetmelikle düzenlenir kuralı uyuşmazlıkta uygulanacak kural niteliğinde bulunmaktadır anayasanın başlangıç bölümünde atatürk ilkelerine ve inkılâplarına bağlılık vurgulanmış maddesinde laiklik ilkesi cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılmıştır anayasa mahkemesinin birçok kararında belirtildiği üzere atatürk ilkelerinin en önemlisi laikliktir çağdaşlaşmayı hızlandıran ve türk devriminin kaynağı olan laiklik ilkesi toplumun akıl ve bilim dışı düşüncelerden ve yargılardan uzak kalmasını toplumda karşılıklı saygı hoşgörünün egemen olmasını sağlayarak ulusal birliğin korunmasını ve devamını amaçlar özellikle eğitim öğretim alanında laikliğe bağlılık ve saygı ulusun geleceği açısından büyük önem taşımaktadıresas sayısı karar sayısı anayasanın maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında eğitim ve öğretimin atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre devletin gözetim ve denetimi altında yapılacağı bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamayacağı eğitim ve öğretim hürriyetinin anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmayacağı belirtildikten sonra beşinci fıkrada ilköğretimin kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu ve devlet okullarında parasız olduğu kuralına yer verilmiştir anayasanın maddesindeki düzenlemeyle laiklik ilkesine uygun eğitim ve öğretim öngörülmüş kapsamlı ve nitelikli öğretim programlarıyla toplumu çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak amaçlanmıştır türk milli eğitiminin genel amacı türk milletinin tüm bireylerini atatürk ilke ve inkılâplarına ve anayasada anlatımını bulan atatürk milliyetçiliğine bağlı anayasanın başlangıcında belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devleti olan türkiye cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları yaşamında uygulayan vatandaşlar olarak yetiştirmektir devletin eğitim ve öğretimdeki gözetim ve denetim görevi laiklik ilkesine aykırı etkinlik ve öğretim yapılmasına izin verilmemesi görevini de kapsamaktadır örgün veya yaygın her türlü eğitim ve öğretimin atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre yapılması anayasanın gereğidir kişinin kendisinden başlayarak yaşadığı toplumu ve doğayı değiştirip geliştirmesi yönünde yapılan etkinliklerin tümünü içerecek nitelikteki geniş bir anlamı olan eğitim bir ülkenin bugününü olduğu kadar geleceğini de çok yakından ilgilendirmekte ve etkilemektedir türkiye cumhuriyeti devletinin cumhuriyetin ve toplumun aydınlık geleceği için çağdaş bilim ve eğitimin gereği olan laik eğitimi temel eğitim yıllarında kesintisiz olarak ve bir bütünlük içinde gerçekleştirmesi anayasanın başlangıç bölümünde ve maddelerinde belirtilen ilke ve esasların gereğidir bu eğitim yıllarında çocukların bilimsel veriler ışığında yetişerek çağdaş eğitimlerini tamamlamaları onların gelecekte laik türkiye cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları yaşamında uygulayan yurttaşlar olmalarını sağlayacaktır çağdaş uygarlık düzeyine ulaşabilmek pozitif bilimleri yeterince öğrenmiş neden sonuç ilişkisini kurabilen özgür düşünebilen tartışan beden zihin ahlak ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı bireylerin yetişmesiyle gerçekleşebilir anayasanın maddesinde anayasanın hiçbir hükmünün türk toplumunu çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkarma ve türkiye cumhuriyetinin laiklik niteliğini koruma amacını güden aralarında öğretim birliği yasasının da bulunduğu maddede sayılan devrim yasalarının anayasanın halkoyu ile kabul edildiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlerinin anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılamayacağı ve yorumlanamayacağı belirtilmiştir maddenin gerekçesinde ise atatürk inkılâplarının atatürkün amaç olarak gösterdiği batı uygarlık düzeyine varıştaki önemleri tartışılmayacak kadar açıktır türk milleti bu inkılâpların bilincine varmış ve onlarla ilgili değerlendirmelerini etrafında toplandığı fikirler nüvesine katmıştır ancak zaman zaman atatürk inkılâplarının anlamını kavrayamayanların belirttikleri görüldüğünden inkılâpları anayasanın himayesine alan anayasasındaki hükmün yeniesas sayısı karar sayısı anayasada korunması yerinde görülmüştür denilerek devrim yasalarının önemi vurgulanmıştır anayasanın maddesinde yer verilen mart günlü sayılı öğretim birliği yasası ile türkiyedeki tüm okullar milli eğitim bakanlığına bağlanmış şeriye ve evkaf bakanlığı ile vakıflarca yönetilen medreseler ve dini eğitim veren okullar kapatılmış diyanet uzmanları yetiştirmek üzere ilahiyat fakültesi imam ve hatip gibi din hizmetlerini yürüteceklerin yetiştirilmesi amacıyla okullar açılması için milli eğitim bakanlığına görev ve yetki verilmiştir öğretim birliği yasasının gerekçesinde de belirtildiği üzere öğretim birliği ilkesi bilimsel nitelikteki bir eğitim sistemiyle çağdaş uygarlık amacına ulaşmayı öngörmektedir i̇kili öğretim yani bir yanda akla ve bilime öte yanda dinsel öğretiye dayalı öğretim toplumda ikiliğe yol açacak karmaşa yaratacaktır bu ise duygu düşünce ve dayanışma birliğinin yok olmasına neden olur ülkemizde öğretim birliği yasası duygu düşünce ve dayanışma birliğini sağlamış laik eğitim ve öğretime dayanak olmuştur öğretim birliği ilkesinin tüm gerekleriyle uygulanması cumhuriyetin ve toplumun geleceği için zorunludur öte yandan öğretim birliği ilkesinin uygulanması ve korunması cumhuriyetin niteliklerinin değiştirilemeyeceği değiştirilmesinin teklif edilemeyeceği şeklindeki anayasanın maddesi ile güvence altına alınan kuralının da gereğidir dolayısıyla bu ilkeye aykırılık oluşturacak düzenlemelerin anayasa ile bağdaşmayacağı açıktır nitekim ilköğretim kurumlarında sekiz yıllık kesintisiz zorunlu temel eğitimi öngören günlü sayılı yasa da toplumun ve ülkenin gerçekleri ve ihtiyaçları doğrultusunda gelişen ve değişen dünya şartlarına uygun çağdaş ve demokratik bir eğitim ortamı içinde çocuklarımızın yetiştirilmesi amacıyla çıkarılmış olup yasanın uygulanmasıyla çağdaş bilim ve eğitimin gereği olan laik eğitim temel eğitim yıllarında kesintisiz olarak ve bir bütünlük içinde gerçekleştirilmektedir anılan yasanın iptali istemiyle açılan dava anayasa mahkemesinin günlü k sayılı kararıyla reddedilmiş olup anılan kararda temel eğitimin kişinin yaşama maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının yaşama geçirilmesini kendisine ailesine ve topluma karşı ödev ve sorumluluklarının bilincinde akıl ve bilgiyi esas alan çağın gerektirdiği özelliklere sahip olarak yetişebilmesini sağlayacağı çocuğun zihinsel gelişimini sağlayarak yeteneklerinin ortaya çıkmasını kolaylaştıracağı böylece ana babanın çocuğa vereceği mesleki ve dini terbiye için sağlıklı bir temel oluşturacağı zorunlu kesintisiz sekiz yıllık temel eğitimle ilgili düzenlemenin anayasanın maddesinin yaşama geçirilmesine yönelik olduğu belirtilmiştir bu açıdan anayasaya uygunluğu anayasa mahkemesince de belirlenen sekiz yıllık kesintisiz zorunlu temel eğitimi öngören yasadan sonra çıkarılan sayılı yasanın ek maddesinde yer alan ve uyuşmazlıkta uygulanacak kural niteliğinde bulunan düzenleme temel eğitim yıllarında çağdaş bilim ve eğitimin gereği olan laik eğitimi kesintisiz olarak ve bir bütünlük içinde tamamlamamış çocuklara dinsel eğitim verilmesini öngörmekte olup bu durumun ise yukarıda anılan anayasa kurallarına aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır anayasanın maddesinin son fıkrasında yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiç bir surette değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktirmeyeceği kurala bağlanmıştıresas sayısı karar sayısı anayasanın bu kuralı uyarınca yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu yasama organının yapacağı düzenlemelerde daha önce aynı konuda verilen yargı kararlarını etkisiz kılacak biçimde yasa çıkarmama yükümlülüğünün bulunduğu açıktır mahkeme kararının yürütmenin durdurulmasına veya davanın esasına ilişkin olması ise karara uyma yükümlülüğü yönünden bir fark oluşturmamaktadır olayda günlü sayılı resmi gazetede yayımlanan diyanet i̇şleri başkanlığı kuran kursları yönetmeliğinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılan dava sonucunda danıştay sekizinci dairesinin günlü sayılı kararıyla ilköğretimin sınıfını bitiren çocukların hafta sonları ve yaz aylarında diyanet i̇şleri başkanlığının açtığı kuran kurslarına kanuni temsilcilerinin isteği ile katılabileceği yolundaki yönetmelik değişikliğinde tc anayasasına milli eğitim temel kanununa ve eğitimde birlik yasasına uyarlık bulunmadığı gerekçeli olarak belirtilmek suretiyle dava konusu yönetmeliğin ilgili maddelerinin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiştir anılan yürütmenin durdurulması kararına karşı davalı başbakanlık ve diyanet i̇şleri başkanlığı tarafından yapılan itiraz ise danıştay idari dava daireleri genel kurulunun günlü yd i̇tiraz no sayılı kararıyla reddedilmiştir diğer yandan danıştay sekizinci dairesi davanın esasına ilişkin olarak da günlü k sayılı kararıyla yönetmeliğin ilgili maddelerinin iptaline karar vermiş ve bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir bununla birlikte danıştay sekizinci dairesinin ve danıştay i̇dari dava daireleri genel kurulunun verdiği kararlara uyulması gerekirken danıştayın hukuka aykırı bulduğu kurallar bu defa yasa ile düzenlenerek anayasanın maddesi ihlal edilmiştir belirtilen hukuksal duruma göre temel eğitim yıllarında çağdaş bilim ve eğitimin gereği olan laik eğitimi kesintisiz olarak ve bir bütünlük içinde tamamlamamış çocuklara dinsel eğitim verilmesine ilişkin düzenlemenin anayasanın başlangıç bölümü ile ve maddelerine aykırı olduğu kanısına varılmıştır açıklanan nedenlerle ve bir davaya bakmakta olan mahkemenin dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun anayasaya aykırı olduğu kanısına götüren görüşünü açıklayan kararı ile anayasa mahkemesine başvurması gerektiğini düzenleyen sayılı kanunun maddesinin fıkrası gereğince günlü sayılı kanunla sayılı diyanet i̇şleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanuna eklenen ek maddede yer alan ayrıca ilköğretimin inci sınıfını bitirenler için tatillerde ve milli eğitim bakanlığının denetim ve gözetiminde yaz kuran kursları açılır kuran kurslarının açılış eğitim öğretim ve denetimleri ile bu kurslarda okuyan öğrencilerin barındığı yurt veya pansiyonların açılış ve çalışmalarına dair hususlar yönetmelikle düzenlenir kuralının anayasanın başlangıç bölümüne ve maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle anayasa mahkemesine başvurulmasına bu kuralın anayasaya aykırılığı ve uygulanması durumunda giderilmesi güç veya olanaksız zararlar doğurabileceği gözetilerek esas hakkında karar verilinceye kadar yürürlüğünün durdurulmasına dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine günü oyçokluğu ile karar verildi