esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir davacı tarihinde ayi̇m kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle sayılı askerî hakimler kanununun ve nci maddeleri uyarınca tarihinde altmış yaşını bitirdiğinden emekli edilmesinin söz konusu olduğunu buna ilişkin emeklilik onayın çıktığını anayasanın ve ıncı maddelerinde hâkimlerin özlük haklarının teminat altına alındığını diğer taraftan anayasanın inci maddesinde askerî yargının düzenlendiğini bu madde metninden askerî hizmetin gerekleri kavramının çıkarıldığını dolayısıyla mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerinin tüm mahkeme ve hâkimler için geçerli olduğunu belirtilen kavramın madde metninden çıkarılmadan öncede askerî hâkimlerin özlük hakları ile ilgili anayasa mahkemesince verilen kararlarda askerî hizmetin gereklerinin ancak askerî yargının bağımsızlığı ve hâkimlik teminatına dokunmadığı sürece ve oranda söz konusu olabileceğinin karara bağlandığını anayasanın ve ıncı maddelerindeki düzenlemelerin askerî yargı içinde söz konusu olacağını fiziki kondisyondan ziyade belli bir bilgi ve tecrübe birikimini gerektiren askerî hâkim sınıfı subaylar için yaş sınırının esas alınmasının hâkimlik teminatı ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkelerine uygun düşmediğini anayasanın ıncı maddesinde geçen askerî hâkimlerin yaş haddinin kanunla düzenleneceği yönündeki hükmün inci maddeden ‘askerî hizmetin gerekleri kavramının çıkarılmasından önce bir anlam ifade ettiğini askerî hâkimlerin yaş hadlerinin de sivil hâkimlerin yaş hadleri esas alınarak belirlenmesi gerektiğini sayılı askerî hâkimler kanununda yer verilen düzenlemelere göre askerî yargıtay başkan ve üyelerinin özlük hakları yönünden kendi eşiti hâkim ve savcıların hakkındaki hükümlere tabi olacağının öngörüldüğünü belirtilen gerekçeler ışığında sayılı askerî hâkimler kanununun üncü maddesindeki askerî hakimler kendileri istemedikçe altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk olunamazlar hükmünün aynı kanunun inci maddesinin askerî hakim sınıfı subayların görev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun emeklilik yaş hadleri diğer subaylar gibidir askerî hakim subaylar rütbelerinin yaş haddine kadar hizmete devam ederler hükümlerinin anayasanın ve inci maddelerine aykırı olduğunu belirterek bu düzenlemelerin iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına yaş haddinden emekliye sevk işleminin iptaline yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir ayi̇m üncü dairesinin tarih gensek no esas no sayılı kararı ile şartları bulunmadığından yürütmenin durdurulması talebinin reddine karar verilmiştir dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacının askerî yargıtay nci daire başkanı olarak görev yapmakta iken sayılı c emekli sandığı kanununun ıncı maddesi fıkrası yaş hadleri gereğince yaş haddini ikmal ettiğinden sayılı kanunun nci maddesi uyarınca eylül tarihinden geçerli olarak yaş haddinden milli savunma bakanlığının tarihli onayı ile emekliye şevki konusunda işlem tesis edildiği davacının tarihi itibariyle emekliye sevk edildiği bu işlemin iptali için dava açıldığı anlaşılmıştır türkiye cumhuriyeti anayasasının anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi başlıklı nci maddesinin birinci fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümleriniesas sayısı karar sayısı anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakması sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi başlıklı ıncı maddesinin numaralı fıkrasında da bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa iptali istenen kuralların anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslını başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğini dava dilekçesi iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örneklerini dizi listesine bağlayarak anayasa mahkemesine göndermesi öngörülmüştür tarih ve sayılı kanunla değişik anayasanın inci maddesinin son fırkası askerî yargı organlarının kuruluşu işleyişi askerî hâkimlerin özlük işleri askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin görevli bulundukları komutanlıkla ilişkileri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir hükmünü taşımakta olup anılan düzenleme nedeniyle askerî hakim ve savcıların statüleri özlük hakları ve soruşturma işlemleri sayılı askerî hakimler kanununda düzenlenmiş bulunmaktadır sayılı askerî hakimler kanununun inci maddesinde askerî hakim sınıfı subayların görev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun emeklilik yaş hadleri diğer subaylar gibidir askerî hakim subayların kanunlarda belirtilen yükümlülük sürelerini tamamlamaları halinde özel kanununda yazılı belli şartlar içinde emekliliklerini isteme hakları vardır bu kanunda belirtilen esaslara göre kadrosuzluk yetersizlik disiplinsizlik ve ahlaki durumları nedeniyle ayırma ve askerî hakim subay olmaya engel suçluluk halleri hariç askerî hakim subaylar rütbelerinin yaş haddine kadar hizmete devam ederler düzenlemesi aynı kanunun nci maddesinde askerî hakimler azlolunamazlar bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık ve ödeneklerinden ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ve bu kanunda belirtilen istisnalar dışında kendileri istemedikçe altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk olunamazlar düzenlemesi bulunmaktadır sayılı askerî yargıtay kanununun inci maddesinde askerî yargıtay başkanı başsavcı i̇kinci başkan ve daire başkanları ile üyelerinin yaş hadlerinin askerî hakimler kanununda gösterildiği gibi olduğu belirtilmiştir sayılı türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanununun maddesi aşağıda yazılı olanların yaş hadleri hizalarında gösterilen yaşları doldurdukları tarihlerdir subay ve askerî memur ve astsubaylar asteğmen teğmen ve üsteğmenler yüzbaşı kıdemli yüzbaşı ve önyüzbaşılar binbaşılar yarbaylar albaylar tuğ ve tümgeneral ve amiraller esas sayısı karar sayısı kor ve orgeneraller ve amiraller mareşal ve büyük amiraller ve inci sınıf askerî memurlarla memur yardımcıları ve askerî hastabakıcı hemşireler daha yukarı sınıftaki askerî memurlar astsubaylar astsubay çavuşlar astsubay çavuşlar astsubay üstçavuşlar astsubay üstçavuşlar astsubay başçavuşlar astsubay başçavuşlar astsubaylar astsubay kıdemli başçavuşlar şeklinde düzenlenmiş sayılı kanunun nci maddesinde türk silahlı kuvvetleri mensuplarının sayılı kanununun ıncı maddelerinde belirtilen yaş hadleri sebebiyle emeklilik işlemlerinin doğum tarihlerinde ay ve gün yazılı olmayanlar ile doğum günleri eylül de başlayanlar için eylül doğum günleri eylül ve daha sonra olanlar için müteakip yılın eylül tarihinde yapılacağı açıklanmıştır sayılı askerî hakimlik kanununun inci maddesinde askerî hakimlerin emeklilik yaş hadlerinin diğer subaylar gibi olduğu askerî hakim subayların rütbelerinin yaş haddine kadar hizmete devam edecekleri belirtilmiş türk silahlı kuvvetlerinde görevli personelin yaş hadleri de sayılı kanunda gösterilmiştir sayılı kanunda askerî hakimlerin hangi yaşa kadar hizmet edeceklerine dair düzenleme mevcut değil iken tarih ve sayılı kanun ile sayılı kanunun nci maddesinde düzenleme yapılarak askerî hakimlerin kendileri istemedikçe altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk olunamayacakları belirtilmiştir sayılı kanunun nci maddesinde yaş haddi ile ilgili düzenleme bulunmasa ve bu madde iptal edilmiş olsa dahi bu kanun değişiklik öncesinde olduğu gibi askerî hakimler hakkında sayılı kanunda gösterilen rütbelerinin yaş haddi uygulanmak durumundadır davacının emekliye sevk işleminin sayılı kanunun maddesi uyarınca gerçekleştirilmiş olması ve rütbenin yaş hadlerinin askerî hakimleri de kapsaması nedeniyle sayılı kanunun maddesinin de uygulanacak kural olduğunda tereddüt bulunmamaktadır bu kapsamda dava konusu uyuşmazlığın çözümünde sayılı kanunun ve sayılı kanunun maddeleri dikkate alınmadan dava konusu uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasına imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır anayasaya aykırılığı ileri sürülen yasa hükümlerinin işbu davada uygulanacak yasa hükmü olduğu bu şekilde saptandıktan sonra ileri sürülen anayasaya aykırılık iddiasının ciddi bulunup bulunmaması hususunun irdelenmesine geçilmiştir anayasanın mahkemelerin bağımsızlığı başlıklı inci maddesinde hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler hiçbir organ makam merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez genelge gönderemez tavsiye ve telkinde bulunamazesas sayısı karar sayısı görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz yasama ve yürütme organları ile idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır bu organlar ve idare mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez hükmü hâkimlik ve savcılık teminatı başlıklı uncu maddesinde hâkimler ve savcılar azlolunamaz kendileri istemedikçe anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır hükmü anayasanın hâkimlik ve savcılık mesleği başlıklı ıncı maddesinde hâkimler ve savcılar adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları olarak görev yaparlar bu görevler meslekten hakim ve savcılar eliyle yürütülür hâkimler mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler hâkim ve savcıların nitelikleri atanmaları hakları ve ödevleri aylık ve ödenekleri meslekte ilerlemeleri görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi meslekten çıkarmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi eğitimleri ile diğer özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir hakimler ve savcılar altmışbeş yaşını bitirinceye kadar hizmet görürler askerî hakimlerin yaş haddi yükselme ve emeklilikleri kanunda gösterilir hükmü yer almaktadır anayasa mahkemesinin tarih ek sayılı kararında anayasanın bütün mahkemelerin bağımsız ve yargıçların da yargıç teminatı ile güvenceye alınmasını buyurduğu ve bu buyruğun demokratik toplumların olmazsa olmaz niteliğindeki bağımsız yargı ve güvenceli yargıç gibi çağdaş ve evrensel ilkelerin gereği olduğu hiçbir açıklamayı gerektirmeyecek kadar açıktır kadrosuzluk nedeniyle askerî yargıçların yasal yaş sınırından önce emekli edilmelerinin idarenin takdirine bırakıldığı bir ortamda yargıçların güvenceli mahkemelerin de bağımsız olduklarından söz edilemez denilmek suretiyle sayılı askerî hakimler kanununun inci maddesinin nci fıkrasında yer alan kadrosuzluk sözcüğünün anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir anayasa mahkemesinin tarih sayılı kararında sayılı askerî hâkimler kanununun sayılı yasa ile değiştirilen maddesinin bendinin ilk paragrafında sicili düzenlenecek askerî hakim subayın kuruluş bağlantısına göre nezdinde askerî mahkeme kurulan komutan veya askerî kurum amiri subay sicil belgesini düzenlemeye ve sicil vermeye yetkili idarî sicil üstleri arasında sayılmıştır öteesas sayısı karar sayısı yandan aynı bendin numaralı alt bendine göre kıdemli hâkimler birlikte çalıştıkları hâkimlere sicil belgesi verme konusunda yetkili kılınmışlardır anayasanın maddesinde yargı yetkisinin türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı maddesinin birinci fıkrasında hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verecekleri ikinci fıkrasında hiçbir organ makam merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği genelge gönderemeyeceği tavsiye ve telkinde bulunamayacağı belirtilmiş maddesinde hakimlik teminatı ile ilgili kurallar getirilmiş ve maddesinin dördüncü fıkrasında ise ‘askerî yargı organlarının kuruluşu işleyişi askerî hâkimlerin özlük işleri askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkileri mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlik teminatı askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenlenir kanun ayrıca askerî hâkimlerin yargı hizmeti dışındaki askerî hizmetler yönünden askerî hizmetlerin gereklerine göre teşkilâtında görevli bulundukları komutanlık ile olan ilişkilerini de gösterir kuralı yer almıştır anayasanın ve maddelerinde öngörülen yargı bağımsızlığının askerî yargı için de geçerli olduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır askerî hâkimlere bağlı oldukları komutanlar veya askerî kurum amirleri ile kıdemli hâkimler tarafından subay sicili verilmesi işlemleri hâkim bağımsızlığı ilkesi ile doğrudan ilgilidir askerî hâkimlere verilmekte olan subay sicili ile mesleki sicil belgesi bu kişilerin mesleki yükselmelerinde temel alınmakta olup meslekte yükselmeleri bakımından önemli bir yere sahiptir genel olarak hâkim bağımsızlığı kavramı ile aynı anlamda kullanılan yargı bağımsızlığı hâkimlerin kararlarını verirken özgür olmaları hiçbir baskı ve etki altında bulunmamaları baskı yapılması kadar baskı yapılabilme ihtimalinin de bulunmaması hâkimin kimseden emir almaması hukuka ve vicdanına göre karar vermesi biçiminde tanımlanmaktadır hâkimlerin ve mahkemelerin bağımsızlık ve tarafsızlıklarının kuşkuya yer vermeyecek biçimde sağlanması yukarıda anılan anayasal kuralların gereğidir anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasına göre askerî hâkimlerin özlük işlerinin mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlik teminatı ve askerî hizmetin gereklerine uygun olarak düzenlenmesi zorunluluğu açıktır bununla birlikte askerî mahkemelerin askerî bir düzen içerisinde yer almaları ve görev alanlarının askerî konulara özgülenmesi olgusu hâkim bağımsızlığı ilkesinin göz ardı edilmesinin nedeni olamaz askerlik hizmetinin gerekleri mahkemelerin bağımsızlığına ve bu bağımsızlığın güvencesi ve dayanağı olan hâkimlik teminatına dokunmadığı sürece geçerli olabilir başka bir deyimle askerî mahkemelerin anayasal yapısı karşısında askerlik hizmetlerinin teminatının zedelenmesine yol açılması savunulamaz askerî hizmetin gerekleri hâkimlerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatını koruyacak güvenlik alanının sınırına dayandığı anda askerlik hizmetlerinin gereklerinin işletilmemesi gerekir askerî hâkimler kanunu gereğince askerî hâkim ve yardımcıları tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurulması durumunda askerî yargıtay daireleri ve daireler kurulunca dosyaların incelenmesi sonucunda mesleki sicil notu verilmektedir bu yolla askerî hâkimlerin mesleki yeterlilikleri denetlenmekte iken ayrıca sıralı idarî sicil üstleri ve kıdemli askerî hâkimler tarafından askerî hâkimlere idarî sicil düzenlenmesi askerî mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda güvensizlik ve şüphe uyandırabilir yargılama aşamasında böyle bir güvensizliğin ve şüphenin ortaya çıkma olasılığı subay siciliesas sayısı karar sayısı uygulamasını mahkemelerin bağımsızlığı ilkesine ve hâkimlik teminatına aykırı kılmaktadır bu nedenle nezdinde askerî mahkeme kurulan komutan veya askerî kurum amirleri ile kıdemli askerî hâkimlerin askerî hâkimlere subay sicili belgesi vermesi askerî mahkemelerin bağımsızlığına ve hâkimlik teminatına aykırılık oluşturmaktadır gerekçesi ile sayılı askerî hakimler kanununun askerî hakimlere sicil düzenlemesine ilişkin nci maddesinin bendi ilk paragrafı ile numaralı alt bendinde yer alan kıdemli hakimler birlikte çalıştıkları hakimlerin ibaresinin iptaline karar verilmiştir anayasa mahkemesinin tarih sayılı kararında sayılı askerî hâkimler kanununun itiraz konusu kuralı içeren maddesinin ikinci fıkrasında askerî hâkim ve savcılar hakkında millî savunma bakanınca hazırlık soruşturması açılmasına izin verildiği takdirde düzenlenmiş olan evrakın gereği yapılmak üzere ilgilinin görevli bulunduğu yere en yakın askerî mahkemenin savcısına gönderileceği belirtilmek suretiyle madde kapsamındaki görev suçlarında yetkili ve görevli mahkeme hakkında soruşturma açılan askerî hâkim ve savcının görevli bulunduğu yere en yakın askerî mahkeme olarak öngörülmüştür anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyetinin ‘demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu ‘yargı yetkisi başlıklı maddesinde yargı yetkisinin türk ulusu adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı belirtilmiş ve maddelerinde de ‘hak arama hürriyeti ve ‘kanunî hâkim güvencesi hakların korunmasıyla ilgili hükümler arasında sayılmıştır anayasanın maddesinde ‘mahkemelerin bağımsızlığı maddesinde ‘hâkimlik ve savcılık teminatı ilkeleri yer almış maddesinin ikinci fıkrasında hâkimlerin görevlerini mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre yerine getirecekleri üçüncü fıkrasında hâkim ve savcıların haklarında görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesinin mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenleneceği maddesinin dördüncü fıkrasında ise askerî yargı organlarının kuruluşu işleyişi askerî hâkimlerin özlük işleri askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkilerinin mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenleneceği belirtilmiştir hukuk devleti ilkesinin temel bileşenlerinden olan yargı bağımsızlığı insan haklarının ve özgürlüklerinin başlıca ve en etkin güvencesidir mahkemelerin bağımsızlığı genellikle hâkimlerin bağımsızlığı kavramı ile eş anlamlı olarak kullanılmakta ve biri diğerinin nedeni ve doğal sonucu olarak anlaşılmaktadır hâkimlerin görevlerine ilişkin bağımsızlığı onlara tanınan bir ayrıcalık olmayıp bunun amacı adaletin dolaylı dolaysız her türlü etki baskı yönlendirme ve kuşkudan uzak dağıtılacağı yolundaki güven ve inancı yerleştirmektir yargının bir karakteri olan bağımsızlık hâkimin çekinmeden ve endişe duymadan anayasanın öngördüğü gereklerden başka herhangi bir dış etki altında kalmadan yansız tutumla özgürce karar verebilmesidir hâkim bağımsızlığının yalnız yürütme organına karşı değil demokratik bir toplumda devlet yapısı içinde tüm kurum ve kuruluşlar ile kişilere karşı da düşünüp sağlanması gerekir yargının bağımsızlığı konusunda düzenlemeler yapılırken hâkimlerin yargı içi ve dışı her türlü etki ve kuşkudan uzak karar vermeleri koşullarının hazırlanması kadar tarafların ve toplumun yargıya olan güveninin sağlanmasına da özen gösterilmelidir hâkimler hâkimliğinesas sayısı karar sayısı gerektirdiği her türlü yüksek nitelikleri taşısalar bile kamu vicdanında tarafsızlıkları konusunda kuşku uyandıracak düzenlemelerden kaçınılmalıdır herhangi bir baskının etkinin yapılması kadar yapılabilme olasılığı da yargı bağımsızlığını zedeler hâkimlerin bağımsızlığı onların kararlarını verirken özgür olmaları her türlü kaygıdan maddî ve manevî baskı ve etkiden uzak bulunmaları ile mümkündür hak aranılan mahkemenin ‘bağımsızlığı ve tarafsızlığı adil yargılanmanın koşulları arasındadır başka herhangi bir kişi kurum veya organdan emir almamak yasamanın yürütmenin ve diğer dış etkilerin etki alanının dışında olmak baskı altında olmamak şeklinde tanımlanan bağımsızlık tarafların etki alanının dışında kalmayı dava taraflarına karşı bağımsızlığı da kapsamaktadır anayasada öngörülen yargı bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının askerî yargı için de geçerli olduğunda kuşku bulunmamaktadır sayılı kanunun maddenin ikinci fıkrasında yapılan düzenlemeye göre soruşturmayı yürüten askerî savcının soruşturma sonunda yetkisizlik ve görevsizlik kararı vermediği takdirde teşkilatında bulunduğu askerî mahkemede dava açma zorunluluğu göz önünde bulundurulduğunda yargılamanın da bu mahkemede yapılması gerekeceği açıktır yasayla kurulmuş mahkeme kuruluş yetki yargılama yöntemleri gibi konuların yargılamadan önce yasayla düzenleme anlamına gelir yasayla düzenleme ise ‘belirliliği ve ‘öngörülebilirliği içerir ‘en yakın yer sözcükleri somut ve açık olarak bağımsız ve tarafsız bir mahkemeyi tanımlamamaktadır en yakın mahkemeyi kimin nasıl belirleyeceği bu konuda ortaya çıkan uyuşmazlıkların nasıl çözümleneceği yasada belli değildir askerî hâkim ve savcıların da adlî ve idarî yargıda olduğu gibi sınıf ve görev sıfatları dikkate alınarak yargılama yapılmaması hukuk devleti mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkim teminatı ilkelerini ve adil yargılanma hakkını zedeler anayasayla güvence altına alınan hâkimlerin bağımsızlığı hâkimlik ve savcılık güvencesi ilkeleri demokratik hukuk devletinin olmazsa olmazı yargı erkînin nüfuz ve itibarını korumayı öngörürken yasa koyucunun da aynı ilkelere ve korumaya uygun davranması gerekir yargılanan taraf kendisinin adil yargılanabileceği bir mahkeme beklerken yargılamayı yapan yargıç da hiçbir etki altında kalmadan yargılama yapmalıdır hâkim ve savcılara yargılanma bakımından tanınan teminat onların kişiliğine getirilen bir koruma olmayıp hiçbir etki altında kalmaksızın adalet dağıtmalarını ve vatandaşların bu teminat içinde adaletin dağıtıldığı inancı içerisinde yaşamalarını sağlamaya yöneliktir taraflara karşı objektif davranamayan hâkim kararlarında da bağımsız ve tarafsız olamaz hâkimin liyakat kariyer ve kıdemi kendisinden yüksek bir yargıç ve savcıyı yargılarken etki altında kalmayacağı önlemler alınmalıdır bağımsız yargılamada ne taraflar ne de hâkim kendisini en ufak etki altında hissetmemeli ‘önyargı sahibi olmamalıdır kaldı ki en yakın mahkemede yargılamayı yapacak hâkim ile yargılanacak olan hâkim ya da savcı arasında önceden kaynaklanan farklı roller ya da ilişkilerle karşılaşılabilmesi mümkündür i̇tiraz konusu kuralda yargılamayı yapacak hâkime yargılanan üst sınıftaki hâkim ya da savcının etki etmesini önleyecek önlemler alınmadığı gibi yargıcın kendisinden kıdemli yargıcı yargılarken davaya gereken tarafsızlıkla yaklaşamayacağına dair meşru korkuyu aşacak tarafsızlık önlemleri de alınmamıştır yasa koyucu davanın görüleceği mahkemeyi hazırlık soruşturmasını yürütecek savcıyla bağlantılı olarak gösterirken yargılanacak olan hâkim ya da savcının sınıf ve görev sıfatıyla bağlantılı statüsünü göz önünde bulundurarak özel bir düzenleme de yapmamıştır öte yandan anayasanın maddesindeki ‘hak arama hürriyeti sadece mahkemelere başvurma hakkından ibaret olmayıp ‘adil yargılanma hakkınıda kapsamaktadır mahkemelerin ve hâkimlerin bağımsızlığı adil yargılanmanın en temel unsurudur avrupa i̇nsan hakları sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasında da adilesas sayısı karar sayısı yargılanma hakkı tanımlanmış ve herkesin ‘yasal bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir hâkimin tarafsızlığı yeterli değildir aynı zamanda tarafsızlığından kuşku da duyulmamalıdır anayasanın maddesinin ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin maddesinin koruması altında olan içerik olarak adil bir karar verilip verilmediğiyle birlikte adil bir karar verilebilmesi için gerekli koşulların sağlanıp sağlanmadığıdır yargının hiyerarşik organizasyonu kıdem sınıf veya derece farkları hiçbir biçimde yargıcın etki altında kalmadan özgürce karar vermesine yönelik bir müdahaleye dönüşmemelidir i̇tiraz konusu kuralda sadece en yakın askerî mahkeme sözcüklerinin kullanılmasıyla davanın görüleceği mahkeme belirlenerek yargılanacak hâkim ve savcı ile yargılamayı yapacak hâkim yönlerinden adil yargılama hakkı korunmamıştır ayrıca mahkemelerin ve hâkimlerin bağımsızlığı ilkesi adlî idarî ve askerî hiçbir ayrım gözetilmeksizin tüm mahkemeler ve hâkimler için söz konusudur nitekim anayasanın maddesinden bağımsızlığı zayıflatan askerlik hizmetlerinin gerekleri sözcükleri çıkarılmak suretiyle bu durum netleştirilmiştir bağımsız mahkemelerde adil yargılanma bakımından tüm hâkim ve savcılar aynı durumdadır aynı anayasal yargı fonksiyonunu yerine getiren askerî hâkim ve savcıların da adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları ile aynı teminatlara sahip olması gerekmektedir hâkim ve savcıların görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kavuşturma usulü yargı erkinin niteliği ve bu görevin yerine getirilmesinden beklenen kamu yararı nedeniyle diğer kamu görevlilerinden farklı olmakla birlikte bu farklılığın adlî idarî veya askerî yargı alanlarında görev yapan hâkim ve savcıların kendi aralarında bulunması anayasanın maddesiyle de bağdaşmaz gerekçesi ile sayılı kanunun inci maddesi ikinci fıkrasının iptaline karar verilmiştir anayasanın uncu maddesi uyarınca yargı yetkisi türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır anayasanın inci maddesinde hakimlerin görevinde bağımsız oldukları anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri belirtilmiştir anayasanın uncu maddesinde hakimlik ve savcılık teminatları açıklanmış anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı hükme bağlanmıştır anayasa mahkemesinin kararlarında vurgulandığı gibi anayasanın nci maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin temel birleşenlerinden olan yargı bağımsızlığı insan hakları ve özgürlüklerinin başlıca ve en etkin güvencesidir hakimlerin görevlerine ilişkin bağımsızlığı onlara tanınan bir ayrıcalık olmayıp bunun amacı adaletin dolaylı dolaysız her türlü etki baskı ve yönlendirme ve kuşkudan uzak dağıtılacağı yolundaki güven ve inancı sağlamaktır hakimlik teminatının unsurlarından biriside kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekliye sevk edilmemesidir anayasanın ıncı maddesinde hakim ve savcıların altmışbeş yaşını bitirinceye kadar hizmet görecekleri teminat altına alınmış askerî hakimlerin yaş haddi ve emekliliklerinin kanunla gösterileceği belirtilerek askerî hakimlerin yaş haddi kanuna bırakılmıştır kanun koyucu tarafından askerî hakimlerin yaş haddi adlî idarî hakim ve savcılarda olduğu gibi olarak belirlenmesi de anayasaya göre mümkün iken önce sayılı kanunun inci maddesinde askerî hakim subayların yaş haddi diğer subaylar gibidir şeklinde düzenleme yapılarak sayılı kanunun maddesine göre uygulama yapılması benimsenmiştir daha sonra tarih ve sayılı kanun ile sayılı kanunun nci maddesinde askerî hakimlerin altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk olunamayacakları yönünde düzenleme yapılmıştır askerî hakimlerin yaş haddi kanunla belirlenirken rütbelerinin yaş haddi esas alınmıştır yukarıda yer verilen anayasa mahkemesinin kararlarında mahkemelerin ve hakimlerin bağımsızlığı ilkesinin adlî idarî ve askerî hiçbir ayırım gözetilmeksizin tüm mahkemeler ve hakimler için söz konusu olduğuesas sayısı karar sayısı anayasal yargı fonksiyonunu yerine getiren askerî hakim ve savcıların da adlî ve idarî yargı hakim ve savcılar ile aynı teminatlara sahip olması gerektiği belirtilmiştir adlî ve idarî hakimler için altmışbeş yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk edilmeme hakimlik teminatı kapsamında görülerek anayasa ile teminat altına alınmıştır askerî hakimlerin altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk edilmemeleri ise rütbenin yaş haddi esas alınmak suretiyle askerî hizmetlerin gerekleri kavramından hareket edilerek belirlenmiştir tarih ve sayılı kanunla anayasanın inci maddesinde değişiklik yapılarak askerî hizmetin gerekleri cümlesi anayasadan çıkarılmıştır sayılı kanunun gerekçesinde anayasanın mevcut inci maddesinin dördüncü fıkrasında askerî yargı organlarının kuruluşu askerî hakimlerin özlük işleri askerî savcılık görevlerini yapan askerî hakimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkilerinin mahkemelerin bağımsızlığı hakimlik teminatı ve askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenleneceği belirtilmektedir anayasa mahkemesinin tarihli k sayılı kararında anayasanın ve ıncı maddelerindeki düzenlemeler gereğince adlî ve idarî yargı için öngörülen yargı bağımsızlığının askerî yargı için de geçerli olduğunda kuşku bulunmadığı vurgulanmaktadır bu nedenle söz konusu fıkrada yer alan ve askerî yargı bağımsızlığını zedelediği düşünülen ‘askerlik hizmetinin gerekleri ibaresi çıkartılmakta ve fıkranın aynı mahiyetteki son cümlesi yürürlükten kaldırılmaktadır bu durumda askerî mahkemelerin komutanlıkla ilişkilerinin sadece ‘mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenmesi hükme bağlanmaktadır denilmiştir anayasa değişikliğinin gerekçesinde askerî hizmetin gerekleri ibaresinin askerî yargının bağımsızlığını zedelediği düşünülerek yürürlükten kaldırılmakta olduğu belirtilmiştir anayasanın uncu maddesinde herkesin dil ırk renk cinsiyet siyasi düşünce felsefi inanç din mezhep ve benzeri sebepler ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu hüküm altına alınmıştır altmışbeş yaşını bitirinceye kadar hizmet görülmesi teminat altına alınan adlî ve idarî hakim ve savcılar ile askerî hakimler arasında hakimlik teminatı yönünden bir ayırım olmaması gerekir hakimlik teminatı açısından ayırım yapılması anayasanın eşitlik ilkesine uygun düşmez anayasanın inci maddesinde yapılan bu değişiklikten sonra askerî hizmetin gereklerine uygun olarak düzenlenen ve davacı askerî hakim subayın yaş haddinin rütbenin yaş haddi olarak uygulanmasını sağlayan düzenlemelerin anayasanın nci maddesindeki hukuk devletine anayasanın uncu maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesine ve anayasanın ve inci maddelerine aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanaatine ulaşılmıştır anayasa mahkemesinin tarih sayılı kararı ile sayılı kanunun sayılı kanunun üncü maddesi ile değişik ncı maddesi beşinci fıkrasında sayılı kanun hükmünde kararname kapsamında yapılan ödemeler bölümünün yabancı dil tazminatı yönünden iptaline karar verilmiştir anayasa mahkemesinin bu kararında bir kanun hükmünün bir kısım kamu görevlileri yönünden iptalinin mümkün olduğu belirtilmiştir bu kapsamda sayılı kanun maddelerinde yer alan düzenlemelerin iptali ve sayılı kanun maddesinde yer alan albaylar ibaresinin de askerî hakimler yönünden iptaline karar verilmesi için anayasa mahkemesine başvurulması gerektiği sonucuna varılmıştır yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı askerî hakimler kanununun inci maddesinde yer alan askerî hakim sınıfı subayların görev yerleri ve sıfatları ne olursa emeklilik yaş hadleri diğer subaylar gibidir ibaresi ile aynı maddede yer alan askerî hakim subaylar rütbelerinin yaş haddine kadar hizmete devam ederler ibaresinin aynı kanunun nci maddesinde yer alan askerî hakimler kendileri istemedikçe altmış yaşını bitirinceye kadar emekliye sevk olunamazlar ibaresinin sayılı kanunun maddesinde yer alan albaylar ibaresinin askerî hakimler yönünden anayasanın inci maddelerine aykırılık teşkil ettiğiesas sayısı karar sayısı kanısına varıldığından anılan yasal düzenlemelerin iptali için sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun ıncı maddesinin numaralı fıkrasına uygun olarak dava dosyasından çıkartılacak onaylı belgelerin anayasanın ve sayılı kanunun maddeleri uyarınca anayasa mahkemesi̇ne gönderi̇lmesi̇ne anayasanın inci maddesi uyarınca davanın geri̇ birakilmasina karardan bir suretin davacıya gönderilmesine ocak tarihinde üye kur yb ahmet uçarın karşı oyu ve oyçokluğu ile karar verildi