esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir gi̇ri̇ş dava konusu içtüzük değişikliğinin niteliği ve içeriği demokratik parlamenter rejimimiz anayasal düzenimiz ve meclis iç hukuku bakımından hayati derecede önem taşımaktadır davanın temelini oluşturacak anayasa analizlerinden önce sonuca varılmasını kolaylaştıracak kimi ön tahlillerin yapılması zorunludur yasama organlarının içtüzükleri pratikte anayasa kadar önemli ve etkin metinlerdir yasama egemenliğinin kullanılma usullerini düzenleyen içtüzük hükümleri gücü sınırlayan meclis içi dengeleri gözeten ve hukuka dayanmak zorunda olan sessiz anayasalardır anymad türkiye büyük millet meclisinin denetim ve yasama kalitesi en az ürettiği hizmetler kadar bağlı bulunduğu uyguladığı değiştirdiği hukuk içtüzük kalitesi ile de ölçülebilir kendi hukukunu hukuk temelinde oluşturamamış parlamentonun üretebileceği hukukun kalitesi sırf bu nedenle dahi sorgulanabilir türkiye büyük millet meclisi kendi iç hukukunu henüz oluşturamamıştır meclis iç hukuku oluşum halindedir i̇ç hukuk istikrarının sağlanması yakın gelecekte de beklenmemelidir bu gerçeğin ardındaki nedenler ayrı bir felsefe ve sosyoloji araştırmalarının konusudur belirtelim ki hukuku araç gören ve onun üstünlüğünü sindiremeyen gücüne güvenen patalojik zihniyet yanlızca kadroları değil kural ve gelenekleri doğrayan darbeler ve yorumun engin çözücülüğü yerine daima lafızlarımetinleri değiştirerek yaratılan öldürücü formülleri çare sanan arayışlar iii hukuk istikrarını önlemektedir dava konusu içtüzük değişikliği de ihtiyaca ve istikrara hizmet görüntüsü içinde iç hukukumuzu tahrib eden talihsiz bir girişimdir bir asrı aşan yaşam öyküsünde iç hukuk düzeninin oluşturulamaması parlamentomuzun övünemeyeceğimiz bir temel karakteristiğidir i̇çtüzük taslak ve tekliflerinin hazırlanmasında izlenen yöntemler onların kalite ve ömürlerini doğrudan etkilemektedir i̇çtüzük tarihimiz genellikle iki yöntemden birinin benimsendiğini göstermektedir çoğulcu uzlaşmacı ve çoğunlukçu dayatmacı yöntem çoğulcu uzlaşmacı yöntem bu yöntemde parlamentonun tüm dinamiklerinin partilerin milletvekillerininolabildiğince katılımlarının sağlanması esastır tekliflerin ihtiyaç ve hukuk temelinde sentezi için özel komisyonlarda veya ihtisas komisyonunda yoğun bir teknik caba harcanır bilim ve bilim adamlarından anayasa mahkememizin yorumlarından ve mukayeseli verilerden yararlanılır bu yöntem kabul tabanını genişletir ve oyunun kurallarını ortak anlayışla ve birlikte oluşturur gerek tek parti dönemlerinde ve gerekse çok partili siyasal yaşamımızdaki köklü gelenek bu yöndedir çoğunlukçu dayatmacı yöntem düşük yoğunluklu demokrasilerde görülür çözümü son kural olan oy çokluğunda arayan bir yöntemdir uzlaşmanın getireceği erdemleri bir çırpıda yok sayar uzlaşmayı sayı gücünün verdiği rehavet ve otorite içindeesas sayısı karar sayısı teslimiyet ve zaaf olarak görür oyunda uygulanacak kuralı oyuncuların birlikte yapması yerine gücünün emriyle üretir dayatmacı teklif oyuncuları gerer ve bazen öngörülemez gerilimlere belirsizliklere ve hatta toplumsal kutuplaşmalara zemin hazırlar kavga hukuk benim deyen parmak gücü ile özünde hukuku arayan demokrasi arasındadır sevinerek belirtelimki çoğunlukçu yöntem tüzük yapım geleneğimizde yok denecek kadar azdır i̇ki özgün örneğinden birisi anayasası ile evet bir anayasa ile yürürlükten kaldırılmış öbürü ise aşağıda ayrıntılı biçimde ortaya konacağı gibi şu anda yüksek mahkeme huzurundaki tüzüktür anayasası geçici mad inci hükümetin başbakanı yılındaki çok partili rejimde tek parti rahatlığı adlı ünlü yazısında halde bir yandan çok partili rejim devam ederken bir yandan da icraya tek parti rejimindeki kolaylıkları rahatlık ve serbestliği sağlayabilmenin çaresi meclis içtüzüğünü ve gerekirse anayasayı değiştirmek hatta anayasayı değiştirmeksizin anayasaya aykırı içtüzük ve kanun değişikliklerini yapmaktır derken bu gün sergilenen kendi güdümündeki yöntemi de özü de mahkum ediyordu bir i̇çtüzük reformunun gerekliliği ve zorunlu alt yapı sorunu medeni kanunu türk ceza kanununu ve benzeri temel yasaları değişime uygun hale getirmek ulusalüstü hukukun zorunlu kıldığı uyumentegrasyon yasalarını çıkarmak kaçınılmazgeciktirilemez bir milli ihtiyaçtır buna hiçbir muhalefet partisinin karşı çıkması düşünülemez esasen bu konudaki muhalefetin destekleyici tavırları demeçlerden kürsülerden taahhüt gücünde ifade olunmuştur i̇ktidar çoğunluğu bu konuda uzlaşma arayışına girmek yerine mevcut ihtiyaca aşırı anlamlar yükleyerek iç hukuku tahrib eden bir tüzük değişikliğini yeğlemiştir ayrıca genel kurul çalışmalarında zaman savurganlığını önleyecek kalite ve verimi artıracak hukuk tekniğini öne alacak ve fakat katılımıçok sesliliği yoketmeyecek bir rasyonelleştirmeye gidilmelidir bulunması gereken denge değişiklikteki kolaycı dengesizlik değildir değiştirilen veya tasarlanacak şekliyle bir iç tüzük yapmanın ön koşulu olarak anayasada deği̇şi̇kli̇k yapma zarureti̇ kazuistik olan anayasası iç tüzük karakterli bir anayasadır i̇çtüzükte bulunması gereken kimi hükümleri bünyesinde taşıyan bir anayasadır aşağıda ayrıntılı şekilde ortaya konacağı gibi başka doğrultuda içtüzük tanzimini önleyecek bu tür anayasa hükümleri değiştirilmedikçe aksine bir içtüzük yapılması imkansızdır anayasa yok sayılarak anayasaya rağmen bir iç tüzük ihdas olunamaz anymadll vb bu soruna ilk vurgu kırca başkanlığında kurulan anayasa alt komisyonunun tarihli altmışbeş sayfalık raporunda yapılmıştır yasama tasarruflarının ağırlığını genel kuruldan komisyonlara aktaracak bir reformun olmazsa olmaz koşulu komisyon reformunu da içeren bir parlamento reformudur anayasaya yeni hükümler konmasını zorunlu kılan bir reformdur anymad aa komisyonları anayasal temele oturtmak anymad gibi komisyonlarda tutanak tutma zorunluluğu komisyon müzakerelerinin açıklığı komisyon üyelerinin seçiminde ihtisas ölçütünün zorunlu görülmesimadde bazında görüşme ilkesi alt komisyon ve uzmanlardan yararlanma zorunluluğu komisyon müzakeresi usullerinin ve görevinin açıkça tarifi ve benzerleri bu arada sayılabilir komisyon reformu gerçekleştirilmeden genel kuruldan komisyona yönelecek yükü genel kuruldan komisyonaesas sayısı karar sayısı aktaracak bir düzenleme milli egemenliğe ve açık yasamaya son verecek bir girişimden başka bir anlam taşımaz bb verimli ve kaliteli yasamanın ön koşullarından biri de bilgi temelinde kural üretecek ve iç hukukun teşekkülüne yardımcı olacak bir parlamento ensti̇tüsünü kurmaktır gücün etkisinden verimliliğe yolculuk böylesi bir kurumsallaşma ile sağlanabilir bürokratik maniplasyonlardan yasamayı koruyacak bu kurum bir bilgi deposu işlevini de görecektir i̇çtüzük dahil oyunun kurallarına ilişkin düzenlemelerde yürürlük öncesi denetim zorunlu olmalıdır anayasa değişikliğini gerektiren böylesi bir yapımodel uzlaşmaya demokrasiye ve hukuka büyük katkı sağlayacaktır bu modelde anayasa mahkemesi denetimi gerekçesinden kural yürürlüğe giremeyecek ve hukuksuzluk kaynağında önlenecektir danışma kurulunun oybirliğine dayanmayan değişikliklerinin izleyen dönemde yürürlüğe girmesini öngören bir model de benimsenebilir sorun kanunların zamanında çıkarılamamasında müzakere sürecinin uzamasında değil ihtiyaca cevap verecek taslakların hazırlanamamasındadır i̇htiyaç ve hukuk analizi için gerekli derinlikli çalışmalar ve yapılanmalar sağlanamadığından aynı yasada sık değişiklik kısa zamanda yürürlükten kaldırmauygulama organlarının çelişkileri ve boşlukları yorumla giderme zorunlulukları ortaya çıkmaktadır iktidar çoğunluklarının bu soruna yoğunlaşmaları gerekirdi hiçbir yasa kategorileri bakımından zorunlu denetim olmamasına rağmen anayasa mahkememizin denetiminden geçen iptallerle ilgili bir istatistik araştırması bu açıdan aydınlatıcı olacaktır dava konusu i̇çtüzüğün ki̇mli̇ği̇ni̇ ortaya koyan olgulara vurgu yahut anayasaya aykırılık değer yargısına giden yoldaki kutup taşları anayasa komisyonu dönemin başında içtüzük değişikliği ihtiyacını hissetmiş ve bu amaçla özel alt komisyon oluşturarak bir yıla yakın çalışma yapmış ve maddeden oluşan teklif genel kurulda görüşülmeye başlanmış maddesi kabul edilmişken aniden bir gizli elin buyruğu ile geri çekilerek dava konusu baskın teklif gündeme getirilmiştir ek adıgeçen teklifler sıra sayısı yeni teklif parlamenterlik tecrübesi olan herhangi bir kişi tarafından hazırlanmamıştır meclis belkide tarihinde ilk kez kendi iç hukuk mühendisliğini ihale etmiştir bu anlatım parlamentonun uzmanlıktan yararlanmaya kapalı olması gerektiğini ifade etmez ancak kendi tecrübesini yok sayan bir teklif girişimini meclisi yürütme ve bürokrasi eksenlerine taşıyan anlayışın izdüşümü olarak görüyoruz anymad teklifin ne büyük meclise verilişinden önce ve ne de değerli bir milletvekilimizin hayatını kaybettiği görüşme sonrasına kadar muhalefet partileriyle hiçbir temas kurulmamıştır uzlaşı arayışı parmak çoğunluğunun giyotinlerine feda edilmiştir örneklerinde ve geleneğinde gözlendiği gibi içtüzük yapım sürecinde öncülük meclis başkanlarında olmasına karşın bütün temaslara rağmen değerli meclis başkanımız başkanı olduğu meclisin anayasası değiştirilirken böyle bir misyonu üstlenmemiştir olay sonrası sergilenen zorunlu uzlaşı tavrı teklif başlangıcında esirgenmese idi bulunulan nokta farklı olabilirdiesas sayısı karar sayısı bu teklif parlamento geleneğimizin halen yaşayan partiler arası uzlaşma komisyonuna götürülebilirdi kendi geleneğini kendi birikimini ve öz süzgecini yok saymanın duru örneği bu pakette bütünü ile yaşanmıştır meclisimizin temel komisyonu anayasa komisyonumuz bu değişiklik bakımından tarihi ve hayati önemdeki işlevini yerine getirememiştir anayasa komisyonu öncelikle anayasa analizi yapan ve kuralın anayasaya uygunluğunu tartışan bir ihtisas komisyonudur bu komisyonun tarihi anayasaya aykırı teklif ve tasarıların red mezarlarıyla doludur dönüştüren doğruya cesaretle yürüyen ve gücü hukuka çeken bir komisyon olmuştur ara rejimlerde dahi bunun örnekleri vardır ne varki bu dönemde anayasa komisyonumuzun bu işlevini gereği gibi yerine getirdiğini söylemekte zorlanıyoruz nezaketimiz kesafet izharına manidir sözgelimi dava konusu tüzük teklifindesorunun anayasal yönü değerlendirilmemiş tartışılmamış ve oylanmamıştır bkzanayasa komisyonu müzakere zabıtları ve raporu aa komisyon çoğunluğunun tutumu ve anayasayı hiçe sayma anlayışı ortaya çıktığında birinci madde oylandıktan sonra muhalefet başarı dilekleriyle demokratik tepki içinde komisyonu terketmiştir bkz komisyon tutanağı shf bb muhalefetin komisyonu terketmesinden sonraki müzakere tutanağının toplam sayfa adedi dur aynı süre içinde yönetim yetkisi kullanan başkanın dışında üyelerin söz alma sayısı meclis bürokratının söz alma sayısı tür üye milletvekillerinin konuşma satır sayısı meclis bürokratının konuşma satır sayısı tir müzakerenin omurgası değerli meclis bürokratındadır gösterge bilim bakımından birden fazla sonuç içeren bu veriler komisyonlarınne derece milli iradeyi temsil ettiklerini yeterince anlatmaktadır cc tutanaklarda maddelerin anayasaya uygunluğu hiç tartışılmamıştır dile getirilmemiştir yerindelik yeter gerekçe oluşturmuştur oysa yüzbin kez ihtiyaç olan bir kural anayasaya aykırı oldukça bu komisyonun yapacağı iş öneri̇yi̇ anayasaya uygun hale geti̇rmek mümkün değilse onu reddetmektir bilinmelidir ki anayasa partiler üstü liderler üstü ve gruplar üstü bir kavramdır ve bunu yasama organında açığa çıkaracak en temel komisyon da anayasa komisyonudur any mad partilerin olay sonrası sağladıkları kısmi uzlaşıyı anayasa ekseninde ve onun güvenliğinde bu değerli komisyon sağlayabilirdi yozlaşma ve yokolma işletilmeyen hukukun ve kullanılmaktan kaçınılan yetkilerin ürettiği tarih notudur anayasa komisyonumuzun bu olaydaki performansı ve tavrı yasama reformunda mercek altına alınmağa değer ve akademik incelemelere veri oluşturabilecek bir kürsü emsali niteliğindedir sorunun barindirdiği yasama ri̇skleri̇ bakimindan değerlendi̇ri̇lmesi̇ bu içtüzüğün özellikle çerçeve inci asıl inci madde hükmü taşıdığı anayasaya aykırılığın niteliği bakımından yasamayı işlevsiz kılacak riskler barındırmaktadır özel bölümünde anayasal ayrıntıda tartışılacak bu risklere şimdilik işaret etmekle yetinmekteyizesas sayısı karar sayısı çerçeve inci asıl inci madde usulüyle çıkarılacak yasaların özellikle şekil bakımından iptale maruz kalmaları riski aşağıda açıklanacağı üzere içtüzüğün inci maddesi kapsamında çıkarılan kodların yasaların anayasamızın hükmü sebebiyle şekilden iptalleri riski mevcuttur anayasaya gözü kapalı yasamanın yolaçacağı riskler hesaplanmamıştır anayasa hakiminin yerindeliği ihtiyacı anayasa üstü saymasının mümkün olmadığı gerçeği gözardı edilmiştir ülke ve hukuk için zorunlu ve fakat anayasamız bakımından mümkün olmayan inci madde yöntemi muhtemeldir ki tarihe karışacaktır anayasa değişikliğine ihtiyaç gösteren ve anayasa mahkemesi denetiminden şu ana kadar geçirilmeyen bu yöntem üzerinde oynanması çoğunlukçu iktidar anlayış açısından dahi doğru olmamıştır inci maddenin barındırdığı riskler özellikle any ve diğerleri bu hükme göre kabul edilen yasalarıncumhurbaşkanınca geri gönderilmesi yolunu yoğun şekilde açabilecektir anymadi bu içtüzük yalnızca muhalefet tarafından değil iktidara mensup ve sahada söz sahibi üyeler tarafından da açık itiraza uğramıştır ayrıca bir suskunluk dönemi yaşayan aydınlar ve kısmen basın da girişimi itirazla karşılamıştır milletten evet sesi gelmemiştir dava bu yönüyle bir muhalefet itirazı değil hukuk refleksi̇dir bir demorrasi̇ arayişidır ölçü ve denge duyarliğidir dava konusu içtüzük değişikliği metinleri yürütme ve yürürlük dışında değişiklik metinleri aşağıya çıkarılmıştır yürürlükten kaldırılan değiştirilen önceki metinler parantez içine alınmıştır türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün bazı maddelerinin değiştirilmesine dair karar madde tarihli ve karar numaralı türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün ıncı maddesinin altıncı fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir soru ve cevap süresi on dakika ile sınırlıdır madde türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün uncu maddesi kenar başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir raporların okunmaması madde kanun tasarı ve tekliflerinin kabulüne veya reddine dair esas komisyon raporları ile araştırma soruşturma ve diğer komisyon raporları görüşmelerine başlanırken genel kurulda okutulmaz ancak bu raporların kaç numaralı sıra sayısı olarak bastırılıp dağıtıldıkları başkanca ifade edilir önceki metin raporun okunması madde başkan bir tasarı veya teklifin görüşülmesine başlanırken raporun tamamının okunmasına gerek olup olmadığını genel kurula sorar buna lüzum görülürse aynen okunuresas sayısı karar sayısı madde türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün inci maddesi kenar başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir kanun tasarı ve tekliflerinin genel kurulda görüşülmesi madde kanun tasarı ve teklifleri genel kurulda aşağıda belirtilen usule göre görüşülür tasarı veya teklifin tümü hakkında görüşme açılır tasarı veya teklifin tümünün görüşülmesinden sonra soru cevap işlemi yapılır maddeler üzerinde ayrıca soru sorulamaz tasarı veya teklifin maddelerine geçilmesi oylanır tasarı veya tekliflerin yürürlük ve yürütme maddeleri ile yabancı devletlerle veya milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin tasarıların maddeleri üzerinde görüşme açılmaz ve önerge verilemez tasarı veya teklifin tümü oylanır anayasa değişiklikleri hariç kanun tasarı ve tekliflerinin tümünün veya maddelerinin oylanması açık oylamaya tabi işlerden değilse yirmi üyenin talebi halinde açık oyla aksi takdirde işaretle yapılır aksi danışma kurulunun teklifiyle genel kurulca kararlaştırılmamışsa kanun tasarı ve tekliflerinin tümü hakkında siyasi parti grupları komisyon ve hükümet adına yapılan konuşmalar yirmişer üyeler tarafından yapılan konuşmalar onar dakikadır maddeler üzerinde siyasi parti grupları hükümet ve komisyona beşer dakika süre ile söz verilir maddelerine geçilmesi veya tümü kabul edilmeyen kanun tasarı ve teklifleri genel kurulca reddedilmiş olur önceki metin tüm üzerine konuşmalar madde kanun tasarı veya teklifleriningörüşülmesinde önce tasarı veya teklifin tümühakkında söz verilir anayasa değişiklikleri hariç kanunun tümünün veya maddelerinin oylanması yirmi üye tarafından açık oy istenmemişse işaretle olur aksi danışma kurulunun teklifiyle genel kurulca kararlaştırılmamışsa siyasi parti grupları komisyon ve hükümet adına kanun tasarı ve tekliflerinin tümü hakkında yapılan konuşmalar yirmişer dakika ile ve üyeler tarafından yapılan konuşmalar onar dakika ile sınırlıdıresas sayısı karar sayısı maddeler hakkında konuşma süreleri bunun yarısı kadardır madde türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün inci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve sekizinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir bu esaslar dairesinde her madde için komisyon ve hükümetçe birer milletvekillerince anayasaya aykırılık önergeleri dahil en fazla üç önerge verilebilir beşten fazla imzalı önergelerde ilk beş imza okunur önerge tutanağa eklenir önceki metin bu esaslar dairesinde milletvekilleri tarafından maddelerin her fıkrası için dörtten fazla önerge verilemez madde türkiye büyük millet meclisii̇çtüzüğünün inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir madde temel kanunları i̇çtüzüğü veülkenin ekonomik ve teknolojik gelişimi iledoğrudan ilgili yeniden yapılanma kanunlarınıbütünü ile veya kapsamlı olarak değiştiren veyayürürlüğe koyan tasarı veya tekliflerin genel kurulda görüşülmesinde uygulanacak özel görüşme veoylama usulü ile maddeler üzerinde önerge verilipverilemeyeceğinin tespitine hükümetin esas komisyonun veya grupların teklifi danışma kurulunun önerisi üzerine genel kurulca karar verilebileceği gibi danışma kurulunda oybirliği sağlanamaması halinde siyasi parti gruplarının önerisi üzerine genel kurulca üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyu ile de karar verilebilir önceki metin temel kanunlar madde temel kanunları ve içtüzüğü bütünüyle veya kapsamlı olarak değiştiren veya yürürlüğe koyan tasarı veya tekliflerin genel kurulda görüşülmesinde uygulanacak özel görüşme ve oylama usulü tespitine hükümetin esas komisyonun veya grupların teklifi danışma kurulunun oybirliği ile önerisi üzerine genel kurulca karar verilebilir madde türkiye büyük millet meclisi i̇çtüzüğünün üncü maddesinin başlığı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır bir maddenin önce konuşulması önceki metin bir maddenin önce konuşulması veya fıkraların ayrı ayrı oylanması madde genel kurulda bir maddenin diğerinden önce konuşulmasına işaret oyuyla karar verilebilir görüşülen bir madde birçok mesele veya fıkralardan mürekkep ise ve bunların ayrı ayrı oya konmaları onbeş üye tarafından yazılı olarak teklif olunmuşsa gereği yapılıresas sayısı karar sayısı anayasal anali̇z aykiriliklar gerekçeler tüzük değişikliğinin çerçeve inci asıl inci maddesi türkiye cumhuriyeti anayasasının ii ve hükümlerine aykırıdır a temel yasalar ve içtüzükler için öngörülen özel usûl yahut özel yasama usulü hukukumuza değişikliğinde girmiştir uzlaşmaya dayalı kural soyut norm denetiminden geçmemiştir kural temel kanun nitelemesinde ve geliştirilecek özel usûl türünde grubu bulunan partilerin oybirliğini danışma kurulunun oybirliğini arıyordu i̇çtüzük mad bu şekliyle tam bir katılımı ve uzlaşma zorunluğunu teminat altına alan bir mekanizmayı içeriyordu i̇ti̇raf edeli̇mki̇ aşağıda ortaya konacağı gibi tedvi̇ni̇n bu şekli̇ önceki̇ bi̇çi̇mi̇ dahi̇ anayasaya aykırıydı kuruma ihtiyaç duyulması onun anayasaya aykırılığını bertaraf etmez değişiklik özel yasama usulünü sınırlanamaz biçimde genişletmiş keyfilik alanı yaratmış ve insiyatifi partilerin uzlaşma erdeminden iktidar çoğunluğunun oylarına terketmiştir uzlaşmaya ve kültürüne önem vermeyen yeni hüküm rejim bakımından da tehlikeler doğuracak sürekli kriz üretecek çıban başı niteliğindedir artık danışma kurulunun oybirliği değil iktidar çoğunluğunun muhalefete kulak tıkayan parmakları özel yöntemi ve uygulanacak tekliftasarı grubunu belirleyecektir değişiklik hükümetin khk rejimini işletememesi ve anayasa mahkememizin yöndeki içtihatlarından kaçınma gizli sebebine dayanmaktadır hukuktan kaçan yürütme yasamayı kuşatarak ve onun temel hukukunu askıya alarak dikensiz gül bahçesi yaratmak istemektedir kuralın anayasanın ii hükümlerine aykırılığı bir yönüyle içtüzük yasa önerilerinin görüşülme usul ve esaslarını düzenleyen normhukuk kuralidır hukuk kuralının genellik soyutluk ve süreklilik içermesi yapısal şarttır kuralın bu niteliği hukuk güvenliğinin kurucu öğelerinden olan öngörülebilirlik ve belirlilik açılarından da önemlidir inci madde bu yönüyle bir usul ve esas kuralını öngörmemekte bunları belirlemeyi iktidar çoğunluğunun tekeline vermektedir her teklif ve tasarı için önceden belli olmayan kendi dengelerine ve ölçüsüzlüklere göre belirlenen usul ve esaslar soyut değil somut genel değil özel sürekli değil uygulandığında tükenen geçicibir defalık yapıyı anlatır her olay için ayrı usul üretebilen kural doğurgan anaç kural olarak inci madde anayasal hukuk düzenimizle çatışmaktadır üretilen ve değişken özel yöntemler yasama ve demokrasi için ayrı bir mizah kaynağı olmağa adaydır böyle bir imkan yanlızca bir anayasa değişikliğini değil aynı zamanda ciddi bir hukuk mühendisliğini zorunlu kılar sözgelimi özel usulün kararla üretilmesi formatı yerine hangi özel usul veya usuller benimsenecekse onlar tarif edilmiş ve tercihe şayan seçenekler olarak tüzükte mahsus yerine konmalıdır aksi takdirde mimarlarını dahi hayrete düşürecek garip yöntemler yasama egemenliğini ve hukuk inşamı aşındıracaktıresas sayısı karar sayısı madde tarif edilmemiş devamlı tartışma yaratacak ve kritere bağlanmayan kapalı kavramlar içermektedir temel yasa yeniden yapılanma kapsamlı değişiklik kavramları sınırlanamazgeniş kapsamlı kavramlardır şekli kritere göre parmakların öyle dediği tanımları ve belirlemeleri geçersiz kılacak bir iç ölçüt maddede mevcut değildir keyfiliğin temel taşlarını bu tür ölçüsüz ve üzerine kural yaftası geçirilen hükümler oluşturmaktadır anymad hukuk devleti kuraldaki tarif yokluğu ve geliştirilen özel yöntemler içtüzüğün diğer hükümlerini askıya alacak bir keyfi yasama sürecini yaşatabilecektir bu yönüyle kural diğer kuralları yutacak vahşiliktedir her yasa önerisinin bu kurala göre görüşülmesini engelleyecek hukuki mekanizmadanyoksun bir değişiklik gerçekleştirilmiştir güç ve parmaklar istediğinde her öneri özel yöntemle mad görüşülebilecek ve yasama baypas edilecektir any mad yılda birkaç danışma kurulu toplantısı ile toplantı öncesi komisyonlardan jet hızı ile geçen tasarıteklifleri toptan ve torba yöntemle bir günde bir haftada kanunlaştırmak mümkün olabilecektir imalathaneye dönüştürülecek yasama organı yasama kalitesizliğinin ağır yükü altında ezilecek ve güvenilirliğini tamamen yitirebilecektir kuralın üreteceği olası özel usuller bağlamında aykırılık çözümlemesi madde oylamasını yok sayan usulün aykırılığı benimsenen yöntemlerden birisi ki bu yöntem mecliste uygulanmıştır çok maddeli yasalarda veya her yasada madde oylamasının yapılmamasıdır ünlü benimseme oylaması tümüyle oylama ile yetinmedir anayasadeğişikliği yapılmadıkça veya bu yönde üst norma hüküm konmadıkça bu usulle üretilen bütün kanunlar ve bittabi uygulanacak usul iptal tehlikesi ile karşı karşıyadır aa kanuna vücût veren uzuvlar maddelerdir madde oylamasının varolduğu hukuk rejiminde tümünün oylanması benimseme oylaması bir sorun doğurmaz ancak madde oylaması olmayan bir yapıda benimseme oylaması ile yetinmek bir anayasa ve komisyon reformu işidir birbirleriyle tartışmasız çelişen ikiüçon madde bir genel oylama ile nasıl benimsenmiş olur bu ihtiyaç açık bir anayasa kuralının ihdası ile ancak giderilebilir bb anayasamız madde oylaması iskeletine oturtulmuştur khkdeki kararnamenin deği̇şti̇ri̇lerek kabulü seçeneği any madde oylaması olmadan nasıl realize edilebilecektir anayasanın değiştirilerek kabul hükmü madde oylamasının bizzat anayasa tarafından zorunlu görüldüğünü göstermektedir yapısal olarak bir yasa olan anayasa yapımında madde oylaması yapılmadan herkesi bağlayan hukuk kuralı üstün hukuk nasıl konabilecektir özel karar nisapları nasıl saptanabilecektir anayasa yapımında da genel usûle atıf yapıldığı ve maddelerin ayrı ayrı oylanması konusunda açık hüküm bulunmadığı hatırlanmalıdır anymad i̇çtüzükte anayasa yapımına ilişkin özel hükümlerin varlığı bir argüman oluşturmaz tahlilimiz anayasa seviyesindedir ve i̇çtüzük inci maddedeki mantık yarın en temel yasa olan kapsamlı anayasa değişikliğinde toptan oylama çözümünü hukuki terbiyeye mazhar olmamış bir kuvvet tarafından işletilebiliresas sayısı karar sayısı maddelerin ayrı ayrı oylamasını millete tanıyan bir anayasa mikro millet olan mecliste madde oylamasını kaldıracak özü nasıl barındırabilir anymad madde oylaması gereği yanlızca köklü bir kural değil öneriye geçerlik tanıyan öneriyi hukuki meşruiyete çıkaran önemli bir süreçtir ve süreci yaşamamış önerinin yasalaşması yanlızca şekil noksanlığından dolayı değil anayasal esas sebebiyle de imkansızdır anymadii cc anayasanin iide düzenlenenkanunlarin şeki̇l bakimindan denetlenmesi̇ son oylamanin öngörülen çoğunlukla yapilip yapilmadiği i̇le sinirlidir kuralinin olay somutuna sorunumuza etki̇li̇ anlaminin keşfi̇ naturali̇st anayasa bakişi anayasasının bu hükmü kuşkusuz aklileştirilmiş parlamento anlayışının tipik bir uyarlamasıdır anayasamız yasaların şekil açısından denetimini son oylama çoğunluğu ile sınırlamıştır i̇mdi son oylama en az bir başka oylamayı birden fazla olabilir zorunlu kılan oylamadır bu üzerinde durulmayacak kadar bendihiaçık bir kural öğesidir bir oylamayı son oylama saydıracak birinci oylama hangi oylamadır çözülmesi gereken düğüm açılması gereken kapı budur zihni yoğunlaşma bu noktada gerçekleştirilmelidir i̇lim ve objektif yaklaşım burada sergilenmelidir anayasanın yapımı ve yürürlüğe girdiği dönemde sıra düzeni itibarıyla son oylamadan önce gelen oylama hangisi ise birinci oylama odur i̇ç hukuka göre kuşkusuz bu oylama madde oylamasidır anayasasının içtüzük karakterli olması ve yerleşik uygulamayı genellikle anayasaya aktarması niteliği hatırlanmalıdır son oylamanın benzeri olan bir başka oylama özellikle maddelere geçiş oylaması birinci oylama sayılamaz aksine anlayış genel oylama olan son oylama anayasa kuralını abes hale getirir ve anayasa koyucuyu abesle meşgul olan organ konumuna indirger çünkü son oylama ile maddelere geçiş oylaması yapıları itibarıyla aynıdır son oylamaya öncelik eden oylama kendisine benzemeyen bir başka oylama olmak gerekir da madde oylamasidır yukarda açıklandığı gibi anayasamız madde oylaması iskeleti üzerine oturtulmuş olup bu argüman dahi aynı sonucu zorunlu kılar maddeleri oylanmamış bir yasanın görünürde son oylaması birinci önceki oylama yapılmadığı için şekil hukuku bakımından son oylama deği̇ldi̇r olsa olsa genele geçişle özdeş birinci oylama olur bu usûlle üretilen her yasa seri̇l noksanliğindan i̇ptale maruzdur son sözcüğünün taşıdığı hukuk iktidar çoğunluğunun hukuk dışı tasarımlarını söndürmektedir kanun tasarı veya teklifinin genel kurulda okunmamasını öngören usulün aykırılığı kanunlar yasama egemenliğini somutlaştıran metinlerdir anymad kanunlaştırma sürecinin anayasal tutanağa geçmesi ancak onun divan tarafından okunmasıylaesas sayısı karar sayısı mümkündür anymad kanun öncesi metnin aleniyet içinde okunmadan tutanağa geçirilmesi anayasada öngörülmüş kayıt sistemine açıkça aykırıdır kanun tasarı veya teklifinin madde madde müzakere edilmeden kabulünün anayasaya aykırılığı anayasa kanun denen şeyin yasama organında mutlaka görüşülmesi gerektiğini ve fakat bunun usul ve esaslarının içtüzükte gösterileceğini öngörmektedir anymad kural görüşülme imkanını ortadan kaldıracak bir tüzük düzenlemesine karşıdır anayasa tutanağa geçmenin önkoşulu olarak görüşme yapılma yi zorunlu görmektedir bir metin ki tutanağa geçecektir mutlaka görüşülmelidir kanun öncesi metinler teklif ve tasarılar tutanağa geçmeyecek ise anayasal kayıt ve açıklık sisteminin anlamı ne olabilir anymad madde görüşmesi oy ve oylama kavramının bünyesinde mevcut bir süreçtir oy bir konu yasa madde hakkında bir görüşü zorunlu kılar çoğulcu katılımcı müzakere sürecinden geçmeyen görüşülmeyen farklılıkların ortaya konmadığı bir madde hakkında oy teşekkülünden bahsedilemez anayasal oylama farklı görüşlerin uygarca çarpışması sürecinin açık bulunduğu özneler istediğinde işletildiği bir imkanla bitişik bir mekanizmadır oyu makina olmaktan çıkaracak unsur oylama öncesi oy objesiyle ilgili görüşme sürecinin imkan olarak varlığıdır anayasa mahkememizin görüşü de bu doğrultudadır belirtilennedenlerle görüşmesiz özel yasama usulü anayasal düzenimizle çatışmaktadır böyle bir yöntemin kabulü hukuk uygulayıcılarını iradi ve tarihi yorum malzemesinden medeniyetimizi ise yasama belgelerinden mahrum edecektir any mad tekrar vurguluyalım ki içtüzüğün inci maddesiyle üretilebilecek özel yasama usulleri öngörülemez çeşitlilikte olup yaratılacak aykırılıkları tüketici bir şekilde kestirmek olanağı yoktur hükümdeki önerge verilip verilemeyeceği kaydı anayasanın kurallarına aykırıdır önerge yasa şekline bürünecek ihzari metin tekliftasarı üzerinde genel kurulun tasarrufta bulunmasını sağlayan en temel araçtır bu mekanizmanın anayasal kaynağı anymad ve dir müzakere ve önerge yasağı anayasanın cevaz vermediği ve içtüzükle sağlanan bir sınırlamadır yüksek mahkeme önergenin işleme konmamasını doğaldır ki önerge yasağını genel kurulun iradesinin teşekkülünü önleme olarak yorumlamış ve anayasaya aykırı bulmuştur kuralın anayasamızın ıncı madde hükmüne aykırılığı kural özel yöntemin danışma kurulunda oybirliğinin sağlanamaması halinde üye tamsayısının çoğunluğu ile belirlenebilmesini öngörmektedir bu oranın meclis aritmetiğindeki ifadesi dur mevcut iktidar çoğunluğunun toplamından azdır zor ulaşılmaz sayı barajı görüntüsü veren bu kural anayasamızın ıncı maddesine aykırıdır genel kurulun karar nisapları içtüzükle belirlenemez bu kurucu iktidar tarafından bir anayasa sorunu olarak görülmüştür ve bu oran toplantiya katilanlarin saltesas sayısı karar sayısı çoğunluğudur any mad ayrıca üye tamsayısının dörtte birinden bir fazlası tabanı üye yasama organı sistemin lehine olsa dahi anayasanın buyurucu yeter sayısını azaltacak veya artıracak bir formülü benimseyemez anymd kaldıki hükmündeki anayasada başkaca bir hüküm yoksa kaydı anayasal nisabın dokunulamazlığına hukukibuyurucu vurgudur ciddi bir içtüzük reformu any hükmünü değiştirmeyi zorunlu kılmaktadır bu hükmün değiştirilmesi gereğine biz de katılıyoruz öte yandan iktidar çoğunluğunun lük oranını benimsemesinde hesaplara dayalı özel bir siyaset mühendisliği vardır bu hesap aşağıda açıklanacaktır diğer yönlerden aykırılık yahut yaratılan bir rejim sorunu kural iktidar muhalefet dengesini alt üst etmektedir iktidar çoğunluğu muhalefetten bir sayıya dahi muhtaç olmaksızın üreteceği özel yasama usulleriyle parlamento platformunu kendi güç merkezi haline getirecektir sözgelimi bu yöntemde muhalefet partilerinin söz almaması formülünü önleyecek bir objektif kural yoktur sınır tanımayan gücün üreteceği acübe kurallar muhalefetsiz parlamentonun bir başka adıdır bu cumhuriyetindeğiştirilemez temel niteliğinin içinin boşaltılması hareketidir demokratik ve hukukun üstünlüğüne dayalı yasama anymad fiilen sona ermektedir düşük yoğunluklu demokrasimiz milli iradenin temerküz mekanında meclis salonunda can çekişmektedir iktidar çoğunluğunca yürürlüğe konan bu kural sivil darbenin kendisidir mevcut hüküm tasarı ve teklif üretkenliğinden yoksun veya bu yeteneğini işletmeyi bir yük kabul eden sınırsız çoğunluğu bürokratik yasamaya götürmektedir yürütme organını ki tasarı üretiyor ve yasama organını tasarıoy makinası haline döndürmektedir bürokratik odakların danışılma niteliği kurucu yapıya dönmektedir komisyonları zamana oynayan genel kurulu tartışmayan bir yapı kendi özünden uzaklaşır ve bürokrati̇k yasamanın sadece örtüsü olarak kalır bir maddelik kural yasama egemenliğini yürütme ve bürokrasi egemenliğinin içinde eritmektedir kuvvet birliğinden daha farklı olan bir tehlike önümüzdedir i̇ki kuvvet tarafından yasama kuvvetinin yutulması tehlikesi demokrasiyi imha eden sebepler daima toplatüfekle gerçekleşmez bazen adına hukuk denen ve prof aksoyun tarifiyle cibilliyetsiz olan kurallar da aynı sosyal felaketi hazırlayabilir bütünleşmenin iletişim tekeli ile geçirimsiz bir bağ kurması ise sonuçları kestirilemez bir vehamet olacaktır güzel ve büyük türkiyenin yaşadığı gerçek budur anymad bu girişim gücün hukuk yuvasından fırlaması ve yasama egemenliğinin yokedilmesi olayıdır bu girişim bilgi ve tecrübi akıl temelinden yürümeyen çoğunluğun rejim için nasıl tehlikeler ür