esas sayısı karar sayısı sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinin ikinci fıkrasında ka nunların anayasaya aykırı olamayacağı belirtilmiş maddesinde de bir davaya bak makta olan mahkeme uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır mahkeme anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse bu iddia temyiz merciince esas hü kümle birlikte karara bağlanır anayasa mahkemesi işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürür lükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır ancak anayasa mahkemesinin kararı esas hak kındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkeme buna uymak zorundadır anayasa mah kemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının resmî gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bu lunulamaz hükmüne yer verilmiştir anayasanın maddesi hükmüne göre bir davaya bakmakta olan mahkemenin itiraz yoluyla bir kanun hükmünün iptali için anayasa mahkemesine başvurabilmesi için iptali iste nen kuralın davada uygulanacak nitelikte bir kural olması gerekir olayda davacının içkili lokal açma ve işletme izninin iptal edilmesi cezası almasına sebep olan yönetmelik maddesinin da yanağı olan sayılı dernekler kanununun maddesinin son cümlesinin bakılan davada uygulanacak bir kural niteliğinde olduğu açıktır dava dosyasının incelenmesinden menteşe i̇lçe emniyet müdürlüğüne bağlı ekipler tarafından bütün emekliler derneği muğla şubesine ait şeyh mahallesi açık pazar yeri apartmanı dairede bulunan içkisiz dernek lokalinde kumar oynandığı ihbarı üzerine tarihinde yapılan denetimde lokal kapısının kilitli olduğu ve geç açıldığının tespit edilerek durumun tutanağa bağlandığı ve tarih ve sayılı davalı idare yazısıyla derneğin uyarıldığı aynı dernek lokalinde ikinci kez yapılan denetimde yazılı uyarıya rağmen lokal kapısının kilitli olduğu ve geç açıldığının tespit edilerek dernekler kanununun ve dernekler yönetmeliğinin maddesi uyarınca davalı idarenin tarih ve sayılı işlemiyle lokalin geçici süreyle gün faaliyetten men edilmesine karar verildiği dernek loka linde aynı yönde gelen ihbarlar üzerine tarihinde kez yapılan denetimde de bina dış kapısının kapalı ve açılamaz vaziyette olduğu dış kapının kapalı olması ve geç açılması dolayısıyla denetimin sağlıklı yapılamadığının tutanağa not düşüldüğü ve bu tespite istinaden davalı idarenin tarih ve sayılı işlemiyle lokalin ikinci kez geçici süreyle gün faaliyetten men edilmesine karar verildiği aynı lokalde bu kez covid salgın hastalığı ile mücadele kapsamında ve tarihlerinde yapılan denetimlerde de lokal ka pısının kilitli olduğu ve yaklaşık dakika sonra açıldığı hususunun tespit edildiği bu tespite istinaden davalı idarenin tarih ve sayılı işlemiyle lokalin üçüncü kez geçici süreyle gün faaliyetten men edilmesine ve söz konusu lokalle ilgili kez faaliyetten men karar verildiğinden dernekler kanununun ve dernekler yönetmeliğinin maddesi uya rınca valilik makamının tarih ve sayılı olurları ile verilen içkisiz lokal açma ve işletme izninin iptal edilmesi üzerine tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşıl maktadır anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyetinin toplumun huzuru millî daya nışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlan gıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiş maddesinde temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızcaesas sayısı karar sayısı anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabi leceği bu sınırlamaların anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı hükme bağlanmış mad desinde yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki dev redilemez hükmüne yer verilmiş maddesinin ilk üç fıkrasında kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz kimseye suçu işlediği zaman kanunda suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkumiyetinin sonuçları konusunda da yukarıdaki fıkra uygulanır ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur denilmiş maddesinde herkes dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir özel teşebbüsler kurmak serbesttir düzenlemesine yer verilmiş maddesinde cumhur başkanı bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler hangi yönetmeliklerin resmî gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir hükmüne yer verilmiştir anayasa mahkemesinin yerleşik içtihadında hukuk devleti insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu âdil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmekle kendini yükümlü sayan bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uygun bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine bağlı olan devlet demektir şeklinde tanımlanmaktadır söz konusu tanıma göre idarenin etkin bir şekilde yargısal denetimi hukuk devleti ilke sinin bir unsuru olup hukuk devleti ilkesini benimseyen türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinde de idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açık tutulmuştur yukarıda aktarılan anayasa hükümlerinin hukuk devleti ilkesi ile birlikte değerlendi rilmesinden temel hak ve hürriyetlerinden birisi olan çalışma ve sözleşme hürriyeti hakkının ancak kanunla sınırlandırılabileceği keza bu hakkı sınırlandıran özelliklere sahip yaptırımların kanunla düzenlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır diğer yandan hukuk devletinin öğreti ve uygulamada iki unsurundan daha bahsedil mekte bu unsurlardan birinin idarî faaliyetlerin belirliliği düzenli idare idarî istikrar ilkesi diğerinin ise hukukî güvenlik ilkesi olduğu kabul edilmektedir düzenli idare ilkesiyle ida renin faaliyetlerinin belli ölçüde tayin edilebilir ve önceden öngörülebilir olması idarenin sü rekli uygulamaları ile hukukî istikrarı tesis etmesi gereği anlatılmaktadır bir hukuk devletinde bireylerin kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu önceden bilmesi ve kendi davranışlarını ona göre ayarlayabilme imkânına sahip olması şeklinde özetlenebilecek hukukî güvenlik ilkesi de hukuk devletinin gereklerinden biri olarak kabul edilmekte ve kanun ve ka nun hükmünde kararnamelerin hukuka uygunluğunun tespiti kapsamında anayasa mahkemesi içtihatlarında uygulanmaktadıresas sayısı karar sayısı öte yandan sayılı dernekler kanununun maddesinde derneklerin tüzükle rinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt pansi yon üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletil mesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır bu tesislerin açılması işletilmesi ve kapa tılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir düzenlemesine yer verilmiştir bu düzenlemenin son cümlesi ile anılan maddede sayılan türden yerlerin kapatılmasına dair usul ve esasların yönetmelikte düzenleneceği öngörülerek kanun metninde kapatma usul ve esasla rına dair bir kurala yer verilmemiş dolayısıyla kapatılma işlemine gerekçe teşkil edecek hukuki sebepler ve yöntemlerin saptanması idareye bırakılmıştır derneklerin tabi olacağı usul ve esasları belirlemek amacıyla dernekler kanunu daya nak alınarak çıkarılan ve tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yü rürlüğe giren dernekler yönetmeliğinin faaliyetten geçici olarak men etme başlıklı maddesinde kumar oynatıldığı izinsiz içki kullanıldığı umuma açık yer durumuna geldiği veya yazılı uyarıya rağmen maddede belirtilen lokal yönergesine veya bu yönetmelikte belirtilen lokaller ile ilgili diğer usul ve esaslara aykırı hareket edildiği tespit edilen lokaller mülki idare amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen lokallerin izin belgeleri mülki idare amirince iptal edilir hükmü yer almaktadır oysaki anayasanın maddesinde temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmak sızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak ka nunla sınırlanabileceği bu sınırlamaların anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı hükme bağlanmıştır dernekler kanununun maddesinin son cümlesi mevcut düzenleniş biçimiyle asıl olarak yukarıda aktarılan hukuk devleti ilkesine ve anayasanın maddesinde düzenlenen ya sama yetkisinin devredilmezliği ilkesine özel olarak da cezaların kanuniliği ilkesine çalışma sözleşme hürriyetinin ancak kanunla sınırlandırılabileceği kuralına keza anayasanın maddesine aykırıdır bu durumda sayılı dernekler kanununun maddesinde yer verilen dernek lerin tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt pansiyon üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesis lerin işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır bu tesislerin açılması işletil mesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir hükmünün son cümle sinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine varıldığından anılan kanun hükmünün iptali için anayasa mahkemesine başvurulması gerekmiştir açıklanan nedenlerle anayasanın maddesi uyarınca bakılmakta olan davada uygulanacak olan sayılı dernekler kanununun maddesinde yer verilen derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt pansiyon üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır bu tesislerin açılması işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir hükmünün son cümlesinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatiyle anılan kanun hükmünün iptali ve yürürlüğü nün durdurulması talebiyle anayasa mahkemesine başvurulmasınaesas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesinin konu hakkında vereceği karara kadar davanın geri bırakıl masına beş ay içinde bir karar verilmezse davanın yürürlükteki kanun hükümlerine göre so nuçlandırılmasına i̇şbu kararın birer örneğinin taraflara tebliğine sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usûlleri hakkında ka nunun ncı maddesi uyarınca işbu kararın aslı ile birlikte işbu karara ilişkin görüşme tutana ğının dava dilekçesinin ve dosya içindeki diğer tüm evrakların onaylı örneklerinin dizi listesine bağlanarak anayasa mahkemesine gönderilmesine tarihinde oy birliğiyle karar verildi