esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ mahkemenin gerekçesi şöyledir mardinin diyarbakır mahallesi kapı nüfusunda kayıtlı sanıkların öldürmeye kalkıştıkları savı ile bu yer ağır ceza mahkemesine dava açılmış ancak yapılan yargılama sırasında adalet bakanlığının yazısına dayanılarak yargıtay üçüncü ceza dairesinin gün ve sayılı kararıyle ve m k nun maddesinin son fıkrası gereğince dava mahkememize nakledilmiştir yukarıda açıklanan cumhuriyet savcısının isteminin anayasanın sözü edilen hükümleri karşısında ciddi olduğu ve bu yönden anayasa mahkemesine başvurulması gerektiği kanısına heyetimiz varmıştır bu kanıya heyetimizi götüren nedenleri iki aşamada ele almak gerekir davanın anayasa mahkemesine götürülme olanağının bulunup bulunmadığı anayasanın değişik maddesine göre davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak bir kanun hükmünü anayasaya aykırı görürse sözü edilen maddenin iptali için anayasa mahkemesine dava açabileceğini öngörmektedir bir mahkeme önüne dava geldiği zaman herşeyden önce davaya bakmaya yetkili bulunup bulunmadığını araştırması gerekir şu hale göre mahkememize bu davaya bakmağa yetki veren cmuk nun son maddesi mahkememizce uygulanacak bir hüküm niteliğindedir ancak bu maddenin uygulanmasiyle davaya bakma yetkimizin bulunup bulunmadığı ortaya çıkar nitekim diyarbakır devlet güvenlik mahkemesi tarafından anayasa mahkemesine götürülen sayılı yasanın ve maddelerinin iptaline ilişkin davada anayasa mahkemesi şu şekilde belirtmektedir önüne bir dava getirilen mahkemenin davaya bakabilmesi için ancak ilk koşul mahkemenin kuruluşunun ve bu kuruluşta görev alan hâkim ve savcıların görevlendirilmelerinin hukuka uygun bulunup bulunmamasıdır bu açık deyim karşısında mahkememiz de arıyacağı ilk iş yukarıda belirttiğimiz gibi bu davaya bakmakla bizi görevlendirilmede uygulanan yöntemin hukuka uygun bulunup bulunmadığıdır bu itibarla anılan maddenin lafzına dayanılarak yapılan görevlendirmenin doğal yargı kuralına ve hukuk devleti olabilme ilkelerine uygun bulunup bulunmadığının saptanması mahkememizce araştırılmak ve bunun aksine bir kanıya varıldığı takdirde anayasanın maddesi gereğince dava açmak gerektiği tamamiyle açıktır cumhuriyet savcısı anılan maddeye göre görevlendirmenin anayasaya aykırı olduğunu ileri sürmüş bulunması karşısında yetkimizin varlığını sınır ve boyutlarını ancak sözü edilen cmuk nun maddesinin uygulanması ile saptayabiliriz şu hale göre söz konusu madde mahkememizce uygulanan bir madde olduğundan bunun iptaline ilişkin davayı anayasa mahkemesine açabilme koşullarının varlığının kabulü gerekir anayasa mahkemesine götürülmesi istenen m k nun maddesinin türkiye cumhuriyeti anayasası karşısında durumu doğal hâkim tabii hâkim anayasanın maddesi hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz ana kuralını getirmiştir bu ilke suçtan sonra hâkim kavramının tersi olan suçtan önce hâkim kavramının esasını benimseresas sayısı karar sayısı bu da bir suç işlendiği zaman sanıkların suç işlemeden evvel yargılanacakları yerin yasalarla saptanması demektir olayımızda belirttiğimiz gibi daha evvel sanıkların yargılanacakları yer tabii hâkim esasına dayanan anayasamızın bu açık hükmüne göre belirlenmiştir bu ana kurala aykırı olarak sözü edilen dava adalet bakanının istemi ile suçtan sonra mahkememize gönderilmiş bulunmaktadır hukukun genel prensipleri ve özellikle hukuk devleti olabilmenin ana ilkeleri kanımıza göre genel ölçülere göre ve evvelden davaların özelliği hiç bir şekilde düşünülmeksizin kişilerin yargılanacaktan hâkimin suçtan evvel gösterilme esasını gerektirir sanığın bu esasa aykırı olarak suçtan evvel gösterilen hâkimden başkasının önüne çıkarılması yasağına karşı her türlü uygulama kanımıza göre anayasaya aykırıdır kaldı ki bu kuralın önetsel ve siyasi bir kişilik taşıyan adalet bakanı eli ile değiştirilmesi hiç bir şekilde savunulacak bir yöntem olamaz anayasamızın maddesi sözü edilen maddenin ikinci fıkrası hiç bir organ makam merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez genelge gönderemez tavsiye ve telkinde bulunamaz hükmünü kapsamaktadır m k nun son maddesi amme emniyeti için davanın naklini istemek adliye vekiline aittir biçimindedir yargı yetkisinin kullanılmasını dar anlamda sadece esasa ilişkin hükümleri kapsadığı kabul edilemez bir mahkemenin görev yerinin belli edilmesi veya bir davanın bakılacağı mahkemenin belirlenmesi de yargı yetkisinin kullanılmasını kapsar şu hale göre anayasanın bu açık hükmüne aykırı olarak adalet bakanı yargı yetkisinin kullanılmasında yargıtaya tavsiye ve telkinde bulunmakta ve onun bu tavsiye ve telkinine uygun olarak yargıtay da yukarıda açıkladığımız tabii hâkim kavramına ters biçimde bir davayı tabii hâkimden alarak tabii olmayan başka bir hâkime vermek zorunda kalmaktadır açıklanan bu nedenler karşısında mahkememizi bu davada görevli kılan m k nun son maddesi anayasamızın yukarıda açıklanan açık hükümlerinin lâfzına ve ruhuna tamamen aykırı olduğu açıktır maddenin yazılış biçiminden davanın nakline karar verme yetkisinin yargıtaya ait olduğu akla gelerek bu yönden adalet bakanının istemiyle bağlı bulunmadığı akla gelebilir ise de bu yöndeki düşüncelerin geçerli olmayacağı sözü edilen maddenin birinci fıkrasının deyiminden anlaşılmaktadır birinci fıkrada nakline karar verir biçimindeki bir deyimin kullanılması kamu düzeni nedeniyle adalet bakanının bir davanın naklini istemesi halinde yargıtayın davayı nakletmesi gerekeceği anlamı çıkar nitekim bu güne kadar sürdürülen uygulamalar da tamamen bu yönde oluşmuş adalet bakanının nakil isteme istekleri karşısında yargıtay bu isteme uygun olarak davayı tabiî hâkimden alarak başka bir yere nakletme zorunda kalmıştır gerçekten maddede açıklanan sakıncaların varlığı halinde başka bir deyimle davanın tabiî hâkim önünde bakılmasının kamu güvenliğini bozması düşünüldüğü takdirde anayasanın yukarıda açıklanan maddelerine ait hukuk devleti olma ilkelerine aykırı olarak sanığı tabiî hâkimden uzaklaştırmak değil devlete düşen görev sanığın tabu hâkim önünde yargılanmasını sağlayacak önlemleri almaktır kaldı ki bu tür bir sakıncanın bulunması halinde sakıncanın varlığını yine en iyi biçimde yansız olarak araştırıp saptayacak da kuşkusuz yargı kuruluşlarıdır m uk nun sözü edilen son maddesi maddede yazılı amaçtan saptırılarak siyası amaçlar için veya asıl amacı dışında kişisel amaçlar içinde kullanılmış olmasıdır nitekim kamu oyunda bu yönden çeşitli kuşkular yaratacak ve çeşitli eleştirilere neden olan bir çok nakil örnekleri vardır burada bunu somutlaştırmaya lüzum görmüyoruzesas sayısı karar sayısı yukarıda açıklanan nedenlerle muk nun son maddesi anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptali için anayasa mahkemesine anayasanın maddesi gereğince dava açılmasına dosyanın fotokopisinin çıkarılarak anayasa mahkemesine gönderilmesi için cumhuriyet savcılığına yazı yazılmasına karar verilmiştir