esas sayısı karar sayısı  sayili kanunun tümünün anayasaya aykiriliği sayılı kanunun komisyonca görüşülmesine ilişkin işlemde eylemli içtüzük değişikliği yapılmıştır bu nedenle yapılan işlem yasanın tümünün geçerliliğini etkileyecek bir sakatlık doğurmuştur ve yasanın tümünün iptali gerekir şöyle ki esas numarasıyla kayda alınan avukatlık kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi tbmm başkanlığınca tarihinde adalet komisyonuna havale edilmiştir ancak teklif tarihinde saat de cumhuriyet halk partisi meclis grubuna tebliğ edilmiştir adalet komisyonu zimmet defterinin ilgili sayfasının kopyası dilekçe ekinde sunulmuştur ancak adalet komisyonu teklifi görüşmek üzere perşembe günü saat da toplantıya çağrılmıştır tbmm i̇çtüzüğünün maddesine göre komisyona havale edilen işlerin görüşülmesine havale tarihinden itibaren kırksekiz saat sonra başlanabileceği komisyona gelen evrakın komisyon üyelerine dağıtılması halinde ise bu sürenin dağıtım tarihinden itibaren başlayacağı hükmü yer almaktadır komisyon üyelerine dağıtılmıştır dolayısıyla sürenin dağıtım tarihinden itibaren başlayacağı i̇çtüzüğün maddesi gereği açıktır i̇çtüzüğün maddesinde komisyonların toplantıya çağrılması düzenlenmektedir maddenin ikinci fıkrasında zorunluluk olmadıkça komisyon toplantısı için çağrının en az iki gün önceden yapılacağı bu çağrıda komisyon başkanınca hazırlanan gündemin de belirtileceği hükmüne yer verilmiştir aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise çağrı ve gündemin komisyon üyelerine başbakanlığa ilgili bakanlıklara ve parti gruplarına ve diğer ilgili komisyonların başkanlıklarına ve teklifleri gündemde yer alan tbmm üyelerinden ilk imza sahibine gönderileceği ve ayrıca ilan tahtasına asılacağı hükmü yer almaktadır bu hükmün amacının ilgililerin toplantıdan önce haberdar edilmesi suretiyle gündeme hazırlanmalarına olanak sağlamak olduğu açıktır demokrasinin gerçekleşme mekânı olan parlamento halkın temsilcileri yoluyla kendilerine uygulanacak kanunları kabul ettiği yani bireylerin kendi kendini yönetme olanağı bulduğu mekanlardır temsili demokrasilerde bireyler kamusal otonomilerini ancak seçtikleri temsilcilerin yasama süreçlerine etkin bir şekilde katılarak müzakerelerin etkin bir parçası olmalarıyla gerçekleştirebilirler yani yasalar ancak ve ancak tüm ilgili temsilcilerin özgür müzakereleri ile kabul edildikleri takdirde ulusal iradenin ürünü olarak görülebilirler tbmm i̇çtüzüğünde yer alan bekleme süreleri ve ilan zorunluluğunun amacı ilgililerin müzakerelere hazırlanmasına ve katılımına olanak sağlamak olduğu açıktır i̇çtüzüğün maddesinde komisyon toplantılarının ve gündeminin iki gün önceden dağıtılması ve çağrı yapılması ile maddesinde parti meclis gruplarına çağrı ve gündemin dağıtılması zorunluluğunun birlikte dikkate alınması gerekmektedir ayrıca maddede yer alan kırksekiz saatlik bekleme süresinin dağıtımdan itibaren başlayacağına ilişkin hükmün birlikte okunması gerektiği de açıktır parti meclis gruplarının gündemdeki yasa teklifleri konusunda hazırlanması ve böylece müzakerelerin kalitesinin artması temel hedef olarak öngörülmüştür yukarıda belirtildiği gibi esas sayılı avukatlık kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifinin adalet komisyonunca görüşmelerine başlanacağına ilişkin gündem tbmm chp grubuna günü saat de tebliğesas sayısı karar sayısı edilmiş ve komisyonun günü saat da toplanacağı belirtilmiştir bu durumun açık bir şekilde i̇çtüzüğe aykırı olduğunu gören grup yetkililerince bildirim tarihi tutanak altına alınmıştır ayrıca grup başkanvekili özgür özel tarafından da durum ve i̇çtüzüğe aykırılık meclis başkanlığına bildirilerek önlem alınması ve i̇çtüzüğe aykırı toplantının yapılmasının önlenmesi talep edilmiştir ne var ki açık içtüzük ihlali yapılarak adalet komisyonu tarihinde saat da toplanmış ve yasa teklifini görüşmüştür i̇çtüzüğün maddesinde yer alan toplantıya çağrının en az iki gün önce yapılması zorunluluğu açık bir şekilde ihlal edilmiştir i̇çtüzük ancak zorunlu hallerde bu kurala istisna getirilebileceğini düzenlemektedir oysa somut olayda böyle bir zorunluluk bulunmadığı açıktır böyle bir zorunluluktan da söz edilmemiştir yukarıda belirtildiği gibi tbmmnin çalışma esaslarını düzenleyen i̇çtüzük bireylerin kamu yönetimine katılma haklarının yani kamusal otonomilerini gerçekleştirmelerinin garantisi olduğundan sessiz anayasa olarak nitelendirilmektedir bu nedenle anayasa meclis i̇çtüzüğü değişikliklerinin denetim yetkisini anayasa mahkemesine tanımıştır anayasanın maddesine göre anayasa mahkemesinin i̇çtüzük değişikliklerini denetleme yetkisi bulunmaktadır anayasa mahkemesi anayasanın maddesiyle kendisine verilmiş olan i̇çtüzüğün anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetleme yetkisini kullanırken yalnızca ilgili işlemin tasarrufta bulunan organ tarafından nasıl nitelendirildiğine nasıl adlandırıldığına veya bu işlemin nasıl bir yöntem izlenerek yapıldığına bakmakla yetinmeyerek yapılış yöntemi ve adı ne olursa olsun hukuksal niteliği etkisi ve doğurduğu sonuçları da gözetir buna uygun olarak anayasa mahkemesi hukuksal nitelikleri etkileri ve meydana getirdikleri sonuçlar bakımından anayasaya uygunluk denetimine tabi tutulan kanun khk ve tbmm i̇çtüzüğü ile eşdeğerde bulunan ve bu nedenle de belirtilen işlemlere özgü yöntem ve isimlerle tesis edilip hukuki varlık kazanması gereken bazı yasama tasarrufları farklı yöntem ve isimlerle hukuk sistemine dahil edilerek anayasaya uygunluk denetiminin kapsamı dışına çıkarılabilir endişesiyle adı yeni bir i̇çtüzük düzenlemesi veya değişikliği olmadığı ve i̇çtüzük yapılması ve değiştirilmesindeki yöntem uygulanmadığı halde değer ve etkisi bakımından birer i̇çtüzük kuralı niteliğinde olan tbmm kararları anayasal denetime bağlı tutulabilir saptamasını yapmıştır k kt anayasa mahkemesinin günlü ve ve sayılı kararında anayasanın maddesi uyarınca sadece tbmm üyelerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ya da üyeliklerinin düşmesine ilişkin tbmm kararlarının denetiminin yapıldığı vurgulandıktan sonra aynen şu yoruma yer verilmiştir dava dilekçesinde günlü tbmm kararının iptali istenildiğine ve bu karar dokunulmazlığın kaldırılması ya da üyeliğin düşürülmesiyle ilgili olmadığına göre iş bir içtüzük düzenlemesi niteliğinde ise kuşkusuz anayasa mahkemesince denetlenebilecektir bu durumda anılan kararın içeriğinin içtüzük düzenlemesi niteliğinde olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir tbmm kararının i̇çtüzük düzenlemesi niteliğinde sayılabilmesi için kararın meclisin çalışmasıyla ilgili yöntem ve esaslara ilişkin olması gerekir anayasa mahkemesinin yerleşik içtihatları da bu doğrultudadır buna göre çalışma yöntem ve esaslarına ilişkin konuları içeren kararlar içtüzük düzenlemesi niteliğinde olup bunun dışındakiler ise bu nitelikte değildir kararın devam eden bölümünde ise şu kayıtlar yer almaktadır i̇çtüzüğün yasa tasarılarının görüşülmesine ilişkin öngördüğü yöntemden farklı bir biçimde oluşturulan dava konusu tbmm kararı doğrudan meclisin çalışma yöntem ve esası ile ilgili bulunmakta ve maddeyi değiştirir nitelik taşımaktadır böyle bir uygulamanın içtüzük değişikliği olarakesas sayısı karar sayısı görülmemesi tbmmnin çalışmalarında içtüzükteki kurallara uyma zorunluluğunu giderek zayıflatacak ve bu da eylemli uygulamaların yerleşik duruma geçmesine neden olacaktır saptamasından hareketle tbmm kararının eylemli bir içtüzük değişikliği niteliğinde olduğuna karar vermiştir dolayısıyla anayasa mahkemesi eylemli bir içtüzük değişikliği niteliğinde olan tbmm kararlarının anayasa mahkemesinin denetimi kapsamında olduğuna karar vermiştir anayasa mahkemesinin meclis kararlarının denetimine dair verdiği bir başka kararda açıkça kurul iradesinin meclis kararı örtüsü altında gerçekleştirilmesi hukuk devleti ve özgürlükler bakımından kimi zararlar doğurabilir denmekte ve meclis kararlarının bu nitelikleri haiz olduğu hallerde denetlenme zorunluluğunun altı çizilmektedir böylelikle mahkeme kendi ifadesiyle anayasayı dolanma girişimlerinin hukuksal korumadan faydalanma imkanının önüne geçmek istemiştir k kt anayasa mahkemesi bu tavrı anayasası döneminden beri benimsemiştir mahkeme görev hususunu değerlendirirken bu nokta üzerinde durmaktadır mahkemenin bu açık içtihadı karşısında tbmm komisyonlarının toplanmasına ve zorunlu bekleme sürelerine ilişkin kuralların tbmm çalışmalarına ilişkin usul ve esaslarla ilişkili olduğunda kuşku bulunmamaktadır dolayısıyla açık bir şekilde içtüzük hükümlerine aykırı olan işlemler eylemli içtüzük değişikliği niteliğindedir meclis i̇çtüzüğünün ve maddelerine uygun şekilde gerçekleşmeyen söz konusu işlemler eylemli içtüzük değişikliği oluşturmaktadır eylemli içtüzük değişikliği doğası gereği içtüzükte öngörülen tüzük değişikliği kurallarına uyulmadan yapılan fiili bir uygulama anlamına gelmektedir bu şekilde alınan kararların anayasaya aykırı olması halinde bunu denetlemek ve iptaline karar vermek anayasa mahkemesinin yetkisi kapsamında olup mahkeme geçmişte bu yetkisini kullanarak iptal kararları vermiştir aynı şekilde mahkemenin esas sayılı avukatlık kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifinin adalet komisyonunda çağrı ve zorunlu bekleme süresine uyulmadan görüşülmesi fiilen i̇çtüzüğün askıya alınması olup eylemli içtüzük değişikliği niteliği taşımaktadır i̇çtüzüğün fiilen askıya alınması suretiyle yapılan işlemlerin geçerlilik taşıması mümkün olmadığından sayılı kanunun tümünün iptaline karar vermesi gerekir anayasanın maddesine göre kanun tekliflerinin türkiye büyük millet meclisinde görüşülme usul ve esasları i̇çtüzükle düzenlenir bu kuralın anlamı kanunların görüşülmesi ve kabul edilmesinde içtüzük hükümlerine uygun davranılması gerektiğidir eğer içtüzük hükümleri fiilen askıya alınarak bir kanun teklifi görüşülüyorsa teklifin anayasaya uygun olarak kabul edildiği söylenemez böyle bir metnin kanun olarak kabul edilerek cumhurbaşkanının imzasına sunulması ve uygulamaya konulması açıkça anayasaya aykırıdır açıklanan nedenlerle i̇çtüzüğün maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları ile maddesinin birinci fıkrasının fiilen askıya alınması suretiyle görüşülüp kabul edilen sayılı kanun eylemli içtüzük değişikliği niteliğine sahip olup açıkça anayasanın maddesine aykırıdır ve tümünün iptali gerekir sayili kanunun i̇lgi̇li̇ maddelerei̇ni̇n anayasaya aykiriliğiesas sayısı karar sayısı yukarıda gösterildiği üzere tarih ve sayılı avukatlık kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun eylemli içtüzük değişikliği nedeniyle anayasanın maddesine aykırıdır ve bu nedenle kanunun tümünün anayasa mahkemesi tarafından iptali gerekir anayasa mahkemesinin kanunun tümünü eylemli içtüzük değişikliği nedeniyle iptal etmemesi halindeyse aşağıda sıralanan maddelerin ortaya konulacak gerekçeler çerçevesinde iptal edilmesi gerekir sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun maddesinde yapılan değişikliği anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında yer alan yer barosu ibaresi baro şeklinde değiştirilmiştir bu değişikliğin amacı sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun maddesinde değişiklik yapılarak beşbinden fazla avukat bulunan illerde asgari ikibin avukatla yeni bir baronun kurulabilmesine olanak tanındığından çoklu baro sistemine uyum sağlamaktır buna göre bir ilde birden çok baro kurulmuş olması halinde bu barolardan birine yazılma talebinde bulunulmasına olanak tanınmıştır bir ilde birden fazla baro kurulması anayasanın pek çok maddesine aykırılık teşkil ettiğinden bu kural da aynı şekilde anayasaya aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık hukukumuzda barolar kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olarak kamu tüzelkişiliği statüsünde düzenlenmiştir anayasanın maddesinde kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları şöyle düzenlenmiştir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde aslî ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz bu meslek kuruluşları kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar bu meslek kuruluşları ve üst kuruluşları organlarının seçimlerinde siyasî partiler aday gösteremezler bu meslek kuruluşları üzerinde devletin idarî ve malî denetimine ilişkin kurallar kanunla düzenlenir amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine kanunun belirlediği merciin veya cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilir ve yerlerine yenileri seçtiriliresas sayısı karar sayısı ancak millî güvenliğin kamu düzeninin suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa kanunla bir merci meslek kuruluşlarını veya üst kuruluşlarını faaliyetten men ile yetkilendirilebilir bu merciin kararı yirmidört saat içerisinde görevli hâkimin onayına sunulur hâkim kararını kırksekiz saat içinde açıklar aksi halde bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar görüldüğü gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kamu hizmeti niteliği ağır basan mesleklerin icrasına ilişkin temel ilkeleri belirlemek mesleğin disiplinini ve meslek ahlakına uygun davranılmasını sağlamak ayrıca meslek mensuplarının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak gibi görevleri bulunmaktadır anayasa bu kuruluşların kanunla kurulmasını öngörmüştür diğer taraftan kamu tüzelkişiliği statüsü ile bu kuruluşların organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında gizli oyla seçilmesi ilkesi benimsenmiştir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları içinde baroların özel bir yeri ve konumu bulunmaktadır avukatlık kanununun maddesine göre avukatlık kamu hizmeti ve serbest meslektir ayrıca kanun avukatlığı yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmanın temsili yetkisi ile donatmıştır kanunun maddesinde avukatlığın amacı hukuki münasabetlerin düzenlenmesini her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları hakemler resmi ve özel kişi kurul ve kurumlar nezdinde sağlamak olarak tanımlamıştır avukat bu amaçla hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına özgüler yargı erkinin bir unsuru olarak adaletin gerçekleştirilmesindeki rolü dolayısıyla kanun yargı organları emniyet makamları diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri özel ve kamuya ait bankalar noterler sigorta şirketleri ve vakıfların avukatlara görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak zorunda olduğunu düzenlemiştir kanunun bu hükümleri avukatlık mesleğinin özel konumunu ortaya koymaktadır aynı özel konum avukatlık mesleğinin düzenleyici kurumu olan barolar için de söz konusudur kanunun maddesinde barolar avukatlık mesleğini geliştirmek meslek mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak meslek düzenini ahlâkını saygınlığını hukukun üstünlüğünü insan haklarını savunmak ve korumak avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten tüzel kişiliği bulunan çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları şeklinde tanımlanmaktadır görüldüğü gibi barolar yalnızca meslek mensuplarının haklarını korumak ve mesleğin düzenini disiplinini ve ahlakını sağlamakla değil aynı zamanda hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmakla da görevlendirilmişlerdir diğer taraftan yasa baroların çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdürmesini zorunlu kılmıştır bu hükümler de açıkça baroların anayasanın maddesinde öngörülen cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan insan haklarına saygılı demokratik hukuk devleti niteliklerinin gerçekleştirilmesinde önemli bir role ve işleve sahip olan kuruluşlar olarak öngörülmüştüresas sayısı karar sayısı barolar birer kamu tüzelkişiliğidir dolayısıyla barolar örgütlenme özgürlüğü kapsamında oluşturulmuş giriş ve çıkışın serbest olduğu iradi sivil toplum örgütleri olmayıp bunlardan nitelik olarak ayrılmaktadır barolar kamu tüzelkişiliğine sahip birer kamu kurumu iken dernek vakıf ve sendikalar kişilerin gönüllülüğü temelinde özel hukuk tüzelkişileridir buna karşılık kamu tüzelkişiliği statüsündeki baroya avukatlık mesleğinin icrası için kaydolma zorunluluğu bulunmaktadır avrupa i̇nsan hakları mahkemesi de bir mesleğin düzenini ve disiplinini sağlamak üzere kurulan meslek kuruluşlarının sözleşmenin maddesinde öngörülen örgütlenme özgürlüğü kapsamına girmediğini ve bu kuruluşlara kayıtolma zorunluluğunun negatif örgütlenme özgürlüğüne üye olmama özgürlüğü müdahale teşkil etmediğine karar vermiştir case of le compte van leuven and de meyere belgium no para aynı şekilde anayasa mahkemesi de kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının kamu hukuku kural ve usullere tabi olduğunu belirtmiştir mesleki kuruluşları yasayla düzenlenen mesleklerin verdikleri kamu hizmetinde düzeylerini korumak ve mesleğe mensup olanların ortak çıkarlarını kollamak ve aralarındaki dayanışmayı güçlendirmek için kurulurlar bu tür mesleki kuruluşların çok partili demokratik düzen içerisinde giderek etkili bir baskı grubu haline gelmeleri ve bu şekilde örgütlenen menfaat grupları arasındaki dayanışmanın toplum çıkarları aleyhine gelişmesi tehlikesi bunların kamu hukuku kural ve usulleriyle yönlendirilmesini zorunlu kılmış ve sosyal bir olgu olarak öteden beri varlıklarını koruyabilmiş bu kuruluşları anayasal bir kurum haline dönüştürmüştür aym k vurgulandığı üzere özel hukuk tüzel kişilerinin kurulması kişilerin iradesine bağlı iken kamu tüzel kişilerinin kanunla kurulması ve katılım zorunluluğunun bulunmasıdır özel hukuk tüzel kişiliğine sahip örgütlenmeleri kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlardan ayıran irade ölçütü anayasa mahkemesi tarafından da bu hususu açıkça ortaya konmuştur ai̇hm kararlarında sözleşmenin maddesi kapsamında korunan örgüt kişilerin serbest iradeleriyle kurulan ortak bir amaç için bir araya gelen kişiler topluluğudur i̇rade unsuru özel hukuk tüzel kişiliğine sahip toplulukları kamu tüzel kişiliğine sahip topluluklardan ayıran en önemli ölçüdür le compte van leuven ve de meyerebelçika bartholdfederal almanya § sigurdur sigurjonssoni̇zlanda § kanunla kurulmuş olmanın yanında üyeliğin zorunlu olup olmadığı idari yetkiler kullanıp kullanmadığı düzenleme ve disiplin yaptırımı uygulama yetkisinin varlığı gibi ölçütler de dikkate alınmaktadır kamu iradesi bulunmayan toplulukların örgütlenme özgürlüğü temelinde kamu gücüne karşı menfaatlerinin koruması için dayanışma ve toplu ifade gücünden faydalanması söz konusu olmaktadır hüseyin demirdizen no § aktarılan ölçütler ışığında yetki alanı il sınırları ile örtüştüğünden bir ilde birden fazla baro kurulması anayasanın maddesinde ve avukatlık kanununda öngörülen ilkelere aykırılık oluşturur öncelikle sayılı kanunun maddesi ile den fazla avukatın bulunduğu illerde avukatın imzası ile yeni baro kurulmasına olanak tanınmaktadır bu düzenlemenin baroların kurulmasını pozitif hukukumuzda yeri olmayan melez bir niteliğe büründürdüğü açıktır yani her ilde baro kurulması zorunlu iken den fazla avukat olan illerde yeni baro kurmak ihtiyari ve iradi hale gelmektedir buna göre i̇stanbulda mevcut avukat sayısı dikkateesas sayısı karar sayısı alınarak tek bir baro olması ya da –kamu kurumlarında çalışan avukatların da hesaba katılmasıyla en az ayrı baro kurulması tamamen iradi hale gelmiştir haliyle serbest avukatlık yapmak için baroya kayıtlı olmak zorunlu olmasına rağmen bu üyeliğin bir ildeki hangi baroya olacağı konusunda ihtiyarilik olduğu gibi bir ilde yeni baroların kurulup kurulmayacağı da ihtiyari nitelik taşıyan bir örgütlenme haline getirilmiş bulunuyor bu gönüllülük ilkesi baroyu anayasa madde gereği kamu tüzelkişiliği statüsünden çıkarıp dernek ve sendika benzeri örgütlenmeye indirgemektedir den fazla avukat bulunan illerde avukat birleşerek üye olmalarının zorunlu olduğu baroyu kendileri kurabilecektir böyle oksimoron bir yapının anayasanın maddesinde öngörülen kamu tüzel kişiliği niteliği ile bağdaşmadığı açıktır yukarıda belirtildiği ve anayasa mahkemesi tarafından açıkça ortaya konulduğu gibi kurulması ihtiyari olan bir kuruluşun kamu tüzel kişiliği ile uyumlu olduğu söylenemez haliyle ancak yasa ile kurulabilen bir meslek kuruluşunun meslek mensuplarının gönüllü girişimiyle kurulması mümkün değildir dünyada barolar yargı çevresi esasına göre örgütlenmiştir ülkemizde de temel olarak iller yargı çevresi olarak belirlendiğinden barolar da iller ölçeğinde örgütlenmiştir ancak aynı yargı çevresinde birden fazla baro örgütünün bulunduğu demokratik bir ülke örneği bulunmamaktadır kendi iktidarları karşısında boyun eğmeyen savunma mesleğini yok etmek isteyen otoriter yönetimler aynı yargı çevresinde kendi destekledikleri alternatif barolar kurarak bu amaçlarını gerçekleştirme arayışına girebilmektedirler nitekim i̇randa avukatları kontrolü altına alamayan molla rejimi ocak tarihinde meclisten geçen üçüncü kalkınma yasasının maddesiyle müşavirler merkezi adı altında yeni bir baro kuruluşu öngörülmüş ve böylece iktidar destekli avukat iktidar karşıtı avukat ikiliği fiilen öne çıkarılmıştır bunun sonucu olarak iktidar yanlısı baro üyeleri yargı nezdinde daha itibarlı görülmeye başlamış ve müvekkil için davayı kazanmak önem taşıdığından iktidar yanlısı olan ve kalkınma yasasının maddesi üzerine kuruldukları için madde avukatları adıyla tanınan avukatlar hem mahkemelerde hem de müvekkiller nezdinde avantajlı bir konuma sahip olmuştur bunun sonucu baronun çok kıdemli ve eski avukatları bile barodan istifa etmek ve müşavirler merkezine geçmek zorunda kalmışlardır böylece iktidar karşıtı sıfatı verilen avukatlar fiilen işsizlik ve ekonomik sıkıntılara sürüklenmişlerdir httpsdaktilocomforumiranda iktidar destekli paralel baro avukatligi nasil yikti yukarıda belirtildiği gibi anayasanın maddesinde düzenlenen kurumların varlığı mensuplarının hak ve menfaatlerini korumaya indirgenemez böyle olsaydı gönüllülük temelinde kurulan mesleki örgütler yeterli olabilirdi yani dernek ya da sendika şeklinde örgütlenerek isteyen kişiler mesleki menfaatlerini koruma yoluna gidebilirlerdi oysa anayasa böyle bir düzenleme öngörmemiş zorunlu üyelik öngören ve mesleğin düzenini güvenilirliğini sağlayacak kamu tüzel kişiliklerinin kurulmasını zorunlu tutmuştur mesleklerin kamu hizmeti boyutu ağır bastığı için ayrı ve tekli bir örgütlenme modelini benimsemiştir zira anayasanın maddesinde tekli ibaresi geçmese de bütün düzenlemeler bu kuruluşların tek olacağı kabulü üzerine inşa edilmiştir bu kurumların bir çevrede birden fazla olabileceğine dair tek bir ima ya da işaret maddede yoktur benzer şekilde kanunda baroların adli mahkemelerin yargı çevrelerinde kurulacağı yazılı olan ama aynı yargı çevresinde tek baro kurulacağı açıkça belirtilmeyen fransada da sayılı kanun hiçbir adli mahkemenin yargı çevresinde birden fazla baro bulunmamaktadır bir başka deyişle aşikar olan tekli baro sisteminin ilgili normda açık şekilde vurgulanmamış olması türkiyeye özgü bir durum değildir kaldı ki meslek örgütlerini kamu tüzel kişiliği şeklinde düzenleyen bir anayasanın bir bölgede aynı işi yapmak üzere birden fazla kamu tüzel kişiliği kurulmasına izin verdiğiniesas sayısı karar sayısı düşünmek olanaksızdır anayasa kamu hizmeti niteliği ağır basan mesleklerin özel hukuk alanında örgütlenmesini olanaklı kılan bir model benimsemediğine göre bu anayasa yürürlükte olduğu sürece kamu hizmeti niteliği baskın olan mesleklerin özel örgütlenmesine olanak tanıyan düzenlemeler anayasaya aykırı olacaktır ayrıca yukarıda açıklandığı gibi avukatlık mesleği ve barolar kamu hizmeti niteliği taşıyan diğer mesleklere göre daha özel bir niteliğe de sahiptir avukatlık yargı erkinin üçlü sacayağının biri olan savunmayı temsil yetkisine sahiptir avukatların bu işlevi cumhuriyetin nitelikleri olarak insan haklarına dayanan demokratik hukuk devletinin hayata geçirilmesinde vazgeçilmezdir zira hukuk devletinin bağımsız yargı ekseninde temel bir öğesi olan adil yargılama ancak avukatların yargılama sürecine etkin bir şekilde katılımı ile sağlanabilir kanun koyucu bunu dikkate alarak baroların görevleri arasında hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını koruma ödevini de saymıştır bu nedenle avukatlık meslek kuruluşu olan baroların yargının temel bileşenlerinden biri olduğu göz ardı edilemez bu da çoklu baro düzenlemesinin maddede öngörülen kamu tüzel kişiliği şeklindeki mesleki örgütlenme modeli ile bağdaşmadığını göstermektedir çoklu baro sistemi maddede kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları için öngörülen amaçlarla da çatışma içindedir ve bu yönden anayasaya aykırıdır i̇kinci olarak çoklu baro sisteminin anayasanın maddesinde belirtilen amaçlarla uyumlu olduğunu da söylemek mümkün değildir maddeye göre barolar avukatların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak avukatların meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak iii avukatlık mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak iv avukatların birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak avukatlık meslek disiplini ve ahlâkını korumak amacıyla kurulacaklardır bir mesleğin düzeni disiplini ve ahlakını korumakla görevlendirilen kamu tüzel kişiliğine sahip kurumların aynı yargı çevresinde birden fazla olması demek meslek mensuplarının aynı niteliklere sahip pek çok kurumdan herhangi birini seçebilmeleri anlamına gelecektir kanunun genel gerekçesinden anlaşıldığına göre yılı sonu itibariyle türkiyede barolara kayıtlı avukat sayısı olup bu avukatlardan si i̇stanbul barosuna i ankara barosuna si ise i̇zmir barosuna kayıtlı kayıtlıdır bu durumda öngörülen düzenlemeye göre i̇stanbulda ankarada i̇zmirde ise baro kurulması teorik olarak mümkündür hatta üye sayılarındaki artış dikkate alındığında günümüz itibariyle yukarıdaki rakamların birer fazla sayıda baro kurulması mümkün hale gelmiştir dahası gerekçeden aktarılan sayıların baro levhasına kayıtlı avukat sayısını göstermesine karşılık genel kurul aşamasında değişiklik önergesi ile baro levhasına kayıtlı avukatlara kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan avukatların da eklendiği md dikkate alınırsa adı geçen üç ilde yeni baro kurulması için hesaba katılacak avukat sayısı hayli yükselecektir bu durumda aynı yargı çevresinde farklı baronun kurulması halinde mesleki düzeni disiplini ve meslek etiğini sağlamak mümkün olmayacaktır zira aynı yargı çevresinde farklı uygulama ile karşılaşma olasılığı pek yüksektir bu durumda bir baronun uygulamaya koyduğu etik ilkelerden hoşnut olmayan bir avukat başka bir baroya kaydını aldırma olanağına sahip olacaktır barolar arasında meydana gelecek ideolojik ekonomik ve siyasi rekabet uygulamalarda yozlaşmaya neden olacak ve meslek düzen ve disiplininden söz etmek imkânsız hale gelecektir ayrıca böyle bir bölünmüşlük içinde maddede öngörülen diğer amaçları gerçekleştirmek mesela avukatların menfaatlerini korumak de mümkün olmayacaktır çoklu baro sistemininesas sayısı karar sayısı maddede öngörülen amaçları daha iyi gerçekleştireceğine dair meşru ve haklı tek bir argüman bulunmamaktadır aksine pek çok bakımdan mesleğe ve avukatlara zarar verme olasılığı çok yüksektir etnik dinsel ideolojik siyasi kimlikler üzerinden oluşturulacak yeni barolar farklı çatışmalara zemin hazırlayabilecektir bu gruplar arasında yaşanacak ideolojik ekonomik ve siyasi çatışmalar avukatlık mesleğinin varlık nedeni olan adil yargılanma hakkının güvencesi olma işlevini yerine getiremez hale getirecektir her avukatın üye olduğu baro yoluyla siyasi ideolojik etnik veya dinsel ya da bölgesel kimliğin açık hale gelmesi yargılamanın tarafsız yapılmasını imkânsız hale getireceği gibi savunma mesleğini siyasallaştıracak siyasal kutuplaşmalar ve çatışmalar avukatların örgütlenmesini birbirleri ile veya diğer erklerle ilişkilerini de belirleyici hale gelecektir siyasi iktidara yakın olan barolar ve olmayan barolar arasında kamu kaynaklarının dağıtımında ve kamu kaynaklarından yararlanmada ayrımcı muameleler ortaya çıkacaktır bugün tbmmde sayısal çoğunluğa sahip parti ve iktidarı anayasa değişiklikleri ile getirdiği hsyk seçimlerinde yargıçların oy kullanmasını sağlayan uygulamayı anayasa değişikliği ile ortadan kaldırmıştır bu değişikliğin temel nedeni olarak seçimlerde oluşan ayrışmanın yargının bağımsızlığına ve tarafsızlığına zarar verdiği argümanıdır şimdi ise örgütsel ölçekte çok daha derin bir ayrışmaya neden olacak olan söz konusu düzenlemeyi yargının savunma ayağı için getirmektedir bu ayrışmanın adil yargılama ve yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı için doğuracağı sakıncalar aşağıda ayrıca ele alınacaktır ancak mesleğin niteliği açısından doğuracağı zararlar da dikkate alınmalıdır üçüncü olarak anayasanın maddesinde kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının kanunla kurulması gerekmektedir oysa yasada öngörülen sisteme göre den fazla avukat olan illerde avukat yeni bir baro kurabilecektir dolayısıyla burada baro kurmak tamamen avukatların iradesine bırakılmıştır gönüllü kuruluş esasına dayanan bu sistemin kamu tüzel kişiliği anayasal statüsü ile bağdaşmadığı ve kanunla kurulma ilkesine aykırı olduğu açıktır dördüncü olarak anayasanın maddesi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının seçimlerinde siyasi partilerin aday gösteremeyeceği kuralını içermektedir çoklu baro sistemi yukarıda belirtildiği gibi etnik siyasi dini veya ideolojik temelde baroların kurulmasına fiilen olanak tanımaktadır ve onun sonucunda siyasi partilere angaje baroların kurulması ve siyasi partilerin doğrudan partilere müdahale etmesi de mümkün hale gelmiştir bu yönden de düzenleme anayasanın maddesine aykırıdır ayrıca çoklu baro sistemi anayasanın maddesinde öngörülen amaç dışı faaliyette bulunma yasağına aykırılık teşkil etmektedir zira etnik siyasi dini veya ideolojik temelde kurulan baroların anayasada öngörülen amaçlar dışında faaliyet göstermesi olası hale gelecektir gerçekten de aynı ildeki barolar baro kamu tüzelkişiliğine içkin olmayan dışsal itkilerle kurulacağından amaç dışında faaliyette bulunma yasağının ihlali kaçınılmaz olacaktır zira çoklu olma durumu ve avukatlar için barosunu seçme hakkı zorunlu olarak baroların içkin mesleki amaçları dışındaki değerlendirme ölçütlerini genelleştirecektir bir başka aykırılık da kamu avukatlarının barolara üye olmalarını kendi tercihlerine bırakan hüküm açısından söz konusu olacaktır kamu kurumlarında çalışan avukatların baroya üye olma zorunluğu yoktur çoklu baroda bu kuralın uygulanması açısından büyük zorluklar ortaya çıkacaktır zira siyasi iktidarlar çeşitli yöntemlerle kendi emri altında çalışan kamu avukatlarını kendi ideolojilerine veya siyasi görüşlerine yakın gördükleri barolara kaydolmayaesas sayısı karar sayısı teşvik edecek hatta zorlayabilecektir çünkü baroların kurulmasında siyasal saikler belirleyici olacağından siyasal iktidar güdümünde kurulan barolara mobing yoluyla bindirme üye kaydetme riski ortaya çıkacaktır diğer taraftan yasaya aykırı hareket etmesi halinde meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine son verilmesi olanağı tanınmıştır siyasal temelde oluşmuş barolar açısından bu yetkinin ayrımcı bir şekilde uygulanması olasılığı da çok yüksektir bu nedenle çoklu baro öngören düzenlemelerin tamamı anayasanın maddesine yukarıda açıklanan pek çok yönden aykırılık oluşturmaktadır anayasanın ve maddelerine aykırılık yukarıda açıklandığı gibi avukatlar yargı erkinin bir unsuru olan savunmanın temsilcisidirler bu yönüyle de adil yargılanma hakkının güvencesi ve hukuk devleti ilkesinin temel dayanakları arasında yer almaktadırlar adil yargılanma ilkesinin alt unsurları olan tarafsız ve bağımsız mahkemeler önünde yargılanma savunma hakkı silahların eşitliği gibi temel ilkelerin tamamı çoklu baro sistemi ile ciddi tehdit altına girmiştir öncelikle yukarıda da belirtildiği gibi ideolojik ve siyasal temelde kurulan barolar avukatlara bir siyasal kimlik atfına neden olacaklardır bu açık siyasal kimlik yargılama makamlarının tarafsızlığı açısından ciddi bir sorun teşkil edecektir yargı ve savcıların bağımsızlığı konusundaki ciddi ve derin sorunlar di