esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir idari yargı yargıç adayı alımına yönelik olarak tarihinde yapılacak olan sınavın ve bu sınavın dayanağını oluşturan adli ve i̇dari yargıda hakim ve savcı adaylığı yazılı sınav mülakat ve atama yönetmeliğinin iptali ve yürütmenin durdurulması ile sayılı hakimler ve savcılar kanununun maddesinin birinci fıkrasının bendindeki yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı göstermek bendindeki hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak hükümlerinin maddesinin birinci fıkrasındaki adalet bakanlığınca ibaresinin maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesindeki yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenler başarı derecelerine göre sıraya konularak adalet bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına ibaresinin maddesinin son fıkrasını oluşturan adayların yarışma sınavı ve mülakatı ile inci maddenin bendinin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir hükmünün ve sayılı adalet bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararnamenin değiştirilerek kabulü hakkında kanunun ek– maddesinin üçüncü fıkrasının cümlesini oluşturan burs alarak öğrenimlerini tamamlamış olanlar staj için yazılı sınava tabi tutulmazlar ibaresinin iptali için anayasa mahkemesine başvurulması istemiyle açılan davada danıştay onikinci dairesince verilen ve idari yargı yargıç adayı alımına yönelik olarak tarihinde ilan edilen ve tarihinde yapılan yazılı sınav ile bu sınav sonucunda yapılacak olan mülakatın ve bu sınavların dayanağı olan adli ve i̇dari yargıda hakim ve savcı adaylığı yazılı sınav mülakat ve atama yönetmeliğinin yürütülmesinin durdurulmasına ilişkin bulunan günlü sayılı karara davalı idarelerin itiraz etmeleri üzerine açılan dosya incelendi sayılı hakimler ve savcılar kanununun maddesinde adaylığa atanacaklarda aranacak koşullar düzenlenmiş bu arada maddenin bendinde yazılı yarışma sınavı ve mülakatta başarı göstermeknin şart olduğu hükme bağlanmıştır aynı kanunun maddesinde de her yıl alınacak aday sayısı avukatlık mesleğinden alınacaklarla birlikte türkiye adalet akademisinin görüşü alınmak suretiyle kadro ve ihtiyaç durumuna göre adalet bakanlığınca tespit edilir yukarıdaki maddede belirtilen niteliklere sahip olup yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenler başarı derecelerine göre sıraya konularak adalet bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına daha önce başka görevlerde kadro maaş ve derece yönünden iktisap etmiş oldukları haklar nazara alınmak suretiyle lisans lisansüstü master ve doktora öğrenim durumlarına göre devlet memuriyetine giriş derece ve kademesiyle veya bu derecelerden aşağı olmamak şartıyla müktesep olarak almış oldukları derece ve kademeyle adaylığa atanırlar bu atamada daha önce serbest avukatlık yapmış olanların avukatlıkta geçen sürelerinin üçte ikisi de değerlendirilir bu sıraya göre ihtiyaç sayısınca atananların dışında kalanlar bir hak iddia edemezler doktora yapanlar sadece mülakata tabi tutulurlaresas sayısı karar sayısı adayların yarışma sınavı ve mülakatı ile inci maddenin bendinin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir hükmüne yer verilmek suretiyle her yıl alınacak aday sayısının avukatlık mesleğinden alınacaklarla birlikte türkiye adalet akademisinin görüşü alınmak suretiyle kadro ve ihtiyaç durumuna göre adalet bakanlığınca tespit edileceği inci maddede belirtilen niteliklere sahip olup yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenlerin başarı derecelerine göre sıraya konularak adalet bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına göre adaylığa atanacakları adayların yarışma sınavı ve mülakatı ile inci maddenin hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya sakatlığı alışılmışın dışında çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol zorluğu çekmek gibi özürlü durumları bulunmamak hükmünü taşıyan bendinin uygulanmasına ilişkin hususların yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür değinilen maddede yazılı yarışma sınavı ve mülakatı yapacak makam gösterilmemekle birlikte maddenin son fıkrasında adayların yarışma sınavı ve mülakatının uygulanmasına ilişkin konuların yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir bu maddenin son fıkrası hükmü esas alınarak adalet bakanlığınca çıkarılan adli ve i̇dari yargıda hakim ve savcı adaylığı yazılı sınav mülakat ve atama yönetmeliğinde adayların yazılı yarışma sınavları ile mülakatlarının adalet bakanlığınca yapılacağı öngörülmüştür bu durumda yargıçlar ve savcılar birliğince açılan bu davada öncelikle hakim ve savcı adaylığına atamanın ve adaylığa atanacaklara uygulanacak yazılı yarışma sınavı ve mülakatın adalet bakanlığınca yapılmasının anayasaya uygun olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir her ne kadar danıştay i̇dari dava daireleri kurulunun günlü yd i̇tiraz no sayılı kararıyla sayılı yasanın maddesinin son fıkrasında yer alan mülakat ibaresinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına varılarak anayasa mahkemesince başvurulmuş ise de tarihli ve sayılı yasa ile sayılı yasanın maddesinin son fıkrası yeniden düzenlendiğinden mülakat ibaresi için de anayasaya aykırılık yönünden değerlendirme yapılması gerekmektedir anayasa mahkemesinin birçok kararında belirttiği gibi hukuk devleti insan haklarına saygı gösteren ve bu hakları koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmeye kendini zorunlu sayan ve bütün faaliyetlerinde hukuka ve anayasaya uyan bir devlettir adil bir hukuk düzeninin kurulması ise yargının bağımsızlığı hakim bağımsızlığı ve teminatının sağlanması ile mümkündür anayasanın maddesinde hakimler görevlerinde bağımsızdırlar anayasaya kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler denilerek hakimlerin bağımsızlığı ilkesi kabul edilmiştir anayasada ayrıca bu ilkeyle yetinilmeyerek maddede hakimlik ve savcılık teminatı kabul edilmiştir öte yandan anayasanın maddesinde hakim ve savcıların nitelikleri ve atanmalarının mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre yasayla düzenlenmesi öngörülmüştüresas sayısı karar sayısı bu bağlamda hakimlerin mesleğe ne şekilde kabul edildikleri doğrudan bağımsızlıkları ile ilgili olduğundan mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esasları gereğince hakimlerin seçilmelerinin tarafsız nesnel ve sadece liyakati ölçmeyi amaçlayan sınavla yapılması gerekmektedir nitekim yargı bağımsızlığının temel ilkesini günlü sayılı kararı ile onaylayan birleşmiş milletler genel kurulu hakimlik mesleğine yeterli hukuk eğitimi görmüş yetenekli ve kişilikli bireyler seçilecektir seçim yönteminde amaca aykırı düşüncelerin rol oynamasını engelleyecek tedbirler alınmalıdır hakimlerin seçiminde bir kişiye karşı ırk renk cinsiyet din siyasi veya diğer fikirler milli veya sosyal menşe ve mal varlığı gibi düşüncelerle hiçbir ayırım yapılmayacak ancak hakim adayının ülke vatandaşı olması şartı ayrımcılık olarak nitelendirilmeyecektir ilkesini kabul etmiştir yine avrupa konseyi bakanlar komitesi hakimlerin rolü etkinliği ve bağımsızlığı konusunda günlü inci toplantısında aldığı kararda da hakimlerin mesleki kariyerlerine ilişkin tüm kararlar objektif kriterlere dayanmalı hakimlerin seçimi ve kariyerleri eğitimsel özelliklerini dürüstlük yetenek ve etkinliklerini de gözeten liyakat esasına göre olmalıdır ifadesine yer vermiştir öte yandan sayılı hakimler ve savcılar kanununun sayılı yasa ile değişik maddesindeki mesleklerinde en az üç yıldan beri eylemli olarak çalışan mesleğe kabulde aranan şartlara sahip olup yeterlik sınavının yapıldığı yılın ocak ayının son günü itibariyle kırk yaşını bitirmemiş olan avukatlardan bakanlıkça yapılacak yazılı yeterlik sınavı ile hakimler ve savcılar yüksek kurulu tarafından yapılacak mülakatta başarı gösteren avukatlar arasından avukatlıkta geçen süresinin tamamı fiilen meslekte geçmiş gibi sayılarak ve görevin gerektirdiği yasal koşulları göz önünde bulundurularak girebilecekleri sınıf ve derecedeki adlî ve idari yargı hakimlik ve savcılık mesleğine kabullerine karar verilebilir avukatlık mesleğinden atanacaklar için yapılacak yazılı yeterlik sınavı ile mülakatın usul ve esasları yönetmelikle gösterilir hükmünün iptali istemiyle açılan davada anayasa mahkemesince verilen günlü sayılı kararda da nitelik saptamadan mesleğe kabul kararı verilemeyeceğine göre hakim ve savcıların nitelikleri mesleğe kabulden önceki dönemde yani adaylığa atanma ve adaylık süresi içinde belirlenecektir bu nedenle hakim ve savcıların diğer özlük haklarının yanısıra niteliklerinin de mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre yasa ile düzenleneceğini öngören anayasanın maddesinde belirtilen hakim ve savcıların nitelikleri atanmaları ile maddesindeki adlî ve idarî yargı hakim ve savcılarının mesleğe kabulü ve atanmasının mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre yürütüleceği yolundaki kuralın adaylığa kabul dönemini de kapsadığının kabulü gerekir anayasa hakimlik ve savcılık mesleğine verdiği özel önemin gereği olarak bu mesleğe girecekleri adaylığa alınış ve adaylık döneminden başlayarak güvenceye kavuşturmak istemektedir bu da hakimlik ve savcılık mesleğine girmek isteyenlerin ister adaylıktan isterse avukatlıktan geçiş yoluyla olsun yeterlik sınavlarının yürütmenin etkili olamayacağı hakimler ve savcılar yüksek kurulunca belirlenecek bir sınav kurulu tarafından objektif ölçme ve değerlendirme esaslarına göre yapılmasını zorunlu kılmaktadır yasada belirlenen biçimde bakanlıkça yapılacak bir yeterlik sınavı öncelikle hakimlik ve savcılık mesleğine alınacakların yürütme organına karşı bağımsızlığını gölgelemektedir ayrıca mensubu olduğu partinin siyasal görüşünü gerçekleştirmek zorunda olan bir bakana hiyerarşik olarak bağlı olan bakanlık yöneticilerinin yaptıkları yeterlik sınavı sonucu mesleğe alınacak avukatların kendilerini her türlü maddî veesas sayısı karar sayısı manevi etkilerden uzak ve özgür hissetmeleri zorlaşacaktır onlar hakimliğin gerektirdiği her türlü yüksek nitelikleri taşısalar bile kamu vicdanında daima tarafsızlıkları konusunda kuşku duyulacaktır bu durum ise mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatını düzenleyen anayasanın ve maddelerine aykırılık oluşturur denilerek bakanlıkça yapılacak yazılı yeterlik sınavı sözcüklerinin iptaline hükmedilmiştir görüldüğü gibi avukatlık mesleğinden hakim ve savcılığa atanacakların adalet bakanlığınca yazılı yeterlik sınavına tabi tutulmasının anayasaya aykırı olacağını belirten bu karar yasa ya da yönetmelikle bu konuda getirilecek benzer nitelikteki düzenlemelerin de anayasaya aykırı olacağı konusunda kuşkuya yer bırakmamaktadır ayrıca anayasa mahkemesinin bu kararı avukatlıktan hakimlik ve savcılığa geçeceklerle ilgili ise de sayılı yasanın maddesinde yazılı yükseköğretim kurumlarını bitirerek hakim ve savcı adaylığına başvuranlara uygulanacak yazılı yarışma sınavı ve mülakatın adalet bakanlığınca yapılacağı yolundaki kuralların hukuksal durumuna da açıklık getirmektedir değinilen bu karar kaynağı ne olursa olsun hakim ve savcı adaylığına başvuranların adaylığa atanmak için adalet bakanlığınca yazılı yarışma sınavına ve mülakata tabi tutulmalarının anayasanın mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik güvencesi ile ilgili hükümlerine aykırı olacağını hiçbir duraksamaya yer bırakmadan açıkça ortaya koymaktadır öte yandan anayasanın maddesinde hakimler ve savcılar yüksek kurulunun adli ve idari yargı hakim ve savcı adaylarını mesleğe kabul etme atama ve nakletme işlemlerinin yanı sıra maddede sayılan diğer işleri yapmakla görevli ve yetkili kılındığı dolayısıyla kurulun görevinin mesleğe kabul aşamasında başladığı belirtilebilir ise de değinilen anayasa mahkemesi kararında da vurgulandığı gibi nitelik saptamadan mesleğe kabul kararı verilemeyeceğinden ve hakim ve savcıların niteliklerinin mesleğe kabulden önceki donemde yani adaylığa atama ve adaylık süreci içinde belirleneceği açık bulunduğundan başka bir anlatımla adaylığa atama ve adaylık süreci mesleğe kabulün bir parçası niteliğinde olduğundan yasa ile hakim ve savcı adaylığına atama konusunda hakimler ve savcılar yüksek kurulunun yetkili kılınmasının anayasaya aykırı olmayacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır buna göre kadro ve ihtiyaç durumunun yanı sıra hakim adaylarının ve dolayısıyla hakimlerin seçiminde yürütme organına yetki tanıyarak yarışma sınavı ve mülakata ilişkin usul ve esasların düzenlenmesini yönetmeliğe bırakan ve bu suretle sınav ve mülakatın adalet bakanlığı tarafından yapılmasına olanak sağlayan sayılı yasanın maddesinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına varılmıştır açıklanan nedenlerle ve bir davaya bakmakta olan mahkemenin dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun anayasaya aykırı olduğu kanısına götüren görüşünü açıklayan kararı ile anayasa mahkemesine başvurulması gerektiğini düzenleyen sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin ikinci fıkrası gereğince sayılı hakimler ve savcılar kanununun maddesinin sayılı yasa ile değişik son fıkrasındaki yazılı yarışma sınavı ve mülakatı ile ibaresinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle anayasa mahkemesine başvurulmasına bu kuralın anayasaya aykırılığı ve uygulanması durumunda giderilmesi güç ve olanaksız zararlar doğurabileceği gözetilerek esas hakkında karar verilinceye kadar yürürlüğünün durdurulmasının istenilmesine dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine günü oyçokluğu ile karar verildi