esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir iv anayasaya aykirilik i̇ddi̇alarinin gerekçeleri̇ tarihli ve sayılı i̇ş kanunu i̇le bazi kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde deği̇şi̇kli̇k yapilmasi i̇le bazi alacaklarin yeni̇den yapilandirilmasina dai̇r kanunun maddesi ile değişik sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde geçen tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dâhi daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir sözcük grubunun ibâresinin anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal gerekçesi bu düzenleme ile sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun kararların sonuçları kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesine günlü sayılı terörle mücadele kanunu ve ceza muhakemesi kanunu i̇le bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile eklenen kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama görevden alma göreve son verme naklen veya vekâleten atama yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleriyle ilgili olarak verilen iptal ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının gereği dava konusu edilen kadronun boş olması hâlinde bu kadroya boş olmaması hâlinde ise aynı kurumda kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanmak suretiyle yerine getirilir biçimindeki üçüncü cümlesi ancak tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dahi daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekaleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir şeklinde değiştirilmektedir buna göre sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesi kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama görevden alma göreve son verme naklen veya vekâleten atama yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleriyle ilgili olarak verilen iptal ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının gereği dava konusu edilen kadronun boş olması hâlinde bu kadroya boş olmaması hâlinde ise aynı kurumda kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanmak suretiyle yerine getiriliresas sayısı karar sayısı biçiminde iken sayılı kanunun maddesi ile ancak tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dahi daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekaleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir şekline dönüşmekte ve böylece dava konusu üçüncü tümcenin yer aldığı kural yeniden kodifiye edilmektedir kuralda yapılan atıf nedeniyle açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirileceği öngörülen ilgililer tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının muhatabı olan kişilerdir bu kişiler ise tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellere göre sayili cetvel valiler büyükelçiler daimi temsilciler daimi delegeler diyanet i̇şleri başkanı ve din i̇şleri yüksek kurulu üyeleri yüksek denetleme kurulu başkan ve üyeleri türkiye i̇statistik kurumu başkanı sayili cetvel bakan yardımcıları millî savunma bakanlığı bakan yardımcısı dâhil müsteşar ve yardımcıları dışişleri bakanlığı genel sekreteri ve yardımcıları dahil genel müdür ve yardımcıları ticaret bakanlığı dış ticaret genel sekreteri ve yardımcısı hazine genel müdürü ve milletlerarası i̇ktisadi i̇şbirliği teşkilatı genel sekreteri ve yardımcısı i̇çişleri bakanlığı sivil savunma idaresi başkanı ve yardımcısı dahil türkiye bilimsel ve teknik araştırma kurul üyeleri ve genel sekreteriesas sayısı karar sayısı vakıflar genel müdürlüğü i̇dare meclis başkan ve üyeleri gelir i̇daresi başkanı gelir i̇daresi başkan yardımcıları gelir i̇daresi daire başkanları ve vergi dairesi başkanları türkiye kamu hastaneleri kurumu başkanı ve başkan yardımcıları türkiye i̇laç ve tıbbî cihaz kurumu başkanı ve başkan yardımcıları türkiye halk sağlığı kurumu başkanı ve başkan yardımcıları devlet personel başkanı atom enerjisi komisyonu genel sekreteri bakanlıklardaki kurul başkanları ve üyeleri strateji geliştirme başkanları bakanlıkların rehberlik ve teftiş rehberlik ve denetim denetim hizmetleri başkanları vergi denetim kurulu başkan yardımcıları bakanlık müfettişleri maliye bakanlığı vergi müfettişleri ve bankalar yeminli murakıpları dahil ve çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı i̇ş müfettişleri bakanlık müşavirleri millî savunma bakanlığı bakanlık müşavirleri dâhil birinci hukuk müşaviri bakanlık daire başkanları i̇l i̇dare şube başkanları bölge müdürleri ve başmüdürler vali muavini kaymakam i̇l hukuk i̇şleri müdürü polis akademisi başkanı i̇l emniyet müdürü olarak sayılmıştır i̇şte dava konusu sayılı kanunun sayılı kanunun maddesiyle değiştirilen maddesinin birinci fıkrasının üçüncü tümcesine göre açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirileceği öngörülen ilgililer anılan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan kadro ve görevlerde bulunan kişiler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının muhatabı olan kişilerdiresas sayısı karar sayısı kuralda esâsen tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin ne sûretle ve ne kadar zamanda yerine getirileceği hükme bağlanmaktadır başka bir değişle kural mahkeme kararlarının ne sûretle ve ne kadar süre içerisinde yerine getirileceğini düzenlemektedir dava konusu kuralda birinci sorunun cevabı mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması sûretiyle yapılacağı i̇kinci sorunun cevabı ise mahkeme kararlarının gereği iki yıl içinde yerine getirileceği şeklinde açıklanmaktadır buna göre sayılı kanunun maddesiyle sayılı i̇dari yargılama usûlü kanununun maddesinin birinci fıkrasına eklenen üçüncü cümlenin yürürlüğe girmesiyle birlikte sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirileceği kurala bağlanmaktadır anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyeti toplumun huzuru millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir denilmiş maddesinin dördüncü fıkrasında da yasama ve yürütme organları ile idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır bu organlar ve idare mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez hükmü getirilmiştir sayılı kanunun maddesiyle değişik sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde öngörülen düzenleme ile kuralın yürürlüğe girmesinden önce hukuka aykırı olarak görevinden alınan bir kamu görevlisinin yerine aynı kadroya başka bir kişinin atanması durumunda i̇dare mahkemesince verilen kararın uygulanma imkânı da kalmayacağı gibi kuralın yürürlüğe girmesiyle birlikte i̇dare mahkemesince verilen kararın gereği dava konusu edilen kadronun boş olup olmamasına bakılmaksızın ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması sûretiyle yerine getirilecektir sözgelişi sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarında görev yapan ve hukuka aykırı olarak görevinden alındığı mahkeme kararıyla belirlenen kişiler hakkında davanın kabûlü çerçevesinde dava konusu edilen aynı kadroya atanmak suretiyle mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi gerekirken kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle yerine getirilmesi cihetine gidilmekte ve böylece anayasamızın maddesinin dördüncü fıkrasında öngörülen yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği kuralı ihlâl edilmiş olmaktadır zirâ sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkinesas sayısı karar sayısı kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarında görev yapan ve hukuka aykırı olarak görevinden alındığı mahkeme kararıyla sübut bulan bir görevlinin eski görevine atanması sûretiyle mağduriyetinin giderilmesini öngören olası bir mahkeme kararına uyulmamış dahası idarece ilgilinin dava konusu düzenlemenin gereği olarak başka bir kadroya ataması yapılarak mahkeme kararı fiilen değiştirilmiş ve üstelik mahkeme kararının iki yıl içinde yerine getirileceği öngörülmek sûretiyle mahkeme kararının yerine getirilmesi geciktirilmiş olmaktadır öyle ise sayılı kanunun maddesiyle değişik sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde öngörülen düzenleme anayasanın maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne açıkça aykırıdır anayasamızın maddesinde ifadesini bulan hukuk devleti ilkesi anayasanın maddesine koşut biçimde yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymalarını bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştirememelerini ve açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin dava konusu edilen kadronun boş olması hâlinde bu aynı kadroya atanmak sûretiyle ve geciktirilmeksizin yerine getirilmesini gerektirir oysa sayılı kanunun maddesi ile sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yapılan dava konusu düzenleme ile sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması sûretiyle ve üstelik iki yıl içinde yerine getirileceği hukuk devleti ilkesine aykırı bir biçimde hükme bağlanmakla böylece hukuka aykırı olarak görevinden alındığı yargı kararıyla saptanan bir kamu görevlisinin dava konusu yapılan kadronun boş olması hâlinde bu kadroya ataması yapılmaksızın başka bir kadroya atanması sûretiyle mağduriyetine yol açılmaktadır hukuk devleti ilkesinin böyle bir mağduriyete cevaz vermeyeceği açıktır bu itibarla sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması sûretiyle iki yıl içinde yerine getirileceğini öngören dava konusu düzenleme anayasanın maddesi hükmüne aykırıdır diğer yandan yukarıda da değinildiği gibi dava konusu kuralda sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin iki yıl içinde yerine getirileceği öngörülmektediresas sayısı karar sayısı yasama ve yürütme organları ile idare tarafından mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin geciktirilmemesi anayasanın maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereğidir oysa dava konusu kuralda sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklanan cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin yerine getirilmesi için öngörülen iki yıllık süre makûl sürenin çok üzerinde anayasanın maddesi hükmüne mugâyir biçimde yargı kararlarının yerine getirilmesinin geciktirilmesi anlamına gelmektedir anayasamızın maddesinde ifadesini bulan hukuk devleti ilkesi ise yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarının yerine getirilmesini geciktirmemelerini gerektirir uygulamada idare tarafından genelde boşalan kadro veya göreve hemen başka bir kişinin atandığı göz önünde bulundurulduğunda bu düzenlemeyle yargı kararlarının uygulanması şeklî düzeyde kalacaktır bu nedenle getirilen düzenleme bu açıdan da anayasanın maddesinde ifadesini bulan hukuk devleti ilkesinin temel nitelikleri ile maddesinde öngörülen mahkemelerin bağımsızlığı ilkesine aykırılık oluşturmaktadır anayasa mahkemesinin pek çok kararında da isâbetle vurgulandığı veçhile hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygılı bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir hukukun ve adaletin en somut yansıması olan mahkeme kararlarına uyulması uygulanması ve geciktirilmeden yerine getirilmesihukuk devleti ilkesi ve onun vazgeçilmez koşullarından biri olan hukuka bağlı idare anlayışının bir gereğidir diğer yandan sayılı kanunun maddesiyle değişik sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde öngörülen düzenleme kanaatimizce anayasamızın yargı yolu kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesi hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir zirâ anayasanın maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesinde i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır denilerek etkin bir yargı denetimi amaçlanmıştır çünkü yargı denetimi bir hukuk devletinin olmazsa olmaz koşuludur bu kural idarenin kamu hukuku ya da özel hukuk alanına giren tüm eylem ve işlemlerini kapsamaktadır anayasamızın maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesinde i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı açık olduğu vurgulanan yargı yolu mefhûmuna idarî yargılama usûlünde yürütmenin durdurulması istemli iptal davalarının da dâhil olduğu kuşkusuzdur örneğin bir memurun atama işlemine karşı açtığı davada mahkemece verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabûlü veya iptal kararının doğal sonucu ilgilinin önceki görevine dönmesidir i̇lgilinin eski görevine dönme sonucunu doğurmayacak şekilde düzenleme yapılması yargı kararının bertarâf edilmesi sonucunu doğurur ve bu durum kamu görevlisinin açtığı davadan elde edeceği hukukî kazanımdan yararlanamaması anlamına gelir sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yapılan dava konusu değişikte öngörülen sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı az yukarıda açıklananesas sayısı karar sayısı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereğinin iki yıl içinde yerine getirileceği yolundaki düzenleme ile idarî yargıda dava açılmasının bir anlamı kalmayacak dolayısıyla anayasanın maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesinde öngörülen idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olduğu yönündeki anayasal düzenleme de işlevsiz hâle gelecektir kuşkusuz ilgililerin atama ve benzeri işlemlere karşı dava açmalarının nedeni işlemden önceki görevden alınmalarının hukuka aykırı olduğunu ispat etmek ve yargı kararı sonucunda söz konusu görevlerine dönebilmelerini sağlamaktır danıştay içtihatları ve idare hukuku ilkelerine göre iptal davalarının doğurduğu hukukî sonuç da iptal edilen işlemin hukuk âleminde doğmamış olması ve hiç tesis edilmemiş gibi kabûl edilmesidir i̇darî işlemin mevcut olmadığını kabûl ettiğimizde idarece yapılacak işlem de ilgilinin eski görevine aynen ve geciktirilmeksizin iade edilmesi olacaktır nitekim anayasanın maddesinin son fıkrasındaki hüküm de bunu emretmektedir yasama ve yürütme organları ile idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır yürütme organı ile idarenin yanı sıra yasama organının da birtakım düzenlemelerle mahkeme kararlarını değiştirecek mâhiyette ve yargı kararının uygulanmasının bertarâf edilmesini doğuracak şekilde yasal düzenleme yapması anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık yanında ayrıca anayasanın maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesi hükmüne de aykırılık oluşturmaktadır açıklanmaya çalışılan nedenlerle sayılı kanunun maddesiyle değişik sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü tümcesinde yer alan tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dahi daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekaleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir ibâresi anayasanın ve maddelerine aykırıdır i̇ptali gerekir bu meyanda sayılı kanunun maddesi ile değişik sayılı kanunun maddesinin üçüncü cümlesinin başında yer alan dava dışı ancak sözcüğünden sonra gelen ve bu bapta dava konusu yaptığımız birinci fıkranın üçüncü tümcesinde yer alan ibâre hakkında yüksek mahkemeniz tarafından olası bir iptal kararı verilmesi hâlinde dava konusu üçüncü tümcenin başında yer alan ancak sözcüğü anlamını yitirecek ve bu sözcüğün uygulanamaması sonucunu doğuracaktır bu durumda şüphesiz takdir yüksek mahkemenize ait olmak üzere sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin dördüncü fıkrası gereğince sayılı kanunun maddesi ile değişik sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan dava konusu ibârenin iptal başvurumuz doğrultusunda iptali hâlinde üçüncü cümlenin başında yer alan ve uygulama kâbiliyeti kalmayacak olan ancak sözcüğünün de iptaline karar verilmesi hususunu yüksek mahkemenizin takdirlerine bırakıyoruz birinci fıkrasının dördüncü cümlesini oluşturanesas sayısı karar sayısı bu görevliler hakkındaki mezkur işlemlerin uygulanması telafisi güç veya imkansız zararları doğuran hallerden sayılmaz söz grubunun tümcesinin anayasaya aykırılığı nedeniyle iptal gerekçesi bu düzenleme ile sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun kararların sonuçları kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesine daha önce günlü sayılı terörle mücadele kanunu ve ceza muhakemesi kanunu i̇le bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile eklenen eski kadro ile atandığı yeni kadro arasında mali haklar bakımından bir fark bulunması durumunda bu fark tarihli ve sayılı devlet memurları kanununun inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen usul ve esaslar çerçevesinde ödenir biçimindeki dördüncü cümlesi bu görevliler hakkındaki mezkur işlemlerin uygulanması telafisi güç veya imkansız zararları doğuran hallerden sayılmaz şeklinde değiştirilmektedir buna göre sayılı i̇dari yargılama usulü kanununun maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesi eski kadro ile atandığı yeni kadro arasında mali haklar bakımından bir fark bulunması durumunda bu fark tarihli ve sayılı devlet memurları kanununun inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen usul ve esaslar çerçevesinde ödenir biçiminde iken sayılı kanunun maddesi ile bu görevliler hakkındaki mezkur işlemlerin uygulanması telafisi güç veya imkansız zararları doğuran hallerden sayılmaz şekline dönüşmekte ve böylece dava konusu dördüncü tümcenin yer aldığı kural yeniden kodifiye edilmektedir halde bu düzenlemeye göre dava konusu kuralda yer alan bu görevliler hakkındaki mezkur işlemler biçimindeki atıf nedeniyle tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemlerine mâruz kalan görevliler hakkındaki bu işlemlerin uygulanması telafisi güç veya imkânsız zararları doğuran hâllerden sayılmayacaktır şüphesiz bu düzenlemenin anlamı bundan böyle tarihli ve sayılı bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda atama usulüne i̇lişkin kanuna ekli ve sayılı yukarıda belirtilen cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tâbî olsalar dahî daire başkanı ve üstü görevlere sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına açıktan naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma bu görevlerle ilgili yer değiştirme görev ve unvan değişikliği işlemlerine mâruz kalan görevliler hakkındaki bu işlemlerin uygulanması nedeniyle artık yürütmenin durdurulması kararının verilemeyecek olmasıdıresas sayısı karar sayısı anayasanın ve sayılı i̇dari yargılama kanununun maddesinde geçici bir hukukî koruma tedbiri olan yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idarî işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlara neden olacak nitelikte bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir zirâ sayılı kanunun gün ve sayılı kanunla değişik maddesinin ikinci fıkrasında aynen şu hüküm yer almaktadır danıştay veya idari mahkemeler idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur sadece ilgili kanun hükmünün iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez anayasanın yargı yolu kenar başlıklı maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarında ise i̇dari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir kanun olağanüstü hallerde sıkıyönetim seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik kamu düzeni genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir hükümlerine yer verilmiştir söz konusu anayasa hükümlerinde hangi şartlarda yürütmenin durdurulmasına karar verileceği ve hangi durumlarda yürütmenin durdurulmasına karar verilmesinin kanunla sınırlanabileceği açıkça ortaya konulmuştur bu şekilde yürütmenin durdurulması kararı verilmesi daha önce de kanun koyucu tarafından bazı uyuşmazlıklar hakkında yasaklanmış ya da kısıtlanmıştır bu noktada yapılan başvurular üzerine anayasa mahkemesinin konu hakkında yaptığı değerlendirmeler ve verdiği kararlar önem taşımaktadır bu kararlardan birisi sayılı taşınmaz mal zilyetliğine yapılan tecavüzlerin önlenmesi hakkındaki kanunun maddesi ile yapılan düzenlemedir bu maddeye göre anılan kanundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi yasaklanmıştır anılan maddenin gerekçesinde amacın kamu düzenini sağlamak olduğu belirtildiğinden anayasa mahkemesi anayasanın maddesinde kısıtlama sebepleri arasında gösterilen kamu düzeninin bozulması sağlanması kriteri açısından da değerlendirme yapmıştır anayasa mahkemesi sayılı kanunun maddesinde bu kanuna göre verilmiş kararlar üzerine idarî yargıya başvurmalarda yürütmenin durdurulması kararı verilmezesas sayısı karar sayısı hükmü ile taşınmaz mal zilyetliğine yapılan tecavüzlerin önlenmesi hakkında idarî makamlarca verilmiş kararlara karşı açılan iptal davalarında idarî yargı mercilerince yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesinin kamu düzeni gerekçesiyle sınırlandırılmasına ilişkin hükmü iptal etmiştir anayasa mahkemesinin tarih ve esas karar sayılı kararı anayasa mahkemesine göre iptal davasının koşullarını belirleme yetkisi anayasada belirlenen kurallar içinde kalmak şartıyla kanun koyucunun takdirindedir i̇ptal davası ya da yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesinin zamanına ve şartlarına ilişkin düzenlemeler idarî yargılama usûlü ile ilgili kurallardandır anayasanın maddesi uyarınca mahkemelerin kurulması görev ve yetkileri işleyişleri ve yargılama usûlleri kanunla düzenlenir mahkemelerin nihaî karardan önce alacakları yasal önlemler ile ileride kendi kararlarının uygulanabilirliğini ve geçerliliğini sağlamak üzere alacakları önlemler yargılama usûlüne ilişkin kurallardır yürütmeyi durdurma ile ilgili kurallar anayasanın maddesi sınırları içinde kalmak ve anayasanın diğer temel kurallarına aykırı olmamak koşuluyla diğer yargılama usûlü kuralları gibi kanun koyucu tarafından serbestçe düzenlenebilirler anayasa mahkemesinin tarih ve esas karar sayılı kararı ancak devletin hak arama özgürlüğünü daraltan bütün sınırlamaları kaldırması ve bu yolla yargı denetimini yaygınlaştırarak adaletin gerçekleştirilmesini sağlaması hukuk devleti ilkesini benimseyen anayasanın maddesi gereğidir anayasa mahkemesine göre hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir avrupa i̇nsan hakları mahkemesi de sözleşmeye taraf olan devletlerin genel olarak yargılama usûlüne ilişkin kuralları belirlemede takdir yetkilerinin bulunduğunu kabûl etmektedir ancak sözleşmenin maddesi kapsamında hak ihlâli iddiasında bulunan kişiye etkili bir hukukî başvuru yolunun sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesi için yargılama sürecinde mahkemeye tanınmış olan yetkiler ve başvurana tanınan usûlî haklar konusunda belli kriterler aramaktadır bu kriterlerden birisi jabari türkiye kararının paragrafında belirtilen hak ihlâli iddiasının esâsını karara bağlama hususunda yetkili olan mahkemenin yargılamanın her aşamasında ihlâlin önlenmesi için gerekli önlemleri almaya da yetkili olması gerektiğidir söz konusu davada i̇ran vatandaşı olan davacının sınır dışı edilmesine ilişkin işleme karşı açtığı davada idare mahkemesince iç hukuktaki düzenlemede açıkça hukuka aykırılık ve telâfisi güç zararın birlikte gerçekleşmesi aranan şartları taşımayan yürütmenin durdurulması istemi reddedilmiştir ai̇hm iç hukukta yürütmenin durdurulması benzeri geçici tedbirler için aranan şartların sözleşmenin maddesine uygun olması gerektiğini bu kapsamda uyuşmazlığın esası hakkında karar verme yetkisi bulunan ulusal otoritenin geçici tedbiri alma konusundaki takdir yetkisinin geniş olması gerektiğini belirtmektedir jabari turkey temmuz paragraf httphudocechrcoeint aynı görüş anılan mahkemece mms belçika yunanistan dosyasında da dile getirilmiş ve geçici nitelikteki tedbirler için iç hukukta aranan şartların sözleşmenin maddesinde belirtilen uyuşmazlık hakkında karar verecek etkili başvuru mercii bulunmasıesas sayısı karar sayısı ilkesine aykırı olmaması gerektiği ifade edilmiştir ocak tarihli case of mss belgium and greece kararı paragraf httphudocechrcoeint yine başka bir kararda ise hak ihlâline sebep olduğu iddia edilen işlemin ne zaman ortadan kaldırıldığı ya da etkisiz hâle getirildiğinin önemine ve mahkemenin ya da idarî otoritenin bu konudaki hızının gerekliliğine vurgu yapılmaktadır haziran tarihli case of mohammed austri̇a kararı mezkûr i̇çtihatlar nazara alındığında anayasa mahkemesinin kanun koyucunun hak arama özgürlüğünü daraltan bütün sınırlamaları kaldırması ve bu yolla yargı denetimini yaygınlaştırarak adaletin gerçekleştirilmesini sağlamasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğuna ilişkin görüşü ile ai̇hmnin ihlâle neden olduğu iddia edilen işleme karşı başvuru yapılan iç hukuktaki merciin uyuşmazlığın her aşamasında ihlâli önleyecek karar verebilme yetkisine sahip olması gerektiğine ilişkin tespiti nihaî amaç açısından örtüşmektedir bu itibarla idarî yargı mercilerince tarihli ve sayılı baka