esas sayısı karar sayısı i̇leri sürülen anayasaya aykırılık gerekçeleri davacı vekilince danıştaya karşı ileri sürülen anayasaya aykırılık nedenleri özet olarak şunlardır üniversiteler ilk önce birer yüksek öğrenim kurumu olup diğer yönleri ile de araştırma kurumlarıdır anayasanın maddesi üniversitelerin ancak devlet eliyle ve kanunla kurulabileceğini öngörmüş olduğuna göre üniversitenin ereklerini güden ve görevlerini yerine getiren kuruluşların başka adlar altında kurulmasını kabul etmek anayasanın maddesiyle konulan devlet eliyle ve yasayla kurulma ilkesinin gerek öğretide gerekse bu maddenin kurucu meclisteki görüşülmesi sırasında belirtilen amacına aykırı düşer oysa sayılı yasa üniversite öğretimi niteliğinde öğretim yapan özel yüksek okulların açılmasını öngörmüştür anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasında özel okulların bağlı olduğu esasların devlet okulları ile erişilmek istenilen düzeye uygun olarak yasa ile düzenlenmesi öngörülmüştür bu kural ancak devlet okullarındaki öğretimle sağlanmak istenen düzeyin gerekli kıldığı koşulları gerçekleştiren özel öğretim kurumlarına izin verilebileceğini bildirir oysa sayılı yasa anayasanın buyurduğu bu durumu sağlıyacak titizliği göstermiş değildir bundan başka sözü edilen yasa özel öğretim kurumlarının kazanç amacı güden kuruluşlar olmasında herhangi bir sakınca dahi görmemiştir anayasanın maddesi özel öğretim kurumlarını ancak kamu yararına aykırı düşmedikleri ölçüde serbest bırakmak ve bu kurumlara yalnızca bu sınır içinde izin vermek olanağım tanımış iken gerekçesinde de açıkça bildirildiği üzere sayılı yasa bu kurumların açılmasına özendirme ereğini gütmektedir bu durum anayasanın maddesindeki sosyal adalet ilkesine aykırı engellerin devletçe kaldırılacağı kuralına aykırı bulunmakta ancak daha iyi malî olanaklara sahip kişilere yüksek öğrenim yollarım açmakta ve onlara ayrıcalıklar sağlanmaktadır oysa anayasanın maddesi halkın öğrenim ve eğitim ihtiyaçlarını sağlamak devletin başta gelen ödevlerindendir demekle eğitim ve öğretim işinin kazanç ereği güden kuruşlara bırakılamayacağını belirlemiştir davacı vekilince danıştaya karşı ileri sürülen aykırılık gerekçeleri şu nedenlerle danıştayca ciddî görülmüştür üniversite ve yüksek okul arasında belli ölçülere dayanılarak bir ayırım yapılamamaktadır nitekim bu durum temsilciler meclisindeki görüşmelerde söz alanların her iki kurumu birmiş gibi düşünmüş olmalarıyla da belirmektedir anayasanın maddesinin görüşülmesi sırasında yüksek öğretim deyimi aynı zamanda üniversite öğretimi anlamında kabul edilmiş öneriler buna göre verilmiş tartışmalarda dahi bu iki deyim es anlamda kabul edilmiştir görüşmeler sonunda özel teşebbüsün yüksek okul ve fakülte veya özel üniversite açabilmesi görüşü temsilciler meclisinin çoğunluğunca benimsenmiş değildir anayasanın maddesinde devletin iktisadî ve sosyal bütün engelleri kaldıracağı insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlayacağı maddesinde hiçbir kişiye aileye veya topluluğa ayrıcalık tanınmayacağı belirtilmiş maddesinde de herkesin bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme açıklama yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahip bulunduğu eğitim ve öğretimin devletin gözetimiesas sayısı karar sayısı ve denetimi altında serbest olduğu özel okulların bağlı bulunduğu esasların devlet okulları ile erişilmek istenen düzeye uygun olarak yasalarla düzenleneceği çağdaş bilim ve eğitim esaslarına aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamıyacağı kuralı benimsenmiştir yine anayasanın maddesinde halkın öğrenim ve eğitim ihtiyaçlarını sağlamanın devletin başta gelen ödevlerinden olduğu kuralı yer almakta ve bu maddenin gerekçesinde de her alanda eğitimi sağlamanın tıpkı millî savunma adalet ve kolluk isleri gibi devletin yerine getirmesi zorunlu en önemli görevlerinden olduğu yazılı bulunmaktadır bu nedenlerle kişilerin yalnızca ticarî erekle kamu hizmeti alanına girmesi anayasamızca hiçbir biçimde kabul edilmiş değildir bilim özgürlüğünün gereği olarak anayasanın maddesinde özel okullarda söz edilmekle birlikte maddede gerekli sınırlamalar öngörülmüş bir yandan eğitim ve öğretim devletin gözetim ve denetimi altına alınırken öbür yandan bu okulların gerçekleştirecekleri düzey de belirlenmiştir ancak anayasanın üniversitelere ilişkin maddesi maddesindeki kuralın bir istisnasıdır maddede özel okullar açılacağından söz edilmesi hiç bir zaman üniversitelerle aynı doğrultuda ve aynı görevleri yapacak olan özel yüksek okulların anayasaca kabul olunduğu anlamına gelmez belki denebilir ki anayasanın bu maddesinde orta öğretimin üzerinde öğretim veren ve fakat üniversitelerin uğraştıkları alan dışında kalan konularla uğraşan kuruluşlar edilmiştir bunun tersi kabul edilirse anayasanın maddesinin konuluş nedeni artık açıklanamaz anayasa koyucuya göre üniversitelerin görevlerini yerine getirecek kuruluşlar başka adlar altında ya da özel biçimde kurulamayacaktır bu yön anayasanın maddesinde üniversiteler ancak devlet eliyle ve kanunla kurulur biçiminde anlatılmıştır demekki üniversitelerin öğretim alam dışında kalan öğretim özel okullarda yapılabilecek üniversitedeki fakültelerde ve buna bağlı kuruluşlarda yapılan öğretime eş bir öğretim özel okullarda yanılamayacaktır gerçekten üniversite doğrultusunda görev yapan ve öğrencilere üniversitelerin verdikleri diplomaların sağladığı hak ve yetkileri sağlayan diplomalar veren özel yüksek okulların kurulabilmesi anayasanın maddesini anlamsız duruma sokar üniversitelerin kuruluş bakımından gelişmeleri çalışmaları ve araştırmaları yalnızca bilim ve yönetim özerkliğine sahip olmasına bağlıdır oysa vereceği öğretimle üniversiteler doğrultusunda bir görev yapmak isteyen özel yüksek okullar gerek bilim gerekse yönetim bakımlarından millî eğitim bakanlığının denetim ve gözetimi altındadırlar gerçekten özel yüksek okulların yönetmelik ve öğretim programı millî eğitim bakanlığınca onanır diplomaya esas olan derslerin sınavlarım millî eğitim bakanlığı yaptırır özel okul millî eğitim bakanlığına karşı sorumlu bir müdürce yönetilir yönetici ve öğretmenlerin göreve alınmaları millî eğitim bakanlığının iznine bağlıdır özel okulda izlenecek ders kitaplarının ve kullanılacak öğretim araçlarının seçilmesinde bakanlığın izni alınır bu okullardaki eğitim öğretim ve yönetim bakanlığın teftiş ve denetimi altındadır müdüre ve öğretmenlere bakanlık işten el çektirebilir disiplin cezasınıda bakanlık disiplin kurulu verir sayılı özel öğretim kurumlan kanunu madde ve zamana ve olanaklara göre değişebilecek nitelikte bulunan millî eğitim bakanlığı eğitim politikasına kesinlikle bağlı özel yüksek okulların yönetim ve bilim özerkliği içinde kişiliğini ortaya koyan bilim alanında ancak yurt gerçeklerinin ve yan tutmayan bilimsel ölçülerin gereklerine göre sürekli bir gelişme gösteren üniversitelerle aynı doğrultuda görevleri olabileceğini kabul etmek anayasa koyucunun anayasanın maddesindeki kuralları koyarken güttüğü erekle bağdaştırılamaz