esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir anayasaya aykirilik i̇ddi̇asi ve gerekçesi̇ anayasaya aykırılığı itiraz yoluyla ileri sürülen hüküm somut olayda mahkememiz önündeki uyuşmazlığa uygulanması söz konusu olan ve fakat anayasaya aykırı olduğu değerlendirilen hüküm sayılı khknin madde ve bendidir sayılı khknin maddesinde sayılan tescil engelleri kamu düzeni ile ilgilidir ve mutlak ret nedenleri olarak adlandırılırlar bu nedenle tpe tescil sürecinde mahkemeler ise yargılama sürecinde resen dikkate almalıdır yasaman marka hukuku bası i̇stanbul i zira bu nedenler herhangi bir ayırt edici gücü bulunmayan ya da ticaret alanında herkesin kullanımına açık tutulması gereken yanıltıcı kamu düzenine toplumun dini ve ahlaki değerlerine aykırı olduğu kabul edilen işaretlerin tescil edilmemesi amacını taşırlar hd ve mutlak red nedenleri arasında öngörülen sayılı khknin bendi ise sahibi tarafından izin verilmeyen paris sözleşmesinin inci mükerrer ncı maddesine göre tanınmış markaların tescil edilemeyeceği hükmünü amirdir bu düzenlemeden hareketle türk marka hukukunda paris sözleşmesinin inci mükerrer ncı maddesine göre tanınmış markaların tpe tarafından aynı veya benzer mallar için tescil edilmeyeceği bir başka ifadeyle resen korunacağı kabul edilir yasaman age bu nedenle tpe başvuruyu mutlak red nedenleri yönünden incelerken khknin bendini de gözetir diğer taraftan bu mutlak red nedeninin varlığı tpe tarafından bir şekilde atlanmış ve başvuru tescil edilmiş ise kknin maddesi uyarınca tanınmış marka sahibi hükümsüzlük davası açarak tescil edilen sonraki markayı terkin ettirebilir bilindiği gibi ülkemizin de taraf olduğu paris sözleşmesinin inci mükerrer ncı maddesi birlik ülkeleri tescilin talep edildiği ülkenin yetkili makamları tarafından söz konusu ülkede bu anlaşmadan yararlanacağı kabul olunan bir şahsa ait olduğu aynı veya benzer ürünlerde kullanıldığı herkes tarafından iyi bilindiği mütalaa edilen bir markanın karışıklığa meydan verebilecek surette örneğini taklidini veya tercümesini yapan bir fabrika veya ticaret markasının tescilini gerek mevzuatı izin verdiği taktirde doğrudan doğruya gerekse ilgilinin isteği üzerine ret veya hükümsüz kılmayı taahhüt eder hükmünü taşımaktadır paris sözleşmesinin mükerrer maddesinde düzenlenen herkes tarafından bilindiği kabul edilen marka birliğe üye bir ülkede maruf tanınmış hale gelmiş markayı ifade eder dolayısıyla dünya çapında tanınmışlık aranmaz sözleşmeye üye ülkelerden en az birinde veya bir kısmında tanınmış olma yeterlidir bu tür markaların paris sözleşmesinin mükerrer maddesinden yararlanabilmesi için koruma talep eden markanın türkiyede herkes tarafından bilindiğinin kabul edilmesi yeterli olup markanın ülkemizde fiilen kullanılması başka bir deyişle bu marka ile üretim ve pazarlama yapılması zorunlu değildir yukarıda ifade edildiği üzere bu tescil engeli maddede düzenlendiğinden mutlak red nedenleri arasında yer alır ve resen gözetilir paris sözleşmesinin anılan hükmü ile getirilen korumanın kapsamı tanınmışlığın kabul edildiği aynı veya benzer mallar ile sınırlıdıresas sayısı karar sayısı bununla birlikte ülkemizin yılından bu yana taraf olduğu ticaretle bağlantılı fikri mülkiyet hakları tri̇ps anlaşmasının cümle hükmü paris sözleşmesinin mükerrer maddesinin gerekli değişiklikler yapılmış olarak hizmetlere de uygulanacağını hükmü ise korumanın uygun bulunduğu ölçüde markanın tescil edildiği mal veya hizmetlere benzemeyen mal veya hizmetlere de uygulanacağını belirterek koruma kapsamını genişletmiştir ancak tanınmış markalara farklı sınıflardaki mal hizmetler yönünden tanınan bu genişletilmiş korumanın uygulanabilmesi tanınmış markanın her şeyden önce türkiyede tpede tescil edilmiş olmasını gerektirir i̇kinci olarak sonraki başvuru veya markanın bu mal veya hizmetlerle ilgili kullanımının tescilli tanınmış markanın sahibi ile bir bağlantı olduğu ve kullanımın tanınmış marka sahibinin menfaatlerine zarar verme olasılığının bulunması aranır diğer taraftan tri̇ps madde cümle hükmü herkesçe biliniyor olma değerlendirmesinde halkın ilgili kesiminin dikkate alınmasının gerekli ve yeterli olduğunu kabul etmiştir şu halde sayılı khknin ve madde hükümleri paris sözleşmesinin mükerrer ve bu sözleşmeyle getirilen korumanın sınırlarını genişleten tri̇ps madde hükümleri ile birlikte yorumlanmalıdır gerçekten de khknin hükmü bir markanın aynı veya benzerinin farklı mal ve hizmetlerde kullanılabileceği ilkesini açıkça ifade eder ancak tanınmış markalar bu ilkenin istisnasını oluşturur buna göre toplumda tanınmışlık düzeyine ulaşmış olması koşuluyla tescilli bir markanın aynı veya benzerinin farklı mal ve hizmetlerde kullanılması amacıyla yapılan marka başvurusu tanınmışlığından haksız yarar sağlanabileceği itibarına zarar verebileceği veya ayırt edici karakterini zedeleyici sonuçlar doğurabileceği durumlarda itiraz üzerine ret edilir şu halde bir markanın toplumda tanınmışlık düzeyine ulaşması tek başına khk hükmü anlamında bir başvurunun reddi için yeterli değildir ayrıca başvuruya konu işaret ile tanınmış markanın aynı veya benzer bulunması ve anılan maddede sayılan üç halden en az birinin gerçekleşmesi gerekir bu haller markanın tanınmışlığından haksız yarar sağlanabilmesi şöhretini sömürmesi i̇tibarına zarar verebilmesi ayırt edici karakterini zedeleyici sonuçlar doğurması bir başka deyişle sulandırmasıdır oysa çağdaş marka hukuku ve sayılı khkya mehaz teşkil eden ab marka direktifi council directive eec of december to approximate the laws of the member states relating to trade marks ve ilgili düzenleme itibariyle aynı içeriğe sahip olan anılan direktifi değiştiren ec sayılı direktifte khk madde ve bendinin bir karşılığı yoktur zira marka başvuru ve tescili ile önceki marka ya da hak sahiplerinin bir başvuruya yönelik itiraz konuları artık günümüzde tamamen liberal ve serbest piyasa koşullarının ihtiyacına göre tc anayasasının maddesi kapsamında çalışma ve sözleşme hürriyeti çerçevesinde düzenlenmektedir bu nedenle tanınmış markalara ilişkin sadece sayılı khknin hükmünün karşılığı direktifte önceki haklara dayalı diğer red veya hükümsüzlük nedenleri başlığı altında maddenin bendinde ve nisbi red nedeni bir başka ifadeyle önceki marka veya başvuru sahibinin itirazı halinde incelenebilecek bir itiraz gerekçesi olarak düzenlenmiştir esasen bu düzenleme biçimi devletin tpenin kime hangi markanın verileceğini ya da devredileceğini temel hak ve hürriyetlerin serbest piyasa ekonomisi ilkelerinin önüne geçerek kamusal yönü bulunmayan nisbi red nedenlerine dayalı olarak belirleme hiç bir görev ve yetkisi olmadığı halde tescil edilmiş bir kısım markaları koruma ya da korumama dahasıesas sayısı karar sayısı tüm bu uygulamaları sayılı khk ile yapılmış ve tbmmnin onayından geçmeyen idari bir tasarruftan ibaret düzenlemeye dayalı olarak yılından bu yana yaklaşık yıldır devam ettirilmesi sonucunu doğurmuştur somut uyuşmazlıkta da tpe başvuruyu önceki tanınmış markaya işaret olarak benzer olduğundan bahisle ve farklı sınıflarda da olsa tescil istemini içeren başvuruya konu sınıftaki restoran hizmetlerini sınıflardaki mallarla benzer bularak reddetmiştir mahkememiz sayılı khknin somut uyuşmazlığa uygulanması söz konusu olan i hükmünün birbiriyle bağlantılı temelde üç noktada anayasaya aykırı olduğu kanaatindedir bunlar mülkiyet hakkı kapsamında bulunan ve bir sınai hak türü olan marka hakkına ilişkin düzenleme ve sınırlandırmaların kanun yerine bir kanun hükmünde kararname ile yapılmış olması marka hakkının doğumu sınırlandırılması ve korunması hususlarıyla ilişkili nisbi nedenlerin mutlak red nedeni olarak düzenlenmesi suretiyle hukuk devleti ilkesine aykırılık yapılması ile çalışma ve sözleşme hürriyeti ilkelerine aykırılıktır dolayısıyla sayılı khknin bendine ilişkin düzenlemenin anayasaya aykırılığı iki başlık altında açıklanacaktır temel hak ve hürriyetlerden olan marka hakkına i̇lişkin düzenlemenin khk ile düzenlenmesi tc anayasasının cumhuriyetin nitelikleri başlığını taşıyan maddesi türkiye cumhuriyetinin başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik lâik ve sosyal bir hukuk devleti olduğunu belirler dolayısıyla hukuk devleti olma vasfı cumhuriyetin insan haklarına saygılı demokratik laik ve sosyal bir devlet olmasının temeli ve teminatıdır zira bir devlet hukuk devleti olduğu takdirde hangi yetkinin hangi otorite tarafından ve nasıl kullanılacağı açık denetlenebilir ve öngörülebilir adalet ve eşitlik ilkelerine uygun şekilde hukuk kuralları ile belirlenir dolayısıyla dayanağını anayasa ve yasalardan almayan hiç bir yetki kullanılamaz yasama yetkisi de türk milleti adına türkiye büyük millet meclisi tarafından kullanılır bu yetki devredilemez ay bununla birlikte ay uyarınca sınırlı ve belirli hallerde türkiye büyük millet meclisi bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir kanun hükmünde kararname çıkartma yetkisi verilemeyecek konular ise maddede sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler olarak belirlenmiştir dolayısıyla anayasanın ikinci kısmının birinci bölümünde düzenlenen temel haklardan mülkiyet hakkının aym bir türü olan marka ve markadan doğan hakların kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenmesi mümkün değildir salt bu nedenle somut uyuşmazlığa uygulanması söz konusu olan sayılı khknin bendi anayasanın ve maddelerine aykırı olup iptalinin talep edilmesi gerekmiştir nitekim bu husus sayılı khknin hükmünün iptaline ilişkin aymnin tarih ve esas karar sayılı kararı ile de benimsenmiştir iii hukuk devleti i̇lkesine ve mülkiyet hakkına aykırılık yukarıda belirtildiği üzere hukuk devleti ilkesine tc anayasasının cumhuriyetin nitelikleri başlığını taşıyan maddesinde yer verilmiştir bu ilke devletin her türlü eylem ve işlemlerinde uyması gereken hukuk kurallarının olduğu böylece vatandaşlar yönünden tam bir hukuki belirliliğin ve güvencenin sağlandığı bir toplum düzenini ifade eder ancak hukuk devleti ilkesinin salt anayasada yer alması yeterli olmayıp ilkenin hayata aktarılması bazı somutesas sayısı karar sayısı koşulların gerçekleştirilmesine bağlıdır anayasa mahkemesi hukuk devleti ilkesi bir kararında tanımlamıştır buna göre anayasanın maddesine göre cumhuriyetin temel ilkeleri arasında sayılan hukuk devleti insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan devlettir böyle bir düzenin kurulması yasama yürütme ve yargı alanına giren tüm işlem ve eylemlerin hukuk kuralları içinde kalması temel hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye bağlanmasıyla olanaklıdır anayasa mahkemesinin tarih ve esas karar sayılı kararı şu halde hukuk devleti ilkesinin salt anayasada yer alması yeterli olmayıp devletin tüm organlarının yetkileri yaptığı işlem ve aldıkları kararların yasalarda objektif açık ve herkese eşit uygulanabilir bir biçimde düzenlenmesi gerekir aksi halde vatandaşlar yönünden hukuki güvenliğin yeterince sağlandığını söylemek olanaklı değildir bunun yanında öncelikle yasa koyucu norm koyarken insan hak ve özgürlüklerine getirilen sınırlandırmanın sınırı olarak ölçülülük ilkesi ile bağlıdır nitekim aynin maddesi devletin temel amaç ve görevleri arasında kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmayı da saymıştır maddesinde ise temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceğini bu sınırlamaların anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağını belirtmiştir temel hak ve hürriyetlerden birisi olan marka hakkına ilişkin düzenlemelerde bu hakkın elde edilmesine getirilen sınırlandırmalar açık net denetlenebilir herkese eşit uygulanabilir ve ölçülülük ilkesi ile bağdaşır bir düzenleme ile yapılmak gerekir somut uyuşmazlıkta uygulanması söz konusu olan khknin hükmü ile yapılan düzenleme anılan bu ilkelere tamamen aykırıdır zira madde ile nisbi red nedeni olarak önceki marka veya tanınmış marka sahiplerince tpe veya mahkemeler önüne getirilmesi gereken bir hususun mutlak red nedeni olarak öngörülmesi suretiyle amaca uygun bu amaçla sınırlı ve ölçülü öngörülebilir ve tüm marka başvurusunda bulunan vatandaşlara eşitlik ve adaletli bir şekilde uygulanabilir bir düzenleme yapıldığını kabule imkan yoktur oysa sayılı khknin bendi tanınmış markalara esas olarak aynı aynı tür benzer veya ilişkili mal ve hizmetler yönünden koruma sağlamaktadır bu tür bir düzenleme kamusal hiç bir yönü olmayan bu nedenle nisbi önceki tanınmış marka sahiplerinin itirazı üzerine verilmesi gereken bir korumanın oldukça geniş ve amacı aşar şekilde sağlanması anlamını taşımaktadır nitekim bu geniş koruma tpenin marka başvurularının i̇ncelenmesine uygulanması beklenilen kılavuzda da kabul ve önceki markanın tanınmışlık düzeyi ve ayırt edicilik gücü dikkate alınarak karışıklığa neden olabilecek mal ve hizmetlerin kapsamı geniş tutulabilir şeklinde açıkça ifade edilmiştir anılan değerlendirme ise somut olayın tüm koşulları çekişmeli mal ve hizmetlerin niteliği ve ortalama tüketicilerinin algısına göre yapılması gereken ve daha önemlisi tarafların eşit koşullarda görüş ve delillerini sunabildiği bir itiraz incelemesi sonrası yapılabilecek bir değerlendirmedir bu nedenledir ki uygulamada bir başvurunun khk bendindeki tescil engeline takılıp takılmayacağı tamamen incelemeyi yapan görevlinin sübjektif değerlendirme ve tutumuna bağlı olarak gerçekleşmektedir bu durum başvuru sahipleri bakımından nisbi redesas sayısı karar sayısı nedeni olarak ve itiraz halinde tartışılması gereken durumları kamu otoritesinin resen ve ilgili tarafların görüş ve kanıtlarını dahi dikkate almadan başvuruyu reddetmesi anlamına gelmekte marka hakkının elde edilmesi sürecinde hakkın özünü zedeleyen ölçüyü aşan kişi hak ve hürriyetlerine demokratik bir ülkede beklenebilecek müdahaleyi aşan bir sınırlamaya zemin oluşturmaktadır oysa somut olayın şartlarına ve takdire bağlı iltibas ve tanınmış markalara farklı sınıfları da kapsayacak daha geniş koruma sağlanması konuları khk ve hükümlerinde düzenlenmiş olan bir nisbi red nedeni sorunudur anılan red nedeninin değerlendirilebilmesi için de önceki bir marka veya hak sahibinin itirazının bulunması gerekir esasen khk bendinin benzer işaretlerle benzer mal ve hizmetleri de içerecek şekilde nisbi red nedenleri alanına taşan genişletilmiş bir mutlak red gerekçesine yer vermesi ölçülülük ilkesine aykırı düştüğü gibi başvuru sahipleri bakımından da belirsiz öngörülemeyen hukuki güvenlikten yoksun bir uygulama anlamını taşımaktadır görüldüğü üzere demokratik ve insan haklarına saygılı bir ülkede kamu otoritesinin markaların verilmesi sürecine maksadını aşar şekilde müdahalesine gerekçe ve zemin oluşturan bu düzenlemenin esasen mehaz ab marka direktifinde öngörülmemesi yeni marka hukuku anlayışı ve sistematiği ile ilgili bir durumdur dolayısıyla tarihinde kabul edilen sayılı khk ile benimsenen yeni marka sitemiyle de çelişen bu düzenleme anayasanın ve maddelerine de aykırıdır ve iptali gerekir yukarıda açıklanan gerekçelerle tc anayasasının maddesi uyarınca somut olayda uygulanması söz konusu olan sayılı khknin hükmünün anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine ulaşılmakla anılan maddelerin itiraz yoluyla iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına yapılan başvuruya esas olmak üzere tüm belgelerin birer örneği ile yazılacak gerekçeli kararın anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine tahkikat duruşmasının aylık süre dolduktan sonra devam edilmesine karar vermek gerekmiştir karar tc anayasasının maddesi uyarınca somut olayda uygulanması söz konusu olan sayılı khknin hükmünün anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine ulaşılmakla anılan maddelerin itiraz yoluyla iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına nolu bent uyarınca yapılan başvuruya esas olmak üzere tüm belgelerin birer örneği ile yazılacak gerekçeli kararın anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine ve nolu bent sonucuna göre tahkikat duruşmasının aylık süre dolduktan sonra devam edilmesine karar verildi