esas sayısı karar sayısı davacı ticaret anonim şirketi vekili av tarafından davacı adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı beyannamelerle tarih ve sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında geçici olarak ithal edilen eşyanın süresi içerisinde yurt dışı edilmeyerek dahilde işleme rejimi koşullarının ihlal edildiğinden bahisle sayılı gümrük kanununun maddesinin fıkrası uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle gümrük ve ticaret bakanlığı adına derince gümrük müdürlüğüne karşı açılan davada işin gereği görüşüldü türkiye cumhuriyeti anayasasının maddesinin ikinci fıkrasında kanunların anayasaya aykırı olamayacağı belirtilmiş olup maddesinde ise bir davaya bakmakta olan mahkemenin uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varması halinde anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakacağı anayasa mahkemesinin işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vereceği ve açıklayacağı bu süre içinde karar verilmezse mahkemenin davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandıracağı ancak anayasa mahkemesinin kararı esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkemenin buna uymak zorunda olduğu hükmüne yer verilmiştir anayasanın bahsi geçen maddesi hükmüne göre bir davaya bakmakta olan mahkemenin itiraz yoluyla bir kanun hükmünün iptali için anayasa mahkemesine başvurabilmesi için iptali istenen kuralın davada uygulanacak nitelikte olması gerekmekte olup sayılı kanunun maddesinin fıkrasının dava konusu işlemin dayanağı olması nedeniyle ilgili kanun hükmünün işbu davada uygulanacak nitelikte bir kural olduğu açıktır sayılı gümrük kanununun maddesinin fıkrasının tarih ve sayılı kanunun maddesiyle eklenen bendinde gümrüklenmiş değer deyimi uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenecek ithal eşyası için eşyanın ci̇f kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ihraç eşyası için fob kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ifade edeceği belirtildikten sonra anılan kanunun sayılı kanunun maddesiyle değişik maddesinin fıkrasında maddenin üçüncü fıkrasının i ve bentleri dördüncü fıkrasının ve bentleri ile beşinci fıkrasının bendinde belirtilen durumlar hariç dâhilde işleme rejimi gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlar için gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası verileceği ancak dâhilde işleme rejimi kapsamı ithal eşyasının işleme faaliyetindeki hali veya işlem görmüş ürün hali de dahil olmak üzere rejim çerçevesinde izin verilen yerlerde tespiti halinde ithal eşyasının gümrük vergileri tutarının iki katı oranında para cezası verileceği bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezasının tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır öte yandan anayasanın maddesinde hukuk devleti ilkesi cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılmış olup maddesinde temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği bu sınırlamaların anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı öngörülmüştüresas sayısı karar sayısı hukuk devleti ilkesinin unsurlarından birini suç ve cezalar arasında ölçülülük ilkesi oluşturmaktadır buna göre öncelikle yasa koyucu norm koyarken insan hak ve özgürlüklerine getirilen sınırlandırmanın sınırı olarak ölçülülük ilkesi ile bağlıdır i̇lke ceza hukukuna ilişkin yasal düzenlemeler açısından bir suç için öngörülen cezanın bu suçun işlenmesi sonucu bozulan kamu düzeninin yeniden tesisi amacına elverişli gerekli ve bu amaçla orantılı olması şeklinde tanımlanabilir bir başka deyişle yasa koyucunun ceza saptamadaki yetkisinin sınırını hukuk devleti ilkesi oluşturur cezaların suçların ağırlık derecesine göre önleme ve iyileştirme amaçlan da göz önünde tutularak adaletli bir ölçü içerisinde konulması ceza hukukunun temel ilkelerindendir suç ile ceza arasındaki oranın adalete uygun bulunup bulunmadığını suçun toplum hayatında yarattığı etkiye ve kamu vicdanında aldığı tepkiye göre takdir etme zorunluluğu vardır bu orantısallık bağının bulunması hukuk devleti ilkesinin ve adalet anlayışının bir gereğidir yasa koyucu cezaların türünü seçerken ve sınırlarını belirlerken mutlak adalet ölçülerini izlemek zorundadır uyuşmazlık konusu olayda davacı tarafından dahilde işleme izin belgesi kapsamında işlendikten sonra ihraç edilmek üzere geçici olarak ithal edilen eşyanın taahhüt edilen süre içerisinde yurt dışı edilmediği ve bu yolla dahilde işleme rejimi koşullarının ihlal edildiğinden bahisle sayılı kanunun maddesinin fıkrası uyarınca ithale konu eşyanın gümrüklenmiş değerinin katı tutarında para cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir bu bakımdan öncelikle sayılı kanunun maddesinin fıkrasının bendinde tanımlanan ve yasa koyucu tarafından para cezasının hesaplanmasında temel kriter olarak kabul edilen gümrüklenmiş değer deyiminin açıklanması gerekmektedir sayılı kanunun maddesinin fıkrasına tarih ve sayılı kanunun maddesi ile eklenen bendinde gümrüklenmiş değer deyiminin uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenecek ithal eşyası için eşyanın ci̇f kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ihraç eşyası için ise fob kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ifade edeceği belirtilmiş olup cîf kıymetin ithal edilen malın bedelinin sigorta ve taşıma giderleri ile toplamından oluştuğu dikkate alındığında eşyanın gümrüklenmiş değerinin malın bedeli sigorta gideri taşıma gideri ithalde alınan vergiler toplamından oluştuğu sonucuna varılmaktadır bilindiği gibi sayılı gümrük kanununun maddesinin fıkrasının sayılı kanunun maddesiyle değiştirilmeden önceki şeklinde dahilde işleme rejiminin ihlali halinde öngörülen para cezası miktarı geçici ithale konu eşyanın yurda girişinde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin toplamının katı olarak hesaplanmakta iken sayılı kanunun maddesiyle bu fıkrada yer alan gümrük vergileri ibaresi yerine gümrüklenmiş değer ibaresi getirilmiştir uyuşmazlık konusu olayda rejim ihlali nedeniyle ödenmesi gereken para cezası miktarı üzerinden kanunda yapılan bu değişikliğin açıklanması gerekirse sayılı kanunun maddesinin fıkrasının anılan değişiklikten önceki şekli uyarınca ithale konu eşyanın gümrük vergileri toplamı olan tlnin katı tutarında ve tl para cezası ile cezalandırılması gereken vergi mükellefi mevcut düzenleme gereğince eşyanın gümrüklenmiş değeri olan tlnin katı tutarında ve tl para cezası ile cezalandırılmaktadır başka bir anlatımla rejim ihlali nedeniyle ödenmesi gereken vergi tutan tl iken para cezası tutan tl gibi vergi aslının katma ulaşan bir rakama ulaşmaktadıresas sayısı karar sayısı öte yandan sayılı kanunun madde gerekçelerinde de açıkça belirtildiği üzere yasa koyucu tarafından daha önce sayılı kaçakçılıkla mücadele kanununda yer alan ve kaçakçılık suçunun cezası olarak öngörülen gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanan idari para cezasının aynı fiilin kabahat olarak gümrük kanununda da yer aldığından bahisle sayılı kanun metninden çıkarılarak sayılı gümrük kanununa eklendiği görülmekle sayılı kanunda daha önce kasten işlenen kaçakçılık suçunun cezası olarak öngörülen bir yaptırımın gümrük kanununa aktarılması suretiyle kabahat suçunun yaptırımı haline getirilmesi hukuken daha hafif bir ceza ile cezalandırılması gereken kabahat fiilinin daha ağır bir ceza ile cezalandırılması sonucunu doğurmakta olup bu durum suç ve cezaların ölçülülüğü ilkesine açıkça aykırılık oluşturmaktadır diğer taraftan küreselleşen dünya ekonomisinde gerek yurt içi ve gerekse yurt dışı piyasalarda serbest piyasa ekonomisinin rekabetçi ortamında ayakta kalmaya çalışan ithalatçı firmaların ülkeye döviz kazandırmak ve geçici olarak ithal edilen eşyanın yurt içinde işlenmesi esnasında istihdama ve ekonomik büyümeye katkıda bulunmak suretiyle gerçekleştirdikleri ve bu nedenle de dahilde işleme rejiminde olduğu gibi devletçe teşvik edildikleri ithalat rejimlerinde geçici ithale konu eşyanın işlendikten sonra süresi içinde yurt dışı edilmediğinden bahisle yasa koyucu tarafından evvelce kaçakçılık suçunun yaptırımı olarak öngörülmüş bulunan gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanan ve olayda olduğu gibi vergi aslının katına ulaşan para cezalarıyla cezalandırılmaları bu firmaların ağır piyasa koşullarında ayakta kalmasını imkansız hale getirmekte ve ağır cezai yaptırımların doğal sonucu olarak iflas ve haciz gibi mülkiyet hakkını sınırlandırıcı işlemlerle karşı karşıya bırakmaktadır açıklanan nedenlerle sayılı gümrük kanununun maddesinin fıkrasında yer alan eşyanın gümrüklenmiş değerinin ibaresinin anayasanın maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine ve bu ilkenin gereği olan adalet ve hakkaniyet ilkelerine temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasına ilişkin maddesinde yer alan ölçülülük i̇lkesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından anayasanın maddesi uyarınca anılan ibarenin iptali istemiyle resen anayasa mahkemesine başvurulmasına anayasa mahkemesinin konu hakkında vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına beş ay içinde bir karar verilmezse davanın yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırılacağının taraflara bildirilmesine işbu kararla birlikte dava dosyası ve içeriği evrakın onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesine gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi