esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razlarin gerekçeleri̇ ankara i̇dare mahkemesinin günlü esas no sayılı gerekçeli başvuru kararı davacı tarafından tarihinde boşalan anayasa mahkemesi başkanlığı için yapılacak seçimlerde yedek üyelerin de seçime katılabilmelerinin sağlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair anayasa mahkemesi başkanlığının gün ve sayılı işlemi ile yedek üyeler katılmaksızın yapılacak seçimlerin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle anayasa mahkemesi başkanlığına karşı açılan davada işin gereği görüşüldü tc anayasasının inci maddesinin ikinci fıkrasında kanunların anayasaya aykırı olamayacağı belirtilmiş nci maddesinde de bir davaya bakmakta olan mahkeme uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır mahkeme anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır anayasa mahkemesi işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır ancak anayasa mahkemesinin kararı esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkeme buna uymak zorundadır anayasa mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının resmî gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz hükmüne yer verilmiştir anayasanın nci madde hükmüne göre bir davaya bakmakta olan mahkemenin itiraz yoluyla bir kanun hükmünün iptali için anayasa mahkemesine başvurabilmesi için iptali istenen kuralın davada uygulanacak nitelikte bir kural olması gerekir anayasa mahkemesi yedek üyelerinin mahkeme başkanlığı ve başkanvekilliği için yapılacak seçimlerde oy kullanmasını engelleyen sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usûlleri hakkında kanunun inci maddesinin birinci fıkrasının ise bakılan davada uygulanacak bir kural niteliğinde olduğu açıktır dava dosyasının incelenmesinden anayasa mahkemesi yedek üyesi olan davacının tarihinde boşalan anayasa mahkemesi başkanlığı için yapılacak seçimlerde anayasanın ncı maddesinin dördüncü fıkrasındaki açık hüküm gereğince bu konudaki sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usûlleri hakkında kanunun inci maddesinin uygulanmayarak yedek üyelerin de seçime katılabilmelerinin sağlanması istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır anayasanın üçüncü kısmının yargı başlıklı üçüncü bölümünde yüksek mahkemeler arasında düzenlenen anayasa mahkemesinin kuruluşuna ilişkin ncı maddenin birinci fıkrasında anayasa mahkemesi onbir asıl ve dört yedek üyeden kurulur hükmüne yer verildikten sonra aynı maddenin dördüncü fıkrasında anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer süresi bitenler yeniden seçilebilirler düzenlemesine yer verilerek anayasaesas sayısı karar sayısı mahkemesi başkanı ve başkanvekilinin seçiminde yedek üyelerin katılımı konusunda sınırlama getirilmemiştir buna karşın sayılı kanunun aynı konuya ilişkin inci maddesinin birinci fıkrasında anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer süresi bitenler yeniden seçilebilirler şeklinde yer alan hükümde anayasa mahkemesi başkanı ve başkanvekilinin seçiminde asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu aranarak yedek üyelerin başkanlık seçimine katılımları konusunda anayasada açıkça öngörülmeyen bir sınırlamaya gidilmiştir dava dilekçesinde sayılı yasanın anılan hükmünün anayasanın ncı maddesine aykırı olduğu iddiasında bulunulmuş olup aşağıda açıklanan nedenlerle anayasaya aykırılık iddiası ciddî bulunarak sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrasındaki asıl üye tam sayısı ifadesinde yer alan asıl kelimesinin iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir anayasa aykırılık konusunda bir kanıya varmak için anayasada geçen anayasa mahkemesi üye tam sayısının hangi sayıyı ifade ettiğinin açıklanması gerekir anayasanın mahkemenin kuruluşuna ilişkin ncı maddesinde mahkemenin onbir asıl ve dört yedek üyeden kurulacağı başkan ve başkanvekilinin seçiminde üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararının gerekeceği belirtilmiş ancak üye tam sayısının ifade ediği sayı konusunda bir açıklığa yer verilmemiştir keza nci maddenin ikinci fıkrasında yer alan anayasa mahkemesi üyeliği görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması hâlinde de anayasa mahkemesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer hükmünde de sadece üye tam sayısından bahsedilmiş bu sayının asıl üyeler olmadığı zaman yedek üyelerle tamamlanan onbir üye sayısını mı asıl ve yedek üyelerle birlikte onbeş üye sayısını mı ifade ettiği tasrih edilmemiştir buna karşın mahkemenin yargısal görev ve yetkilerine ilişkin uncu maddesinde yapılan düzenlemede anayasa mahkemesinin başkan ve on üye ile toplanacağı belirtilerek asıl üyeler olmadığı zaman yedek üyelerle tamamlanan bir toplantı yeter sayısına ilişkin açık hükme yer verilmiştir anılan son hüküm uyarınca mahkemenin anayasanın inci maddesinde verilen yargısal görev ve yetkilerine ilişkin toplantılarda asıl üyeler hazır bulunduğu takdirde yedek üyelerin katılımının olanaksız olduğunda şüphe yoktur dava konusu uyuşmazlığın ve sayılı yasanın inci maddesinin anayasaya aykırı olup olmadığının çözümü anayasa mahkemesinin yargısal görev ve yetkilerine ilişkin uncu maddede öngörülen ve asıl üyeler bulunmadan yedek üyelerin katılımına olanak vermeyen düzenlemenin anayasa mahkemesinin yönetsel işleyişine ilişkin başkanlık ve başkanvekilliği seçiminde de uygulanabilip uygulanamayacağı ve anayasanın ncı maddesinin uygulanmasında uncu maddesinde öngörülen kuralın dikkate alınıp alınmayacağının belirlenmesine bağlıdır anayasanın bahsi geçen maddelerinin gerekçelerinin incelenmesinden de kesin bir sonuca ulaşılamamaktadır dolayısıyla konuya ilişkin anayasa hükümlerinin sayılı yasa ve anayasa mahkemesi i̇çtüzüğünde yer alan düzenlemelerle belirlenen uygulama doğrultusunda değerlendirilmesi ve anayasanın ncı maddesinde belirtilen üye tam sayısının kaç üye sayısını ifade ettiği ve bu sayı içinde yedek üyelerin bulunup bulunmayacağı konusunda bir sonuca ulaşılması yerinde olacaktır sayılı yasanın nci maddesinde de anayasada olduğu gibi anayasa mahkemesinin onbir asıl ve dört yedek üyeden oluşacağı belirtildikten sonra meselâ üncü maddesinin nci fıkrasında üye tam sayısından inci maddesinde de anayasa mahkemesi kararından bahsedilmiş buna karşın üye tam sayısının kaç üye sayısını ve anayasa mahkemesi kararında asıl üyelerle birlikte yedek üyelerin de oy kullanıp kullanamayacağı belirlenmemiştir anayasanın uncu maddesine paralel olarak sayılı yasanın yargılama usûllerine ilişkin müşterek hükümlerinden biri olarak inci maddesinde anayasa mahkemesinin başkan ve on asıl üye ile toplanacağı ve başkanın asıl üyelerden mazeretiesas sayısı karar sayısı olanların yerini kıdem esasına göre yedek üyelerle tamamlayacağı belirtilerek asıl üyeler hazır bulunduğu takdirde yedek üyelerin yeter sayıya dahil olmadığı açıkça hükme bağlanmıştır anayasanın ve sayılı yasanın bu hükümleri karşısında yedek üyelerin işlevinin anayasa mahkemesi başkanlığı ve başkanvekilliği seçimlerinde de mazereti bulunan asıl üyelerin yerini kıdem esasına göre tamamlamak olup olmadığı uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır anayasa mahkemesi başkanlığının işlevsel anlamda idarî faaliyetlerinde ve bu arada başkanlık ve başkanvekilliği seçimlerinde yedek üyelerin görevinin yargısal faaliyetlerinde olduğu gibi asıl üyelerin bulunmadığı zamanlarda toplantı yeter sayısını tamamlamak şeklinde anlaşılmasının anayasa mahkemesi içtüzüğü ile belirlenen yerleşik uygulamaların gözetilmesi suretiyle anayasanın ncı maddesine uygunluğunun irdelenmesi gereklidir anayasa mahkemesi i̇çtüzüğünün ilgili maddelerinin incelenmesinden anayasa mahkemesinin bir mahkeme olarak haiz olduğu yargısal görev ve yetkilerinin kullanımı ile işlevsel bakımdan bir idare olarak haiz olduğu idarî görev ve yetkilerin kullanımında üye tam sayısının farklı belirlendiği ve yerleşik uygulamanın bu doğrultuda sürdürüldüğü anlaşılmaktadır gerçekten anayasanın ve sayılı yasanın verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve resmî gazetenin gün ve sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe konulan anayasa mahkemesi i̇çtüzüğünün amaç ve kapsam başlıklı iinci maddesinde mahkemenin yargısal görev ve yetkileri yanında idarî görev ve yetkilerinin de i̇çtüzükün kapsamında olduğu belirtilmiş inci maddesinde asıl ve yedek üyeler kurulu adıyla bir kurul oluşturularak i̇çtüzükte özel olarak belirtilen görev ve yetkilerin açıkça bu kurul tarafından yerine getirileceği benimsenmiştir i̇çtüzükün inci maddesinin ikinci fıkrasında da toplantı yeter sayısının onbir olduğunun belirtilmesinden bu kurulun üye tanı sayısının onbeş olduğu sonucuna ulaşılmaktadır asıl ve yedek üyeler kuruluna verilen ve dolayısıyla yedek üyelerin katılımına olanak sağlanan görev ve yetkilerin ise mahkemenin yargısal görev ve yetkileri dışında kalan hususlara ilişkin olduğu görülmektedir meselâ anayasanın nci maddesinin ikinci fıkrasında ve sayılı yasanın üncü maddesinde göreve engel bir hastalık durumunda üyeliğin sona ermesine anayasa mahkemesi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verileceği üye tam sayısının hangi sayıyı ifade ettiği ve yedek üyelerin katılımına olanak sağladığı yolunda açık bir hükme yer verilmemiş olmakla birlikte içtüzükün nci maddesinin ikinci fıkrasında hasta olan üyenin asıl ve yedek üyeler kurulunun vereceği karar üzerine sağlık kuruluna gönderileceği belirtilmiştir keza içtüzükün inci maddesinde anayasa mahkemesi içtüzüğünün değiştirilmesi görev ve yetkisi asıl ve yedek üyeler kuruluna verilerek bu bakımdan üye tam sayısının onbeş olduğu ve yedek üyelerin katılımına olanak sağlandığı görülmektedir bunlardan başka meslekî inceleme ve görevlendirme md ile günlük çalışma süresinin tespiti ek md gibi işlevsel bakımdan idarî nitelikteki faaliyetlerde de asıl ve yedek üyeler kuruluna görev verildiği anlaşılmaktadır bu durumda anayasanın ncı maddesinde anayasa mahkemesi başkan ve başkanvekilinin seçiminde belirtilen üye tam sayısının anayasanın uncu maddesinde belirtilen ve mahkemenin yargısal görev ve yetkilerine ilişkin konulara özgü olan yeter sayıdan farklı değerlendirilmesi başkan ve başkanvekili seçimlerinin mahkemenin işlevsel anlamda idari bir faaliyetine ilişkin olduğu gözetildiğinde tıpkı anayasa mahkemesi i̇çtüzüğünün değiştirilmesi ya da günlük çalışma süresinin tespitinde olduğu gibi üye tam sayısının asıl ve yedek üyelerin toplamı olan onbeş olarak anlaşılması gerektiği başkan ve başkanvekili seçimlerinde uncu maddede olduğu gibi özel bir toplantı yeter sayısının öngörülmemiş olmasının da bu kanıyı desteklediği esasen yedek üyelerin de üye vasfını taşıması itibariyle mahkeme başkanlığı ve başkanvekilliği seçimlerine seçmen olarak katılımının kabulesas sayısı karar sayısı edilmesinin amaçsal yorum yöntemine uygun ve tabiî bir sonuç olduğu başkan ve başkanvekilliği seçimlerinde yedek üyelerin katılımı hususunda anayasada öngörülmeyen bir sınırlamanın sayılı yasanın inci maddesinin birinci fıkrasında asıl ibaresi kullanılarak öngörülmesinin anayasanın ncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır açıklanan nedenlerle anayasanın nci maddesi uyarınca bakılmakta olan davada uygulanacak olan sayılı anayasa mahkemesinin kurulusu ve yargılama usûlleri hakkında kanunun inci maddesinin birinci fıkrasındaki asıl üye tam sayısı ifadesinde yer alan asıl kelimesinin anayasanın ncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına aykırı olduğu kanaatiyle anılan kelimenin iptali istemiyle anayasa mahkemesine başvurulmasına anayasa mahkemesinin konu hakkında vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına beş ay içinde bir karar verilmezse davanın yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırılmasına kararın bir örneğinin davacıya tebliğine işbu kararla birlikte dava dosyası ve içeriği evrakın çıkarılacak bir onaylı örneğinin anayasa mahkemesine memur eliyle gönderilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi ankara i̇dare mahkemesinin günlü esas no sayılı gerekçeli başvuru kararı anayasa mahkemesi yedek üyesi olan davacı tarafından yapılacak anayasa mahkemesi başkanlık seçimlerinde mahkemenin yedek üyelerine de oy kullandırılması isteğine yönelik başvurusunun reddine ilişkin günlü sayılı anayasa mahkemesi başkanlığı işleminin ve bu katılım olmaksızın yapılacak anayasa mahkemesi başkanlık seçiminin anayasanın maddesi hükmüne ve hukuka aykırı olduğu sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin anılan anayasa hükmü ile çeliştiği normlar hiyerarşisi kuralı ile anayasa hükümlerinin bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi gereği sayılı yasanın maddesi hükmünün yapılacak anayasa mahkemesi başkanlık seçimlerinde uygulanamayacağı ileri sürülerek iptali istemiyle anayasa mahkemesi başkanlığına karşı açılan davada davalı idarece davaya cevap verilmemesi suretiyle tekemmül eden dosya karar aşamasına gelmiştir dava dilekçesinde sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun başkan ve başkanvekili seçimi başlıklı maddesinin birinci fıkrasındaki anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer hükmünün asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu ile ifadesinde yer alan asıl sözcüğünün anayasanın maddesinin dördüncü fıkrasındaki anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer hükmüne aykırı olduğu ileri sürüldüğünden uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmeden önce sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin bendi gereğince bu iddia değerlendirilerek işin gereği görüşüldü sayılı türkiye cumhuriyeti anayasasının anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü başlığını taşıyan maddesinde anayasa hükümleri yasama yürütme ve yargı organlarını idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır kanunlar anayasaya aykırı olamaz anayasa mahkemesinin kuruluşu başlığını taşıyan maddesinde anayasa mahkemesi onbir asıl ve dört yedek üyeden kurulur cumhurbaşkanı iki asıl ve iki yedek üyeyi yargıtay iki asıl ve bir yedek üyeyi danıştay birer asıl üyeyi askeri yargıtay askeri yüksek i̇dare mahkemesi ve sayıştay genelesas sayısı karar sayısı kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden bir asıl üyeyi ise yükseköğretim kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından üç asıl ve bir yedek üyeyi üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçer yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatların anayasa mahkemesine asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için kırk yaşını doldurmuş yükseköğrenim görmüş veya öğrenim kurumlarında en az onbeş yıl öğretim üyeliği veya kamu hizmetinde en az onbeş yıl fiilen çalışmış veya en az onbeş yıl avukatlık yapmış olmak şarttır anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer süresi bitenler yeniden seçilebilirler anayasa mahkemesi üyeleri asli görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar çalışma ve yargılama usulü başlığını taşıyan maddesinde de anayasa mahkemesi başkan ve on üye ile toplanır salt çoğunluk ile karar verir anayasa değişikliklerinde iptale ve siyasi parti davalarında kapatılmaya karar verebilmesi için beşte üç oy çokluğu şarttır şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları anayasa mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri kanunla mahkemenin çalışma esasları ve üyeleri arasındaki işbölümü kendi yapacağı içtüzükle düzenlenir hükümlerine yer verilmiştir sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun üye sayısı başlığını taşıyan maddesinde anayasa mahkemesi onbir asıl ve dört yedek üyeden oluşur başkan ve başkanvekili başlığını taşıyan maddesinde anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer süresi bitenler yeniden seçilebilirler süresinden önce boşalan başkan ve başkanvekilliğine dört yıl için yukarıdaki fıkra gereğince yeniden seçim yapılır mahkemenin toplanması başlığını taşıyan maddesinde ise anayasa mahkemesi başkan ve on asıl üye ile toplanır başkan asıl üyelerden mazereti olanların yerini kıdem esasına göre yedek üyelerle tamamlar mazeretlerin sebep ve mahiyeti anayasa mahkemesi i̇çtüzüğünde düzenlenir hükümleri yer almıştır davacı tarafından anayasaya aykırılığı ileri sürülen ve mahkememizce de aykırılık iddiası ciddi olduğu kanısına varılan sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun başkan ve başkanvekili başlığını taşıyan maddesinin birinci fıkrasında anayasa mahkemesi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer hükmü yer almış olup bu düzenleme ile başkan ve başkanvekili seçimlerinde anayasa mahkemesi yedek üyelerinin de oy kullanmaları yolu anayasanın maddesi hükmüne aykırı olarak asıl üye tamsayısının salt çoğunluğu düzenlemesi getirilmek suretiyle kapatılmıştır anayasanın maddesinde anayasa mahkemesinin onbir asıl ve dört yedek üyeden kurulacağı belirtildikten sonra asıl ve yedek üyelerin seçilme koşulları ve yöntemi gösterilmiş maddenin devamında da anayasa mahkemesinin asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçileceği vurgulanmış olup söz konusu düzenlemede yer alan üye tamsayısı ifadesi asıl ve yedek üye ayırımı yapılmaksızın onbir asıl ve dört yedek üye sayısının tamamını ifade etmekte iken sayılı kanunun maddesinde yer alan düzenleme ile anayasanın maddesine aykırı olarak üye tamsayısı asıl üye tamsayısına indirgenmek suretiyle yedek üyelerin anayasa mahkemesi başkan ve başkanvekili seçiminde oy kullanmaları imkanıortadan kaldırılmıştır öte yandan kanunun bu hükmünün asıl ve yedek üye ayırımı öngörmeyen anayasanın maddesiesas sayısı karar sayısı hükmündeki yargılama faaliyeti ile ilgili toplantılardan farklı olarak anayasa mahkemesi başkan ve başkanvekilliği seçimi toplantılarına mazeretleri sebebiyle katılamayan asıl üyelerin yerine yedek üyelerin katılmalarını ve oy kullanmalarını da sınırlayıcı bir anlam ifade ettiği sonucuna varılmıştır anayasa mahkemesi üye tamsayısı anayasada belirtildiği üzere onbir asıl ve dört yedek üye olmak üzere asıl ve yedek üyelerin tamamını ifade ettiği anlaşıldığından üye tam sayısının asıl üye tamsayısından oluşması sonucunu doğuracak şekilde düzenlenen kanun hükmü anayasanın maddesine aykırılık teşkil etmektedir açıklanan nedenlerle sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun maddesinin bendi gereğince sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının anayasanın maddesine aykırı olduğu kanaatiyle iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyada bulunan bilgi ve belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesine gönderilmesine davanın anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar bekletilmesine tarihinde oybirliğiyle karar verildi