esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir  hükümlü vekili havale tarihli dilekçesi ile ankara asliye ceza mahkemesinin esas tarih ve sayılı tarihinde kesinleşip tarihinde infaz edilen hükümden kaynaklanan yasaklanmış haklarının geri verilmesi talebinde bulunmuştur açiklama talep sayılı adli sicil yasasına sayılı yasa ile maddesi olarak eklenen yasaklanmış hakların geri verilmesi kapsamında incelenip değerlendirilmesi gereken bir taleptir dosya içeriği itibarıyla maddesinin ncü fıkrası gözetilerek iyi hal konusunun yüzyüzelik kuralı da uygulanarak tesbiti için ancak duruşma açılarak sonuca varılabileceği düşünülerek başvuruya yönelik yargılamanın duruşmalı yapılması yoluna gidilmiştir sayılı türk ceza yasasında ve sayılı ceza yargılaması yöntem yasasında yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumu düzenlenmiş iken bu yasaların yerlerine yılında yürürlüğe giren sayılı türk ceza yasası ve sayılı ceza yargılaması yasasında bu kuruma yer verilmemiştir tarihinde yürürlüğe giren sayılı adli sicil yasasında da anılan kuruma yer verilmemiş iken tarihinde sayılı yasanın nci maddesi ile sayılı yasaya maddesi eklenmiş bu maddede yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumu yeniden düzenlenmiş ve anılan kurum böylece mevzuatta tekrar yer almıştır süreli hak yoksunluklarında belirtilen sürelerin dolması ile hakların tekrar elde edilmesi olanaklıdır bu nedenle süreli hak yoksunluklarında yasaklanmış hakların geri verilmesi kuralları uygulanamaz yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumu süresiz hak yoksunluklarında gündeme gelen bir kurumdur anayasanın ncı maddesindeki düzenleme bu konuda en iyi örnektir önceki düzenleme de bu doğrultuda olup sayılı yasadaki düzenleme de aynı paraleldedir çetin arslan aühfd cilt sayı yasaklanmış hakların geri verilmesi yukarıda vurgulandığı üzere süresiz hak yoksunluklarında örneğin olayımızdaki gibi anayasanın ncı maddesi kapsamında kalan süresiz hak yoksunluğunu gerektiren bir suç konusunda yılındaki düzenlemelerle yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumu da kaldırılmıştır böylece süresiz hak yoksunluğundan kurtulabilmek olanaksız kılınmıştır bu anlayıştan kısa bir süre sonra yılında dönülerek tekrar yılındaki düzenlemelere paralel biçimde çağdaş ceza hukuku anlayışından hareketle ölçülülük kuralı da gözetilerek yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumu kabul edilmiştir ancak yapılan bu yeni düzenlemelerde yılındaki düzenlemelerden ve çağdaş normlardan farklılık gösteren çok önemli noktalar da bulunmaktadıresas sayısı karar sayısı sayılı yasanın maddesinde yapılan düzenleme uyarınca cezanın infaz edilmesinden sonraki yıllık veya infazın hukuki bir nedenle sona ermesi durumunda ise kararın kesinleşmesinden sonraki yıllık süre içerisinde kişinin belirtilen bu deneme süreleri içinde bir suç işlememiş olması halinde diğer koşullar da oluşmuş ise yasaklanmış hakların geri verilmesi olanak dahilindedir cezanın infaz edilmesinden sonraki yıllık deneme süresinin dolduğu anda veya infazın hukuki bir nedenle sona ermesi durumunda ise hükmün kesinleşmesinden sonraki yıllık deneme süresinin dolduğu anda kişi için yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinde bulunabilme hakkı doğmaktadır bu an itibariyle koşullar oluşmuş ise talep sahibi sayılı yasanın maddesinden yararlanabilmektedir talep sahibi belirtilen deneme sürelerinin maddede ifade edildiği biçimde geçirilmesiyle bu hakkını kullanabilme koşullarını elde edeceği için bu deneme sürelerinin bittiği andan itibaren başvuru yapma hakkına da sahip olacaktır doğal olarak deneme süresinden sonra işlenen suçlar ise daha önceden ortaya çıkmış ve kazanılmış olan bir hakkı ortadan kaldırmayacağı için yeni işlenen bu suçlarla ilgili süreç ise yeni duruma göre ayrıca ve farklı işleyecektir sayılı yasanın maddesi yedi fıkradan oluşmakta olup maddenin nci ve nci fıkralarında yasaklanmış hakların geri verilmesi koşulları düzenlenmiştir bu maddenin l maddesinde daha önce sayılı tcy ve sayılı cyyynda yer almayan kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve ifadesine de yer verilmiş yasaklanmış hakların geri verilebilmesi için bu ön koşulun da mutlaka sağlanması gerektiği belirtilmiştir burada kastedilen süre maddesindeki deneme süresidir böylece artık deneme süresinin de suç işlenmeden geçirilmesi bu haktan yararlanabilmek için gerçekleşmesi gereken koşullar arasına alınmıştır kişinin deneme süresi içinde suç işleyip işlemediği konusunun deneme süresi bitiminde ve talep süresince kesin olarak açıklığa kavuşturulabilmesi veya ortaya çıkarılabilmesi olanaklı değildir bu nedenle maddenin bu haliyle düzenlenmesi kişiler için yararlanmaları söz konusu olan bir haklarının ellerinden alınmalarına neden olmuştur çünkü deneme süresi dolduğunda yasaklanmış hakların geri verilmesi talebi üzerine mahkemece araştırma yapılıp kişinin deneme süresi içerisinde bir suç işleyip işlemediği de araştırılacak işlediği ileri sürülen bir suç var ise bunun akibetinin beklenmesi yoluna gidilecek akibeti beklenen soruşturma veya yargılamanın sonucunda sayılı cmy nci maddesi anlamında suçu işlemiş olduğunun kesinleşmesi halinde talep koşullarının gerçekleşmediği gözetilecektir deneme süresi içinde işlendiği kaydı bulunan ve üzerine atılan suçu işlememiş olduğunun kesinleşmesi halinde ise başka bir araştırma yapılması yoluna gidilecek midir ya da bu süre içerisinde herhangi bir kaydın söz konusu olmaması ve bulunamaması kesin olarak suç işlenmemiş olmadığı anlamına gelmekte midir i̇şin özü de burada yatmaktadır olayımızda deneme süresi içerisinde işlenen ve deneme süresi içinde sona eren veya sonuçlanan dosyaya yansıyan herhangi bir kayıt bulunmamaktadır bu durum yukarıda belirtilen nedenlerle deneme süresi içinde kesin olarak suç işlenmediği anlamına gelebilir mi anayasaya aykirilik sorunu yasaklanmış haklarının geri verilmesi talebinde bulunan herhangi bir kişi için deneme süresi içinde bir suç işlemesi durumunda hemen bu suçun sayılı yasanın maddesinde öngörülen deneme süresinde veya hemen sonrasında mutlaka ivedilikle saptanarak bir karara bağlanabileceği söylenemez her talep sahibi tarafından deneme süresi içinde biresas sayısı karar sayısı suç işlenmiş olabilecek ancak deneme süresi içerisinde veya talep tarihi itibariyle bu suçun kaydı elde edilemeyebilecek dolayısıyla akibeti beklenecek açılmış bir soruşturma veya dava bulunmayabilecektir bunun için dava zamanaşımı kurallarının da öngörüldüğü hatta bazı suçlarda dava zamanaşımı kurallarının da bulunmadığı düşünüldüğünde bu nitelikte herhangi bir olay talep tarihine kadar pekala faili meçhul de kalmış olabilecektir bu olasılık her olay ve her talep için kesin olarak söz konusudur yasaklanmış hakların geri verilmesine yönelik talep ve karardan sonra bile bahse konu deneme süresinde işlenmiş olup zamanaşımına tabi suçlarda zamanaşımı dolmadan veya zamanaşımına tabi olmayan suçlarda her zaman suç işlendiği yolunda bir yargı kararı ortaya çıkabilecektir bu olasılıklar düşünüldüğünde sayılı yasanın maddesi kapsamında mahkemelerce kişiler lehine karar verilebilmesi durumu bu düzenleme ile bütünüyle ortadan kaldırılmıştır çünkü talep anında talep sahibinin kesin olarak deneme süresi içinde suç işlemediğinin kanıtlanması olanaklı değildir deneme süresi içerisinde her talep sahibi tarafından işlenmiş olmasına rağmen dava zamanaşımına tabi olan böyle herhangi bir suç ortaya çıkmamış faili meçhul kalmış olabilecek dava zamanaşımı dolmadan her talep sahibi kişi hakkında yasaklanmış hakların geri verilmesi işleminden sonra bile açılacak bir soruşturma sonrasında mahkumiyet kararı ile sonuçlanabilecektir zamanaşımına tabi olmayan suçlar da düşünüldüğünde her talep sahibi hakkında deneme süresinde işlediği ancak faili meçhul kalan bir eylemin yaşamı boyunca her zaman yargı kararına konu olabilmesi de olanaklıdır sayılı yasanın ncı ve nci maddeleri dikkate alındığında talep sahipleri için deneme sürelerine özgü olarak suç işlenmeden geçirilmesinin bu düzenlemeler karşısında kesin olarak saptanabilmesi olanaklı değildir bu nedenle deneme süresi içinde kesin olarak suç işlenmediğinin söylenebilmesi veya bu süre içinde kesin olarak suç işlenmediğinin saptanabilmesi olanaklı değildir aksini söylemek hukuktan öte akla ve mantığa bile aykırıdır bu nedenle yapılan düzenleme karşısında sayılı yasadaki haktan yararlanılamayacak mahkemeler olumlu karar veremeyecek konulan kural amacı aşan sonuçlara neden olacaktır sonuçta temel hakların kullanılması durdurulmuş olacaktır bu olağanüstü durumlara özgü sonuç bu şekilde ortaya çıkmış olmaktadır bu boyutlar çok açıkça hukuk devleti ilke ve kurallarıyla bağdaşmamaktadır bu açıklamalar karşısında sayılı yasanın l maddesinde öngörülen ve daha önce sayılı yasa ile sayılı yasalarda yer almayan ve bu davada anayasanın nci maddesi uyarınca uygulanacak kural niteliğinde olan kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve kuralı kişinin yasaklanmış haklarının geri alınmasını talep etme hakkını elinden almaktadır i̇şlenmiş bir suçun anında veya deneme süresinde veya talep hakkı bulunduğu sürece hemen ortaya çıkması çıkabilmesi veya kayıtlara mutlaka girmesi yukarıda belirtildiği şekilde düşünülemez çünkü yukarıda belirtildiği gibi zamanaşımı kurallarının kabul edilmesi nedeniyle deneme süresi içinde işlenmiş olmasına rağmen faili saptanamamış bir konunun deneme süresinden çok çok sonra bile zamanaşımı dolana kadar bir yargı kararı ile işlenmiş sayılabileceği ya da bazı suçlarda da zaman aşımının bulunmadığı dikkate alındığında deneme süresi içinde işlenmiş olmasına rağmen faili bilinemeyen bir konunun talep sahibi kişi için ölene kadarki zaman içinde her zaman fail olduğunun yargı kararı ile saptanması durumunda bu suçu işlediğine hükmedilecek olması karşısında sayılı yasanın maddesi buesas sayısı karar sayısı haliyle temel haklara aykırı bir içerik ve nitelik taşımakta kişilerin haklarını kullanmasını adeta durdurmaktadır cumhuriyet hukuk devrimleri ile konulan kurallar ve yasaların günün koşullarına uydurulması gerekçesi ile hızlıca ve temel yasa hazırlama yöntemlerine uygun olmayan biçimde değiştirilmesi sonucunda bunların yerlerine çıkartılan ve yürürlüğe konulan yasalar kişilerin temel hak ve özgürlüklerini ortadan kaldırabilmekte bu haklarından yararlanmasını engelleyebilmektedir bu nedenle sürekli söz konusu yasalarda değişikliklere gidildiği görülmektedir olayımızda ise bunun da ötesinde bir durum söz konusudur çünkü olayımızdaki örnekte yasa hükmü kişi için güvence yaratan metin olmaktan çıkmış hak ve özgürlüklerini kullanılmaz hale getiren bir araç niteliğine dönmüştür yasalar hukuk devletini geliştiren araçlar olmaktan çıkmamalı hukukun üstünlüğü gözetilmeli üstünlüğün iradesini yansıtan metinler haline dönüşmemeli hukuk devletini zayıflatan araçlar haline gelmemelidir bir hukuk devletinde konulan kuralların her şeyden önce bilinebilir erişebilir anlaşılabilir ve uygulanabilir olması gerekmektedir olayda söz konusu olan kural hakkın kullanılmasını engelleyen ve durduran uygulanınca hakkın kullanılmasını ortadan kaldıran konuluş amacına göre uygulanabilir olmayan hakkı kişinin elinden alan hak ve özgürlükten yararlanmayı olanaksız kılan bir kural niteliği taşımaktadır bu nedenle davada uygulanacak olan ve uyuşmazlığın çözümünde dayanılması gereken sayılı yasanın l maddesindeki kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve ifadesi hakkın kullanılmasını engellediği orantısız ve mutlak bir yasaklılık hali yarattığı çağdaş bir hukuk normu niteliklerinden uzak olması yönleriyle hukuk devletine aykırı olması boyutu ile anayasanın nci maddesine aykırıdır belirtilen kural kişinin temel hak ve özgürlükleri konusunda hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayan boyutu gözetildiğinde yine ayrıca devletin kişinin maddi ve manevi varlığının gelişmesi için engel olan koşulları hazırlama görevi düşünüldüğünde söz konusu boyut ve görev yönünden anayasanın nci maddesine de aykırılık ortaya çıkmış olup bu aykırılığın giderilmesi gerekmektedir cezalar ve cezalardan kaynaklanan hak yoksunluklarının sonsuz olması çağdaş ceza hukuku anlayışı ile bağdaşmamaktadır bu nedenle esas sayılı kararın anayasanın ncı maddesi kapsamında kalan suçlardan olduğu ve süresiz hak yoksunluğu yarattığı gözetildiğinde bu süresiz hak yoksunluğunun kaldırılabilmesi için kişinin yasaklanmış haklarının geri verilmesi gerekmektedir ki bu haklardan yararlanılabilmesi için de yukarıda belirtildiği üzere hukuk devletine aykırı biçimde konulan sayılı yasanın l maddesindeki ifade bu yönü ile kişinin dokunulmaz devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve özgürlüğünden yararlanmasını engellediğinden anayasanın nci maddesine aykırılık durumunu ortaya çıkarmıştır kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının durdurulması ancak sıkıyönetim savaş seferberlik veya olağanüstü hallerde anayasanın nci maddesinde belirtilen bu durumlarda sözkonusudur ki yukarıda belirtilen şekilde hukuk devleti kurallarına aykırı bir biçimde düzenlenen ve daha önce mevzuatta yer almayan içerikteki söz konusu kural sonuçları itibariyle anayasanın nci maddesinde düzenlenen bir durumu ortaya çıkarmıştır sivil demokratik bir hukuk devletinde böyle bir durum düşünülemez bu nedenle anayasanın nci maddesinin uygulanma koşullarının oluşmadığı bir durumda adeta bu maddeyi süresiz biresas sayısı karar sayısı şekilde uygulanır kılarak sayılı yasanın maddesinde düzenlenen hakkın kullanılmasının durdurulması açıkça anayasanın nci maddesinde öngörülmeyen bir durumun yaratılması nedeniyle ortaya çıkan ve bu anayasa maddesiyle örtüşen sonuç çağdaş bir demokraside söz konusu olamayacağı için anayasanın bu maddesine de aykırılık oluşturmaktadır anayasanın nci maddesinde herkesin hukuksal yollarla hak arama özgürlüğüne sahip olduğu belirtilmiş olup sayılı yasanın maddesinde belirtilen haktan yararlanma konusunda öngörülen bu düzenleme karşısında hiç bir talep sahibinin deneme süresi içinde suç işlemediğini kesin olarak ispatlama şansı ve olanağı sözkonusu olmadığından bu koşullarda mahkemelere yapılan başvurulardan herhanbir olumlu sonuç elde edilebilmesi olanaklı değildir bu durum hak arama özgürlüğünü ortadan kaldırmaktadır bu sonuçta anayasanın ncı maddesine açıkça aykırılık oluşturmaktadır bu nedenle talep ve davanın incelenmesinde ve uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken sayılı yasanın l maddesinde yer alan kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve ifadesini anayasaya aykırı olması nedeniyle iptali ve uygulanmasının giderilmesi olanaksız sonuçlar yaratması karşısında yürürlüğünün de durdurulması için anayasa mahkemesine başvuru yapmak gerekmiştir bu başvurunun ya dosya üzerinden veya duruşma açılıp hükümlünün dinlenilmesi yoluyla iki yöntemden biriyle sonuçlandırılabileceği sayılı yasanın ncü maddesinde düzenlenmiş olup kişi için talebine konu hakları ve verilecek kararın sonuçları gözetildiğinde incelemenin evrak üzerinde de yapılabileceği yolundaki düzenleme maddi ve hukuki gerçekliği ortaya çıkarmaya elverişli olmadığından hukuk devleti ve hak arama özgürlüğüne yönelik anayasanın nci ve nci maddedeki kurallarla bağdaşmamaktadır bu nedenle sayılı yasanın maddesindeki dosya üzerinde inceleme yaparak ya da ifadesi de anayasaya aykırılık oluşturmaktadır sonuç yukarıda açıklanan nedenlerle davada uyuşmazlığın çözümü için uygulanması gereken sayılı yasanın b maddesinde yer alan kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve ifadesinin anayasanın ncı maddelerine aykırı olması nedeniyle iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına başvuru konusu kuralın açıkça anayasaya aykırı olması ve uygulanması nedeniyle de giderilmesi olanaksız durumlar ortaya çıkabileceği gözetilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesinin istenilmesine sayılı yasanın maddesindeki dosya üzerinde inceleme yaparak ya da ifadesinin anayasanın nci ve nci maddelerine aykırı olması nedeniyle iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına anayasa mahkemesi kararına kadar anayasanın maddesi uyarınca yargılamanın geri bırakılmasına bu nedenle inceleme duruşmanın günü saat bırakılmasına karar verildi