esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir olay türk ceza kanunu kabahatlar kanunu ceza muhakemesi kanunu ceza ve güvenlik tedbirlerinin i̇nfazı hakkında kanun adli sicil kanunu çocuk koruma kanunu ve denetimli serbestlik ve yardım merkezleri ile koruma kuralları kanununun uygulanmasında ortaya çıkan bazı tereddütlerin giderilmesi ve farklı uygulamaların ortadan kaldırılması yönünde sözü edilen kanunlarda değişiklikler yapan tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanun tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir bu kanunda anayasaya aykırı düşen hükümlere yer verildiğinden bu hükümlerin iptalleri için yürürlüklerinin de durdurulması istemiyle yüksek mahkemenize başvurulması zorunlu görülmüştür aşağıda önce tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun iptali istenen hükümlerine yer verildikten sonra iptali istenen hükümlerle ilgili olarak anayasaya aykırılık gerekçeleri açıklanmıştır i̇ptali̇ i̇stenen hükümler tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin üç ve dört numaralı fıkraları tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin üç ve dört numaralı fıkraları aynen şöyledir alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruş turma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar türkiye barolar birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkraları tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkraları aynen şöyledir üncü maddenin ondokuzuncu fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere cumhuriyet savcısı soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olup üst sınırı bir yıl veya daha azesas sayısı karar sayısı süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar verebilir suçtan zarar gören bu karara üncü madde hükümlerine göre itiraz edebilir kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilmesi için uzlaşmaya iliş kin hükümler saklı kalmak üzere şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm olmamış bulunması yapılan soruşturmanın kamu davası açılmasının ertelenmesi halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi kamu davası açılmasının ertelenmesinin şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi halinde kamu davası açılır erteleme süresince zamanaşımı işlemez kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar bunlara mahsus bir sis teme kaydedilir bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak cumhuriyet savcısı hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir» tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasındaki ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını i̇baresi ile sayılı kanunun inci maddesine eklenen ve numaralı fıkraları sayılı kanunun inci maddesinin başlığını değiştiren ve bu maddeye fıkralar ekleyen tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin birinci fıkrası aynen şöyledir sayılı kanunun inci maddesinin başlığı hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiş tir i̇ptali istenen ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ibaresidir üncü maddenin sayılı kanunun inci maddesine eklediği iptali istenen diğer fıkralar ise aynen şöyledir sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza bir yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geriesas sayısı karar sayısı bırakılmasına karar verilebilir uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkeme nin belirleyeceği süreyle sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine bir meslek veya sanat sahibi olması halinde bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına belli yerlere gitmekten yasaklanmasına belli yerlere devam etmek hususunda yü kümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilir denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur altıncı fıkranın bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesi kararı verilir denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbi rine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde mahkeme hükmü açıklar ancak mah keme kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendire rek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilme sine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabiliresas sayısı karar sayısı hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak cumhuriyet savcısı hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarla ilgili olarak uygulanabilir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi aynen şöyledir madde aşağıdaki suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören ger çek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın türk ceza kanununda yer alan kasten yaralama üçüncü fıkra hariç madde madde taksirle yaralama madde konut dokunulmazlığının ihlali madde çocuğun kaçırılması ve alıkonulması madde ticari sır bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması dördüncü fıkra hariç madde suçları soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için kanunda açık hüküm bulunması gerekir soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olsa bile etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması halinde cumhuriyet savcısı veya talimatı üzerine adlî kolluk görevlisi şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma tek lifinde bulunur şüphelinin mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde uzlaş ma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır cumhuriyet savcısı uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir şüpheli mağdur veya suçtan zarar gören kendisine uzlaşmaesas sayısı karar sayısı teklifinde bulunulduktan itibaren üç gün içinde kararını bildirmediği takdirde teklifi reddetmiş sayılır uzlaşma teklifinde bulunulması halinde kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle mağdura suçtan zarar görene şüp heliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması halinde uzlaştırma yoluna gidilmeksi zin soruşturma sonuçlandırılır birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi soruşturma konusu su ça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaşma teklifini kabul etmesi halinde cumhuriyet savcısı uzlaştırmayı kendisi gerçekleştirebileceği gibi uzlaştırmacı olarak avukat görevlendirilmesini barodan isteyebilir veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler arasından uzlaştır macı görevlendirebilir bu kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan ve cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği verilir cumhuriyet savcısı uzlaştırmacıya so ruşturmanın gizliliği ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır uzlaştırmacı dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırır cumhuriyet savcısı bu süreyi en çok yirmi gün daha uzatabilir uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür uzlaştırma müzakerelerine şüpheli mağdur suçtan zarar gören kanunî temsilci müdafi ve vekil katılabilir şüpheli mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi halinde uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır uzlaştırmacı müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak cumhuriyet savcısıyla görüşebilir cumhuriyet savcısı uzlaştırmacıya talimat verebilir uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı bir rapor hazırlayarak kendisine veri len belge örnekleriyle birlikte cumhuriyet savcısına verir uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde tarafların imzalarını da içeren raporda ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar cumhuri yet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirleresas sayısı karar sayısı cumhuriyet savcısı uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini defaten yerine getirmesi halinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde inci maddedeki şartlar aranmaksızın şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir erteleme süresince za manaşımı işlemez kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra uzlaşmanın ge reklerinin yerine getirilmemesi halinde inci maddenin dördüncü fıkrasındaki şart aranmak sızın kamu davası açılır uzlaşmanın sağlanması halinde soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır şüphelinin edimini ye rine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi tarihli ve sayılı i̇cra ve i̇flas kanununun inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz şüpheli mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek cumhuriyet savcısına verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez uzlaştırmacıya cumhuriyet savcısı tarafından çalışma ve masraflarıyla orantılı bir ücret takdir edilerek ödenir uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderle rinden sayılır uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde bu giderler devlet hazinesi tarafından karşı lanır uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir uzlaştırmanın uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi aynen şöyledir sayılı kanunun üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir madde kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması halinde uzlaştırma işlemleri üncü maddede belirtilen esas ve usûle göre mahkeme tarafından yapılıresas sayısı karar sayısı uzlaşma gerçekleştiği takdirde mahkeme uzlaşma sonucunda sanığın edimi ni defaten yerine getirmesi halinde davanın düşmesine karar verir edimin yerine getirilmesi nin ileri tarihe bırakılması takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde sanık hakkın da inci maddedeki şartlar aranmaksızın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir geri bırakma süresince zamanaşımı işlemez hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde mahkeme tara fından inci maddenin onbirinci fıkrasındaki şartlar aranmaksızın hüküm açıklanır tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun uncu maddesinin kenar başlığı ile birlikte değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun uncu maddesinin kenar başlığı ile birlikte değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesi aynen şöyledir müdafi ve vekil ücreti madde ceza muhakemesi kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak türkiye barolar birliğinin görüşü de alınarak adalet ve maliye bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret adalet bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir bu ücret yargılama giderlerinden sayılır bu madde uyarınca yapılacak ödeme ve uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar türkiye barolar birliğinin görüşü de alınmak suretiyle adalet bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir iii gerekçe tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin üç ve dört numaralı fıkralarının anayasaya aykırılığı tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun nci maddesinin üçüncü fıkrasında alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruş turma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmünün uygulanacağı dördüncü fıkrasında da zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususların türkiye barolar birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yö netmelikle düzenleneceği öngörülmüştür sayılı ceza muhakemesi kanununun üncü maddesindeki istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi gerektiren zorunlu müdafilik suçların alt sınırını beş yıldan fazla suçlar olarak sınırlayan düzenleme kişinin anayasanın ncı maddesinde belirtilen savunma hakkını anayasanın üncü maddesinde ifade edilen ilkelere aykırı olarak ölçüsüzce ve özünden zedelemekte ve bu nedenle anayasanın üncü ve ncı maddelerine aykırı düşmektedir zorunlu müdafilikle ilgili hususların düzenlenmesi yetkisini türkiye barolar birliğinden alan numaralı fıkra ise savunma ve adil yargılanma hakkını yürütmeninesas sayısı karar sayısı denetimi diğer bir anlatımla vesayeti altına sokmaktadır bu durum hukuk devleti anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığıeşitlik ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmadığından aşağıda ve numaralı başlık altında etraflıca belirtilen nedenlerle anayasanın nci inci uncu inci ve ncı maddelerine aykırı olup iptali gerekmektedir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin ve numaralı fıkralarının anayasaya aykırılığı tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin iptali istenen ve numaralı fıkraları ile ceza yargılaması hukukumuza kamu davasının açılmasının ertelenmesi adı altında yeni bir müessese getirilmiştir sayılı kanunun nci maddesi ile yapılan düzenlemeye göre sayılı ceza muhakemesi kanununun yine tarih ve sayılı kanunun iptali istenen üncü maddesi ile değiştirilen üncü maddesinin ondokuzuncu fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere cumhuriyet savcısının soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olup üst sınırı bir yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar verebilmesi öngörülmüştür anayasanın hak arama hürriyeti başlıklı ncı maddesinde herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı kimliğiyle sav ve savunma hakkına sahip olduğu üncü maddesinde de temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği öngörülmüştür i̇ptali istenen kural ile yapılan düzenleme anayasa md da ifade edilen hak arama hürriyeti ni ölçüsüzce sınırlandıran ve avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi md da güvence altına alınan adil yargılanma hakkına açıkça aykırı düşen ve dolayısıyla anayasanın ıncımaddesiyle de bağdaşmayan bir düzenlemedir değişiklikten önceki hükümlere göre kuvvetli delil ve şüphe bulunduğunda kamu davasının açılması zorunluyken yeni getirilen sistemle yeterli şüphenin varlığına rağmen diğer bir anlatımla değişiklikten önceki koşullar gerçekleşmiş olsa bile kamu davasının açılması ertelenebilecektir tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun yürürlüğe konulmasına ve uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri belirleyen tarih ve tarihli kanunun uncu maddesi ile şahsi dava açma hakkı kaldırılmış özel kanunlarda öngörülen şahsi davaların kamu davasına dönüşeceği halen şahsi dava usulüne göre yürütülen davaların da kamu davası olarak sürdürüleceği şahsi davacıların katılan sıfatını alacağı öngörülmüştür bu durumda iptali istenen söz konusu ikinci fıkra ile yapılan düzenlemeye göre cumhuriyet sav cısının soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olup üst sınırı bir yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar vermesi halinde bu hüküm kapsamına giren suçtan zarar görenlerin haklarını aramaları için başka hiçbir yol kalmayacaktır suçtan zarar görenin yasanın üncü maddesine göre itiraz hakkını kullanması da sonucu değiştirmeyecektir zira yine iptali istenen üçüncü fıkrada belirtilen erteleme koşullarının bulunması halinde yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılması ertelenebilecektiresas sayısı karar sayısı böyle bir durumun ise anayasanın ncı maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü ile bağdaşmayacağı ve hak arama özgürlüğünü anayasanın üncü maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olarak ölçüsüzce ve özünden zedeleyerek sınırlandırmak anlamına geleceği açıktır diğer taraftan hapis cezası kamu davasının açılması sonucunda mahkemece uygulanan bir yaptırımdır ve suçun işlenmesinde önleyicilik ve caydırıcılık ögelerini taşır anayasa mahkemesinin gün ve esas no karar no sayılı kararına karşı kullanılan karşı oy yazısında cezanın amacı suçları önlemektir cezanın önleyici etkisini sağlayabilmesi kişilerin suç işlerse ne gibi ceza yaptırımı ile karşılanabileceğini önceden bilmeleri ile olanaklıdır denilmiştir ancak bunun sağlanması için suç ve cezanın yasada açıkça belirlenmesi yeterli olmayıp bir suç işlendiğinde karşılığı olan cezanın uygulanacağının da bilinmesi gerekir i̇ptali istenen kural ise böyle bir gerekliliği karşılamayacağı için madde kapsamındaki suçların yaptırımlarının caydırıcı bir nitelik taşımamasına yol açacaktır bunun ise hak arama özgürlüğünün özünden zedelenmesinin yanısıra hukuk devleti adı verilen yönetim biçiminin gerçekleşmesini olanaksızlaştırılması gibi sonuçlara neden olacağı açıktır bu nedenlerle sayılı kanunun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin iptali istenen ikinci fıkrası anayasanın nci üncü ve ncı maddelerine aykırıdır öte yandan iptali istenen bu kural anayasanın uncu maddesinde ifade edilen eşitlik ilkesi ile de bağdaşmamaktadır anayasanın uncu maddesine göre herkes dil ırk renk cinsiyet siyasî düşünce felsefî inanç din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittirhiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar bu madde ile amaçlanan mutlak değil hukuksal eşitliktir yasa önünde eşitlik ilkesi yasalar karşısında herkesin eşit olmasını ayırım yapılmamasını kimseye ayrıcalık tanınmamasını gerektirir durumlarındaki farklılıklar kimi kişi ve toplulukların değişik kurallara bağlı tutulmasına neden olabilirse de farklılık özelliklere dayandığı için bu tür düzenlemeler eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz oysa iptali istenen kural suçtan zarar gören ve sanık sıfatıyla aynı hukuki durumda olanları takip usulüne ve cezanın üst sınırına göre farklı hükümlere tâbi tutmuştur ve bu farklı uygulamayı haklı kılacak bir neden de yoktur bu nedenle söz konusu kural suçtan zarar görenlere ve sanıklara erteleme kararı verilip verilmemesi farklı hak ve yükümlülükler getirdiği aynı hukuki durumdaki kimseler arasında ayırım yapılmasına imkan verdiği için anayasanın kanun önünde eşitlik ilkesini düzenleyen uncu maddesine aykırıdır anayasanın inci maddesi devletin temel amaç ve görevlerini belirlerken devlete kişilerin refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyalesas sayısı karar sayısı hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insana maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak görevini vermiştir bu maddenin gerekçesinde de devlet aynı zamanda milletin huzurunu sağlamak ve fertleri mutlu kılmak görevi ile de yükümlüdür ifadesine yer verilmiştir halde devlet toplumsal barışı kamu düzenini bireylerin güven ve huzurunu sağlayacak kimi durumlarda bu yükümlülüğünü alacağı ceza önlemleri ile yerine getirmeye çalışacaktır yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının ertelenmesi halinde ise yaptırımların etkinliği kalmaz suç işlenmesine özendirici bir etki yaratılır bunun yanı sıra suçtan zarar görenler korunamadığı gibi suçlu suçsuza karşı daha güvenceli ve ayrıcalıklı bir konuma girer böyle bir durumu ise kamu yararı ve hukuk devleti anlayışının yanı sıra anayasanın inci maddesinde devlete verilen görevlerle de bağdaştırmak mümkün değildir bu nedenle iptali istenen kural anayasanın nci ve inci maddelerine de aykırıdır diğer taraftan bir yasa kuralının anayasanın herhangi bir kuralına aykırılığının tespiti onun kendiliğinden anayasanın inci maddesine de aykırılığı sonucunu doğuracaktır anayasa mahkemesinin tarih ve k sayılı kararı amkd sa shf açıklanan nedenlerle anayasanın nci inci uncu inci ve ncı maddelerine aykırı olan numaralı fıkranın iptali gerekmektedir sayılı kanunun inci maddesini değiştiren tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun nci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun inci maddesinin iki numaralı fıkrası ile üç dört ve beş numaralı fıkraları arasında uygulama bakımından ayrılmaz bir beraberlik vardır bu nedenle bu fıkraların da numaralı fıkra için belirtilen gerekçelerle iptal edilmesi gerekmektedir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin birinci fıkrasındaki ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını i̇baresi ile sayılı kanunun inci maddesine eklediği ve numaralı fıkraların anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen kurallar ile yapılan düzenlemelerle sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezasıysa mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebileceği hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade edeceği ve bu durumda sanığın yıl denetim süresine tabi tutulacağı denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği takdirde hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesi kararı verileceği esasları getirilmiştir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesi ile sayılı kanunun inci maddesine eklenen iptali istenen beşinci fıkrada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade edeceği belirtilmiştir bunun anlamı hükmolunan ceza yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise suçlu hakkında bu cezanın uygulanmayacağıdır böyle bir hükmün ise yukarıda numaralı başlık altında etraflıca açıklanan nedenlerle hak arama hürriyetini özünden zedelediğinden anayasanın üncü veesas sayısı karar sayısı ncı maddelerine eşitlik ilkesine aykırı olduğundan anayasanın uncu maddesine toplum barışını bireylerin güven ve huzurunu sağlamadığından ve kamu yararına dayanmadığından anayasanın nci ve inci maddelerine anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesiyle bağdaşmadığından anayasanın inci maddesine aykırı düştüğü açıktır bu nedenle söz konusu beşinci fıkranın iptali gerekmektedir sayılı kanunun üncü maddesinin sayılı kanunun inci maddesine eklediği beşinci fıkra ile yine inci maddeye eklediği ve numaralı fıkralar ve üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ibaresi arasında uygulama bakımından ayrılamaz bir beraberlik olduğu için beşinci fıkra için söz konusu olan anayasaya aykırılık nedenleri bu fıkralar açısından da geçerlik kazanmakta bu nedenle de iptal edilmeleri gerekmektedir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin anayasaya aykırılığı i̇ptali istenen üncü madde ile sayılı ceza muhakemesi kanununun uzlaşma başlığını taşıyan üncü maddesinde değişiklik yapılmakta tckdaki uzlaşma ile ilgili hükümler çıkarılarak uzlaşma kurumu ceza muhakemesi kanunu içinde düzenlenmekte soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar ile şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın aile içi şiddet hariç tcknın kasten yaralama taksirle yaralama konut dokunulmazlığının ihlali çocuğun kaçırılması ve alıkonulması ticari sır bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçları uzlaşma kapsamına alınmaktadır üncü maddenin ondokuzuncu fıkrasında uzlaşma sonucunda şüphelinin edimi ni defaten yerine getirmesi halinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi ha linde inci maddedeki şartlar aranmaksızın şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir hükmüne yer verilmiştir bu hükümden de anlaşılacağı üzere uzlaşma müessesi de kamu davasının açılmaması başka bir anlatımla ceza yaptırımının uygulanmaması sonucunu doğurmaktadır bu durumda yukarıda numaralı başlık altında etraflıca açıkladığımız nedenlerle iptali istediğimiz bu kural da anayasanın nci inci uncu inci ve ncı maddelerine aykırı düşmektedir i̇ptali istenen bu düzenleme ile getirilen uzlaşma müessesesinin parası olana suçu satın alma olanağını verdiği de yadsınamaz böyle bir durumu hukuk devletinin gerekleriyle bağdaş tırma olanağı yoktur zengin ve fakir arasında kanunun uygulanmasında farklılık yaratmak parası olana kimi ceza kanunu maddelerini uygulamamak toplumsal barışı bozucu nitelikte olduğundan yasaların kamu yararına dayanması ilkesi ile de bağdaşmaz ve dolayısıyla bu nedenle de anayasanın nci maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine ters düşer öte yandan bu maddenin yirmiikinci fıkrasının son cümlesinde uzlaşmanın gerçekleş mesi halinde bu giderlerin devlet hazinesi tarafından karşılanacağı öngörülmüş ancak uzlaşmanın gerçekleşmemesi halinde söz konusu giderlerin ne şekilde karşılanacağı bu maddede belirtilmemiştir anayasanın nci maddesinde belirtilen hukuk devletinin unsurlarından biri de vatandaşlarına hukuk güvenliği sağlamasıdır hukuk güvenliği kurallarda belirlilik veesas sayısı karar sayısı öngörülebilirlik gerektirir hukuk devletinde yargı denetiminin sağlanabilmesi için yönetimin görev ve yetkilerinin sınırının yasalarda açıkça gösterilmesi bir zorunluluktur bu durumda iptali istenen bu hüküm belirlilik ve öngörülebilirlik özellikleri taşımaması nedeniyle anayasanın nci maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesi ile de bağdaşmamaktadır tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun üncü maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin ondokuzuncu fıkrası ile üncü maddenin diğer ve iptali istenen fıkraları arasında uygulama bakımından ayrılamaz bir beraberlik vardır bu nedenle bu fıkraların da numaralı fıkra için belirtilen gerekçelerle iptal edilmesi gerekmektedir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinin anayasaya aykırılığı tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun inci maddesinin değiştirdiği sayılı kanunun üncü maddesinde kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması halinde uzlaştırma işlemlerinin üncü maddede belirtilen esas ve usûle göre mahkeme ta rafından yapılması öngörülmektedir i̇ptali istenen bu madde de yukarıda ve numaralı başlık altında etraflıca açıklanan nedenlerle anayasanın nci inci uncu inci ve ncı maddelerine aykırı olan uzlaşma kurumunu düzenlediği için ve numaralı başlık altında açıklanan nedenlerle anayasanın nci inci uncu inci ve ncı maddelerine aykırı düşüp iptali gerekmektedir tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun uncu maddesinin kenar başlığı ile birlikte değiştirdiği sayılı ceza muhakemesi yürürlük ve uygulama şekli hakkında kanunun üncü maddesinin anayasaya aykırılığı tarih ve sayılı ceza muhakemesi yürürlük ve uygulama şekli hakkında kanunun üncü maddesi başlığı ile birlikte tarih ve sayılı çeşitli kanunlarda değişiklik yapılmasına i̇lişkin kanununun uncu maddesi tarafından değiştirilmiştir i̇ptali istenen üncü madde ile yapılan düzenlemede ceza muhakemesi kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile ödenecek ücret tarifesini hazırlama yetkisi türkiye barolar birliğinden alınarak adalet ve maliye bakanlıklarına verilmiş bu ücretleri