esas sayısı karar sayısı i̇ptal davalarinin konusu günlü sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında kanunun kimi maddelerini değiştiren günlü sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında kanun basın kanunu gelir vergisi kanunu ile kurumlar vergisi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle değiştirilen günlü sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrasının b bendinin veya toplumda nefret duyguları oluşturan bölümünün k bendinin veya korku salacak bölümünün r bendinde yer alan ile ilgili sözcüğünün v bendinde yer alan yayınların karamsarlık umutsuzluk eğilimlerini körükleyici nitelikle olmaması bölümünün maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının b ve bentlerinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin son fıkrasının maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının bendinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında yer alan üncü maddede belirtilen idari para cezaları da cezaların tahakkukunu müteakip ilgili yayın kuruluşları tarafından ödenir bölümünün maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci ikinci ve üçüncü fıkralarının maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin altıncı fıkrasının ve sekizinci fıkrasının dördüncü tümcesinde yer alan tazminat miktarı on milyar liradan az olmamak üzere ibaresi ile altıncı tümcesinde yer alan tensip kararı ile birlikte bilirkişiyi de tayin eder ve ibaresinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin ve bentlerinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci ikinci ve beşinci fıkralarınınesas sayısı karar sayısı maddesiyle sayılı kanuna eklenen ek madde ek madde ek madde ün birinci fıkrasının bendinin maddesinde yer alan inci maddesinin bendi ile ibaresinin maddesiyle değiştirilen günlü sayılı basın kanununun maddesinin birinci fıkrasının numaralı bendinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının iki ve dördüncü tümcelerinin maddesiyle değiştirilen sayılı kanunun maddesinin sayılı kanunun kimi maddelerindeki para cezası miktarlarını değiştiren maddesinin geçici maddesinin anayasanın başlangıçı ile ve maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve kimi maddelerinin de yürürlüklerinin durdurulması istemidir i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçeleri̇ i̇ptal ve yürürlüğün durdurulması istemlerini içeren ve cumhurbaşkanı ahmet necdet sezer tarafından verilen günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir l sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında yasanın maddesinde radyo televizyon ve veri yayınlarında uyulması gereken yayın ilkelerine yer verilmiştir anılan maddenin ikinci fıkrasının k bendinde korku salacak yayın yapılmaması v bendinde de yayınların karamsarlık umutsuzluk eğilimlerini körükleyici nitelikte olmaması yayın ilkeleri arasında sayılmıştır anayasanın maddesinin birinci fıkrasında hiç kimsenin yasanın suç saymadığı bir eylemden dolayı cezalandırılamayacağı üçüncü fıkrasında da ceza ve ceza yerine geçecek güvenlik önlemlerinin ancak yasayla konulabileceği kurala bağlanarak ceza hukukunun temeli olan kanunsuz suç ve ceza olamayacağı ilkesi benimsenmiştir bu ilkenin gereği olarak yasaklanan ve yaptırım öngörülen eylemlerin öğelerinin yasada açık biçimde belirtilmesi ve bu eylemlerin kuşkuya yer bırakmayacak belirginlikte düzenlenmesi zorunluduresas sayısı karar sayısı oysa yukarıda belirtilen bentlerde düzenlenen yayın ilkeleri başka bir anlatımla yasaklar açıkça tanımlanmamış içeriği tartışmalı genel kavramlarla anlatılmıştır gerçekten bir yayının korku salacak ya da karamsarlık ve umutsuzluk eğilimlerini körükleyici nitelikte olması kişilere göre değiştiğinden bu ilkeler belirgin ve açık olmayan nesnel içerikten yoksun ve soyut ilkelerdir üstelik sayılı yasanın sayılı yasa ile değişik maddesinde yukarıda belirtilen ilkelere aykırı olarak yapılan yayınlar için uyarıdan programın yayından kaldırılmasına yayın ilkesi ihlalinin yinelenmesi durumunda yüksek tutarlarda idari para cezasına ve son aşamada yayının durdurulmasına kadar varan ağır yaptırımlar öngörülmüştür bu tür ağır yaptırımların yargı organlarınca hükmolunan cezalarla benzer etki ve sonuç yaratacağı kuşkusuzdur bu nedenle söz konusu bentlerdeki anılan kurallar anayasanın maddesindeki kanunsuz suç ve ceza olamayacağı ilkesine aykırı düşmektedir anayasanın maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz devredilmez vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtilmiş maddesinde düzenlenen düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü ile maddesinde düzenlenen basın özgürlüğüne temel hak ve özgürlükler arasında yer verilmiştir anayasanın maddesinde herkesin düşünce ve kanaatlarını söz yazı resim ya da başka yollarla tek başına ya da toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olduğu bu özgürlüğün resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber ya da görüş almak ya da vermek serbestliğini de kapsadığı vurgulanmıştır yine anayasanın maddesinde basının özgür olduğu belirtilmiş devlete basın ve haber alma özgürlüğünü sağlayacak önlemleri alma görevi verilmiştir öte yandan düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü ile basın özgürlüğünün sınırları anayasanın ve maddelerinde gösterilmiştir maddenin değişik ikinci fıkrasına göre düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünün kullanılması ulusal güvenlik kamu düzeni kamu güvenliği cumhuriyetin temel nitelikleri ve devletin ülkesi ve ulusuyla bölünmez bütünlüğünün korunması suçların önlenmesi suçluların cezalandırılması devlet sırrı olarak yöntemince belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması başkalarının şöhret ve haklarının özel ve aile yaşamlarının ya da yasanın öngördüğü meslek sırlarının korunması ya da yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlandırılabilecektir maddesinde de basın özgürlüğünün sınırlandırılmasında madde kurallarının uygulanacağı belirtilmiştir bu anayasal kurallar basın ve yayın kuruluşlarının yukarıdaki sınırlamalar dışında halkın haber alma özgürlüğüne uygun çalışma koşullarında hizmet vermelerini gerektirmektedir oysa yukarıda da belirtildiği gibi açık belirgin ve nesnel olmayan ilkelere uyulması zorunluluğu yayın kuruluşlarında tedirginlik yaratacağından radyo ve televizyonların doğru ve yansız yayın yapmalarına yurt ve dünya gerçeklerinin halka duyurulmasına engel oluşturacaktır böylece toplumun doğru ve yansız haber alma hakkı zedelenmiş olacaktıresas sayısı karar sayısı bu nedenle anılan bentlerdeki düzenlemeler anayasanın maddesindeki haber alma ve maddesindeki basın özgürlüklerine ilişkin kurallarla da bağdaşmamaktadır sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında yasanın maddesinin birinci fıkrasında üst kurul en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş meslekleriyle ilgili konularda kamu veya özel kuruluşlarda en az on yıl görev yapmış mesleki açıdan yeterli bilgiye deneyime ve devlet memuru olma niteliğine sahip otuz yaşını doldurmuş kişiler arasından siyasi parti gruplarınca türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanı oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda gösterilecek ve türkiye büyük millet meclisi genel kurulunca seçilecek beş kişiden olmak üzere üyeden oluşur sayılı yasanın geçici maddesinde de radyo ve televizyon üst kurulunun türkiye büyük millet meclisince seçilecek beş üyesi siyasi parti gruplarınca türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanı oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda türkiye büyük millet meclisi başkanlığına bu kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde bildirilir siyası parti gruplarınca gösterilen adayların türkiye büyük millet meclisi genel kurulunca işaret oyuyla ayrı ayrı oylanmaları suretiyle seçimleri yapılır seçilemeyen adaylar yerine ilgili siyasi parti gruplarınca yeni adaylar bildirilir denilmektedir görüldüğü gibi sayılı yasanın sayılı yasa ile değiştirilen maddesinin birinci fıkrasında dokuz üyeden oluşan radyo ve televizyon üst kurulunun beş üyesinin türkiye büyük millet meclisince seçilmesi öngörülmekte sayılı yasanın geçici maddesinde de yapılacak ilk seçimin yöntemi belirtilmektedir anayasanın değişik maddesinde türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkilerinin yasa koymak değiştirmek ve kaldırmak bakanlar kurulunu ve bakanları denetlemek bakanlar kuruluna belli konularda yasa gücünde kararname çıkarma yetkisi vermek bütçe ve kesinhesap yasa tasarılarını görüşmek ve kabul etmek para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek uluslararası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak türkiye büyük millet meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek ve anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek olduğu belirtilmiştir görüldüğü gibi türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkileri maddede tek tek sayılmıştır türkiye büyük millet meclisinin bu görev ve yetkilerin dışına çıkması olanaklı görülmemektedir nitekim maddenin gerekçesinde anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanma ve görevleri yerine getirme şeklindeki hükümlerin genel nitelikteki görevleri düzenleyen bu maddeye alınması uygun görülmüştür zira bu türkiye büyük millet meclisinin anayasada gerek bu maddedeesas sayısı karar sayısı gerek diğer maddelerinde düzenlenmiş olan bütün görev ve yetkilerini kapsayacak şekilde düşünülmüştür denilerek tüm görev ve yetkilerin bu maddede belirtildiği vurgulanmıştır anayasanın bu maddesinde ve diğer maddelerinde türkiye büyük millet meclisine kamu görevlilerini seçme ya da atama görev ve yetkisi veren açık bir kural bulunmamaktadır bu durumda anayasada türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmayan kamu görevlisini seçme ya da atama konusunun yasa ile verilmesinin uygun olup olmadığının tartışılması gerekmektedir anayasa mahkemesinin günlü sayılı tarih ve sayılı sayıştay kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesine ve bu kanuna bir ek madde eklenmesine dair kanunun kimi maddelerinin iptali istemiyle açılan dava sonunda verdiği günlü k sayılı kararı bu konuya ışık tutacak niteliktedir anayasa mahkemesinin söz konusu kararında sayıştay yasasının başkan ve üyelerin seçimine ilişkin ve maddeleri anayasanın maddesi yönünden incelenirken anayasanın tbmmnin görev ve yetkilerini belirleyen maddesi ile sayıştayın görev ve yetkilerini düzenleyen maddesinde sayıştay başkan ve üyelerinin seçimleri ile ilgili herhangi bir hüküm getirilmemiştir anayasada türkiye büyük millet meclisinin görevleri arasında sayılmayan bir konunun bir yasa ile meclise verilmesinin anayasaya uygun olup olmayacağı öncelikle belirlenmelidir aa anayasanın maddesinde sayıştayın türkiye büyük millet meclisi adına denetleme yapacağı öngörülmüştür tbmm ile sayıştay arasındaki bu ilişki sayıştayın kuruluşunu üyelerinin seçimini denetiminin kapsamını ve böylece hukuksal yapısını belirler anayasa sayıştay başkan ve üyelerinin seçimi konusunda açık bir kural koymamıştır ancak bu konuda yasa ile yapılacak düzenlemenin de sayıştaya ilişkin anayasanın maddesi ile tbmmnin görev ve yetkilerini sayan maddesinin özüne ve sözüne uygun olması gerekir türkiye büyük millet meclisi adına denetim yapan anayasal bir organın başkan ve üyelerinin seçimi anayasada gösterilmemiş ise de bu seçimlerin tbmm genel kurulunca yapılması anayasal sistemin diğer bir anlatımla tbmm ile sayıştay arasındaki doğal ilişkinin sonucudur yargısına varılmıştır anayasa mahkemesinin bu kararında türkiye büyük millet meclisinin görev ve yetkilerinin anayasanın maddesinde tek tek sayıldığı bu görev ve yetkiler arasında yasama dışındaki organlara üye seçme görev ve yetkisinin bulunmadığı böyle bir görev ve yetkinin yasa ile verilmesinin de ancak organla türkiye büyük millet meclisi arasında anayasal sistemden kaynaklanan bir ilişkinin olması durumunda anayasaya uygun görülebileceği kabul edilmiş olmaktadıresas sayısı karar sayısı sayılı yasa ile izin sisteminin gereği olarak radyo ve televizyon yayıncılığı ve bu yayınların iletiminde düzenleyici ve denetleyici olmak üzere bağımsız ve yansız bir radyo televizyon üst kurulu oluşturulmuştur bu üst kurulun yürütme erki içinde yer aldığı kuşkusuzdur türkiye büyük millet meclisi ile adı geçen üst kurul arasında anayasa mahkemesinin yukarıda değinilen kararında söz edildiği gibi anayasal sistemden kaynaklanan doğal ve zorunlu bir ilişki bulunmamaktadır bu nedenle sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı yasanın maddesinin birinci fıkrasının bendindeki radyo ve televizyon üst kurulu üyelerinden beşinin türkiye büyük millet meclisi başkanlık divanının oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda siyasi parti gruplarınca önerilerek türkiye büyük millet meclisi genel kurulunca seçilmesini öngören kural ile sayılı yasanın geçici maddesindeki türkiye büyük millet meclisinde yapılacak ilk seçimin yöntemini gösteren kuralın anayasanın maddesine aykırı olduğu düşünülmektedir sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında yasanın maddesinin sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sekizinci fıkrasında gerçek ve tüzel kişilerin ayrıca genel hükümlere göre ilgili yayın kuruluşuna karşı tazminat davası açma hakkı saklıdır yayın kuruluşu ile birlikte şirketin yönetim kurulu başkanı da müştereken ve müteselsilen sorumludur zarar doğurucu fiilin işlenmesinden sonra yayın kuruluşunun devredilmesi başka bir kuruluşla birleşmesi veya sahibi olan şirketin herhangi bir surette değişmesi halinde yayın kuruluşunu devralan birleşen ve her ne suretle olursa olsun yayın kuruluşunun sahibi veya hissedarı olan şirket ve şirketin yönetim kurulu başkanı da bu fiil nedeniyle hükmedilen tazminattan yayın kuruluşu ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur tazminat talebinin haklı görülmesi halinde tazminat miktarı on milyar liradan az olmamak üzere fiilin ağırlık derecesine göre belirlenir on milyar liralık alt sınır her yıl maliye bakanlığınca ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılır bu maddeye göre açılacak manevi tazminat davalarında hâkim tensip kararı ile birlikte bilirkişiyi de tayin eder ve davayı en geç altı ay içinde karara bağlar denilmektedir görüldüğü gibi anılan fıkrada tazminat talebinin haklı görülmesi durumunda tazminat tutarının on milyar liradan az olmamak koşuluyla fiilin ağırlık derecesine göre belirleneceği bu maddeye göre açılacak manevi tazminat davalarında yargıcın uygunluk tensip kararı ile birlikte bilirkişiyi de atayacağı belirtilmiştir yapılan değişiklikte hüküm altına alınacak tazminatın alt sınırı yasa ile belirlenmiş böylece yargıcın takdir hakkı sınırlandırılmış hatta tümüyle ortadan kaldırılmıştır kişinin kişilik değerlerine saldırıyla oluşacak zarar tutarının yasa ile belirlenmesi sorumluluk konusunu düzenleyen hukukun temel kurallarıyla bağdaşmamaktadır manevi tazminat tutarı her somut olayın özelliği ve istem gözetilerek yargıç tarafından takdir edilmektedir manevi tazminat davasına yol açan yayının gerçek olmasına karşın kullanılan sözlerle sınır aşılmış olabilir ve bu aşma derecesi her olayda farklılık gösterebilir yine böyle bir yayına zarar görenin davranışı da neden olabilir bütün bu olgular istenecek ve hüküm altına alınacak tazminat tutarının belirlenmesinde önemli etkenlerdir bu nedenleesas sayısı karar sayısı hükmedilecek tazminat tutarının alt sınırının yasayla belirlenmesi hukuk devleti ilkesine uygun düşmemektedir ayrıca kişilik haklarına saldırıya ilişkin tazminat davaları borçlar yasasının maddesinde düzenlenmiştir dava özel hukuk alanında açılmış bir tazminat davası niteliğindedir türk hukukunda özel hukuk alanındaki tazminat davalarına yasakoyucunun karışması ve alt sınırı belirlemesi yolunda bir uygulama yerleşmemiştir bu tür alt sınır tutarını belirlemek ceza hukukuna özgü bir uygulamadır ve devletin cezalandırma hakkından kaynaklanmaktadır özel hukuk alanındaki bu düzenleme tazminat yaptırımını gerçek zararı ve kimi durumlarda zarar gören kişinin istemini de aşan ve haksız zenginleşmeye neden olan bir tür ceza yaptırımı niteliğine büründürecektir öte yandan yapılan değişiklikler tazminat davalarında yargıca bilirkişi atama zorunluluğu getirmektedir oysa teknik bir konuda da olsa bilirkişilerin görüşü yargıcı bağlamamaktadır hukuk usulü muhakemeleri yasasının maddesine göre yargıçlık mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuksal bilgi ile çözümlenmesi olanaklı konularda bilirkişi incelemesi yaptırılamaz bu nedenle hükmedilecek tazminatın alt sınırını belirleyen ve tazminat davalarında bilirkişiye başvurulmasını zorunlu kılan fıkra kuralı anayasanın maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamaktadır ayrıca gerekli olmamasına karşın zorunlu bilirkişi atamasına ilişkin kural anayasanın maddesinin son fıkrasındaki davaların en az giderle sonuçlandırılacağı yolundaki ilkeye de uygun düşmemektedir sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında yasanın radyo ve televizyon yayın izni verilen ya da verilecek anonim şirketlerin pay oranları ve şirket yapısıyla ilgili uyulması gereken diğer konuları düzenleyen maddesinin ve bentlerinde d üst kurul tarafından düzenlenecek yönetmeliğe uygun olarak her yıl yapılacak yıllık ortalama izlenme oranı ölçümlerine göre yıllık ortalama izlenme veya dinlenme oranı yi geçen bir televizyon veya radyo kuruluşunda bir gerçek veya tüzel kişinin veya bir sermaye grubunun sermaye payı yi geçemez gerçek kişinin hisselerinin hesaplanmasında üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve sihrî hısımlara ait hisseler de aynı kişiye aitmiş gibi hesaplanır bir gerçek veya tüzel kişi veya bir sermaye grubu den fazla hissesine sahip olduğu bir televizyon veya radyonun yıllık ortalama izlenme veya dinlenme payı yi geçerse üst kurul tarafından yapılan bildirimden itibaren doksan gün içinde ortağı bulunduğu televizyon veya radyodaki hisselerinin bir bölümünü halka arz ederek veya bir kısım hisselerini satarak sermaye payını nin altına indirir yıllık izlenme veya dinlenme oranının aşımı birden fazla televizyon ve radyodaki hisselerin toplamı nedeniyle meydana gelmişse bu oranı nin altına indirecek biçimde yeterli sayıda şirketi satar bu yükümlülüğün ihlâli durumunda kuruluşun yayın izni iptal edilir denilmektediresas sayısı karar sayısı maddenin değiştirilmeden önceki metninde aynı özel radyo ve televizyon kuruluşunda bir ile üçüncü dereceye kadar dahil kan ve sihrî hısımların aynı zamanda pay sahibi olamayacakları bir hissedarınbir kuruluştaki pay tutarının ödenmiş sermayenin sinden ve birden fazla kuruluşta pay sahibi olanların bu kuruluşlardaki tüm paylarının toplamının da den fazla olamayacağı bu kuralın hissedarın bir ile üçüncü dereceye kadar dahil kan ve sihrî hısımları için de uygulanacağı belirli bir özel radyo ve televizyon kuruluşunda dan fazla payı olanların devletten diğer kamu tüzel kişilerinden ve bunların doğrudan ya da dolaylı olarak katıldıkları teşebbüs ve ortaklıklardan herhangi bir taahhüt işini doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak kabul edemeyecekleri ve menkul kıymetler borsalarında işlem yapamayacakları kurala bağlanmıştı metinden çıkarılan kurallar ve yapılan yeni düzenlemeler ile sahip oldukları televizyon kanalları ya da radyoların yıllık ortalama izlenme ve dinlenme oranı yi geçmemek koşuluyla bir gerçek ya da tüzel kişi ya da sermaye grubuna bir ya da birden fazla televizyon ya da radyo kuruluşunun tümüne ya da bir kısmına sahip olabilme televizyon ya da radyo kuruluşu sahiplerine kamu ihalelerine girebilme ve menkul kıymetler borsalarında işlem yapabilme olanağı sağlanmaktadır sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı yasanın maddesinin anılan bentlerindeki kurallar özellikle büyük sermaye gruplarının radyo ve televizyon alanında tekelleşmelerine yol açacak içeriktedir sermayenin belli kişi ya da grupların elinde toplanmış olduğu gerçeği bu kişi ya da grubun çok sayıda televizyon ve radyo kuruluşunu sahiplenebilme olanağı ve ölçüsüz para cezaları uygulaması ile görsel ve işitsel medya alanında tekellerin oluşması kaçınılmaz olacaktır anayasanın maddesinde devletin para kredi sermaye mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici önlemleri alacağı piyasalarda eylemli ya da anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önleyeceği belirtilmiştir anayasanın anılan kuralı ile tekelleşme ve kartelleşme yasaklanmakla kalmamış devlete de bunu engelleyici önlemleri alma görevi verilmiştir sayılı yasa ile yapılan ve yukarıda belirtilen düzenlemelerle görsel ve işitsel medya alanında tekelleşme ve kartelleşmenin önlenmesi olanaksızdır düzenlemeler tekelleşme ve kartelleşmeyi önlemek bir yana dolaylı olarak olanaklı kılacak niteliktediresas sayısı karar sayısı gerçi televizyon ya da radyo kuruluşunun yıllık ortalama izlenme oranının yi geçmesi durumuna bağlı olarak bir sınırlama getirilmiştir ancak bir televizyon kanalı ya da radyo yayını için getirilen yıllık ortalama izlenme ya da dinlenme oranı kuramsal olarak olanaklı bulunsa da uygulamada ulaşılması çok güç bir orandır yapılan araştırmalar türkiyede en yüksek izlenme oranının dolayında olduğunu ve bu orana da yalnızca bir yayın kuruluşunun ulaştığını ortaya koymaktadır ölçümleme güçlükleri de gözönünde bulundurulduğunda getirilen sınırın uygulanabilir olmadığı açıkça anlaşılacaktır bu nedenledir ki batılı ülkelerde yayının ulaştığı kişi sayısı ölçü olarak alınmış ya da bir kişinin sahip olacağı kanal sayısı sınırlandırılmıştır yayın izleme oranını ölçü alan ülkelerde ise bu oran çok düşük tutulmuştur söz konusu oranın yüksek tutulması ve hiçbir televizyon ya da radyo kanalının bu izlenme oranına ulaşamayacağı gerçeği karşısında bu sınırlamanın tekelleşme ve kartelleşmeyi önlemesi olanaklı görülmemektedir tekelleşen ya da kartelleşen görsel ve işitsel medya bir yandan ekonomik alanda haksızlık yaratabilecek bir güce ulaşırken öte yandan da haber alma özgürlüğünü kısıtlayabilecektir yukarıda lb ve bölümlerinde de belirtildiği gibi anayasanın maddesinde düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünün haber almak ve vermek özgürlüğünü de kapsadığı maddesinde de basının özgür olduğu devletin basın ve haber alma özgürlüğünü sağlayacak önlemleri alacağı vurgulanmıştır basın özgürlüğü düşünce ve kanaat özgürlüğünü tamamlayan ve onun kullanılmasını sağlayan bir özgürlüktür düşünce özgürlüğü düşüncelerin özgürce açıklanması yanında bunların yayılması ve öğrenilmesi özgürlüğünü de içermektedir bu nedenle basın özgürlüğünün okuyucuların izleyicilerin ya da dinleyicilerin haber alma ve görüşleri öğrenme olanağından yoksun kalmaları yönünden de değerlendirilmesi gerekir haber alma ve verme hakkı ya da haberlere ulaşma özgürlüğü izleyici ya da dinleyicinin bireysel hakkı olarak düşünülemez ve düzenlenemez bunlar izleyicilerin ve dinleyicilerin kollektif hak ve özgürlükleridir basın özgürlüğü kamu güçleri karşısında olduğu kadar özel güçlere karşı da korunmalıdır bu bağlamda medya tekelinin oluşmasına karşı gerçek sınırlamalar koymak medyanın çoğulculuğunu koruyucu önlemler almak devlete düşen bir ödevdir bağımsız ve yansız yayıncılığın sürdürülebilmesi için alınacak önlemler de bu ödev kapsamındadır sosyal görevini yerine getirebilmesi için basın özgürlüğü ile donatılan medyanın sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gereklidir tekelleşerek sorumluluk bilincinden uzaklaşacak bir medya her sorumsuz güç gibi er geç amacından sapabilecek ve toplum yaşamını ulusal güvenliği tehlikeye sokan bir güç durumuna gelebilecektir bunu önlemek de devletin görevidir öte yandan yapılan düzenlemeyle bir gerçek ya da tüzel kişiye ya da sermaye grubuna bir radyo televizyon kuruluşunun tümüne ya da birden çok radyo televizyon kuruluşuna sahip olabilme olanağının yaratılmasının yanı sıra bu kişi ya da sermaye grubuna kamu ihalelerine girme ve menkul kıymetler borsalarında işlem yapma yasağının getirilmemesi medya gücününesas sayısı karar sayısı kullanılarak ihalelerde haksız rekabete borsada çeşitli işlem oyunları yapılmasına neden olabilecektir her ne kadar sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı yasanın maddesinin yayın ilkelerine yer verilen ikinci fıkrasında c yayıncılığın gerek yayın organı gerekse hisse sahipleri ve üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve sihrî hısımları veya bir başka gerçek ve tüzel kişinin haksız çıkarları doğrultusunda kullanılmaması yayıncılığın haksız bir amaç ve çıkara alet edilmemesi ve haksız rekabete yol açılmaması denilerek medyanın haksız rekabete neden olabilecek gücü engellenmeye çalışılmış ise de bu soyut anlatımlı ilkelerin kamu ihalelerinde yaratılabilecek haksız rekabeti ve borsa işlemlerinde oynanacak oyunları engellemesi olanaksızdır ayrıca düzenlemelerin karşıt kavramından yayın kuruluşlarının haklı çıkarları destekleyici içerikte yayın yapabileceği sonucuna varılmaktadır konuya yayın kuruluşlarının kamu ihalelerine giren sahipleri yönünden bakıldığında bu tür destekleyici yayınların haklı çıkarı savunduğu kolaylıkla öne sürülebilecektir böylece kamu hizmetleri sözkonusu olduğunda kamu çıkarını ön planda tutması gereken medyanın bireysel çıkarlara hizmet edecek ticari nitelik kazanmasının önündeki tüm engeller kaldırılmıştır oysa günümüzde medya serbest piyasa ilişkilerinin demokrasiler için yozlaştırıcı tehlike ve tehditlerinden sözedilmektedir ülkemizde olduğu gibi henüz demokrasisi yeterince gelişmemiş sağlam temellere oturmamış özelleştirmesini tamamlayamamış ülkelerde medya sahiplerinin devlete karşı yüklenmeye girememesi yaşamsal önem taşıyan bir ilke olarak görülmektedir devletle ticari ilişkilere giren medya sahiplerinin siyasal iktidar lehine yayın yaparak ya da tam tersine baskı oluşturarak kamu ihalelerini alma avantajını sağlayabileceği kuşkusu yukarıda sözü edilen ilkenin korunmasının ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır serbest piyasa ekonomisinin en büyük özelliği rekabet ortamının yaratılmasıdır bir çok radyo ve televizyon kuruluşuna sahip olan kişi ya da sermaye grubuna kamu ihalelerine girebilme hakkının tanınması bu özellikle de bağdaşmamaktadır görsel ve işitsel medyanın kamuoyunu etkileme gücü dolayısıyla bu gücün kötüye kullanılması olasılığının yüksekliği batılı ülkelerde medya sahipliğinin diğer iş alanlarından ayrılmasına bu ayrımı sağlayacak önlemler alınmasına neden olmuştur medya gücünü kötüye kullanma olasılığı kamu yararı ve kamu düzeni ile doğrudan ilgilidir devletin bu gücü dengeleyecek önlemleri alması kamu yararı ve düzenini sağlamanın gereğidir sayılı yasanın maddesinin değişiklikten önceki onuncu fıkrasında yer verilen özel radyo ya da televizyon kuruluşlarında belli oranın üzerinde pay sahibi olanların kamuesas sayısı karar sayısı ihalelerine girebilme ve menkul kıymetler borsalarında işlem yapabilmesine ilişkin yasağın korunması gerekirken tümüyle kaldırılmış olması yasaların kamu yararı amacıyla çıkarılması gerektiği ilkesiyle bağdaşmamaktadır bu nedenlerle sayılı yasa ile değiştirilen sayılı yasanın maddesinin ve bentleri anayasanın maddesindeki demokratik hukuk devleti ilkesine maddesindeki haber alma ve maddesindeki basın özgürlüklerine ilişkin kurallara tekelleşmeyi ve kartelleşmeyi yasaklayan maddesine aykırı düşmektedir sayılı yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları hakkında yasanın maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında üst kurul öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen izin şartlarını ihlâl eden yayın ilkelerine ve bu kanunda belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan özel radyo ve televizyon kuruluşlarını uyarır veya aynı yayın kuşağında açık şekilde özür dilemesini ister bu talebe uyulmaması veya aykırılığın tekrarı halinde ihlâle konu olan programın yayını bir ilâ oniki kez arasında durdurulur bu süre içinde programın yapımcısı ve varsa sunucusu hiçbir ad altında başka bir program yapamaz yayını durdurulan programların yerine aynı yayın kuşağında ve reklamsız olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına üst kurulca hazırlattırılacak eğitim kültür trafik kadın ve çocuk hakları gençlerin fiziksel ve ahlakî gelişimi uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mücadele türk dilinin güzel kullanımı ve çevre eğitimi konularında programlar yayınlanır aykırılığın tekrarı halinde ulusal düzeyde yayın yapan kuruluşlara ihlâlin ağırlığına göre yüzyirmibeş milyar liradan az olmamak kaydıyla ikiyüzelli milyar liraya kadar yerel bölgesel ve kablo ortamından yayın yapan kuruluşlara kapsadığı yayın alanı itibariyle bir milyondan fazla nüfusa ulaşan il ve ilçelere yayın yapanlara ihlâlin ağırlığına göre altmış milyar liradan az olmamak kaydıyla yüz milyar liraya kadar kapsadığı yayın alanı itibariyle beşyüz bin ilâ bir milyon arasında nüfusa ulaşan il ve ilçelere yayın yapanlara ihlâlin ağırlığına göre otuz milyar liradan az olmamak kaydıyla altmış milyar liraya kadar kapsadığı yayın alanı itibariyle ikiyüzelli bin ilâ beşyüz bin arasında nüfusa ulaşan il ve ilçelere yayın yapanlara ihlâlin ağırlığına göre yirmi milyar liradan az olmamak kaydıyla kırk milyar liraya kadar kapsadığı yayın alanı itibariyle ikiyüzellibinden az nüfusa ulaşan il ve ilçelere yayın yapanlara ihlâlin ağırlığına göre beş milyar liradan az olmamak kaydıyla on milyar liraya kadar radyo yayınları için yukarıdaki miktarların yansı kadar i̇dari para cezası uygulanır denilmektediresas sayısı karar sayısı maddenin birinci fıkrasında üst kurulun öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen izin koşullarına uymayan yayın ilkelerine ve bu yasada belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan özel radyo ve televizyon kuruluşlarını uyaracağı ya da aynı yayın kuşağında açık biçimde özür dilemesini isteyeceği bu isteme uyulmaması ya da aykırılığın yinelenmesi durumunda ilgili programın yayınının bir ile oniki kez arasında durdurulacağı bu süre içinde programın yapımcısı ve varsa sunucusunun hiçbir ad altında başka program yapamayacağı kurala bağlanmıştır bu düzenlemede uyarının içeriği konusunda bir açıklığa özür dileme konusunun ayrıntılarına yer verilmemiştir bu belirsizlik uygulanan yaptırımın onur kırıcı ve teşhir edici bir özellik taşımasına neden olabilecektir fıkraya göre üst kurulun özür istemine uyulmaması durumunda programın yayını bir ile oniki kez arasında durdurulabileceği gibi bu süre içinde programın yapımcı ve sunucusu hiçbir ad altında başka program yapamayacaktır katkısı başkalarınca hazırlanmış bir programı sunmaktan ibaret olan sunucu hakkında böyle bir yaptırım öngörülmesi haksız uygulamalara yol açacak niteliktedir bu düzenlemelerle idari nitelikteki üst kurula basın ve haber alma özgürlüğünü sınırlayıcı yetkiler verilmekte yargı alanına giren konularda yönetim yetkili kılınmaktadır yönetimin düzenleme ve denetleme alanındaki konularda kamu düzeni genel güvenlik kamu yararı genel ahlak genel sağlık ekonomik ve sosyal ilişkilerin düzenli yürütülmesini sağlama gibi amaçlarla idari para cezası uygulama ya da kişi özgürlüğünü kısıtlayıcı yaptırımlar dışında çeşitli yasaklar koyma yetkisine sahip olmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır ancak düşünceyi açıklama ve yayma basın ve haber alma gibi temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması söz konusu olduğunda yönetime tanınacak yetkinin anayasada bu kavramlara verilen değerler çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasında haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler bunların yayımını engellememek kaydıyla düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz maddesinin ikinci fıkrasında da devlet basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır denilmektedir aynı doğrultudaki kural tüm özgürlükler için anayasanın maddesinde yer almaktadır maddede devletin temel amaç ve görevinin kişinin temel hak ve özgürlüklerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak olduğu belirtilmiştir ayrıca anayasanın maddesinin üçüncü fıkrasında yasada haber düşünce ve kanaatlerin özgürce yayımlanmasını engelleyici ya da zorlaştırıcı koşullar konulamayacağı maddesinde de basın işletmelerinin devlet bütünlüğüne yönelik kimi suçlar dışında işletilmekten alıkonulamayacağı öngörülmektedir bu kurallar genelde yazılı basına yönelik olmakla birlikte amaç düşünceyi yayma ve haber alma özgürlüklerinin güvence altına alınması olduğuna göre aynı ilkelerin görsel veesas sayısı karar sayısı işitsel medya yönünden de geçerli olması ve yönetime bu araçların kullanılmasını engellemeye varan nitelikte önlemler alma yetkisi verilmesinden olabildiğince kaçınılması gerekmektedir bu nedenle yasanın maddesiyle değiştirilen sayılı yasanın maddesinin birinci f