esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ eskişehir i̇ş mahkemesinin anayasa mahkemesine başvurulmasına ilişkin gerekçesi aynen şöyledir günü eskişehir bahçelievler mahallesi ataç sokak civarında bulunan bir fosseptik çukurunun temizlenmesi için davalı belediye hizmetinde çalışan işçilerden mehmet arap tahir ulu ve mehmet akgülü bu temizleme işinde görevlendirdiği fosseptik çukuru xx ebadında olup üzerinde sadece cm ebadında beton bir kapak bulunduğunu çukurun dibinde cmlik teressübat ile üzerinde pis su bulunduğu bu çukurun beton kapağı açılıp baca üzerine bir kalas yerleştirilerek bir çıkrık kurulmuş ve çıkrığın ipine bağlı kova ile içerideki teressübatın dışarı atılması için bir işçinin ipe tutunarak fosseptik çukurun içine girdiği ve önceden atılan tahta üzerine basıp kovayı kürek ile doldurarak bu biçimde doldurulmuş bulunan kovanın çıkrıkla çekilerek dışarı boşaltıldığı boşaltma işlemini yerine getirmek için fosseptik çukura önce işçilerden mehmet akgülün girdiği fakat bir süre sonra içerde birikmiş olan zehirli gazların etkisi ile bayıldığı işçilerden tahir ulunun yardım için adam toplamaya gittiği sırada zehirlenen arkadaşını kurtarmak isteyen mehmet arapın fosseptik çukura girdiği ve onun da diğer arkadaşı gibi zehirli gazların etkisi ile bayılarak çukurun içinde kaldığı ve sonradan itfaiye tarafından çıkarılarak arkadaşı ile birlikte hastaneye sevk edildikleri bu zehirlenme sonucu mehmet arapın öldüğü mehmet akgülün ise kurtulduğu dava ile ilgili tüm evrak münderecatından anlaşılmış bulunmaktadır bir iş kazası olan olayın maddi vaka olarak beliren ve subuta eren niteliği bundan ibarettir günü mehmet arapın ölümü ve mehmet akgülün yaralanması ile sonuçlanan bu iş kazası nedeni ile davacı kurum ölen mehmet arapın varislerine gelir bağladığını ve ayrıca mehmet akgül için de lira masraf yapıldığını ve liradan ibaret olan kurum zararının davalıdan tahsili için tarihli dilekçe ile mahkememize dava açmış ve bu dava mahkememizin gün ve sayılı kararı ile müddeabihin tahsiline karar verilmiş ve bu karar tarihinde kesinleşmiştir bu itibarla kesinleşen bu kararla günü meydana gelen iş kazası nedeni ile taraflar arasındaki alacak ve borç ilişkileri tasfiye edilmiş ve yürürlükte bulunan yasalara göre çözüme bağlamak sureti ile kesin bir nitelik alarak açıklığa kavuşturmuştur hal böyle iken davacı kurum günü oluşan iş kazasında ölen mehmet arapın varislerine ve sayılı yasaların uygulanması sonucu bağlanan gelirin peşin değerinde liralık bir artış husule geldiğini ve bu artışların hak sahiplerine ödendiğini bu ödeme ile kurumun zarara uğradığını ve kurum zararı olan liranın faiz ve masrafla birlikte davalı belediyeden tahsiline karar verilmesini istemek suretiyle davalı aleyhine aynı iş kazasından dolayı tekrar dava açmıştır davacı kurum ve sayılı yasalarla sayılı yasanın maddesini davanın açılmasına neden olarak gösterilmiştir ayrıca aynı iş kazasından dolayı daha önce taraflar arasında çözüme bağlanmış bulunan mahkememizin esas sayılı tazminat ile ilgili dava dosyası da bu dava için delil olarak ikâme edilmiştir açılan bir dava hukukun hangi dalını ilgilendirirse ilgilendirsin ancak hükümleri açıkça belli olan ve sorumluluk doğuran olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan yasalara göre çözüme bağlanır bu hukukun temel kuralları gereğidir ne zaman çıkacağı belli olmayan yasalarla ve ne miktar ödeme yapacağı da bilinmeyen yasalarla davacının alacaklı ve davalının da borçlu mevkiinde tutulmalarının bir sınırı yoktur sayılı yasanın maddesineesas sayısı karar sayısı dayanılarak çıkarıldığı ve bundan sonra muhtemel çıkarılacak olan arttırıcı nitelik taşıyan yasalar yürürlüğe konduğu sürece ve keza sayılı yasanın maddesinin konuyu ilgilendiren ilk fıkrası hükmü yürürlükte bulunduğu sürece taraflar bu tür davalardaki mevki ve sıfatlarını muhafaza etmeye devam edeceklerdir nitekim konuyu ilgilendiren ve mahkemece resen i̇ptal konusu olarak görülen sayılı yasanın maddesinin ilk fıkrasında ve ilerde yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirlerin maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamı işverenden alınır denilmektedir şu duruma göre artırıcı nitelik taşıyan ve davacı kurumun davasına bir bakıma dilekçesinde neden olarak gösterdiği ve sayılı yasalar yukarıda metnini aynen yazdığımız sözü geçen maddenin ilk fıkrasındaki hükme dayanılarak çıkarılmış olsa gerek fakat mahkemece ve sayılı yasalar sadece kurumu ilgilendirdiği cihetle ve bu yasalara göre kurum ödeme yapmak zorunda kaldığı için bu yasalar iptal konusunun içine alınmamış ve görülmemiştir ve sadece maddenin yukarıdaki parantez içinde kalan hükmünün iptali için başvurma zorunluğu doğmuştur anayasanın eşitlik kenar başlığını taşıyan maddesinin son fıkrasında hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz biçiminde hükümler yer almıştır davacı kurum tüzel kişiliği olan bir devlet kuruluşudur özel hukuk ilişkilerinde gerçek ve diğer tüzel kişiler gibi yasalar karşısında eşit haklara sahiptir ve böyle olmalıdır fakat davacı kurum sayılı yasanın maddesinin yukarıda parantez içine aldığımız ilk fıkrası ile ilerde yapılması gerekli her türlü giderlerin tutarları ile gelir bağlanırsa bu gelirlerin mevcut tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamını işveren davalıdan her zaman alabilme olanağı verilmek sureti ile ona bu konuda imtiyaz tanınmıştır bu i̇tibarla sözü geçen maddenin ilk fıkrasındaki yukarıda parantez içine alınmış olan hüküm anayasamızın maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı düşmektedir yine sözü geçen yasanın maddesinin ilk fıkrası davalıyı aynı iş kazasından dolayı ilelebet sorumlu ve borçlu mevkiinde tutmaktadır yasadaki bu hükmün bu nedenle hem hukuk ve hem de adaletle bağdaşır bir yönü yoktur yine anayasamızın maddesinin fıkrasında kanun temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz denilmektedir sözü geçen yasanın maddesinin ilk fıkrası hükmü anayasamızın maddesinin fıkrasında yer alan hükümlere de aykırı düşmektedir temel hakların korunmasında devlete düşen ödevlerin neler olduğu anayasamızda açıkça gösterilmiştir nitekim anayasamızın maddesinin fıkrasında devlet kişinin temel hak ve hürriyetlerini fert huzuru sosyal adalet ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşamayacak surette sınırlayan siyasi iktisadi ve sosyal bütün engelleri kaldırır insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlar biçiminde hükümler mevcuttur maddenin sözü edilen i̇lk fıkrasındaki hükme göre aynı iş kazasından dolayı devamlı olarak sorumlu ve borçlu mevkiinde tutulmak sureti ile kişi huzuru ve sosyal adalet ilke ve anlayışına uygun olmayan yasa hükmünün yürürlükte bulunması ile davalının bu konudaki temel hak ve özgürlüğünün özüne dokunulmuş ve bu hak zedelenmiş ve sosyal adalet ilkesine aykırı görülmüştür objektif hukukun kaynağını teşkil eden yasalar amacı ve konusu ne olursa olsun huzur bozucu ve temel haklarının özünü zedeleyici ve sosyal adalete aykırı nitelikte olmamalıdır zira yine anayasamızın maddesinin ilk fıkrasına göre kanunlar anayasaya aykırı olamaz maddenin ilk fıkrası hükmü anayasamızın bu maddesine de aykırı düşmektedir hukukun görevi toplumda barış ve huzuru sağlamaktır anayasaya aykırı hükümler taşıyan bir yasanın ilelebet yürürlükte kalması toplum açısından ve hukukun temel ilkeleri ve sosyal adalet yönlerinden yararlı sayılamaz i̇şte açıklanan bu nedenlerle görülmekte olan bu dava nedeni ile sayılı yasanın maddesinin ilk fıkrasındaki ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirlerin maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamı işverenden alınır hükmü ve maddelerine aykırı bulunması ve görülmesi nedeni ile bu hükmün iptali gerekmektediresas sayısı karar sayısı görülmekte olan bir dava nedeni ile uygulanacak bir yasa hükmünün anayasaya aykırı görülmesi halinde taraflar bir talepte bulunabileceği gibi mahkemece de resen nazara alınabilecektir anayasanın maddesinde bu konuda anayasa mahkemesine iptal için mahkemelerin başvurmasında belli bir süre konmamıştır maddede gösterilen süre ise ancak anayasanın maddesinde sayılan kuruluşlar tarafından istenmesi halinde söz konusudur i̇şte bu durumlar da nazara alınarak maddenin ilk fıkrasındaki parantez içine alınmış olan hükmünün anayasaya aykırı görülmüş olması nedeni ile sözü geçen hükmün iptal edilmesi için dava dosyasının anayasanın maddesindeki yetkiye dayanılarak anayasa mahkemesine gönderilmek üzere eskişehir cumhuriyet savcılığına tevdiine bu nedenle dava ve duruşmanın anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar geri bırakılmasına ve anayasa mahkemesinin davayı karara bağlaması için geçecek süre de nazara alınarak bu süre içinde dosya geldiği takdirde taraflara tekrar çağrı kâğıdı gönderilerek duruşma gününün ondan sonra tesbitine tarihinde karar verildi