esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümünde aynen şöyle denilmektedir bilindiği üzere sayılı mali yılı bütçe kanununun bir kısım hükümlerinin anayasaya aykırılığı nedeniyle ve iptali istemiyle yüce mahkemeniz nezdinde grubumuzca dava açılmış ve yüce mahkeme de iptalini talep ettiğimiz bir çok hükümlerle ilgili iptal kararı vermiştir bu davada iptal talebimizin ana gerekçesi bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı ilkesi idi bu konu yüce mahkemenin vermiş olduğu kararla daha da açıklığa kavuşmuştur buna karşılık iktidar yüce mahkemenin bu kararını ve bu karara esas olan gerekçeleri yok sayarak mali yılı bütçe kanununa da bütçe ile ilgisi olmayan bir çok hükümleri koymuştur mali yılı bütçe kanununun bir kısım maddelerinin iptaline ilişkin dilekçemizde iptal gerekçesi olarak şu hususları sunmuştuk bilindiği üzere bütçe toplumsal yaşama işlerlik kazandıran ona yön veren ve adeta yaşamın anahtarını oluşturan son derece ciddi ve önemli işlevleri olan bir konudur en ilkel devlet sistemlerinde bile bütçe düzenlemesi yadsınamaz bir nitelik taşımaktadır böylesine önemli olan bütçe konusunun kendine özgü kuralları ve kendine özgü anlayışı kendine özgü hukuku vardır bütçe hukukunda ve bütçe tekniğinde bütçe kanunlarına bütçe ile ilgili olmayan hiç bir konu monte edilemez hele hele diğer yasalarla düzenlenmesi gereken hususlar bütçe yasası ile düzenlenemeyeceği gibi bütçe yasası ile herhangi bir yasaya ek yapılamaz ve yasalarda değişiklik yapılamaz bu ilke bütçe tekniği ve bütçe hukukunda son derece önemli bir ilke olarak yer almaktadır bu nedenle de anayasalarda yer alan hükümler haline gelmiştir anayasanın nci maddesinin son fıkrası bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiç bir hüküm konulamaz demektedir esasen bütçe hukukuna ve bütçe tekniğine göre bütçe kanunlarına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiç bir hüküm konulamaz mevcut kanunların hükümlerine açıkça veya dolaylı olarak değiştiren veya kaldıran hükümler konulamaz görüldüğü gibi bütçe ile ilgili bu ana ilke anayasamızın nci maddesi ile bir anayasal hüküm haline dönüştürülmüştür bir başka şekilde ifade edecek olursak anayasanın bu hükmü sunduğumuz bütçe hukuku ilkelerinin anayasal düzeyde bir teyidini teşkil etmektediresas sayısı karar sayısı nitekim anayasanın nci maddesinin gerekçe bölümünde bu husus açıkça belirtilmekte ve bütçe kanunlarına bütçe dışı hüküm konulmaması mevcut kanunların hükümlerini açıkça ve dolaylı değiştiren veya kaldıran hükümler getirilmemesi ilkelerine anayasal kuvvet ve hüküm tanınmıştır denilmektedir yukarıda da sunulduğu gibi yüce mahkeme bu başvurumuz üzerine mali yılı bütçe kanununun bir çok hükümlerini iptal etmişti yüce mahkemenin konuya ilişkin gün ve k sayılı kararlarında şu hususlara yer vermektedir yılında yürürlüğe konulan sayılı muhasebe umumiye kanununun maddesindeki bütçe devletin ve ona bağlı kamu kuruluşlarının yıllık gelir ve giderlerinin tutarını gösteren ve bunların uygulanmasıyla yerine getirilmesine izin veren bir yasadır tanımı anayasanın maddesindeki devletin ve ki̇tler dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamalarına olanak veren düzenleme yapısıyla doğrulanmakta anayasanın maddesinin bütçenin görüşülmesine ilişkin yöntemi maddesinin de bütçelerde değişiklik yapılabilme esaslarını özellikle belirtmesi bütçe yasasının özelliğinden kaynaklanmaktadır öğretide hukuksal niteliği konusundaki değişik görüşlere karşı bütçenin üzerinde birleşilen ve öbür yasalardan ayrılan özelliği gelir toplamaya ve gider yapmaya olur veren kendine özgü yasalaşma yöntemi bulunan yükümlülüklerin kapsam ve sınırıyla dayanaklarını içeren bir yasa oluşudur ekonomik sosyal ve akçalı dengeleri sağlamaya elverişli biçimde kaynak dağılımını düzenlediği savunulan bütçe ilişkin olduğu yıl için geçerlidir anayasanın maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi bütçe yasaları öbür yasalardan ayrıdır bu anayasal ilkenin gereği olarak bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralıyla değiştirilebilirse bütçe yasaları da aynı biçimde hazırlanmış ve kabul edilmiş bir bütçe yasası değişikliğiyle yapılabilir ve bunun doğal sonucu olarak bir yasa kuralı bütçe yasası ile ya da bir bütçe yasası genel anlamda bir yasa kuralıyla değiştirilip kaldırılamaz bütçenin uygulanmasıyla ilgili uygulamayı kolaylaştırıcı ve yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla açıklayıcı nitelikte hükümler olarak anlaşılması gereken bütçe ile ilgili hükümler deyişi de bir zorunluluğu göstermektedir bir yasa kuralının bütçeden harcamayı ya da bütçeye gelir sağlamayı gerektirir nitelikte bulunması mutlaka biçimde bütçe ile ilgili hükümlerden sayılmasına yetmez her yasada değişik türde gidere neden olabilecek kurallar bulunabilir böyle kuralların bulunmasıyla örneğin eğitim savunma sağlık yargı tarım ulaşım ve benzeri kamu hizmeti alanlarına ilişkin yasalar ve özellikle vergi yasaları bütçeyle ilgili hükümler kabul edilirse bu konulardaki devlet hizmetlerinin yeniden kurulması bir vergi yükünün getirilmesi bu konularda yürürlükteki yasaların değiştirilip kaldırılması için bütçe yasalarına hükümler koymak yolunda gidilebilir oysa bu tür yasa düzenlemeleri bütçenin yapılması ve uygulanması yöntemiyle ilişkisi bulunmayan yasakoyucunun başka amaçla ve bütçeninkinden tümüyle değişik yöntemle gerçekleştirmesi gereken yasama işlemleridir bütçe ile ilgili hüküm sözlerine dayanarak gider ya da gelirle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasasıyla düzenlemek ve yürürlükteki bir yasanın gelir ya da gidere ilişkin kurallarını bütçe yasası ile değiştirmek yönündeki uygulamalar anayasanın maddesinin ikinci fıkrasını ve maddesini bu tür yasalar bakımından işlemez duruma düşürür ve özelliği nedeniyle yalnızca bütçelere ilişkin olan maddeye anayasakoyucunun amacına aykırı bir genişlik ve genellik getirdiği gibi maddenin uygulanmasını olanaksız kılar anayasanın maddesinin amaç ve ereği bütçe yasalarında bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek böylece bütçe yasalarını ilgisiz kurallardan uzak tutmak kendi yapısı içinde bütünleştirmektiresas sayısı karar sayısı daha önce bütçeyle ilgili hükümler kavramını salt akçalı hükümler olarak değil bütçenin uygulamasıyla ilgili uygulamayı tamamlayıcı ve kolaylaştırıcı ya da yasa konusu olabilecek yeni bir kural niteliğinde olmamak koşuluyla açıklayıcı kurallar olarak almanın uygun düşeceği belirtilmişti anayasa mahkemesinin birçok kararında yinelenip vurgulanan ve bağlayıcılığı olan bu yargının aksine bütçe yasasıyla yasaların gelirle giderle ya da bütçe yasalarının hazırlanması ve uygulanmasıyla doğrudan veya dolaylı ilgili bulunan kuralların değiştirilmesi yolundaki uygulama bu nitelikteki yasa lar bakımından anayasanın ve maddelerini işlemez duruma sokar başlıca ereği bütçe yasalarını yapısına aykırı yabancı kurallardan ayıklamak ve bir sıkı düzene bağlayarak yalnızca bütçeye ilişkin konuları içermesini sağlamak olan anayasanın maddesi öbür yasa kurallarına açık engeldir daha önce de belirtildiği gibi anayasanın maddesi kanun koymak değiştirmek ve kaldırmak işi ile bütçe ve kesinhesap tasarısını görüşüp kabul etmek işini ayrı nitelikte işlevler saydığından değişik biçimde belirlemek ve adlandırmak yolunu seçmiştir nitekim bu alanlardan birincisini maddelerde diğerini ise ve maddelerinde düzenlemiştir bu nedenle bütçe yasalarını öteki yasalardan ayrı tutan anayasa ilkesi karşısında bir yasa kuralının ancak aynı nitelikte bir başka yasa kuralı ile değiştirilebilmesi ya da kaldırılabilmesi gerekir tersi bir uygulamanın anayasanın ve maddelerini işlemez duruma getireceği açıktır bütçe yasasının maddesinin fıkrasıyla yılında işlevini tamamlayan bu hükme yeniden uygulanacağı öngörülerek hayatiyet kazandırılmaktadır bütçe yasalarıyla yürürlükteki yasa kuralları değiştirilemez kaldırılamaz ve yeni kurallar konulamaz kurumlar vergisi yasasına yeni bir kural ekleme niteliğindeki fıkrası anayasanın maddesine aykırılık oluşturmaktadır oysa kararın önceki bölümlerinde yinelenerek değinildiği üzere bütçe yasalarına ancak bütçenin uygulanmasına ilişkin açıklayıcı kurallar konulabilir bütçenin uygulanmasına ilişkin bir kural da olsa yürürlükteki yasaları doğrudan kaldıramaz ve yasa konusu olacak hususları içermez başka yasalarla yapılması gereken düzenlemeleri üstelik geriye dönük biçimde kapsayan ve bütçeyle ilgili hüküm niteliği taşıyan fıkrası da anayasanın maddesine aykırıdır bütün bunları özetleyerek sunacak olursak bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiç bir hüküm konulamaz bütçe kanunu gelir toplamaya ve gider yapmaya olur veren bir kanunudur bütçe kanunu kendine özgü yasalaşma yöntemi bulunan bir kanundur bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralı ile değiştirilebilirse bütçe yasaları da aynı biçimde hazırlanmış ve kabul edilmiş bir bütçe yasası değişikliği ile yapılabilir ve bunun doğal sonucu olarak bir yasa kuralı bütçe yasası ile ya da bir bütçe yasası genel anlamda bir yasa kuralı değiştirilip kaldırılamaz bütçe yasası ile herhangi bir yasa hükmü kaldırılamaz bütçe yasası ile kanunla düzenlenmesi gereken konular düzenlenemez bütçe kanunu ilgili yıl için geçerlidiresas sayısı karar sayısı i̇şte yılı bütçe kanununun aşağıda sunduğumuz tüm hükümleri dilekçemizde ve yüce mahkemenin kararlarında belirlenen ve yukarıda özetle sunduğumuz ilkelere tümüyle aykırı bir biçimde düzenlenerek bütçe yasasına alınmıştır bu nedenle tüm bu hükümler anayasanın maddesine aykırıdır bu gerekçe ile tüm bu hükümlerin iptaline karar verilmesini talep etmek zorunluluğu doğmuştur aşağıda sunduğumuz ve iptal edilmelerini talep ettiğimiz hükümler yalnızca bütçeye ilişkin ve yukarıda sunduğumuz anayasa hükmüne aykırılık teşkil etmemekte anayasanın daha birçok hükümlerine de aykırılık oluşturmaktadır ancak yüce mahkeme konu bütçe ile sınırlıdır düşüncesiyle bu aykırılıkları incelememektedir bu nedenle yüce mahkemenin bu görüşüne uyarak bu hükümlerin anayasanın diğer maddelerine aykırılıklarını buraya ayrıca sunmuyoruz şimdi anayasanın bütçe ile ilgili maddesine aykırı olarak bu bütçe kanununa alınmış hükümleri ayrı ayrı belirleyelim yasanın ncü maddesinin ve fıkraları ile yine aynı yasanın ncı maddesinin ve fıkraları giderlerinin yarısından fazlası hazine yardımları ile karşılanan ve katma bütçeli idare durumunda bulunmayan özel kanunlarla kurulmuş kamu kuruluşlarının hizmet programlarını yılı içinde düzenlemeye ve bunlar için harcamalar ve istihdam esasları yönünden gerekli standartları tespite ve sınırlamaları koymaya genel bütçeli dairelerle katma bütçeli idarelerin türkiye elektrik kurumu ile büyükşehir belediyelerinin elektrik su ve havagazı işletmelerine olan borçlarının ödenmesine ilişkin esas ve usulleri tespite gerektiğinde adı geçen idarelere yapılacak ödemeleri gerçekleştirmek maksadıyla ilgili kuruluşun borç tertibine ya da bu amaçla yeniden açılacak tertibe aktarma bulunmaya yetkilidir maliye ve gümrük bakanı bu maddede yazılı alacakların tahsili ve belediyelere ödenmesini gerçekleştirmek üzere ilgili daire ve idarelerin bütçesinde bu maksatla yer alan ödeneklerden yeterli miktarda kesinti yaparak maliye ve gümrük bakanlığı bütçesine aktarmada bulunabilir bu madde hükmü özel idareler belediyeler döner sermayeli kuruluşlar ve kamu i̇ktisadi teşebbüsleri hakkında da uygulanır tarih ve sayılı kanunun tarih ve sayılı kanunla değişik inci maddesi uyarınca belediyelere ve il özel idarelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak payların hesaplanmasında ve dağıtımında aynı kanunun sayılı kanunun inci maddesi ile değişik geçici üncü maddesinde yılı için tespit edilen nispetlerin uygulanmasına yılında da devam olunur tarih ve sayılı belediyeler ve i̇l özel i̇darelerine genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanunun payların hesaplanması ve dağıtımı başlıklıesas sayısı karar sayısı değişik inci maddesinin dağıtımına ilişkin esasları yılında uygulanmaz bunun yerine söz konusu madde uyarınca yılında ayrılacak payların belediyelere dağıtımı belediyelerin nüfusları kalkınmışlık dereceleri mali kaynakları ve turistik durumları göz önünde bulundurularak i̇çişleri maliye ve gümrük ve bayındırlık ve i̇skan bakanlıklarınca birlikte tespit edilecek ve başbakanlıkça uygun görülecek esas ve usuller çerçevesinde yapılır denilmektedir görüldüğü gibi bu hükümler yüce mahkemenin sayılı ve günlü kararı ile iptal edilen mali yılı bütçe kanununun ve nci maddelerine benzer hükümlerdir bu hükümlerle sayılı yasanın belli maddeleri askıya alınırken askıya alınan hükümler yerine başkaca hükümlerin uygulanmasını öngörmektedir ayrıca bu hükümler sayılı yasa ile sayılı yasayı i̇cra i̇flas yasasını sayılı belediye gelirleri yasası ile sayılı yasayı ve sayılı yasayı ve birçok mevzuatı doğrudan doğruya veya dolaylı bir biçimde ilgilendiren ve bu yasalarla düzenlenmesi gereken konuları düzenlemekte ve bu yasaların ilgili hükümlerinde değişiklik yapmaktadır yukarıdan beri sunulan nedenler karşısında yasanın yukarıya alınan maddelerinin bütçe yasası ile düzenlenmiş olması anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın vergi bağışıklığı başlığını taşıyan ncu maddesi yasanın bu maddesi incelendiğinde görülmektedir ki bu maddenin tüm hükümleri vergi resim ve harç istisnaları getirmektedir bu hükümler vergi yasalarıyla getirilen hükümlerin yerine bir yıl için uygulanacak istisnai hükümleri oluşturmaktadır maddenin son fıkrasında maliye ve gümrük bakanına kanunla düzenlenebilecek yetkiler vermektedir açıkça görülmektedir ki yasanın ncu maddesi tümüyle vergi kanunlarının konusudur bu düzenlemeler bütçe kanunu ile yapılamaz bu nedenle bu madde anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın resmi taşıtlara ait hükümler başlığını taşıyan nci maddesi bu madde hükümleri de kanunla düzenlenmesi gereken konuları içermektedir bu konuların çoğunlukla taşıt kanunu ile düzenlenmesi gerekir bu nedenle yasanın nci maddesi hükümleri de bütçe kanunu ile düzenlenemeyecek konuları kapsadığından anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın remo ve savunma sanayii destekleme fonu başlığını taşıyan nci maddesi esas sayısı karar sayısı yasanın fıkrası bir kısım yasa hükümlerinin sürelerinin uzatılmasına ilişkin olduğu gibi maddenin fıkrası ise açıkca görülmektedir ki kanunla düzenlenmesi gereken konuları içermektedir bu nedenle maddenin ve fıkraları anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın döner sermaye gelirleri başlığını taşıyan ncu maddesi bu madde ancak kanunla düzenlenebilecek olan bir konuyu hüküm altına almaktadır bu nedenle anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın nato hesabı ve akaryakıt fiyatı i̇stikrar fonunun gelir fazlaları ile fonlardan bütçeye gelir kaydı başlığını taşıyan nci maddesi bu maddenin her üç fıkrası da ancak kanunla düzenlenebilecek konuları kapsamaktadır kanunla kurulan fonlarda biriken paraların ilgili kanunlara göre kullanılması gerekir oysa bu madde hükümleri fonlarda biriken paraları doğrudan bütçeye aktarmaya olanak sağlamaktadır bu nedenle bu madde anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın devlet borçlarına ilişkin birinci bölümünde yer alan ve ve ncu maddeleri bu maddeler genelde devlet borçlarının yönetimine ilişkin konularını düzenlemektedir bu nedenle ancak bir kanunla düzenlenebilecek konulardır bunların bütçe kanunu konusu olmadığı açıkça görülmektedir bu nedenle anayasanın nci maddesine aykırılık teşkil etmektedirler i̇ptal edilmeleri gerekir yasanın hazine bonoları ve avans i̇şlemleri başlığını taşıyan ncı maddesi bu maddenin son fıkrası vergi ve resim istisnası getirmekte olduğundan ancak vergi kanunları ile düzenlenebilecek konuyu içerdiği gibi maddenin diğer bölümleri de yine bir kanun konusunu kapsamaktadır bu konuların bütçe ile doğrudan bir ilişkileri bulunmamaktadır bu nedenle bu madde anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın kamu personeline i̇lişkin hükümler kısmının bi̇ri̇nci̇ bölümünde yer alan özlük hakları kısmındaki ve nci maddeleri ile i̇stihdam esasları bölümündeki ve ncü maddeleri anayasanın nci maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi konuları içermektediresas sayısı karar sayısı bu nedenle bu maddelerin bütçe kanununda yer almaları anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın türkiye radyo ve televizyon kurumunun payı başlığını taşıyan nci maddesi görüldüğü gibi bu madde sayılı türkiye radyo televizyon kurumu gelirleri kanununda değişiklik yapmaktadır böyle bir hüküm bütçe kanunu ile düzenlenemez bu nedenle bu madde anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir yasanın uygulanmayacak hükümler başlığını taşıyan ncı maddesi maddenin başlığından ve kapsamından açıkça anlaşıldığı gibi bu maddenin tüm hükümleri belli yasaların belli hükümlerinin uygulanmamasını öngörmekte ve bir kısım yasa hükümlerini de değiştirmektedir herhangi bir şekilde bir başka yoruma gerek olmadan denebilir ki bu maddenin düzenlediği konular ancak yasalarla düzenlenebilecek konulardır bu nedenle yasanın ncı maddesinin tüm hükümleri anayasanın nci maddesine aykırıdır bu nedenle iptali gerekir yasanın yatırım harcamaları başlığını taşıyan ncu maddesinin fıkrasındaki mahalli hizmet niteliği taşıyan işler bu fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde program ve proje safhasında da valinin yetki ve sorumluluğuna devredilebilir diyen hükmü ile emniyet genel müdürlüğü yeniden teşkilatlanması ile ilgili kanunu düzenleme yapılıncaya kadar yılı programına dahil yatırımlarının gerçekleştirilmesi ile ilgili işlemlerden gerekli gördüklerini bayındırlık ve i̇skan bakanlığının uygun görüşünü almak kaydıyla bizzat yapmaya yetkilidir diyen fıkrası da anayasanın nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir zira fıkrasındaki hüküm mahalli nitelik taşıyan işlerin mahalli idareler yetki ve sorumluluğundan alınarak valinin yetki ve sorumluluğuna terketmeyi öngörmektedir bu durum tümüyle anayasanın diğer birçok hükümlerine yerinden yönetim anlayışına aykırı olduğu gibi ancak kanunla düzenlenebilecek bir konuyu oluşturmaktadır yine maddenin sunulan fıkrasında kanuni düzenleme yapılıncaya kadar sözcüğünde açıkça göstermektedir ki bu fıkra ile yapılan düzenleme ancak bir kanunla düzenlenmesi gereken konuyu kapsamaktadır tüm bu durumlar karşısında maddenin fıkrasında belirtilen hüküm ile fıkrası anayasanın nci maddesine aykırıdır i̇ptali gerekir