esas sayısı karar sayısı tarihli ve sayılı hayvanları koruma kanunu ile türk ceza kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle sayılı kanuna eklenen madde anın fıkrasının birinci cümlesinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun maddesiyle sayılı hayvanları koruma kanununa adli cezaları düzenleyen maddesi eklenmiştir suç ve cezaya ilişkin anılan amir hükmün fıkrası cezai soruşturmanın usul ve esaslarını düzenlemektedir buna göre sahibi tarafından işlenen suçlar da dahil olmak üzere anılan maddesinde belirtilen suçların işlenmesi ha linde soruşturma yapılması tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlükleri tarafından cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlı olacaktır bu başvuru mu hakeme şartı niteliğinde olacaktır suçüstü halinde ise soruşturma genel hükümlere göre yapı lacaktır anılan maddesinin ikinci üçüncü dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen suç ların başka bir kişi tarafından sahipli hayvana karşı işlenmesi halinde hayvan sahibinin şikayeti üzerine de soruşturma yapılacaktır ancak anılan maddesinin fıkrasının ‘‘sahibi tara fından işlenen suçlar da dahil olmak üzere bu maddede belirtilen suçların işlenmesi halinde soruşturma yapılmasının tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlükleri tarafından cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlı olduğu hükmünü havi bi rinci cümlesi anayasaya aykırıdır öncelikle belirtmek gerekir ki kanun koyucu hayvanlara yönelik işlenen sayılı suçların sözgelimi nesli yok olma tehlikesi altında olan bir hayvanı öldürme soruşturma usulünde ge nel hükümlerden saparak bu sapmayı haklı kılacak neden olmaksızın yeni bir muhakeme şartı ihdas etmiştir şöyle ki kural olarak ceza yargılamasının temel normlarını içeren sayılı ceza muhake mesi kanununun ve maddeleri mucibince cumhuriyet savcısı ihbar veya şikayet üzerine ya da resen bir suç isnadıyla ilgili olarak harekete geçmektedir kanun koyucu hayvanlara yönelik sayılı suçlarda cumhuriyet başsavcılığının so ruşturma yapabilmesi için öncelikle tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlükleri nin yazılı başvuruda bulunmasına yönelik muhakeme şartının varlığını aramaktadır diğer bir deyişle cumhuriyet savcısı iptali talep edilen cümle nedeniyle resen harekete geçemeyecek sözgelimi hayvanlara cinsel saldırıda bulunma fiilinin gerçekleştiğine dair emarelere tanık olan bir kimse bu durumu cumhuriyet savcılığına ihbar edemeyecektir öte yandan her ne kadar iptali talep edilen cümlenin devamında bu istisna hükmüne bir istisna getirilerek suçüstü halinde soruşturmanın genel hükümlere göre yapılması belirtilen suçların başka bir kişi tara fından sahipli hayvana karşı işlenmesi halinde hayvan sahibinin şikayeti üzerine de soruşturma yapılabilmesi genel kurala dönülse de suçüstünün olmadığı ve sahipli olmayan hayvana bu fiillerin yöneldiği durumların fazlalığı iptali talep edilen cümlenin uygulama alanının çok kap samlı olacağına delalettir devletin temel amaç ve görevleri yaşam hakkı çevre hakkı tabiat varlıklarının ko runması ve hayvan hakları bakımından her ne kadar sözgelimi i̇sviçre federal anayasasının ‘‘hayvanları koruma başlıklı maddesinde olduğu gibi hayvanlar anayasada sui httpswwwfedlexadmincheliccfr erişim tarihi esas sayısı karar sayısı generis hak öznesi olarak konumlandırılmasa ve hayvan tanımı yapılmasa da yine anayasanın lafzında sözgelimi anayasanın ve maddelerinde insan merkezci bir perspektifle ve araçsal bakış açısıyla ‘‘hayvancılık hayvansal gibi sözcükler kullanılmak suretiyle türevsel bir terminoloji benimsense de çevre hakkının himaye ettiği flora fauna ve homo sapiens biri diğerinden daha az önemli olmayan tüm canlılar arasındaki ekolojik ilişki bağlamında hayvan ların onura hakka sahip olduğuna ve habitatlarında hayvan refahını temin etmek onları koru mak adına devletin birtakım yükümlülükleri bulunduğuna yönelik anayasal yorum yapmak mümkündür nitekim çevre hakkına dayanan çevre hukuku ‘‘her şeyden önce ‘‘doğal ortam ları koruma altına alma işlevine sahiptir bu nedenle doğa hukuku veya doğayı koruma hu kuku ilk boyutu olarak belirtilebilir doğa hukuku hayvan türlerinin korunması doğal türlerin korunması ile seyrek ve hassas doğal türlerin muhafazasını kapsamına alır yine anayasanın maddesinde temelini bulan manevi varlığını geliştirme hakkı ile avrupa i̇nsan hakları sözleşmesinin ve anayasanın maddelerinde hüküm altına alınan çevre hakkı birlikte ele alındığında ortaya çıkacağı üzere herkesin sağlıklı dengeli ve yaşanı labilir planlı bir çevrede yaşama hakkı vardır anılan maddeler ve anayasanın maddesi gereğince devlet sağlıklı dengeli ve yaşanılabilir planlı bir çevrede yaşama hakkının standar dının sağlanması için gerekli tedbirleri almalıdır türkiyenin de taraf olduğu tarihli eko nomik sosyal ve kültürel haklara i̇lişkin uluslararası sözleşme b sağlık hakkının bir unsuru olarak ve dolaylı şekilde sağlıklı bir çevrede yaşama hakkına atıf yapmaktadır stockholm birleşmiş milletler i̇nsan ve çevre konferansı bildirgesinin maddesine göre i̇nsan çevresinin korunması ve geliştirilmesi dünyamızın her yerinde insanların refahını ve kalkınmasını etkileyen önemli bir konu bütün insanların özlemi ve bütün hükûmetlerin görevi dir de rio de janeiroda ilan edilen rio bildirgesinin maddesi uyarınca i̇nsanların tabiatla uyum içinde sağlıklı ve üretken bir yaşam hakları vardır avrupa i̇nsan hakları mah kemesi de içtihatlarında devletin bireyin sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşamasını sağlamak için gerekli önlemleri almaya dair kesin bir yükümlülüğü olduğunu vurgulamaktadır nitekim mahkemeye göre tabiatla ormanların ve daha genel olarak çevrenin korunması savunul ması kamuoyunda ve bunun sonucunda da kamu makamlarında devamlı ve güçlü bir ilgi doğu ran bir değer oluşturmaktadır ekonomik gereklilikler ve hatta mülkiyet hakkı gibi bazı temel haklara özellikle de devlet bu konuda yasa yaptığında çevrenin korunmasına ilişkin düşünce ler karşısında öncelik verilmemelidir avrupa i̇nsan hakları mahkemesinin ta rihli ve başvuru nolu turgut ve diğerleritürkiye kararı ayrıca anayasa maddesiyle de devlete tabiat varlıklarını ve değerlerini koruma yükümlülüğü yüklemiştir devletin aldığı insanların sağlıklı dengeli yaşanabilir planlı bir çevrede yaşamasını tabiat varlıklarının korunmasını sağlayan tedbirlerden biri de çevre hukuku mevzuatıyla öngö rülen hayvanlara karşı yöneltilen suçların adli makamlarca etkin bir şekilde soruşturulması ve kovuşturulması ve adil bir yargılama sonucunda faillerin cezalandırılmasıdır sağlıklı ve den geli çevrenin üç ana ayağından birisini oluşturan hayvanların ceza hukuku araçlarıyla etkili ve somut şekilde korunmadığı bir ortamda anayasanın ve maddelerine saygı gösterildiği söylenemez kaboğlu i̇brahim özden çevre hakkı cep üniversitesi yeni yüzyıl kitaplığı i̇letişim yay esas sayısı karar sayısı halde hem canlılar arasında tür bazlı ayrım yapmaksızın hayvanların onura sahip sui generis hukuki varlık olduğunun anayasal yorumla kabulü halinde hem de insan türü tarafından temin edilmesi talep edilen çevre hakkı bağlamında sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturul ması bakımından hayvanların zorunlu ve ikame edilemez rolü gözetildiğinde devlet hayvan ların korunmasına ve refahının sağlanmasına yönelik yükümlülüklere sahiptir ancak kanun koyucu iptali talep edilen cümleyle bir suçun soruşturulmasına yönelik usuli işlemleri başlata cak özneyi tekile indirgeyerek belirtilen suçların işlendiğine dair kanısı oluşan herkes veveya resen savcılık makamı yerine sadece tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlükleri tarafından cumhuriyet başsavcılığına başvuru yapılabilmesine ilişkin hüküm getirerek anı lan yükümlülüğüne aykırı davranmış hayvanların koruma alanının kapsamını onlara yönelik işlenen suçların soruşturulması imkanını aşırı ölçüde daraltmıştır i̇htilaflı muhakeme şartını içeren iptali istenen kural bu açıdan hayvanların korunması yönünde ihdas edilen suç tiplerin den beklenen kamusal faydayı ortadan kaldırmaktadır tüm bu nedenlerle iptali talep edilen cümle anayasanın ve maddelerini ihlal etmektedir temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasının sınırları adil yargılanma hakkı te mel hak ve hürriyetlerin korunması dilekçe hakkı bakımından yargıtaya göre şikayet hakkı diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü anayasanın maddesinde ‘herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir şeklinde yer almıştır hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup kişiler gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir yargıtayın tarihli ve sayılı kararı yine anayasanın madde sinin amir hükmüne göre anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir buna ilave olarak anayasanın maddesinin amir hükmüne göre vatandaşlar ve karşılıklılık esası göze tilmek kaydıyla türkiyede ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında yetkili makamlara ve türkiye büyük millet meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir anayasa mahkemesine göre de ‘‘anayasanın ve maddeleri bir likte değerlendirildiğinde hak arama hürriyeti sadece yargısal başvuru yollarını değil idari başvuru yollarını ve duruma göre türkiye büyük millet meclisine başvuruyu da içeren siyasi başvuru yollarını kapsamaktadır anayasa mahkemesinin tarihli ve başvuru nolu ali abbas yalman kararı öte yandan ‘‘ hak arama özgürlüğü kendisi bir temel hak niteliği taşımasının öte sinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korun masını sağlayan en etkili güvencelerden biridir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı halde hayvan hakları bağlamında çevre hakkının korunması hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkının dilekçe hakkının etkin kullanımıyla mümkündür diğer bir deyişle muhakeme şartı niteliğinde olan ve iptali istenen yazılı başvuru şartı yurttaşların yargı makamları nezdinde ve hayvanları koruma bağlamında çevre haklarını arayamamasına neden olacak kamu davası nın açılmasına mani olacak ve kişinin çevre hakkını bireylerarası yatay ilişkilerde dolaylı httpskarararamayargitaygovtryargitaybilgibankasiistemciweb erişim tarihi esas sayısı karar sayısı olarak ihlal eden failler cezalandırılamayacaktır öte yandan iptali talep edilen cümle bağım sız ve tarafsız olan savcılık makamının kamu düzeninden olan bu konu üzerinde resen harekete geçmesine de engel olacaktır kaldı ki soruşturmanın başlatılması için idari merci olan müdür lükler tarafından adli merci olan savcılığa yazılı başvuruda bulunulması şartının aranması adli sürece idari müdahale edilmesine imkan verecektir yurttaşların şifahen yahut yazılı olarak di lekçe vererek hayvan hakları hususunda yetkili makama savcılığa geciktirilmeden başvurma imkanı ortadan kaldırılmıştır tüm bu nedenlerle anayasanın maddesinde düzenlenen te mel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasının sınırlarının gerekleri karşılanmayarak çevre hak kını koruyucu dilekçe hakkına ve adil yargılanma hakkına istinaden usuli güvenceler savcı lığın resen harekete geçmesi savcılık makamına ilgililer barolar hayvan hakları dernekleri vd tarafından şikayette bulunulması bertaraf edilmek suretiyle hakkın özüne dokunularak ana yasanın ve maddeleri ihlal edilmektedir hukuk devleti ve idarenin kanuniliği ilkeleri bakımından anayasanın madde sinde yer alan hukuk devleti ilkesi insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmekle kendini yükümlü sayan bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uygun bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine bağlı olan devlet demektir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı anayasanın maddesinde yer alan idarenin kanuniliği ilkesinin iki boyutu bulunmaktadır i̇lk boyutu idarenin secundum legem özelliğidir kanuna dayanma ilkesidir bu ilkeye göre idarenin düzenleme yetkisi kanundan kaynaklanır i̇kinci boyutu idarenin intra legem özelliği dir kanuna aykırı olmama ilkesidir bu ilkeye göre idarenin işlem ve eylemleri kanunun çiz diği sınırlar içinde kalmalıdır bu nedenle merkezi idari teşkilat içinde yer alan tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerinin sayılı suçların işlenmesi halinde soruşturma yapılması için cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunurken kanuna dayanması ve aykırı olmaması için ka nunda hangi hallerde yazılı başvuru yapılacağının genel çerçevesinin net açık anlaşılabilir şe kilde çizilmesi gerekir buna rağmen iptali talep edilen cümle hükmünde yazılı başvuruda bu lunma yetkisi kanun düzeyinde hiçbir objektif kıstas getirilmeksizin sadece bakanlığın mü dürlüklerin uhdesine bırakılmıştır diğer bir deyişle yargısal bir yetkinin kullanılması savcı tarafından soruşturma yürütülmesi idari yetkinin kullanımına il veya ilçe müdürlükleri tara fından yazılı başvuruya yönelik muhakeme şartının gerçekleştirilmesi bağlanmış ve fakat bu idari yetki hiçbir koşulla kayıtlanmamıştır halbuki il veya ilçe müdürlüklerinde istihdam edi len personelin sayılı suçların sübut ettiğini tayin edecek yeterli düzeyde teknik bilgilerinin bu lunmaması ve söz konusu başvurunun gerekliliğini takdir edecek bir konumda bulunmamaları kuvvetle muhtemeldir halde iptali talep edilen cümle hükmünde bakanlığın müdürlüklerin yazılı başvuru şartına ilişkin yetkisini kullanırken temel alacağı genel çerçeve ve keyfi davran masını önleyecek kanuni objektif kıstaslar düzenlenmediğinden ve hangi durumun tekamül etmesiyle bu yazılı başvurunun yapılacağı belirli ve öngörülebilir olmadığından anayasanın ve maddeleri ihlal edilmiştir yasama yetkisinin devredilmezliği bakımından anayasanın maddesinde teme lini bulan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine göre yasama yetkisi yalnız türkiye büyük millet meclisine aittir bu nedenle idareye düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının temel ilkeleri ortaya koyması ve çerçeveyi çizmesi gerekir diğer bir deyişle idareye sınırsız ve belir siz bir düzenleme yetkisi bırakılamaz nitekim idarenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile dü zenleme anlamını taşımamaktadır anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı i̇ptali talep edilen cümle hükmünde olduğu gibi temel ilkeleriesas sayısı karar sayısı belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin idareye tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine belirtilen suçların işlenmesi halinde soruşturma yapılması için cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunma yetkisi veren bir yasa anayasanın maddesine aykırılık oluşturur eşitlik ilkesi bakımından anayasanın ‘‘genel esaslar başlıklı birinci kısmında yer alan maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi anayasal bir norm şeklinde düzenlenmiş olup mutlak ve nispi olmak üzere iki anlam taşır anayasanın maddesinin ilk fıkrası mutlak eşitliği başka bir deyişle kanunların herkese eşit şekilde uygulanmasını düzenler nispi eşitlik ise aynı durumda bulunanların aynı işleme ve farklı durumlarda bulunanların farklı işlemlere tâbi tutulabilmesini ifade eder anayasa mahkemesi mutlak eşitlik anlayışının yanında nispi eşitlik anlayışını da benimseyerek ‘‘eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı hükümlere bağlı olması gerektiği anlamına gelmez bu ilke ile güdülen amaç benzer koşullar içinde olan özdeş nitelikte bulunan durumların yasalarca aynı işleme uyruk tutulmasını sağlamaktır şeklinde hüküm kurmuştur anayasa mahkemesinin tarih ve sayılı kararı eşitlik ilkesinin ihlal edilip edilmediği hususunun tespiti ise somut olayda ‘‘haklı ne denin var olup olmadığına göre yapılır ancak idareye tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine belirtilen suçların işlenmesi halinde soruşturma yapılması için cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvu ruda bulunma yetkisinin hiçbir koşulla kayıtlanmadan bırakılması aynı suçun sübut ettiği iki durum arasında ayrımcılıkkayırma yapılmasına neden olabilecektir diğer bir deyişle iptali ta lep edilen cümlenin idareye bakanlığa müdürlüklere verdiği keyfi uygulamalara sebep ola bilecek sınırsız yetki hayvanlara yöneltilen ve aynı niteliğe sahip iki suçtan biri hakkında mü dürlükler tarafından yazılı başvuru yapılmasına ve diğeri hakkında yapılmamasına ilişkin haklı nedeni somutlaştırmaya elverişli değildir bu nedenle tüm hayvanlar kanun nazarında eşit ko rumaya sahip olamayacak ve bu suçların aynı konumda bulunan failleri hakkında her somut olayın kendine özgü koşullarının da göz önünde bulundurulmasıyla aynı ceza tayin edileme yecek dahası faillerin filleri soruşturmaya konu olamayabilecek ve cezasızlık doğabilecektir kaldı ki sınırlı sayıda olan müdürlük personelinin hayvanlara yöneltilen suç teşkil eden ve sıklıkla karşılaşılan söz konusu fiillerin tamamının farkında olması da mümkün değildir bu rada anayasanın maddesinde öngörülen eşitlik ilkesinin ihlal edildiğinin tespiti için ihti laflı kanuni düzenlemenin suç teşkil eden aynı fiili işleyen failler arasında haklı bir neden ol maksızın ayrım yapılmamasını temin edecek hayvanlara eşit koruma sağlayacak ve idareyi bağlayacak güvencelerin öngörülmemiş olduğunu belirlemek yeterlidir tüm bu nedenlerle ip tali talep edilen cümle anayasanın maddesini ihlal etmektedir buna ek olarak ihtilaflı muhakeme şartı ceza hukuku anlamında suç oluşturan fiiller den hayvanlar üzerinde işlenen ilgili fiillere ilişkin olarak tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerinin yazılı başvurusu muhakeme şartı olarak öngörmek suretiyle bu fiil lerin failleriyle diğer bütün ceza hukuku fiillerinin faiilleri arasında bir muamele farklılığı do ğurmaktadır hayvanlara karşı işlenen söz konusu suçlar ile bu suçlar dışında yürürlükteki mevzuatta öngörülen diğer tüm suç tiplerinin her birisi arasında söz konusu türdeki bir muha keme şartının yalnızca birinci kategori bakımından öngörülmesini haklı kılacak genel geçer bir haklı neden bulunmamaktadır i̇htilaflı muhakeme şartı sebebiyle hayvanlara karşı suç işleyen faiiller diğer suçların faiillerinden farklı olarak sıklıkla mahkeme önüne çıkarılmayacak ve cezalandırılmayacaktır ceza hukukunun farklı suç tiplerinin faiilleri arasında yargılanma ve cezalandırılma bakımından bu ölçüde kapsamlı ve belirgin bir ayrımın yapılması anayasanın yasa önünde eşitlik ilkesini öngören maddesini ihlal etmektediresas sayısı karar sayısı kamu yararı bakımından anayasanın maddesindeki hukuk devleti ilkesi gere ğince yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla ya pılması zorunludur anayasa mahkemesinin tarihli sayılı kararı ancak iptali talep edilen cümleyle bir suçun soruşturulmasına yönelik usuli işlemleri başlatacak özne tekile indirgendiğinden belirtilen suçların işlendiğine dair kanısı oluşan herkes veveya resen savcılık makamı yerine sadece tarım ve orman bakanlığının il veya ilçe mü dürlükleri tarafından cumhuriyet başsavcılığına başvuru yapılabileceğinden suçun yöneldiği hayvanları koruma amacı gerçekleştirilemeyecektir diğer bir deyişle tarım ve orman bakan lığının il veya ilçe müdürlüklerinin keyfi uygulamaları bu suçların failleri üzerinde caydırıcı etki oluşturmayacak bu nedenle hayvan refahını temin edilemeyecektir gerçekten de ihtilaflı muhakeme şartı hayvanları korumaya yönelik suç tiplerinin ratio legislerini oluşturan kamu sal yarar hedefi bakımından büyük ölçüde etkisiz hale gelmelerine yol açacaktır söz konusu muhakeme şartının gerekliliğine ilişkin hiçbir meşru ve haklı neden bulunmadığı gibi hayvan ların korunmasının idarenin keyfî kararlarına terk edilmesi hayvanları koruyucu söz konusu suç tiplerinin sıklıkla göstermelik ve uygulaması olmayan hükümlere indirgenmesine sebebiyet verecektir hayvanları koruyucu söz konusu suç tiplerinin öngörülmesiyle bu normlara ilişkin ihtilaflı muhakeme şartının bu yaygın ve kapsamlı etkisiz kılıcı potansiyeli arasında aşikar bir tezat vardır oysa çelişki yokluğu ve normatif tutarlılık hukuki güvenlik alt ilkesini de içeren hukuk devleti ilkesinin asgari bir gereğidir kaldı ki kamuoyunun hayvanlara yöneltilen suç teşkil eden fiiller üzerinde duyarlılığı ve farkındalığı yüksek olduğundan cumhuriyet başsavcılığına asılsız ihbar yapılması olasılığı da düşüktür maalesef vicdanları yaralayan ve toplumda infial yaratan bu türden eylemlere son zamanlarda sıklıkla rastlanılmaktadır öte yandan belediyelerin baroların hayvan hakları der neklerinin ve diğer kurum ve kuruluşların kuruluş amaçları ile görev ve yetkilerinin niteliği hilafına cumhuriyet başsavcılığına müracaat hakkının ortadan kaldırılması bunların ceza yargılamasında kamu davasına müdahil olamamasına da sebebiyet verebilecektir i̇lişkin olduğu normları genel olarak etkisiz kılacak yaygınlık ve kapsamda uygulanma ihtimali bariz olan ve ilişkin olduğu suç tiplerinin ratio legisiyle açıkça çelişki içerisinde bu lunan ihtilaflı kural anayasanın hukuk devleti ilkesine aykırıdır tüm bu nedenlerle iptali talep edilen cümle anayasanın maddesini ihlal etmektedir uluslararası anlaşmaların iç hukuka etkisi bakımından anayasanın maddesine göre temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konmuş uluslararası anlaşmalar kanunlara nazaran hakkı koruyucu kullanımını genişletici hükümler barındırması kaydıyla normlar hiyerarşisinde kanunun üstündedir i̇ptali talep edilen cümle hayvanların korunması bağlamında yaşam çevre ve adil yargılanma haklarına ilişkin avrupa sözleşmeleri ile avrupa ‘ türkiye hayvanların korunması konusunda oluşturulan nolu ev hayvanlarının korunmasına dair avrupa sözleşmesini kasım tarihinde imzalamış kasım tarihinde ise onaylamıştır nolu deney ve diğer bilimsel amaçlarla kullanılan omurgalıların korunmasına dair avrupa sözleşmesini eylül tarihinde imzalamıştır nolu yetiştirme amaçlarıyla muhafaza edilen hayvanların korunması hakkındaki avrupa sözleşmesini haziran tarihinde imzalamıştır nolu hayvanların uluslararası taşıma sırasında korunmasına i̇lişkin avrupa sözleşmesi ve sayılı ek protokolüne sırasıyla aralık ve mayıs tarihlerinde onaylamıştıresas sayısı karar sayısı i̇nsan hakları sözleşmesinin ve maddelerini i̇nsan hakları evrensel beyannamesinin ve maddelerini ve hayvan hakları evrensel bildirgesini ihlal ettiğinden ana yasanın maddesine de aykırıdır unutulmamalıdır ki uluslararası hukuk çevre hakkının korunması bakımından devletlerin taraf olmadığı antlaşmaların dahi söz gelimi türkiye cum huriyeti devleti bakımından çevresel konularda bilgiye erişim çevresel karar verme süre cine halkın katılımı ve yargıya başvuru sözleşmesiaarhus sözleşmesi onlar bakımından yükümlülük doğuracağı yönünde gelişmektedir tüm bu nedenlerle sayılı kanunun maddesiyle sayılı kanuna eklenen madde anın fıkrasının birinci cümlesi anayasanın ve maddelerine aykırıdır anılan cümlenin iptali gerekir iii yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ tarihli ve sayılı hayvanları koruma kanunu ile türk ceza kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun ile getirilen iptali talep edilen düzenleme ta rihli ve sayılı hayvanları koruma kanununda anayasaya aykırı yönde değişiklik yap maktadır kamu yararına aykırı olan telafisi mümkün olmayacak sonuçlara yol açacak bu dü zenlemenin iptal davası sonuçlanana kadar yürürlüğünün durdurulması gerekmektedir nitekim anayasal düzenin hukuka aykırı kural ve düzenlemelerden en kısa sürede arın dırılması hukuk devleti sayılmanın en önemli gerekleri arasında sayılmaktadır anayasaya aykırılıkların sürdürülmesi özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleye cektir hukukun üstünlüğünün sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesi hukuk devleti yönünden giderilmesi ola naksız durum ve zararlara yol açacaktır bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen hükmün iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün de durdurulması istene rek anayasa mahkemesine dava açılmıştır iv sonuç ve i̇stem tarihli ve sayılı hayvanları koruma kanunu ile türk ceza kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesiyle sayılı kanuna eklenen madde anın fıkrasının birinci cümlesi anayasanın ve maddelerine aykırı olduğundan iptaline ve uygulanması halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar olacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz nolu kesim sırasında hayvanların korunmasına dair avrupa sözleşmesi eylül tarihinde imzalamıştır c avrupa birliği bakanlığı hayvan hakları hayvanların korunması ve refahı avrupa birliğinde hayvanların korunması ve hayvan refahı mart ankara 