esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ i̇ptal isteminin dava dilekçesinde açıklanan gerekçeleri aynen şöyledir i̇ptali istenen yasanın altıncı bölüm başlığı altında sayılı boğaziçi kanunu ile i̇lgili hükümler alt başlığı ile bir düzenleme yapılmış ve nolu maddeler ile bölümde yer alan geçici madde hükmü ile sayılı boğaziçi kanunu ile ilgili hükümler sevk edilmiş ve kabul edilmiştir bu hükümler i̇mar kanunu tasarısı olarak hükümetçe sevk edilen tasarıda yer almamakta olup tasarının komisyonda görüşülmesi sırasında eklenmiştir anayasanın kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi başlıklı maddesinin ikinci bendinde kanun tasarı ve tekliflerinin tbmmde görüşülmesi usul ve esasları içtüzükle belirlenir hükmü yer almaktadır gerçekten kanun teklif ve tasarılarının görüşülmesi i̇çtüzüğe uygunluk içinde yapılmalıdır bu anayasal bir emirdir eğer görüşme i̇çtüzüğe uygun değilse i̇çtüzüğe uygunluğu emreden maddesi hükmüne de aykırılık var demektir anayasamız maddesinin bendinin ilk fıkrasında kanunların şekil bakımından denetlenmesi son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır demekte ise de ve böylece ilk bakışta bu hükmün karşısında usul konusunun iptalini istediğimiz yasanın son oylamasmdaki oy sayısının anayasanın bu konuda öngördüğü nisabı sağlayacak sayıda olup olmadığının araştırılmasından ibaret bulunduğu anlaşılabilirse de hukukun temel ilkelerinden birisinin de yasa ve doğal olarak anayasa hükümlerinin sözü ile ruhunun gayesinin de yorumlama yapılırken gözönünde bulundurulması değerlendirilmesi ve uygulanması gerektiği olduğu da kuşkusuzdur bu nedenle anayasanın ve maddelerini lafzın yanısıra ruhu ve amacı açısından da bir yorumlamaya tabi tutmak kaçınılmaz olmaktadır anayasaları yasalardan ayıran nitelikleri onların ana yapıyı ve genel felsefeyi detaya inmeden bir çerçeve bir çatı halinde düzenlemeleridir bu nedenle anayasaların çizdiği çerçeveye içerik kazandırmak somutlaştırmak ancak onun yorumlanması suretiyle olanaklıdır henüz yürürlüğe girmiş bulunan anayasamızı belli yönlerden somutlaştırmak anayasa mahkememize düşen bir görevdir anayasa mahkememiz doğaldır ki demokrasinin ve hukuk devleti ilkesinin özü ve toplumsal yararlar doğrultusunda yapacağı yorumlar ve ortaya koyacağı ilkesel kararlarla anayasamızın hükümlerine içerik kazandıracaktır konuya bu değerlendirmeler açısından yaklaştığımızda yasaların şekil bakımından denetlenmesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususunda yalnızca bir rakamsal değere bağlanmasının mümkün olmadığını kabul etmek zorundayız en azından son oylamadaki oluşuma doğrudan etken olan usu ve esası da dikkate almamak mümkün değildiresas sayısı karar sayısı anayasamızın maddesinin gerekçe bölümünün beşinci paragrafında son oylama genel kurul tarafından yapılır daha önce vücut bulan şekil bozukluklarını genel kurulun bildiği veya bilmesi gerektiği varsayılır denmektedir bu husus milletvekillerinin iradesinin oluşumunda etken olmayan usul konularına ilişkindir örneğin çalışmalarının saat da son bulması gerekirken saat de son bulması ve bu fazla süre içinde yasanın oylanması milletvekili iradesinin oluşumuna değişik bir anlatımla oylama sonucuna etkide bulunmayacak bir usulî husustur oysa tbmm i̇çtüzüğünün maddesinde komisyonlar kendilerine havale edilen kanun tasarı veya tekliflerini aynen veya değiştirerek kabul veya ret edebilirler ancak komisyonlar maddedeki özel durum dışında kanun teklif edemezler kendilerine havale edilenler dışında kalan işlerle uğraşamazlar hükmüne rağmen hükümetçe sevk edilen tasarıda bulunmamasına rağmen üstelik bir başka kanunu değiştirici ya da i̇çtüzükteki tabiri ile kanun teklifi bir davranış ortaya koyarsa bu i̇çtüzüğe dolayısıyla anayasanın maddesine de aykırı düşer kaldı ki bu davranış bir usul meselesi dışında esas teşkil eden bir aykırılık mahiyetini de kazanır komisyon önüne gelen tasarıda yer alan hükümleri aynen veya değiştirerek kabul veya ret edebilir ancak tasarıda yer almayan yepyeni bir düzenlemeyi yapamaz hatta i̇çtüzük maddesinin son fıkrasında kanun tasarı ve tekliflerini bölerek ayrı ayrı metinler halinde genel kurula sunamazlar demektedir bunu kabul etmeyen i̇çtüzüğün bir başka kanun tasarısı veya teklifi görüşülürken bir başka özel kanun hükmünün görüşülen kanun tasarısı veya teklifine ek olarak ele alınmasını kabul etmek mümkün değildir aksinin kabulü i̇çtüzük hükümlerinin herhangi bir kanun teklif veya tasarısı görüşülürken ele alınıp zımnen ilgasının kabulü anlamına gelir elbette i̇çtüzüklerde değiştirilebilir ancak böyle bir değiştirmenin nasıl ve hangi surette yapılacağı bellidir bununla ilgili prosedüre uyulmadan gündemde bulunan herhangi bir tasarı veya teklif görüşülürken zımnen de olsa ortaya konursa bunu kabul etmek hukuka aykırılığa prim vermek olur demokrasilerde çoğunluk herşey değildir çoğunluğun da dikkate alması gereken hukukî ve maddî hususlar vardır çoğunluğun iradesi ancak anayasaya bu yolda genel hukuk kurallarına ve i̇çtüzüğe uygun ise kabule şayandır bu nedenlerle yasanın ncı bölümünde yer alan boğaziçi kanunu ile i̇lgili hükümler başlığı altındaki ve nci bölümde yer alan geçici nci maddesinin anayasanın maddesi hükmüne ve yine anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırılığı açıktır bu nedenle iptali gerekir yasanın inci maddesi anayasamızın ve nci maddelerine aykırıdır anayasamızın ncı maddesi herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir yine anayasamızın nci maddesi ise devlet şehirleri özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır demektedir ncı maddenin gerekçe bölümünde belirtildiği üzere eskiden hissedilmeyen fakat son yıllarda hissedilen çevre kirlenmesi şimdi dengeli ve sağlıklı çevre bilincini yaratmıştır çevre korunmasının bu önemli ve son yıllarda kazandığı boyutlar ferde devlete karşı dengeli ve sağlıklı çevrede yaşama yolunda bir sosyal hak tanınmasını zorunlu kılmaktadır buesas sayısı karar sayısı nedenlerle devlet yurt veya bölge genelinde düzenlemeler ve planlamalar yapmakla ve konuda gerekli denetimle yükümlü kılınmıştır ncı maddenin metninden anlaşıldığı üzere devlet bu işlevini bizzat yapmakla mükellef tutulmuştur devlet bu görevini yerine getirmek veya getirmemek konusunda kendi ihtiyarına göre hareket etmek hakkına sahip değildir nci maddenin gerekçesinde de şehirlerin ve yapıların tabiatın içinde bir yara gibi yer almaması için genel bir çerçeve içinde düşünülmeleri de madde de devlete ödev olarak verilmiştir denmektedir inci maddenin fıkrası bölge planlarını gerekli gördüğü hallerde devlet planlama teşkilâtı yapar veya yaptırır demek suretiyle konuyu devletin ihtiyarına bırakmıştır bu fıkra anayasamızın ve nci maddelerine aykırı bulunmaktadır anayasamızın konut hakkı başlığını taşıyan nci maddesi devlet şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır demektedir oysa ki inci maddenin fıkrasının birinci ve ikinci paragraflarında nazım imar planı ve uygulama imar planlarını belediye sınırları içerisinde belediyelere belediye sınırları dışındaki bölgelerde ise valiliklere vermiştir i̇tirazlar belediye meclislerine veya valiliklere yapılacak ve belediye meclisleri ile valiliklerin verdikleri karar kesin olacaktır bu haliyle yapılan planlar devletin bilgisi ve denetimi dışında kesinleşecek devletin şehirleri özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama yapması olanağı kalmayacaktır ayrıca bağımsız kendine özgü tedbirler ve planlamalar birbirlerine bitiştirildiğinde bir bütün meydana getiremeyeceklerdir inci maddenin fıkrası hükümleri bu açılardan anayasamızın nci maddesine aykırı bulunmaktadır anayasamızın yargı yolu başlığını taşıyan inci maddesi i̇darenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır demektedir yasanın inci maddesinin fıkrası yapılan planlamalarda itiraz mercilerin belediye sınırları içerisindeki planlamalarda belediye meclisi belediye sınırları dışındaki planlamalarda valilik olarak belirlemiştir i̇tiraz üzerine verilecek belediye meclisi veya valilik kararlarının ise kesin karar olacağı açıkça belirtilmiştir i̇tiraz mercilerinin yalnızca belediye meclisleri ve valilikler olması kararların da kesin kararlar olması vatandaşa yargı yolunu kapayan hükümlerdir bu nedenle inci maddenin fıkrası anayasamızın inci maddesine aykırıdır anayasamızın ve uncu maddeleri kamu hizmeti görevleri ile ilgili düzenlemeler yapmaktadır madde devletin kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları kanunla düzenlenir demektediresas sayısı karar sayısı madde ise memur ve diğer kamu görevlileri ile ilgili diğer konuları düzenlemiştir yapı izni verme bir kamu görevidir polis örgütünün özellikle tabanca izni pasaport gibi görevleri nasıl özel dedektif bürolarına bırakılamazsa kolluk görevi niteliğindeki yapı denetiminin özünü oluşturan yapı ve kullanma izinlerini verme yetkileri de özel kişilere bırakılamaz hele bu kişilerin devlet memuru sayılacağı yolundaki yasa ilkesi yönetim hukukunda benzeri görülmemiş bir durum yaratmaktadır bir kişinin devlet memuru sayılabilmesi için herhangi bir kamu kuruluşunda belli bir kadroyu doldurması ücretini ve benzeri hakları devletten ya da belediyeden alması zorunludur her türlü çıkar ilişkilerine açık bulunan imar konusundaki rüşvet görevi kötüye kullanma olayları herkesçe bilinirken böyle bir düzenleme sübjektif niyetlerin gerçekleşmesi amacına yönelik bir durum ifade etmektedir bu nedenle yasanın maddeleri anayasamızda anılan hükümlere aykırı bulunmaktadır i̇ptalini talep etmekteyiz yasanın bir bodrum ile iki katı aşmayan toplam inşaat alanı mye kadar olan yapılar için yapı izni almak koşulunu kaldıran yasanın nci maddesi anayasamızın ve maddelerine aykırıdır zira bu madde ile yapıların büyük çoğunluğu izin ve denetim dışında bırakılmaktadır ruhsatsız yapılaşma sağlıksız bir yaşama çevresi yaratır yasanın nci maddesinin de iptalini talep etmekteyiz yasanın üncü maddesi de anayasamızın yasama yetkisi başlıklı nci maddesine aykırı bulunmaktadır anayasamızın nci maddesi yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisine aittir bu yetki devredilemez demektedir yasanın üncü maddesinde ancak yasa ile düzenlenmesi mümkün olan konuların düzenlenmesi bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklere bırakılmıştır bu durum yasama yetkisinin devri mahiyetindedir bu nedenle yasanın üncü maddesinin de iptalini talep etmekteyiz yasanın nci maddesi de anayasamızın ve uncu maddelerine aykırı bulunmaktadır zira bu maddenin birinci fıkrası kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapı projelerinin kurumlarınca tasdik edilmek ve avan projeye göre ruhsat verilmesi hükmünü getirmiş son fıkra ise yeminli bürolara ruhsat verme yetkisini tanımıştır bu nedenle bu hükümler eşitlik ilkesine ve yukarıda arzettiğimiz diğer anayasal ilkelere aykırı bulunmaktadır bu nedenle nci maddenin iptalini talep etmekteyiz yasanın geçici inci maddesi anayasamızın üncü maddesine aykırıdır yasanın geçici inci maddesi belediye hudutları ve mücavir sahalar içinde veya dışında bulunan gedik ve zeminler tamamen yıkılıp yok olarak varlıklarını kaybedip kaybetmediklerine bakılmaksızın bu kanun hükümlerince tasfiye olunurlar demektedir bu hüküm anayasamızın tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin üncü maddesine aykırıdır zira tasfiye edilecek varlıkların tarih kültür ve tabiat değerlerinin dikkate alınması bu maddede öngörülmemiştir bu nedenle geçici inci maddenin de iptalini talep etmekteyiz gerekçemizin bir numaralı bölümünde yer alan ve yasanın boğaziçi yasasının hükümlerini değiştiren düzenlemelerini içeren ve geçici ve nci maddeleri anayasamızın ve tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması başlıklı üncü maddesine aykırıdır bu maddelerle boğaziçi yasası büyük ölçüde ortadan kaldırılmakta ve delinmektedir boğaziçi yasası millidir kamu yararını önde tutan bu yasa üç yanı denizlerle çevrili ve büyük tarihi mirasa sahip ülkemizde doğal güzelliği ve tarihi mirası korumaya gayret gösteren bir yasadır yeni yapılan düzenleme ile kamu yararı kişi yararına gözardı edilmekte olup i̇stanbul boğazının doğal yapısı bozulacaktır bu nedenle iptali gerekiresas sayısı karar sayısı nihayet yukarıdan beri iptalini istediğimiz hükümler gün ve sayılı i̇mar kanununun temel yapısını ve karakteristiğini belirleyen hükümlerdir bu maddelerdeki anayasaya aykırılık yasanın tümüne saridir ayrıca bunların iptalleri halinde yasa tatbik kabiliyetini yitirecektir bu nedenle yasanın tüm hükümlerinin iptalini talep etmekteyiz sonuç ve i̇stem mayıs günlü ve sayılı resmî gazetede yayınlanan gün ve sayılı i̇mar kanununun ve geçici ve nci maddeleri ve esasen bu maddeler i̇mar kanununun temel yapısını ve karakteristiğini belirlediklerinden bu maddelerin iptali halinde yasanın tatbik kabiliyetini yitireceği hususu gözönünde bulundurularak bahse konu yasanın tüm hükümlerinin anayasamızın ve üncü maddeleriyle hukukun ana ilkelerine aykırı bulunması ve resen nazara alınacak nedenlerle iptaline karar verilmesini saygı ile arz ve talep ederiz