esas sayısı karar sayısı davacılar vekilinin havale tarihli dilekçesinde özetle müvekkilleri mirasçıları  ve açısında sayılı i̇mar kanununun ve maddesinin esasa ilişkin olarak anayasaya aykırılığının somut norm denetimi yoluyla denetimi için anayasa mahkemesine başvurulmasını istediklerini çankaya ilçesi bölge tapu sicil müdürlüğünün tarihli kamuya terk başlıklı yazısında ismi geçen müvekkillerinin paylarının tamamını imar planı gereğince bedelsiz olarak kamuya terk ettiklerinin belirtildiğini müvekkillerinin ifraz işlemi için belediyeye yaptıkları başvuru sonrasında ifraz işleminin dava konusu bölümlere ilişkin yerleri bedelsiz terk etmedikleri taktirde ifraz işleminin gerçekleştirilemeyeceği ve ifraz işleminin gerçekleştirilmemesi sonucunda da taşınmazları üzerinde herhangi fiili bir yapıya izin yada ruhsat verilemeyeceği yönünde bilgi verildiğini söz konusu bedelsiz terk işlemlerine izin veren i̇mar kanunu ve maddelerinin anayasanın ve maddelerine aykırılık teşkil ettiğini belirtip devamla anayasada benimsenmiş olan mülkiyet anlayışında hakkın iki temel yönü bulunmakta olup bunlardan ilki mülkiyetin kişiye sağladığı haklar diğeri ise kişiye yüklediği ödevlerdir bu nedenle mülkiyet hakkının özü yetki ve ödevlerden oluşmaktadır ancak anayasada benimsenen mülkiyet anlayışında özel mülkiyet kural hakkın sınırlandırılması ve malike ödevler yüklenmesi ise istisnadır mülkiyet hakkının sınırlamaları ve güvenceleri açısından anayasanın maddesinin maddeyle birlikte değerlendirilmesinden doğan genel rejim yanında anayasanın başka maddelerinde de mülkiyete ilişkin ek güvence ve sınırlama hükümlerine yer verilmekle birlikte bunlardan en önemlisi şüphesiz mülkiyeti bir hak olarak tanımlayan maddedir maddenin birinci fıkrasında genel olarak hak tanınmakta ikinci ve üçüncü fıkralarda ise sınırlama ve güvence ölçütleri gösterilmektedir belirtilen hüküm uyarınca mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla sınırlanabilecek ve bu sınırlama kanunla yapılabilecektir bu sınırlama ve güvence ölçütlerinin anayasanın maddesi ışığında yorumlanması gerekir zira belirtilen anayasa hükmü hak ve özgürlükleri sınırlama ve güvence rejimi bakımından temel öneme sahip olup anayasada yer alan bütün hak ve özgürlüklerin yasa koyucu tarafından hangi ölçütler göz önünde bulundurularak sınırlandırılabileceğini ortaya koymaktadır anayasanın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması kenar başlıklı maddesinde temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanımla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz denilmektedir anayasanın bütünselliği ilkesi çerçevesinde anayasa kurallarının bir arada ve hukukun genel kuralları göz önünde tutularak uygulanması zorunlu olduğundan belirtilen düzenlemede yer alan başta yasa ile sınırlama kaydı olmak üzere tüm güvence ölçütlerinin anayasanın maddesinde yer verilen hakkın kapsamının belirlenmesinde de gözetilmesi gerektiği açıktır bu kapsamda mülkiyet hakkı özüne dokunulmaksızın kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabilir ayrıca yapılan sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz aym kt anayasanın gerek gerekse maddesine göre mülkiyet hakkına getirilecek sınırlamaların kanunla düzenlenmesi gerekmektedir kanun dışında herhangi bir hukuk normu ile getirilen sınırlama sınırlamada kamu yararı olsa dahi anayasanın ve maddelerine aykırılık teşkil edecektir zira belirtilen hükümlerin ifade tarzı mülkiyet hakkına getirilecek sınırlamaların mutlaka şekli anlamda kanun ile yapılması zorunluluğuna işaret etmektedir hak ya da özgürlüğe bir müdahale söz olduğunda öncelikle tespiti gereken husus müdahaleye yetkiesas sayısı karar sayısı veren bir kanun hükmünün yani müdahalenin hukuki bir temelinin mevcut olup olmadığıdır hak ve özgürlüklerin yasayla sınırlanması ölçütü anayasal temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında vazgeçilmez bir unsur olup bu koşulun sağlanmaması durumunda diğer güvence ölçütlerinin değerlendirilmesinin bir anlamı yoktur no § anayasanın maddesine göre temel haklara yönelik sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz bu ilkeler diğer temel hak ve özgürlüklerde olduğu gibi mülkiyet hakkına ilişkin sınırlamalar bakımından da geçerlidir anayasanın sözünden kasıt anayasada zen yer alan kurallardır bunun yanı sıra anayasa özü ile de birtakım kurallar koymakta olup anayasanın koyduğu açık kuralların dayandığı hukuk ilkeleri dahi anayasa kuralı gibi bağlayıcıdır bu anlamda anayasanın ruhu kavramı bir bütün olarak ruhu kavramı bir bütün olarak anayasanın tamamını ifade etmekle mülkiyet hakkına getirilecek sınırlamaların da anayasanın genel felsefesine ve ondan çıkan temel anlama uygun olması gerekmektedir bu bağlamda getirilecek sınırlamanın anayasanın başlangıç kısmında yer verilen hususlara ve özellikle maddesinde belirtilen niteliklere uygun olması gözetilmelidir mülkiyet hakkının ayrıca hakkın özüne dokunulmadan ve ölçülülük ilkesine riayetle sınırlandırılması gerekmektedir hakkın özü dokunulduğunda söz konusu temel hak ve özgürlüğü anlamsız kılan asli çekirdeği ifade etmekte olup bu yönüyle her temel hak açısından kişiye dokunulmaz asgari bir alan güvencesi sağlamaktadır bu çerçevede hakkın kullanılmasını önemli ölçüde güçleştiren hakkı kullanılamaz hale getiren veya ortadan kaldıran sınırlamaların hakkın özüne dokunduğu kabul edilmelidir mülkiyet hakkı bağlamında da mülkiyet hakkını oluşturan yetkilerin tamamının veya bir ya da belirli bir kısmının oradan kaldırılması kullanılamaz hale getirilmesi veya kullanılmasının aşırı derecede güçleştirilmesi sonucunu doğuran müdahalelerin bu hakkın özünü zedeleyeceği açıktır aym k kt k kt ölçülülük ilkesinin amacı da temel hak ve özgürlüklerin gereğinden fazla sınırlandırılmasının önlenmesidir anayasa mahkemesi kararları uyarınca ölçülülük ilkesi sınırlama için kullanılan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye uygun olmasını ifade eden elverişlilik sınırlayıcı önlemin sınırlama amacına ulaşmak bakımından zorunlu olmasına işaret eden zorunluluk ve araçla amacın orantısız bir ölçü içinde bulunmaması ile sınırlamanın ölçüsüz bir yükümlülük getirmemesini deyimleyen oranlılık unsurlarını içermektedir aym k kt mülkiyetin ancak kamu yararı amacıyla sınırlanabileceği yolundaki kural bir yandan kanun koyucuya mülkiyet hakkının kamu yararının gerektirdiği durumlarda sınırlandırma imkanı vererek bir sınırlandırma amacı teşkil eder bir yandan da mülkiyet hakkının kamu yararı amacı dışında sınırlanamayacağım öngörerek bir sınırlama sınırı oluşturur ancak kamu yaran ile bireysel yarar arasındaki orantılılık ilkesini gözetmek üzere müdahalenin keyfi olmaması ve hukuka uygun bir şekilde yapılması gerekmektedir bir insanın kendisine ait bir eşyayı herhangi bir neden bulunmaksızın bağışlama vs dışında karşılıksız olarak devretmesi düşünülemez hatta bunu kişi ile kamu arasında bir ilişki olarak düzenleyip bedelsiz terk işlemi üzerinden düzenlenmesi korunmak istenen amaca aykırı olacaktır kamu yararının mevcut olduğu hallerde mülkiyet hakkının sınırlandırılabilecektir ancak bunun karşı taraf mağdur edilerek bedelsiz şekilde sağlanmaya çalışılması kabul edilemez burada açıkça kamu gücü tarafından karşılıksız olarak müvekkillerin mülkiyet hakkına engel olunduğunu beyanesas sayısı karar sayısı ederek müvekkilleri mirasçıları  ve ün bedelsiz terk işlemlerinin sayılı i̇mar kanununun ve maddesinde yer alan hükümlerin anayasaya aykırılık teşkil etmesi nedeniyle incelenerek iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasını talep etmiştir sayılı i̇mar kanununun i̇lgili maddeleri madde belediye veya valilikler imar planlarının uygulanması sırasında bir gayrimenkulun tamamını kamulaştırmadan yerin muayyen saha yükseklikte ve derinliğindeki kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebilir belediyelerveya valilikler mümkün olan yer ve hallerde mal sahibinin muvafakatiyle bedelsiz irtifak hakkı verme karşılığında bedelsiz irtifak hakkı tesis edebilir madde i̇mar planlarına göre yol meydan yeşil saha park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez i̇mar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu filanlara uygun olması şarttır i̇mar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikle belirtilen esaslara göre tespit edilir i̇mar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez denmektedir anayasanın i̇lgili maddeleri madde değişik md temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz madde herkes mülkiyet ve miras haklarına sahiptir bu haklar ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz denmektedir gereği̇ düşünüldü uygulamada belediyeler veya valilikler imar planlarının uygulanması sırasında mal sahibi şahısları ruhsat vermek için bedelsiz terke zorlamaktadır eğer bu şahıslar ruhsat için başvurmadan önce idareye başvurup veya dava açarak bedelsiz terk vermeden taşınmazların bedelini tahsil etme imkanı varken bu yola zamanında başvurmamış ise ve yeni imar planındaki plan notlarından faydalanmak istemese dahi yine de idarenin bedelsiz terkesas sayısı karar sayısı zorlamasıyla karşılaşmakta ve müzayaka altında bedelsiz terk vermek zorunda kalmaktadır mantıken çoğu kimsenin bu zorlama olmasa yerini bedelsiz terk etmeye razı olmayacağı ortadadır bu nedenle söz konusu mevzuat iptal edilmedikçe gerçekleştirilen uygulama ile dava dosyamızdaki bir kısım davacılar ve diğer benzeri durumdaki kişilerin anayasamızla güvence altına alınan temel hak ve hürriyetlerinden olan mülkiyet hakkının ihlal edileceği görülmektedir kamu yararının mevcut olduğu hallerde mülkiyet hakkının sınırlandırılabileceği anayasanın maddesinin fıkrasında belirtilmiş ise de bu mal sahibi şahısları mağdur ederek bedelsiz şekilde sağlanmasını amaçladığı düşünülemez zira yukarda da bahsedildiği gibi bu mal sahiplerinden bazıları herhangi bir şekilde bedelsiz terk vermediklerinde idare ile uzlaşarak veya dava açarak bedelini tahsil ederken diğer bir kısmının buna zorlanarak mallarının kamu gücü kullanılarak ellerinden alınmasının anayasanın ve maddelerine aykırılık iddiasının yerinde olduğu kamu yaran ile bireysel yarar arasındaki orantılılık ilkesinin gözetilmediği keyfi müdahalelere neden olduğu ve hukuka aykırı işlemlere sebebiyet verildiği kanaatine varmamıza neden olduğundan anayasa mahkemesine başvurulmasına karar vermek gerekmiştir sonuç ve i̇stem yukarıda açıklanan nedenlerle sayılı i̇mar kanununun ve maddelerinin anayasanın ve maddelerine aykırılık iddiası nedeniyle iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına yasanın ve anayasanın maddesi gereği anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar ay davanın geri bırakılmasına dosyanın onaylı bir örneğinin anayasa mahkemesine gönderilmesine gerekli masrafların davacı tarafın gider avansından karşılanmasına karar verildi