esas sayısı karar sayısı i̇ptal ve yürürlüğün durdurulmasi i̇stemleri̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin yedinci fıkrasında geçen büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir cümlesinin anayasaya aykırılığı sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin yedinci fıkrasının birinci cümlesinde büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir hükmü bulunmaktadır maddenin gerekçesinde perakende işletmeler hâlihazırda esasen sayılı kanun sayılı büyükşehir belediyesi kanunu sayılı i̇l özel i̇daresi kanunu ve sayılı belediye kanunu çerçevesinde belediyeler ve il özel idarelerinin izniyle açılmakta ve faaliyete geçmektedir madde ile bu usul korunmuş ve buna ilaveten ek bir izin prosedürü oluşturulmaksızın işyeri açılış sürecini kolaylaştırmak ve yeknesaklığı sağlamak amacıyla mevcut uygulamadan farklı olarak açılış ve faaliyete geçiş iznini temsil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının işyeri açılış sürecinde yer alan bütün kurum ve kuruluşlarca yapılacak işlemleri kapsayacak şekilde perbi̇s üzerinden verilmesi öngörülmüştür ayrıca büyükşehirlerde kurulacak alışveriş merkezlerinin kent bütünlüğü ve etkileyeceği alanın genişliği bakımından büyükşehir belediyelerinin sorumluluğunda yürütülmesi gerektiği değerlendirildiğinden büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının anılan belediye tarafından verilmesini sağlayacak düzenleme yapılmıştır denilmiştir getirilmiş olan bu düzenleme anayasanın inci maddesinde hükme bağlanan hukuk devleti ilkesine aykırıdır hukuk devleti insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni tesis eden ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü addeden bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uygun olarak işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan devlettir hukuk devleti ilkesinin bünyesinde barındırdığı devletin bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uygun davranması gerektiği kuralı büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin tamamının büyükşehir belediyelerine devredilmesini öngören düzenleme ile ihlal edilmiştir sayılı i̇şyeri açma ve çalışma ruhsatlarına dair kanun hükmünde kararnamenin değiştirilerek kabulüne dair kanunun maddesi işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili mercileri tek tek saymıştır anılan maddeye göre belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan tüm işyerleri ve işletmelere valilikler ve kaymakamlıklaresas sayısı karar sayısı belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde ca ve üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı cb sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları i̇şyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkilidir sayılı belediyeler kanununun maddesinin bendinde geçen gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek ve bendinde yer alan gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek düzenlemeleriyle i̇şyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi konusunda belediyeler yetkilendirilmiştir anılan maddenin ek fıkrasında bendinde belirtilen gayrisıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve denetlenmesi büyükşehir ve il merkez belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır düzenlemesi bulunmaktadır sayılı i̇l özel i̇daresi kanununun maddesinin bendi uyarınca belediye sınırları dışındaki gayri sıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat vermek ve denetlemek il özel idaresinin yetkisindedir sayılı büyükşehir belediyesi kanununun büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen maddesinde geçen büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek ile gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek konularında büyükşehir belediyesi yetkili kılınmışken aynı maddenin büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunan i̇lçe belediyelerinin görev ve yetkilerini düzenleyen bendine göre sıhhî işyerlerini ve sınıf gayrisıhhî müesseseleri umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek yetkisi büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunan i̇lçe belediyelerinin görev ve yetkisi dahilindedir ayrıca sayılı belediyeler kanununun maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı parselasyon planı bina inşaat ruhsatı yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve tarihli ve sayılı i̇mar kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir hükmü bulunmaktadır buna göre büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri dışında kalan bina inşaat ruhsatı yapı kullanma izni ve benzeri izinlerin büyükşehir belediye sınırları içinde kalan i̇lçe belediyeleri tarafından verilmesi gerektiği düşünülmelidir çünkü belediyeler kanununda ve mevzuatta büyükşehir belediyelerini kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri dışında kalan alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme konusunda yetkili kılacak bir düzenleme bulunmamaktadıresas sayısı karar sayısı bu bağlamda düşünüldüğünde perakende işletmeler sayılı kanun sayılı büyükşehir belediyesi kanunu sayılı i̇l özel i̇daresi kanunu ve sayılı belediye kanunu çerçevesinde belediyeler ve il özel idarelerinin izniyle açılmakta ve faaliyete geçmektedir i̇ptalini istediğimiz düzenlemenin yer aldığı madde gerekçesinde açıklandığının aksine mevcut sistem muhafaza edilmediği gibi sayılı kanun sayılı büyükşehir belediyesi kanunu sayılı i̇l özel i̇daresi kanunu ve sayılı belediye kanunu uyarınca perakende işletmelerin çalışma ve faaliyete geçme izinleri belediyeler ve il özel idarelerinin yetkisi ile mümkünken sayılı yasanın getirmiş olduğu sistem uyarınca büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin tamamı hukuka aykırı biçimde büyükşehir belediyelerine bırakılmaktadır bu düzenlemenin hukuk devleti ilkesi ile bağdaşır yanı bulunmamaktadır hukuk devleti ilkesi hukuk güvenliğinin ve adaletin sağlanmasına yönelik hukuk anlayışını temsil etmekte ve yasaların yasakoyucunun keyfine göre değil kamu yararı amacıyla çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır çünkü kamu yararı düşüncesi olmaksızın başka deyimle yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli partilerin veya kişilerin yararına olarak herhangi bir yasanın kabul edilmeyeceğidir buna göre çıkarılması için kamu yararı bulunmayan bir kanun anayasanın maddesi hükmüne aykırı nitelikte olur ve dava açıldığında iptali gerekir büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer kalan i̇lçe belediyelerinin yetkilerinin gasp edilerek büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin tamamı büyükşehir belediyelerine verilmesini öngören bu düzenleme keyfi bir yetki niteliğinde olup hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamıştır anayasa mahkemesinin kimi kararlarında kamu yararı kavramından ne anlaşılması gerektiğini de ortaya konulmuştur buna göre kamu yararı kavramı genel bir ifadeyle bireysel özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir bütün kamusal işlemler nihai olarak kamu yararını gerçekleştirmek hedefine yönelmek durumundadır kanunun amaç öğesi bakımından anayasaya uygun sayılabilmesi için kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olması gerekir i̇lgili yasama belgelerinin incelenmesinden kanunun kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa kanunun amaç unsuru bakımından anayasaya aykırı olduğu söylenebilir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararı anayasa mahkemesi hukuk devleti ilkesini hukuk güvenliği kamu yararı nesnellik kriteri adalet ve hakkaniyet ölçütleriyle birlikte açıkladığı başka bir kararında şu tespitlerde bulunmuştur hukuk devletinin temel ilkelerinden olan hukuk güvenliği normların öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif âdil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasa koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararı yasamanın genelliği ilkesi uyarınca yasa koyucunun istediği alanı istediği gibi düzenleme yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla sınırlanmıştır kanunların kamu yararı amacına yönelik olması genel objektif âdil kurallaresas sayısı karar sayısı içermesi ve hakkaniyeti gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasakoyucunun hukukî düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin pek çok kararında isabetle vurgulandığı üzere hukuk devletinin vazgeçilmez öğeleri arasında yer alan yasaların kamu yararına dayanması ilkesi ile bütün kamusal girişimlerin temelinde bulunması doğal olan kamu yararı düşüncesinin yasalara egemen olması ve özellikle büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme konusunda yetkili kılınan idari organ bakımından da yasakoyucunun bu esası gözardı etmemesi ve yasama normlarına bu olguyu en iyi şekilde yansıtması zorunludur bu itibarla hukuk devleti ilkesinin bünyesinde barındırdığı devletin bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve anayasaya uygun davranması gerektiği kuralı büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin büyükşehir belediyelerine devredilmesini öngören düzenleme ile ihlal edilmiştir sayılı yasanın getirmiş olduğu sistem uyarınca büyükşehirlerde bu yetki i̇lçe belediyelerinin yetkileri gasp edilerek anayasaya aykırı biçimde yetki büyükşehir belediyelerine bırakılmıştır kamu yararı amacı gözetmeyen bu düzenleme anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesini ihlal etmiştir anayasanın maddesinin birinci fıkrasında yerel yönetim esasları belirlenmiş ve mahalli idarelerin il belediye ya da köy halkının yerel ortak gereksinimlerini karşılamak üzere kuruluş ilkeleri yasayla belirlenen ve yasada gösterilen karar organları seçmenlerce seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişilerinin olacağı hükme bağlanmıştır maddenin ikinci fıkrasında mahallî idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir biçimindeki yerinden yönetim ilkesi yerel yönetimlerin yerde bulunanların ortak gereksinimlerini karşılamak için kendi seçtiği organlarca yönetilmesi anlamına gelmektedir anayasanın maddesi uyarınca mahalli idarelerin kuruluş amacı olarak gösterilen mahalli müşterek ihtiyaç herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayanların aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan somut durumların yarattığı yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği özünde etkinlik ölçek ve sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan bölünebilir ve rekabet konusu olabilen yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentilerini ifade etmektedir anayasada il belediye ya da köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarının neler olduğu belirlenmemiş bunun saptanması kanuna bırakılmıştır bu durumda kanunların kamu yararı gözetilerek anayasal sınırlar içinde kalınarak hazırlanması ve yetki gaspına meydan verecek hükümler içermemesi gerekir anayasanın maddesinde yer alan yerinden yönetim ilkesi yönünden kamu yararı ancak halkın katılımının ve bu yolla etkinliğinin arttırılması ile gerçekleştirilebilir bu itibarla seçimle iş başına gelmiş halkın yerel ve ortak ihtiyaçlarını gözeterek görev yapan i̇lçe belediyelerin yetkilerinin gasp edilerek büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin tamamının büyükşehir belediyelerine devredilmesini öngören iptalini istediğimiz yasal düzenleme anayasanın maddesinin birinci ve ikinci fıkrasını ihlal etmiştir açıklamaya çalıştığımız nedenlerle tarihli ve sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin yedinci fıkrasında geçen büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir cümlesinin anayasanın maddesine ve maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptali gerekiresas sayısı karar sayısı sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan vali i̇baresinin ve i̇kinci fıkrasının anayasaya aykırılığı sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde mesleğe mevsime ve turizme özgü şartlar ve benzeri hususlar gözetilerek perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının çalışma saatleri meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle vali tarafından belirlenebilir hükmü aynı maddenin ikinci fıkrasında ise üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine faaliyet kollarına göre perakende işletmelerin çalışma saatlerinin bölge veya ülke düzeyinde belirlenmesine bakanlık yetkilidir hükmü bulunmaktadır maddenin gerekçesinde perakende işletmelerin günlük çalışma saatleri bulundukları bölgenin nüfus iklim coğrafi ve benzeri özelliklerine bağlı olarak farklılık arz edebilmektedir bu durum perakende işletmelerin çalışma saatlerinin belirlenmesinde bazı hallerde mahalli şartların dikkate alınması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır madde ile çalışma saatlerine ilişkin genel hükümler saklı kalmak kaydıyla gerekli şartların varlığı halinde perakende işletmelerin çalışma saatlerinin vali tarafından belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmıştır bunun yanında bölge veya ülke düzeyinde uygulama birliğinin sağlanması gereken durumlarda üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine bakanlığa çalışma saatlerini belirleme yetkisi tanınmıştır denilmiştir anılan düzenlemeden perakende işletmelerin çalışma ve işleyiş saatlerini belirlemede bölge ve ülke düzeyinde yetkili kılınan gümrük ve ticaret bakanlığı iken mesleğe mevsime ve turizme özgü şartlar ve benzeri hususların ortaya çıkması halinde yetki valilere devredilmiştir böylelikle getirilen sistemle perakende işletmelerinin çalışma saatlerinin düzenlenmesi konusunda birbiriyle uyumsuz keyfi uygulamada birçok soruna neden olacak bir düzenleme yapılmıştır anayasanın maddesinde türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun olan insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir hukuk devleti ilkesinin bir başka gereği ise yasaların kamu yararı amacını gerçekleştirmek üzere çıkarılmasıdır anayasa mahkemesinin kimi kararlarında kamu yararı kavramından ne anlaşılması gerektiği ortaya konulmuştur buna göre kamu yararı kavramı genel bir ifadeyle bireysel özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir bütün kamusal işlemler nihai olarak kamu yararını gerçekleştirmek hedefine yönelmek durumundadır kanunun amaç öğesi bakımından anayasaya uygun sayılabilmesi için kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olması gerekir i̇lgili yasama belgelerinin incelenmesinden kanunun kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa kanunun amaç unsuru bakımından anayasaya aykırı olduğu söylenebilir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararıesas sayısı karar sayısı anayasa mahkemesi hukuk devleti ilkesini hukuk güvenliği kamu yararı nesnellik kriteri adalet ve hakkaniyet ölçütleriyle birlikte açıkladığı başka bir kararında şu tespitlerde bulunmuştur hukuk devletinin temel ilkelerinden olan hukuk güvenliği normların öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif âdil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasa koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve esas karar sayılı kararı kanunların kamu yararı amacına yönelik olması genel objektif âdil kurallar içermesi ve hakkaniyeti gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle yasakoyucunun hukukî düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir hukuk devleti ilkesi hukuk güvenliğinin ve adaletin sağlanmasına yönelik hukuk anlayışını temsil etmekte ve yasaların yasakoyucunun keyfine göre değil kamu yararı amacıyla çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır anayasa mahkemesinin pek çok kararında isabetle vurgulandığı üzere hukuk devletinin vazgeçilmez öğeleri arasında yer alan yasaların kamu yararına dayanması ilkesi ile bütün kamusal girişimlerin temelinde bulunması doğal olan kamu yararı düşüncesinin yasalara egemen olması ve özellikle perakende işletmelerin çalışma saatlerinin düzenlenmesi konusunda yetkili kılınan idari organın belirlenmesinde de yasakoyucunun bu esası gözardı etmemesi ve yasama normlarında bu olguyu en iyi şekilde yansıtması zorunludur hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilmesinin unsurlarından biri belirlilik ilkesidir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır uygulanabilir ve nesnel olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir belirlilik ilkesi hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey yasadan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını bilmelidir ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar hukuk güvenliği normların öngörülebilir olmasını bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesindeki mesleğe mevsime ve turizme özgü şartlar ve benzeri hususlar gözetilerek perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının çalışma saatleri meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle vali tarafından belirlenebilir düzenlemesi ile hem kamu yararı esas göz ardı edilmiştir hem de valilere perakende işletmelerin çalışma saatlerinin düzenlenmesi konusunda ucu açık belirsiz ve sınırsız yetki tanınmıştır bu nedenle kamu yararı amacı gözetmeyen bu düzenleme anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesini ihlal etmiştir yasamanın genelliği ilkesi uyarınca yasa koyucunun istediği alanı istediği gibi düzenleme yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki anayasa ve hukukun üstün kurallarıylaesas sayısı karar sayısı sınırlanmıştır kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması genel objektif adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanunun maddesinin ikinci fıkrasında yer alan üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine faaliyet kollarına göre perakende işletmelerin çalışma saatlerinin bölge veya ülke düzeyinde belirlenmesine bakanlık yetkilidir düzenlemesi ile de bu ölçütler göz ardı edilmiştir bölge veya ülke düzeyinde perakende işletmelerin çalışma saatlerinin belirlenmesi konusunda bakanlığın yetkili kılınmış olması birinci fıkra düzenlemesinde valilere tanınmış olan sınırsız ucu açık ve belirsiz yetkiden daha vahim olmak üzere ülke düzeyinde birbirinden farklı uygulamaların ortaya çıkmasına neden olacağı gibi kamu yararı taşımayan bu düzenlemenin adalet hakkaniyet ölçütlerini içinde barındırmadığı bakanlığa keyfi düzenleme yapma imkânı tanıdığı ortadadır kamu yararı amacı gözetmeyen bu düzenleme de anayasanın maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesini ihlal etmiştir anayasasının üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki idarenin kuruluş ve görevlerinin merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanacağı kuralı yer almaktadır anayasanın maddesinde yerel yönetim esasları belirlenmiş ve mahalli idarelerin il belediye ya da köy halkının yerel ortak gereksinimlerini karşılamak üzere kuruluş ilkeleri yasayla belirlenen ve yasada gösterilen karar organlarınca seçmenlerce seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişilerinin olacağı hükme bağlanmıştır maddesinin ikinci fıkrasında da mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceği belirlenerek yerel yönetimlerin yerde bulunanların ortak gereksinimlerini karşılamak için kendi seçtiği organlarca yönetileceği anlamına gelen yerinden yönetim ilkesi anayasada ifadesini bulmuştur anayasanın maddesi uyarınca mahalli idarelerin kuruluş amacı olarak gösterilen mahalli müşterek ihtiyaç herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayanların aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan somut durumların yarattığı yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği özünde etkinlik ölçek ve sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan bölünebilir ve rekabet konusu olabilen yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentilerini ifade etmektedir anayasada il belediye ya da köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarının neler olduğu belirlenmemiş bunun saptanması kanuna bırakılmıştır bu durumda kanunlar kamu yararını gözeterek anayasal sınırlar içinde kalınarak hazırlanmak durumundadır bu bağlamda yerel yönetimlerin yetkisi içinde olması ve yerel düzeyde karar alma organları tarafından bütün detaylarıyla anayasanın da öngördüğü biçimde belirlenmesi gereken perakende işletmelerin çalışma saatlerinin belirlenmesi konusunda yerel düzeyde valiye bölgesel düzeyde bakanlığa başka bir ifadeyle bütünüyle merkezi i̇dareye tanınmış olan bu yetki açık gelişigüzel ölçüsüz ve kaynağını anayasadan almayan bir yetki niteliğindedir ve yetki gaspı anlamına gelmektedir bu yönüyle anayasanın maddesinin birinci ve ikinci fıkralarını da ihlal etmiştir açıklamaya çalıştığımız nedenlerle tarihli ve sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanun un maddesinin birinci fıkrasının birinciesas sayısı karar sayısı cümlesinde yer alan vali ibaresinin ve ikinci fıkrasının anayasanın maddesine ve maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi gerekir yürürlüğü durdurma i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ kamu hukukunda yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için yasal bir düzenlemenin uygulanması hâlinde telâfisi güç veya imkânsız zararların doğması ve bu yasal düzenlemenin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir dava konusu olayda tarihli ve sayılı kanunun iptalini talep ettiğimiz hükümler yönünden bu iki şart birlikte gerçekleşmiştir dava dilekçemizde de açık bir biçimde açıklamaya çalıştığımız üzere dava konusu yapılan ve anayasaya aykırılığı nedeniyle iptali istenen ve bu bapta da yürürlüğünün durdurulması talep olunan maddesinin yedinci fıkrasında geçen büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir cümlesi i̇lçe belediyelerinin yetkilerinin gasp edilerek tamamen büyükşehir belediyelerine devredilmesini öngören bir düzenleme niteliğindedir uygulamada beraberinde birçok soruna neden olacak olan bu yasal düzenleme büyükşehir belediyelerine tanımış olduğu yetkilerle i̇lçe belediyelerinin yetkilerinin gasp edilmesine neden olacak anayasanın öngördüğü kurallar da ihlal ederek telafisi güç imkânsız zararların doğmasına sebebiyet verilecektir yine sayılı kanunun maddesi ile hukuk devleti ilkesi ihlâl edilmiş kanunların nihaî olarak kamu yararı amacını gerçekleştirmek üzere çıkarılması amacından uzaklaşılmıştır anılan maddedeki düzenleme perakende işletmelerin çalışma ve işleyiş saatlerini belirlemede bölge ve ülke düzeyinde gümrük ve ticaret bakanlığı yetkili kılınması mesleğe mevsime ve turizme özgü şartlar ve benzeri hususların ortaya çıkması halinde ise bu yetkinin valilere devredilmiş olması ile birbiriyle uyumsuz keyfi uygulamada birçok soruna neden olacak nitelikte düzenleme yapılmıştır perakende işletmelerin açılış ve çalışma saatlerinin seçimle iş başına gelmiş yerel yönetimler tarafından bölgelerin coğrafi mesleki ekonomik koşulları ve halkın ihtiyaçları gözetilerek belirlenmesi anayasanın da emredici hükmü iken ülke düzeyinde bakanlığın bölge düzeyinde valiliğin bu konuda yetkili kılınması açık bir yetki gaspı olup anayasal sistemle bağdaşmamaktadır bu durum da telafisi güç ve imkânsız zararların doğmasına sebebiyet verecektir bütün bu açıklamaya çalıştığımız sebeplerle dava konusu yapılan ve iptali istenen düzenlemeler anayasaya açıkça aykırıdır dava konusu kuralların uygulanması hâlinde hukuk devleti ilkesi cihetinden anayasanın öngördüğü kuralların ihlâl edilmiş olacağı ve bu anayasal ilke ve güvenceler yönünden telâfisi imkânsız zararların doğacağı kesindir dava konusu kurallar hakkında yürürlüğün durdurulması kararı verildiği takdirde hukuk sistemimizde herhangi bir boşluk meydana gelmeyecek sadece anayasaya aykırı olan uygulama durdurulmuş olacaktır ancak dava konusu yasal düzenlemeler yönünden yürürlüğü durdurma kararı verilmeyip sadece i̇ptal kararı verilmesi hâlinde bu i̇ptal kararı büyük bir ihtimâlle etkisiz kalacaktıresas sayısı karar sayısı öte yandan anayasal düzenin hukuka aykırı kural ve düzenlemelerden en kısa sürede arındırılması hukuk devleti olmanın en önemli gerekleri arasında sayılmaktadır anayasaya aykırılıkların sürdürülmesi özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyecektir hukukun üstünlüğünün sağlanamadığı bir düzende ise kişinin temel hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından bu ilkenin zedelenmesi hukuk devleti ilkesi yönünden telafisi imkânsız durum ve zararlara yol açacaktır böylesi bir ahvâlin husûle gelmesini önlemek amacıyla anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen dava konusu sözcüklerinin kararın resmî gazetede yayımlanacağı güne kadar yürürlüğünün de durdurulması talebiyle yüksek mahkemenizde iş bu dava açılmıştır vi sonuç ve i̇stem tarihli ve sayılı perakende ticaretin düzenlenmesi hakkında kanun un maddesinin yedinci fıkrasında geçen büyükşehirlerde alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir cümlesinin anayasanın maddesine ve maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan vali ibaresinin ve ikinci fıkrasının anayasanın maddesine ve maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı olduklarından iptallerine ve uygulanmaları halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar doğacağı için iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz