esas sayısı karar sayısı i davacının gerekçesi özeti sayılı dernekler kanununun maddesinin ve bentlerinde dernek kurma hakkından yoksun bulunanlar açıklanmaktadır bendinde bir partiden siyasi partiler kanununun maddesinin bendine göre kesin olarak çıkarılanların veya çıkarılmamaları yüzünden partinin kapatılmasına yol açanların yıl bendinde ağır hapis yıldan çok hapis cezası alanların yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giyenlerin veya dernekler kanununun yasakladığı dernekleri kurmuş bulunanların temelli olarak dernek kuramamaları öngörülmüştür anayasanın değişik maddesine göre kanun ancak devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün milli güvenliğin kamu düzeninin ve genel ahlâkın korunması maksadiyle dernek kurma hakkına sınırlar koyabilir sayılı kanunun maddesinin ve bentlerinde öngörülen yasaklar bu yasaklardan değildir böylece anayasadaki yasaklara kanunla yeni yasaklar eklenmiş olmaktadır anayasanın kişiler üzerinde değil sosyal olayların yıkıcı etkilerini giderir tedbirler üzerinde durduğu düşünülmemiştir öte yandan söz konusu yasaklarla bu gibilerin derneklere üye olmak hakları da ellerinden alınmış olmaktadır çünkü maddenin başında dernek kurma hakkına sahip olan herkes derneklere üye olabilir denilmiştir sayılı kanunun maddesinin ve bentleri cezaların adalete ve hakkaniyete uygunluğu ilkesinden de uzaklaşmaktadır söz gelimi bendine göre bir kişi siyasi partiler kanununun ve maddelerinde açıklanan ağır eylemlerde bulunduğu halde yıl bitince dernek kurabilir ve derneklere girebilirken bendine göre güveni kötüye kullanmaktan ay hapis cezası almış bir kişi ölünceye değin ne dernek kurabilecek ne de derneklere girebilecektir kaldı ki dernek kurma hakkı anayasadaki temel hak ve özgürlükler arasındadır bir kişilik hakkı olduğu için de anayasanın maddesine göre dokunulamaz devredilemez vazgeçilemez yine bu maddeye göre devlet bu hakkın kullanılmasını güçleştirmek bir yana güçleştiren koşulları ortadan kaldırma zorundadır dernek kurma hakkına ancak anayasanın ve maddelerinde yazılı nedenlerle da özüne dokunulmamak üzere sınırlar konulabilir söz konusu kural anayasanın maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin son fıkrası üniversite fakülte ve bunlara bağlı enstitüler veya yüksek okullar ile her türlü resmi ve özel eğitim ve öğretim müesseselerinde birden fazla öğrenci derneği kurulamıyacağı maddenin son fıkrası da bu kuralı pekiştirir biçimde bu adlarla her ne suretle olursa olsun başkaca dernek kurulamıyacağı kuralını getirmektedir anayasanın ve maddelerinin gerekli kıldığı temel hak ve özgürlükler açısından bu fıkraların anayasaya uygunluğunu savunmağa olanak yoktur ayrıca anayasanın maddesinde yer alan herkes önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir kuralının tüm yurttaşları kapsadığı ve öğrencilerin kapsam dışı bırakıldığı anlamını çıkarmağaesas sayısı karar sayısı olanak bulunmadığı ortadadır anayasanın dernek kurma hakkına sınır koymak üzere öngördüğü nedenler arasında öğrenci olmak gibi bir konu da yoktur öte yandan maddenin ikinci fıkrasına göre hiç kimse bir derneğe üye olmağa veya dernekte üye kalmağa zorlanamaz söz konusu kurallar ise öğrencileri bir derneğe girmeğe zorlama sonucunu verir çünkü zorlama yalnız maddî işkence olarak değil belirtilen kurallarda olduğu gibi hukuk formülleri içinde de yurttaşın önüne sürülebilir sayılı kanunun ve maddelerinin son fıkraları anayasanın maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesini bağlantılı bulunduğu maddelerle birlikte ele almak gerekecektir madde dernek kurmada kesin yasak bir de dernek kurma hakkının kullanılışından önce izin almak düzenini getirmektedir böylece kişilerin temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilmiş olmaktadır burada ayrıca anayasanın maddesi ilkesine de aykırılık vardır bir derneğin kanunlara aykırılığı kurulmasından önce tahmin edilemez aykırılığın kurulduktan sonra mahkeme karariyle saptanmasına gidilmek gerekir öte yandan sayılı kanunun maddesinin son fıkrası dış kökenli veya ilişkili dernekler yönünden adlî teminatı yok etmiştir dernek federasyon konfederasyonların yabancı ülke dernek temsilcilerini çağırmasını veya dışarıya temsilci göndermesini bakanlar kurulunun iznine bağlayan madde ise anayasanın maddesindeki seyahat özgürlüğü ilkesine tüm aykırıdır anayasamız önceden yasaklama izin keyfi dernek kapama gibi düzenlemelere müsaade etmez insanın gelişmesini sağlamak üzere engellemeleri önlemeye yönelmiştir sayılı kanun bu yönelişi hükümsüz bırakacak kuralları kapsamaktadır netekim madde dernek mensupları için olağan pasaport almanın ötesinde engelleyici bir izin esası koymuştur sayılı kanunun maddesi maddesinin üçüncü fıkra dışında kalan bölümü maddesinin son fıkrası ve maddesi anayasanın ve maddelerine aykırıdır kanunun maddesi siyasi partilerden birine kayıtlı öğrencilerin öğrenci derneklerine üye olmalarını yasaklamaktadır anayasanın maddesinde vatandaşların siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve çıkma hakkına sahip oldukları belirtilmiştir söz konusu kural ile öğrenciler hem anayasanın maddesindeki herkes hem de maddesindeki vatandaşlar deyimlerinin dışına atılmış olmaktadırlar maddenin birinci cümlesi olan dernek kurma hakkına sahip herkes derneklere üye olabilir kuralının maddenin ve bentleriyle yakın ilişkisi vardır bu bentler iptal edilirse sözü geçen kuralın bir sakıncası kalmaz aksi halde derneklere üye olma hakkının korunması için bu kuralın iptali gerekmektedir sayılı kanunun maddesinin birinci cümlesi ile birinci fıkrasındaki ile siyasi partilerden birine kayıtlı olan öğrenciler deyimi anayasanın maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında genel kurul toplantılarının dernek merkezinin bulunduğu yerden başka yerde yapılması yasaklanmaktadır eşyanınesas sayısı karar sayısı tabiatına da aykırı düşen kural anayasanın maddelerindeki genel temel esaslarla birlikte maddedeki toplanma hakkına maddedeki seyahat özgürlüğüne aykırıdır sayılı kanunun fıkrası bir hakkın alınması konusunda dernek faaliyetini yasaklamaktadır fıkrası ise dernek yöneticileri derneği temsilen dernek amaçlarına uymayan toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılamaz ve beyanda bulunamazlar ve dernek mensuplarını da bu yolda harekete teşvek edemezler hükmünü getirmiştir oysa anayasanın maddesine göre dernek sorumlularının değil herkesin silâhsız ve saldırısız her türlü toplantıyı tertiplemesi ve gösteri yürüyüşlerine de katılması genel varlık haklarındandır sayılı kanunun fıkrasındaki ve silâhlı kuvvetler personelinin bütün hakları deyimi ile a nın tümü anayasanın maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasında derneklerin askerlik ve savunma konularında eğitim ve öğrenim yapamayacaklarına özel kılıklar kullanamayacaklarına maddenin ilk fıkrasında ise derneklerin silâh ve patlayıcı madde bulunduramayacaklarına ilişkin yasaklar vardır yasaklar yerindedir ancak kimi dernekler için bu yasaların bakanlar kurulu karariyle i̇çişleri bakanlığınca kaldırılabileceği bu maddelerin öteki fıkralarından anlaşılmaktadır anayasanın maddesinin son fıkrasında kişiye aileye zümreye veva sınıfa imtiyaz tanınamayacağı ilkesi yer almıştır herhangi bir derneğe askeri eğilim yaptırma silâh bulundurma özel bir kılığı olma gibi olanaklar sağlanması apaçık bir imtiyazdır böyle dernekler kimi çevrelerin elinde ve fikir akımlarının buyruğunda bir baskı ve saldırma aracı olabilir kanunun maddesinin ikinci fıkrasının tümünün ve maddesinin ikinci fıkrasının ve ncı sözcükleri ile başlayıp gerekli olan sözcükleri ile biten bölümünün iptal edilmesi gereklidir sayılı kanunun maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre dernek federasyon ve konfederasyonların yetkili organlarınca alınacak bildiri yayımlama kararlarının birer nüshasının yer cumhuriyet savcılığına ve mülkiye âmirine alındı belgesi karşılığında ve aynı günde verilmesi zorunlu ve basın ve trt nin alındı belgelerini görmeden bunları yayımlamaları yasaktır bu kurallar anayasanın ve maddelerine aykırı düşmektedir çünkü anayasa ilkelerine göre herkes düşünce ve kanaatlerini söz yazı resim ile ve başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklayabilir ve yayabilir madde herkes bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme açıklama yayma ve bu alanlarda her türlü araştırmalarda bulunma hakkına sahiptir basın hürdür sansür edilemez devlet basın ve haber alma hürriyetini sağlayacak tedbirleri alır olaylar hakkında yayın yasağı konamaz kanun haber düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasi iktisadi malî ve teknik kayıtlar koyamaz kitap ve broşür yayımı izne bağlı tutulamaz sansür edilemez sayılı kanunun ve maddelerinin birinci fıkralarında i̇çişleri bakanlığı başta olmak üzere ilgili bütün bakanlıkların mülkiye âmirlerinin kolluk kuvvetlerinin istedikleri zaman derneklerin merkez müessese ve eklentilerine girebilecekleri ve her türlü denetimde bulunabilecekleri yazılıdır genel hukuk esaslarına göre kimi hakların varlığında ve kullanılmasında özel ve tüzel kişilere tanınan olanaklar açısından tam benzerlik ve eşitlik vardır bunu anayasanın genel nitelikte ve daha özel nitelikte maddeleriesas sayısı karar sayısı böylece düzenlemiştir sayılı kanunun sözü geçen kuralları ile tüzel kişilerin hayat hakları yok edilmek istenmektedir bu kurallar anayasanın maddelerine aykırıdır sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrasında yer alan mahkemece kapatılan derneklerin bütün para ve malları hazineye intikal eder kuralı anayasanın genel müsadere cezası konulmasını yasaklayan maddesinin son fıkrası ilkesine aykırı düştüğü gibi bu kuralla dernek tüzel kişiliğinin iradesinin tanınmadığı ve böyle bir dernek anlayışının tüzel kişilik hayatının yok sayılmasına kadar varacağı ortadadır sayılı kanunun maddesinin ve fıkralarında derneğe yabancı olan hükümet komiserine genel kurul çağrısının usulünce yapılıp yapılmadığını incelemek düzeni bozacak eylemler toplantının sürdürülmesine olanak bırakmayacak bir biçim alırsa toplantıyı tatil etmek ve gerekirse kolluk kuvvetlerinden zor kullanılmasını istemek görev ve yetkisi verilmektedir bu sonuç olarak işi dernek organlarının yok sayılmasına vardırır üyeleri istediğinde toplama isteğinde dağıtma gibi bir yetkinin dernek dışında bir güce bırakılması dernek iradesini ve şekli varlığını ta başından yok saymak demektir kural anayasanın ve maddelerine aykırıdır sayılı kanunun ve maddelerinin son cümlelerindeki ve dernek kapatılır ve her halde derneğin kapatılmasına karar verilir hükümleri de anayasanın maddesinin beşinci fıkrasındaki ceza sorumluluğu şahsidir ilkesine aykırı düşmektedir sözü geçen kurallar dernek görevlilerinden bir veya birkaçının kişisel yahut görev kusurlarını derneğin kapatılmasına yeterli görmüş ve böylece sorumlulara yönelmesi gerekli cezaiyi dernek mensuplarının tümüne çektirmek gibi bir yolu açık tutmuştur sayılı kanun tüm olarak türk toplumunda dernek kurma ve derneklerde bir arada çalışma hak ve özgürlüklerimin ereğine uygun biçimde kullanılmasını aşırı güçleştirir bir nitelik taşıdığından iptali istenen maddeler dışında kanunun tamamını da davamızın ereği olarak sunmaktayız