esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir tarihinde yayınlanan ve tarihinde yürürlüğe giren sayılı ceza muhakemesi kanununun maddesiyle sayılı ceza muhakemeleri usul kanununda yer almayan adli kontrol adı altında soruşturma evresinde bir kısım tedbirlere hükmedilebileceği düzenlenmiştir sözü edilen maddenin fıkrasında soruşturma evresinde şüpheli hakkında yurt dışına çıkamamak hâkim tarafından belirlenen yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraşlarına ilişkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak her türlü taşıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme makbuz karşılığında sürücü belgesini teslim etmek özellikle uyuşturucu uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dahil tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri cumhuriyet savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak silâh bulunduramamak veya taşıyamamak gerektiğinde sahip olunan silâhları makbuz karşılığında adlî emanete teslim etmek cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere aynî veya kişisel güvenceye bağlamak aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adlî kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek tedbirlerine hükmedilebileceği düzenlenmiştir ceza muhakemesi kanununun maddesinde belirtilen bu hükümlerin uygulanabilmesi için ön şartlardan biri üst sınırı üç yıl ve daha az hapis cezasını gerektiren suç sebebiyle yürütülen soruşturma olması gerekmektedir yani üç yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada adli kontrol uygulamasına karar verilmesi mümkün değildir söz konusu adli kontrol uygulamasının tutuklamaya alternatif olarak getirildiği aynı kanunun maddesinin fıkrasının son cümlesinde tutuklama kararında adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukuki ve fiili nedenlere yer verilir hükmünden açıkça anlaşılmaktadır bu husus cmknın maddesinin gerekçesinde tutuklama hâkimin şüpheli veya sanık hakkında ya bütünüyle hürriyetten yoksun bırakmaya yada tam serbest bırakmaya mecbur kılan bir tedbirdir adı geçenler ya bir yere kapatılacaklar veya tam serbest kalacaklardır tasarı bumaddesiylebuiki durum arasında adli kontrol kurumunu getirmiş bulunmaktadırkurum ilgiliyi özgürlüğünden yoksun kılmamakla birlikte gözlemeyi ve denetlemeyi olanaklı kılan tedbirlere tabi kılmaktadır böylece kişinin kaçması riski azaltılırken hürriyetten yoksun kılmanın zararları da ortadan kaldırılmış olmaktadırbu kurumdan sonra tutukluluk uygulaması istisnai hale gelmektedir adli kontrolün soruşturma evresinde uygulanmasında üç temel koşul vardır şüphelinin işlediği iddia olunan fiilin tutuklamayı gerektirecek bir suçu oluşturması cumhuriyet savcısının istemde bulunması sulh ceza hâkiminin kararı şeklinde ifade edilmiştir görüldüğü üzere tasarıda adli kontrol kurumunun uygulanması açısından herhangi bir sınırlamaya yer verilmemişken işlenenesas sayısı karar sayısı fiilin tutuklamayı gerektirebilecek bir suçu oluşturması yeterli görülmüşken kanunda bu konuda üst sınırı üç yıl ve daha az hapis cezasını gerektiren suç sebebiyle yürütülen soruşturma olması farklı bir düzenlemeye yer verilmiştir cmknın maddesi ve maddenin gerekçesine göre adli kontrol kurumunun tutuklamaya alternatif olarak düzenlendiği açıkça ortadır cmknın maddesinin fıkrasındaki tutuklama nedenleri var sayılan suçlar ve öngörülen ceza miktarları incelendiğinde bu suçlarla ilgili adli kontrolün uygulanması mümkün değildir bu suçlarla ilgili yürütülen soruşturmalarda şüpheli hakkında sulh hâkimi ya tutuklama kararı verecek ya da şüpheliyi serbest bırakıp onun hakkında adli kontrole karar veremeyecektir bu nedenle iptali istenen ibare anayasanın maddesinin fıkrasında tutuklamanın zorunlu hallerde uygulanacağı hükmüne aykırıdır i̇ptali istenen cmknın maddesinin fıkrasında yer alan üst sınırı üç yıl ve daha az hapis cezasını gerektiren suç sebebiyle yürütülen soruşturma ibaresinin sonucu olarak kişiler bakımından yükümlülük niteliği taşıyan ve cmknın maddesi gereğince yükümlülüğe uymamanın yaptırımı olarak tutuklama öngören tedbirler adli kontrol az ceza içeren suçlar bakımından uygulanabilirken daha fazla ceza içeren suçlar bakımından uygulanamamaktadır bu durum anayasanın türkiye cumhuriyetinin hukuk devleti olduğunu emreden eşitlik ilkesini düzenleyen ve suç ve cezalara ilişkin hükümler öngören maddelerine de aykırıdır hukuk devleti fiil ve işlemleri hukuka uygun insan haklarına saygı gösteren bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık yasaların üstünde anayasa ve yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir rg adaletli bir hukuk düzeni fiilin derecesine göre ceza verilmesini gerektirir bu ilke temel kanun niteliğindeki sayılı türk ceza kanununun temel ilkeler kısmında yer alan maddesinde suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur şeklinde ifade edilmiştir adalet ve eşitlik kavramları birbirleriyle iç içe geçmiş ve bağlantılı kavramlardır bu bakımdan söz konusu ibare eşitlik ilkesine de aykırıdır suç teşkil eden fiilin cezalandırılmasında ölçü fiilin korunan hukuki değer açısından yarattığı zarar veya zarar tehlikesi ağırlığıdır fiile göre saptanacak cezanın failin sübjektif durumuna göre ferdileştirilmesi de cezanın artırılıp azaltılması sonucunu yaratır fakat yasalar temel cezayı aynı fiili işleyenler için eşit genel ve objektif olarak belirler aynı fiil için kişiler açısından ayrı ayrı sonuçlar yaratacak ceza belirlemesine yönelik yasal düzenleme yapılamaz anayasamızın maddesi ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur hükmünü içermektedir bu kural cezada kanunilik kuralı olarak isimlendirilir cezada kanunilik kuralı öğretide suçta kanunilik kuralından daha önemli bir kural olarak kabul edilir cezalar kanun tarafından konulunca kanunun genel objektif ve anonim olma niteliği bunlarda yer alan cezaların da kim olursa olsun suçlular hakkında eşit olarak uygulanmasını gerektirir cezada hukuki eşitlik kuralı yasalarda dahi belirtilmiştir cezaların fiilin ağırlığı ile orantılı olması da hukukun genel kuralı olduğu kadar ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralının da bir sonucudur ceza işlenilen hukuka aykırı bir fiilinesas sayısı karar sayısı yarattığı zarar veya tehlikenin karşılığı olarak uygulanan bir müeyyide türü olduğuna göre ceza ile filin yaratacağı zarar veya tehlikenin ağırlığı arasında bir oran uyumluluk bulunması zorunludur ceza kanunları düzenlenirken suçların korunan hukuki değere göre belirlenmesinin mantığı da budur suç teşkil eden hukuka aykırı fiilin yarattığı zarar veya tehlike ile uyumlu olmayan bir cezalandırma sistemi devlet faaliyetinin esasını teşkil eden her türlü manevi adalet kavramını bir yana bırakmak demektir böyle bir sistem ceza adaleti ilkesi ve cezada bulunması gereken nitelikler ile uyumsuzluk yaratır aym cezanın şahsa değil fiile göre tertibi ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralının da doğal sonucudur nitekim anayasa mahkemesi de tarih ve sayılı kararında aynı esasları benimsemiş ceza ile fiilin kamunun huzur ve sükûnunu güvenini bozucu etkisi arasında oran bulunmasını zorunlu görmüştür rg nisan no aynı şekilde yukarıda değinildiği üzere türk ceza kanununun maddesinde suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur hükmüyle paralel bir düzenleme getirilmiştir bu açıklamalar ışığında iptali istenen hüküm gereğince az ceza gerektiren suçlarla ilgili adli kontrol tedbirine hükmedilebilirken daha çok ceza gerektiren suçlarla ilgili uygulanamaması cezalandırma cezada kanunilik kuralına ve dolayısıyla anayasanın maddesine aykırıdır yukarıda gerekçeli olarak belirtilen sebeplerle şüpheli müdafiince yapılan talep nedeniyle verilecek kararda uygulama imkânı bulunan sayılı ceza muhakemesi kanununun maddesinde yer alan üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren ibaresinin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır bu nedenle mahkememizce yapılan başvurunun kabulüne ve yüksek mahkemenizce sayılı ceza muhakemesi kanununun maddesinde yer alan üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektirenibaresinin sayılı kanun ve anayasanın maddesi gereğince iptaline karar verilmesi arz ve talep olunur