esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir davacı evlat edinmeyi ve bu ilişkinin kaldırılması sebebini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava hakkını kullanmıştır ancak evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçtiği için davası reddedilmiştir evlatlık ilişkinin kaldırılmasına ilişkin dava hakkının kullanılmasını evlat edinme işlemden itibaren beş yılla sınırlayan türk medeni kanununun maddesi hükmü anayasanın ve maddelerine aykırıdır şöyle ki anayasanın maddesinde cumhuriyetin nitelikleri sayılırken türkiye cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiş maddesi ise anayasa hükümlerinin yasama yürütme ve yargı organlarını idare makamlarını diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu kanunların anayasaya aykırı olamayacağını maddesi herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip bulunduğunu hükme bağlamış maddesinde ise temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği bu sınırlamaların anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir evlat edinme ile evlat edinenle evlatlık arasında doğal soybağına yakın bir soybağı ilişkisi kurulmaktadırtmk bunun sonucu olarak evlat edinme ile ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlat edinene geçmektedir tmk türk medeni kanunu evli bir kimsenin tek başına evlat edinmesine kanunda sayılan belirli durumlarda izin vermiş bunun dışında evli bir kimsenin tek başına evlat edinmesinin mümkün olmadığını eşlerin ancak birlikte evlat edinebileceklerini hükme bağlamıştır kanunun eşler ancak birlikte evlat edinebilirler hükmü ile evli bir kimsenin birlikte evlat edinmenin imkansız olduğu bazı durumlarda tek başına evlat edinmesine imkan veren maddesinin ikinci fıkrasının iptali isteği anayasa mahkemesine itiraz yoluyla götürülmüş yüksek mahkeme tarihli esas karar sayılı kararıyla bu hükümlerin anayasaya aykırı olmadığı sonucuna vararak itiraz başvurusunu reddetmiştir kanun kurulmuş olan evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını gerektiren sebepleri ve maddesinde göstermiştir madde evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa cumhuriyet savcısı veya her ilgilinin evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebileceğini hükme bağlamış noksanlıklar bu arada ortadan kalkmış veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa bu yola gidilemeyeceğini öngörmüştür anayasa mahkemesine başvurulmasına karar verilen somut olayda evli bir kimse birlikte evlat edinmenin imkansız olduğu kanunda gösterilen belli durumlar bulunmadığı halde tek başına evlat edinmiştir başka bir ifade ile kanunun izin vermediği bir evlatlık ilişkisi kurulmuştur kanun maddesinde dava hakkının evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşeceğini hükme bağlamıştır bu maddede öngörülen ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkının düşeceğine ilişkin düzenlemenin altında yatan temel sebep evlat edinme ile kurulan soybağı ilişkisi üzerindeki çekişmeyi bitirmek ve bu ilişkinin her zaman dava ile ortadan kaldırılabilmesi imkanını vermemek suretiyle ilişkiye istikrar kazandırmaktır kuşkusuz kanun koyucunun bu amacı kanunun izin verdiği bir evlatlıkesas sayısı karar sayısı ilişkisi kurulmuş ise anlaşılabilir ortada kanunun kesin biçimde yasakladığı bir evlatlık ilişkisi söz konusu ise bu ilişkinin kaldırılmasını dava etme hakkının işlem tarihinden itibaren beş yılla sınırlandırılması kanuna aykırı bir ilişkiyi ilelebet sürdürmek anlamına gelir ki yasa koyucunun bunu arzulamadığı açıktır nedenle madde metnindeki ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl ifadesi anayasanın maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz öte yandan anayasanın maddesi temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceğini bu sınırlamaların ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağını hükme bağlamıştır hukuk devletinin bir gereği olan ölçülülük ilkesi yasa koyucu için bağlayıcıdır bu ilke anayasa mahkemesinin çeşitli kararlarında vurgulandığı gibi elverişlilik gereklilik ve orantılılık ilkelerini içerir elverişlilik getirilen kuralın ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını gereklilik getirilen kuralın ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve orantılılık ise getirilen kural ile ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade eder anayasa mahkemesinin tarihli esas karar sayılı kararı ölçülülük ilkesi nedeniyle devlet sınırlamadan beklenen kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengeyi sağlamakla yükümlüdür i̇tiraz konusu kural dava hakkını ölçüsüz şekilde sınırladığından anayasanın maddesine ve anayasa hükümlerinin yasama yürütme ve yargı organlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır şeklindeki maddesine aykırı bir düzenlemedir anayasaya göre herkes meşru vasıta ve yollardan yararlanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir bu hak anayasada herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmamıştır i̇tiraz konusu kural kişinin dava açma hakkını ölçüsüz bir şekilde sınırlandırmakta ve hakkın özüne dokunmaktadır somut olayda davacının eşi sağ iken böyle bir dava açmakta korunmaya değer bir hukuki yararı bulunmadığından yargıtay i̇çtihadı birleştirme büyük genel kurulunun tarihli ve sayılı kararı ancak eşinin ölümünden sonra bu hakkını kullanabilecektir böyle bir halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçmiş ise başka bir ifade ile olayda olduğu gibi eşi evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçtikten sonra ölmüş ise işlem üzerinden beş yıl geçmiş olduğu için davacı hiçbir zaman dava açamayacak demektir nedenle sözü edilen kuralın hak arama özgürlüğünün özüne dokunduğundan anayasanın maddesine de aykırı olduğu kanaatine varılmıştır öte yandan anayasa mahkemesi kocanın soybağının reddi davası açma hakkını her halde doğumdan başlayarak beş yılla sınırlayan türk medeni kanununun maddesinin birinci fıkrasındaki her halde doğumdan başlayarak beş yıl ibaresini tarihli esas karar sayılı kararıyla anayasaya aykırı bulmuş ve iptal etmiştir rg gün ve sayı babalık davasında da çocuğun dava hakkını ergin olduğu tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süreye bağlayan türk medeni kanununun maddesinin ikinci fıkrasındaki hiç kayyım atanmamışsa çocuğun ergin olduğu tarihte işlemeye başlar hükmünü tarihli esas karar sayılı kararıyla yine anayasaya aykırı görerek iptal etmiş bu hükmün iptali nedeniyle aynı maddenin ikinci fıkrasının kalan bölümünün de uygulanma olanağı kalmadığından iptaline karar vermiştir rg gün sayı bu kararlarda ortaya konulan iptal gerekçeleri evlat edinenle evlatlık arasındaki soybağı tesis eden evlat edinme işleminin kaldırılması davası için de geçerli olmak gerekir karar yukarıda açıklanan sebeplerleesas sayısı karar sayısı davada uygulanacak kural niteliğinde olan türk medeni kanununun maddesinde yer alan ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl şeklindeki düzenlemenin anayasanın ve maddelerine aykırı olduğu kanaatine varıldığından sözü edilen hükmün iptali için anayasanın nci ve sayılı anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanunun ncı maddesi gereğince anayasa mahkemesine itiraz başvurusunda bulunulmasına temyiz incelemesi bakımından anayasa mahkemesine itiraz başvurusunun bekletici mesele sayılmasına anayasanın ve sayılı kanunun maddesi gereğince davanın temyiz incelemesinin işbu başvurunun anayasa mahkemesinin kaydına giriş tarihinden itibaren beş ay süreyle bekletilmesine gerekçeli başvuru kararının aslının dava dosyası içindeki belgelerin aslına uygunluğu onaylı örneklerinin dizi listesine bağlanarak anayasa mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi