esas sayısı karar sayısı  tarihli ve sayılı i̇ş kanunu ile türkiye i̇ş kurumu kanununda değişiklik yapılmasına dair kanunun maddesi ile değiştirilen sayılı i̇ş kanununun maddesinin fıkrasında yer alan özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da ibaresinin anayasaya aykırılığı sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasında yer alan özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da hükmü ile geçici iş ilişkisinin özel istihdam büroları aracılığı ile kurulabilmesine olanak tanınmaktadır yasanın maddesinin ve fıkraları ile kamu ve yeraltı maden işleri dışında alt işveren sözleşmeleri aracılığıyla kamu ve yeraltı maden işyerlerinde de çalışma hayatının bütün alanlarında yeni ve daha elverişsiz bir çalışma kategorisi ihdas edilmiştir anayasanın maddesine aykırılığı sayılı yasanın maddesinin fıkrası ile getirilen özel i̇stihdam büroları aracılığıyla geçici i̇ş i̇lişkisi kiralık işçilik anayasanın maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti ilkesi ile çelişmektedir yasama organı sosyal haklar ile ilgili düzenleme yaparken sosyal hukuk devleti ilkesi ile bağlıdır sosyal haklarla ilgili düzenlemeler sosyal devlet ilkesine aykırı olamaz sosyal devlet ilkesi kişiler açısından öznel bir hak getirmemesine rağmen yasamayı hukuki yönden bağlayıcı bir değere sahip olmanın ötesinde devlet için olumlu yükümlülükleri gerekli kılmaktadır kanun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasında yer alan özel istihdam büroları aracılığı ile geçici iş ilişkisi kurulabilmesine olanak tanıyan düzenleme sosyal hukuk devleti ilkesine ilişkin yerleşik anayasa mahkemesi kararları ışığında devletin temel haklar konusunda olumlu edim yükümlülüğüne aykırı ve bununla çelişen olumsuz edimler ortaya çıkaran bir düzenlemedir anayasa mahkemesi çok eski kararlarında da yeni kararlarında da sosyal devlet ilkesini yasaların anayasaya uygunluğunun denetlenmesinde ölçü normlarından biri olarak değerlendirmiştir anayasa mahkemesi esas ve sayılı kararında bu ilkenin yasamayı anayasaya uygun düzenleme açısından bağladığını ortaya koymuştur anayasa mahkemesi yeni tarihli kararlarında da bu yaklaşımını sürdürmüştür yüksek mahkeme esas ve sayılı kararında sosyal hukuk devleti ilkesini ve bu ilkenin devlete getirdiği yükümlülükleri şöyle tanımlamaktadır anayasanın maddesinde nitelikleri belirtilen sosyal hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren kişilerin huzur refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen çalışma hayatını geliştirmek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan milli gelirin adalete uygun biçimde dağıtılması için gereken önlemleri alan sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir çağdaş devlet anlayışı sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla anayasanın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini bu yolla bireylerin refah huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılaresas sayısı karar sayısı anayasanın insan haklarına saygılı sosyal bir hukuk devleti ilkesi konumuz açısından özellikle önemlidir anayasa mahkemesi esas ve sayılı kararında sosyal devlet ilkesinin geniş bir yorumunu yaparak bu yönde devlete sosyal hakları geliştirme yükümlülüğü olduğu vurgulamıştır kararda sosyal hukuk devleti sosyal hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen çalışma hayatını geliştirmek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten olarak tanımlanmıştır yasama organı yasama faaliyetinde hükümleri arasında yer alan sosyal devlet ilkesini sosyal haklarla ilgili yasal düzenlemeler yaparken esas almak zorundadır sayılı kanunun maddesinin fıkrasında özel istihdam bürolarına geçici iş ilişkisi kurma hakkı verilmiş ancak sayılı i̇ş kanunun maddesinde belirtilen iş sözleşmesinin unsurları olan işgörme edimi bağlılık ve ücret ödeme ediminin anılan düzenlemede öngörülen yeni sözleşme biçiminde nasıl tanımlanacağına yer verilmemiştir bu konuda i̇ş kanununda başkaca bir düzenleme bulunmadığından fiili olarak ikili iş ilişkisini üçlü ya da çoklu iş ilişkisine dönüştürülebilmesinin yolu açılmıştır sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasının özel istihdam büroları eliyle geçici iş ilişkisi oluşturulmasına olanak tanıyan hükmü iş sözleşmesinin işçi açısından daha koruyucu olan ikili karakterini değiştirerek işçilerin kiralanmasına izin veren sonuçlara yolaçtığı için anayasının maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti ilkesine aykırıdır iptali gerekir anayasanın ve maddelerne aykırılığı sayılı kanunun maddesnn fıkrası le hdas edlen özel sthdam büroları aracılığıyla geçc lşks kurulmasına lşkn hüküm anayasanın maddesnde yer alan çalışma ve sözleşme özgürlüğü ve maddesnde güvence altına alınan çalışma hakkını hlal eder ntelktedr anayasanın maddes herkes dledğ alanda çalışma ve sözleşme hürryetlerne sahptr özel teşebbüsler kurmak serbesttr devlet özel teşebbüslern mllî ekonomnn gereklerne ve sosyal amaçlara uygun yürümesn güvenlk ve kararlılık çnde çalışmasını sağlayacak tedbrler alır hükmünü çermektedr sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrası le yasal statüye kavuşturulan özel sthdam bürosu le şç arasında yapılacak sözleşme görünüşte anayasanın maddesnde öngörülen serbestlk lkesne dayalıdır i̇şç stemezse öi̇b le kralık şçlk sözleşmes yapmaz ve bunun yerne i̇ş kanununda yer alan dğer daha elverşl sözleşme bçmlern terch eder ancak bu şeklde yapılacak sözleşmelern sözleşme özgürlüğü kapsamında değerlendrlemeyeceğ açık br gerçeklktr özel sthdam büroları elyle geçc lşks kurulmasının yasal hale dönüştürülmes le şverenlern daha az malyetl olan bu çalışma türünü terch etmeler sonucunun ortaya çıkacağı ve şçler şverenlern daha elverşl dğer sözleşme türlerne zorlayamayacakları açıktır ülkemzde mlyon kşnn şsz olduğu düşünüldüğünde öngörülen çalışma düzen hç kuşku yok emek stsmarına yol açacaktır kanun koyucu tarafların ktsad güçlernn eşt olmadığı lşksnde soyut br özgürlük ve serbestlk lkesnden hareket edemez dledğ alanda çalışma ve sözleşme hürryet ancak çalışanın korunması lkes hukukunun nsp emredc olma lkes ve şverenn sözleşme özgürlüğünün şç lehne sınırlanması le brlkte ele alınmalıdır tarafların sözleşmes yapma serbests bu lkelerle sınırlıdır aks halde anayasanın sosyal veesas sayısı karar sayısı ekonomk hükümler anlamını ytrecektr yasa le şverenn sözleşme serbests hukukunun temel lkesne aykırı br bçmde genşletlrken şçnn sözleşme özgürlüğü flen sınırlanmaktadır bu bakımdan anılan düzenleme anayasanın maddesne aykırıdır anayasanın maddes çalışma herkesn hakkı ve ödevdr hükmünü çermekte ve devletn çalışanların hayat sevyesn yükseltmek çalışma hayatını gelştrmek çn çalışanları ve şszler korumak çalışmayı desteklemek şszlğ önlemeye elverşl ekonomk br ortak yaratmak ve çalışma barışını sağlamak çn gerekl tedbrler alır dyerek devlete çalışma hayatı le yükümlülük getrmştr anayasanın maddesnde yer alan çalışanların hayat sevyesn yükseltmek çalışma hayatını gelştrmek çalışanları ve şszler korumak ve çalışma barışını sağlamak fadeler devlete olumlu edm borcu yükleyen lkelerdr bu lkelern çalışma hayatı le lgl düzenlemeler yapılırken esas alınması zorunludur çalışma hayatı le lgl düzenlemelern bu esaslarla çelşmemes bunları hlal etmemes asıldır i̇ş mevzuatının esasını oluşturan taraflı sözleşmes düzenn ortadan kaldırmaktadır bu uygulamayla şç kralamak mümkün hale gelmektedr özel sthdam büroları aracılığıyla geçc lşks yen br sthdam bçmdr sayılı kanunun maddesnn fıkrası le oluşturulan ve kamuoyunda kralık şçlk olarak adlandırılan özel sthdam büroları aracılığıyla geçc lşks çalışanların düzensz belrsz ve daha kötü koşullarda çalıştırılması sonucunu doğuracağından anayasanın maddesnde öngörülen çalışanların hayat sevyesn yükseltmek hedef le çelşmektedr ayrıca bu hüküm çalışanları koruyucu ntelkte olmadığı çn anayasanın maddesnde yer alan çalışanları ve şszler korumak lkes le de bağdaşmamaktadır yukarıda belrtlen gerekçelerle düzenleme anayasanın maddesne aykırıdır ptal gerekr maddesne aykırılığı anayasanın maddes çalışma şartları ve dnlenme hakkını güvence altına almıştır anayasanın maddesnde aynen şu hükme yer verlmştr kmse yaşına cnsyetne ve gücüne uymayan şlerde çalıştırılamaz küçükler ve kadınlar le bedenî ve ruhî yeterszlğ olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar dnlenmek çalışanların hakkıdır ücretl hafta ve bayram tatl le ücretl yıllık zn hakları ve şartları kanunla düzenlenr sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrası le getrlen ve özel sthdam bürolarına geçc lşks kurma yetks veren yen çalışma bçm özellkle dnlenme ve tatl haklarını flen ortadan kaldırıcı ntelktedr yasada sözleşmenn tanımı yapılmadığı çn kralık çalışmanın belrl sürel belrsz sürel tam zamanlı mı yarı zamanlı mı olacağı belrszdr çalışma saatler ve hafta tatl genel tatl ve yıllık znler hakkında br belrleme yapılmamıştıresas sayısı karar sayısı i̇ş kanununun hafta tatl ücret başlıklı maddesnde bu kanun kapsamına gren şyerlernde şçlere tatl gününden önce üncü maddeye göre belrlenen günlernde çalışmış olmaları koşulu le yed günlük br zaman dlm çnde kesntsz en az yrmdört saat dnlenme hafta tatl verlr çalışılmayan hafta tatl günü̈ çn şveren tarafından br karşılığı olmaksızın günün ücret tam olarak ödenr hükmü yer almaktadır kralık şçlern hafta tatl hak etmeyecek şeklde daha kısa sürelerle çalıştırılmaları halnde ücretl hafta tatl hakkı ortadan kalkablecektr i̇ş kanununun genel tatl ücret başlıklı maddesnde bu kanun kapsamına gren şyerlernde çalışan şçlere kanunlarda ulusal bayram ve genel tatl günü olarak kabul edlen günlerde çalışmazlarsa br karşılığı olmaksızın günün ücretler tam olarak tatl yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün çn br günlük ücret ödenr hükmü yer almaktadır kralık şçler açısından bu hükmün uygulanmasında da sıkıntılar yaşanacaktır sayılı kanunun yıllık ücretl zne hak kazanma ve zn kullanma dönem başlıklı maddes yıllık ücretl zne hak kazanmak çn gerekl sürenn hesabında şçlern aynı şverenn br veya çeştl şyerlernde çalıştıkları süreler brleştrlerek göz önüne alınır şu kadar br şverenn bu kanun kapsamına gren şyernde çalışmakta olan şçlern aynı şverenn şyerlernde bu kanun kapsamına grmekszn geçrmş bulundukları süreler de hesaba katılır br yıllık süre çnde nc maddede sayılan haller dışındak sebeplerle şçnn devamının keslmes halnde bu boşlukları karşılayacak kadar hzmet süres eklenr ve bu suretle şçnn zn hakkını elde etmes çn gereken br yıllık hzmet süresnn btş tarh gelecek hzmet yılına aktarılır i̇şçnn gelecek zn hakları çn geçmes gereken br yıllık hzmet süres br öncek zn hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hzmet yılına doğru ve yukarıdak fıkra ve nc madde hükümler gereğnce hesaplanır i̇şç yukarıdak fıkralar ve nc madde hükümlerne göre hesaplanacak her hzmet yılına karşılık yıllık znn gelecek hzmet yılı çnde kullanır şeklndedr kanunun bu açık hükmü karşısında kralık şçlern yıllık zn haklarını nasıl kullanacakları belrszdr bu nedenle düzenleme anayasanın maddesnn son fıkrası le güvence altına alınan ücretl hafta ve bayram tatl le ücretl yıllık zn haklarını ortadan kaldırdığı çn ptal gerekr anayasanın ve maddelerne aykırılığı sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrası le oluşturulan özel sthdam büroları elyle geçc lşks kurulmasına olanak tanıyan yen sthdam bçm anayasanın ve maddelernde güvence altına alınan sendka kurma ve sendka üyelğ toplu sözleşmes ve grev haklarını kullanılmaz hale getrmes açısından da anayasaya aykırıdır sayılı kanunda öngörülen yen sthdam bçmne lşkn olarak sendkal haklar le lgl sadece hüküm yer almaktadır kanunun maddesnn fıkrasının bendnde i̇şyerndek geçc şçlern sthdam durumuna lşkn blgler varsa şler sendka temslcsne bldrmekle yükümlüdür hükmü yer alırken maddesnde i̇şçnn kayıt dışı çalışması sendkaya üye olması veya olmaması ya da asgar ücretn altında ücret ödenmes şartlarını taşıyan anlaşmalar hükmüne yer verlmştr kanunun maddesnn fıkrasının bendndek hükmün sendkal hakların kullanımıyla lgs yoktur kanunun maddesnn hükmü breysel olumlu ve olumsuz sendka özgürlüğünü güvence altına almış görünse de sendkal hakların kırılgan karakter ve türkyenn toplu hukuku sstemnn özellkler nedenyle bu hakların gerçekleşmes çn özel düzenlemelere htyaç olduğu açıktır sendkalesas sayısı karar sayısı hakların standart çalışma bçmnde dah kullanımının öneml engellerle karşı karşıya olduğu düşünülecek olursa atpk ve güvencesz br çalışma bçm olan kralık şçlkte sendkal hakların özel olarak korunması gerektğ açıktır ülkemzde büro şkolunda mlyon bn şç çalışırken bunların sadece yaklaşık bn sendka ve toplu sözleşmes hakkından yararlanablmektedr büro şkolunda sendkalaşma oranı yüzde cvarındadır büro şkolunda standart sözleşmes le çalışanların yok mertebesnde olduğu dkkate alınırsa kralık şçlk uygulamasında daha vahm br tablonun ortaya çıkacağı daha net bçmde görülür sayılı kanunda özel sthdam büroları şçlernn görevlendrldkler şyerlerndek sendkalara üye olup olamayacakları ve varsa yürürlüktek toplu sözleşmelernden yararlanıp yararlanamayacakları le lgl hçbr düzenleme bulunmamaktadır özel sthdam bürosu le sözleşmes mzalayan şç özel sthdam bürosunun şçs olmasına rağmen şgücünü geçc lşks le kralandığı başka br şverene özgüleyecek ödünç lşksnn sona ermesnde tekrar büroya dönecek ve başka br şverenle ödünç lşks kurulana kadar şsz kalacaktır bu çalışma düzen şçnn sürekl olarak yer değştrmesne yol açtığı çn şçnn sendkal haklarını olumsuz etkleyecektr bugünkü sendkal mevzuata göre bu şeklde çalışan şç özel sthdam bürosunun şçs sayılacağından geçc lşks le çalıştığı şyernn şkolu sektörü şçnn mesleğ ne olursa olsun ancak özel sthdam bürosunun kurulu bulunduğu şkolunda br sendka kurablecek veya kurulu br sendkaya üye olablecektr br özel sthdam bürosunun brbrnden farklı br çok şkolunda brbryle lgsz mekan ve zamanda brbryle lgsz şkollarında ve sektörlerde kurduğu geçc lşksyle çalışan büro şçlernn sendkalaşma toplu sözleşmes ve grev haklarını kullanmaları dğer şçlere göre neredeyse mkansızdır sayılı sendkalar ve toplu i̇ş sözleşmes kanununda br şçnn sendka üyes olması toplu sözleşmesnden yararlanması temel unsura dayandırılmıştır i̇şyer ve şkolu br şç çalıştığı şyernn at olduğu şkolunda kurulu br sendkaya üye olablr ya da şçler çalıştıkları şyernn bağlı olduğu şkolunda br sendka kurablrler özel sthdam bürosu üzernden kraya verlen br şç eğer flen yaptığı esas alacak olursak çalıştığı şkolunda kurulu br sendkaya üye olması gerekmektedr eğer bu şçnn flen yaptığı değl de büroyu şyer olarak esas alacak olursak bu kez büronun hang şkoluna grdğne bakarak hang şkolunda kurulu sendkaya üye olacağına karar verlecektr eğer şç kullanıcı şverenn şçs olarak kabul edlecekse bu kez kullanıcı şverenn aynı şkoluna gren şyer ya da şyerlernn toplamından oluşan şletmede toplu sözleşmes yapılablmes çn sayılı kanunun aradığı bell sayıda şçnn de aynı sendkaya üye olması gerekr örneğn eğer kullanıcı şverenn sadece aynı şkolunda tek br şyer var se bu şyernde çalışan şçlern yarıdan fazlası tek br sendkanın üyes olacak bu şyerlernde toplu sözleşmes yapmak çn çoğunluk ve yetk tespt şlemler yapılablecektr kanunun aradığı çoğunluk şartlarına haz sendka bakanlıktan toplu sözleşmes yapma yetks aldıktan sonra lgl şverene çağrı yapacak ve normal şartlarda toplu sözleşme görüşmeler başlayacak ve sözleşme görüşmeler anlaşmayla sonuçlanırsa br toplu sözleşmes mzalanacaktır eğer kullanıcı şverenn aynı şkolunda brden fazla şyer var se bu şyerler farklı llerde se bu kez şletme toplu sözleşme yetks çn bu kez türkye genelnde bulunan bu şyerler çn aranan yüzde çoğunluğu sağlamak zorundadıresas sayısı karar sayısı eğer özel sthdam bürosu şyer olarak kabul edlecekse aynı şlemler bu kez özel sthdam bürosu üzernden hele farklı yerlerde şubeler var se bütün bu şubeler üzernden kraya verlen şçlern toplam sayısı üzernden sendka çoğunluğu ve yetk şlemler yapılacak ve bu aşama olumlu sonuçlanırsa toplu sözleşmes yapılacaktır ancak bu varsayımlar kâğıt üzernde geçerldr uygulamada çok büyük zorluklar yaşanacağı açıktır örneğn sendka özel sthdam büroları üzernden çoğunluk sayısına ulaştığını varsaydığı gün özel sthdam bürosu sendkanın sahp olduğu çoğunluğu değştrecek ve bozacak şeklde yen şçler şe alır ya da üç bazı şçlern sözleşmesn sona erdrrse sendka çoğunluğa ulaşamayacaktır özel sthdam bürosu üzernden kraya verlen şç ay gb kısa süre çalıştırılırsa herhang br sendkaya üye olmasının önem olmayacaktır çünkü üyes olduğu sendka br toplu sözleşmesnn tarafı oluncaya kadar geçen süre çnde şç şnden ayrılmış olacaktır dolayısıyla br toplu sözleşmes bağıtlanmış olsa ble br önem olmayacaktır i̇şyer olarak kullanıcı şverenn şyer esas alınırsa durum yne çözümsüzdür örneğn kralık şç ay süre le metal şkolunda kurulu br şyernde çalışırken metal şkolunda kurulu br sendkaya üye olacak ve daha sonra gıda şkolunda çalıştırılmak üzere kralandığında öncek çalışmasında metal şkolundak sendka üyelğnn br önem kalmayacaktır türkyenn toplu hukuku sstemnde sendka üyelğ ve toplu sözleşmes düzen şyer ve şyernn bağlı olduğu şkolu esasına dayalı olarak yürütülmektedr eğer kralık şçlern kraya veren özel sthdam bürosu üzernden tanımlanacaksa bu kez özel sthdam bürolarının hang şkoluna grdğnn belrlenmes gerekr bu kez de ortaya şöyle br sonuç çıkacaktır br grup şçsn gıda br grup şçsn maden br grup sçsn eğlence şkolunda faalyette bulunan şyerlerne kraya veren özel sthdam bürosu çn mevcut toplu sözleşmes düzen dışında eğret br şkolu tanımı cat etmek gerekecektr böyle br durumda da bnlerce şçy çeştl llerde dağınık şkollarında kurulu şyerler çn kralayan özel sthdam bürosunun doğası gereğ sürekl değşen grş çıkışların yaygın olduğu brkaç aylık sözleşmelerle çalışan şçlern net sayısını tespt etmek bunun üzernden sendka çoğunluğu ve toplu sözleşmes yetk tespt şlemler yapmak gerekecektr dyelm olağanüstü br gayretle bu başarıldı ve ay gb br sürede toplu sözleşmes yapıldı bu kez de zaten aylık sürelerle çalıştırılan şçnn breysel sözleşmes sona ereceğ çn bu toplu sözleşmesnn şç çn br önem kalmayacaktır dahası on bnlerce şçy bünyelernde toplayacak özel sthdam bürolarında şçler bulmak onlara ulaşmak ortak hareket etmelern sağlamak neredeyse mkansız hale gelecektr bütün bu hususlar doğal olarak grev hakkını da kapsayacaktır toplu sözleşmesnn sürecnn karmaşıklığına bağlı olarak grev hakkının kullanımı da mkansız hale gelecektr grev hang şyernde yapılacaktır örneğn grev özel sthdam bürosunda söz konusu olduğunda büro greve katılmayan şçler kralamaya devam edeblecek mdr on bnlerce kayıtlı şçs olan büro da grev nasıl etkl olacaktır bu nedenle düzenleme br bütün olarak sendkal hakları oluşturan anayasanın ve maddelerne açıkça aykırıdır ptal gerekr anayasanın maddesne aykırılığıesas sayısı karar sayısı anayasanın maddesnde yer alan ücret emeğn karşılığıdır devlet çalışanların yaptıkları şe uygun adaletl br ücret elde etmeler ve dğer sosyal yardımlardan yararlanmaları çn gerekl tedbrler alır hükümleryle ücret hakkını garant altına almıştır sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında öngörülen özel sthdam büroları elyle gerçekleştrlmesn öngörülen geçc lşks le ortaya çıkacak yen sthdam bçmnde şçlern ücret ve benzer alacaklarına hak kazanma koşulları yasal koruma altına alınmamıştır i̇ş kanununun maddesnn fıkrasında yer alan alt şveren ana şveren lşklernde şçnn çalıştığı şyeryle lgl olarak kanundan sözleşmesnden veya alt şverenn taraf olduğu toplu sözleşmesnden doğan yükümlülüklerden alt şverenle brlkte asıl şveren de müteselsl sorumludur hükmü özel sthdam bürosu ve kullanıcı şveren arasındak lşkde söz konusu değldr sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında geçc lşks özel sthdam bürosu le br şveren arasında geçc şç sağlama sözleşmes yaptığında ortaya çıkan durumu anlatırken bu üçlü lşknn tanımı konumu kapsamı ve şverenn şçye karşı sorumluluklarının aşamaları belrlenmemştr örneğn özel sthdam bürosu sözleşme yaptığı şçy şverene kraladığında daha açık br fade le şçy kullanıcı şverene kralama vaadyle br sözleşme le bağladığında ücret ödemes ne zaman başlayacak şçnn özel sthdam bürosu le sözleşme yaparak görmeye hazır olduğu ama flen çalıştırılmadığı dönemde şçnn ücretn kmn ödeyeceğ bu noktada özel sthdam bürosunun sorumlulukları nasıl olacağı kullanıcı şverenn kendsne gönderlen kralık şçnn şe başlama gününü nasıl belrleyeceğ bu konuda özel sthdam bürosunun gönderdğ tarhn esas alınacağı konularında belrszlk bulunmaktadır bununla brlkte kralandığı şyernde çalışma süres dolan şçye özel sthdam bürosuna ger gönderldğnde yen çn bekleme süresnde ücret ödenp ödenmeyeceğ şçnn ücret ve haklarının düzeyn belrlemede kullanılacak olan emsal şç uygulamasının özel sthdam bürosuna dönüldüğünde de ücretten ndrm yapılamaz amr hükmü nedenyle bu ücretnn ödenmesne devam edlp edlmeyeceğ konularında hçbr düzenlemeye yer verlmemştr bu nedenle çalışma lşksnde çalışanın ücret hakkının korunması devletn koruyucu olma yükümlülüğünün yerne getrlmemes anayasanın maddesne aykırılık çermektedr dğer yandan özel sthdam bürosunun kraya verdğ şçlern ücret ve dğer haklarını ödemes konusunda kullanıcı şverenn müteselsl sorumluluğu düşünülmedğ gb kullanıcı şverene bu konuda kontrol ve denetm görev de verlmemştr sayılı kanunun maddesnn fıkrasının bendne göre geçc lşks kurma yetks almak üzere kuruma başvurulan tarhte brüt asgar ücret tutarının yüz katına denk gelen mktarda temnat verlmş olması halnde kurum tarafından geçc lşks kurma yetks verleblr kralık şçlern ücretnn garants bu temnata bağlanmıştır özel sthdam bürosu bldğmz anlamda br şyer organzasyonu olmadığı sadece aracılık faalyet yürüteceğ çn flas vb nedenlerle ödeme acz çne düşmes halnde bu temnat mktarı yeterl olmayacaktır örneğn özel sthdam bürosu şç kraya verdğnde br ay ücret ödemez ödeme güçlüğüne düşer ve büroyu kapatıp kaybolursa bu temnat şç alacaklarını karşılamayacaktır kralık şçlern alacaklarının güvenceye alınmamış olması ücret hakkının korunmasına lşkn maddedek anayasal hükmün hlal ntelğndedr geçc lşks uygulamasının yaygınlaşması sonucunda şgücü pyasasında rekabete dayalı br anlayış egemen olacağından şçnn pazarlık gücünü olumsuz etklenecektr buesas sayısı karar sayısı durum adaletl ücret lkesnn gerçekleşmesne olanak bırakmayacağı çn anayasanın maddesne aykırılık taşımaktadır dğer yandan özel sthdam büroları elyle geçc lşks kurulan şçlern ücret dışındak tazmnat benzer alacaklarına lşkn hakları da ortadan kaldırılmaktadır aralıklarla da olsa aynı şverenn aynı veya farklı şlernde çalışan şçnn flen çalıştığı süre br yılı aşınca bu şç hem halen yürürlükte olan sayılı kanunun maddesne göre kıdem tazmnatına hak kazanır oysa özel sthdam bürosu üzernden kralanan şç yıl aynı şverenn yanında çalışma yükümlülüğünü yerne getremedğnden kıdem tazmnatı hakkından yararlanamamaktadır br şç br özel sthdam bürosu üzernden br yıl çnde farklı kullanıcı şverenlere kralandığında bu şçnn kıdem özel sthdam bürosu üzernden bütün çalıştığı süreler dkkate alınarak mı hesaplanacaktır yoksa kullanıcı şverenlern her brnde çalıştığı süreler kıdemnde dkkate alınacaktır konusunda her hang br yasal düzenleme yapılmamıştır kullanıcı şveren br şçy yasanın emredc hükmü nedenyle br yıldan az br süre çn çalıştıracaktır dolayısıyla şçnn br yıllık kıdeme kullanıcı şveren üzernden ulaşması söz konusu olamayacaktır dğer yandan özel sthdam bürosunun aynı şçy br yıl çnde farklı kullanıcı şverenlere aylık sürey dolduracak şeklde kraya vermes br zorunluluk olmadığı gb özel sthdam bürosu bakımından arzulanır br durum da olmayacaktır çünkü özel sthdam bürosu şçnn kend üzernden çalışmasıyla kıdem kazanarak senelk ücretl zn hakkı ve kıdem tazmnatı hakkı kazanmasına zn vermeyecektr özel sthdam bürosu kralık şçnn şveren olarak tanımlandığı çn aynı özel sthdam bürosu üzernden çeştl kullanıcı şverenlere kraya verlen şçnn kıdem br yılı aştığında kıdem tazmnatından km sorumlu olacaktır bütün bu hususlar sayılı yasada belrszdr bu nedenle ücret hakkının br parçası olan kıdem tazmnatı hakkı da belrszlğn korumaktadır anılan gerekçelerle bu özel yen sthdam şekln öngören düzenleme anayasanın maddesne aykırıdır ptal gerekr anayasanın maddesne aykırılığı anayasanın maddes sosyal güvenlk hakkını düzenlemektedr maddeye göre herkes sosyal güvenlk hakkına sahptr ve devlet bu güvenlğ sağlayacak gerekl tedbrler alır ve teşklatı kurar bu hükümlern devlete olumlu edm yükümlüğü getrdğ açıktır özel sthdam büroları aracılığıyla kralanan şçler sadece çalıştıkları döneme lşkn breysel ve kolektf sosyal haklardan mahrum kalmayacaklardır bu kategorde çalışanların emekl olma hakkı da cdd br rskle karşı karşıyadır sosyal güvenlk mevzuatına göre yen şe başlayan br kşnn emeklye ayrılarak yaşlılık aylığına hak kazanablmes çn şartlar oldukça ağırdır sayılı kanunun maddesnn knc fıkrası bendne göre lk defa tarhnden sonra sgortalı olan kadın erkek yaşını doldurmuş olması ve gün malullük yaşlılık ve ölüm sgortası prm bldrmş olması gerekr ya da yaş hadlerne yıl eklenmek ve gün prm bldrm yapılmış olması halnde de yaşlılık aylığına hak kazanılır yılda ay çalışan br kralık şç normal şartlarda yıl yılda ay çalışan br kralık şçnn yıl yılda ay çalışan br kralık şç yıl adına prm yatırılmış olması koşuluyla emekl olablr ya da yaş haddnden kadın se erkek se yaşını doldurmuş ve adlarına gün prm bldrlmş olması koşuluyla yaşlılık aylığına hak kazanablrler yılda ayesas sayısı karar sayısı çalışan ya da yılda adına ay prm bldrlen br kralık şç yaş nedenyle emekl olablmes çn yıl çalışması gerekecektr kısaca bu yasayla şçler emekl olma hakkını da kaybedeceklerdr sayılı kanunun sayılı kanunun maddesn değştren maddesnn fıkrasında özel sthdam bürosu şçsne lşkn tarhl ve sayılı i̇ş sağlığı ve güvenlğ kanunu tarhl ve sayılı sosyal sgortalar ve genel sağlık sgortası kanunu le sayılı kanundan doğan yükümlülükler sayılı kanunun nc maddes saklı kalmak kaydıyla özel sthdam bürosu tarafından yerne getrlr hükmüne yer verlmştr bu düzenlemeye göre şçnn sosyal güvenlğe lşkn haklarından sgorta prm vb özel sthdam bürosu sorumlu olacaktır ancak ücret ödeme yükümlülüğünün geçc çalışılan dönemle sınırlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda büronun sgorta prm ödeme yükümlülüğünün de bu dönemle sınırlı olacağı anlaşılmaktadır br başka deyşle kralık şçler sosyal güvenlğe lşkn haklardan ancak flen çalıştıkları dönemlerde yararlanablecekler çalışmadıkları dönemler çn örneğn sağlık hakkından yararlanablmek çn kısm sürel çalışan şçler örneğnde görüldüğü üzere prmlern kendlern yatırmak zorunda kalacaktır yne sgorta prmler çalıştıkları süre le sınırlı yatacağı çn kralık şçlern emekllk koşullarını sağlamaları da oldukça güç olacaktır sonuç olarak kralık şçler ücret sürekllğnn yanı sıra sosyal güvenlkten yararlanma bakımından da çok ağır sorunlarla karşı karşıya kalacaktır sayılı kanunun maddesnn fıkrasının bendnde de belrtldğ üzere geçc şç çalıştıran şverenn i̇ş sağlığı ve güvenlğ kanunu bakımından yükümlülükler eğtm verme ve gerekl tedbrler alma le sınırlanmıştır i̇ş sağlığı ve güvenlğ kanununa lşkn dğer yükümlülüklerden denetleme yükümlülüğü rsk değerlendrmes yapma yükümlülüğü blg verme yükümlülüğü sağlık gözetm yükümlülüğü şyer hekm ve güvenlğ uzmanı görevlendrme yükümlülüğü özel sthdam bürosu sorumlu olacaktır özel sthdam bürosunun bu yükümlülüklernn çoğunu yerne getrmes flen mkânsızdır dolayısıyla geçc şçler sağlıksız ve güvensz çalışma koşullarına kazalarına cnayetlerne ve meslek hastalıklarına terk edlecektr sayılı kanunun i̇şkanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında öngörülen yen sthdam bçmnn sosyal güvenlk hakkı açısından doğuracağı br dğer olumsuzluk se sayılı kanunla düzenlenen şszlk sgortası hakkına lşkndr i̇şszlk sgortası mevzuatına göre br kşnn şszlk ödeneğne hak kazanablmes çn hzmet akdnn sona ermesnden öncek son gün şszlk sgortası prm ödemes ve son üç yıl çnde gün sgortalı olarak çalışıp şszlk sgortası prm ödemş olması gerekmektedr bu şartı yerne getren sgortalı şszlere gün şszlk ödeneğ ödenr dolayısıyla her sefernde aydan yan günden az örneğn gün ay gb sürelerle çalışan kralık şçnn şszlk sgortasından yaralanması hukuken mümkün olmayacaktır sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında öngörülen özel sthdam büroları elyle geçc lşks kurulmasına olanak tanıyan ve böylece yen br sthdam bçm ortaya çıkaran düzenleme bu halyle sosyal güvenlk hakkının kullanılmasını flen ve hukuken kısıtlayacağından anayasanın maddesne aykırıdır ptal gerekr anayasanın maddesne aykırılığıesas sayısı karar sayısı sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında yer alan ve geçc lşks kurma yetksn özel sthdam bürolarına tanıyan düzenlemenn anayasanın maddes çerçevesnde de ele alınması gerekmektedr anayasanın maddes temel hak ve hürryetler özlerne dokunulmaksızın yalnızca anayasanın lgl maddelernde belrtlen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanablr bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratk toplum düzennn ve lak cumhuryetn gereklerne ve ölçülülük lkesne aykırı olamaz hükmünü çermektedr anayasanın maddes anayasanın kısmı bölümünde yer alan sosyal ve ekonomk haklar çn de geçerldr dolayısıyla sosyal haklarla lgl yapılacak düzenlemelerde sınırlandırma lkeler maddenn öngördüğü sınırlama lkeler ve güvence ölçütlerne aykırı olamayacaktır temel hak ve özgürlüklernn özüne dokunulamaması bu hakların bütünüyle veya kısmen kullanılamaz hale getrlmemes kağıt üzernde ve göstermelk haklar halne dönüşmemes le lgl br güvencedr kuşkusuz özüne dokunulamaması sadece sözel ve bçmsel br ölçüt değldr hakkın kullanımını ortadan kaldırılan dolaylı düzenlemeler yasal boşluklar belrszlkler ve zorluklar da hakkının özünü ortadan kaldırıcı ntelktedr sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesn değştren maddesnn fıkrasında öngörülen özel sthdam büroları elyle geçc lşks kurulmasına olanak tanıyan ve böylece yen br sthdam bçm ortaya çıkaran düzenleme yukarıda açıklandığı üzere anayasanın ve maddelerne aykırıdır bu bakımdan anayasanın maddesnde öngörülen temel hak ve özgürlüklern özlerne dokunulamayacağı lkesn hlal ettğnden anayasanın maddesne de aykırılık taşımaktadır ptal gerekr anayasanın maddesne aykırılığı sayılı kanunun i̇ş kanunun maddesn değştren maddesnn fıkrasında özel sthdam bürolarına geçc lşks kurma yetks veren düzenleme anayasanın eştlk ve ayrımcılık yasağı lkesn de hlal etmektedr yasa le taraflı sözleşmes le çalışan şçler yanında üç taraflı kralama sözleşmes le daha elverşsz koşullarda çalışan yen br şç kategors hdas edlmektedr bu şçler aynı yaptıkları halde sırf sözleşmelernn bçm nedenyle dğer şçlern sahp olduğu çeştl haklardan flen veveya hukuken mahrum kalmaktadırlar anılan düzenlemenn bçmsel açıdan dah eştlk lkesn sağladığını söylemek mümkün değldr anayasanın maddesinde yer alan hiçbir kişiye aileye zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz kuralı özel istihdam bürolarına işçi kiralama imtiyazı tanınarak ihlal edilmektedir i̇şçi kiralama imtiyazı bir aracılık faliyeti sözleşmesi değildir i̇şçinin emek gücünü işverenin dışında başka bir kişiye sunmasına ilişkin yeni bir tür sözleşmedir bu sözleşmede taraflar eşit değildir ve anayasanın maddesinde belirtilen sözleşme hürriyeti ilkesine aykırıdır burada genel sözleşme özgürlüğünden farklı olarak sadece bir grup işverene tanınan bir imtiyaz söz konusudur bu imtiyazla iş ilişkisinin tarafı olmayan iş gördürmeyen bir zümre sırf işçi kiralama faaliyeti üzerinden kazanç sağlayacaktır belirtilen gerekçelerle sayılı kanunun i̇ş kanunun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasında özel istihdam bürolarına geçici iş ilişkisi kurma yetkisi veren düzenleme anayasanın maddesine aykırıdır iptali gerekir yukarıda açıklanan sebeplerle sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasında öngörülen özel istihdam büroları eliyle geçici iş ilişkisi kurulmasına olanak tanıyan ve böylece yeni bir istihdam biçimi ortaya çıkaran düzenlemeninesas sayısı karar sayısı anayasanın ve maddelerine aykırı olması nedeniyle iptali gerekir dava konusu yapılan sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin fıkrasında yer alan özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da ibaresi hakkında yüksek mahkemenizce verilecek olası bir iptal kararı sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren maddesinin diğer fıkraları ile sayılı kanunun ve maddelerinin de uygulanamaması sonucunu doğuracaktır bu durumda şüphesiz takdir yüksek mahkemenize ait olmak üzere sayılı kanunun maddesinin numaralı fıkrası gereğince sayılı kanunun i̇ş kanununun maddesini değiştiren madde