esas sayısı karar sayısı tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle değiştirilen sayılı maden tetkik ve arama genel müdürlüğü kanununun ek inci maddesinin ikinci fıkrasının anayasaya aykırılığı düzenlemenin anlamı ve kapsamı dava konusu sayılı kanunun inci maddesiyle değiştirilen sayılı maden tetkik ve arama genel müdürlüğü kanununun ek inci maddesi şu şekildedir ek madde maden tetkik ve arama genel müdürlüğü nci maddede belirtilen görevleri kapsamına giren iş ve hizmet konularında tarihli ve sayılı kamu kuruluşlarının yurt dışındaki i̇halelere katılması hakkında kanuna tabi olmaksızın bağlı bulunduğu bakanlık onayı ile yurt dışında arama ve araştırma faaliyetleri yapmaya bu faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla yurt dışında şirket kurmaya yerli veveya yabancı gerçek veya tüzel kişilerle yurt dışında şirket veya ortaklık kurmaya imtiyazlı ortak olmaya şirketler veya ortaklıklarla ilgili her türlü pay hisse senedi ve diğer ortaklık paylarını alıp satmaya ve yurt dışında çalışma büroları açmaya yetkilidir maden tetkik ve arama genel müdürlüğünün yurt dışı faaliyetleriyle ilgili yurt dışında çalıştırılacak personelin niteliği görev süresi bunlara ödenecek ücretler ile harcamalara ilişkin usul ve esaslar bakanlar kurulunca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir dava konusu değişiklik yapılmadan önceki madde metni ise şu şekildedir ek madde ek md maden tetkik ve arama genel müdürlüğü görev kapsamına giren jeolojik etütler ve maden arama faaliyetleri ile ilgili iş ve hizmet konularında tarihli ve sayılı kanuna tabi olmadan bağlı bulunduğu bakanlık onayı ile yurt dışında işin gereği olarak yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerle ortaklık kurmak suretiyle veya tek başına ücret karşılığı arama ve araştırma yapabilir bu faaliyetleri kontrol ve nezaret etmeye ve bu konulardaki usul ve esasları tespit etmeye bağlı olduğu bakanlık yetkilidir bu faaliyetler nedeniyle yurt dışında görevlendirilecek kuruluş personeli hakkında sayılı harcırah kanunu hükümleri uygulanır bu iş ve hizmetlerde kullanılacak kuruluşa ait makina ve ekipman ile işletme malzemeleri gümrük kanunu ve türk parasının kıymetini koruma kanunu hakkındaki mevzuat hükümlerine uygun olarak yurt dışına çıkarılabilir gerektiğinde yurt dışından satın alınan bu kabil makina ve ekipman ülkeye getirilebilir bu iş ve hizmetlerle ilgili gelirlere ilişkin uygulamalar mali yıl bütçe kanunları ve diğer ilgili mevzuat çerçevesinde düzenlenir yapılan değişiklik çerçevesinde mtanın yurtdışı faaliyetlerinde görevlendirilecek personelin özlük hakları konusunda sayılı harcırah kanunu yerine çıkartılacak biresas sayısı karar sayısı bakanlar kurulu kararı uygulanacaktır yani yurtdışında çalıştırılacak olan mta personelinin niteliği görev süresi bunlara ödenecek ücretler ile harcamalara ilişkin usul ve esasların bakanlar kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir ancak sayılı maden tetkik ve arama genel müdürlüğü kanununun nci maddesi şu şekildedir madde mta enstitüsünün başlıca vazifesi memleketimizde işletmeğe elverişli maden ve taşocağı sahaları bulunup bulunmadığını ve işletilen maden ve taşocaklarının daha faydalı surette işletilmelerinin nelere mütevakkıf olduğunu araştırmak ve buna muktazi veya müteferri bulunan arama ameliyatı fenni ve jeolojik tetkikat kimyevi tahlil ve fenni tecrübeler yapmak harita almak plan mürtesem maktalar resmetmek proje ve fenni raporlar rantabilite hesapları tanzim etmek gibi bütün teknik ve ilmi işleri görmek ve memleketin madenlerinde ve maden sanayiinde çalışacak türk mühendis fen memuru ustabaşı ve mütehassıs işçi yetiştirmektir bu maddeden de anlaşılacağı gibi mta memurlar ve diğer personel aracılığıyla sürekli olarak kamu hizmeti sunan bir tüzel kişiliktir her türden personelinin özlük haklarının anayasanın inci maddesine göre kanunla belirlenmesi gerekmektedir anayasaya aykırılık sorunu anayasanın nci maddesinde yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmektedir anayasa mahkemesinin pek çok kararında yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesinden anlaşılması gereken açıklanmıştır anayasa mahkemesine göre kanunla düzenleme ilkesi düzenlenen konudan yalnız kavram ad ve kurum olarak söz edilmesi değil bunların kanun metninde kurallaştırılmasıdır kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir anayasada kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir bu nedenle anayasada öngörülen ayrık durumlar dışında kanunlarla düzenlenmemiş bir alanda kanun ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez i̇ptali talep edilen bu düzenleme ile yürütmeye verilen yetkinin sınırları belirsiz ve bağımsız nitelikte bir yetkidir düzenleme ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilmiştir bu nedenlerle düzenleme yetkisinin bakanlar kuruluna bırakılması anayasanın nci maddesine aykırıdır anayasanın inci maddesinde de devletin kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür denilmektedir devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetim ve denetimleri altında genel ve ortak gereksinimleri karşılamak kamu yararını ya da çıkarını sağlamak için yapılan ve topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinlikler olarak tanımlanan kamuesas sayısı karar sayısı hizmetinin kamu hukukunun genel ilkeleri gereğince doğrudan idare kuruluş ve kurumları eliyle kamusal yönetim biçimine göre yürütülmesi asıl ve olağandır anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasında ise memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir ancak mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır hükmü yer almaktadır anayasa mahkemesinin birçok kararında anayasanın inci maddesinin ikinci fıkrasının kapsamına giren kişilerin statülerine ve özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği bu konuların düzenlenmesinin idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılmasının anayasaya aykırı olacağı hususu vurgulanmıştır bu itibarla maden tetkik ve arama enstitüsü genel müdürlüğü bünyesinde yurtdışında çalıştırılacak olan her türden personelin niteliği görev süresi bunlara ödenecek ücretler ile harcamalara ilişkin usul ve esasların kanun yerine bakanlar kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenmesi anayasanın inci maddesine aykırılık teşkil etmektedir dava konusu tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun inci maddesiyle değiştirilen sayılı maden tetkik ve arama genel müdürlüğü kanununun ek inci maddesinin ikinci fıkrası yukarıda açıklanan gerekçelerle anayasanın nci ve inci maddelerine aykırıdır iptal edilmesi gerekir tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesiyle sayılı askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kanununa nci maddesinden sonra gelmek üzere eklenen maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kanununa dava konusu sayılı kanunun nci maddesi ile eklenen maddesi şu şekildedir madde askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde veya ülke güvenliği ile doğrudan ilgili türk silahlı kuvvetlerine tahsisli ve fiilen kullanımında olan araziler harekat ve savunma amaçlı yerlerdeki tesisler konut ve sosyal tesisler hariç ile özel güvenlik bölgesi ilan edilen yerlerdeki tesisler rafineri petrokimya tesisleri ve eklentileri ile nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler hakkında tarihli ve sayılı kıyı kanununun kıyılar sahil şeritleri doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan arazilere ilişkin yapı ve yapılaşmaya dair sınırlayıcı hükümleri ile üncü maddesi hükümleri ve nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler hakkında tarihli ve sayılı zeytinciliğin islahı ve yabanilerinin aşılattırılması hakkında kanunun sınırlayıcı hükümleri uygulanmaz düzenlemenin anlamı ve kapsamı eklenen bu madde ile asıl amaçlananın şimdiye kadar ülkemizde var olmayan nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler hakkında tarihli ve sayılı kıyı kanununun kıyılar sahil şeritleri doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan arazilere ilişkin yapı ve yapılaşmaya dair sınırlayıcı hükümlerinin ve tarihli ve sayılı zeytinciliğin islahı ve yabanilerinin aşılattırılması hakkında kanunun sınırlayıcı hükümlerinin uygulanmaması olduğu anlaşılmaktadır diğer yandan askeri yasak bölgeler veesas sayısı karar sayısı güvenlik bölgelerinde veya ülke güvenliği ile doğrudan ilgili türk silahlı kuvvetlerine tahsisli ve fiilen kullanımında olan araziler harekat ve savunma amaçlı yerlerdeki tesisler konut ve sosyal tesisler hariç ile özel güvenlik bölgesi ilan edilen yerlerdeki tesisler rafineri petrokimya tesisleri ve eklentileri hakkında da sayılı kıyı kanununun sınırlayıcı hükümleri de uygulanamaz kılınmaktadır daha da önemlisi bu amaçla yapılacak olan yapıların ve sürdürülecek olan faaliyetleri başkaca herhangi bir kurala bağlanmaksızın bu iki kanunun sınırlayıcı hükümleri devre dışı bırakılmaktadır ve sayılı kanunların uygulanmayacak olan sınırlayıcı hükümleri yerine uygulanacak herhangi bir düzenleme öngörülmemektedir sonuç olarak bu tesislerin yapımı ve ilgili faaliyetlerin sürdürülmesine yönelik kamusal nitelikli ve kanuni dayanağa sahip hiçbir koruma olanağı kalmamaktadır ayrıca sayılı kıyı kanunun amacı denfz tabff ve sunf göl ve akarsu kıyıları fle bu yerlerin etkisinde olan ve devamı niteliğinde bulunan sahil şeritlerinin doğal ve kültürel özelliklerini gözeterek koruma ve toplum yararlanmasına açık kamu yararına kullanma esaslarını tespit etmek şeklinde belirlenmiştir sayılı kanunun üncü maddesinde kanunla belirlenen kamu yararına kullanım esaslarıyla ilgili istisnalara da yer verilmiştir buna göre askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde veya ülke güvenliği ile doğrudan ilgili türk silahlı kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerlerde konut ve sosyal tesfsler harfç̧ özel kanun hükümlerfne dfğer özel kanunlar uyarınca belfrlenmfş̧ veya belfrlenecek yerlerde ise özel kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerine uyulur denilmiştir sayılı kanunda belirlenen istisnalar askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri ülke güvenliği ile doğrudan ilgili türk silahlı kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler olarak sayılmış ve bu yerler için özel kanun hükümlerine uyulacağı belirlenmiştir ayrıca diğer özel kanunlar uyarınca da belirlenebilecek yerlerde ise sayılı kanuna aykırı olmayan hükümlerin uygulanacağı düzenleme altına alınmıştır sayılı kanun ile sayılı askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kanununa maddesi olarak eklenen hükümle sayılı kanunda belirlenen istisna kapsamındaki yerlere ilaveten rafineri petrokimya tesisleri ve eklentileri ile nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler de eklenmek suretiyle sayılı kıyı kanununun kıyılar sahil şeritleri doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan arazilere ilişkin yapı ve yapılaşmaya dair sınırlayıcı hükümleri ile üncü maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir sayılı kanunun maddesi olarak getirilen istisna hükmünde yer alan askeri ve güvenlik bölgeleriyle ilgili düzenlemeler sayılı kıyı kanununun üncü maddesindeki istisna ile örtüşmekte iken anlaşılmaz bir şekilde aynı istisnayı getirmiş olan sayılı kanunun üncü madde hükmünün uygulanmayacağı da belirtilmiştir bu ifade şeklinden yapılan düzenlemenin amacının askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri ile savunma amaçlı yerler için istisnai düzenleme yapmak olmadığı asıl amacın rafineri petrokimya tesisleri ve eklentileri ile nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler ile ilgili olduğu anlaşılmaktadır zaten ilgili kanunda istisna kapsamında bulunan kamu yararı açısından da tartışma götürmez askeri bölgeler atıfta bulunulan kanunda yer alan istisnayı da devre dışı bırakacak şekilde yeniden sayılarak ekonomik amaçlı tesislerin bu ifadeler arasına gizlenmesi sağlanmıştır diğer yandan sayılı kıyı kanununda ekonomik amaçlı tesisler için de ayrıntılı kurallar getirilmiş ve korunması amaçlanan bu yerler için kamu yararına uygun yapılaşma veesas sayısı karar sayısı faaliyetlerin nasıl yapılacağı tanımlanmıştır rafineri petrokimya tesisleri ve eklentileri ile nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesisler ve faaliyetler için de aynı kurallara uygun olarak kamu yararı gözetilmek suretiyle kıyıların kullanılması olanaklı olup bu gibi ekonomik faaliyetlerin hiçbir kurala tabi olmaksızın yürütülmesinin önünün açılması anayasal kurallara açıkça aykırılık teşkil etmektedir anayasaya aykırılık sorunu anayasanın üncü maddesinde kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır deniz göl ve akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir kıyılarla sahil şeritlerinin kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir kuralı yer almaktadır sayılı kıyı kanununun da dayanağı ve çerçevesi anayasanın üncü maddesiyle çizilmiştir dava konusu kanun hükmü anayasanın üncü maddesine aykırı bir biçimde kanunla düzenlenmesi gereken kıyılardaki yapılaşmaların bir kısmına ilişkin içeriği belirsiz bir istisna durumu yaratmaktadır anayasanın üncü maddesi gereğince devletin hüküm ve tasarrufu altındaki deniz göl ve akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinin kamu yararı önceliği gözetilerek özel ve tüzel kişilerin kullanımına açılmasının kanunla düzenlenmesi gerektiği açıktır sayılı kanunda açıklanan yapılaşma sınırlamalarından istisna olarak herhangi bir kurala ve sınırlamaya tabi kılınmaksızın anayasanın verdiği yetkiye göre kabul edilen kanunun sınırlayıcı hükümlerinin başka bir kanunla kaldırılarak kıyıların kullanıma açılması anayasanın üncü maddesine açıkça aykırıdır diğer yandan dava konusu kanun hükmü nükleer santral projeleri kapsamında yapılması öngörülen tesis ve faaliyetler hakkında tarihli ve sayılı zeytinciliğin islahı ve yabanilerinin aşılattırılması hakkında kanunun sınırlayıcı hükümlerinin de uygulanmayacağını öngörürken anayasanın üncü maddesi gereğince tabiat varlıkları arasında görülmesi gereken ve kanunen koruma altında olan zeytinliklerin de akıbeti sınırları belirsiz bir istisna hükmü karşısında korunmasız kalmaktadır bu bakımdan düzenleme anayasanın üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir anayasanın inci maddesinde devletin temel amaç ve görevleri türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü ülkenin bölünmezliğini cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır denilmektedir anayasanın sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması başlıklı ncı maddesinde de herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir çevreyi geliştirmek çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir hükmü yer almaktadır anayasanın inci maddesiyle kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlama ve insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlama ödevi devlete verilirken ncı maddesiyle de herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu belirtilerek bu hakkı korumanın yine devletin ödevi olduğu vurgulanmaktadıresas sayısı karar sayısı devlete verilen bu görevlerin yaşama geçirilmesi bakımından çevre mevzuatıyla getirilen düzenlemeler büyük önem taşımaktadır anayasanın inci ve ncı maddeleri ile devlete verilen görevlerin yerine getirilmesi kıyılarda yürütülen ekonomik ve güvenlikle ilgili faaliyetlerin belli bir plan ve program çerçevesinde yapılması ve bu faaliyetlerin gözetimi ve denetimi ile gerçekleşebilir anayasada yer alan sağlıklı ve dengeli çevre kavramına doğal güzelliklerin korunduğu kentleşme ve sanayileşmenin getirdiği hava ve su kirlenmesinin önlendiği bir çevre kadar işin niteliğine göre belirli esaslara uygun olarak kıyılardaki yürütülen ekonomik ve güvenlikle faaliyetlerin gerçekleştirildiği çevrenin de gireceği kuşkusuzdur anayasanın ncı maddesinde ifade edilen sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının sağlanmasına ilişkin ödevlerin somut tedbirlerle bağlanması ve bu tedbirlerin de hukuk devleti ilkesi gereği kanunla düzenlenmesi gerekir bununla birlikte söz konusu ödevlerin ne şekilde yerine getireceğine ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapılmaksızın çeşitli tesis inşaatlarının ve faaliyetlerin sayılı kıyı kanunu ile sayılı zeytinciliğin islahı ve yabanilerinin aşılattırılması hakkında kanunun sınırlayıcı hükümlerinden istisna kılınması anayasanın ncı maddesi ve üncü maddelerinde sözü edilen çevre hakkı ve kıyıların kamu yararına kanun yoluyla korunması ödevleriyle bağdaşmaz ayrıca dava konusu kanun hükmü öngördüğü istisna nedeniyle ortaya çıkardığı belirsizlik herhangi bir kuralasınırlamaya tabii olmama durumu nedeniyle anayasanın nci maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesi ile örtüşmemektedir çünkü hukuk devletinin en temel unsurlarından birisi belirlilik ilkesidir yapılan düzenleme kişilerin uymakla yükümlü olduğu normlar bakımından belirsizliğe neden olmuştur anayasanın inci maddesinde devletin amaç ve görevleri sayılmıştır i̇ptali talep edilen düzenleme temel haklardan olan çevre hakkına ilişkin devletin temel ödevinin yerine getirmesine yönelik düzenleme yapmaması dolayısıyla anayasanın inci maddesine ve kanunla düzenlenmesi gereken bir alanda kanun yoluyla kurala bağlamaksızın bir istisna oluşturması nedeniyle de yasama yetkisinin tbmmye ait olduğu ve devredilmezliğine ilişkin anayasanın nci maddesine de aykırıdır yukarıda açıklanan nedenlerle tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun nci maddesiyle sayılı askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kanununa nci maddesinden sonra gelmek üzere eklenen maddesi anayasanın nci inci nci üncü ncı ve üncü maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun üncü maddesi ile tarihli ve sayılı türkiye atom enerjisi kurumu kanununa eklenen yapı denetimi başlıklı ek madde in anayasaya aykırılığı tarihli ve sayılı türkiye atom enerjisi kurumu kanununa dava konusu sayılı kanunun üncü maddesiyle eklenen yapı denetimi başlıklı ek madde şu şekildedir yapı denetimiesas sayısı karar sayısı ek madde nükleer santral sahalarında yapılacak yapılar hakkında tarihli ve sayılı yapı denetimi hakkında kanun hükümleri ile tarihli ve sayılı i̇mar kanununun fenni mesuliyete ilişkin hükümleri uygulanmaz ancak bu yapıların yapı denetimi türkiye atom enerjisi kurumu tarafından yetkilendirilen tüzel kişiliğe sahip yapı denetimi kuruluşları tarafından denetim kuruluşu ile nükleer santralin lisans sahibi arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yapılır yapı denetiminin bu kuruluşlar tarafından yapılması nükleer santral lisans sahibinin münhasır ve kusursuz sorumluluğunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmaz bu yapılara ilişkin olarak yapılacak yetkilendirme ve denetimlerle ilgili usul ve esaslar ile yapı denetimi kuruluşu ile nükleer santral lisans sahibi arasında akdedilecek hizmet sözleşmesinin kapsamına ilişkin hususlar çevre ve şehircilik bakanlığının görüşü alınarak türkiye atom enerjisi kurumu tarafından bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir düzenlemenin anlamı ve kapsamı tamamının iptali talep edilen dava konusu bu yasa hükmü çevre ve insan sağlığı açısından büyük riskler barındıran nükleer santral sahalarında yapılacak olan yapıların denetimini sayılı yapı denetimi hakkında kanunun hükümleri dışına taşımaktadır nükleer santral sahalarındaki yapıların denetiminde hükümsüz kılınan sayılı kanunun inci maddesinin birinci fıkrası ise şu şekildedir bu kanunun amacı can ve mal güvenliğini teminen imar plânına fen sanat ve sağlık kurallarına standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir anayasanın inci maddesi gereğince devlete yüklenen temel amaç ve görevleri arasında bulunduğu şüphesiz olan can ve mal güvenliğini teminen yapılması gereken yapı denetiminin başka bir kurallar bütünüyle düzenlenmesi gerekecektir ayrıca sayılı i̇mar kanununun fenni mesuliyete ilişkin hükümleri de nükleer santral sahalarında yapılacak olan yapılar söz konusu olduğunda uygulanmayacaktır anayasanın inci maddesinde ifadesini bulan devletin temel amaç ve ödevleri arasında bulunduğu tartışmasız olan yapı denetiminin somut tedbirlerle nasıl yerine getirileceği şüphesiz kanun koyucunun takdirindedir bu anlamda kanun koyucu yapı denetimi ya da imar mevzuatıyla da bağlı değildir bununla birlikte nükleer santral sahalarındaki yapılara ilişkin söz konusu ödevlerin ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin yeni bir kanuni düzenleme de dava konusu kanun hükmünde öngörülmemektedir yeni bir kanuni düzenleme yerine ise bu yapıların yapı denetimi türkiye atom enerjisi kurumu tarafından yetkilendirilen tüzel kişiliğe sahip yapı denetimi kuruluşları tarafından denetim kuruluşu ile nükleer santralin lisans sahibi arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yapılır denilerek öncelikle bu yapıların denetimi yetkilendirilecek bir tüzel kişilik ile nükleer santralin lisans sahibi arasında imzalanacak sözleşme ile sınırlandırılmaktadır ek olarak çevre ve şehircilik bakanlığının görüşü alınarak atom enerjisi kurumu tarafından çıkarılacak olan bir yönetmeliğin ise yapılacak yetkilendirme ve denetimlerle ilgili usul ve esaslar ile yapı denetim kuruluşu ile nükleer santral lisans sahibi arasında akdedilecek hizmet sözleşmesinin kapsamına ilişkin hususları düzenlemesi öngörülmektedir diğer yandan dava konusu maddenin üçüncü cümlesinde yapı denetiminin bu kuruluşlar tarafından yapılması nükleer santral lisans sahibinin münhasır ve kusursuz sorumluluğunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmaz denilmektedir nükleer santrallerde anayasaya uygun kanuni dayanağı olan bir yapı denetimi söz konusu olmayacağı için ortaya çıkacak olan çevresel ve insan sağlığı açısından riskli bir durumda münhasır ve kusursuz sorumluluğun kısmen veya tamamen lisans sahibi üzerinde bırakılması anayasaya aykırılığıesas sayısı karar sayısı ortadan kaldırmamaktadır şöyle ki yapı denetiminde asıl amaç kamu adına ve denetlenenden bağımsız olarak yapılacak olan denetim ile herhangi bir riskli durumun ortaya çıkmasını engellemektir denetimin denetlenenden bağımsız olarak yapılması gerekirken bir yönetmelik ile belirlenecek çerçevede işveren konumundaki nükleer santral lisans sahibinin bir hizmet sözleşmesi ile kiralayacağı ya da iş ilişkisi kuracağı yüklenicinin yapacağı yapı denetimi sonucunda münhasır ve kusursuz sorumluluğunun olması anayasal olarak garanti altında olan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının gereğini yerine getirmeyecektir anayasanın amacının herhangi bir nükleer felaket yaşanması durumunda ortaya çıkacak olan çevresel ve insani risklerin münhasır ve kusursuz sorumluluğunun kimde olacağından ziyade kanuni dayanağı olan kamu adına gerçekleştirilecek olan bağımsız bir yapı denetimi ile bu risklerin ortaya çıkmasının engellenmesi olduğu açıktır özetle iptali istenen dava konusu kanun hükmü ile nükleer santral sahalarındaki yapıların denetimi konusunda sayılı yapı denetimi hakkında kanun ile sayılı i̇mar kanununun fenni mesuliyete ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmesine karşın anayasanın emrettiği çerçevede başka bir kanuni altyapı oluşturulmaksızın idarenin çıkaracağı bir yönetmelik ve çerçevesi bu yönetmelik tarafından belirlenecek olan bir özel hukuk sözleşmesi dahilinde nükleer yapıların denetimi öngörülmektedir anayasaya aykırı bu yapı denetim sürecinde de nükleer santral lisans sahibinin münhasır ve kusursuz sorumluluğunun muhafaza edilmesi de anayasaya aykırılığı ortadan kaldırmamaktadır anayasanın çevre hakkı konusunda devlete verdiği ödevler öncelikli olarak bu risklerin ortaya çıkmasının denetim doluyla engellenmesidir anayasaya aykırılık sorunu anayasanın nci maddesinde yasama yetkisi türk milleti adına türkiye büyük millet meclisinindir bu yetki devredilemez denilmektedir buna göre yasa ile yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilebilmesi olanaklı değildir yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlı tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir yasa ile yetkilendirme anayasanın öngördüğü biçimde yasa ile düzenleme anlamını taşımamaktadır temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralı ile sınırsız belirsiz geniş bir alanın yönetimin düzenlemesine bırakılması anayasanın belirtilen maddesine aykırılık oluşturur anayasanın inci maddesinde de devletin kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür denilmektedir devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetim ve denetimleri altında genel ve ortak gereksinimleri karşılamak kamu yararını ya da çıkarını sağlamak için yapılan ve topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinlikler olarak tanımlanan kamu hizmetinin kamu hukukunun genel ilkeleri gereğince doğrudan idare kuruluş ve kurumları eliyle kamusal yönetim biçimine göre yürütülmesi asıl ve olağandır sayılı türkiye atom enerjisi kurumu kanununa eklenen yapı denetimi başlıklı ek madde de geçen nükleer santral sahalarındaki yapılarının denetiminin kamu hizmeti niteliği taşıdığı kuşkusuzdur nitekim tarihli ve sayılı çevre kanununun tarihli ve sayılı kanunun üncü maddesiyle değişik üncü maddesinin bendinin birinci tümcesinde çevrenin korunması çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevreesas sayısı karar sayısı sorunlarının çözümüne yönelik gerekli teknik idarî malî ve hukukî düzenlemeler bakanlığın koordinasyonunda yapılır sayılı türkiye atom enerjisi kurumu kanunu kapsamındaki konular türkiye atom enerjisi kurumu tarafından yürütülür denilmiştir anayasa mahkemesinin tarihli esas ve karar sayılı resmi gazete kararında da nükleer kirlilik risklerinin önlenmesi konusunda türkiye atom enerjisi kurumunun anayasal olarak yetkili olduğu şu ifadelerle belirtilmiştir sayılı türkiye atom enerjisi kurumu kanununun maddesinde yasanın amacının barışçıl amaçlarla türkiyede atom enerjisinin kalkınma planlarına uygun olarak ülke yararına kullanılmasını sağlamak temel ilke ve politikaları belirleyip önermek bilimsel teknik ve idari çalışmaları yapmak düzenlemek desteklemek koordine etmek ve denetlemek üzere türkiye atom enerjisi kurumunun kuruluşu işleyişi görev yetki ve sorumluluklarını saptamak olduğu maddesinde aynı yasada belirtilen görevleri yerine getirmek üzere kısa adı taek olan başbakana bağlı kamu tüzel kişiliğini haiz türkiye atom enerjisi kurumunun kurulduğu maddesinde ülkenin bilimsel teknik ve ekonomik kalkınmasında atom enerjisinden yararlanılmasını mümkün kılacak her türlü araştırma geliştirme inceleme ve çalışmayı yapma ve yaptırmanın taeknin görev ve yetkileri arasında bulunduğu maddesinde ise maddedeki görevlerin yerine getirilmesi sırasında insan sağlığının ve çevrenin radyasyondan korunması için alınması gereken önlemlerin taek tarafından hazırlanacak bir tüzükle belirleneceği hüküm altına alınmıştır atom enerjisinden yararlanılmasında her türlü araştırma geliştirme inceleme ve çalışmayı yapmak ve yaptırmakla yükümlü taeknin bu faaliyetlerin yürütülmesinde hangi tür çevre kirliliği ve çevre sorunlarının oluşabileceğini ve hangi tür düzenlemelerle çözüme ulaşılabileceğini belirlemede en etkin sonuca varabilecek uzman kurum olduğu gözetildiğinde yasakoyucunun takdir yetkisini bu yönde kullanmasında anayasaya aykırılık görülmemiştir i̇ptali istenen kanun hükmünün son cümlesi gereğince çevre ve şehircilik bakanlığının görüşünü alarak taek tarafından yıl içinde çıkarılacak yönetmelik ile yetkilendirme ve denetim usul esasları ile yapı denetim kuruluşu ile nükleer santral lisans sahibi arasında akdedilecek hizmet sözleşmesinin kapsamı belirlenecektir ancak iptali istenen kanun hükmünde yetkilendirilerek ve sözleşme akdedilerek yaptırılacak nükleer santral yapıları denetimde denetim şirketlerinin yetkilerinin sınırları söz konusu denetim sonuçlarının taek yönünden bağlayıcılık taşıyıp taşımadığı ve bu aşamada taekin denetim yetkisinin ayrıca devam edip etmediği hizmet sözleşmesi kapsamında yapılan inceleme ve denetimlerde denetlenen şirket ile denetleyen şirketin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğinin ya da usulsüzlük yapıldığının tespiti halinde uygulanacak yaptırım ve sonuçları denetimin tekrarlanabilirliği hususlarında bir açıklık bulunmamakta denetim şirketleri ile ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esasların bakanlık görüşü alınmak kaydıyla taek tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğinin belirtilmesi ile yetinilmektedir denetim şirketlerinin yetkileri ve nitelikleri ile bu şirketlerce yapılacak denetimin usul ve esaslarına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin yürütme organına düzenleme yetkisi verilmesi anayasanın nci maddesindeki yasama yetkisinin türk milleti adına tbmmye ait olduğu ve devredilmezliği ilkesine aykırılık oluşturur anayasanın nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık net anlaşılır ve uygulanabilir olması gereklidiresas sayısı karar sayısı denetim şirketlerince yapılacak denetimin usul ve esaslarına ilişkin temel ilkelerin önceden belirlenmemesi söz konusu kuralın belirsizliğine de yol açmakta ve bu belirsizlik anayasanın nci maddesine aykırılık oluşturduğu gibi dava konusu kural yönünden devletin kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceğini öngören anayasanın inci maddesi yönünden yapılacak denetime de engel oluşturmaktadır ayrıca anayasanın ncı maddesinde ifade edilen sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı gene anayasanın üncü maddesinde kıyılar üncü maddesinde toprak inci maddesinde tarım arazileri ile çayır ve meralar üncü maddesinde tarih kültür ve tabiat varlıkları uncu maddesinde ormanlar yönünden öngörülen güvencelerle bir bütünlük arz etmektedir bu bütünlük içinde sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının sağlanmasına ilişkin ödevlerin somut tedbirlerle bağlanması ve bu tedbirlerin de hukuk devleti ilkesi gereği kanun yoluyla alınması gerekmektedir bununla birlikte söz konusu ödevlerin ne şekilde yerine getireceğine ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapılmaksızın nükleer santral sahalarındaki yapıların denetimlerinin sayılı yapı denetimi hakkında kanun ile sayılı i̇mar kanununun fenni mesuliyete ilişkin hükümlerinin dışında bırakılmasına karşın bu hususun bir yönetmeliğe ve onun çerçevesini çizdiği nükleer santral lisans sahibi ile denetim kuruluşu arasında akdedilecek özel hukuk sözleşmesine bırakılması anayasanın ncı maddesinde sözü edilen çevre hakkı ve bu hakkın sağlanmasına yönelik anayasanın inci maddesindeki devletin ödevleriyle bağdaşmamaktadır ek olarak anayasaya aykırı bir yapı denetimi sürecinde bir yönetmelik ve bir hizmet sözleşmesi çerçevesinde kiralanacak ya da iş ilişkisi kurularak yetkilendirilecek olan denetim kuruluşunun yapacağı denetime rağmen ortaya çıkabilecek bir nükleer risk konusunda yapı denetiminin bu kuruluşlar tarafından yapılması nükleer santral lisans sahibinin münhasır ve kusursuz sorumluluğunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmaz denilerek kanunen öngörülen bir sorumluluk da