esas sayısı karar sayısı i̇ptal i̇stemi̇ni̇n gerekçesi̇ dava dilekçesinde konunun analizi ve i̇ptal gerekçeleri başlığı altında önce iptali istenilen yasanın getirdiklerini tüm kapsamıyla daha aydınlık biçimde değerlendirmek için hukukun ve anayasanın konuya ilişkin ilke ve hükümlerini belirleyerek incelemenin öncelik taşıdığına değinilip radyo ve televizyonun yönlendirici etkileyici düşünce ve kanı oluşumunu sağlayan kitle iletişim aracı oldukları bu önemli nitelik ve işlevleri ve özgürlükçü demokratik düzende bir temel hak ve özgürlük olarak diğer hak ve özgürlüklerin kaynağını oluşturan düşünce ve kanaat özgürlüğünü akından ilgilendirdiği görüşü belirtildikten ve düşünce özgürlüğünün yok dilmesiyle anayasada yer alan öbür hak ve özgürlüklerin dayanaksız alacağına işlemez ve kullanılmaz duruma düşeceğine ilişkin yazılardan alıntılar verildikten sonra anayasanın temel haklar ve ödevleri kapsayan i̇kinci kısımının ve maddesinin gerekçeleri üzerinde durulmuş üşünce ve kanaat özgürlüğünün düşüncenin kanaatın ve kamuoyunun serbestçe oluşumunu ancak yansızlıkla sağlayabileceği batıdan örnekler ilgili kimi yayınlardan aktarmalarla ve anayasanın maddesinin radyo ve televizyon istasyonunun özel sektör eliyle kurulamayacağını konuyu yansız bir kamu tüzel kişiliği yapısıyla devlet tekeline verdiği öngörüldüğü ileri sürülerek anlatılmış ilgili sözcüklerin kavram ve anlamları açıklanarak yabancı hukukçuların bağımsızlık ve radyo özgürlüğü tanımlan yineledikten sonra savlar özetle söyle sıralanmıştır bir radyo ve televizyon kurumu yalnızca yapımla ilgili stüdyolardan ibaret değildir anayasa programların her türlü müdahaleden uzak ortamda yayınını esas almaktadır yayın stüdyo çıkışını radyo televizyon alıcılarına ulaştıracak biçimde getiren verici ve antenlerden oluşan teknik tesisler aracılığıyla gerçekleştirilir zoraki ve siyasal çabalarla anayasanın maddesindeki radyo ve televizyon istasyonları terimini stüdyo ve verici gibi öğelere ayırıp yalnızca stüdyoları tarafsız bir kamu tüzelkişiliği olarak düzenlemeyi benimsemek fakat stüdyoları işlevsel kılan vericileri ptt gibi merkezî yönetimin hiyerarşik düzeni içindeki bir kuruma bağlamaya çalışarak anayasanın amacına ters biçimde uygulamalara girmek teknik olguları gözardı etmektir anayasa hükümlerini ekonomik tasarruf gerekçesiyle hafife almak hukuk devleti anlayışıyla bağdaşmaz vericileri yöneten ekip ile stüdyo çıkışını sağlayan ana kumanda ekibi yayının teknik ve estetiği için sürekli işbirliği yapmak zorundadırlar bu kadar içice kurulan hizmeti ikiye ayırarak iki ayrı otoriteye bağlamak hizmeti ağır biçimde aksatacağı gibi basit arızaların kamuoyunda kuşku yaratmasına neden olabilecektir kaldıki arıza durumlarında spiker gelinceye kadar vericilerden yapılan yayının malzemelerini kapsayan yedek stüdyo vericilerde bulunur geçmiş deneyimler göstermiştir ki radyo ve televizyonun yansız kullanılmaması ya da kamuoyunda bu konuda güven yaratılmaması demokrasinin sağlıklı gelişmesini engellemekte bunalımlara yol açmaktadır anayasanın maddesinin birinci fıkrasında öngörülen radyo ve televizyon istasyonlarının idaresinden söz edebilmek için bu idarenin istasyonlara sahip olması gerekir ki istasyonların yönetimi denetimi geliştirilmesi ve yeni tekniklerle donatılması olanağı bulunabilsin i̇şleyişine kumanda edilmeyen istasyonların yönetimi söz konusu olamaz i̇stasyonlardaki belli kanalın tahsisine sahip olmak istasyonların yönetimi sayılamaz yönetim tümü üzerinde yetkili olmakla sağlanır maddenin ikinci fıkrasında öngörülen yayın daesas sayısı karar sayısı idarenin yalnızca stüdyo görevi yapmayacağını açıklar yayın yapmak görevi bir zorunluluk olduğundan idarelerin işlevleri stüdyo görevi olarak sınırlandırılamaz anayasanın maddesinin ikinci fıkrasında birinci fıkrasında radyo televizyon istasyonlarının tarafsız bir kamu tüzelkişiliği olarak tanımla an idarelerinin kısaca kurum olarak adlandırılması kamu kurumlarının tüzelkişiliğe sahip bulunma ve kamu hizmeti görme özellikleriyle kamu idareleri ile kamu kurumlan arasındaki farkı bu da kamu kurumunun elli bir hizmeti görmek üzere tüzelkişilik kazandırılarak amacına ulaşması in emrine belli bir mamelek verilen bir kamu idaresi olduğunu ortaya koy laktadır böylece kurum sözcüğü yönetim kadroları istasyonları ve im teknik dayanaklarıyla kendi kendine ve yansız işleyen bir örgütü anlata ağından trt kurumu yalnızca stüdyo görevi yapan bir idare niteliğinde örülemez kaldıki yukarda değinildiği gibi trt verici istasyonlarının gerektiğinde ve zorunlu durumlarda stüdyo görevi yaptığı gerçeği trt kurumunun iç işleyişi incelenince saptanacaktır anayasanın maddesinin amaçladığı radyo televizyon istasyonlarının idaresi salt stüdyo iaresi değil programı stüdyoları yayımları teknik aygıtları ses ve görüntüyü alıcıya ulaştıracak organizasyon yani kurumdur anayasakoyucu yalnızca stüdyo görevini arasa idi böyle bir görevi zaten öngören anayasanın ve maddelerine gerek duymazdı madde tüm trt hizmetlerini bir bütün olarak düşünmüş ve kurumlaştırılmasını öngörmüştür ki bu da sayılı yasa ile kurulan türkiye radyo televizyon kurumu trtdur kurumun özel yasasındaki yapısı organları ve işlevleri özetilirse stüdyosu ile istasyonunu birbirinden ayrı düşünmek anayasanın maddesi karşısında olanaksızdır anayasanın maddesinin genel seçimlerden önce atanmasını istediği üç bağımsız bakandan biri ulaştırma bakanıdır bakanların bir si asal parti üyesi ve elemanların yanlı olmasının demokratik rejimin işleyişinde ortaya çıkaracağı sonuçlar yönünden öngörülen bu durum karşısında vericilerin ulaştırma bakanlığına bağlı bir kuruluş olan pttye evri anayasanın maddesindeki tarafsızlık ilkesine aykırıdır sayılı yasa radyo ve televizyon verici istasyonlarının program linklerinin planlanması projelendirilmesi kurulması yenilenmesi işletilmesi görev ve yetkilerini pttye devretmekle radyo ve televizyon istasyonlarının yönetimi bundan böyle pttye geçmiş olacağı gibi ptt ihtiyacı olan yayın şebekelerini trt ye tahsis ettikten sonra arta kalan ya da yeni en oluşturacağı yayın şebekelerini yayın amacıyla kendisi kullanabileceğinden gerçek ve tüzelkişilerle kamu kurum ve kuruluşlarına kiralayabilecek kullandırabilecek ve bunların radyo ve televizyon programlan ile yayın saatleri üzerinde dilediğince tasarrufta bulunabilecek böylece radyo ve televizyon hizmetleri yansız olmayan doğrudan doğruya siyasal iktidarın buyruğundaki kuruluş eliyle yürütülecek ayrıca trt kurumu dışında özel kesim de bu istasyonları kullanarak yayın yapabileceğinden radyo ve televizyon hizmetleri de özelleşmiş olacaktır i̇ptali istenilen yasanın asıl ve saklı tutulmaya çalışılan amacı özelleştirme ve siyasal iktidarın dilediğince tasarruf etmesini sağlamaktır yasanın gerekçesi olarak gösterilenler tümüyle yüzeysel ve gerçekleri yansıtmayan hususlardır genel gerekçede her iki kuruluşun ayrı ayrı yapıp harcamalarda bulunduğu söylenen çalışmalar görev ve hizmet ayrılığının sonucu olarak doğan işlerdir günümüzde ptt mektup haberleşmesi trt ise bir noktaya kurduğu televizyon istasyonu ile olabildiğince geniş bir alana yayın yapmaktadır sistemler için ptt ve trt binalarının yanyana olması nedeniyle alt yapıda ikileme savı trtnin çok hatlı ve geniş alanlara sahip olması zorunluluğuyla yol su elektriğin ortak kullanılması ve trtnin anaverici istasyonuna pttnin radyolinklerinin konularak azami tasarruf sağlaması karşısında gerçeği yansıtmaktadıresas sayısı karar sayısı batı almanya ve birçok avrupa ülkelerinde radyo ve televizyon istasyonlarının ptt tarafından işletilmesi savı da avrupa yayın birliğinden alınan ve ülkeden ancak sında durumun böyle olduğunu gösteren bilgi karşısında geçersiz kalmaktadır bunlar da işi başından beri pttye vermiş ve pttnin posta telgraf yükünü alarak telekomünikasyon genel müdürlüğü oluşturulmuş ülkelerdir bu durumuyla trt ve vericilerinin pttye bağlanması tam anlamıyla geriye gidiştir yasanın maddesinin anayasaya aykırılığı yasanın bu maddesi radyo ve televizyon istasyonlarının pttye devrini öngörmektedir anayasanın maddesine aykırılık toplumun düşünce ve kanaatlerini doğrudan yönlendiren büyük kitle iletişim aracının siyasal iktidarın buyruğunda yansız olmadığı açıkça bilinen bir kuruluşun emrine verilmesi düşünce ve kanaat özgürlüğünü yok edecek ve tehlikeye sokacak boyutta bir düzenlemedir bu nedenle ve daha önce belirtilen durumlar karşısında yasanın maddesi anayasa nın maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık radyo ve televizyon istasyonlarıyla bunların yönetimini yansız olmayan siyasal iktidarın müdahalelerine açık bir kuruluşa bırakmak hizmetlerin gereğiyle yerine getirilmesini engelleyip tehlikeye sokan bir husustur önceki nedenlerle birlikte bu nedenle yasanın maddesi düşünce ve kanaat özgürlüğü kapsamındaki haber ya da fikir alıp vermede resmî makamların müdahalesini yasaklayan anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık hukukta anten hakkı olarak adlandırılan basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı farklı fikir ve kanaatlerin tarafsız bir organın yönetimindeki araçlarla açıklanmasına olanak tanırken radyo ve televizyon istasyonlarının yönetimini yansız olmayan siyasal iktidarın doğrudan buyruğu altındaki bir kuruluşa vererek objektif haber alma ve kamuoyunun serbestçe oluşumunu engellemek anayasanın maddesinin yukarda tanıdığı olanağa uymayan bir düzenlemedir anayasanın maddesine aykırılık aa maddenin birinci fıkrasına aykırılık tarafsız yönetimi radyo ve televizyon istasyonlarından ayrı ve bağımsız olarak düşünmek olanaksızken önceki bölümlerde anlatılan biçimde bağımlı bir kuruluşun yönetimine bırakmak anayasanın maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır bb anayasanın maddesinin i̇kinci fıkrasına aykırılıkesas sayısı karar sayısı ses ve görüntü olarak yapılan radyo ve televizyon mesajlarının verildiği yerden alıcıya ulaşmasına kadar tüm aşamaları kapsayan yayını gerçekleştirmekle görevli yansız kamu kurumunun yalnız stüdyo ile görevli duruma getiren anayasanın maddesinde öngörülen nitelikleri taşımayan yansız olmayan pttye yetki veren düzenleme anayasanın maddesinin ikinci fıkrasına aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık herkese düşünce ve kanaat özgürlüğünü sağlamayı amaçlamış özgürlükçü demokratik sistemde düşünceler görüşler politikalar arasında ayırım yapmak ve bunlar karşısında tarafsız kalmayarak ayrıcalık yaratmak eşitlik ilkesine aykırı olduğundan radyo ve televizyon istasyonlarıyla bunların yönetiminin yansız olmayan bir kuruluşa terk edilmesi değişik düşüncelerle sahiplerine farklı davranma tehlikesini getireceğinden iptali istenen madde anayasanın kanun önünde eşitlik başlıklı maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık anayasanın maddesindeki temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması koşullarının maddesinde düşünce ve kanaat özgürlüğünü maddesinde de kamu tüzelkişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı düzenlenirken uyulması gerekli ilkeler açıklıkla belirtilmiştir oysa iptali istenilen madde haklan ve özgürlükleri demokratik toplum düzeni ile bağdaşmayacak biçimde kısıtlama getirerek anayasanın maddesine aykırılık oluşturmuştur anayasanın maddesine aykırılık dava konusu yasanın maddesi anayasanın öngördüğü çok önemli temel hak ve özgürlükleri kısıtlayabilecek ve yok edilmesine neden olabilecek niteliğiyle devletin amaç ve görevlerine ters düşen bir düzenlemedir anayasanın maddesine aykırılık yasanın maddesinin yukarda açıklanan niteliği kamuoyunun serbestçe oluşumunu engelleyebilecek toplumun huzurunu bozabilecek böylece anayasanın maddesinin öngördüğü millî dayanışma adalet anlayışı ve insan haklarına saygıdan uzak durumunu göstermektedir anayasanın başlangıç bölümüne aykırılık yasanın maddesi anayasanın ve maddelerinde belirtilen temel hak ve özgürlükler ile bu özgürlüklerin gerçekleşmesini sağlayacak bir kurumun oluşturulması konusundaki gerekli düzenlemeyi öngören anayasanın maddesindeki niteliklere uygun bir yapı getirmediğinden başlangıç kısmının sekizinci paragrafına aykırıdır yasanın i̇kinci maddesinin anayasaya aykırılığı yasanın bu maddesinin birinci fıkrasında pttnin programlarının adedi kadar trtye radyo ve televizyon şebekesi ayıracağı ikinci fıkrasında da pttnin bu şebekeler üzerinde tasarrufta bulunamayacağı öngörülmüştüresas sayısı karar sayısı tahsis sözcüğünden trt programlarının ptt tarafından yayınlanması zorunluluğu ile trtnin yayın şebekeleri üzerinde bir yetkisi bulunmadığı yalnızca stüdyo göreviyle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır trtye ayrılanlarla yeniden oluşturacağı yayın şebekelerini de ptt yönetecektir i̇kinci fıkrayla pttnin yetkileri sınırlanarak belirlenirken anayasaya aykırılık oluşmaması düşüncesini ve gereğini kamuoyundan saklamak için hile şeriye yapılarak ptt dolaylı ve örtülü biçimde yetkilendirilmiştir fıkranın karşıt anlamlarla getirdiği sonuç tahsis dışı şebekeleri pttnin kendisinin kullanabilmesi gerçek ve tüzelkişilerle kamu kurum ve kuruluşlarına kiralayabilmesi bu şebekelerdeki program ve yayın saatleri üzerinde dilediği tasarrufta bulunabilmesi bu yolla radyo ve televizyon istasyonlarıyla hizmetlerinin eline bırakıldığı pttnin stüdyo göreviyle birlikte konuya ilişkin her türlü hizmeti yürütebilmesidir böylece trt hizmetleri çok geniş bir alanda yansız olmayan bir kuruluş durumunda bulunan pttye devredilmekle doğrudan doğruya siyasal iktidarın eline geçmekte onun buyruğuna girmektedir bu durumda yalnız ptt değil kiralama yoluyla yerli yabancı özel sektör de radyo televizyon yayını yapabileceğinden yayınlar özelleştirilmiş ya da yabancılaştırılmış olacak pttnin gündemde bulunan özelleştirilmesi gerçekleşirse radyo televizyon istasyonlarıyla yayınlarının tümünün özel sektöre terk edilmesine bir engel kalmayacaktır yinelemekten kaçınılarak yasanın maddesi için belirtilen aykırılık nedenleri üzerinde aynen durulmamıştır ancak düzenlemeye egemen olup yasanın maddesi için öne sürülen hukuksal sakıncalar maddesiyle daha geniş biçimde yinelenmekte ve somutlaşmaktadır ayrıca hizmetlerin özelleştirilmesi esasını da getiren bu madde trt hizmetlerinin objektif ölçülere uygunluğu olanağını da kaldırmaktadır şimdi ve madde için açıklanan nedenlerle birlikte yasanın maddesi anayasanın başlangıç bölümüyle ve maddelerine aykırıdır yasanın maddesinin anayasaya aykırılığı trt kurumunun yalnızca stüdyo görevi yapacağını yineleyip doğrulayan bu madde daha önce genelde ileri sürülen ve özetle maddeyle ilgili nedenlerle anayasanın maddesine aykırıdır yasanın maddesinin anayasaya aykırılığı sayılı yasanın kimi madde ve bentlerindeki ibareleri kimi bentlerini ve öbür yasaların bu yasaya aykırı hükümlerini kaldıran madde maddenin bendi ayrı tutulursa radyo ve televizyon istasyonlarının trt yasasıyla bağım ortadan kaldırdığından ve trt kurumunu yalnızca stüdyo görevi yapacak bir kuruluş biçimine dönüştürdüğünden yukarda madde için açıklanan nedenlerle birlikte anayasanın maddesine aykırıdır yasanın geçici maddesinin anayasaya aykırılığı trt kurumunun uydu ve istasyonlarıyla birçok taşınmazının pttye devrini öngören bu maddeyle trt tüm varlıklarının sahibi ve yöneticisi olmaktan çıkarılmaktadır bu yüzden ve madde için önce açıklanan nedenlerle birlikte yasanın maddeleri anayasanın maddesine aykırıdır yasanın geçici maddesinin anayasaya aykırılığıesas sayısı karar sayısı pttye devredilen tesislerde görevli ya da buralardaki hizmetlerle ilgili personelin de pttye devrini öngören bu maddeyle personel kurum değiştirmekte ve yeni bir kurumda görev almakta ayrıca durumlarına uygun görev unvanlarına intibak ettirileceklerinden kadro unvanlarında değişiklik yapılacağı sonucuna varılmaktadır ptt ile trtde ödenen fazla çalışma yıllık ikramiye ve yan ödemelerde oldukça önemli farklar vardır trt personeli özlük haklan ve sağlanan olanaklar yönünden ptt personelinden daha avantajlı durumdadır personelin yeni kuruma yeni koşullarla geçirilmesi ve unvanlarında değişiklik yapılması bir atama işlemi niteliğindedir personele bu konularda bir seçenek tanımayan bu olanağı yalnız kurumlara bırakarak personelin iradesini dışlayan düzenlemenin uygulamasına başlanmıştır anayasanın maddesine aykırılık atama personelin atanma isteminin kamu kuruluşunca kabul edilmesini ve bu yolla idare hukukunun gerekli kıldığı öbür koşulların taraflarca yerine getirilmesiyle gerçekleşen bir işlem olup yasayla yapılacak bir işlem değildir bu nedenle dava konusu yasa maddesi atamanın değil yönteminin yasayla düzenleneceğini öngören anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık i̇dare hukukunda kamu personeli ve memur hukukunda istek dışı atamalar ve yer değiştirmeler genelde bir disiplin suçu nedeniyle verilen bir disiplin cezası anlamındadır yer değiştirmeyi gerektirecek bir disiplin suçu işlemeden bir personel farklı bir kadroya kendi isteği dışında atanamaz ve disiplin cezasını da ancak disiplin kurulları verirler disiplin cezasına koşut bir sonuç doğuran yasa maddesi kamu personeline bu güvenceleri tanıyan anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın ve maddelerine aykırılık yürütme organının görev ve yetkileri içinde bir işlem olan memur atanması ve naklini doğrudan yasa ile yapılmasına olanak veren yasa maddeleri anayasada yasama organının yetkilerini belirleyen ve ile yürütme organının yetkilerini belirleyen maddelerine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık trt kurumunda görevli olmakla bu kurumda çalışma konusunda bir hak kazanmış olan personelin buradan alınması hukukun temel i̇lkelerinden biri olan kazanılmış hak ilkesiyle bağdaşamaz i̇stek dışı nakil ve idare hukuku gereklerinden uzakta atama işlemi kamu hukukunun öngördüğü birçok noktada hukukun temel ilkelerine uymadığından yasa maddesi anayasanın hukuk devletinde herşeyin hukuka uygun yürümesini öngören maddesine aykırıdır geçici maddeyle pttye nakledilen personelin ücretleri bir süre dondurulmuştur aa anayasanın ve maddelerine aykırılıkesas sayısı karar sayısı ücret dondurulması kıdem tenzili anlamında bir işlemdir bu ise bir disiplin suçu nedeniyle verilebilecek ceza niteliğindedir ücretin dondurulmasını gerektiren bir husus bulunmadan yapılan uygulama anayasanın suç işlemeden ceza verilemeyeceğine ilişkin ve disiplin cezasını disiplin suçu işlemeye bağlı tutan maddesine aykırıdır bb anayasanın maddesine aykırılık kamu personeli statüsünü kazananların hukukun statüye tanıdığı haklardan yararlanmaları doğaldır suç işleme nedeniyle bu hakkını yitirmeyenin terfi hakkının elinden alınması hukuka uygun düşmez hukuk devletinde her tür işlemin hukuka uygun yürümesi gereği konusunda yasanın iptali istenen geçici maddesi bu nedenle de anayasanın maddesine aykırıdır cc anayasanın maddesine aykırılık kamu personeli statüsüne geçmiş bu statüyü kazanmış bir kamu personeli için hukukun tanıdığı unvan ile ücret yükselmesi onun temel hakkı niteliğindedir bu hakkı demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı biçimde ve öngörüldüğü amaç dışında sınırlayan yasa maddesi anayasanın maddesine aykırıdır dd anayasanın maddesine aykırılık anayasanın ücrette adalet ilkelerine aykırı olan dava konusu ikinci fıkra nesnel bir düzenleme gibi görünmekteyse de aslında trtden pttye geçecek personelin ücretlerini dondurma amacını gütmektedir hizmet farklılığından kaynaklanan ücret farkı trtde kimi kurumlardan ileri düzeydedir hizmetin özelliği nedeniyle sağlanan avantaj yasaya bir süre için dondurulmak istenerek pttde çalışanların ücretleri kendininkilere yetişinceye kadar trtden geçenlerin beklemesini zorunlu kılmaktadır hizmet ve emeğin karşılığı olan ücret yerine getirilen hizmetin özelliğinden doğduğuna ve bu hizmeti aynen yeni kurumda da yerine getireceklerine göre ücretlerinin dondurulmayıp hizmete bağlı olarak ilerlemesini ptt yöntemince takdir etmek hakkım kullanabilecekken eşdeğer hizmetlerle çalışandan ücretlerini yükseltme yerine dondurma uygulaması anayasa mahkemesinin günlü resmî gazetede yayımlanan sayılı kararında belirtilen eşitlik ilkesi gerekleriyle çelişmektedir trtden pttye geçirilmekle bu personelin özellik ve ayrılık gösteren durumlarına yerine getirdikleri hizmet aynı olduğundan son verilmiş olmaktadır hizmetten doğan ayrılığı yok sayarak ücretleri donduran yasa hükmü anayasanın çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli ücret edinme haklarım öngören maddesine aykırıdır ff anayasanın maddesine aykırılık yasanın yukarıda irdelenen hükmü belirtilen nedenlerle anayasanın yasa önünde eşitliği öngören maddesine aykırıdır açıklanan nedenlerle i̇ sayılı yasanın geçici ve geçici maddeleri iptal edilmelidir