esas sayısı karar sayısı i̇ti̇razin gerekçesi̇ başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin anayasa yargısınca denetimi anayasanın anayasa mahkemesinin görev ve yetkilerini belirleyen maddesinin fıkrasının son cümlesinde olağanüstü hallerde sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla anayasa mahkemesinde dava açılamayacağı düzenlemesine yer verilmiştir anayasasının olağanüstü hallerle ilgili maddesinde olağanüstü yönetim usullerinin olağanüstü hal kanununda düzenleneceği belirtilmiştir maddenin devamında ise olağanüstü hal süresince cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan bakanlar kurulunun olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde kararnameler çıkarabileceği bu kararnamelerin resmi gazetede yayımlanacağı ve aynı gün tbmmnin onayına sunulacağı bunların meclisce onaylanmasına ilişkin süre ve usulün i̇çtüzükle belirleneceği öngörülmüştür olayda sayılı khknin yıllar önce yayımlanmasına karşın meclisce onaylanmadığı anlaşılmaktadır oysa günlü sayılı i̇çtüzük değişikliği ile anayasanın ve maddeleri gereği bu kanun hükmünde kararnamelerin mecliste görüşülmesine ilişkin usul ve süre belirlenmiştir i̇çtüzüğe göre söz konusu kararnameler en geç gün içerisinde görüşülüp karara bağlanacaktır anayasanın ve maddelerinin ve maddeleriyle birlikte yorumlandığında ohal khk çıkarma yetkisinin tbmmnin denetiminde ve onun onayıyla tamamlanacak bir yetki olduğu kuşkusuzdur bu itibarla tbmmnde onbeş yılı aşkın süredir onaylanmamış olan sayılı kanun hükmünde kararname anayasanın inci maddesinin tanıdığı yetkiye dayalı olağanüstü hale ilişkin kanun hükmünde kararname olma niteliğini yitirmiş bulunmaktadır dolayısıyla tbmmnin onayı alınmadan süreklilik kazandırılan sayılı kanun hükmünde kararnamenin anayasanın inci maddesinde yargısal denetime tabi olmayan kanun hükmünde kararnameler kapsamına girmemesi nedeniyle adına bağlı kalmaksızın yargısal denetiminin yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır anayasaya aykırılık gerekçeleri anayasanın maddesine aykırılık gerekçesi anayasanın maddesinin üçüncü fıkrası ve sayılı olağanüstü hal yasasının maddesine göre olağanüstü hallerde kararlaştırılacak olan khknin düzenleme alanı olağanüstü halin gerekli kıldığı konulardır olağanüstü hal yönetimi ve olağanüstü hal yönetiminin yetkileri dışında kalan bir alan olan yargı yoluna ilişkin düzenlemenin olağanüstü hal khksi ile yapılması anayasanın maddesine aykırılık taşımaktadıresas sayısı karar sayısı anayasanın ve maddelerine aykırılık gerekçeleri ohal khk ile yargı yolunun yasama organının tasarrufu dışında kapatılması hiçbir kimse veya organın kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisini kullanamaz denilen anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın devletin temel amaç ve görevleri başlığını taşıyan maddesi devlete cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak görevini vermiştir oysa yargı yolunu ohal valisinin tasarruflarına karşı kapalı tutma anlayışı demokrasiyi korumak değil her olanaktan yararlanarak demokrasiden uzaklaşmayı amaçlamaktadır bu nedenle böyle bir hüküm anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın maddesi yasama yetkisinin devredilemeyeceğini vurgulamaktadır sayılı khknin maddesi yargı yoluna ilişkin bir düzenleme öngörmektedir böylece khknin maddesi yasa ile düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yapmaktadır oysa yargı yoluna ilişkin düzenlemelerin ancak ve ancak bir yasa ile yapılması ve bu yasanın anayasal yetki çerçevesinde olması gerekmektedir bütün bu nedenler karşısında sayılı khknin maddesi anayasanın ve maddelerine aykırı niteliktedir anayasanın maddesine aykırılık gerekçesi anayasanın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması başlığını taşıyan maddesinin fıkrasında temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir bu sınırlamalar anayasanın sözüne ve ruhuna demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz denilmektedir bu düzenleme temel hak ve özgürlüklerin özlerine dokunulamayacağını belirttiği gibi temel hak ve özgürlüklerin ilgili maddelerinde gösterilen nedenlerle sınırlanabileceğini öngörmektedir ayrıca ancak kanunla sınırlanabilir denilmek suretiyle hak ve hürriyet sınırlamalarının münhasıran yasa konusu olacağı yani yasama tasarrufundan başka bir düzenleyici tasarrufla hak ve hürriyetlerin sınırlanmayacağı belirtilmiştir hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında yasa ile yapılmasının yanında anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak yasa ile sınırlanacağını ve bu sınırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamayacağı vurgulanmaktadır ülkemizin de taraf olduğu i̇nsan hakları avrupa sözleşmesinin maddesi ile de güvenceye kavuşturulan bütün hak ve özgürlükleri korumaya yönelik hak arama özgürlüğünün özüne dokunacak nitelikte yasa dışı bir tasarrufla kullanımının engellenmesi niteliğinde olan sayılı khknin maddesi anayasanın maddesinde yer alan sınırlamaların kapsamı dışına çıktığından iptali gerekir anayasanın maddesine aykırılık gerekçesi temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması başlığını taşıyan anayasanın maddesinin fıkrasında savaş seferberlik sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamenesas sayısı karar sayısı durdurulabilir veya bunlar için anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir denilmektedir dolayısıyla bu düzenleme ile olağanüstü durumlarda temel hak ve özgürlüklerin kısmen veya tamamen durdurulması durumun gerektirdiği ölçüde olabilmektedir hak ve hürriyetlerin durdurulması yahut bunlara ilişkin güvencelere aykırı tedbirler alınmasında durumun gerektirdiği ölçü içinde kalınmayarak yani istisnada orantı korunmayarak ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülükler de ihlal edilerek sayılı khknin maddesi ile hak arama özgürlüğüne ilişkin olarak engelleme getirilmesi anayasanın maddesinde belirtilen sınırları aşması nedeniyle bu maddeye açıkça aykırılık oluşturmaktadır anayasanın maddesine aykırılık gerekçesi anayasanın cumhuriyetin nitelikleri başlığını taşıyan maddesinde türkiye cumhuriyetinin adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı demokratik sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmektedir anayasanın herhangi bir hükmünü yorumlayarak hak arama özgürlüğünün engellenmesi hukukun temel ilkeleriyle hukuk devletinin varlığı ve amacı ile bağdaşmayan nitelik taşıyacaktır anayasa mahkemesinin hukuk devleti tanımında açıkça belirtildiği üzere hukuk devleti bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı bulunan devlet demektir sayılı khknin maddesi ile ohal valisi tasarruflarına karşı yargı yolunun kapalı tutulması hukuk devleti açısından tehlike içermektedir böyle bir düzenleme hiçbir hukuksal esasa bağlı olmadan dilediği gibi uygulamalar yönünden keyfiliği getiren bir düzenlemedir keyfilik hukuk devleti anlayışı ile bağdaşmaz bu nedenle hüküm anayasanın maddesine aykırıdır anayasanın maddesine aykırılık gerekçesi olağanüstü durum khksiyle bölge valilerine tanınan yetkinin yargı denetimi dışında tutulması hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü ilkesi ile bağdaşmamaktadır yürütmeye bu alanda tanınan yetkinin yargı denetimine tabi olmaması hem erkler arasındaki düzeni bozacak hem de bireylerin hukuka ve adalete olan güven ve inancını sarsacak niteliktedir anayasanın maddesinin fıkrası olağanüstü yönetimlerde yasanın yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabileceğini belirtmektedir bu hükmün karşıt anlamı olağanüstü yönetim usullerinde bile iptal davası açılması yolunun yasa ile olsa dahi engellenemeyeceğidir olağanüstü hal bir keyfilik ve denetimsizlik yönetimi değildir olağanüstü yönetimlerde yetkili organların tesis ettikleri bireysel ve düzenleyici işlemlerin idari yargı denetimine tabi tutulması özgürlükçü ve demokratik düzenin bir gereğidir dava konusu hüküm yargı yolunu kapatmaya ilişkindir bu hüküm anayasanın hukuk devletini belirleyen maddesine ve idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunu açan maddesine aykırıdır çünkü kamu düzeninin korunmasına ve şiddet eylemlerinin önlenmesine yardımcı olacak bir yönü bulunmamaktadır bu nedenle ölçü kuralı elverişlilik ilkesiyle çelişmekte ve dolayısıyla da anayasaya aykırılık taşımaktadıresas sayısı karar sayısı açıklanan nedenlerle ve bir davaya bakmakta olan mahkemenin dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini anayasaya aykırı görmesi durumunda bu yoldaki gerekçeli kararı ile anayasa mahkemesine başvurması gerektiğini düzenleyen sayılı yasanın maddesinin fıkrası gereğince sayılı khknin maddesinin iptali için anayasa mahkemesine başvurulmasına dosyada bulunan ilgili belgelerin onaylı birer örneğinin anayasa mahkemesi başkanlığına gönderilmesine anayasa mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına tarihinde oybirliğiyle karar verildi