Moimana ke galase - mabutswapele
lick to see more pictures Batswana ba kile ba bo ba na le ditsela tse di faphegileng tsa go dira dilo, mme tlhabologo ya fetola tse dingwe. Kwa Sehunou, dikhilomithara di ka nna masome a mararo Borwa jwa Serowe, matlhogotshweu a tlhalositse mo potsolotsong fa kgodiso ya ngwana wa mosetsana e ne e le tiro e e masisi, e batlapele ba morafe wa Basarwa ba neng ba e dira ka manontlhotlho. Mongwe wa bagodi ba motse oo, Mme Kokowe Galetlhaloganye, yo o tshotsweng ka ngwaga wa 1936, a re ka nako ya fa bone ba fatlhoga, e ne e re ngwana wa mosetsana a sena go rupa kana go simolola go bona setswalo, a bewe leitlho thata go ela tlhoko diphetogo dipe tse di ka diragalang mo go ene. A re se segolo se se neng se lejwa e ne e le boimana. A re go ne go le botlhokwa gore go lemogwe fa boimana bo santse bo le bo sha ka jaana a ne a tlhoka go fiwa tlhokomelo e e faphegileng gore boimana le pelegi di tsamae ka thelelo. Mme Galetlhaloganye a re go ne go silwa moretologa mme o tlhakanngwe le mafura a phofu go sidila moimana. A re moretologa o ne o dirisediwa gore o na le mafura ka bo o ne mme fa o tlhakane le mafura a phofu, go ne go tshwana fela le mafura a a dirisiwang mo nakong eno a vaseline. Mosadimogolo Galetlhaloganye a re ka ba godile go ise go nne le ditirelo tsa botsogo tse di leng teng gompieno, bomme ba ne ba belegisetswa mo lwapeng, tiro e a boletseng fa gantsi e ne e dirwa ke basadibagolo. Le fa go ntse jalo, a re diemo di ne di etle di patike gore motho ope fela wa mme a belegise mongwe ka ene fa go ne go ka tshokane go sena mosadimogolo gautshwanyane. “Nna nkile ka belegisa nkgonne re tswa Serowe a bo a tlhaelela mo tseleng. Le fa ke ne ke le mmotlana ebile ke sena ngwana nako eo, ke ne ka dira jaaka ke ne ke rutilwe nako ya fa ke aloga,” Mme Galetlhaloganye a tlhalosa. A re morago ga moo, o ne a tshwelela a nna a belegisa go fitlha jaanong go sa tlhole go belegelwa mo malwapeng. Sengwe sa botlhokwa se a kaileng ba ne ba se dira fa ngwana a sena go tsholwa, e ne e le go tlhomamisa gore ba thibela ngwana go tshabelelwa ke mopalo. Mme Galetlhaloganye o tlhalositse fa mmangwana le rangwana ba ne ba tlhabiwa ditlhabo ka legare mme madi a bone a tlhabelwe mo ngwaneng. A re go dira jalo e ne e le go tsenya ngwana menontshane, mme ngwana yo o dirilweng jalo o ne a gola a le montle, nama ya gagwe e kgatlha leitlho. Letlhogoputswa le lengwe, Mme Romola Tsoroxee yo le ene a neng a belegisa, a re moimana o ne a tsewa jaaka galase, a sa rwale bokete ebile a otlwa gore a seka a tlhaela dikotla mo mmeleng. Le ene fela jaaka Mme Galetlhaloganye, o ne a supa fa go ne go le botlhokwa thata go tsenya lesea madi a batsadi ba lone go itsa mmopamo. Mme Tsoroxee, yo o ngwaga di masome a supa, a re go tlhabela ngwana madi a batsadi ba gagwe e ne e le molemo o motona, mme e ne e re ngwana a dirilwe jalo a tsenye mmele ka bofefo mme a nne montle. Mme Maiyoyoo Sebodisakgokong, yo a leng mogoloe Mme Tsoroxee le ene o supile fa ka nako ya bone ba ne ba sa itse sepe ka dikokelo mme ba belegela fela mo malwapeng. A re bontsi jwa thaka tsa gagwe ga ba ise ba belegele kwa bookelong. Monna wa ga Mme Tsoroxee, Rre Makholo Gonoga, ene o gateletse fa moimana a ne a fepiwa ka dibapalwa nageng jaaka motsotsojane, sekopane, morama, mohubala le tshuga go mo nonotsha le go ipaakanyetsa tiro e e bokete ya pelegi. A re gape go ne go na le melemo ya setso e e neng e dirisiwa ka nako ya boimana kana morago ga pelegi go tswa mo go reng seemo ke se se ntseng jang. “Fa mosetsana a sena go belega, mme rraagwe ngwana a le matlhomatlho, re ne re nosa ngwana molemo o o bidiwang phate gore rraagwe a seka a mmakela bokoa,” Rre Gonoga a tlhalosa, a supa gape le gore fa moimana a ka senyegelwa le gone o ne a alafiwa go itsa go tsenya monna bolwetse. “O ne a epelwa ditlhare a bo a di sielwa, e seng jalo o ne a ka tshuba monna dirope, a mo tsenye bolwetse fela jo motho yoo a neng a ka felela a sule,” Rre Gonoga a tlhalosa. A re metlha e fetogile, ga go sa tlhole go na le ope yo o belegisediwang mo lwapeng ka ntlha ya malwetse. A re go tlhagoga ga mogare wa corona bone e le batho ba maloba, go ba tsentse tsebetsebe ka go ba bontsha fa diphetogo tsa botshelo di tsaya phekelo e sele ebile ba sa tlhole ba di tlhaloganya. 