Tshwaragano e ka tiisa lekgotla - Toto
Dikgosi di kopilwe go ema ka dinao gore lekgotla la bone la Dikgosi Association le nonofe. Mafoko a a builwe ke mopalamente wa kgaolo ya Kgalagadi Borwa, Rre John Toto kwa bokopanong kwa dikgosi kwa Tsabong bosheng. Mopalamente o ne a supa fa lekgotla leo le le botlhokwa ka le ka rarabolola dikgang tse di nnang di tshabelela merafe tsa go lwela bogosi. O ne a kopa dikgosi go isa serodumo sa bogosi kwa godimo ka go itlotla pele ga ba tlotlwa ke morafe ka go supa boitswaro jo bo eletsegang mo setshabeng . Rre Toto o ne a tlhalosa fa tiro ya dikgosi e bonala ya go sekisa le go atlhola ga ditsheko, O supile fa masome a ferabobedi mo lekgolong ya ditsheko di sekwa mo makgotleng a bone a Setswana. O ne a kopa bookamedi mo lephateng la makgotla a Setswana go tsaya tiro ya bone tsia ka go ba tlhatlhelela le go nosetsa tiro ya bone ya bogosi ka nako tsotlhe ka se se ka ba thusa thata go dira ka maetsetseleko. Mopalamente o ne a kaya gape fa dikgosi di dira tiro e ntle ya go nyadisa ka magadi a ntshetswa kwa makgotleng a bone a Setswana , O ne a gwetlha lekgotla leo go bua ka lentswe le le lengwe ka pharologanyo ya ditlhwatlhwa tsa manyalo gore di tshwane go sa kgathelesege gore ke merafe efe. O ne a rotloetsa dikgosi go tlotla merafe ya bone le gone go nna le boikarabelo mo tirong ya bone ka dinako tsotlhe ka go bitsa diphuthego tsa kgotla go ithuna dinta ka dikgang tsa metse ya bone ka gape di ka thusa mo popaganong ya morafe. ‘’ A supa fa kgosi e le kgosi ka batho’’ Fa a bua ka maikaelelo a lekgotla leo Kgosi Johannes Olebile Motlhaetsi wa Zutshwa mokwaledi mo lekgotleng leo, O ne a supa fa e le go itsheka tsheka , go ipaakanya , go tsaya boikarabelo go kopana ka maikutlo le dikeletso le gone go tswa ka moono wa go bopa bogosi . Kgosi Motlhaetsi o ne a tswelela ka go tlhalosa fa lekgotla leo gape le tlaa bo le itebagantse le go thusa mo tsamaisong ee tshwanang ya bogosi bogakolodi le go thusana le ba baangwe le gore le tlaa thusa thata le itepatepanya le diphetogo tsa molao go o rerisana le go thusana go o tlhaloganya. O ne a gwetlha maloko a lekgotla leo go ema ka dinao ka go bereka mmogo gore lekgotla leo le tswelele le gone go ithuta molao wa bogosi gore ba tle ba dire tiro ya bone ka manontlhotlho. Kgosi Mbao Kahiko III motshwaramadi mo lekgotleng leo, o ne a kaya fa lekgotla leo le akaretsa mongwe le mongwe yo o dirang tiro ya bogosi e leng dikgosi le dikgosana mme a kopa batsena kopano eo go o tsaya tsia ka o ka ba tswela mosola. Mookamela lephata la makgotla a Setswana kgosi Tumelo Seboko o ne a tlhalosa fa go tswa goo lowe dikgosi di ne di na le seabe se sentsi sa go tlhokomela morafe ka go tlhomamisa gore go na le metsi le bonno jo bo siameng. Kgosi Seboko o kaile fa ka sone seabe se neng sa ba kgontsha go amogela bommishinari ba ba neng ba kgona go simolodisa go agiwa ga dikago tsa dikereke le dikole bogologolo mo lefatsheng leno. O ne a tswelela ka go tlhalosa fa tiro ya konokono ya dikgosi e le go aga motho ka go nna le boitshwaro jo bo eletsegang, go nna le seabe mo ditlhabololong tsa motse wa bone , a supa fa ntlo ya dikgosi yone e na le tshwanelo ya go gakolola palamente ka molao wa bogosi . Mookamela lephata o ne a supa fa ba lemoga tiro e tona e dikgosi di e dirang mme a kaya fa ba leka ka bojotlhe go ba isa kwa ithutuntshong ya go sekisa.O kaile fa maikaelelo a lephata la bone e le go tsisa ditirelo tsotlhe tse di tlhokafalang mo dikgotleng gore tiro ya bone e nne motlhofo Kgosi Seboko o ne a kopa dikgosi go ikgapha mo go raelesegeng go tsena mo tshenyetsong setshabeng ka go dira jalo go sa siama mme go ka ba tsenya mo diphatseng. 