Nta utakwishimira igenzura rikorerwa amashuri ya Leta n'ayigenga muri rusange ku bijyanye n'ireme ry'uburezi, imyitwarire ikwiye kuranga umwana w'Umunyarwanda, n'ibindi ariko kandi hari ibindi bikwiye kugenzurwa ku mashuri amwe namwe kubera uburyo bisa nk'aho buri wese abikora uko yishakiye.
Ikibazo gikunzwe kugarukwaho n'abafite abana mu mashuri yigenga usanga kibahangayikishije ni ikijyanye n'amafaranga y'ishuri ( Minerval/school fees). Aya mafaranga y'ishuri atavugwaho rumwe usanga buri kigo cyifitiye igiciro cyacyo, ariyo mpamvu ababyeyi basaba ko byagenzurwa nkuko n'ibindi biciro ku masoko bigenzurwa……
Muri iyi minsi y'itangira ry'amashuri, ababyeyi urasanga bahangayitse ku buryo basaba gutabarwa kubera amafaranga y'ishuri bakwa ari menshi. Umwe arava ku ishuri iri n'iri akajya ku rindi akabura icyo akora, ariyo mpamvu basaba gutabarwa.
Ese ubundi amafaranga y'ishuri ku bigo byigenga ashyirwaho hagendewe kuki? Iki nicyo kibazo ababyeyi benshi barimo kwibaza. Urajyana umwana ku ishuri bakakubwira gutanga bordereau wishyuriyeho ko nta bindi biganiro kandi waba utayifite ugasabwa kujyana umwana wawe ahandi wifuza. Nta guhendahenda birimo.
Ni ukuvuga ko icyo umubyeyi apfana n'ubuyobozi bw'ishuri ni amafaranga, ubundi bakigisha umwana. Bwa buryo bamwe mu babyeyi bakoreshaga aho bandikaga bakagaragaza uburyo bazagenda bishyura buhoro buhoro bagendeye ku bushobozi bwa buri wese, ntibukibaho. Uko amafaranga angana kose ku gihembwe, umubyeyi arasabwa kuyishyura yose yaba atabikoze akajyana umwana we ahandi.
Nagerageje kuvugana n'umubyeyi umwe mubaza impamvu iri gutera ibigo byigenga gushyiraho amafaranga uko byishakiye maze agira ati "Nonese urumva babuzwa n'iki? Nyine basanga nta burezi bufite ireme bukiri mu mashuri amwe ya Leta, bakishyiriraho ibiciro uko bishakiye kuko bazi neza ko nta yandi mahitamo ko nta handi twajyana abana bacu uretse mu bigo byabo. Ariko ibi sibyo, Leta ikwiye kudufasha ikavugana n'amashuri yigenga, hagashyirwaho amafaranga atabangamiye abantu".
Hari icyo Leta yakora mu gufasha ababyeyi. Uretse kuvugana n'ibigo byigenga bigashyiraho amafaranga ku buryo butavunanye, Leta ikwiye gushyiraho amashuri yayo asaba amafaranga atari nk'ay'ibigo byigenga.
Urugero aamashuri ya Leta aho umunyeshuri yasabwa gutanga nk'ibihumbi ijana cyangwa ijana na mirongo itatu ku gihembwe. Aya mafaranga si menshi kandi si make ahubwo araringaniye. Ikindi kandi kugirango ireme ry'uburezi ribungabungwe mu bigo bya Leta, hano hanze hari Abanyarwanda benshi bize ibijyanye n'uburezi, bafite icyiciro cya kabiri cya kaminuza batagira akazi. Aba bakwiye guhabwa akazi k'ibyo bigiye. Ibi byatuma uko gushinja amashuri ya Leta kutagira ireme ry'uburezi, bigabanuka.
Abarimu batize ibijyanye n'uburezi bamaze iminsi mu kazi bakwiye guhugurwa cyangwa guhabwa amahirwe yo kwiga Iyakure ariko kandi abize uburezi nabo ntibakwiye kuba bicaye badafite akazi, ahubwo nihashingwe amashuri, bahabwe akazi maze ireme ry'uburezi ryongere rigaruke haveho iyo myumvire ya bamwe ko nta reme ry'uburezi rikiba mu mashuri ya Leta.