Uyu muhango wo gukuna witabwagaho n'abakobwa b'abangavu, ni uwo gukurura bimwe mu bice by'igitsina cyabo bita imishino ikaba miremire mu rwego rwo kwitegura kuzaba abagore babereye urugo, dore ko iyo umugabo ngo yasangaga umugore yashatse atarakunnye byateraga agatotsi mu mibanire yabo. Uretse ibyo, Abanyarwandakazi bawufataga nk'ingenzi kuko uko ibyo bice byamaraga kuba birebire byabaga umwambaro w'igitsina.
Mu gihe uyu muco bamwe bavuga ko ari uw'abo hambere, abazi uburyo bwo kuwukora bawusaruramo amafaranga muri iki gihe, hakagira n'abadaterwa isoni zo kubyatura.
Mukamana Dative, umubyeyi w'imyaka 40 y'amavuko, yabwiye IGIHE ko atunzwe no gukunira abagore n'abakobwa bamugana ku bwinshi aho atuye ku Gisozi mu Karere ka Gasabo.
Uyu mubyeyi w'abana bane n'umugabo umaze kwamamara ku kabyiniro ka "Masenge" ku maradiyo, akunze kwibazwaho cyane n'uburyo atunzwe no guca imyeyo.
Mukamana asubiza nta mususu ko akazi ko guca imyeyo afata nk'umwuga we akamazemo imyaka 20.
Yagize ati "Nibyo koko ntunzwe n'umwuga wo guca imyeyo cyangwa se gukuna nk'uko bakunze kubyita kandi mu by'ukuri uradutunze neza njye n'abana banjye n'umutware wanjye ku buryo ntashobora no gutekereza kuwureka kubera ibyo umaze kungezaho."
Kubera igihe kinini awumazemo, Mukamana avuga ko amaze gucira imyeyo abakobwa n'abagore ibihumbi.
Yagize ati " Maze gucira imyeyo benshi ku buryo kwibuka imibare bitanyorohera uretse ko batari munsi y'ibihumbi bibiri."
Uyu mwuga yigishijwe na nyirasenge akawubyaza umusaruro, Mukamana agaragaza ko wamwinjirije umutungo ufatika.
Ati " Nk'ubu maze kuwukuramo amafaranga arenga miliyoni 20, twaguze isambu nini cyane, twubaka inzu y'ibyumba bitanu; ikindi n'uwo urihira ishuri abana banjye barimo uwiga i Kayonza uriha ibihumbi 200 ku gihembwe n'uwiga i Rwamagana wishyura ibihumbi 150, n'uwiga mu mashuri abanza."
Ku byerekeye ibiciro byo gukunira abamusanga, Mukamana ntiyerura neza ariko avuga ko ari hejuru y'amafaranga ibihumbi 10.
Ati "Sinakubwira ngo guca imyeyo mbikorera amafaranga angahe kuko bibanza bikansaba kuganira n'ubyifuza kuko hari umuntu uba ufite umubiri ukomeye n'ufite uworoshye."
Yakomeje avuga ko umukobwa w'imyaka 12 abimukorera mu cyumweru kimwe cyangwa bibiri ariko umugore akabimukorera mu byumweru bibiri na bitatu kugira ngo agree ku ndeshyo isabwa y'ibice by'igitsina cye.
Uyu mwuga yakuyemo amaronko afatika, Mukamana ashaka kuwagura ndetse agashinga ishuri ryo kujya ryigisha abagore n'abakobwa uburyo baca imyeyo n'ibyiza byayo kugira ngo utazacika burundu.
miti y'ibyatsi "Masenge" akoresha mu gukunira abamugana umunsi ku wundi, babarirwa muri 20 mu cyumweru, ntiyemera kuyivuga abyita ibanga ry'akazi.
Umukobwa utaraciye imyeyo mu bihe byo hambere byashoboraga kumuviramo gusendwa. Kuri ubu abasore n'abagabo ntibabiha agaciro kamwe ku buryo bitatuma umwe yanga umukobwa kuko atakunnye ariko hariho n'abakiziritse kuri uwo muco, asanze uwo bakundana atarakunnye akaba atamwihanganira.
Hagati aho, Mukamana, inzobere mu gukana yibutsa abantu kutumva ko gukuna ari byo byatuma umukobwa utagira amavangingo byatuma ayagira, cyakora yemeza ko uwakunnye ashobora kwishima cyane mu mibonano mpuzabitsina. Hariho ushobora kuba yarakunnye ntibimubuze kuba "Mukagatare", utagira amavangingo/ utanyara.
Kuri ubu abagana Mukamana ngo abakunire harimo abagore bashyirwaho igitutu n'abagabo bashatse, ariko avuga ko na bo abakunira bigakunda.
Kugeza ubu umuco wo gukuna ntufatwa kimwe na bose; Miss Akiwacu Colombe yigeze kubwira IGIHE ati, "Guca imyeyo ni umuco wahozeho kuva kera ariko ntekereza ko uko iterambere riza n'umuco ugenda ukura. Ku bwanjye numva atari ibintu twakagombye gukora kuko hari indwara bishobora kuba byatera gusa biterwa n'amahitamo y'umuntu ndetse n'uko yabitojwe iwabo."
Mu Rwanda rwo hambere iyo umukobwa yabaga atarakunnye bamwitaga amazina menshi yo kumukwena arimo akeso karimo ubusa; ikimara kimara inka n'imiryango; umupfu; nyirakirimubusa; n'andi nk'uko Musenyeri Aloyizi Bigirumwami yabyanditse mu gitabo cya "Imihango imigenzo n'imiziririzo mu Rwanda".