Qwrmetti ağayın!
Qazaq öneriniñ qaraşañırağı –M.Äuezov atındağı Qazaq Memlekettik akademiyalıq drama teatrınıñ direktorı Erlan Biläldiñ basına tüsken mına jağday külli qazaq önerine jasalğan qiyanat dep bilemin.
Jalpı, Erlan Biläl kim?
Erlan Biläl – öner akademiyasın tämamdağan tülekterdiñ işindegi mañdayı jarqırağan, közinde otı bar, tür-twlğası kelisken akter retinde közge tüsip, aldıñğı ağa-buın akterlerdiñ ıqılasına bölenip, olardıñ tärbiesin alğan azamat.
(Erlan Biläl)
Äkemteatrdıñ akterlik qwramına qabıldanğan ol, «Turandot hanşayımdağı» Kalaf, «Eñlik-Kebektegi» Kebek, «Qozı Körpeş-Bayan swludağı» Qozı, «Abayda» Abay, «Jaujürekte» Baluan Şolaq, «Otelloda» Otello jäne tağı da basqa wlttıq jäne älemdik klassikada, zamanaui jäne audarma şığarmalarda bastı rol'derden körindi. Bolmıs-bitimi, minezi qım-qiğaş, bir-birine wqsamaytın keyipkerlerdiñ jan-düniesin aşa bilu üşin, akterge talant, izdenis, tür-twlğa, dauıs, käsibilik pen bilim qajet. Onsız bastı rol'derden körinip, eldiñ ıqılasına bölenu mümkin emes. Al, Erlan Biläl bwl mektepten, bwl kezeñnen sürinbey ötti. Qwday bergen talantı men eñbeginiñ nätijesinde oynağan bastı rol'deri halıqtıñ jüreginen orın aldı. Akter retinde özin joğarı deñgeyden körsetip, käsibi şeberligin tanıttı.
Qazaq öneri üşin jan ayamay, adal qızmet etip jürgen azamattıñ teatr basşılığına kelui bizdiñ wjımdı şın quanttı. Basşı qızmetine tağayındalğan kezinen bastap, teatrdıñ otımen kirip, külimen şığıp, tañnıñ atısı, künniñ batısı teatrdan tabıldı. 92 jıldıq tarihı bar teatrımızda nebir talanttar, eñbek siñirgen qayratkerler,halıq artisteri eñbek etude. Al, olardı basqaru oñay şarua emes. Akterler, şığarmaşılıq pen tehnikalıq qwramdı asqan biliktilikpen basqarıp, teatrdıñ şaruaşılıq jwmıstarına deyin qadağalauda wstap, ärbir qızmetkeriniñ jay-küyin baqılap otırdı. Auqımdı mädeni şaralardıñ barlığında delik öziniñ wyımdastıruşılıq qabiletimen tanıldı. Teatr wjımınıñ birlikpen, wyımşıldıqpen joğarı deñgeyde öner körsetui üşin barın saldı.
Teatr wjımı bir apta bwrın ğana Japoniyadağı gastrol'dik saparınan oraldı. Qazaq öneri Japoniya, Tokioda saltanat qwrdı. Japondardıñ belgili teatr sınşıları, dramaturgter, jalpı halıq qoyılımdı, koncerttik bağdarlamanı jaqsı qabıldadı. Älemdik deñgeydegi sınşılar qazaq önerin, akterlerdiñ şeberligin joğarı bağaladı. Tabiğatında emociyasın eşkimge körsete bilmeytin halıq, şın jıladı. Eki memleket arasındağı mädeni baylanıs äri qaray jalğasın tabuı üşin, kelissözder de jürgizildi. Al, mwnıñ barlığınıñ wyımdastırıluında teatr direktorı Erlan Biläldiñ eñbegi wşan-teñiz. Japondardı tebirentken «Aqtastağı Ahiko» spektakli Astana, Qarağandı qalalarında da halıqtı tolqıtqan edi. Al, sol gastrol'dik saparlardıñ wyımdastırıluı Erlan Biläldiñ jemisti eñbeginiñ nätijesi. Äuezov teatrınıñ sahnasında Ahiko Tecuronıñ tağdırın sahnalau turalı ideya osı Erlan Biläldiki. Erlannıñ teatr üşin atqarar şaruaları äli de köp... Qazaq önerine kerek azamat...
Erlan Äbdildawlı direktor bolğalı teatr wjımı teatr bäygelerinen üzdikter qatarınan körinip, bas jüldeni qanjığasına baylap jür.
Erlan Biläl osı teatrda ösip-jetilgen, teatrdıñ şınayı janaşırı. Qazaq önerin janımen süyetin azamat. Sondıqtan da, basına tüsken mına jağdayğa aldıñğı ağa buın retinde ün qospay twra almadım. Ol meniñ tuısım da, rulasım da, jerlesim de emes! Tek, öner üşin öz densaulığına da qaramay, azannan keş jalıqpay eñbek etip jürgen azamat tağdırınıñ talqığa tüsip jatqanı, janıma battı. Jüregim auırdı.
Bwl belgili bir adamdardıñ qolınan şıqqan, wyımdastırılğan is bolsa, sol adamdarğa aytarım: aynalayındar sender bir adamnıñ tağdırına balta şauıp otırğan joqsıñdar, qazaq önerine qiyanat jasap otırsıñdar! Öz isine mığım, bilikti basşı, adal adamdı qaralau «adam öltirgenmen teñ» auır künä dep tüsinemin!
Mwnday jağday kezinde Alaş arıstarınıñ da basınan ötti. Bwl da bir-sınaq...
Erlan Biläl – qazaq önerine kerek azamat! Bwl sözimdi onımen qızmettes, äriptes jandardıñ rastaytınına senimdimin!
Er jigittiñ basına neler kelip, ne ketpeydi? Biz ärqaşan janıñdamız!Sabırlı bol, bauırım!
Bolat Äbdilmanov
Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri
Abai.kz