Bwl daudıñ aq-qarasın ayıru qiın. Aynalıp öte almadıq, alayda. Käsipker Qonay Masiphannıñ arızın tıñdap, jariyalaudı jön dep taptıq. «Taldıqorğan qalası äkiminiñ orınbasarı Asqar Tutubaev pen onıñ bauırı Baqıtbek Tutubaevtıñ qorlığı ötti. Bas prokuror öziñizden araşa swraymın» degen käsipker.
Dese de daudıñ tüsiniksiz twstarı köp. Käsipkerdiñ özine habarlasıp, mäseleniñ män-jayın tereñirek bilmekke tırısıp kördik. Sonımen…
Bwl oqiğa osıdan 10 jıl bwrın bastalıptı. Masiphan Qıtaydan kelgen. 2004 jılı.
(Asqar Twtubaev)
«Käsipkerlik qabiletimdi elge kep jüzege asıram degen armanım boldı. Qıtayda da qwralaqan emes edim. Tabıstı käsibim bolğan. Atajwrtqa köşip kelgende de biznesti tastağam joq. Qayta jaña mümkindikter aşıldı. Qıtay men Qazaqstannıñ arasında alıs-beris saudağa aralasıp kettim. Ürimjide biznes-äriptesteri qalğan. Elge oralğasın, solarmen aradağı tauar almasudı jandandırdım», — deydi ol. Al Asqar Tutubaevpen 2003 jılı Ürimjide tanıssa kerek.
«Mağan «birigip kirpiş zauıtın aşsaq», degen wsınıs ayttı. Kelistim. Qıtaydan kirpiş zauıtınıñ bükil tehnikasın alıp keldim. Zauıttı qwrastıratın, jürgizetin mamandardı da şaqırdım. Ras, zauıttıñ qwrılısına qajetti qarajattıñ negizgi böligin Tutubaev şığardı. Uağdalastıq bolğan, alayda. Tüsken paydanıñ belgili bir böligin beretin bolıp, uäde etken. 2006 jılı zauıttı bası bütin Asqardıñ özi aldı», — deydi käsipker.
Qoya salıptı. Renişin aytsa da, kek saqtamağan. Aralarındağı baylanıs üzilmepti. Biraq, bwl basqa mäsele.
«Cement äkep ber!»
Käsipkerdiñ basın dauğa qaldırğan oqiğa 2007 jılı bolğan. Asqar Tutubaev habarlasıp: «mine, 60 mıñ dollar. Mağan Qıtaydan cement äkep ber», — dep tapsırğan. Bwl kelisken. Aqşanı Asqardıñ öz qolınan alğan.
Osı aradan bir kidiris jasalıq. Qarsı taraptıñ uäji bar. Aytularınşa aqşanı käsipkerge Asqar emes, inisi Baqıtbek beripti. Käsipkerdiñ üstinen arız jazğan da däl osı Baqıtbek Tutubaev eken. Şınımen solay ma?
– Joq. Aqşanı Asqardan aldım. Ağası men inisin ajırata almaytın aqımaq emespin ğoy?!
Mäsele mınada, Asqar Tutubaev qazir memlekettik qızmetker bolğandıqtan, inisi arqılı meni sotqa berip otır, – deydi Qonay Masiphan.
Ne kerek, 60 mıñ dollardı qaltasına basqan ol cement äkelu üşin Qıtayğa tartıp ketedi. Biraq 20 kün öter-ötpesten, Asqar Tutubaev habarlasqan.
– «Bizde cement arzandap ketti. Qıtaydağısı kerek emes. Aqşanı dereu qaytar», dep bwyrıq berdi.
— Men ol kezde cementtiñ aqşasın zauıtqa tölep, vagonğa tapsırıs berip qoyğam. Aqşanı qaytaru qiın ekenin ayttım. Könbedi. Reniş bastaldı, – deydi Masiphan.
2009 jıl
Osı jılı käsipker Tutubaevtan alğan 60 mıñ dollardı eki bölip qaytaratının aytıp, qolhat jazıp beredi. Qolhattı Asqardıñ inisi Baqıtbektiñ közinşe jazğan. Qaytarıp beretin uaqıtın da aytadı.
– Aytqan uaqıtımnan bwrın qaytardım. Üş jigit djippen kelip alıp ketti. Däl sol kezde Asqarğa telefon şalıp, aqşanı jibergen jigitteriniñ alıp ketkenin habarladım. Añğaldığımnıñ kesiri me, qolhattı alıp qalmappın. Asqar ekeumiz odan bwrın da talay aqşa alıp, aqşa beriskenbiz. Alğan aqşasın almadım dep aytadı degen oy üş wyıqtasam tüsime kirmegen, – deydi Qonay Masiphan.
2015 jıl
Osı jıldıñ 15-säuirinde Almatıdağı «Aport» sauda ortalığında jürgen jerinen Qonay Masiphandı policiya qwrıqtaydı. GRES-tegi (İle audanı) policiya bölimşesine alıp keledi.
– Sol kezde Baqıtbek Tutubaevtı kördim. Ol birden «Sen mağan qarızsıñ. Osı ketkeniñ ketken. Seni türmeden eşkim qwtqara almaydı», — dep ayğayğa bastı.
Osı jerde üş kün tergeude otırdım. Senesiz be, olar meniñ 2009 jılı bergen qolhatım negizinde üstimnen arız jazıptı!
– Baqıtbek Tutubaev tergeuşiniñ közinşe wrıp-soğıp: «92 mıñ dollar qarızbın dep qolhat jazıp ber» dedi. Amalsız sonıñ aytuı boyınşa jazıp berdim. Üş künnen soñ kepildikke minip jürgen maşinamdı jäne qıtay pasportın qoyıp bosap şıqtım. Sodan beri eki jıl ötti. Tergeuden keyin is sotqa jetti, – deydi käsipker.
– Baqıtbek Tutubaevtıñ wrğanı şın ba?
– Şın. Tergeuşiniñ közinşe wrdı.
– Tergeuşi eşteñe demedi me?
– Joq. Qarap otırdı. Jalpı, tergeu birjaqtı jürdi. Tutubaevtar ne aytsa, meni soğan köndiruge tırıstı.
– Advokat jaldadıñız ba?
– Tanıstar arqılı bir advokat taptıq. Ol orıstildi boldı. Tergeuşi de orıstildi. Olardıñ sözin audarmaşı arqılı bilip otırdım. Sol tergeu kezinde bwra tartu, mağan tüsiniksiz jayttar öte köp boldı…
Şahanovtıñ äyeli qaydan jür?
Tergeu kezinde Masiphannıñ üstinen tağı 3 arız tüsken.
– Şahanova esimdi kisini tanitınmın. Elge tanımal aqın Mwhtar Şahanovtıñ äyeli. Qıtayğa barıp, sauda jasap jüretin. Ol meniñ üstimnen 2008 jılı Qonay menen 5 mıñ dollar qarız alıp, qaytarmay ketti depti. Sol kezde tergeuşilerge aytıp tüsindire almadım, men 2008 jılı pasportımnıñ jaramdılıq merzimi bitip, Qıtayda jürdim. Qazaqstanğa kelgem joq. Al Şahanovanı talay kütip alıp edim. 2015 jılı auırıp jatır degendi estip, köñilin swrap ta barğanbız. Qalbalaqtap, rahmetin aytıp qalğan. Köp ötpey, meniñ üstimnen arız joldaptı. Tutubaevtar äuletimen birin biri jaqsı tanidı…
– Eger jazıqsız bolsañız, bwlar nege Sizdiñ üstiñizden arız berdi?
– 2015 jılı men wstalğan soñ, 3 kün ötpey, bwlar da arız berip ülgergen. Birinen biri estidik deydi…
– Sonda bwl ädeyi qwrastırılğan scenariy degiñiz kele me?
– Solay demeske lajım joq. Meni auır qılmısker, talay jwrttı san soqtırğan alayaq etip körsetkisi keledi.
– 2009-2015 jıldardıñ arası biraz uaqıt. Tutubaev sizdi sol kezde nege twtqındatpağan?
– Eger şın qarızdar bolsam, meni sol kezde-aq twtqındatuına bolar edi. Öz oyım, olar äldebir ortaq tanıstarımız arqılı meniñ iri jwmıstar istep jatqanımdı bilip, sonı alğısı keldi me dep oylaymın. Qıtaydan investor äkelip, altın ken öndiretin zauıt qwrudı qolğa alğanmın…
– Aşıq hatıñız Bas prokuror Jaqıp Asanovtıñ nazarına iligipti dep estidik. Sottıñ ädil öterine senimdisiz be?
– Ärine. Birinşi sot otırısı kezinde Almatı oblıstıq sottan arnayı adamdar kelip, hatımızben tanısqanın ayttı. Ädildiktiñ barına senemin. Nazarbaev ünemi käsipkerlerge jağday jasaudı, olardıñ qwqın qorğaudı tapsırıp keledi. Meniñ janayqayımdı joğarıdağı şendi, ıqpaldı kisiler estidi dep senemin.
P.S. Üstimizdegi jılğı 10-naurızda osı iske qatıstı alğaşqı sot otırısı ötti. Bardıq. Qatısa almadıq. Tutubaev pen onıñ qorğauşıları jurnalisterdiñ qatısuına qarsı boldı. Kelesi sot otırısı erteñ ötedi.
Bizdiñ portal aşıq pikirtalas alañı, eger ekinşi tarap däl osınday swhbat beruge keliser bolsa, olardıñ da uäjin tıñdauğa dayınbız.
Derekközi: kaz.365info.kz
Abai.kz