Biıl älemge tanımal qalamger Ernest Hemingueydiñ 120 jıldıq mereytoyı. Süyikti jazuşımnıñ negizgi şığarmalarınıñ bärin oqığanımmen, «Senimen ünemi birge bolatın meyram» avtobiografiyalıq şığarmasın oqıp şığudıñ säti tüspey qoyğan edi. Äri bwl wlı jazuşınıñ Parijde ömir sürgen kezdegi közimen körgenderin qağaz betine tüsirgen ömirbayandıq tuındısı bolğan soñ da Hemingueydiñ ömiri men şığarmaşılığı jaylı jazılğan talay eñbekterdi oqığandıqtan, oğan asa qattı män de bere qoyğan joqpın.
Jwma küni jwmıstan soñ üyrenşikti ädetimmen «Keruen» sauda üyindegi «Meloman» kitap dükenine bas swğıp edim, köptegen şığarmalardıñ arasınan Hemingueydiñ osı bir romanı közime ottay basıldı. Satıp aldım.
Senbi küni tañerteñ 286 bettik romandı oqudı bastadım da, keşki sağat segizde qalay soñına jetkenimdi bayqamay qaldım. Şığarma bwlaqtıñ suınday taza şınayılığımen, eşteñeni de oqırmannan jasırmaytın adaldığımen janımdı baurap aldı. Adamdı tereñ oyğa batıratın, stili qanday jeñil edi, Hemingueydiñ!
Jiırmasınşı ğasırdıñ basındağı Parijge baqıt izdep kelgen «joğalğan wrpaqtıñ» tağdırı köz aldıma elestedi. Köp sözdilikten ada, keyipkerdiñ minezi is-äreket arqılı aşılatın tuındıdan sol zamandağı ömirdiñ mol şuağı jarqıraydı. Onda Heminguey ömiriniñ eñ bir baqıttı kezeñiniñ sügireti kestelengen.
Romanda sipattalatın wrpaqtıñ toyıp işetin tamağı da, jibu tüzu kiimderi, de twraqtı baspanaları da joq. Biraq olar şarapqa, at jarısına, kitap pen sayahatqa aqşaların ayamay, suşa şaşadı. Rasında da bar-joğı jiırma bes jastağı jäne boyıñdağı talantınıñ arqasında közdegen maqsatına senimdi adamğa osınday wsaq-tüyekke bas qatırudıñ ne keregi bar, täyiri? Eñ bastısı janıñda süyetin jarıñ bolsa, al öziñ swlu Parijde sayahattap jürseñ, odan artıq qanday baqıt kerek.
Şığarmada qalanıñ kelbeti asa köp surettelmegen. Biraq soğan qaramastan romannıñ är betinen Parijdiñ lebi añqıp twrğanday.
Men bwl romandı oqıp otırıp Parijdi ğana emes, aqın şığarmaşılığına şabıt berip, ümitterin jaqqan qalada seruendegendey äser aldım. Hemingueydiñ közimen men de sol qaladağı aqın-jazuşılarmen birge süyikti jazuşılarımnıñ tuındıların talqılap, oyşa pikir talastırdım. Bügingi tañda esimderi añızğa aynalğan Gertruda Stain, Frensis Skot Ficdjeral'd, Djeyms Djoystarmen birge jürip, däl özimizden aynımaytın qarapayım pende bolğan olardıñ tağdırların tereñirek tani tüstim.
Biraq şığarmanı oqıp şıqqannan keyin qayta-qayta bir oy janımdı mazalap tınıştıq bermey qoydı. Nelikten, azğantay närsege ğana quanıp, ömirdiñ är lebinen baqıttı bola bilgen Heminguey közdegen maqsatınıñ bärine qol jetkizgende özine-özi qol salıp, atılıp öldi? Mümkin ömirdegi közdegen maqsatıñnıñ bärine qol jetkizu – adamnıñ eñ ülken baqıtsızdığı da şığar.
Amangeldi Keñşilikwlınıñ facebook paraqşasınan
Abai.kz