Лагранж нокталары
Лагранж нокталары яки либрация нокталары (латинча librātiō — тирбәлү) яки L-нокталары — ике массив җисем системасында шундый махсус 5 нокта бар, анда өченче кечкенә массалы җисем әлеге ике массив җисемгә карата хәрәкәтсез кала ала. Системада тик гравитацион көчләр исәпкә алына.
Лагранж нокталары - өч җисем мәсьәләсенең аерым очрагы булып тора (җисемнәр орбиталары әйләнүле, өченче җисем массасы бүтән җисемнәр массаларыннан шактый ким). Шул очракта ике массив җисемнең уртак массалар үзәге тирәсендә даими почмакча тизлек белән әйләнә дип санала. Кечкенә массалы җисем әлеге системада 5 махсус ноктада хәрәкәтсез кала ала, шул ноктада гравитацион көчләр үзәктән куу көче белән тигезләнә.
Урнашу[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Лагранж 5 ноктасы массив җисемнәрнең орбиталары яссылыгында ята: L1, L2, L3 ике массив җисем аша үтүче сызыкта урнашкан һәм коллинеар нокталар дип атала.
L4, L5 нокталары өчпочмаклы яки троян нокталар дип йөртелә.
Коллинеар нокталар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Системаның массалар үзәгеннән L1, L2, L3 нокталарына кадәр ераклык:
биредә ,
- R — җисемнәр арасындагы ераклык,
- M1 — авыррак җисемнең массасы,
- M2 — икенче җисемнең массасы.
Куллану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Троян нокталар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Ике тигез кырлы өчпочмакның түбәсендә - L4 һәм L5 нокталары урнашкан, анда гомуми көч нәкъ массалар үзәгенә юнәлгән һәм үзәктән куу көче белән тигезләнә.
Гадәттә L4 ноктасында урнашкан астероидлар грек исемнәрен алалар, L5 ноктасындагылар - Троя яклаучылары исемнәрен алалар.
Системаның массалар үзәгеннән L4 һәм L5 нокраларына кадәр ераклык:
биредә
- ,
- R — җисемнәр арасындагы ераклык,
- M1 — авыррак җисемнең массасы,
- M2 — икенче җисемнең массасы.
Куллану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- Кояш-Җир системасында L4 ноктасында астероид табылган (2010 елда).
- Җир-Ай системасында L4 һәм L5 нокталарында Кордылевский болытлары урнашкан
- Кояш-Юпитер системасында L4 һәм L5 нокталарында троян астероидлары урнашкан (4500 астероид).
- L4 һәм L5 нокталарында троян астероидлары барлык зур планеталарда бар