Символы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Празеодим элементының символы — Pr (Празеодим дип укыла).
Исеменең килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Исеме грек. πράσιος — «аксыл-яшел» һәм δίδυμος — «игезәк» дигәнне аңлата. Мондый атама белән ул тозларының төсенә һәм элементның ачылу тарихы белән бәйле.
Тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Празеодим 1895 елда Карл Ауэр фон Вельсбах тарафыннан ачыла. Ул 1839 елда швед химигы Карл Мосандер тарафыннан табылган дидим элементының физик һәм химик үзенчәлекләре якын булган ике элементның катнашмасы булуын билгели, аларга ул неодим һәм празеодим дип исем бирә.
Табигатьтә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Җир кабыгында празеодимның нисбәте — 9 г/т, океан суларында — 2,6×10−6мг/л[1].
Чыгарып алу[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Празеодимны сирәк очрый торган җир элементлары белән катнашмалардан алалар. Экстракцияле һәм хроматографик бүлү һәм ваклап кристаллаштыру вакытында празеодим җиңел лантаноидлар белән бергә туплана һәм неодим белән кушылып аерыла. Алга таба празеодимны неодимнан аералар һәм 850oC температурада термик юл белән яки электролизлап саф металл рәтенә күчерәләр.
Куллану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Празеодим ионнары 1,05 мм дулкын озынлыгы белән лазер нурланышын тудыру өчен кулланыла (инфракызыл нурланыш). Празеодим фториды лазер материалы буларак кулланыла. Празеодим оксиды пыяла эретү өчен файдаланыла, аңа кушылганда аксыл- яшел төс бирә.
Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107—1122, 2003. Retrieved June 30, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers from 1-109 taken from this source.(ингл.)
- IUPAC Standard Atomic Weights Revised 2008 елның 5 март көнендә архивланган. (2005).(ингл.)
Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- Празеодим на Webelements
- Празеодим в Популярной библиотеке химических элементов 2007 елның 30 сентябрь көнендә архивланган.
Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. I, 1965