البته رفتار ایران نیز همیشه غیرقابل پیش بینی است و این وضعیت میتواند با یک رفتار تحریک آمیز از سوی ایران تغییر پیدا کند، برای مثال اگر قایقهای تندروی ایرانی برای کشتیهای آمریکایی مزاحمت بیافرینند، احتمال پاسخی تند از سوی دولت ترامپ بالاست. اما به هرحال موضعگیری سخت علیه ایران بدون اندیشه به عواقب چنین سیاستی و اینکه آیا این سیاست بدون به خطر انداختن دیگر منافع و اولویتهای مهم آمریکا به هدف می رسد یا خیر، امری خطیر و پرریسک است. روشنساختن آتش جنگی بدون پیروزی، اعتبار آمریکا را بیش از پیش به چالش خواهد کشید و دولت ترامپ را با تردیدهایی جدی مواجه خواهد ساخت
ترامپ در جمع هوادارانش در فلوریدا گفت که در سوریه منطقه امن ایجاد خواهد کرد و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را ملزم به پرداخت هزینه های آن خواهد کرد. رئیس جمهور آمریکا البته کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را کشورهایی خواند که «چیزی جز پول ندارند». ترامپ تصریح کرد که «ما کاری میکنیم که کشورهای خلیج هزینه این مناطق امن را بپردازند آنها چیزی جز پول ندارند».
دوران خوش باراک اوباما برای جمهوری اسلامی سپری شده است و روی کارآمدن رییس جمهوری که مشاوران و نزدیکان سیاسی اش، جمهوری اسلامی را حتی بدتر از داعش میدانند، سخت جناحهای مختلف جمهوری اسلامی را هراسان ساخته است. . در سخنان سیدمحمدخاتمی نیز این هراس کاملا پیدا و هویداست و از این رو او بر آن است که ایده آشتی ملی را میتوان به عنوان پادزهر ایدههای «خطرناک» دولت جدید آمریکا به کار گرفت.
تقاضا های چند باره سید محمد خاتمی در خصوص آشتی ملی و تاکید بر محوریت خامنه ای در کنار مواضعی که دیگر اصلاح طلبان چون حسین مرعشی، محمد رضا تابش، مجید انصاری، جهانبخش خانجانی، حمید رضا جلایی پور ومحمد رضا عارف اتخاذ کرده اند، می توان نتیجه گرفت که اصلاح طلبان دوم خردادی عزم خو درا جزم کرده اند تا دور جدیدی از آشتی جویی با نهاد ولایت فقیه و تسلیم در برابر ساخت مطلقه قدرت و حکمرانی استبدادی را به نمایش گذارده وبا نرمش و تسلیم جویی به اعتماد سازی با خامنه ای روی آورده ومجوز حضور در متن نظام را کسب کنند.
اکنون میتوان دریافت چرا افرادی مانند «غلامحسین صدیقی»، «شاپور بختیار»، «علی امینی» علی رغم سابقه مخالفت با محمدرضاشاه و حتی بازداشت و زندان، در روزهای انقلاب درصدد کمک به شاه برآمدند و کنار انقلاب اسلامی قرار نگرفتند. آنها اگرچه از محمدرضاشاه دل خوشی نداشتند اما خوب دریافته بودند که اکنون وقت تسویه حساب سیاسی با پادشاه نیست. چرا که انتخاب آن روزها، انتخابی بین دیکتاتوری و دموکراسی نبود. مساله اصلی حادتر از این حرفها بود. گزینههای روی میز، «بنیادگرایی اسلامی» و «سکولاریسم پهلوی» بودند، و آنها در هرچه با شاه اختلاف نظر داشتند، در سکولاریسم سیاسی و احترام به دستاوردهای تمدنی غرب با او شراکت نظر داشتند
در آستانه بیست و دو بهمن استثنایی سال نود و پنج ، دو پیام خطاب به منتقدان و معترضان صادر شد. سید محمد خاتمی برای دومین بار در کمتر از یکماه ، از آشتی ملی سخن گفت که البته پیاماول او حقارت آمیز تر بود. او درپیام نخست خود، اظهار امیدواری کرده بود «بزرگان کشور به خصوص مقام معظم رهبری اصلاح طلبان را وارد عرصه جدیدی از زندگی برای خدمت به مردم و اعتلای کشور کنند». تنها یک روز بعد از این تقاضا ، سید علی خامنه ای با صدور حکمی ، علی اکبر ولایتی را به ریاست هیئت موسس دانشگاه آزاد منصوب کرد
«حاجآقا قمی» همزمان سعی میکند تا مواضع علی خامنهای را تبیین کند. او از جمله، بعد از دو نامه رهبر جمهوری اسلامی خطاب به جوانان غربی، با انجام مصاحبههای متعدد در سخنانی مدعی شد که این نامهها «به تدریج در لایههای زیرین جامعه غربی جای خود را باز میکنند» و علی خامنهای با نگارش آنها، «نبوغ» خود را نشان داد چرا که «افق جدیدی» را به روی جوانان کشورهای غربی گشود. قمی البته فروتنی هم به خرج میدهد و میگوید در نگارش این نامهها، مشاورهای به علی خامنهای نداده است: «هر دو نامه ابتکار شخصی خود ایشان بود.»
«جان اسمیت»، مدیر دفتر کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا در این خصوص گفت: «ادامه حمایت ایران از تروریسم و توسعه برنامه موشک های بالستیک تهدیدی برای منطقه و شرکای ما در سراسر جهان است.» ایران نیز به این اقدام آمریکا با عصبانیت واکنش نشان داد و اعلام کرد که این کشور نیز «محدودیت های قانونی» خود را علیه تمامی افراد و اشخاص آمریکایی که به گروه های تروریستی منطقه کمک کرده و منابع مالی مورد نیاز این گروها را تأمین می کنند، اعمال خواهد کرد. وزرات امور خارجه ایران اعلام کرد که لیست این افراد بعدا ارائه خواهد شد.
البته در همان زمان عدهای خوشبینانه تصور میکردند بهبود وضع اجتماعی و اقتصادی در نهایت زمینهساز تحول دموکراتیک خواهد شد. اما هانتیگتون با نقد این عقیده درباره توسعه اقتصادی متکی به درآمدهای نفتی، میگوید: برخی معتقد بودند افزایش درآمدهای ایران بهمرور موجب دموکراتیکشدن ساختار سیاسی هم خواهد شد، اما روشن است این افزایش درآمد وقتی از فروش نفت (یا احتمالا دیگر منابع طبیعی) به دست میآید، چنین خاصیتی ندارد و درآمدهای نفتی عاید دولت میشود. در نتیجه بر قدرت بوروکراسی دولت میافزاید؛ زیرا نیاز آن را به گرفتن مالیات از میان میبرد یا آن را کاهش میدهد. افزونبرآن دولت احتیاج پیدا نمیکند به مایحتاج ضروری مردم کشورش مالیات ببندد. هر قدر سطح اخذ مالیات پایینتر باشد، اعتراض مردم کمتر خواهد بود.