اضطراب: دفتر دوم: بازبینی وضع ابژه
Anxiety: The Seminar of Jacques Lacan, Book X
-
ژاک لکان
-
Jacques Lacan
-
۲۰۱۴
-
صبا راستگار
-
پندار تابان
درباره کتاب:
کتاب اضطراب: دفتر دوم: بازبینی وضع ابژه در قالب مقدمهای بر ساختار اضطراب، پنجمین اثر از سمینارهای ژاک لاکان به شمار میآید که برای متفکرین حوزهی روانکاوی و رشتههای علوم انسانی، اجتماعی، جامعهشناسی و روانشناسی پراهمیت است.
ژاک لاکان (Jacques Lacan) چهرهای مشهور و مهم در تاریخ روانکاوی و یکی از تأثیرگذارترین متفکران قرن بیست است. به عقیده او در کتاب اضطراب: دفتر دوم: بازبینی وضع ابژه (Anxiety the seminar of Jacques Lacan)، نوستالژی داشتن ابژه نیست که باعث اضطراب میشود، بلکه نزدیکی به آن است که در شما اضطراب ایجاد میکند.
شاید به نظر نیاید اضطراب بتواند شما را در جایگاه یک روانکاو تحت فشار بگذارد. اما قاعدتاً اضطراب باید این کار را بکند. در حقیقت، این قسمتی از منطق اشیاء، یا به عبارتی دیگر منطق روابطی است که شما با بیمارتان دارید. احساس اینکه بیمار شما در حالت اضطراب چه چیزی را متحمل میشود، هر لحظه شما را در معرض امتحان قرار میدهد.
به همین دلیل میتوان تصور کرد که اضطراب، دست کم برای کسانی که تکنیک کار را فراگرفتهاند، حالتی درک نشده به شمار نمیآید و به موضوعی مبدل شده که در ذهن شما قابل کنترل است. ولی تحلیلگری که کار خود را به تازگی شروع کرده، با اینکه امکان دارد تمایل زیادی به روانکاوی نشان دهد، نمیتواند جلوی اضطرابش را بگیرد، زیرا ممکن است در اولین برخوردهایش با بیماری که روی مبل دراز کشیده، دچار اضطراب شود.
با توجه به آنچه گفته شد، لازم است که به موضوع ارتباط اضطراب توجه لازم شود. آیا اضطرابی که شما از آن آگاه هستید و به نظر میآید که توانستهاید آن را در درون خود کنترل کنید، با اضطراب بیمار شما یکسان است؟ چرا اینطور نیست؟ بررسی اینکه اضطراب در چه لحظات خاصی نمود پیدا میکند، به ما اجازه میدهد شکل دقیق موضعشناسی اضطراب را مشخص کنیم. این کار ما را مستقیماً وارد حوزهای میکند که با روابطی متوالی که تلاش ساختاری به هم فشردهی خاصی آن را تشکیل داده تفاوتی ندارد.
درسهای ژاک لاکان در سمینارهایی که او در بیمارستان سنت - آن ارائه میداد مبنای مراحل نخست آموزههای او را صورت میدهد. در این اثر برای اولین بار با شکلهای گوناگون و ناشناخته ابژه a و در کنار آن توضیح لاکان از مبحث"میل تحلیلگر" آشنا میشوید. لاکان با بررسی این مفاهیم از دیدگاههایی گوناگون، مخاطبان خود را با دقت بسیار به بازهای از موضوعات میبرد. موضوعاتی مثل اضطرابی که بین لذت و میل قرار می گیرد، انتقال متقابل و تفسیر، و خیالپردازی و چهارچوب آن.
در بخشی از کتاب اضطراب: سمینار ژاک لاکان میخوانیم:
فروید درست در مکانی که ذهن شما به شما نمیگوید تا به دنبال سوژه باشید، یعنی جایی که علیرغم وجود خود شما، سوژه نمایان میشود، منبع هدف را به ما نشان میدهد. درست جایی در میان گفتمان، چیزی قرار میگیرد که میگویید خود شماست در کلمهای درست در همانجا که میگویید من یعنی جایی در سطح ناخودآگاه که به عبارت دقیقتر، a در آن قرار گرفته است.
در این سطح شما a هستید، ابژه هستید و همه میدانند که این همان چیز غیرقابل تحمل است، البته نه فقط در بیان و گفتار، چون به هر صورت خود را فاش میسازد. این مسأله را همین الان با اظهاراتی نشان میدهم که طراحی شدهاند تا تغییر مکان بدهند یا حتی دگرگون شوند، شیارهایی که شما در آن با رها کردن عملکردهایی که با نام سادیسم و مازوخیسم شناخته شدهاند، آشنا میشوید، انگار آنچه که مورد نظر بوده صرفاً ردی از نوعی پرخاشگری پرنفوذ و بازگشتپذیری آن بوده است. وقتی به ساختار ذهنی اینها میپردازیم، ویژگیهایی که آنها را از هم جدا میکند برای شما نمایان میشود. همین الان دشواری این تفاوت را برایتان مشخص میکنم.