ماه قوس سال گذشته بود که نظامیان ارتش نیجریه در اقدامی وحشیانه به منزل شیخ «ابراهیم زکزاکی» رهبر شیعیان این کشور در منطقه «گیسلو» در شهر «زاریا» در ایالت «کادونا» یورش بردند. جنبش اسلامی نیجریه با صدور بیانیهای اعلام کرد در جریان حمله نیروهای ارتش این کشور به محل اقامت شیخ زکزاکی، چندین عضو ارشد این جنبش از جمله شیخ محمد توری، دکتر مصطفی سعید، ابراهیم عثمان و جمی گلیما به شهادت رسیدهاند.
بنا بر اعلام سخنگوی جنبش اسلامی نیجریه، در حمله وحشیانه ماه قوس، نیروهای ارتش حتی افراد زخمی را نیز هدف گلوله قرار داده و آنها را به شهادت رساندند. در حملات وحشیانه سال گذشته ارتش نیجریه به منزل شیخ زکزاکی درگیری شدیدی میان نظامیان و طرفداران این روحانی شیعی درگرفت که به دنبال آن حدود دو هزار نفر شهید و هزاران تَن دیگر زخمی شدند. طبق اعلام رسمی نهادهای بینالمللی ارتش نیجریه پس از شهادت شمار زیادی از شیعیان اقدام به دفن آنها در گورهای دسته جمعی کرده است.
پس از حمله وحشیانه حدود یک سال گذشته ارتش نیجریه به شیعیان این کشور و بازداشت شیخ زکزاکی و همسر وی و انتقال آنها به یک مکان نامعلوم، نقاط مختلف نیجریه همواره شاهد برگزاری تظاهرات گسترده در همبستگی با شیخ زکزاکی بودهاند. در همین ارتباط، «حسن بالا» از اعضای جنبش اسلامی نیجریه تصریح میکند: «تظاهرات در نیجریه تنها به مناطق مسلمان نشین محدود نمیشود، بلکه در مناطق مسیحی نشین نیز به وضوح به چشم میآید».
در هر صورت، اکنون که حدود یک سال از بازداشت و یا به عبارت بهتر ربایش شیخ زکزاکی و همسر وی میگذرد، خبرهای ناخوشایندی از وضعیت جسمانی رهبر عالی شیعیان نیجریه به گوش میرسد. آخرین اخبار حاکی از آن هستند که شیخ زکزاکی یکی از چشمان خود را از دست داده و چشم دیگرش نیز از صحت کامل برخوردار نیست. این اخبار حاکی از آن هستند که شیخ زکزاکی یکی از چشمان خود را از دست داده و چشم دیگرش نیز از صحت کامل برخوردار نیست. این در حالی است که طبق اعلام منابع نیجریایی، به دلیل عدم رسیدگی دولت و ارتش نیجریه به وضعیت شیخ زکزاکی، وی از بیماریهای متعددی رنج میبرد.
در این بحبوحه که از هر طرف خبری ناخوشایند از وضعیت شیخ زکزاکی به گوش میرسید، به یک باره خبری مبنی بر عزم «جان کری» وزیر خارجه آمریکا برای سفر به نیجریه در رسانهها منتشر شد؛ خبری که با توجه به تحولات اخیر نیجریه و مطالبات گسترده داخلی و نسبتاً خارجی مبنی بر لزوم آزادی شیخ زکزاکی، ناخداگاه پیام خاصی را به افکار عمومی مخابره میکرد.
حدود یک ماه پیش «جان کری» وزیر خارجه آمریکا در سفری با اهدافی پر از ابهام و شک برانگیز راهی نیجریه شد. از آنجایی که پیشتر نیز جنبش اسلامی نیجریه اعلام کرده بود که سرکوب شیعیان در این کشور یک توطئه آمریکایی ـ صهیونیستی است، بنابراین اینگونه به نظر میرسد که ایالات متحده آمریکا، جان کری را مکلف کرده بود تا به مقامات نیجریه گوشزد کند که وقت تکمیل مأموریتشان در سرکوب نهایی شیعیان رو به اتمام است.
در این شرایط بود که وزیر خارجه آمریکا به نیجریه سفر کرد و دیدارهایی متعدد و مشکوک با بزرگان قومی نیجریه انجام داد و سپس در سخنانی از نوع مواجهه دولت نیجریه با جنبش اسلامی ایران کشور انتقاداتی مطرح و تأکید کرد شیوه مواجهه با این جنبش باید تغییراتی کند.
جان کری پس از ورود به نیجریه با «محمد بوهاری» رئیس جمهور این کشور دیدار و گفتگو کرد. وی در همان دیدار در سخنانی تعجببرانگیز در خصوص مبارزه با گروه تروریستی ـ تکفیری «بوکوحرام» گفت: «افراطگرایی را نمیتوان تنها از طریق ایجاد رعب و سرکوب شکست داد». جان کری در سخنان خود ضمن حمایت تلویحی از گروه تروریستی بوکوحرام، نبرد نظامی با آن را زیر سؤال برده و گزینه مذاکرات سیاسی با این گروه را در مقابل دولت نیجریه قرار داد. جان کری ضمن حمایت تلویحی از گروه تروریستی بوکوحرام، نبرد نظامی با آن را زیر سؤال برده و گزینه مذاکرات سیاسی با این گروه را در مقابل دولت نیجریه قرار داد
وی در بخش دیگری از سخنان خود در همین ارتباط، اظهار داشت: «مبارزه علیه بوکوحرام تنها زمانی میتواند موفقیتآمیز باشد که دولت به این مسائل توجه کند که چرا مردم به این گروه میپیوندند». پر واضح است که وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا قصد داشته تا در راستای رویکرد کلان این کشور در سطح جهانی و تحقق پروژه «اسلام هراسی»، وجود تفکر شیعی در نیجریه را عامل پیوستن مردم این کشور به گروه تروریستی ـ تکفیری «بوکوحرام» معرفی کند، تا بدین ترتیب زمینه مناسب برای تحقق نقشههای شوم ایالات متحده آمریکا علیه شیعیان در نیجریه را فراهم آورد.
تنها پس از گذشت چند هفته از سفر «جان کری» وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا به نیجریه، سرکرده ارشد گروه تروریستی ـ تکفیری «بوکوحرام» به صورت کاملاً علنی علیه جنبش اسلامی نیجریه و شیخ زکزاکی اعلام جنگ کرد. این سرکرده ارشد بوکوحرام همچنین در سخنانی، شیعیان را تهدید به انجام حملات تروریستی به دستههای عزاداری در ماه محرم الحرام کرد.
نکته قابل تأمل، پس از سفر وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا به نیجریه آغاز مجدد برخوردهای خشونتآمیز و وحشیانه ارتش این کشور با تظاهرات کنندگان حامی شیخ زکزاکی بود. چند ماهی بود که دیگر خبری از خشونتهای متداول ارتش نیجریه علیه تظاهرات کنندگان نیجریایی وجود نداشت، با این حال سفر جان کری و دیدار وی با مسئولان این کشور همه چیز را دگرگون کرد و سیاستهای خصمانه دولت و ارتش علیه شیعیان بار دیگر ازسر گرفته شد.
به دنبال همین دیدار بود که ارتش نیجریه تظاهرات مردم این کشور در حمایت از شیخ زکزاکی در شهر «أبوجا» را هدف قرار داد و از گازهای سمی و گلولههای جنگی علیه تظاهرات کنندگان استفاده کرد. این در حالی است که طی ماههای اخیر و پیش از سفر جان کری، تظاهرات اعتراض آمیز مردم بدون دخالت دولت و ارتش نیجریه برگزار میشد.
اینطور که به نظر میرسد، «جان کری» از مسئولان نیجریه خواسته تا به دلیل معذوریت آنها از مقابله مستقیم با شیعیان، دست بیعت با تروریستهای بوکوحرام دراز کرده و این مأموریت خطیر را به آنها واگذار کنند «جان کری» از مسئولان دولت نیجریه خواسته تا به دلیل معذوریت از مقابله مستقیم با شیعیان، دست بیعت با تروریستهای بوکوحرام دراز کرده و این مأموریت خطیر را به آنها واگذار کنند. این سفر و جلسات جان کری مقدمهای شد تا دولت نیجریه سعی کند تا جریانهای دیگری را برای برخورد خشن با جنبش اسلامی این کشور به کار گیرد و طبیعتاً اولین گزینه آنها استفاده ابزاری از گروه تروریستی ـ تکفیری «بوکوحرام» بود.
برخی از منابع امنیتی موثق در ارتش نیجریه اعلام کردهاند که پس از سفر جان کری، به پیشنهاد آمریکا قرار شده است برخورد خشن با شیخ زکزکی و یارانش به بوکوحرام سپرده شود تا هزینههای این اقدام غیرانسانی به پای گروههای تروریستی نوشته شود و جان کری توانسته است در دیدارهای خود در نیجریه برخی بزرگان این کشور را راضی به این توطئه کند.
براین اساس قرار شده است بوکوحرام ضمن حمله به مراسم عزاداری مردم در ایام محرم به ویژه در روز عاشورا و انجام عملیاتهای انتحاری از روشی دیگر نیز برای ورود ارتش به ماجرا استفاده کند، به این شکل که برخی عناصر بوکوحرام با نفوذ به میان مردم عزادار ماه محرم و صفر و شلیک به نیروهای ارتش از میان شیعیان نیجریه، مقدمات برخورد خشن تر ارتش با شیعیان را فراهم کنند تا بدین طریق، این آشوبها به جایی برسند که بوکوحرام در نهایت بتواند با حمله به مقر اسارت شیخ زکزاکی، ایشان را به شهادت برساند.
به نظر میرسد که ایالات متحده آمریکا بدون حمایت یکی از متحدان اصلی خود در منطقه یعنی عربستان سعودی، وارد کارزار «شیعه ستیزی» در نیجریه شده است. از آنجایی که عربستان سعودی در حال حاضر با بحران مالی شدیدی مواجه بوده و اقتصاد آن به شدت آسیبپذیر گشته است، مقامات ریاض ترجیح دادهاند تا حداقل تا زمان برطرف شدن برخی موانع، در امور نیجریه و سرکوب شیعیان مداخله نکنند. متحمل شدن هزینههای جنگی هنگفت به ویژه در یمن و سوریه موجب شده تا ریاض با یک بحران کسری بودجه جدی مواجه شود. به همین دلیل است که در آینده نزدیک نمیتواند در سرکوب شیعیان نیجریه به آمریکا کمک کند.