در نظام مردمسالاری دینی ایران، مجلس شورای اسلامی از نظر «جایگاه»، «نقش» و «کارکرد» آنچنان با اهمیت است که حضرت امام خمینی(ره) فرمودند: «مجلس در رأس امور است.» با توجه به اوضاع کشور، مجلس در هر مقطعی، یک وظیفه اساسی، تعیینکننده و سرنوشتسازی را برعهده دارد. این وظیفه، در واقع مسئولیتی است که بر دوش تکتک نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی قرار دارد. در نظام دینی و براساس آموزههای اسلامی، مسئولیتهای سیاسی یک امانت است که در اختیار افراد قرار میگیرد. بر همین اساس در اصل ۸۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی آمده است: «هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهارنظر کند.»
رأی اعتماد به هیئتوزیران با بررسی وضعیت، سابقه و تواناییهای تکتک وزیران پیشنهادی رئیسجمهور، یکی از صلاحیتها و وظایف سنگین مجلس شورای اسلامی است. اکنون که رئیسجمهور محترم، اعضای کابینه دولت یازدهم را برای اخذ رأیاعتماد به مجلس شورای اسلامی معرفی کرده، مهمترین وظیفه نمایندگان در مقطع کنونی، بررسی صلاحیتها و شایستگیهای افراد معرفی شده برای هر یک از وزارتخانهها و اعلامنظر در مورد آنها با دادن یا ندادن «رأی اعتماد» است. رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در خطبههای نماز عید سعید فطر وظیفه مهم مجلس شورای اسلامی در مقطع کنونی را اینگونه مورد توجه قرار دادند: «انشاءالله بهزودی و با انجام وظیفه مجلس شورای اسلامی در انتخاب وزرای صالح، دولت جدید تشکیل میشود و با همراهی مردم، کارهای بزرگ، مهم و دشواری را که حاوی منافع بزرگی است به بهترین وجه انجام خواهند داد.»
بر اساس این کلام راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی، انتخاب وزرای صالح، وظیفه مهم مجلس شورای اسلامی در اوضاع کنونی است. تکتک نمایندگان این وظیفه را برعهده دارند و باید با دقت انجام وظیفه کنند. در این انجام وظیفه، نکات مهمی باید مورد توجه قرار گیرد، از جمله:
۱- در جمهوری اسلامی اصل بر آن است که مسئولیتها به افراد صالح سپرده شود. بر اساس همین اصل است که شورای نگهبان باید صلاحیتهای داوطلبان برای ورود به عرصه رقابتهای انتخاباتی جهت تصدی مسئولیتهایی چون: نمایندگی در خبرگان رهبری، نمایندگی در مجلس شورای اسلامی و پست ریاستجمهوری را باید احراز کند. احراز صلاحیت افراد برای تصدی پستهای وزارتی برعهده نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. در واقع کار نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی در دادن رأیاعتماد به اعضای کابینه پیشنهادی رئیسجمهور، شبیه کار اعضای محترم شورای نگهبان در موضوع احراز صلاحیتها در انتخابات است. کاری بسیار مهم، حساس و تعیینکننده است. رئیس دولت به دلایلی افرادی را برای تصدی وزارتخانههای گوناگون معرفی میکند. طبق قانون این مجلس شورای اسلامی است که باید با دقت و بررسیهای کامل، افراد واجد صلاحیت را انتخاب کند. رهبر معظم انقلاب اسلامی از این اقدام نمایندگان در مقطع کنونی بهعنوان یک وظیفه یاد کردند.
۲- وزرای صالح چه کسانی هستند؟ نمایندگان براساس چه ملاکها و معیارهایی میخواهند، وزیر صالح را انتخاب کنند. به نظر میرسد سه شاخص تقوا، ولایتمداری و کارآمدی میتواند ملاکهای اصلی برای تشخیص وزیر صالح باشد. هر یک از شاخصهای سهگانه نیازمند شرح و تفسیر است که در ظرفیت محدود این نوشتار نمیگنجد. از میان شاخصهای مذکور، ولایتمداری عملی افراد باید ملاک نظر باشد. بهعبارتی، افراد باید طی ۳۴ سال گذشته در عمل ثابت کرده باشند که پیرو ولایت هستند. یکی از مقاطعی که باید ولایتمداری افراد را در آن سنجید، مقطع فتنه سال ۸۸ است. نمایندگان محترم باید با دقت مواضع و عملکرد تکتک وزرای پیشنهادی را در مقابل فتنه، مورد بررسی قرار دهند. مواضع مقام معظم رهبری در برابر فتنه شفاف و روشن است. وزرای پیشنهادی نیز باید در قبال فتنه دارای مواضعی شفاف و روشن باشند. دراین صورت است که میتوان گفت آنان افرادی ولایتمدار هستند.
دکتر یدالله جوانی