zachowania ludzi zależą od obiektywnych warunków wyznaczających ich możliwości i od subiektywnych ocen kształtujących indywidualne preferencje. Typowo polskie malkontenctwo. Klęska jest chwalebna, sukces zaś podejrzany. przez zwolenników kolektywizmu jest postrzegany jako niebezpieczny i deprecjonowany.Dotyczy to zwłaszcza niektórych kolektywistów o orientacji "narodowo-katolickiej" i "patriotyczno-niepodległościowej". Podobny rodzaj rozumowania prezentują rzecznicy kolektywizmu klasowego i zorientowanego socjalnie.sukces w społeczeństwie malkontentów jest trudniejszy do przyjęcia niż do osiągnięcia.
Po reformie samorządowej o wydatkach na kulturę po raz pierwszy zadecydują samorządy. Zadowolone ze zmian są zwłaszcza instytucje, którym zwiększono dotacje. W większości województw wyniosą one jednak tyle samo, co ubiegłoroczne. Wskazuje się, że niektórym województwom przydzielono za dużo instytucji do sfinansowania. Chwalony jest pomysł rodzielenia wydatków na bieżącą działaność i na inwestycje. Ryzykowne może być otrzymana przez samorządy swoboda w decydowaniu o sposobie finansowania kultury. Działaczy kultury martwią również plany rządu, zobowiązujące pracodawcę do odprowadzania składki od umów-zleceń i umów o dzieło.