W polskich szkołach pracuje około 700 tysięcy nauczycieli. Zawód nauczyciela cieszy się od lat wysokim prestiżem społecznym. Połowa uczniów ocenia swoje stosunki z nauczycielami jako pozytywne. Uczniowie w większości nie dostrzegają sensu działania tzw. samorządu szkolnego. Najbardziej przemyślany system szkolnej demokracji ma I Społeczne Liceum przy ulicy Bednarskiej w Warszawie. Główna zasada to minimalizacja przymusu. Od trzech lat realizowany jest w polskich szkołach eksperymentalny program KOSS, czyli Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej. Do najczęstszych nauczycielskich wykroczeń zalicza się stosowanie kar cielesnych oraz naruszanie godności ucznia. nauczyciele entuzjaści pracują nad programem "Nowa Matura", przygotowują olimpijczyków, prowadzą eksperymenty. generalnie zaangażowanie nauczycieli w pracę szkoły spada.
Badania CBOS wskazują, że zawód nauczyciela zajmuje czwarte miejsce w randze zawodów w Polsce. Prestiżowi temu nie odpowiadają jednak płace. Połowa uczniów pozytywnie ocenia swoje stosunki z nauczycielami. Partnerstwo w relacjach między nauczycielami i samorządem szkolnym jest fikcją. Od trzech lat realizowany jest w polskich szkołach eksperymentalny program Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej. Kuratoria rzadko zmuszone są pociągać nauczycieli do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zangażowanie nauczycieli w pracę szkoły stale spada ze względu na brak wynagrodzenia za twórczą działalność. Niepokoi zjawisko konfliktu pokoleń w pokoju nauczycielskim. Po 1989 roku w szkołach niewiele się zmieniło, ponieważ dyrektorami, mimo wprowadzenia konkursów, są wciąż te same osoby.