Nasze czasy wiążą się z podwyższeniem wymagań i oczekiwań co do legitymizacji działania każdej władzy, a więc także sądowniczej. Nie wystarcza już oświadczenie: działam w granicach i na podstawie prawa. Od każdej władzy oczekuje się, że będzie się legitymizowała "w działaniu", a nie przez raz otrzymaną od ustawodawcy kompetencję. Takim czynnikiem legitymizującym jest transparencja, uczytelnienie działania - wobec publiczności, społeczeństwa. Odbiorcą i adresatem działań sądów są bowiem nie tylko strony i nie tylko profesjonaliści. Społeczeństwo interesuje obecnie bardziej działanie sądów, a pośrednikiem tu są media. W konsekwencji "zewnętrzna" funkcja uzasadnienia, utożsamiana dotychczas z oddziaływaniem poza granicami konkretnego procesu, ale zawsze wobec "swoich" - tj. innych sądów lub profesjonalnych prawników - swoiście demokratyzuje się. Wniosek: więcej światła, więcej rozumnego zdawania sprawy publiczności, bez ukrywania się za fałszywie pojmowanym własnym autorytetem, nie każącym się wobec nikogo tłumaczyć. Wyroki "komunikowane", a nie "uzasadniane" - w sensie "objaśniające publicznie", co i dlaczego zrobił sąd, mający wszak do wyboru kilka dróg postępowania, nie mają racji bytu w warunkach kryzysu legitymizacji władzy, charakterystycznego dla współczesności. płyną z tego konsekwencje dla uzasadnienia wyroku, dla sposobu przygotowania jego motywów: nie tylko dla kolegów po fachu i wyższej instancji, lecz także dla publiczności.
Obecnie zasady stosowane w polskim sądownictwie w kwestii orzeczenia wyroków nie przystają do potrzeb społeczeństwa, które wychowane zostało na prawach człowieka oraz poszanowaniu praw jednostki. Oznacza to mniej więcej tyle, że sądy ogłaszając wyroki kierują swoje motywacje przede wszystkim do społeczności prawniczej, a nie do całego społeczeństwa. Wielu aktorom życia społecznego nie wystarcza już twierdzenie, że sąd, a więc i sędzia, przemawia poprzez wyrok i jego uzasadnienie. Społeczeństwo domaga się dodatkowych wyjaśnień przedstawionych w ten sposób aby były one zrozumiałe dla każdego obywatela. Jest to szczególne ważne w tzw. procesach historycznych jak też w procesach dziennikarskich. Jedną z możliwości bycia bardziej otwartym na społeczeństwo jest ogłaszanie publikacji zdań odrębnych, tak jak to robi Trybunał Konstytucyjny, albo wprowadzenie pełnej jawności postępowania, tak jak to uczyniła Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. Aby porozumienie między instytucjami władzy sądowniczej a społeczeństwem obywatelskim było możliwe należy całkowicie znieść "biurokratyczny formalizm", który zobowiązuje sędziów wyłącznie do pisania uzasadnienia wyroków, które będą materiałem dla wyższej, odwoławczej instancji.  Powyższy problem nie dotyczy wyłącznie sądownictwa polskiego. Podobne dyskusje toczą się w Niemczech oraz we Francji. Warto odnotować, że prawo polskie oparte jest na prawie francuskim.