podstawowym narzędziem pracy nauczyciela jest jego osobowość. Zawód nauczyciela cieszy się od lat wysokim prestiżem społecznym. płace nauczycieli kształtują się znacznie poniżej społecznie aprobowanego poziomu. dobre społeczne notowania zderzają się z przypadkami przedstawianymi w mediach. Uczniowie w większości przystosowują się do szkoły takiej, jaka jest, i nie bardzo widzą możliwość zmiany sytuacji. Szkoła bywa często toksyczna i szkodzi dzieciom, zamiast pomagać w ich rozwoju. W ubiegłym roku rzecznicy dyscyplinarni przeprowadzili 210 postępowań wyjaśniających, których celem było ustalenie zasadności zarzutów kierowanych pod adresem nauczyciela; z tego 62 sprawy umorzono. Jasną stronę nauczycielskiego portretu zbiorowego stanowią nauczyciele entuzjaści, którzy przygotowują olimpijczyków, prowadzą eksperymenty.
W polskich szkołach pracuje około 700 tysięcy nauczycieli. Zawód nauczyciela cieszy się dużym społecznym prestiżem choć uważa się, że zarobki nauczycieli są zbyt niskie. Dobrze też są oceniane szkoły na tle lokalnych instytucji pożytku publicznego.  Połowa uczniów ocenia swoje stosunki z nauczycielami pozytywnie. Co trzeci uczeń uważa, że nauczyciele wolą karać niż nagradzać, co czwartemu nauczyciel kojarzy się z lękiem, połowa twierdzi, że nie ma nauczycieli, do których mogliby się zwrócić z osobistym problemem.  Polskie grono pedagogiczne jest bardzo zróżnicowane: są entuzjaści, ale i ci których obejmuje postępowanie dyscyplinarne. Nauczycielom przeszkadza niechętny stosunek do twórczego podejścia, brak pomocy dydaktycznych i brak wynagrodzenia za twórczą pracę.