Nasze czasy wiążą się z podwyższeniem wymagań i oczekiwań co do legitymizacji działania każdej władzy, a więc także sądowniczej. Nie wystarcza już oświadczenie: działam w granicach i na podstawie prawa. Od każdej władzy, także sądowniczej, oczekuje się, że będzie się legitymizowała "w działaniu", a nie przez raz otrzymaną od ustawodawcy kompetencję. Takim czynnikiem legitymizującym jest transparencja (przezroczystość), uczytelnienie działania - wobec publiczności, społeczeństwa. Oznacza to, że tzw. zewnętrzna funkcja motywów - zazwyczaj przypisywana tylko wyrokom wyższych instancji, dzięki ich wpływowi na niższe instancje sądowe i publikacji orzeczeń - zaczyna oddziaływać także na szerszy krąg odbiorców, i to nie tylko ze sfer profesjonalnych. Odbiorcą i adresatem działań sądów są bowiem nie tylko strony i nie tylko profesjonaliści. Społeczeństwo interesuje obecnie bardziej działanie sądów, a pośrednikiem tu są media. W konsekwencji "zewnętrzna" funkcja uzasadnienia, utożsamiana dotychczas z oddziaływaniem poza granicami konkretnego procesu, ale zawsze wobec "swoich" - tj. innych sądów lub profesjonalnych prawników - swoiście demokratyzuje się. Rozszerza się bowiem grono osób aspirujących do tego, aby być objętymi działaniem tej funkcji. To, co czynią sądy, staje się w ewidentny sposób elementem demokratycznego dyskursu. Do udziału w nim, przez media, pretenduje społeczeństwo.
Za pośrednictwem mediów temat sądów wchodzi do demokratycznego dyskursu. W Polsce w coraz większym stopniu oczekuje się od sędziów kontaktu ze społeczeństwem. Odmowa uzasadnienia orzeczenia w ważnej dla danej zbiorowości sprawie może być odebrana jako przejaw arogancji sądów, które w ten sposób podważają swoją legitymizację. Współcześnie uzasadnienie słuszności danego rozstrzygnięcia jedynie zgodnością z prawem (legalizm biurokratyczny) uznawane jest za zbyt powierzchowne - społeczeństwo chce poznać racje przemawiające za podjętą decyzją. Przykładami przełamania dotychczasowej rutyny są m.in.: publikacja zdań odrębnych przez Trybunał Konstytucyjny, pełna jawność postępowania prowadzonego przez jedną z izb Sądu Najwyższego oraz wyjaśnienia udzielane przez sędziego prowadzącego sprawę zabójstwa księdza Popiełuszki. Polskie sądy przygotowują uzasadnienia wyroków dla fachowców, nie wprowadzają dodatkowych wyjaśnień. Sama formalna legitymizacja nie zapewni sądom zaufania obywateli. Sprzeciw wobec legalizmu biurokratycznego jest znakiem naszych czasów. Dzisiejsze społeczeństwo oczekuje prawa, które przekonuje, a nie tylko obowiązuje. Podobnie jest w Niemczech, gdzie wymiarowi sprawiedliwości zarzuca się nienowoczesność, nadmierną biurokratyzację i brak udziału w dyskursie z obywatelami. Społeczeństwo potrzebuje wyroków objaśniających publicznie, co i dlaczego sąd zrobił, w jaki sposób sędzia dochodził do wymierzenia sprawiedliwości, zgodnie z systemem prawnym i poczuciem sprawiedliwości w danym środowisku i czasie.