JERZY SZACKI: wolność otwiera jedynie jakieś możliwości, nie zaspokaja natomiast wszystkich potrzeb.  mamy porządną konstytucję, natomiast nie mamy rozwiniętego społeczeństwa obywatelskiego.  Nie dla wszystkich ludzi wolność jest wartością bezwzględną.  Polacy wolności nie chcą? na pewno nie bardzo wiedzą, co z wolnością robić. polskie umiłowanie wolności w wielu wypadkach jest umiłowaniem możliwości mówienia "nie". Ci, którzy są za integracją z Unią Europejską, umieją sobie wyobrazić jej ogromne korzyści. Ale w skali masowej te programy funkcjonują, z jednej strony, jako irracjonalne nadzieje i, z drugiej strony, jako irracjonalny strach.
Badania CBOS wskazują, że zawód nauczyciela zajmuje czwarte miejsce w randze zawodów w Polsce. Prestiżowi temu nie odpowiadają jednak płace. Połowa uczniów pozytywnie ocenia swoje stosunki z nauczycielami. Partnerstwo w relacjach między nauczycielami i samorządem szkolnym jest fikcją. Od trzech lat realizowany jest w polskich szkołach eksperymentalny program Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej. Kuratoria rzadko zmuszone są pociągać nauczycieli do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zangażowanie nauczycieli w pracę szkoły stale spada ze względu na brak wynagrodzenia za twórczą działalność. Niepokoi zjawisko konfliktu pokoleń w pokoju nauczycielskim. Po 1989 roku w szkołach niewiele się zmieniło, ponieważ dyrektorami, mimo wprowadzenia konkursów, są wciąż te same osoby.