W wywiadzie "Pożegnanie  z bronią" ("Gazeta Wyborcza",  3 - 4. 02. 2001 r.) Adam Michnik powiedział m.in., iż w 1945 roku dla polskiego społeczeństwa  "nie było innej drogi" (w domyśle: jak pogodzenie się  z rzeczywistością  i zaakceptowanie władzy  komunistów oraz ich satelitów),  albowiem "ludzie o orientacji,  powiedzmy, akowskiej,  londyńskiej, nie mieli żadnej  realistycznej propozycji". czy w pierwszych latach powojennych przywódcy polskiego obozu niepodległościowego rzeczywiście okazali się bezbronni wobec gwałtownie zmieniającej się rzeczywistości politycznej i czy rzeczywiście nie byli w stanie zaproponować rozwiązań uwzględniających ówczesne polskie realia? brak stabilizacji sytuacji międzynarodowej powodował, że w 1945 roku trudno było przewidzieć, jaką formę przybierze uzależnienie Polski od Związku Radzieckiego, jak długo potrwa itp.
Prace nad konstytucją znacząca zaostrzają konflikty nie tylko między politykami a Kościołem, ale przede wszystkim wewnątrz Kościoła hierarchicznego. Episkopat uznał, że kapłani mają powstrzymać się od wskazywania wiernym jak głosować, ale duchowni publicznie krytykują ustawę.  Ugrupowania polityczne również próbują wykorzystywać autorytet Kościoła w rozgrywkach politycznych. Politycznej agitacji w Kościołach sprzeciwia się biskup Tadeusz Pieronek, sekretarz Episkopatu Polski,  i inni duchowni, za co są ostro krytykowany wewnątrz Kościoła. Episkopat dementuje istnienie paktu z władzą: konkordat za konstytucję.  Zaangażowanie Kościoła w wybory jest dla niego niekorzystne. Z drugiej jednak strony okazuje się, że duchowni otwarci na współczesny pluralistyczny świat bywają krytykowani wewnątrz Kościoła.