To, co czynią sądy, staje się elementem demokratycznego dyskursu. Współcześnie nikogo nie przekonuje stwierdzenie, że jakieś rozstrzygnięcie jest "sprawiedliwe", ponieważ jest "zgodne z prawem". Uzasadnienie Ma służyć uczytelnieniu społeczeństwu racji przemawiających za materialną legitymizacją. można wskazać przykłady, gdy sądy poszukały alternatywnych sposobów motywowania stanowiska w imię dodatkowej legitymizacji zewnętrznej. przed kilkoma laty Trybunał Konstytucyjny zdecydował się na wprowadzenie publikacji zdań odrębnych. Z kolei orzekając o ważności wyborów prezydenckich w 1995 r., Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN zdecydowała się na pełną jawność postępowania. To, że każda arbitralność władzy jest obecnie odrzucana, jest wynikiem wielu czynników. Mają na to wpływ przede wszystkim prawa człowieka. Granica tego, co uważa się za arbitralność władzy, znacznie się obniżyła. Jednocześnie rozszerzeniu uległa liczba tych aktorów życia społecznego, którzy uważają się za uprawnionych do żądania od władzy rachunku. obecne relacje między sądami a mediami, wzrost zainteresowania tych ostatnich problematyką sądową wymaga odpowiedzenia przez sądy na to zapotrzebowanie. Zadaniem każdej władzy sądowniczej jest harmonizowanie porządku prawnego z poglądami na sprawiedliwość panującymi w danym środowisku i czasie. Współcześnie w Polsce jesteśmy świadkami rozdźwięku aksjologicznego między "dawnymi" odczytaniami dawnego prawa a zmienioną aksjologią. To zaś stawia przed sądami zadania wyjątkowe.
W obecnych czasach jesteśmy świadkami rosnących wymagań co do legitymizacji władzy, w tym władzy sądowniczej. Oczekuje się od niej mianowicie, że będzie się legitymizowała "w działaniu", a nie przez raz otrzymaną od ustawodawcy kompetencję. Do czynników legitymizujących należy przejrzystość działania wobec społeczeństwa. Społeczeństwo zainteresowane jest dzisiaj działaniem i wyrokami sądów, a rolę pośrednika pełnią przy tym media. W rezultacie "zewnętrzna" funkcja uzasadniania, która do tej pory dotyczyła wyłącznie innych sądów, poddawana jest demokratyzacji.   Nikogo już nie przekonuje samo stwierdzenie, że dane orzeczenie jest sprawiedliwe i słuszne, bo zostało wydane zgodne z prawem. Uzasadnienie musi przekonywać, bo w innym razie sąd wystawia się na zarzut arbitralności. Polskie sądy nie do końca zdają sobie jednak sprawę, że uzasadnienie wyroku służy nie tylko sądom wyższej, a więc odwoławczej instancji. W rezultacie często bywa ono pisanie w sposób zrozumiały wyłącznie dla fachowców.  Wniosek może być tylko jeden. Wynikający z nowej konstytucji powrót władzy sądowniczej do grona "trójcy władz" zobowiązuje ją do udziału w dyskursie ze społeczeństwem oraz do podporządkowaia się wymogom co do legitymizacji poprzez perswazję i przejrzystość. Wymiar sprawiedliwości zmuszony jest zdobyć aprobatę stron i opinii publicznej, bo nie wystarcza już sama formalna legitymizacja orzeczenia i sędziego.