podstawowym narzędziem pracy nauczyciela jest jego osobowość. Zawód nauczyciela cieszy się od lat wysokim prestiżem społecznym. płace nauczycieli kształtują się znacznie poniżej społecznie aprobowanego poziomu. dobre społeczne notowania zderzają się z przypadkami przedstawianymi w mediach. Uczniowie w większości przystosowują się do szkoły takiej, jaka jest, i nie bardzo widzą możliwość zmiany sytuacji. Szkoła bywa często toksyczna i szkodzi dzieciom, zamiast pomagać w ich rozwoju. W ubiegłym roku rzecznicy dyscyplinarni przeprowadzili 210 postępowań wyjaśniających, których celem było ustalenie zasadności zarzutów kierowanych pod adresem nauczyciela; z tego 62 sprawy umorzono. Jasną stronę nauczycielskiego portretu zbiorowego stanowią nauczyciele entuzjaści, którzy przygotowują olimpijczyków, prowadzą eksperymenty.
W polskich szkołach pracuje około 700 tysięcy nauczycieli, w tym pełnoetatowych 576 tysięcy. Jak twierdzą specjaliści, podstawowym narzędziem pracy nauczyciela jest jego osobowość. Ale przy przyjmowaniu nauczyciela do pracy liczą się wymogi formalne, np. wykształcenie. Sam zawód cieszy się od lat wysokim prestiżem społecznym, co jednak nie idzie w parze z wysokością zarobków. Od trzech lat realizowany jest w polskich szkołach eksperymentalny program KOSS, czyli Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej. Ma on przygotować młodego człowieka do aktywności w demokratycznym społeczeństwie. Aby zostać prawdziwym pedagogiem, trzeba mieć powołanie. Niestety brak wynagrodzenia dla pracujących twórczo i niechętny stosunek zespołu nauczycielskiego do zmian sprawiają, że w szkole panuje marazm.