Salute, Jonathan!/Capitul 70

Settantesim capitul (70.esim capitul).
"Diarium de Dr. Seward."
"30 septembre." – Yo retornat a quin horas, vidente que Godalming e Morris hat ne solmen arivat, ma hat ja studiat li transscrite del diariums e lettres queles Harker e su marvelosi marita hat creat. Harker esset ancor extern por trovar li veritá pri li cose pri quel Dr. Hennessey hat scrit me. Seniora Harker dat nos un tasse de té, e por li unesim vez, mi old dom sentit se quam un ver hem. Li té finit, Seniora Harker dit:
“Dr. Seward, esque tu permisse alquo? Yo vole vider vor patiente, Sr. Renfield. Li coses pri le in vor diarium talmen interessa me!” Ella aspectet tam volent e bell que yo ne posset refusar (refusar = dir no), do yo simplicmen aportat la con me. Intrante li chambre, yo dit le que un dama volet vider le, a quel il simplicmen dit: “Pro quo?”
“Ella fa un tur (far un tur = ear e spectar) del dom, e vole vider omnes in it,” yo respondet.
“Ah, tam bon”, il dit, “lass la intrar, ma ples dar me un minute por nettar li loc.” Su metode de nettation esset tre particulari: il simplicmen inglotit (inglotir = manjar sin usar li dentes) li tot moscas e aranés in li buxes ante que yo posset far le cessar. Poy il dit joyosimen: “Lass li dama intrar,” e sedet se sur li lette con cap vers li bass, ma con palpebres levat por que il posset vider la quande ella intrat. Por un moment yo credet que il volet mortar, e stat in un loc u yo posset capter le si necessi. Ella intrat li chambre gracilmen (gracil = tenui e bell), e on save que li gracilesse sempre functiona bon con li lunaticos. Ella extendet li manu.
“Bon vésper, Sr. Renfield,” ella dit. “Yo conosse vos, nam Dr. Seward ha parlat mult pri vos.” Il dit nullcos ínmediatmen, ma regardat la con un grimasse. Pos to li expression changeat a astonament (astonament = grand surprise), poy dúbite. E nu a mi propri astonament il dit:
“Vu ne es li puella quem li doctor volet maritar, esque ne? Vu ne posse esser ella, nam ella es mort.” Sra. Harker subridet dulcimen e respondet:
“Oh no! Yo have mi propri marito, quem yo maritat ante har videt Dr. Seward, o il me. Yo es Sra. Harker.”
“Alor quo vu fa ci?”
“Mi marito e yo resta ci por un visita con Dr. Seward.”
“Alor ne resta ci.”
“Ma pro quo?” Yo pensat que li conversation ne vell esser plesent a Sra. Harker, e anc yo partiprendet:
“Qualmen tu savet que yo volet maritar alquem?” Su response monstrat pur despection (despecter = vider li altru quam mult plu bass quam se self); il dit me simplicmen:
“Quam asinin (asinin = stupidissim) question!”
“Yo ne crede it asinin, Sr. Renfield”, dit Sra. Harker por auxiliar me. Contra li despection quel il hat monstrat a me il respondet la con politesse:
“Vu va comprender, Sra Harker, que quande un mann es tam amat e honorat quam li nor, omnicos pri le interessa nos in nor micri comunité. (comunité = grand gruppe) Dr. Seward es amat ne solmen per su amics, ma anc li patientes, queles, possedente problemas mental, ne distinte (distinter = saver li diferentie) tre bon cause e efecte. Yo self, hante esset un patiente in un asil por lunaticos, ha videt to.” Mi ocules agrandat se con mem plu grand astonament. Mi lunatico sedet ta parlante filosoficmen (filosofic = parlant pri li vive self) just quam un educat gentilmann. Fórsan it esset li presentie de Sra. Harker quel hat tuchat alquo in li memorie de il.
Pos plu conversation, e vidente que il esset tre rasonabil, ella comensat ducter li conversation al altri tema – li strangi actes e credenties de Renfield. Yo esset denov astonat, nam il parlat pri li subjecte (subjecte = tema) con complet sanitá mental. Il dit:
“Yes, yo self es un bon exemple de un mann qui possedet un strangi credentie. It ne es un surprise que mi amics volet que yo intra li asil. Yo hat credet que li vive self esset un ente, e que si on manjat vivent coses, sin egard a (sin egard = malgré) si micritá, on vell posser viver por sempre. Quelc vezes yo credet it tam fortmen que yo provat mortar. Li doctor ci va confirmar it; tande yo sequet li frase in li Bible: “Nam li sangue es li vive”. Esque to ne es ver, doctor?” Yo inclinat li cap, tam astonat que yo apen posset pensar o parlar; it esset desfacil imaginar que solmen ante quin minutes yo hat videt le permanjar su aranés e moscas. Regardante mi horloge yo videt que li témpor hat venit por ear al station por incontrar Van Helsing, e dit Sra. Harker que li témpor a departer hat arivat. Ella venit con me pos har dit a Sr. Renfield: “A revidentie, e yo espera vider vos frequentmen, in plu plesent locs.”
Li response de Renfield astonat me ancor plu: “Adío, mi cara. Yo prega a Deo que yo nequande va vider vor dulci visage. Mey Deo benedir vos!”
Yo lassat li altri mannes detra me por ear al station por incontrar Van Helsing. Li povri Art semblat in un plu bon spíritu, anc Quincey semblat plu simil a su propri caractere (caractere = personalitá).
Van Helsing exeat li coche con li rapiditá de un púer. Vidente me, il dit:
“Ah, amico John, qualmen standa li coses? Bon? Do! Yo ha esset ocupat, e va restar con te. Yo ha finit mi aferes, e have mult coses a racontar. Madam Mina es con te? Yes. E su bonissim marito? E Arthur e mi amico Quincey es con te? Bon!”
Conductente li coche yo parlat le pri li coses queles hat passat, e qualmen Sra. Harker hat fat mi propri diarium utilisabil con li machin-scrition. Il interruptet me:
“Ah, li marvelosi Madam Mina! Ella possede li cerebre de un mann – un mann si il es habilissim – e li cordie de un fémina. Li bon Deo creat la por un bon rason, crede me, quande Il creat un tam bon combination. (combinar = far mult coses junt) Amico John, til nu li destine ha fat ti fémina auxiliar nos, ma pos ho-nocte ella deve ear su propri via. Un dangere tam grand ne es bon por la. Noi mannes deve destructer (destructer = far null) ti monstru, ma un fémina ne deve prender parte in it. Mem si ella ne suffre damage corporal, damage mental es un grand possibilitá. In plu, ella es recentmen maritat. Deman ella va dever dir adío al labor, e noi va vader sol.” Yo consentit. Poy yo dit le li max grand surprise: que li dom quel Dracula hat comprat esset li dom quel sequet li mi. Il esset astonat, e por un moment monstrat regrete, diente: “Ah, si noi vell har savet it in antey!” Ma il continuat: “Támen, versat (versar = un liquide cadet) lacte (lacte = quo li infantes trinca) ne reintra li botelle. Noi ne va pensar pri tal coses.” Poy il cadet in silentie quel continuat til li porta del dom. Poy, ante li preparation del diné il dit a Sra. Harker:
“John ha dit me, Madam Mina, que tu e tui marito ha ordinat li tot coses til ti-ci moment.”
“Ne til ti-ci moment, professor,” ella dit rapidmen, “ma li coses til ti-ci matine.”
“Ma pro quo ne til ti-ci moment? Noi ha videt quant important es anc li micri coses. Noi ha dit unaltru nor secretes, e li coses ea bon totvez.”
Sra. Harker rubijat, e extraente un papere de su tasca, ella dit:
“Dr. Van Helsing, ples leer ti-ci e dir me ca it deve intrar. It es li evenimentes de hodie. Anc yo ha scrit omnicos, mem lu max micri, ma ti-ci cose es presc solmen personal information. Esque it deve intrar?” Li professor leet it gravmen, e redat it la, diente:
“It ne deve intrar, ma yo espera que it mey. It va far tui marito solmen plu amar te, e nos solmen plu honorar te.” Ella rubijat denov e subridet.
Talmen noi possede li tot cronologie in su tot plenitá e bon órdine. Li professor prendet su propri copie por leer pos li diné, e nor incontra, quel es fixat (fixar = decidet) por nin horas. Tande noi va crear li plan de battallie (battallie = grand lucta) con ti terribil e misteriosi ínamico.
Vocabularium.
Altri paroles.
70