ፕረ.ዓለምለኸ ኮሚቴ ህይወት ኣድሕን ንግዳያት ደርቂ ክልል ሶማሌ በጺሖም

ፕረዚደንት ዓለምለኸ ኮሚቴ ህይወት መድሕን ዴቪድ ሚሊባን፣ ትማሊ ረቡዕ ነቶም ኣብ ክልል ሶማሌ ግዳያት ደርቂ ኮይኖም ዘለው ሰባት ከምዝበጽሕዎም ተፈሊጡ። ኣብ እዋን’ቲ ዑደት፣ እቶም ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ዝነበሩ ሚሊባንድ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ኣብ’ቲ ክፍሊ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣጓኒፉ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ ንምቁጽጻር፣ ህጹጽ ሓገዝ ኣገዳሲ’ዩ ኢሎም። ብመሰረት ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝዘርገሖ ሪፖርት፣ 970 ሽሕ ህዝቢ፣ ከቢድ ሓደጋ ጥምየት ኣንጸላልዪዎም ኣሎ። ኣብ ኣፍጋኒስታን፣ ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሶማልን የመንን ካብ’ቲ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመታት ኣጓኒፉ ዝነበረ፣ ብሽዱሽተ ዕጽፊ ዝኸበደ ሓደጋ ወሪዱ ከምዘሎን እቲ ዜና ጠቂሱ ኣሎ።


ኣብ ናይሮቢ ዝካየድ ልዝብ ሰላም ኢትዮጵያ ንሳልሳይ መዓልቲ ቀጺሉ'ሎ

ኣዘዝቲ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ህወሓትን ኣብ ናይሮቢ የካይዱዎ ዘለው ዝርርብ ንሳልሳይ መዓልቲ ቀፂሉ ከምዘሎ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። ብሰኑይ ዝተጀመረ ልዝብ ብዕዉት ኣገባብ ይካየድ ኣሎ ዝበሉ እቶም ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መለስ ኣለም እቲ ዝርርብ ሎሚ ወይ ጽባሕ ከም ዝዛዘም ሓቢሮም። ኣምባሳደር መለስ ኣለም ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ዝተፈላለያ ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን እቲ ስምምዕ ሰላም ግብራዊ ክኸውንን ኣብ ዳግም ምጥያስን ዳግመ ህንፀትን ሓገዝ ከምዝገብሩን ኣብ ምግላፅ ይርከቡ ኢሎም። ምስ ተዛተይቲ ወገናት ሓቢርና ምስራሕና ክንቕፅል ኢና ዝበሉ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ ድማ ቀፃሊ ግብራዊነት እቲ ስምምዕ ወሳኒ እዩ ኢሎም ኣለው።


ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተላዕለ ሓድሽ ኲናት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ምቕታሉ ኣሶሴይትድ ፕረስ ይሕብር

ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያን ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን ኣብ ክልል ኦሮምያ ብዝተኻየደ ከቢድ ውግእ ናይ ዓይኒ መሰካኽር 'ደርዘናት' ክብሉ ዝገለጽዎም ሰባት ምሟቶም ኣሶሴይትድ ፕረስ ሓቢሩ። እዚ ኣብ ዝዓበየ ክልል እታ ሃገር ሓይሉ ዝቐፀለ ውግእ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ትግራይ ይካየድ ዘሎ ዝዓበየ ኲናት ከብቅዕ ፃዕርታት ሰላም ኣብ ዝቐፀለሉ ዘሎ እዋን እዩ። ካብ ከተማ ቢላ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ቃሎም ዝሃቡ መሰኻኽር 2 ሕዳር 2022 ተፈፂሙ ዝበሉዎ ደብዳብ ነፋሪት ሬሳታት ፈቖዶ ወዲቖም ምርኣዮም ሓቢሮም።ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ንድሕነት ህዝቢ ኦሮሞ ጠጠው ምባሉ ክገልፅ ከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣሸባሪ ውድብ እዩ ብምባል መዲቡዎ ኣሎ።


ኲናት ክልል ትግራይ ኣብ ካልኣይ ዓመቱ፤ ንመጓዓዝያታት ገለ ከተማታት ኣመሪካ ዝዓጸወ ሰለማዊ ሰልፍታት

ኣብ ክልል ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ካልኣይ ዓመቱ ኣብ ዝመልኣሉ፡ ኣብ በበብይኑ ክፍለ-ሃገራት ኣመሪካን ኤውሮጳን ብተወላዶ ትግራይ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፍታት ክካይድ ቀንዩ። እዚ ድሕሪ ምፍራም ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ዝፍጸም ዘሎ ሰለማዊ ሰልፍታት፡ ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝፍለ፡ ንሓያሎ ጽርግያታት ኣመሪካ’ውን ዝዓጸወ ስለ ዝዀነ ዝሰፍሐ ኣቓልቦ ገይሩ ኣሎ። ንተሳተፍትን ኣሰናዳእትን እቶም ሰልፍታት ኣዘራሪብና ኣለና። መዘኻኸሪ፤ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብቐንዱ ድማ ክልል ትግራይ፡ ብዛዕባ ዝተፈጸመ ግፍዕታት መርመራ ዘካየደ መርማሪ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት፡ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘውጽኦ ጸብዳብ፡ ኣብቲ ክልል ንዝተፈጸመ ጥሕሰታት ምስ “ህልቂት (ጆኖሳይድ) ዘመድብ መረዳእታ ከም ዘይረኸበ” ኣመልኪቱ ነይሩ።


ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓት ኣብ ናይሮቢ ዝካየድ ዘተ ቀጺሉ'ሎ

ኣብ ናይሮቢ ይካየድ ዘሎ ዘተ ሰላም መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን፣ ሎሚ ሰሉስ ንካልኣይ መዓልቲ ከምዝቀጸለ ተፈሊጡ። ሕብረት ኣፍሪቃ ብመሰረት ዝዘርገሖ ሓበሬታ እቲ ሓባራዊ ኣኼባ፣ ድምጺ ጥይት ከህድእ፣ ሰብኣዊ ቀረባትን ኣገልግሎታትን ናብ ክልል ትግራይ ዝኣትወሉ ኣገባብ ባይታ ከጣጥሕ እዩ ዝብል ትጽቢት ኣሎ ይብል። ኣብ’ቲ ናይ ናይሮቢ ኣኼባ ይሳተፉ ካብ ሞንጎ ዘለው፣ ኣዛዚ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላን፣ ኣዛዚ ሓይልታት ትግራይ ጀነራል ታደሰ ወረደን ከምዝኾኑ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ።


ንትግባረ ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦታት ኢትዮጵያ ዝምልከት ዘተ ኣብ ኬንያ ይካየድ ኣሎ

ኣብ መንጎ ተወከልቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝካየድ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ኬንያ ቀጺሉ`ሎ። እቲ ኣብ ኬንያ ዝካየድ ዘሎ ዘተ-ሰላም ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ክልቲኦም ወገናት ዘሳተፈ`ዩ። ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ብወገን ህወሓት ድማ ጀነራል ታደሰ ወረደ ይሳተፉ`ለዉ። እቲ ዘተ ክሳብ ረቡዕ ከምዝቕጽል`ውን ምስቲ ዘተ ቅርበት ዘለዎ በዓልስልጣን ምሕባሩ ኣሶሴይትድ ፕረስ ጸብጺቡ'ሎ። ኣጀንዳ`ቲ ዘተ፡ ውዕል ምቁራጽ ተጻብኦታት ምክትታል፡ ምፍታሕ ዕጥቂ ሓይልታት ትግራይ፡ ከምኡ ድማ ምብጻሕ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይን ዘጠቓልል ምዃኑ ኣሶሸይትድ ፕረስ ሓቢሩ`ሎ። ዋና ተላዛባይ መንግስቲ ሬድዋን ሑሴን፡ “ምናልባት ኣብዚ ሰሙን`ዚ ወይ ዝመጽእ ሰሙን ረድኤት ዝጸዓና መካይን ክልል ትግራይ ክኣትዋ ይፍቀደለን ይኸውን`ዩ” ኢሉ።ብመሰረት ጸብጻብ ኣሶሸይትድ ፕረስ ዋና ተላዛባይ ክልል ትግራይ ጌታቸው ረዳ ብወገኑ፡ ምእታው ረድኤት ኣብቲ ልዝብ ምትእምማን ንክውስኽ ክሕግዝ`ዩ ኢሉ።  ድሕሪኡ ብትዊተር ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ድማ ኩሉ እንወስዶ ስጉምቲ ይኹን እንፍርሞ ስምምዕ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ካብ ምርግጋጽ ዝብገስ`ዩ ኢሉ። “ህዝብና ልዕሊ ኹሉ ዝደልዮ ነገር ሰላም`ዩ" ዝበለ ኣቶ ጌታቸው፡ "ድልየት ህዝብና ኣብ ዘዕግብ ቃልና ኣኽቢርና`ዶ ዝብል ግዜ ዝምልሶ`ዩ ዝኸውን" ኢሉ። ኣስዒቡ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ "ናብ ውግእ ዝኣተና ውግእ ደስ ኢሉና ዘይኮነ ህዝብና ኣብ ምንባር ሕቶ ኣብ ሓደጋ ስለዝወደቐ'ዩ፡ ሕጂ ግን ስምምዕ ሰላም ድሕነትና ዘረጋግጽ እንተኾይኑ ዘይንፍትኖ" ክብል ጽሒፉ`ሎ። ካብ መንጎ ኣላዘብቲ ሓደ ዘሎ ፕረዚደንት ነበር ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ ድማ፡ ዝቕጽል ዘተና ኣብ ክልል ትግራይ ክኸውን ተስፋ ንገብር፡ ድሕሪኡ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብሓባር ክጽንብሉ`ዮም ኢሉ።


ስነ ጥበባዊ ዓሊ ብራ ዓሪፉ

ኣብ ታሪኽ ሙዚቃ ኢትዮጵያ ንውሕ ዝበለ ዓመታት ካብ ዝፍለጡ ስነጥበባዊያን ሓደ ዝኾነ ዓሊ መሓመድ ብራ ኣብ መበል 75 ዓመት ዕድሚኡ ትማሊ ሰንበት ዓሪፉ። ዓሊ ብራ፡ ኣብ ኣዳማ ክሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ትማሊ ሰንበት ምሸት ዓሪፉ`ሎ። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝርከቦም ሰበ-ስልጣንን ናይ ሞያ ብጾቱን ፈተውቱን ሓዘኖም ይገልጹ`ለዉ። ቤት ጽሕፈት ባህልን ቱሪዝምን ክልል ኦሮሚያ፡ ሓደ ኮሚቴ ኣቑሙ ንስነ ስርዓት ምፍናው ስራሕ ምጅማሩ ሓቢሩ`ሎ።


'ስነ-ጥበባውያን ንኤርትራ' ዝተባህለ ንስነ-ጥበባውያን ባይታ ዘጣጥሕ ጽላል ኣብ ካሊፎርንያ ተመስሪቱ

ኣብ ቀረባ ኣብዚ ኣብ ኣመሪካ ዝተመስረተ 'ስነ-ጥበባውያን ንኤርትራ' ዝተባህለ ጥርናፈ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከቡ ስነ-ጥበባውያን፡ ዓቕሞምን ፍርያቶምን ዘውጽእሉን ዘማዕብልሉን ባይታ ንምፍጣር ዓሊሙ ይሰርሕ ከምዘሎ ኣፍሊጡ`ሎ። እቲ ኣብ ካሊፎርንያ ሕጋዊ ምዝገባ ዝረኸበ ጽላል፡ ኣብ ትሸዓተ ብሄራት ኤርትራ ኣተኩሩ ከምዝሰርሕን፡ ሳዕሪሩ`ሎ ዝበሎ ግህሰት መሰል ዋንነት ብሕጋዊ ኣገባብ ንምቅላሱ ተዳልዩ ከምዘሎ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ። ንኣቦ መንበር`ቲ ጽላል ዓወት ዑቕባይን ካብ መስረቲ ሓደ ዝኾነ ላይነ ታደሰን ኣዘራሪብናዮም ኣለና።


ርእይቶታት ነበርቲ መቐለ ኣብ ጉዳይ ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ኢትዮጵያ

ብረቡዕ ኣብ ፕሪቶሪያ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንክልል ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓትን ድሕሪ ዝተፈረመ ስምምዕ ንዘላቒ ሰላምን ነባሪ ምቍራጽ ተጻብኦታትን ንገለ ነበርቲ ከተማ መቐለ ርእይቶታት ታቶም ሓቲትና ብዛዕባ’ቲ ዝተፈረመ ስምምዕ ዘለዎም ድጋፍ፡ ስክፍታን ምሕጽንታን ገሊጾም ኣለው።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምስላጥ ኣገልግሎት ክልል ትግራይ ስራሕ ምጅማሩ ይሕብር

ኣማኻሪ ጸጥታ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን መራሒ’ቲ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝተጓዕዘ ጕጅለ ተላዘብቲን ዝዀነ ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ብመልእኽቲ ትዊተር ኣቢሉ ኣብ ዝጸሓፎ፡ መንግስቲ ነቲ ስምምዕ ብቕልጡፍ ኣብ ምትግባር ስራሕ ከም ዝጀመረ ሓቢሩ። መልእኽቲ ትዊተር እቲ ኣማኻሪ ጸጥታ ከም ዘመልክቶ፡ ብቐዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝተመርሐን ንዅላቶም ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲን ዘጠቓለለ ምይይጥ ሎሚ ጀሚሩ ኣሎ። እቲ ዘተ ንዳግመ-ህንጸት፡ ምሕዳስ ህዝባዊ ኣገልግሎታትን ምትዕርራይ ዝምድናታትን ጠሚቱ ከም ዝሰርሕ’ውን እቲ መልእኽቲ ይሕብር። ኣብ ኢትዮጵያ ዝነጥፋ ትካላት፡ ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ዓለምለኸ ኮሚተ ቀይሕ-መስቀልን’ውን ናብ ክልል ትግራይ ሓገዝ ንኸብጽሓ ኣብ ምድላው ከም ዘለዋ ንወኪል ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ኣመልኪተን። እንተዀነ እተን ትካላት ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ፍቓድ መምርሒ ይጽበያ ምህላወንን ሓቢረን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ዝምድናታት ወጻኢ ክልል ትግራይ ዝዀኑ ፕሮፈሰር ክንደያ ገብረሂወት፡ ኣብቲ ዳሕራይ ዝደምሰሱዎ ናይ ትዊተር መልኽእቲ፡ “ድሕሪ ምፍራም ምቍራጽ ተጻብኦታት መጥቃዕቲ ድሮንን ከቢድ ብረትን ኣብ ማይ-ጨው ህይወት ዜጋታት ወሲዱን ንኻልኦት ኣቝሲሉን” ብምባል ጽሒፉ። መልእኽቲ ፕሮፈሰር ክንዲያ ጸኒሓ ተደምሲሳ’ያ። ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ዝተባህለ ሓቅነቱ ብናጻ ምንጪ ከረጋግጾ ኣይከኣለን። ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝተበጽሐ ስምምዕ “ናብ ትስፉዎ ሰላም ዝመርሕ ስጕምቲ” ክብል ብሓጎስ ከም ዝተቐበሎ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። እንተዀነ ይብል እቲ መግለጺ “እቲ ዝካየድ ዘሎ ዝርርብ ኵሉ ሓቆፍ ንክኸውንን” ብምጽዋዕ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ይውርድ ኣሎ ዝበሎ ግፍዒ ዝግበኦ ኣቓልቦ ክወሃቦ ጸዊዑ።


ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያ ዘይተመለሱ ሕቶታትን ሻቅሎትን ከምዘለዎ ተገሊጹ

ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝተፈረመ ውዕል፡ ነቲ ናይ ክልተ ዓመት ኲናት ንምዕራፍ ቀዳማይ ስጉምቲ`ዩ ዝብል መጎስ ረኺቡ`ሎ። እንተኾነ፡ ናብ ዘላቒ ሰላም ከምርሕ`ዶ ይኸውን ዝብል ዘይተመለሰ ሕቶታት ገዲፉ`ሎ። እቲ ውዕል ተኹሲ ብረት ጸጥ ክብል፡ ሰብኣዊ ተበጻሕነት ክፍቀድ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ፈደራላዊ ስልጣን ክቐውም ከምኡ ተዋጋእቲ ህወሓት ዕጥቆም ክፈትሑ ዝጽውዕ`ዩ። እንተኾነ ገለ ተዓዘብቲ ብታህዋኽ ዝተገብረ ውዕል`ዩ ይብሉ። ተመራማሪ ጂኦ-ፖለቲካ ፓትሪክ ፈራስ ካብ ስትራትራጂ ኣፍሪካንስ፡ ዘይተመለሱ ካብ ዝብሎም ሕቶታት ብዛዕባ ሓይልታት ኤርትራ ከምኡ'ውን ዝተፈላለዩ ዞባዊ ሚልሻታት ዘይምጥቃሶም`ዩ። ንኣብነት ይብል ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ፡ ብሚልሻታት ኣምሓራ ተታሒዙ ዘሎ ምዕራብ ትግራይ ካብ መንጎ ኣብቲ መስርሕ ሰላም ጎሊሑ ዝርኣይ`ዩ ግን ብዛዕብኡ ዳርጋ ዝተባህለ ነገር የለን ይብል። በን ሃንተር ዝተባህለ ተንታኒ ኣፍሪቃ ብወገኑ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ውዕል ኣይፈረመን፡ ስለዚ ህወሓት ነቲ ውዕል ንከፍርስዎ ክትኹትኾም ይኽእል`ዩ ይብል። ህወሓት'ውን ከምቲ ዝተባህለ ዕጥቁ ክፈትሕ ምዃኑ ዘጠራጥር`ዩ ዝበለ ድማ በንጃሚን ፐትሪኒ ኣብ ዋሺንግተን ኣብ ዝርከብ ኣህጉራዊ ኢንስቲቱት ንስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ተመራማሪ`ዩ።በንጃሚን ህወሓት ዕጥቁ ንክፈትሕ ዝተዋህቦ ውሕስነት ጸጥታ`ኸ እንታይ`ዩ ክብል ይሓትት ። በንጃሚን ፐትሪኒ ብምስዓብ እቲ ዝዓበየ ሕቶ ድማ መጻኢ ዕድል ህወሓት`ዩ። ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዓቢይ ጽልዋ ዝጸንሖ ህወሓት ኣብ ክልል ትግራይ ገዛኢ ፓርቲ ኮይኑ ናይ ምቕጻል ጉዳይ`ዩ ይብል ። ድሕሪ`ቲ ምፍራም`ቲ ውዕል ድሕሪ 24 ሰዓታት፡ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ መንግስቱ ካብቲ ልዝብ ኩሉ ጠለባቱ ከምዝረኸበ ተዛሪቡ። ድሕሪ`ቲ ውዕል ዝተዛረበ ሓላፊ ጉጅለ ልኡኽ ህወሓት ጌታቸው ረዳ ብወገኑ፡ ምትእምማን ንምህናጽ ፓርቱ ሕድገታት ከምዝገበረ ድሕሪ ምእማን፡ እቲ ስምምዕ ቀልጢፉ ክትግበር ጸዊዑ`ዩ። ጸብጻብ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ እቲ ክልል ኣብ ገምገም ዕንወት`ዩ ጸኒሑ፡ ምኽንያቱ፡ ከም ጸዓት፡ መራኸቢታት፡ ስርዓት ባንኪታት ዝበሉ መሰረታዊ ኣገልግሎታት የለዉን።ዳግም ንምህናጾም ድማ ዓቢይ ዕማም ይሓትት ይብል። ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ዝጠቐሶ ተመራማሪ ጉዳያት ኣፍሪቃ በን ሃንተር ነቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህውሓትን ዝተገብረ ውዕል ዝመርሐ ሕብረት ኣፍሪቃ ንሕጂ እፎይታ የተንፍስ ኣሎ፡ ምኽንያቱ ኣቐዲሙ ዝነበረ ጻዕርታቱ ይንቀፍ ስለዝነበረ፡ እንተኾነ ብኣግኡ ፈስታ ትገብረሉ ኣይኮነን ይብል ።  ፨፨፨፨፨ አንድ ፨፨፨


“ምቍራጽ ተጻብኦታት ኢትዮጵያ ናይ ቀረባ ክትትል ይሓትት” ህዩማን ራይትስ ዎች

ዓለምለኻዊ ትካል ተሓላቒ መሰላት ህዩማን ራይትስ ዎች ንጉዳይ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ “እቲ አብ መንጎ ፈደራል መንግስቲን ንክልል ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓትን ዝተኸተመ ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ንዝተፈጸመ በዳላት ብግቡእ ተኸታቲሉ ኻልእ ግፍዒ ከይፍጸም ዘዘኻኽር ኣጋጣሚ’ዩ” ክብል ገሊጹ። ተቐናቐንቲ ኣካላት ንድሕነት ዜጋታት ቀዳምነት ክህቡ ዘተሓሳስበ እቲ ትካል፡ ፈጸምቲ በድል ዝግበኦም ፍርዲ ዝረኽቡሉ መገዲ’ውን ክፍጠር ጸዊዑ። ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ መግለጺኡ፡ “ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ድሕሪ ናይ ዓሰርተ መዓልታት ዝርርብ ዝተፈረመ ስምምዕ፡ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዝፈረሙዎ ኣብ ባይታ ከተግብሩ ይግበኦም፡” ኢሉ። ኣብቲ ትካል ምኽትል ዳይሬክተር ኣፍሪቃ ዝዀነት ካሪን ከንዛ ናቱልያ፡ “እቲ ስምምዕ ንስቅያት ሚልዮናት ህዝቢ መኸተመታ ክገብር” ዘለዋ ተስፋ ገሊጻ። ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ መግለጺኡ፡ ኣብቲ ሎሚ መዓልቲ ካልኣይ ዓመቱ ዝመልአ ኲናት፡ ብሓይልታት ፈደራል፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ ሚሊሻ ፋኖን ሓይልታት ትግራይን ቅትለት፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ዘረፋን ምክያዱ ደጊሙ ኣስሚሩ። እቲ መግለጺ ድማ ወሲኹ ኣብ ምዕራብ ክልል ትግራይ፡ ብዕጡቓት ሚሊሻ ክልል ኣምሓራን ገለ እዋን ድማ ወተሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲን፡ ኣንጻር ተወላዶ ትግራይ፡ ዘርኢ ናይ ምጥፋእ ዘመተ ምክያዱ በቲ ትካልን ካልእ ተሓላቒ ትካል ኣምንስቲ ኢንተርናሽናልን ምርግጋጹ ጠቒሱ ኣሎ። መግለጺ ህይማን ራይትስ ዎች ከም ዝጠቕሶ፡ ብሰንኪ’ቲ ኲናት፡ ኣስታት 13 ሚልዮን ህዝቢ ካብ ክልላት ኣምሓራ፡ ዓፋርን ትግራይን ተመዛቢሉ ንዝኸፍአ ዓለምለኸ ቅልውልላው ተቓሊዑ። እቲ ትካል’ውን ኣብቲ ኲናት ብዛዕባ ዝተቐትሉ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ ኣሎ። ድሕሪ’ዚ ምኽታም ስምምዕ፡ እቲ ናብ ክልል ትግራይ ከይኣቱ ተቛሪጹ ዝጸንሐ ሰብኣዊ ሓገዝ ብህጹጽ ክምለስን ክቕጽልን ድማ ህዩማን ራይትስ ዎች ንፈደራላዊ መንግስቲ ጸዊዑ። መላፍንቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝዀኑ ኣካላት፡ ነቲ ስምምዕ ከተግብሩ ዝጸውዐ ህዩማን ራይትስ ዎች፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ግፍዒ ዝተፈጸመሉ ቦታታት ናጻ ኣካላትን መርመርቲ ኣካላትን ከፍቅድ ኣተሓሳሲቡ። “እቲ ስምምዕ ኣብ መዳይ ተሓታትነት ዝርዝር ይጎድሎ’ዩ” ዝብለ ህዩማን ራይትስ ዎች፡ ሕጂ’ውን ናብ ፍትሒ ዝረጋገጸሉ ቅኑዕ መገዲ ዕርቂ ክኸየድ ከም ዘለዎ ኣስሚሩሉ። “ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ፈጸምቲ በደል ካብ ተሓታትነት ከምልጡ ጸኒሖም’ዮም” ዝበለት ምኽትል ዳይረክተር ጉዳያት ኣፍሪቃ፡ “ተሓታትነትን ንፈጸምቲ በደል ዝበቅዕ ግቡእ ፍርዲን ኣብ ቀዳምነት ናይቲ ኣጀንዳ ክኸውን ኣለዎ” ኢላ።


"ምርግጋጽ ነባሪ ሰላም ኣብ ኢትዮጵያ ኣጸጋሚ ክኸውን'ዩ" ሓላፊ ፖሊሲ ወፃኢ ሕ/ኣውሮጳ

ሓላፊ ፖሊሲ ጉዳያት ወፃኢ ሕብረት ኣውሮጳ ጆሴፍ ቦረል ድሕሪ እቲ ናይ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ‘ዘፍርሕ’ ኲናት ኢትዮጵያ ዘላቒ ምቁራፅ ቶኽሲ ንምርግጋፅ ‘ኣዚዩ ከቢድ ክኸውን እዩ’ ክብሉ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ጀርመን ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ብቁጠባ ዝማዕበላ ሃገራት ጉጅለ-7 ተዛሪቦም። ጆሴፍ ቦረል ኣብ ጀርመናዊት ከተማ መውንሰትር ይካየድ ኣብ ዘሎ ኣኼባ ሚንስትራት ጉዳያት ወፃኢ ሃገራት ጉጅለ-7 ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ይካየድ ዘሎ ኲናት ንከብቅዕ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሓይልታት ትግራይን ዝተፈረመ ስምምዕ ‘ፅቡቕ ዜና’ እዩ ኢሎም። ቦረል ቀጺሎም እንተኾነ ግን ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዘላቒ ሰላም ክበፅሑ ኣለዎም እዚ ኸኣ ቀሊል ኣይኸውንን ኢሎም። "እቲ ኣዚዩ ዝኸበደ ነገር ምክያድ ኲናት ዘይኮነስ ምፍጣር ሰላም እዩ’’ኢሎም። ንሶም ወሲኾም ሕብረት ኣውሮጳ ኣብታ ሃገር ሰላም: ዕርቅን ዳግመ ሕውየትን ንምምፃእ ንዝግበር ፃዕርታት ንምሕጋዝ ቅሩብ እዩ ኢሎም። ቦረል እቲ ስምምዕ ሰናይ'ዩ ክብሉ ብምቕባል ኣብቲ ግጭት ገሊኦም በዝሒ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 100,000 ምዃኖም ዝገልፁዎም ዓሰርተታት ኣሽሓት ዝተቐትልሉን ግዳያት ዝኸፍአ ግፍዒን ንዝኾኑ ሰባት ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ክዝክሮ ኣለዎም ኢሎም። "ዓለም ናብ ዩክሬን ጠሚቱ ንሩሲያ እዩ ዝኸስስ ዘሎ።ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኲናት ይካየደላን ዘላን ግን ኢትዮጵያ እያ ‘’ኢሎም። ትማሊ ሓሙስ ዝጀመረ ኣኼባ ሚንስትራት ጉዳያት ወፃኢ ሃገራት ጉጅለ-7 ዛጊት ብኲናት ዩክሬን ዝተዓብለለ እዩ። ኣብ ካልኣይን ናይ መወዳእታን ኣኼብኦም እቶም ሚንስትራት ኣብ ቀረባ ኣብ ኢራን ዘጋጠመ ዘይምርግጋእን ርክባት ምስ ኣፍሪቃን ብዝምልከቱ ክዝትዩ እዮም። ሚንስትራት ጉዳያት ወፃኢ ጋናን ኬንያን ተወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓዊሱ ኣብቲ ዝርርብ ክሳተፉ እዮም።


2ይ ዓመት ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ

ሎሚ ዓርቢ መበል ካልኣይ ዓመት ሓይልታት ትግራይ ምስ ሓይልታት ፌደራል መንግስቲ፣ መላፍንቱ ክልላትን ኤርትራን፣ ውግእ ዝተወለዐላ ዕለት እያ። ተንተንቲ "እቲ ኲናት፣ ንሞት ኣማኢት ኣሻሓትን ምፍንቓል ሚልዮናት ሰባትን ከምኡውን ብኩሎም ወገናት ግፍዒ ንክፍጸም ዕድል ፈጢሩ እዩ"ይብሉ። ድሕሪ’ቲ ሓባራዊ ስምምዕ መግለጺ ዝሃቡ ፕረዚደንት ናይጀርያ ዝነበሩ ኦሉሰጉን ኦባሳንጆ "እቲ ስምምዕ ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ምዕራፍ ከፊቱ ኣሎ' ኢሎም ነይሮም። ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወገኑ "ንመስርሕ ሰላም ከዕንቕፉ ዝደልዩ ወገናት ኣለው" ክብል ኣጠንቂቁ ኣሎ። ኣብ ምዕዋት’ቲ ውዕል ምቁራጽ ተጻብኦ ተራ ማሕበረሰብ ዓለም ንክዓዝዝ’ውን መጸዋዕታ ኣቕሪቡ። ኣብ’ቲ ረፍዩጂ ኢንተርናሽናል ዘዳለዎ መድረኽ ጋዜጣዊ መግለጺ ርእይቶ ዝሃበ ፕረዚደንት መድረኽ ሰብኣዊ መሰላት ክልል ትግራይ ኣቶ ሰለሞን መዝገቦ "ዋላ’ውን ተስፋ ዘይብለይ እንተኾነ፣ ንዓይ እዚ ጽቡቕ ኣጀማምራ እዩ። ምኽንያቱ፣ መን እንታይ ከምዝበለን እንታይ ይገብር ከምዘሎን ሙሉእ ዓለም ይዕዘብ ኣሎ።" ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ "እቲ ስምምዕ ኢትዮጵያ ንቕድሚት ኣብ ምስጓም ኣዝዩ ወሳኒ’ዩ" ኢሎም። ምምሕዳሮም ንትግባረ’ቲ ውዕል ከምዝሰርሕ’ውን ሓቢሮም። ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ’ቲ ንክልተ ዓመታት ዝጸንሐ ውግእ ንሓይልታት ትግራይ ንምድፋእ ካብ ኤርትራ ወትሃደራዊ ደገፍ ረኺቡ ስለዝነበረ፣ ግብረ መልሲ ኣስመራ ብዛዕባ’ቲ ስምምዕ እንታይ’ኮን ይኾን ዝብል ናይ ብዙሓት ሕቶ ኮይኑ ኣሎ። ላዕለዋይ ተሓላቂ ኣብ ረፍዩጂ ኢንተርናሽናል ጨንፈር ምብራቕን ደቡባዊን ኣፍሪቃ ዓብዱላሂ ሃላሄ ጽልዋ ኤርትራ ኣብ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣነኣኢስካ ዝራኣይ ኣይኮነን ይብል። መንግስቲ ኢትዮጵያን ንትግራይ ዘመሓድር ህወሓትን፣ ቅድም ኢሎም ነናይ ገዛእ ባዕሎም ስጉምቲ ምቁራጽ ተኹሲ ገይሮም ከምዝነበሩ ዝዝከር እዩ። እንተኾነ ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ተነጻጻሪ ዕረፍቲ፣ ዝሓለፈ ነሓሰ ውግእ ዳግም ተወሊዑ።


ስምምዕ ምኽታም ተጻብኦታት ብኣዒንቲ ነበርቲ ኣዲስ-ኣበባ

ትማሊ ረቡዕ ሕዳር 2,2022 ኣብ ፕሪቶሪያ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲን ንክልል ትግራይ ዘመሓድር ዘሎ ውድብ ህወሓትን ድሕሪ ዝተፈረመ ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት፡ ንገለ ተወላዶ ትግራይ ነበርቲ ከተማ አዲስ አበባ ኣዘራሪብና ኣለና።


ተሳትፎ ነበርቲ ሜሪላንድ ተወላዶ ትግራይ ኣመሪካዊያን ኣብ መንፈቓዊ ምርጫ ኣመሪካ

ኣብ ዝመጽእ ሰሙን 8 ሕዳር 2022 ኣብ ኣመሪካ መንፈቓዊ ምርጫ ክካየድ ወፍሪ ምርጫ ብውዕውዕ ቀፂሉ ኣሎ።ኢትዮጵያዊያን ኣመሪካዊያን ጉዳዮም ከፈፅምሎም ይኽእሉ እዮም ንዝብሉዎም ኣባላት ኮንግረስ ኣመሪካ፣ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታትን ከባቢያዊ መራሕቶምን ንምምራፅ ድምፆም ካብ ምሃብ ሓሊፎም ዝተፈላለዩ ጎስጓሳታን ወፍርታትን እውን ኣብ ምክያድ ይርከቡ። ተወለድቲ ትግራይ ዝኾኑ ኣመሪካዊያን ነበርቲ ሜሪላንድ ሓደ ውዳበ ፈጢሮም ዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት ኣብ ምክያድ ይርከቡ። ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ዝነብሩ ተወላዶ ትግራይ ኣመሪካዊያን መረፅቲ "(Maryland Tigrayan American Voters)" ዝብል ውዳበ ኣብ ሜሪላንድ ካብ ዝምስረት ሓደ ዓመት ከምዘቑፀረ ካብቶም ኣተሓባበርቲ ሓደ ኣቶ ኣሰፋ ዘብርኣውሩኽ ፍስሃ ይገልፅ።ናይቲ ውዳበ ወይ ማሕበር ዕላማ ተወለድቲ ትግራይ ኣብ ከባቢያውን ሃገራውን ምርጫታት ብምስታፍ ፅልውኦም ክብ ንምባል እዩ ይብል።ዛጊድ ዘካይድዎ ፃዕርታት ብዝምልከት ከምዚ ይብል። "ኣብዚ ኣብ ኣመሪካ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ኣብ ዝካየድ መንፈቓዊ ምርጫ ተወላዶ ትግራይ ኣመሪካዊያን መረፅቲ ኣጀንዳታቶም ከፈፅሙሎም ተስፋ ንዝገብሩሎም ንምምራፅ ከምዝተዳለውን ኣብ ምልዕዓል መረፅቲ ይኹን ኣብ ካልኦት መድረኻት ከምዝሳተፉን ይገልፅ።" ከም ውዳበ ይኹን ከም ትግራዋይ ዘገድሶ ወይ ክፍትሓሉ ዝደልዮ ቀንዲ ጉዳይ ብዝምልከት ከምዚ ይብል። ቅድሚ ሎሚ ኣብ ሜሪላንድ ከምዚ ዝበለ ውዳበን ምንቅስቓስ መረፅቲን ከምዘይነበረ ብምግላፅ እቲ ናይ ክልል ትግራይ ኩነታት ምስተፈጠረ ግን ካብ ታሕቲ ብምጅማር ኣብ ካልኦት ክፍለ ግዝኣታት ብደረጃ ማሕበረሰብ ምስ ዝነጥፉ ውዳበታት ኣብ ኔቫዳ፣ኣትላንታ፣ፍሎሪዳ፣ቨርጂኒያን ዲሲን ተሓባቢሮም ይሰርሑ ከምዘለው ኣቶ ኣሰፋ ይገልፅ።እታ ናይ መወዳእታ ዕላማ ኣመሪካዊያን ተወላዶ ትግራይ መረፅቲ(US Tigrayan American Voters) ዝብል ጥምረት ብምፍጣር ብደረጃ ሃገር ኣብ ምርጫ ፅልዋ ብምፍጣር ድምፆም ንክስማዕ ምግባር እዩ ይብል። መንግስቲ ኢትዮጵያን ንትግራይ ዘመሓድር ዘሎ ህወሓትን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ምፍርራሞም ከመይ ከምዝሪኦን ኣብ ናይ መጻኢ ምንቅስቓሶም ዝፈጥሮ ፅልዋ እንተሃሊዩን ተሓቲቱ ካብቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ዝመፅእ ዝኾነ ይኹን ብዘየገድስ ምንቅስቓሶም ከምዝቕፅልሉ ይሕብር። እቲ ውዳበ ቅድሚ ሎሚ ነበርቲ ሜሪላንድ ንዝኾኑ ተወላዶ ትግራይ ብምዕዳም ኣኼባታትን ሰልፍታትን ከምዘካየደ ኣቶ ኣስፋ ይገልፅ።እቲ ውዳበ 15 መራሕትን 165 ናይ ማሕበረሰብ ኣተሓባበርትን ከምዘለዎ ኣቶ ኣሰፋ ዘብርኣብሩክ ገሊፁ ኣሎ።


መራሕቲ ሃገራት ዓለም ንስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያ ንኢዶም

መራሕቲ ዓለም ብዛዕባ'ቲ ትማሊ ዝተበጽሐ ውዕል ሰላምን ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ኢትዮጵያ ጥንቁቅ ዝኾነ ተስፍኦም ይገልጹ`ለዉ። ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ነድ ፕራይስ "ክልቲኦም ወገናት ናብዚ ስምምዕ ክበጽሑ ዝገበርዎ ቆራጽነት ነድንቕ” ኢሉ። ንሱ ስዒቡ ኣመሪካ ነቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ መስርሕ ሰላም ኣብ መዓልብኡ ክበጽሕ ምሕጋዛ ክትቅጽል`ያ ኢሉ። ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ብወገኑ፡ ትማሊ ብትዊተር ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፡ ንምፍራም ምቁራጽ ተጻብኦታት ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ ድሕሪ ምግላጽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ሰላም ንክመጽእ ንዝገበሮ ሓያል ጻዕሪ`ውን ኣመጉሱ።  ሪፓብሊካን ሰነተር ጂም ሪች ድማ፡ ሚልዮናት ካብ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ዝተዓጸዉሉን ድሕሪ እዚ ኹሉ ሞትን ግፍዕን መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ንምቍራጽ ተጻብኦታት ተሰማሚዖም ኣለዉ ኢሉ። ኣቦ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ ብወገኑ፡ ክልቲኦም ወገናት ናብዚ ስምምዕ ብምብጽሖም እንቋዕ ኣሐጎሰኩም ድሕሪ ምባል፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ነቶም ክልተ ወገናት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ሰላም ኣብ ምምጻእ ኣብ ዝገብርዎ ጻዕሪ ድጋፉ ቀጻሊ ምዃኑ ኣፍሊጡ። ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣንቶኒ ጉተረዝ`ውን ነቶም ተላዘብትን ኣሳላጥን ኣብ ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦታት ብምብጽሖም ሞጉሱ`ሎ። ጉተረዝ ትማሊ ኣብ ኒው ዮርክ ንሪፖርተራት ክገልጽ ከሎ “ ንዘይተደረተ ቐረብ ሰብኣዊ ረድኤትን ዳግመ ምጅማር ህዝባዊ ኣገልግሎታትን እዚ ሕጂ ዝተገብረ ስምምዕ ቀዳማይ ወሳኒ ስጉምቲ`ዩ” ኢሉ። ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ ሓላፊ ርክባት ወጻኢ ጆሰፍ ቦረል ድማ፡ ቅልጡፍ ትግባረ`ቲ ስምምዕ ኣገዳሲ`ዩ ድሕሪ ምባል፡ ኣብ ኩሉ ዝተጎድአ ከባብታት ሰብኣዊ ተበጻሕነትን ምጅማር መሰረታዊ ኣገልግሎታትን ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚርሉ። እዚ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝተፈረመ ስምምዕ፡ እቲ ኲናት ካብ ዝጅመር ልክዕ ኣብ ክልተ ዓመቱ`ዩ።


ተዛተይቲ ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ንምቁራጽ ተጻብኦታት ተሰማሚዖም

ብሕብረት ኣፍሪቃን መሪሕነት ኦሊሰጎን ኦባሳንጆን ኣብ ፕሪቶሪያ ክካየድ ዝቐነየ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዝተዛዘመሉ፡ ክልቲኦም ወገናት ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ፈሪሞም። ነቲ ስምምዕ ብወገን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ብወገን መሪሕነት ትግራይ ድማ ኣይተ ጌታቸው ረዳ'ዮም ፈሪሞሞ። እቲ ብተዓዛብነት ኣመሪካ፡ ሕቡራት ሃገራትን ውድብ ኢጋድን ክካየድ ዝቐነየ ዝርርብ ሰላም፡ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ካብ ዝውላዕ ካልኣይ ዓመት ይመልኣሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ። ኦባሳንጆ ኣብቲ ዝሃቡዎ መግለጺ፡ እቲ ስምምዕ መርኣያ ኣፍሪቃዊ ሽግራት ብኣፍሪቃዊ ፍታሕ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ ክልቲኦም ወገናት ንምቍራጽ ተጻብኦታት ምስምማዖም ገሊጾም። እቶም ክልተ ኣካላት ንምሕዳስ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ሓገዝ ነቶም ብዂናት ዝተሃስዩ ወገናት፡ ምቍራጽ ንሲቪላዊ ዒላማ ዝገበረ ጎንጺ ደው ከብል ከም ዝተሰማምዑ ገሊጾም። “እዚ ናይ ፈለማ ናይቲ ከይዲ እምበር ናይ መወዳእታ ኣይኰነን” ዝብሉ ፕረዚደንት ነበር ኦብሳንጆ፡ ኵላቶም ኣካላት ንነባሪ ፍታሕ ዘድሊ ምትሕብባር ክገብሩ ጸዊዖም። ኦባሳንጆ ኣብ መግለጺኦም ኣቓልቦ ዓለም ሕጂ ኲንዮ እቲ ምፍራም ስምምዕ ናብ ትግባረ ክሰግር ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ እቶም ተዛተይቲ ኣካላት ንዅላቶም ኢትዮጵያውያን ዘዅርዕ ስራሕ ምስራሖም ሓቢሮም። ንፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያው ወኪሎም መደረ ዘስምዑን ነቲ ጕጅለ ተዛታዪ ዝመርሑን ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ብወገኖም፡ ንዅላቶም ኣካላት ድሕሪ ምምስጋኖም፡ እቲ ስምምዕ ሓደ መርኣያ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ብኣፍሪቃዊ ዘተ ምዃኑ ኣስሚሮም። ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ኣብ መገለጺኦም ነቲ ብሰንኪ ኲናት ዝወረደ ዕንወት ድሕሪ ምጥቃስ፡ ተዓዘብቲ ኣካላት ንኢትዮጵያ ካብቲ ዝኣተወቶ ኣስካሕካሒ ዓዘቕቲ ንምውጻእ ኣበርክቶ ክገብሩ ጸዊዖም። ኣምባሳድር ሬድዋን ኣብ መደረኦም ናይ ደገ ምትእትታው’ውን ጠቒሶም ነይሮም። እንተዀነ ሕጂ’ውን ንቕድሚት ንምኻድ ኣበርቲዖም ክሰርሑ ምዃኖም ሓቢሮም። ንመሪሕነት ክልል ትግራይ ወኪሎም መደረ ዝሃቡ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ብወገኖም፡ ኣብቲ ዝሓለፈ 10 መዓልታት ዝርርብ ሰላም ብዙሕ ውርደ፡ ደይብ ከም ዝነበሮ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሕጂ ነቲ ስምምዕ ምፍራሞም ሓደ ጽቡቕ መርኣያ ምዃኖም ሓቢሮም። ኣይተ ጌታቸው ኣብ መግለጺኦም፡ ብሰንኪ’ቲ ኲናት ኣብ ልዕሊ ክልል ትግራይ ዝወረደ ከቢድ ሃስያ ድሕሪ ምግላጽ፡ እቲ ስምምዕ ምፍራሙ ንቕድሚት ናይ ምኻድ ዘለዎ ተስፋ ገሊጾም። "እዚ ዜና ንዅሉ ደላይ ሰላም ዘሕጉስ’ዩ፡" ዝበሉ ኣይተ ጌታቸው፡ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዝፈረሙዎ ስምምዕ ኣብ ምትግባር ክሰርሑ ጸዊዖም። ኣይተ ጌታቸው ኣብ ዘረባኦም፡ ቀንዲ ግዳያት ናይቲ ኲናት ደቀንስትዮን ህጻናትን ብምዃኖም ድሕሪ ምጥቃስ፡ ንውሓት ናብ ዘተ-ሰላም ንምብጻሕ ዝወሰደ መገዲ ኣተሓሳሳቢ’ዩ ክብሉ ጠቒሶም። እቲ ቀንዲ ኣተኵሮ ክኸውን ዘለዎ ድማ ኣብ ትግባረ ናይቲ ተፈሪሙ ዘሎ ስምምዕ ሰላም ክኸውን ዘለዎም ተስፋ’ውን ኣመልኪቶም። ኣይተ ጌታቸው ኣብቲ ኲናት ተራ ዘለዎም ኣካላት ብዙሓት ምዃኖም ብምጥቃስ ድማ ነቶም ኣካላት ነቲ ስምምዕ ከይዕንቅፉ ዘድሊ መጠንቀቕታት ክግበር ጸዊዖም። ክልቲኦም ኣካላት ዝተሰማምዑሎም ነጥብታት ኣብቲ እዋን ስምምዕ ከም ዝተፈረሙ ነዞም ዝስዕቡ የጠቓልሉ፤ 1.ምቍራጽ ተጻብኦታት 2.ዘላቒ ምቍራጽ ተዅሲን ክልተ ዓመት ዝወሰደ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ምኽታምን 3.ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ዝፈሰሰ ደምን ንዅሉ ወገናት ከም ዝሃስየ ብምርዳእ፡ ኪንዮ ግጭት ዝኸዱሉ መገዲ ምንዳይ 4.ንመሬታዊ ሓድነትን ልኡላውነት ኢትዮጵያ ብምእማን ብቕዋም’ታ ሃገር ምቕባል። ስለዚ ኢትዮጵያ ሓደ ሃገራዊ ሰራዊት ምክልኻል ጥራይ'ዩ ዘለዋ።ብዛዕባ ምፍታሕ ዕጥቅን ምጥያስን ዳግመ-ናብ ሕብረተሰብ ምጽንባርን ተዋጋእቲ ህወሓት'ውን ተሰማሚዕና-ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ኣብ ግምት ብምእታው። 5.መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ኣገልግሎት ምምላስን ናብ ኵሉ ምብጻሕን ምስ ዓለማውያን ትካላት ምትሕብባር ከዕዝዝ 6.ኣብ ክልል ትግራይ ብቕዋማዊ ኣገባብ ምስግጋር ናብ ተሓታትነት፡ ፍትሒን ሕውየትን ዘምርሓሉ መገዲ ምስራሕን ኣብ ትግራይ መሰጋገሪ መቕን ፍትሒ ምቝም 7.ሓላፍነት ንምውሳድን ምትግባርን ምቍራጽ ንጽልኢን ምትዅታዅን ዝደፍእ ፕሮፓጋንዳ 8.መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቑጠባዊ ሕወየት ዝኸውን ኣብ ምትግባር ምውፋር፣ ንምምላስ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ክሰርሕ 9.ነቲ ስምምዕ ሰላም ዘሳለጡ ኣካላት፣ ብቐንዱ ድማ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ምምስጋን 10.ንመንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ነቲ ዝገበረሎም ኣሳልጥነት ምምስጋን 11.ንህዝቢ ኢትዮጵያ ነቲ ዘተ ሰላም ክካየድ ብትዕግስቲ ስለ ዝተኸታተለን ድጋፉ ምርኣዩን 12. ኵላቶም ንኹሎም መሓዙት ኢትዮጵያን ዲፕሎማትን ኣካላት መራኸቢ ብዙሃን፡ ነቲ ዝዓነወ ትሕተ-ቅርጺ ኣብ ምምላስ ድጋሮም ከርእዩ ምጽዋዕ ዝብሉ ነጥብታት ዝሓዘ'ዩ።


መበገሲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተራእየ ብዝሒ ሕማም ዓሶ ተርእዮ ሓድሽ ዓይነት ጣንጡ ክኸውን ከምዝኽእል ተገሊጹ

መበገሲ ኣብ መጀመሪያ እዚ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተራእየ ዝለዓለ ለበዳ ሕማም ዓሶ ሓዱሽ ዓይነት ጣንጡ ክኸውን ከምዝኽእል ተመራመርቲ ገሊፆም።ገለ ክኢላታት ከምዝሓበሩዎ እዚ ሓዱሽ ክስተት ነቲ ሕማም ኣብ ምክልኻል ንዓመታት ዝተመዝገበ ምዕባለ ኣብ ፈተና ዘውድቕ እዩ ክብሉ ስግኣቶም ገሊፆም። እዚ ዓይነት ጣንጡ ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ህንዲ ይርኣይ ዝነበረ'ኳ እንተኾነ ኣብ ቀረባ ግን ኣብ ገለ ክፋላት ኣፍሪቃ ይረአ ከምዘሎ ተፈሊጡ ኣሎ።እዚ ሓዱሽ ዘርኢ ጣንጡ ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብ ጅቡቲ ብዝለዓለ ደረጃ ዝተርኣየ ምውሳኽ እቲ ሕማም ምኽኒያት ምዃኑ ጥርጣረ ኣሎ።እቲ ምስፍሕፋሕ ሕማም ውድብ ጥዕና ዓለም እታ ጣንጡ ከይሰፍሕ ተበግሶታት ክወስድ ኣኽኢሉዎ እዩ። እቲ ኣሰካፊ ነገር ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ስራሕ ዘሎ ቀንዲ ኣሰራርሓ ምቁፅፃር ጣንጡ ኣንፃር እዚ ሓዱሽ ዓይነት ጣንጡ ብዝግባእ ዘይክሰርሕ ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት እዩ።


ፈለግ ኒል ኣብ ሓደጋን ንሓደጋን

ኣብቲ ብንውሓቱ ካብ ዓለም ካልኣይ ዝዀነ ፈለግ ኒል፡ ኣስታት ፍርቂ ቢልዮን ህዝቢ ህይወቶም ኣብኡ ይምርኰስ። ለውጢ ክሊማ፡ ሰብ-ሰርሖ ምትእትታውን ካልእ ምኽንያታትን ግን ሕጂ ነዚ ፈለግ ኣብ ሓደጋ የእትዉ ኣለዉ። ፈርዖናውያን ንፈለግ ኒል፡ ፈትሊ ህይወቶም ስለ ዝነበረ፡ የምልኹዎ’ዮም ነይሮም። ሕጂ ግን ኣብቲ 6500 ኪሎ-ሜተር ወይ ድማ 4000 ማይላት ዝዝርጋሕ ፈለግ ደውል ተጠንቀቕ ይሃርም ኣሎ። ጋዜጠኛታት ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ካብ ኡጋንዳ ክሳብ ግብጺ ኣብ ዝገበሩዎ ዳህሳስ እቲ ማይ ይንኪ፡ ንዕኡ ዝምግቡ ወሓይዝ ድማ እናጎደሉ ይኸዱ ከም ዘለዉ ሓቢሮም። ኣብ ግብጺ ኣብ ገማግም ፈለግ ኒል ሕርሻ ዘካይዱ ዜጋታት ብብእዋኑ ዝጎድል ዘሎ ፍርያምነት እቲ መሬት ይጎድል ከም ዘሎ ይሕብሩ። ኣብ ሱዳን ን17 ወለዶ ኣብቲ ፈለግ ዝተመርኰሰ ህይወት ከም ዝመርሑ ዝሓበረ መሓመድ ጁማ፡ ነቲ ኣብ ህይወቱ ዝተዓዘቦ ለውጢ ክቕበል ድሉው ዘይምዃኑ ይሕብር። ኣብ ኡጋንዳ እትርከብ ክርሲቲን ካለማ ድማ፡ ካብቲ ፈለግ ዝፍልፍል መጠን ጸዓት መብራህቲ እናነከየ ምምጽኡ ትገልጽ። ዋሕዚ ፈለግ ኒል በበእዋኑ ክጎድል ምጽናሑ ኣየከራኽርን። ኣብ ዝሓለፈ ፍርቂ ዘመን ጥራይ መጠን ሓይሊ ናይቲ ዝፈስስ ማይ ብሰለስተ ሽሕ ኲቢክ ሜተር ጎዲሉ። ንሱ ጥራይ ዘይኰነስ፡ በብእዋኑ ኣብ ደንደስ እቲ ፈለግ ዝርከብ ፍርያም ሓመድ ተባሕጒጉ ክውስደን ንእቶት ከጕድልን ይርአ ኣሎ። ቀንዲ ምንጪ ፈለግ ኒል ዝዀነ ቀላይ ቪክቶሪያ’ውን፡ ብደርቂን ምህፋፍን፡ መጠን ናብቲ ፈለግ ዝምግቦ ማይ እናጎድለ ክመጽእ ጸኒሑን ኣሎን። ካብ ተፋሰስ ፈለግ ኒል እተቶም ዝምርኰሱ ዜጋታትን ነቲ ከባቢ ብቐረባ ዝዕዘቡን ከም ዝብሉዎ፡ እቲ ቀንዲ ጸገም እቲ ፍርያም መሬት ተባሕጒጉ ይውሰድ ምህላዉ’ዩ። ንምኽልካሉ ዝተገብረ ተደጋጋሚ ፈተነ ድማ በብእዋኑ ድበት መሊኡ ነቲ ዝተሓስቦ ዕላማ ከቓንዕ ከም ዘጸግም ይምስክሩ። ብሰንኩ ድማ እቲ ፍርያም ጸሊም ሓመድ ቀጻሊ ይውሰድ ኣሎ። ጕጅለ መጽናዕቲ ሕቡራት ሃገራት ከም ዘመልክቱዎ፡ እቲ ካልእ ሽግር፡ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝውሕዝ ማይ’ዩ። እዚ ጨዋም ማይ ናብቲ ፈለግ ምስ ተጸንበረ፡ ንህይወት እቲ ከባቢ ኣመዛቢሉ፡ ኣትክልቲን ኣሕምልቲን ክቐትል ምጅማሩ እቶም ሓረስቶት ይገልጹ። ብሰንኩ ድማ ኣብ ደንደስ እቲ ፈለግ ዘልምዑዎ ዝነበሩ ኣሕምልቲ ብጨው ተበሊዑ ንፍርያት መሸጣ ክኸውን ከም ዘጸግም ይሕብሩ። ነቲ ዝካየድ ዘሎ ብከላ ንምጕዳል፡ ብሕቡራት ሃገራት ዝተደገፈ፡ ብሶላር ዝሰርሕ ምጽራይ ማይ ይካየድ ኣሎ። እዚ ግን ነባሪ ፍታሕ ኣይኰነን። ንሕርሻ ዝኸውን ቦታታት በብእዋኑ እናተበልዐን ካብ ጥቕሚ ወጻኢን እናዀነ ክመጽእ ጸኒሑ። እዚ ነታ 104 ሚልዮን ዜጋታት ዘለዋን ምንጪ ማያን ካብቲ ፈለግ ዝዀነት ግብጺ ሕማቕ ዜና’ዩ። ንጐረቤት ሱዳንን 45 ሚልዮን ህዝባን’ውን እቲ ዜና ማዕረኡ ኣሻቓሊ’ዩ። ብድምሩ ካብ ተፋሰስ ፈለግ ኒል 10 ሃገራት ተጠቀምቲ ኢየን። ከከም ደረጃኡ ድማ ኵላተን ክጽለዋ ንቡር’ዩ። ኢትዮጵያ፡ ንፍርቂ ካብ 110 ሚልዮን ህዝባ ካብዚ ፈለግ ብዝምንጩ ሓይሊ መብራህቲ ክትህብ ተስፋ ትገብር። እዚ ናይ ሞትን ህይወትን ምርጫ’ዩ። “ኣምላኽ ዝሃበና ጸጋ” ክብል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝገለጾ፡ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፋታሕ ኣልሲሲ ግን ምምላእ ሓጽቢ ሕዳሰ ንሃገሩ ዓቢ ኣሉታዊ ጽልዋ ክህሉዎ ምዃኑ ይነግር። ትም ኢሉ ከም ዘየርኢ’ውን የጠንቅቕ። ካልእ ንየማነ-ጸጋም እዚ ፈለግ ተዋሲኖም ንዝነብሩ ዜጋታት ሃገራት ቀጻሊ ሻቕሎት ዘሎ ተደጋጋሚ ምምላእ ውሕጅን ዘይንቡር ዝናብን’ዩ። ብሰንኪ’ዚ፡ ብሕልፊ እኳ ኣብ ሱዳን ህይወት ኣማኢት ሰባት ወሲዱ ንቐጻሊ ምጕስቓል ኣቓሊዑ ይርከብ።


ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ሰብ-ዋኒን መሸጣ ወርቂ ንብረቶም ከም ዝተወስደ ተሓቢሩ

ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ከባቢ ፒያሳን መርካቶን ዝርከቡ ትካላት ንግዲ ወርቂ 21 ጥቅምቲ 2015 ወይ 31 ጥቅምቲ 2022 ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ሲቪል ክዳን ዝተኸድኑ ፖሊስ መጺኦም ንብረት እቲ ትካላት ወሲዶም፡ ሰራሕተኛታትን ወነንቲ እተን ትካላትን ከም ዝወሰዱዎም ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ንድሕነቶም ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት፡ ዛጊት በጺሖሞ ብዘለዉ ሓበሬታ መብዛሕትኦም እቶም ንብረቶም ዝተወስደን ትካላቶም ዝተዓጽወን ተወላዶ ትግራይ’ዮም። ከም ሓበሬታ ናይ ቀረባ ምንጭታት፡ እቶም ነቲ ተግባር ዘካየዱ ኣካላት ናይ ቤት ፍርዲ ወረቐት ኣየቕረቡን። እቶም ንብረት ዝወስዱ ዝነብሩ ኣካላት እቲ ንብረት ናብ ባንክ ይውስድ ከም ዘሎ’ዮም ገሊጾም። ብዛዕባኡ ግን ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃቡን። ልክዕ ቍጽሪ ናይቶም ንብረቶም ዝተወስደሎምን ትካሎም ዝተዓጽዎምን ዜጋታት ንምፍላጥ እኳ እንተ ዘይተኻእለ፡ ኣብ ከባቢ ፒያሳ ጥራይ ከባቢ 20 ትካላት ተዓጽየን ከም ዘለዋ ኣብቲ ቦታ ዝበጽሑ መሰኻኽር ዓይኒ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ድምጺ ኣመሪካ ግብረ መልሲ ንምስምዕ ናብ ኣሃዱ መራኸቢታት ፖሊስ ኣዲስ-ኣበባን ፈደራልን ንምርካብ ዝገበሮ ተደጋጋሚ ፈተነ ኣይሰለጦን።


ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ኣብ ዕጹው ማዕጾ ይቕጽል: ቀ/ሚ ብዛዕባ ናይ ደገ ምትእትታው ይጠቅስ

ሰሉስ 25 ጥቅምቲ ኣብ ፕሪቶሪያ ደቡብ-ኣፍሪቃ ዝጀመረ ዘተ-ሰላም ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን በቲ ፈለማ ወጺኡ ዝነበረ መደብ ሰንበት ክዛዘም እኳ እንተ ተሓስበ፡ ክሳብ ሎሚ ይቕጽል ኣሎ። መወዳእታ ናይቲ ዘተ-ሰላምን ዛጊት ብዛዕባ ተበጺሑ ዘሎ ምዕባለታትን ግን ንህዝቢ ግሉጽ የሎን። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፡ እቲ ዘተ ካብ ዝጅምር ንፈለማ እዋኑ ንማዕከናት ዜና ዝተዛረበ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ምስ ናይ ቻይና ቴለቪዥን China Global Television Network (CGTN) ኣብ ዝገበሮ ሓጺር ምልልስ፡ ኣብቲ ዝርርብ ሰላም ከቢድ ናይ ደገ ምትእትታው ኣሎ ክብል ተዛሪቡ። “ብሰንኪ እቲ ብየማንን ጸጋምን ዘሎ ናይ ደገ ጸቕጥታት ኣዝዩ ከቢድ’ዩ” ዝበለ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኢትዮጵያውያን ጉዳዮም ባዕሎም ክፈትሑ ከም ዝኽእሉ ወሲኹ ገሊጹ። ቀዳማይ ሚኒስተር ብዛዕባ’ቲ ዝጠቐሶ ናይ ደገ ዝበሎ ምትእትታውን ጸቕጢን ተወሳኺ መብርሂ ኣይሃበን፣ ኣስማት እቶም ጸቕጢ ዝገብሩ ዝበሎም ኣካላት’ውን ኣይረቝሐን። ኣብ ተመሳሳሊ ምዕባለ ወሃብ-ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ ዝዀነ ነድ ፕራይስ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ እቲ ዘተ-ሰላም ምቕጻሉ ሓደ ጽቡቕ መርኣያን ናይ ምዝርራብ ድሌትን ምዃኑ ኣመልኪቱ። እቲ ወሃብ-ቃል ወሲኹ፡ ኣብ ባይታ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ዜጋታት ዝወርድ ዘሎ ግፍዒን ምክልባትን ኣመና ከም ዘሻቕል ድሕሪ ምሕባር፡ ሕጂ’ውን ንዅላቶም ኣካላት ናብ ሰላማዊ ዘተ ከምርሑ ጸዊዑ።


ኤርትራ: ሕርሻ ድንሽ ኣብ ቆላ

ዘርኢ ድንሽ፡ ብመጠኑ ዝሑል ኵነታት ኣየር ጥራይ ስለ ዝጻወር፡ ኣብ ከበሳታት ጥራይ’ዩ ዝውቱር ጸኒሑ። ንሱ’ውን ኣመና ቍሪ ቅድሚ ምጅማሩ ጥራይ ክዝራእ ስለ ዘለዎ ናቱ ውሱንነት ኣለዎ። ሚኒስተሪ ሕርሻ ኤርትራ እምበኣር ነዚ ዘሎ ጋግ ኣብ ምጽባብ ኣብ መታሕት ዝፈርየሉ ፈተነታት የካይድ ኣሎ።


ርእይቶ ነበርቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ

ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን መራሕቲ ክልል ትግራይን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ይካየድ ዘሎ ፈላማይ ዘተ ሰላም ንኽልተ ዓመት ዝጸንሐ ኲናት ከብቅዕ እዩ ዝብል ተስፋ ኣሕዲሩ ኣሎ። እቲ ዝርርብ ንመራኽቢ ማዕኸናት ዕፀው እንተኾነ እውን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ማሕበረሰባት ኢትዮጵያ ግን እቲ ደማዊ ግጭት ዘብቅዕ ስምምዕ ክብፃሕ ተስፋ ኣለዎም። ኣብ ጆሃንስበርግ ኣብ ዝርከብ ቤት መግቢ ኲዊን ሸባ(Queen Sheba) ፖለቲካዊ ኣፈላላያት ብዘየገድስ መግብን ባህልን ዝኽበረሉ እዩ። ኣብ መንጎ ፌደራል መንግስትን ሓይልታት ትግራይን ቅድሚ ክልተ ዓመታት ውግእ ክልዓል ከሎ ወናኒ ናይቲ ቤት መግቢ ወንዱ ተስፋየ ምስንባዱ ይገልፅ። "ንዓይ ሃንደበታዊ እዩ ኮይኑኒ።ሕጂ ግን እቲ ኲናት ከብቅዕ እዩ ዝብል ተስፋ ኣለኒ።ኣብታ ሃገር ሰላም ክሰፍን ኣለዎ።" ሕቡራት ሃገራት ብሰንኪ እቲ ኲናት ልዕሊ 5.2 ሚሊዮን ሰባት ጥምየት ገጢሙዎም ኣለው ይብል። ማሕበረሰብ ዓለም'ውን እቲ ውግእ ከብቅዕ ድፍኢቱ ኣሐይሉ ኣሎ። ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ዘተ ሰላም ኣብ መንጎ ተዋጋእቲ ሓይልታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ይካየድ ኣሎ። ድምፂ ቶኽሲ ክጠፍእ ንተስፋየ ሓዊሱ ንብዙሓት ዳያስፖራ ኢትዮጵያዊያን ተስፋ ሂቡዎም ኣሎ። "ኣብ ኢትዮጵያ ይኸውን ዘሎ ንምፍታሕ ሰላማዊ ስምምዕ ክህልው እዩ ትፅቢተይ።ሓቂ እዩ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ብዙሓት ኣባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኣለና።ሕብረት ኣፍሪቃ እውን ብዓብይኡ ተሓዊሱዎ ኣሎ።" ኣብ ዩኒቨርስቲ ምዕራብ ኬፕስ ፖለቲካዊ ተንታኒት ዝኾነት ናምህላ ማሻንዳ ነታ ክፍለ ኣህጉር ዝትንክፍ ግጭት ስለ ዝኾነ ብኣፍሪቃ ዝምራሕ ፍታሕ የድሊ ብዝብል ትሰማማዕ። "ሓይልታት ኤርትራ ስለዝኣተውዎ ናይ ውሽጢ ግጭት ምዃኑ ዘብቅዐ ይመስለኒ።ኣብ ፈላማይ ማዕበል እቲ ውግእ ኣሽሓት ስደተኛታት ናብ ጎረቤት ሱዳን ሃዲሞም እዮም።ንሱ ንርእሱ ዞባዊ ግጭት ክኸውን ገይሩዎ እዩ ምኽኒያቱ ሱዳን ተሓዊሳትሉ እያ።" እዮብ ብስራት ኣብ 2022 ካብ ሃገሩ ወፂኡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንግዲ ክጅምር ዘገደዶ ዘይምርግጋእ እዩ።እዮብ ኣብ ቀረባ ዘጋጠመ ግጭት ንምርኣይ ዘፀገመሉ እንተኾነ እውን ኣብ ድሕሪ ቤቱ ዘተ ሰላም ይካይድ ምህላው ግን እፎይታ ይስምዖ። "ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ፅልዋ ኣለዋ።እቲ ዝርርብ ኣብዚ ምክያዱ ገለ ፅቡቕ ውፅኢት ክህልዎ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።እቲ ትኽክለኛ ቦታ እዩ ዝብል እምነት እውን ኣለኒ።ነዚ ክትእንድ ትኽእል ካልኣይቲ ሃገር ክሓስብ ኣይክእልን።" ከም ማሻንዳ ዝኣምሰሉ ክኢልታት ግን እቲ ዝካየድ ዘሎ ዝርርብ ሰላም ንምስፋን ኣብ ዝህለው ነዊሕ መስርሕ ቀዳማይ ስጉምቲ ጥራሕ እዩ። "እዚ ኣኼባ እቲ ግጭት ከመይ ከብቅዕ ከምዘለዎ ዝካየድ ልዝብ ኣይኮነን፤የግዳስ ኣብ ምንታይ ክላዘቡ ከምዘለዎም ንምስምማዕ እዩ።ብዘይወዓል ቶኽሲ ጠጠው ክብልን ዝተቋረፀ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ክልል ትግራይ ክኣትው ክልቲኦም ወገናት እንተድኣ ተሰማሚዖም እዚኦም መሰረታዊ ነገራት እዩ።" እቲ ልዝብ ብዝምልከት ዝወፀ ዝርዝር ነገር የለን።እዚ ማለት እወጃ ሰላም ትፅቢት ዝገብሩ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ክሳብ ሽዑ ክፅበዩ ኣለዎም ማለት እዩ።


ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ተናዊሑ

ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ሰኑይ ክቕጽል ተናዊሑ። ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ተወከልቲ ክልል ትግራይን ኣብ ፕሪቶርያ ደቡብ ኣፍሪቃ ክካየድ ዝቐነየ ዝርርብ ሰላም ክሳብ ትማሊ ሰንበት ተመዲቡ`ኳ እንተነበረ፡ ክሳብ ሎሚ ሰኑይ ምቕጻሉ ምስቲ ምድላው ቅርበት ዘለዎ በዓልስልጣን ንኣሶሼይትድ ፕረስ ኣረጋጊጹ`ሎ። ወሃብ-ቃል ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ኢባ ካሎንዶ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ብመልእኽቲ ቴለፎን ከም ዝሓበሮ ድማ፡ እቲ ተናዊሑ ዘሎ ዘተ-ሰላም ዝዛዘመሉ ዕለት ገና ኣይተነጸረን። ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ከም ዝሓበሩዎ’ውን ሎሚ ሰኑይ ዝቐጸለ ዝርርብ መዓስ ክዛዘም ትጽቢት ከም ዝግበሮ ኣየነጸሩን። ካልእ ምስ ተላዘብቲ ክልል ትግራይ ቅርበት ዘለዎ ወገን ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ፡ እቲ ዘተ ክሳብ ሰሉስ ክቕጽል ከም ዝኽእል፡ ነቶም ተዛተይቲ ብምውካስ ኣመልኪቱ። እቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ዘሎ ዘተ-ሰላም ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ይደሊ`ሎ፡ ኣመሪካ እቲ ኲናት እቲ ኣማኢት ኣሸሓት ሰባት ከምዝጠፍአ ተስምረሉ'ላ። ወከልቲ ክልቲኦም ተላዘብቲ ወገናት ብዛዕባ`ቲ ዘተ ዝብልዎ እንተሎ ተሓቲቶኦም ዝመለሰ የለን። ሓይልታታ ኣብ ጎኒ ኢትዮጵያ ኮይኖም ዝዋግኡ ከምዘለዉ ትግለጽ ኤርትራ ኣካል ናይቲ ዘተ ኣይኮነትን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣገልግሎት መራኸቢታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዝዘርግሖ ናይ ጽሑፍ መግለጺ፡ ነቲ ኣቐዲሙ ብኣዛዚ ሰራዊት ህወሓት ጀነራል ታደሰ ወረደ፡ ንምርቋሕ ኣመሓደርቲ ክልል ትግራይ ብፈደራል መንግስቲ ኣመልኪቱ ዝተዘርበ፡ ኣሉታዊ ምላሽ ሂቡ'ሉ ኣሎ። እቲ መግለጺ፡ ንክልል ትግራይ ዘመሓድሩ ደቂ-ትግራይ እምበር ካልእ ኣካል ክኸውን መንግስቲ ከም ዘይፈቅድ ጠቒሱ ኣሎ።


ከተማ አላማጣ ኣገልግሎት ኤሌትሪክ ክረክብ ምጅማሩ ሰብ-መዚ ገሊጾም

ኤለክትሪክ ተቛሪጽዎ ዝጸንሐ ከተማ ኣላማጣን ከባቢኡ ኣገልግሎት ክረክብ ጀሚሩ። ብሰንኪ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ተቛሪጽዎም ካብ መንጎ ዝጸንሐ፡ ከተማ ኣላማጣን ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ቀበሌታትን ካብ ትማሊ ጀሚረን ኣገልግሎት ክረኽባ ምጅማረን በዓል-ስልጣን ሓይሊ ኤለክትሪክ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። ካልኦት ከተማታት ክልላት ኣምሓራን ትግራይን`ውን ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ዝረኽባሉ ኩነታት ተፈጢሩ ከምዘሎ እቲ በዓል ስልጣን ኣፍሊጡ`ሎ። ካብ ከተማ ቆቦ 30 ኪ.ሜ ርሒቓ ትርከብ ኣላማጣ ንብርክት ዝበለ ኣዋርሕ ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ካብ ዘይረኸባ ከተማታት ሓንቲ`ያ። ይኹን`ምበር ካብ ቆቦ 15 ኪ.ሜ ርሒቓ ትርከብ ዋጃ ግን ኣብ መስመር ዘሎ ኣግራብ ብዘይምልጋሱ ሓይሊ ኤለክትሪክ ንምቕራብ ጸገም ከምዝኾኖም ሰበ-ስልጣን ይገልጹ`ለዉ።


“ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየደሉ እዋን ሰራዊት ኤርትራ ግፍዒ ይፍጽሙ” ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ

መሰኻኽር ዓይኒ ንኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ከም ዘመልከቱዎ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ዝተቖጻጸሮ ወገናት ክልል ትግራይ ግፍዒን ዝምታን ይፍጽም ኣሎ ኢሎም። ኣገልግሎት ኢንተርነትን ካልእ መራኸቢታትን ተቛሪጹ፡ ጋዜጠኛታትን ንምእታው’ውን ስለ ዘይከኣል፡ ንብዝሒን ዓይነት ዝወረደ ዕንወትን ብናጻ ኣካል ምርግጋጹ ከቢድ’ዩ። ወሃብ-ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ መብርሂ ንምሃብ ተሓቲቱ’ውን መልሲ ኣይሃበን። ብሰንኪ ምቍራጽ መራኸቢታት፡ ስድራቤታት ደሃይ መቕርቦም ክረኽቡ ከም ዘይክኣሉ ይነግሩ። ኣብቲ ኣቋሪጹ ድሕሪ ምጽናሕ ወርሒ ነሓሰ ዝጀመረ ኲናት፡ ኣመሪካ፡ ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም ምህላዎም ትግምት። ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ብዅላቶም ኣካላት ግፍዒ ምፍጻሙ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ሓቢሩ ኣሎ። ንድሕነቱ መንነቱ ክዕቀብ ዝሓተተ ሓደ ሰራሕተኛ ረዲኤት፡ ብሰንበት’ውን ሰላማውያን ዜጋታት ብሰራዊት ኤርትራ ከም ዝተቐትሉ ኣመልኪቱ። እቲ ሰራሕተኛ ረዲኤት ኣቐዲሙ ኣብ ኣኽሱም ዝነበረ ኰይኑ፡ ሕጂ ኣብ ሽረ ይርከብ። ብሰንኪ’ቲ ቀጻሊ ምጕስቓል፡ ህዝቢ ኣብ ራዕዲ ከም ዘሎ ድማ እቲ ዝተጠቕሰ ዜጋ ይሕብር። ከምቲ ኣብ ቀዳማይ እግሮም ዝገበሩዎ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣእካል ከቃጽሉ ምርኣዮም’ውን እቲ ሰራሕተኛ ረዲኤት ኣመልኪቱ ኣሎ። ኣብ ሽረ፡ ኣብ ዓለማዊ ትካል ረዲኤት ዝሰርሕ ዜጋ፡ ሰራዊት ኤርትራ ብመካይን ጽዒኖም ንብረት ምውሳዶም ይሕብር። ከም ሓበሬታኡ ድማ እቲ ምውሳድ ንብረት እንኮላይ ብጽዕነት ገመል ዘጠቓልል’ዩ። ኣብቲ መዓስከር ብልክዕ ዝገበሩዎ ምፍላጥ ዛጊት ኣይተኻእለን ደኣ’ምበር፡ ወተሃደራት ኤርትራ ናብ መዓስከር ተመዛበልቲ’ውን ምእታዎም ተሓቢሩ ኣሎ። ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ለገሰ ቱሉ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ኤርትራ ናይ ምቍጽጻር ዓቕሚ እንተለዎም ተሓቲቱ ንኣሶሴይትድ ፕረስ መልሲ ኣይሃበን። ኣብ ሽረ ዝርከቡ ክልተ ሰራሕተኛ ረዲኤት’ውን፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ከም ዝፈተሹ ሓቢሮም። ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ’ውን ብዛዕባ’ዚ ግብረ-መልሲ ንምስማዕ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ዝገበሮ ፈተነ ኣይሰለጦን። ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ብዛዕባ’ቲ ብሰራዊት ኤርትራ ተፈጺሙ ዝተባህለ ግፍዒ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝረኸቦ ግብረ-መልሲ ኣየስፈረን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ንመጨረሽታ እዋን ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይ 23 ነሓሰ’ዩ ኣትዩ። ብሰንኩ ድማ ኣብቲ ክልል ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ሰፊኑ ከም ዘሎ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ ዘተ-ሰላም፡ ኣብቲ ኲናት ዓቢ ኢድ ከም ዘለዋ ብሰፊሑ ዝተጸብጸበ፡ ኤርትራ ኣይሓወሰን። ኲናት ግን ገና ይቕጽል ከም ዘሎ በበይኖም ኣካላት የመልክቱ ኣለዉ።


ኣስመራ:ምሕጻብ ኵሊት ወጻኢታቱን ዓቕሚ ተጠቀምቱን

ኣብ 2008 ብኣዝዩ ንኡስ ዓቕሚ ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ኣስመራ ዝጀመረ ኣገልግሎት ምሕጻብ ኵሊት፡ ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ወርሒ ንኣስታት 40 ተገልገልቲ ኣገልግሎት ከም ዝህብ ኣካየድቲ እቲ ኣሃዱ ይገልጹ። ምስ መጠን ወጻኢታትን ዓቕሚ ተጠቀምቲን ግን ከመይ ክካወን ይኽእል? ንዝብል ዝተዳለወ ጸብጻብ ኣብዚ ምክትትል ይክኣል።


ማሕበር ወለዶ ምድሓን ትግራይ ኣባላቶም ንምድሓን ይጽውዑ

ምስ ምውልዕ ኲናትን ምቍራጽ ኣገልግሎታት መድሃኒትን ናብ ክልል ትግራይ፡ ምስ ኤ.ች.ኣይ.ቪ ቫይረስ ዝነብሩ ዜጋታት ብሰንኪ ምቍራጽ መድሃኒት ክሳብ ናብ ጸበል ምጥቃምን ግዜኡ ዝሓለፎ መድሃኒት ምውሳድን በጺሕና ይብሉ።


ኢትዮጵያ: ኲናትን ዘተ-ሰላምን ብማዕረ ኣብ ዝግስግሰሉ፡ ንምቍራጽ ተጻብኦታት ጻውዒት ይሕይል

ካብ ሰሉስ ጀሚሩ ኣብ ፕሪቶሪያ ርእሰ-ከተማ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ዕጹው ስፍራ ዝቃናዕ ዘሎ ዝርርብ ሰላም ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንክልል ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓትን ኣብ ዝቐጸለሉ፡ በበይኖም ኣካላት ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ምቍራጽ ተጻብኦታት ምዃኑ ጻውዒት የቕርቡ ኣለዉ። ኣብ ቅድሚት ክስራዕ ዘለዎ ተዅሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ምብጻሕን መሰረታዊ ኣገልግሎታትን’ዩ ክኸውን ዘለዎ ዝበለ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ሎሚ ብመገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ’ውን ነቲ ጉዳይ ኣስሚሩሉ ኣሎ። ብሊንከን ኣብቲ ምስ ፕረዚደንት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ መሓመድ ቢን ዛይድ ብመገዲ ቴለፎን ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ ንዞባዊን ዓለማዊን ጉዳያት ብዕምቆት ከም ዝዘተዩ ድሕሪ ምምልካት፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ምቍራጽ ተጻብኦታት ክግበር ኣድላዪ ምዃኑ ምስ ፕረዚደንት መሓመድ ቢን ዛይድ ምዝርራቦም ኣስሚሩ። ብዛዕባ’ቲ ኣብ ደቡብ-ኣፍሪቃ ክሳብ ሰንበት ክቃናዕ ተመዲቡ ዘሎ ዝርርብ ዝወጸ ዝርዝር ሓበሬታ ግን ዛጊት የሎን። እዚ እናዀነ ግን ኣብ ባይታ ገና ውግእ ይቕጽል ምህላዉ በበይኖም ምንጭታት የመልክቱ። ክልቲኦም ወገናት ንዝርዝር ኣብ ዓውደ-ኲናት ዘሎ ኵነታት ካብ ምክፋል ተቖጢቦም ኣለዉ። ሓይልታቶም ኣድላዪ ዝበሉዎ ዓወታት የመዝግቡ ከም ዘለዉ ክልተኦም ወገናት ብበመገዶም ይገልጹ ኣለዉ። ብዛዕባ ኣብ ባይታ ተበጺሑ ዘሎ ከይዲ ግን ካብ ናጻ ምንጪ ጭቡጥ ሓበሬታ ምርካብ ኣይተኻእለን።


ኤርትራ:ድርብ ሓጹር ምስጋር- ኣብነታዊት ሓረስታይ

ኣስመራ — ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ናይ ኣዒንቲ ዕውረት ዘጋጠማ ንግስቲ ኣውዓሎም፡ ድሕሪ ናጽነት ናብራኣ ንምምራሕ ካብ ካልእ ኣይተጸበየትን። ብውሑዳት ደርሆ ኣብ ገዛኣ ንዝጀመረቶ ስራሕ ሕርሻ ድማ ሕጂ ሰፊሑስ ኣስራሒትን ኣውፋሪትን ኰይና ኣላ። ነዛ ኣብነታዊት ሓረስታይ ኣዘራሪብናያ ኣለና። ብርሃነ በርሀ ጥለብ


ሃንቀውታ ንሰላም

መቐለ — ዘተ ሰላም ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝካየደሉ እዋን፡ ትጽቢትን ተስፋን ነበርቲ ከተማ መቐለ ካብዚ ዘተ ተወኪስና ኣሎና። እዚ ቃለ-መጠየቕ ቅድሚ’ቲ ዘተ ምጅማሩ ዝተመልአ’ዩ። ሙሉጌታ ኣጽብሃ ጥለብ


ኦፌኮን ኦነግን ኣብ ወለጋ ደብዳብ ነፈርቲ ተካይዱ ክብሉ እንከለዉ መንግስቲ ግን ነቲ ክሲ ይነጽግ

ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ (ኦፌኮ)ን ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ)ን፡ኣብ ምብራቕ ወለጋ ከምኡ ድማ ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ሸዋ ብመጥቃዕቲ ኣየር ሰላማዊያን ሰባት ተቐቲሎም ክብሉ ከለዉ መንግስቲ ግን ሓሶት`ዩ ይብል ኣሎ። ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ፡ በቲ መጥቃዕቲ ልዕሊ 100 ሰላማዊያን ሰባት ተቐቲሎም ክብል ከሎ፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ብወገኑ ሲቪላት ኣበየ ቦትኡ መጥቃዕቲ ይወርዶም ኣሎ ክብል ከሲሱ። መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸመ ነበርቲ ምዃኖም ዝገለጹ ሰባት`ውን ተዛሪቦም ኣለዉ።ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኖም፡ ኣብቲ ዝተባህለ ቦታ ናይ ኣየር ደብዳብ ከምዘይተኻየደ ድሕሪ ምግላጽ፡ ዒላማ ሓይልታት መንግስቲ ሸኔ ንዝተባህሉ ዕጡቓት`ምበር ሲቪላት ኣይኮኑን ኢሎም። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ ብዛዕባ`ቲ ዝብሃል ዘሎ መጥቃዕቲ ሓበሬታ ከምዘይብሉ ኣፍሊጡ`ሎ።


ኢትዮጵያ፤ ኣባል ቤት ምኽሪ ክልል ሶማል ብዘጋጠመ ሃንደበት ተዅሲ ተቐቲለን

ትማሊ ሰሉስ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ጅጅጋ ብዝተኸፍተ ሃንደበታዊ ተኹሲ፡ ኣባል ቤት ምኽሪን ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ፓርቲ ብልጽግናን ጀዋርያ መሓመድ ኢብራሂም ከም ዝተቐተለት ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ክልል ሶማሌ ኣፍሊጡ። ንሳ ብሓደ ኣባል ፈደራል ፖሊስ ከምዝተቐተለት ንድምጺ ኣመሪካ ዝሓበረ ኣቶ ዓብደልቃድር ረሺድ፡ኣርባዕተ ካልኦት ሰባት`ውን በቲ ተኹሲ ከምዝቆሰሉ ተሓቢሩ`ሎ። ተጠርጣሪ ኣብ ቐይዲ ከምዝወዓለን መበገሲ`ቲ ተኹሲ`ውን ይጻረ ከምዘሎ`ውን ወሲኹ ሓቢሩ`ሎ።


ግዜያዊ ዑቕባ ኢትዮጵያውያን ኣብ ኣመሪካ ብዓይኒ ክኢላ ሕጊ

ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዘሎ ስእነት ጸጥታን ካልእ ሽግራትን፡ ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣመሪካ፡ ኣብ ኣመሪካ ካብ 20 ጥቅምቲ ኣትሒዞም ንዝጸንሑ ዜጋታት ኢትዮጵያ ን18 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ግዜያዊ ናይ ምንባርን ስራሕን ፍቓድ ምሃቡ ኣብ ዝሓለፈ ፈነወና ጠቒስና ኔርና። ብዛዕባ’ዚ TEMPORARY PROTECTED STATUS ዝተባህለ ኣዋጅ መብርሂ ንኽህቡና፡ ንጠበቓ ጉዳያት ስደተኛታት ንዝዀኑ ኣቶ ተመስገን ተካ ኣዘራሪብናዮም ኣለና።


ዝርርብ ሰላም ኢትዮጵያ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ይካየድ ኣሎ

ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ዝካየድ ዘሎ ዘተ ሰላም ሎሚ ኣብ ፕሪቶሪያ ደቡብ ኣፍሪቃ ምጅማሩ ተሓቢሩ። እቲ ብኣላይነት ፍሉይ ልኡኽ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ኦሊሰገድን ኦባሳንጆ፡ ናይ ቅድም ምኽታል ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ፑምዚሌ ምላምቦን ፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡሁር ኬንያታን ዝምራሕ ዘሎ ልዝብ፡ ንሓሙሽተ መዓልታት ማለት ክሳብ ሰንበት ክቕጽል ምዃኑ ወሃብ ቃል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ቪንሰት ማግውንያ ንጋዜጠኛታት ኣመልኪቱ።\n\nእቲ ኣብ ዕጹው ስፍራ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ናይ ኣመሪካ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ውድብ ኢጋድን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ተዓዛብነት ከም ዘለዎ ብስም ኮሚሽነር ኣፍሪቃዊ ሕብረት ሙሳ ፋኪ መሃማት ዝወጸ መግለጺ የነጽር። መሳለጥያታት እቲ ዝርርብ ብደቡብ ኣፍሪቃ’ዩ ዝቃናዕ ዘሎ።\n\nእዚ ዘተ ብወገን ክልል ትግራይ ብኣይተ ጌታቸው ረዳ ዝምርሑን ንጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ ዝሓቘፉን ጉጅለ ክህሉዉ እንከለዉ፡ ብወገን ፈደራላዊ መንግስቲ ድማ ንኣማኻሪ ጸጥታ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ዝጥርነፉ፡ ንሚኒስተር ፍትሒ ኢትዮጵያ ጊደዎን ጢመጢዎስ ዘጠቓልሉ ኣባላት ከም ዘለዉ ተፈሊጡ ኣሎ።


“ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ንሓሙሽተ መዓልታት ክቕጽል’ዩ” ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ደ/ኣፍሪቃ

ኣብ ደቡብ-ኣፍሪቃ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃዊን ተዓዛብነት ኣመሪካ፡ ኢጋድን ካልኦት ኣካላትን ሎሚ ሰሉስ ዝጀመረ ዝርርብ ሰላም ኣብ ዕጹው ማዕጾ ክቕጽል’ዩ ተመረጹ። ካብቶም በበይኖም ተሳተፍቲን ኣካየድቲ እቲ ዘተን ዝወጽእ ዘሎ ሓበሬታ’ውን ኣዝዩ ንእሽቶ’ዩ። ካብ መንጎ’ቲ ኣዝዩ ቍንጣሮ ሓበሬታ፡ ወሃብ-ቃል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘካፈሎ ሓበሬታ ግን እቲ ዝርርብ ክሳብ 30 ጥቅምቲ (ማለት ንሓሙሽተ መዓልታት) ክቕጽል ምዃኑ ሓቢሩ። ኣብ ከይዲ ሰላም እቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝዀኑ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ መሪሕነት ክልል ትግራይን ነቲ ዘተ ዘተኣናግድ ዘሎ ሕብረት ኣፍሪቃን ብዛዕባ’ዚ ከይዲ እዚ ዘተ ሓበሬታ ክህቡ ዝመረጹ ኣይመስሉን። እቲ ዘተ ንሎሚ ሰሉስ ኣብ ፕሪቶሪያ ክካየድ ምምዳቡን ብዛዕባ’ቶም ናብቲ ዘተ ዝመጹ ወከልቲ ኣካላትን’ውን ካብ ናይ ደቡብ-ኣፍሪቃ መራኸቢታት ጥራይ’ዩ ክፍለጥ ተኻኢሉ። ወሃብ-ቃል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ’ውን ብዘይካ’ቲ ንውሓት መዓልታት እቲ ዘተ ካልእ ዝርዝር ኣይሃበን። ብዛዕባ’ቲ ከይዲ ሽፉን ኣብ ዝዀነሉ ግዜ ግን በበይኖም ካልኦት ኣካላት ንዕኡ ዝምልከት መግለጺ ይህቡ ኣለዉ። ወሃቢት-ቃል ቤተ-መንግስቲ ዋይት ሃውስ ዝዀነት ዣን-ፒየር ኣብ ናይ ትማሊ ሰኑይ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣመሪካ ነቲ መስርሕ ሰላም ዘለዋ ምሉእ ድጋፍ ብምግላጽ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ካብ ዓለም ኣብ መንጎ እቶም ዝኸፍአ’ዩ ኢላ። እታ ወሃቢት ቃል፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር ኣብቲ ዘተ ንምስታፍ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ተጻብኦታት ደው ኢሉ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝቀላጠፈሉ መገዲ ክንናደ ጸዊዓ። ወሃብ-ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ ነድ ፕራይስ’ውን ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዝሃቦ ስሩዕ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ቤት ጽሕፈቱ ነቲ ብኣላያነት ፕረዚደንት ናይጀሪያ ነበር ኦሊሰንጎ ኦብሳንጆ፡ ፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡሁሩ ኬንያታን ናይ ቅድም ምኽታል ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ምላምቦ ንጋኩዋ ዝሰላሰል ዘሎ ዝርርብ ምሉእ ድጋፍ ከም ዘለዎ ብምግላጽ፡ ሰራዊት ኤርትራ ቀልጢፉ ክወጽእ፡ ንዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ማዕጾ ክርሖ ኣዘኻኺሩ። ኣብ ሰነት ኣመሪካ ኮሚተ ዝምድናታት ወጻኢ’ውን ቅድሚ ዘተ-ሰላም ምጅማሩ፡ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ዝጸሓፉዎ ደብዳበ፡ እቲ “ንልዕሊ 2.5 ሚልዮን ህዝቢ ኣማዚብሉን ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ቀቲሉን” ዝበሉዎ ግጭት ዓሪፉ ብሰላም ክዛዘም ዘለዎም ትጽቢትን ድጋፍን ኣስፊሮም። ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ኣመልኪቱ ዝወጸ ሓበሬታ ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ፕረዚደንት ክልል ትግራይን ኣቦ-መንበር ውድብ ህወሓትን ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ግን ትማሊ ሰኑይ ምስ ማዕከናት ዜና እቲ ክልል ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፡ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ሰራዊት ፈደራልን ኤርትራን ዝኣተዉዎ ቦታታት ከቢድ ጭፍጨፋ ይፍጸም ኣሎ ክብሉ ከሲሶም። “ናብቲ ኲናት ተገዲድና ኢና ኣቲና" ዝበሉ ዶክተር ደብረጽዮን፡ ሰራዊቶም ይምክት ከም ዘሎ ብምምልካት፡ ሕጂ’ውን ንሰላም ዘለዎም ድሉውነት ብምግላጽ፡ “ወራር እናተኻየደልና ልኡኻት ንደቡብ ኣፍሪቃ ሰዲድና፡” ክብሉ ገሊጾም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዓለምለኸ ተሓላቒ ትካል ኣምንስት ኢንተርናሽናል ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ኣብ መንጎ ወርሓት ነሓሰን መስከረን ኣብ መቐለን ዓዲ-ዳዕሮን ብዝተኻየደ ደብዳበ ነፈርቲ ህጻናት ዝርከቡዎም ኣማኢት ዜጋታት ቀቲሉ ኢሉ። እቲ ጸብጻብ ወሲኹ ኣብ መንጎ 6ን 12 መስከረም፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ሸራሮ 40 ሰባት ምቕታሉ ጸብጺቡ ኣሎ። ካብ መንጎ’ቶም ዝተቐትሉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ዝርከቡ’ውን እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ። ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ምላሽ ዛጊት ኣይረኸብናን።


"ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣብ ዓለም ካብ ዝኸፍኣ ሓደ'ዩ" ዋይት ሃውስ

ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዝተወልዐ ኲናት ደው ንምባል ሎሚ ሰኑይ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘተ ሰላም ተጀሚሩ'ሎ፥ ነዚ ንዘዳለወትን ዘተኣናገደት ደቡብ ኣፍሪቃ ድማ ኣመሪካ ኣድናቖታ ትገልጽ ክብላ ወሃቢት ቃል ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ካሪን ዣን-ፒየር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለጺ ኣፍሊጠን። ንሰን ወሲኸን ንላዕለዋይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦባሳንጆ: ንአባላት ጉጅለ ሕብረት ኣፍሪቃ ንምክትል ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ፑምዚሌ ምላምቦ ምፆጋ ንፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኬንያታ ነቲ ዘተ ሰላም ከዳለው ደቡብ ኣፍሪቃ "ትህቦ ዘላ" ንዝበልዎ ድጋፍ'ውን መንግስቶም ዘለዎ ኣድናቖተን ገሊጸን። ፕረዚደንት ባይደን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት መደረ ዘስምዕሉ እዋን "ንኲናት ኢትዮጵያ ደው ንምባል ድሕነት ምሉእ ህዝባ ንምምላስ መስርሕ ሰላም ኣድላዩ'ዩ" ምባሎም ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ዣን-ፒየር ኣብ መግለጺኣን ኣዘኻኺረን'የን። ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ዣን-ፒየር ነዚ'ውን ኣመሪካ ዓሙቕ ናብ ዝኾነ ዲፕሎማሲያዊ ጻዕርታት ምእታዋን ንመስርሕ'ቲ ልዝብ ምድጋፋን ገሊጸን: ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር'ውን ናብቲ ከባቢ ብምኻድ ንዝሓለፉ ሰሙናት ኣብቲ ቦታ ምቕናዮም ሓቢረን። እቲ ልኡኽ ኣብቲ ዘተ ሰላም ከምዝሳተፍ'ውን ኣፍሊጠን ኣለዋ። ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ነቲ ክልተ ዓመታት ዘቑጸረ ኲናት ኢትዮጵያ ስዒቡ ዘጋጠመ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣብ ዓለም ካብ ዝኸፍኣ ሓደ ምዃኑ ብምጥቃስ "ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ድማ ሰብኣዊ ሓገዝ ብሰፊሕ ምእጋዱ: ቀረብ መግቢን ኣገልግሎት ጥዕናን ኣብ ዝበዝሓ ከባቢ ይውዳእ ብምህላው እቲ ዘድልይ ሓገዝ ኣብዚ ሕጂ እዋን እንተዘይኣትዩ እቲ ዝጠመየ ህዝቢ ብፍላይ ህጻናት ብዘሰንብድ ቁጽሪ ክሞቱ ክጅምሩ'ዮም" ኢለን። ነዚ ግጭት ወታሃደራዊ ፍታሕ የብሉን" ክብላ ደጊመን ዘተሓሳሰባ ዣን-ፒየር ኲናት ብቅልጡፍ ደው ክብል: መራሕቲ ክልል ትግራይ ናብቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ልዝብ ሰላም ምስ ልቦናኦም ክኣትው: ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይ ገደብ ንኢትዮጵያዊያን ክባጻሕ: ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰላት ደው ክብሉን ሰራዊት ኤርትራ ካብ ሰሜን ኢትዮጵያ ክወጹን ሓቲተን ኣለዋ። እተን ወሃቢ ቃል "ኩላቶም ወገናት ንፍልልያቶም ብዘተ ክፈትሑን ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰላት ክኸላኸሉን ኣመሪካ ትጽውዕ" ኢለን። "ናይ ጭካነ ተግባራት ዝፈጸሙ ድማ ብተሓታትነት ክተሓዙ ንዝምልከቶም አካላት ኣብ ቀረባ መዓልታት ከነፍልጥ ኢና" ክብላ መዓልታዊ መግለጺኣን ምሃብ ዝጀመራሉ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዛዚመን።


መራሕቲ በበይኖም ወገናት ንዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘለዎም ድጋፍ የስምዑ

ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምእከል ልዝብ ሰላም ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ሎሚ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ርክብ ኣብ ዕጹው ስፍራን መራኸቢ ብዙሃን ዘይተረኽቡሉን ይካየድ ብምህላዉ ዝርዝር ናይቲ ዘተ ንምፍላጥ ኣጸጊሙ ኣሎ። ንክልል ትግራይ ወኪሎም ዝዛተዩ ሰንበት ንደቡብ ኣፍሪቃ ምእታዎ ተሓቢሩ ኣሎ። ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ጋዜጣ ደይሊ ማቭረክ ከም ዘስፈሮ፡ ንፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሑ ልኡኻት ሎሚ ኣማስያኦም ደቡብ ኣፍሪቃ ዝኣትዉ ኰይኖም፡ እቲ ብኣምባሳዳር ሬድዋን ሑሴን ዝምራሕ ልኡኽ ሚኒስተር ፍትሒ ኢትዮጵያ ጊደዎን ጢሞቲዎስ’ውን ዝሓቍፍ’ዩ። ከም ሓበሬታ እታ ጋዜጣ ሎሚ ሰኑይ ነቲ ዝርርብ ንምምራሕ ዝካየድ ምምይጥን ዘተን ክኸውን እንከሎ፡ እቶም ተዛተይቲ ግን ሰሉስ ኣብ ፕሪቶሪያ ዝርርብ ክጅምሩ ተወጢኑ'ሎ። ኣብቲ ዘተ ተዓዘብቲ ኣካላት ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኢጋድን ኣመሪካን ምህላዎም’ውን ዜና ደይሊ ማቭረክ ይገልጽ። ድምጺ ኣመሪካ ንሓበሬታ ደይሊ ማቭረክ ብኻልእ ምንጪ ከረጋግጾ ኣይከኣለን። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካቶሎካዊት ቤተ ክርስትያን ፍራንሲስ እቲ ዘተ-ሰላም ክዕወትን ዘድሊ ሰብኣዊ ሓገዝ ክባጽሕን ክጽልዩ ምዃኖም ብትዊተር ኣብ ዝለኣኹዎ መልእኽቲ ኣስፊሮም። ብኻልእ ወገን ድማ ርእሰ ሊቀ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስርቲያን ፍራንሲስ ንናይ ኢትዮጵያ ሰላምን ንሓድነት ጣሊያን እውን ፀሊዮም። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ኣብ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ኣደባባት ጴጥሮስ ኣብ ዝመርሕዎ ስርዓተ ፀሎት ንናይ ኢትዮጵያ ሰላም ፀልዮም ኣለው። "ኣብ ኢትዮጵያ ይካየድ ዘሎ ግጭት ብሻቐሎት እየ ዝከታተሎ።ህውከት ዘሕዝን ሳዕቤናት ካብ ምግዳድ ንላዕሊ ንፀገማት ከምዘይፈትሕ ካብ ልበይ ደጊመ ክገልፀልኩም እደሊ።ፖለቲካዊ መራሕቲ ንርእሶም ክከላኸሉ ዘይኽእሉ ሰባት ስቓዮም ከብቅዕን ኣብ መላእ እታ ሃገር ነባሪ ሰላም ክሰፍንን ክሰርሑ ምሕፅንታይ የቕርብ ኣለኹ’’ኢሎም። "ኣዚዮም ንዝተሃሰዩ ኢትዮጵያዊያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ምፅላይ ኣይትረስዑ፤ሓድነትና ኣብ ምግላፅን ዘድልዮም ሰብኣዊ ሓገዝ ምሃብናን እውን ኣይንረስዕ’’ኢሎም። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ሎሚ ንዝጀመረ ሓዱሽ መንግስቲ ንሓድነትን ሰላን ጣሊያን ንፀሊ ኢሎም። ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሓላፊ ዝምድናታት ወጻኢ ጆሰፕ ቦረል ፎንተለስ ብግደኦም፡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ዝርርብ ሰላም ዘለዎም ድጋፍ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኵላቶም ኣካላት ሓላፍነት ወሲዶም ነባሪ ሰላም ንምምጻእ ክጽዕሩን ንዕርቂን ዳግመ-ህንጸትን ክጥምቱን ተላብዮም።


ኲናት ኢትዮጵያ ኣብ ዝቐጸለሉ፣ ዘተ-ሰላም ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ይቃናዕ

ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቃናዕ ዘሎ ዘተ-ሰላም መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ህወሓትን፡ ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝወጸ ሓበሬታ ሎሚ ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ። እንተዀነ፡ ብዛዕባ’ዚ ዘተ፡ ብኣዝዩ ምስጢራዊ ስለ ዝተታሕዘ፡ ካብ ኵላቶም ወገናት ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣጸጋሚ ኰይኑ ኣሎ። ንክልል ትግራይ ወኪሎም ኣብቲ ዘተ-ሰላም ዝሳተፉ ኣባላት ትማሊ ሰንበት ንደቡብ ኣፍሪቃ ምእታዎም ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ክልል ትግራይ ዝዀኑ ፕሮፈሰር ክንዲያ ገብረሂወት ትማሊ ብትዊተር ኣመልኪቶም ነይሮም። ኪንዮ ምእታው እቲ ልኡኽን ንምቍራጽ ተጻብኦታት ዝጽውዕ ምሕጽንታ ፕሮፈሰር ክንዳይን ግን ንዝርዝር እቲ ከይዲ ኣመልኪቱ ዝወጸ ሓበሬታ ኣይነበረን። ብወገን ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን እዚ ጉዳይ ብኣዝዩ ልዑል ምስጢር’ዩ ተታሒዙ ዘሎ። ኣቐዲሞም ንዝቐረበሎም ዕድመ ከም ዝተቐብሉ ኣማኻሪ ጸጥታ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን ኣመልኪቶም ነይሮም። እዚ ልኡኽ ንደቡብ-ኣፍሪቃ ምእታዉ በበይኑ ኣመታት እኳ እንተ ሃለወ፡ ዛጊት ግን ኣስማት ተዛተይቲን ቦታ ርክብን ብጭቡጥ ዝገልጽ ኣካል ኣይተረኽበን። ኣብቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ኣካላት’ውን ይጠቕሱዎ ከም ዘለዉ፡ እቲ ርክብ ብዘይ ናይ ሜድያ መወዓዊዒታት ክግበር’ዩ ተመሪጹ ዘሎ። እዚ ናይ ጸጥታ ውሕሰነትን ካልእ ምስኡ ዝተኣሳሰር ጉዳያትን ክኽውን ይኽእል። ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ንሰራሕተኛታት ረዲኤት ብምጥቃስ ከም ዘስፈሮ፡ ሰራዊት ፈደራል መንግስቲን ሰራዊት ኤርትራን ብቐዳም ንኸተማ ዓድዋ ተቖጻጺሮማ ኣለዉ። እቲ ኣገልግሎት ዜና ከም ዝጠቐሶ፡ ሰራዊት ትግራይ ኣብቲ ግጥም ከቢድ ክሳራ ወሪዱዎን ካብቲ ከባቢ ስሒቡን ኣሎ። ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ብዓርቢ ኣብ ዓድዋ ደብዳብ ነፈርቲ ቍጽሮም ዘይተነጸሩ ዜጋታት ምህራሞምን ገለ’ውን ምማቶም’ውን ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ንተመሳሳሊ ምንጪ ብምጥቃስ ኣስፊሩ ኣሎ። ኣብ ካልእ ዜና፡ ኣብቲ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ሰራዊት ፈደራል መንግስቲን ኤርትራን ምህላዉ ዝፍለጥ ሸራሮ፡ ኣስታት 40 ዝበጽሓ ካብ 13 ክሳብ 80 ዝዕድመአን ደቀንስትዮ ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ ምዃነን ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ሓቢሩ። ኣብቲ ብማእከል ምውህሃድ ህጹጽ እዋን ዝተባህለ ትካል ናይ ትግራይን ምትሕብባር መሻርኽቲ ኣካላትን ዝተዳለወ ጸብጻብ፡ 159 ዜጋታት ምቕታሎም’ውን ተመልኪቱ ኣሎ። ፈጸምቲ ናይቲ ቅትለትን ዓመጽን ግን ኣይተነጸሩን። እቲ መጽናዕቲ ዛጊት ሃለዋቶም ዘይተፈልጡ 157 ዜጋታት ካብ ጸለምቲ፡ ደደቢትን ሸራሮን ብሰራዊት ኤርትራ ምጨዋዮ’ውን ጠቒሱ ኣሎ። ጸብጻብ ኣሶሽትድ ፕረስ ከም ዘቐምጦ፡ ማሕበር ኣምሓራ ሰሜን ኣመሪካ ዝተባህለ ትካል፡ ሰራዊት ትግራይ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ንራያ ቆቦ ኣብ ዝተቖጻጸረሉ እዋን 193 ሰለማውያን ዜጋታት ቀቲሉ፡ 143 ደቀንስትዮ ድማ ዓሚጹ ክብል ኣስፊሩ። ድምጺ ኣመሪካ ብዅሉ ንዝቐረበ ክስታት ብናጻ ምንጪ ከረጋግጾ ኣይከኣለን። በበይኖም ኣካላት፡ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ዜጋታት ዝወርድ ዘሎ ቅትለትን ምጕስቓልን ኣትሪሮም ብምዃናን፡ ኵላቶም ተጻብኦ ከቋርጹን ሰራዊት ኤርትራ ክስሕቡን ይጽውዑ ኣለዉ። ካብ መንጎ’ዚ ከቢድ ጻውዒት ዘቕረበት ኣምባሳድር ኣመሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ’ያ። እታ ኣምባሳድር ብዓርቢ ንባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ ምስቲ ዝካየድ ዘሎ ህልቂት ዝዳረግ ግብረ-መልሲ ዛጊት ዘይምህላዉ ኣመና ኣሕዛኒ’ዩ ኢላ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብቲ ኲናት ኢድ ብምእታዉ ብብዙሓት ኣካላት ዝንቀፍ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብመገዲ ወግዓዊ መርበብ ሚኒስትሪ ዜና (ሻባይት) ኣቢሉ ሎሚ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ፡ መራኸቢ ብዙሃን ዓለም ነቲ ዘሎ ኲናት ልዕሊ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ይመጥኦ ኣለዋ ክብል ነቒፉ። እቲ ጽሑፍ “ተሓታቲ ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን ህልቂት ሰለማውያን ዜጋታትን እቲ ኣበጋሲ ናይቲ ኲናት ውድብ ህወሓት’ዩ” ብምባል፡ ብተጣበቕቱን ተሓለቕቱን ኣቢሉ ግን ከባቢያዊ ኲናት ንኸምስሎ ይጽዕር ኣሎ ኢሉ።


ሚ/ጉ/ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ምስ ፕረ.ኬንያን ናይ ደ/ኣፍሪቃ ሚንስተርን ተዘራሪቦም

ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ክጅመር'ዩ ተባሂሉ ትጽቢት ዝግበረሉ ዘሎ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶን ምስ ሚንስተር ዓለምለኸ ምትሕብባርን ደቡብ ኣፍሪቃ ናሌዲ ፓንዶር ሎሚ ምዝርራቦም ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ ኣፍሊጦም። ሚንስተር ብሊንከን ድሕሪ ዘካየድዎ ዝርርብ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ "ምስ ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ ሎሚ ተዘራሪብና ኣለና። ኣብ ጉዳይ ሰላምን ድሕነትን ኢትዮጵያን ከባቢኣን ዘለዎም መሪሕ ተራ ድማ የድንቖም" ኢሎም። ንሶም ምስ ሚንስተር ፓንዶር ዘካየድዎ ዝርርብ ብዝምልከት ድማ "ምስ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ኣፍሪቃ ልዝብ ሰላም ኢትዮጵያ ዝዕወተሉ ጉዳይ ተዘራሪብና ኣለና: ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብቲ ልዝብ ንዘለዋ ጠቃሚ ተራ ድማ ኣመስጊነ እየ" ኢሎም። ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ ኣብ ዘውጽእዎን ኣብ መርበብ ሓበሬታ'ቲ ሚንስትሪ ዘስፈርዎ መግለጺ ብሊንከን ምስ ፕረ.ሩቶ ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ ኣብ ጉዳይ ሰላምን ድሕነትን ውሽጢ ኢትዮጵያን ከምኡ'ውን ምሉእ ምብራቕ ኣፍሪቃን ኬንያ ንዘለዋ "መሪሕ ተራ" ዝበልዎ ብዝምልከት ዝተዘራረቡ ክኾኑ ከለው ኣብ ወርሒ ታህሳስን ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝቓናዕ ብፕረዚደንት ባይደን ዝተዳለወ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ኣመሪካን'ውን ከምዝተዘራረቡ መግለጺ'ቲ ወሃቢ ቃል ይሕብር። መግለጺ ቤት ጽሕፈት ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ብተወሳኺ ብካልእ ወገን ሚንስተር ብሊንከን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ፕረዚደንት ባይደን ምስ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ሲሪል ራማፖሳና ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተራኺቦም ምዝርራቦም ስዒቡ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ሓያል ምትሕብባረን ደጊሞም ኣረጋጊጾም ኣለው ይብል ።


ተሳተፍቲ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ደቡብ ኣፍሪቃ ምእታዎም ተገሊጹ

ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ጽባሕ ሰኑይ ጥቅምቲ 24,2022 ክጅመር ተወጢኑ ዘሎ ዘተ ሰላም ንምስታፍ ተላዘብቲ ክልቲኡ ወገናት ደቡብ ኣፍሪቃ ምእታዎም ይግለጽ ኣሎ። እቲ ልዝብ ዝካየደሉ ቦታን ሰዓትን ብምስጢር ዝተታሕዘን ክሳብ ሕጂ ዘይተገለጸን እንተኾነ ወሃቢ ቃል ህወሓት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረህይወት ሎሚ ሰንበት ኣብ ዝወጽእዎ መልእኽቲ ትዊተር ተላዘብቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ምእታዎም ሓቢሮም ኣለው። ንሶም ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ንምስታፍ ልኡኻት ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣትዮም ኣለው ክብሉ'ውን ሓቢሮም። እቶም ወሃቢ ቃል ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ወሲኾም "ተአፈፍቲ ጉዳያት" ኢሎም ኣብ ዘስፈርዎ ዝርዝር "ውግእ ብቅልጡፍ ደው ክብል: ብዘይገደብ ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ: ምውጻእ ሓይልታት ኤርትራን" ኢሎም። ይኹን ደኣ እምበር ፕሮ.ክንደያ እዞም ዝተዘረሩ ነጥብታት ቕድመ- ኹነት ይኹኑ ኣይኹኑ ዝሓበርዎ ነገር የለን። ፕሮ.ክንደያ ኣብ ትዊተር ዘውጽእዎ መልእኽቲ "ወታሃደራዊ ፍታሕ ክህልው ኣይክእልን" ብምባል ዛዚሞምዎ ኣለው። ካብ ተላዘብቲ ክልል ትግራይ ጀነራል ጻድቓን ገብረትንሳኤን ኣቶ ጌታቸው ረዳን ከምዝርከቡ'ውን ተሓቢሩ'ሎ። ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ዜና ክሳብ ዝተዳለወሉ ጊዜ ዝተዋህበ ሓበሬታ ኮነ መግለጺ እንተዘየለ'ዃ ኣቐዲሙ አባል'ቲ ናይ ዘተ ጉጅለ ምዃኖም ዝተገልጸ ኣማካሪ ሃገራዊ ጸጥታን ድሕነትን ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ሬድዋን ሑሴን ብሓሙስን ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ሕብረት ኣፍሪቃ እቲ ዘተ ሰላም ንሰኑይ ጥቅምቲ 24,2022 ከምዝካየድ ከምሓበሮምን ኣብቲ ዘተ ሰላም ንምስታፍ ዘለዎም ድልውነት ደጊሞም ኣረጋጊጾም'ዮም። ንሶም ኣብዚ ናይ ትዊተር መልእኽቶም ብስም ዘይጸውዕዎም ግን "ገለ ገለ" ዝበልዎም "ካብቲ ዘተ ሰላም ወጺኦም ንስጉምቲ ሰራዊት ምክልኻል ናይ ሓሶት ሓበሬታ ምዝርግሖም ኣገሪሙና ኣሎ" ኢሎም። ብዛዕባ ዘተ ሰላም ዝሓዞም ነጥብታት ኮነ እንታይ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን። ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ንኣመሪካ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰባ ብምግላጽ ዘተ ሰላም ደቡብ ኣፍሪቃ ብቅንዕና ክካየድ ብምጽዋዕ ተኹሲ ብቅልጡፍ ደው ክብል: ዘይተገደበ ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ ክህልው: ሰራዊት ኤርትራ ካብ ሰሜን ኢትዮጵያ ክወጽእ ምትሕስሳቦም ወሃቢ ቃል'ቲ ሚንስትሪ ኔድ ፕራስ ገሊጾም። ሕብረት ኣፍሪቃ'ውን ነቲ ዘተ ሰላም ዝምልከት ዝሃቦ ሓበሬታ የለን። ነቲ ዘተ ሰላም ዝምልከት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምነመሓላልፍ'ውን ንተኸታተልትና ክንሕብር ንፈትው።


ቃለ መጠይቕ ኣብ ኩነታት ጥዕና ገዲም ስነ ጥበባዊ ሚካኤል ኣምሃጽየን(ጀንደ)

ገዲም ስነ-ጥበባዊ ሚካኤል ኣምሃጽየን(ጀንደ) ኣብ ሱዳን ኣብ ከቢድ ናይ ጥዕና ኩነታት ከምዘሎ ብጾቱ ይሕብሩ'ለዉ። ንናይ ነዊሕ እዋን ፈላጢኡን መሳርሕቱን ሃይለሚካኤል ሃይለስላሴ (ሊንጎ) ብዛዕባኡ ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ሳልሳይ ሕታም “ሳሕል - ሕሩይ ግጥምታት ቃልሲ” ብሰሎሞን ጸሃየ

ብደራስን ተመራመርን ባህሊ ሰለሙን ጸሃየ ዝተዳለወት “ሳሕል-ሕሩይ ግጥምታት ቃልሲ” ዘርእስታ መጽሓፍ ዓርቢ 14 ጥቅምቲ ኣብ ኣዳራሽ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ተመሪቓ። እታ መጽሓፍ ኣብ እዋን ገድሊ ዝተጻሕፉ ብርክት ዝበሉ ግጥምታት ዝሓቖፈት ኮይን መቐጸልታ ናይ’ተን ቅድሚ ሕጂ ዝተዘርግሓ ናይ ግጥሚ መጽሓፍቲ ከምዝኾነት’ዩ ደራሲኣ ገሊጹ። ንገጣሚ ሃገራዊ መዝሙር ኤርትራን ካልእ በበይኑ ስርሓትን ዝዀነ ሰሎሞን ጸሃየ ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣመሪካ ንኢትዮጵያዊያን ናይ 18 ኣዋርሕ ግዜዊ ጻንሖት ይህብ

ብሰንኪ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስእነት ጸጥታን ምርግጋእን፡ ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣመሪካ (Department of Homeland Security) ኣብ ኣመሪካ ንዝጸንሑ ንኢትዮጵያዊያን ዜጋታት ናይ 18 ግዜያዊ ናይ ምጽናሕ ፍቓድ ምሃቡ ቤት ጽሕፈት ዝወጸ ሓበሬታ ኣመልኪቱ። ኣብቲ ብስም ሓላፊ እቲ ክፍሊ ኣለሃንድሮ ማዮርካስ ሎሚ ዝወጸ ወግዓዊ ጽሑፍ፡ ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ ዜጋታት ኢትዮጵያ ናብታ ሃገር ክምለሱ ውሕስነት ስለ ዘይብሎም፡ እታ ሃገር ብጸጥታን ካልእ መሰረታዊ ቀረባትን ክሳብ ዝረጋጋእ ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ ፍቓድ ከም ዝሃበ ሓቢሩ። እቶም ግዜያዊ ናይ ምጽናሕን ምስራሕን ፍቓድ ተዋሂቡዎም ዘሎ ኢትዮጵያውያን ካብ ትማሊ 20 ጥቅምቲ ኣብ ኣመሪካ ንዝጸንሑ ዝምልከት ኰይኑ፡ እዚ ን18 ኣዋርሕ ተዋሂቡ ዘሎ ፍቓድ ምስ ኣብ ባይታ ዘሎ ከይዲ ክቀያየር ከም ዝኽእል እቲ ዝወጸ ሓበሬታ ይሕብር። ብሕጂ ናብ ኣመሪካ ዝኣትዉ ዜጋታት ኢትዮጵያ ግን እቲ ኣዋጅ ከም ዘይምልከቶም ተሓቢሩ ኣሎ። ኢትዮጵያ ኣብዚ Temporary Protected Status (TPS) ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡ ንዜጋታት ኣዝየን ዘይውሑሳት ሃገራት ግዜያዊ ናይ ምጽናሕ ፍቓድ ዝህብ ኣዋጅ ክትኣቱ ናይ ፈለማኣ’ዩ።


ኢትዮጵያ: ኲናት ይቕጽል ንምዕራፉ በበይኑ ጻውዒታት ይቐርብ

ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ሎሚ’ውን ቀጺሉ ምውዓሉ ምንጭታት ይሕብሩ። ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ንሰራሕተኛ ረዲኤት ብምጥቃስ ከም ዘስፈሮ፡ ሎሚ ዓርቢ ኲናት ኣብ ከባቢ ኣኽሱም ክካይድ ውዒሉ ኣሎ። ምስ ስእነት መራኸቢታት ግን ኣብ ባይታ ዘሎ ከይዲ ብልክዕ ንምፍላጥ ኣጸጋሚ ኰይኑ ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ ሕጂ ዘሎ ኲናት’ውን ኵላቶም ወገናት ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቖጢቦም’ዮም ጸኒሖም።\n\nዝርዝር ደኣ ኣይግለጽ እምበር፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ሎሚ ዓርቢ ኣብ እዋን መመረቕታ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ክወርድን ንምዕባለ ብሓባር ክሰርሕን ዘለዎ ተስፋ ልዑል ምግላጹ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ። ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ ብሰንኪ ጸገማት መሳለጥያ ዝበሎ ኣቐዲሙ ዝተኣጓጐለ፡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከካይዶ ዝነበረ ዘተ ሰላም ደጊሙ ንዕለት 24 ናይዚ ወርሒ’ዚ ምምዳቡ ይዝከር። ብዛዕባ’ቲ ንኻልኣይ ግዜ ዝተመደበ ዘተ-ሰላም ዝቐጸለ ዝርዝር ሓበሬታን በቲ ተመዲቡዎ ዘሎ ክካየድ ምዃኑን ዘይምዃኑን ግን ዛጊት ወግዓዊ ሓበሬታ የሎን።\n\nእዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ህጹጽ ምቍራጽ ተጻብኦ ተገይሩ ናብ ዘተ ሰላም ክእቶን ሰራዊት ኤርትራ ስሒቦም ካብ ጎንጺ ክእለዩን ኣተሓሳሲቡ። ወሃብ ቃል እቲ ቤት ጽሕፈት ነድ ፕራይስ ኣብ ዝሓበሮ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር ኣብ ኢትዮጵያ ንምዝርራብ ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ከም ዘሎ ብምምልካት፡ ቤት ጽሕፈቶም ብቕልጡፍ ናብ ዘተ ሰላም ክእቶን ሰብኣዊ ተበጻሕነት ክጅምርን ከም ዝሓተቱ ኣመልኪቱ።\n\n\nብኻልእ ዜና፡ ብጠለብ ተዛዋወርቲ ኣባላት ዝዀና ጋቦን፡ ጋናን ኬንያን ዝተጸውዐ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ሎሚ ዕጹው ኣኼባ ይካየድ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ። ባይቶ ጸጥታ ነዚ ዕጹው ኣኼባ ዘካየዶ ዘሎ፡ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሃማት ድሕሪ ምውላዕ ኲናት ክልል ትግራይ ብዝርአ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ናብቲ ሕብረት ድሕሪ ዘቕረቦ ጸብጻብ’ዩ። ኢትዮጵያ ኣብቲ ዘተ ክትዕደም ምዃና ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ። ትካል ምውህሃድ ሓገዝ ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ድማ ነቲ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው መብርሂ ክህብ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝወጸ መደብ ይሕብር።\n\nንሕብረት ኣፍሪቃዊ ወኪሉ ንዘተ-ሰላም ፈደራል መንግስቲን ንኽልል ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓትን ከሳልጥ ተመዲቡ ዘሎ ፕረዚደንት ናይጀሪያ ነበር ኦሊሰገን ኦባሳንጆ’ውን ብዛዕባ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ፈተነታት መብርሂ ንኽህብ ምስ ኣባላት ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ምርኻቡ ብኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ የብርህ።


ም/ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ምስ ማሕበረሰብ ዲፕሎማትን ዓለምለኸ ትካላትን ተዘራሪቦም

ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትርን ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ደመቀ መኮነን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝመደብሮም ማሕበረሰብ ዲፕሎማሲን ዓለምለኸ ትካላትን ኣብ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳያት ኣመልኪቶም መብርሂ ምሃቦ መንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ገሊፁ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ንምፍታሕ ድልው ምዃኑ ምግላፆም ኣብቲ መብርሂ ዝተሳተፉ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደር መለስ ኣለም ንጋዜጠኛታት ገሊፆም። ኢትዮጵያ ልኡላዊነታ ንምሕላውን ግዝኣታዊ ሓድነታ ንምርግጋፅን ኣብ እትወስዶ ስጉምቲ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ዓይነት ተፅዕኖ ከምዘይትቕበል ምግላፆም እውን እቲ ዜና ይሕብር ።


ትካላት ቴክኖሎጂ ኣብ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ንጽልኢ ዘጋድዱ ዘረባታት ደው ዘብል ሜላ ከናድዩ በዓል መዚ ሕ/ሃ ጸዊዔን

ኣብ ሕቡራት ሃገራት ፍልይቲ አማኻሪት ምኽልኻል ምፅናት ዓሌት ኣሊስ ዋሪሙ: ትካላት ቴክኖሎጂ ኣብ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ንፅልኣት ዘጋድዱ ዘረባታት ካብ ምልውዋጥ ጠጠው ዘብል ሜላ ከናድዩ ኣተሓሳሲበን። ፅልኣት ዝሰብኩ ዘረባታት ዘጋደድዎ ኲናት ሰራዊት ፌደራል መሻርኽቶምን ኣንፃር ሓይሊታት ትግራይ ዝዓለመ ኲናት ክብገስ ምኽንያት ኮይኑ እዩ ክብል ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈት ኣፃራዪ ምፅናት ዓሌት ዘውፀኦ መግለፂ ሓቢሩ። ኣሊስ ዋሪሙ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘውፀአኦ መግለፂ ብኹሎም ፖለቲካውያን መራሕቲን ዕጡቓት ሓይሊታት ትግራይን ዝዝረቡ ፅልኣት ዘጋድዱ ተባራዕቲ ቃላት “ቀፃልነት ዘለዎምን ከበድቲ” ክብላ ይገልፀኦም። ንሰን ወሲኸን ካብ ወርሒ መጋቢት ጀሚሩ ብዝተገብረ ስምምዕ ምቁራፅ ተፃብኦ ተቛሪፁ ዝፀንሐ ውግእ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ከምብሓድሽ ቀፂሉ: ሰራዊት ኤርትራ’ውን ኣብ ጎኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ይዋግኡ ምህላዎም ገሊፀን። “መብዛሕትኡ ጊዜ ብማሕበራዊ መራኸቢታት ኣቢሎም ዝዝርግሑ ዘረባታት ኣለዉ። ንዝተወሰኑ ጉጅለታት ብምንእኣስን ክጠፍእ ምስ ዝግበኦ ቫይረስ ብምምስሳል ሰብኣውነት ዝጎደሎም ኣገላልፃታት፣ ምስ ‘ካንሰር’ ብምምስሳል “ሓደ ዋህዮ ግቡእ ሕክምናዊ ኣገልግሎት እንተዘይረኺቡ ናብ መላእ ኣካላትና ይብተን” ብምባል “መናእሰይ ትግራይ ክቕተሉ”ዝፅውዑ ኣዝዮም ሓደገኛታት ዘረባታት ምንባሮም አቲ መግለፂ ይጠቅስ። ስለዝኾነ ድማ ትካላት ቴክኖሎጂ ማሕበራዊ ገፃቶም “ንምግላል፣ ንጽልኢን ዓመፃት ዘጋድዱ ናይ ፅልኣት ዘረባታት ካብ ምትእንጋድ ክቑጠቡን መሊኦም ጠጠው ዘብልሉን ኣገባባት ክጥቀሙ እቲ መግለፂ ኣተሓሳሲቡ።እቲ መግለጺ ወሲኹ “ዝያዳ ነቶም ዝፍፀሙ ዘስካሕክሑ ግፍዕታት ክፍፀሙ ግደ መርበባት ኢንተርኔት ዝለዓለ እዩ” ኢሉ።


“ዳግም ዝተወልዐ ኲናት ልዕሊ 470-ሽሕ ዜጋታት የመዛብል”ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳይ ክልል ትግራይ

ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ዳግም ዝተወልዐ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ፡ ካብ ዞባ ሰሜን ምዕራብ ክልል ትግራይ ጥራይ ልዕሊ 470-ሽሕ ዜጋታት ኣመዛቢሉ ምህላዉ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳይ ክልል ትግራይ ኣመልኪቱ። እዚ ሓድሽ ማዕበል ምምዝባል ነቲ ድሮ ተሃስዩ ዝጸንሐ ትሕተ-ቅርጺ ተወሳኺ ተጽዕኖ ኰይኑዎ ኣሎ።


ኣብ ከተማ ደሴ ዝነብሩ ተወላዶ ትግራይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም

ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ኣብ ከተማ ደሴ ዝነብሩ ተወላዶ ትግራይ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም፡ ነቲ ዝቐጸለ ኲናትን ንዝስዕብ ዘሎ ሞት ሰላማውያን ሰባትን ዕንወት ንብረትን ተሓታቲ ህወሓት`ዩ ኢሎም። ሰልፈኛታት “ኣብ ከተማ ደሴ እንነብር ተወላዶ ትግራይ፡ ኣሸባሪ ህወሓት ዝሓዞ ኣፍራሲ ኣጀንዳ ንቃወም” ዝብል ጭርሖ የቃልሑ ኔሮም። ዝሓለፈ ነሓሰ ዝደገሰ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ፡መን ጀምርዎ ኣብ ዝብል ፈደራል መንግስትን ህወሓትን ክካሰሱ ጸኒሖም`ዮም። ኣብቲ ናይ ደሴ ሰልፊ ካብ መንጎ ዝተረኽቡ ሓደ፡ ልዕሊ 48 ዓመታት ኣብ ከተማ ደሴ ከም ዝተቐመጡ ዝገልጹ ተወላዲ ትግራይ ኣቶ ይስሃቕ ኪዳነ ፡ ብዛዕባ ዕላማ`ቲ ሰልፊ ክገልጹ ከለዉ፡ “ ምስ ህዝብን መንግስትን ክልል ኣምሓራ ሰለማውያን ኮይና፡ ንዝኽተልዎ መምርሕን ሕግን ተኸቲልና፡ ብሰላም ክንነብር ንደሊ ምዃና ንምፍላጥ`ዩ"ኢሎም። ካብ መንጎ`ቶም ሰልፈኛታት ንድምጺ ኣመሪካ ዝተዛረቡ ነበርቲ ወሎን ከባቢኣን፡ ንተወላዶ ትግራይ ዝገበርዎ ድጋፍ ነድንቕ ኢሎም። እቲ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ግንባራት ቀጺሉ ከምዘሎ ምንጭታት ይሕብሩ`ለዉ።


“ህልቂት ከነድሕን ጸባብ መስኮት’ያ ዘላ”ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም

ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሎሚ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝገበሮ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ክልል ትግራይ ንዅሉ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ተሓሪማ፡ ስቅያት ሰለማውያን ህዝቢ እናገደደ ዓለም ትም ኢሉ ምዕዛቡ ኣመና ከም ዘተሓሳስብ ተዛሪቡ። ንመደረ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ብምጥቃስ መግለጺኡ ዝጀመረ ዶክተር ቴድሮስ፡ ኣስታት ሽዱሽተ ሚልዮን ህዝቢ ንሞትን ስቓይን ተሳጢሑ እናሃለወ ዓለም ግን ዝግበኦ ኣቓልቦ ይህቦ ከም ዘየሎ ተዛሪቡ። “ዘሎ ሽግር ንምግላጽ ዲምፕሎሲያዊ ቋንቋ ይሓጽረኒ’ሎ” ዝበለ እቲ ዳይረክተር፡ ዓለም ካብ ህልቂት እተድሕነትሉ መስኮት እናጸበብ ይመጽእ ከም ዘሎ ኣተሓሳሲቡን ዝግበኦ ኣቓልቦ ክወሃቦ ጸዊዑን። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ብተደጋጋሚ እዋን፡ ዶክተር ቴድሮስ ካብ መዝነቱ ወጻኢ ንውድብ ጥዕና ዓለም መጣበቒ ገይሩዎ ኢሉ ክኸሶ ጸኒሑ’ዩ።


ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ማዕቀብ ክግበር ይጽውዕ

ዓለምለኸ ተሓላቒ ትካል ህዩማን ራይትስ ዎች፡ ድሕሪ ምውላዕ ኲናት ክልል ትግራይ፡ ምምዝባልን ሞትን ሰለማዊ ህዝቢ ብምዕባዩ፡ ኣመሪካ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ልዕሊ ውሱናት መራሕቲ ኢትዮጵያ ብውልቂን ኣብታ ሃገር ድማ ናይ ኣጽዋር እገዳ ከንብር ጸዊዑ። ዳይረክተር ህዩማን ራይትስ ዎች ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝዀነት ላቲሻ ባደር ኣብቲ ትማሊ ዝዘርግሐቶ ጽሑፍ፡ ደብዳብ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንኮላይ ንሰራሕተኛታት ረዲኤት ግዳይ ዝገበረ ተደጋጋሚ መቕዘፍቲ የኸትል ስለ ዘሎ ቅልጡፍ ምትእትታው ክግበር ጸዊዓ። ባደር ወሲኻ፡ እቲ ንሰበ-ስልጣንን ናይ ኣጽዋርን ማዕቀብ ንኤርትራ ጥራይ ከይተሓጽረ፡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሰበ-ስልጣን እታ ሃገርን’ውን ክኸውን ኣለዎ ኢላ። ባደር፡ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ስቅያት ሰለማውያን ዜጋታት ንሰለ ፖለቲካዊ ምችኡነት ሸለል ከይብሃልን ዝግበኦ ክብደት ክረክብን ኣተሓሳሲባ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ብመገዲ ኣገልግሎት መራኸቢታት ኣቢሉ፡ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሰለማዊ ህዝቢ ኣብ ዝርከቦ ማእከል ከተማታት ኲናት ከም ዘይገብር ብምምልካት፡ ናብ ሰለማዊ ህዝቢ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ’ውን ክሰርሕ ምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ። ዛጊት ግን ብዛዕባ እማመ ህዩማን ራይትስ ዎትች ኣመልኪቱ ዝተዋህበ ግብረ-መልሲ ኣይረኸብናን።


ሰልፍታት ተቓውሞ ተወላዶ ትግራይን ኣምሓራን ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ

ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ተወላዶ ትግራይ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባታት ዓለምለኸ ትካላት ገንዘብ ብምርካብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ክልል ትግራይ ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎ ግፍዕታት ብምግላጽ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ልቓሕ ከይውሃብን ካልእን እገዳታት ብምሕታት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከቡ ኣብያተ ፅሕፈት ባንኪ ዓለምን ዓለምለኸ ትካል ገንዘብን ብምርካብ ናይ ተቓውሞ ድምፆም ኣስሚዖም ኣለው። ኣባላት ማሕበረሰብ ተወላዶ ኣምሓራ እውን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምዕራብ ወለጋ መንነት ዒላማ ዝገበረ ዝበሉዎ ግፍዒ ምፍፃሙ ጋዜጠኛታትን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ብዘይኣግባብ ይእሰሩ ኣለው ብምባል: ሰልፈኛታት ንኣመሪካ ሓዊሱ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ስጉምቲ ክወስዱ ብምትሕስሳብ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ድምፆም ኣስሚዖም።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ ከተማታት ይቆጻጸር፣ ማሕበረሰብ ዓለም ሻቕሎቱ ይገልጽ

ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንምንጭታት መንግስቲ ብምጥቃስ፡ ፈደራላዊ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንሽረ፡ ኣላማጣን ኮረምን ምቍጽጻሩ ኣፍሊጡ። ብሰንኪ’ቲ ኲናት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዝወርድ ዘሎን ክወርድ ዝኽእልን ሓደጋ ብምርዳእ ድማ ሓያሎ መንግስታትን ዓለምለኸ ትካላትን ቅልጡፍ ምቍራጽ ተዅሲ ክግበርን ናብ ሰለማዊ ዘተ ክምለሱን ይጽውዓ ኣለዋ። ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ዝዀነ ቮልከር ተርክ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ቤት ጽሕፈቶም ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ሲቪላዊ ዕላማታት ዝሃረመ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከቢድ-ብረትን ነፈርቲን ምክያዱ፡ ጸብጻብ ክቕበሉ ምጽናሖም ድሕሪ ምግላጽ፡ ምስቲ እናተጋፈሐ ዝመጽእ ዘሎ ግጭት፡ እቲ ቅልውላው ክገድድ ከም ዝኽእል ዘለዎ ሻቕሎት ኣካፊሉ ኣሎ። እቲ ኮሚሽነር ኣብ መግለጺኡ፡ ምስቲ ዘሎ ስእነት መራኸቢታት ነቲ ዝብሃል ምርግጋጽ ከም ዘጸገም እኳ እንተ ገለጸ፡ እቲ ኲናት ህይወት ብዙሓት ሰለማውያን ሰባት ይወስድ ብምህላዉ፡ ኣብቲ ግጭት ዘለዉ ወገናት ንዓለማዊ ስምምዓት ከተግብሩን መሰል ሲቪላውያን ዜጋታት ከውሑስን ኣተሓሳሲቡ። ብተመሳሳሊ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ኣብ ዘውጽኡዎ በበይኑ መግለጺ፡ ነቲ ድሮ ተሃስዩ ዝነበረ ቅልውላው መሊሱ ዘጋድድ ፍጻመታት እናዓበየ ምምጻኡ ኣመና ኣተሓሳሳቢ ምዃኑ ኣስሚሮም። ኵላቶም ወገናት ተዅሲ ደው ኣቢሎም ናብቲ ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝምእከል ዘተ-ሰላም ክምለሱ ጸዊዖም። ኣብ ተመሳስሊ ምዕባለ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመገዲ ኣገልግሎት መራኸቢታት ኣቢሉ፡ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሰለማዊ ህዝቢ ኣብ ዝርከቦ ማእከል ከተማታት ኲናት ከም ዘይገብር ብምምልካት፡ ናብ ሰለማዊ ህዝቢ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ’ውን ክሰርሕ ምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ። እቲ ንኸተማታት ሽረ፡ ኣላማጣን ኮረምን ብዘይ ተዅሲ ምቍጽጻሩ ዘመልከተ መግለጺ፡ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሩ ኣብ ዝኣተዋ ከተማታት ገለ ክፋል ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክምለስ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱ ኣሎ። ላዕለዋይ ወታሃደራዊ እዚ ትግራይ (ሰንትራል ኮማንድ) ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንሽረን ካልእ ገለ ከባቢታትን ምግዳፉ ድሕሪ ምምልካት፡ ብቐጻሊ ደብዳብ ከቢድ-ብረትን ነፈርቲን ብርክት ዝበሉ ሰለማውያን ሰባት ሞይቶም ኣሽሓት ድማ ምምዝባሎም ኣስፊሩ። እቲ መግለጺ ወሲኹ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ሰለማዊ ህዝቢ ዝወርድ ዘሎ ኣበሳታት ብምርዳእ፡ ናብ ሰለማዊ ህዝቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ከባጽሕ ጸዊዑ።


ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰ/መሰላት ሕ/ሃ ኣብ ክልል ትግራይ ዘጋጥም ዘሎ ጉድኣት ከምዘሻቀሎ ገሊጹ

ኲናት ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝቀጸለሉ ጊዜ መግለጺ ዘውጸአ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰ/መሰላት ሕ/ሃ ሞትን ሰላማዊያን ሰባት ዒላማ ዝገብረ መጥቓዕቲታትን ከምዘሻቐሎ ኣፍሊጡ። ወሃቢት ቃል’ቲ ቤት ጽሕፈት ራቪና ሻምዳሳኒ "ከቢድ ምንቅስቃስ ሰራዊት ተሳተፍቲ'ቲ ውግእ ዓሚቕ ሻቅሎት ፈጢሩልና ኣሎ" ትብል። ትማሊ ሰኑይ መግለጺ ዘውጸአ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሸትኡ ኣብ ክልል ትግራይ ንትሕተ ቅርጽታትን መዕርፎ ነፈርቲን ምቁጽጻር ምኻኑ ገሊጹ ኣሎ። ንኣርባዕተ ትካላት ረድኤት ዝጠቀሰ ኣሶሴትድ ፕረስ ሰራዊት ኢትዮጵያን መላፍንቱ ሓይልታትን፣ ትማሊ ሰኑይ ንከተማ ሽረ ከምዝተቆጻጸሩ ሓቢሩ ኣሎ። ትማሊ መግለጺ ዘውጸአ ማእከላይ ኮማንድ መንግስቲ ክልል ትግራይ ብወገኑ ሽረ፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር እቶም ልፍንታዊያን ዝበሎም ሓይልታት ምውዳቓ ኣፍሊጡ ኣሎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብ’ቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክሳለጥ ተወጢኑ ብሰንኪ ሎጂስቲካዊ ጸገማት ዝተዓናቀፈን ልዝብ ሰላም ንክምለስ ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ ይርከብ። ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ይዋግኡ ከምዘለው ዝጠቐሰ ኣሶሴትድ ፕረስ፣ ኣብ ክልልትግራይ፣ ብሰንኪ ሕጽረት ነዳዲን ሳኣን ርክባትን፣ ምክፍፋል ረድኤት ተቛሪጹ ከምዘሎ ጠቂሱ ኣሎ።


መግለጺ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረስ ኣብ ኩነታት ኢትዮጵያ

ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ይኸውን’ሎ: ህውከትን ዕንወትን ካብ መጠን ንላዕሊ ኾይኑ’ሎ ክብሉ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተሪስ ኣፍሊጦም። ኣንቶንዮ ጉተረስ ንኩነታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት ሎሚ ሰኑይ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ማሕበራዊ ምትእስሳር ተበቲኹ ድሕሪ ምባል ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሎ ተፃብኦ ሕጂ ጠጠው ክብል ኣለዎ ሓይልታት ኤርትራ’ውን ብህፁፅ ካብ ኢትዮጵያ ክወፁ ኣለዎም ኢሎም። "ብወታሃደራዊ ሓይሊ ኣይፍታሕን’ዩ ሰላማውያን ሰባት ዘሰንብድ ዋጋ ይኸፍሉ’ለዉ" ዝበሉ እቶም ዋና ፀሓፊ እቲ ብዘይ ኣፈላላይ ዝግበር መጥቃዕቲ ኣብ መንበሪ ከባቢታት ብመዓልቱ ተወሰኽቲ ንፁሃት ሰባት ይቀትልን ወሳget'ኒ ዝኾነ ትሕቲ ቀርፂ ይጎድእን ንወሰንቲ ኣገልግሎታት ኸኣ ይገትእን’ሎ ኢሎም። ዘሰንብድ ፆታዊ ዓመፅን ካልኦት ጭቖናን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ቆልዑን ደቂ ተባዕትዮን ንሰምዕ‘ለና ዝበሉ እቶም ዋና ፀሓፊ ኩሎም ወገናት ንዓለምለኸ ሰብኣዊ ሕግታት ከኽብሩ ኣለዎም ኢሎም’ለዉ።


ካቶሊካዊ ጳጳስ ኤርትራ ሰበኻ ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ ብሰበ-ስልጣን ጸጥታ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ካብ ኣስመራ ዝወጸ ሓበሬታ የመልክት

ኣቡነ ፍቕረማርያም ሓጎስ ኣብ ኤውሮጳ መገሻ ጌሮም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከለዉ፡ ብቐዳም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ብሰበ-ስልጣን ኤርትራ "ትድለዩ ኣለኹም" ተባሂሎም ከም ዝተወስዱን፡ ዘለውዎ ቦታ`ውን ብንጹር ከም ዘይፍለጥን ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ኣቡነ ፍቕረማርያም ኣብ ኤርትራ ካብ ዘለዋ ኣርባዕተ ሰባኻታት ሓንቲ ንዝኾነት ሰበኻ ሰገነይቲ ዝመርሑ ክኾኑ ከለዉ እቶም ካልኦት ሰለስተ ድማ፡ ሰበኻ ኣስመራ፡ ሰበኻ ከረን ሰበኻ ባረንቱ ተባሂሎም ይጽውዑ። ብዛዕባ ኩነታት ማእሰርቲ ኣቡነ ፍቕረማርያም ብሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዝተባህለ ነገር የለን። ድምጺ ኣመሪካ ንማእሰርቲ ኣቡነ ፍቕረማርያም ብናጻ ምንጭታት ከረጋግጾ ኣይከኣለን።


መንግስቲ ኢትዮጵያ መዓርፎ-ነፍርቲ ክልል ትግራይ ከምዝቈጻጸር ይሕብር፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ምቍራጽ ተጻብኦታት ይጽውዕ

ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ማህማት ኣብ ክልል ትግራይ ዳግም ብዝተወልዐ ኲናት ዝተሰምዖ ጓሂ ብምግላጽ፡ ህጹጽ ምቍራጽ ተጻብኦታት ተገይሩ ዝተቛረጸ ዘተ-ሰላም ክቕጽል ጸዊዑ። ኣብ ቀረባ እዋን ዝተወልዐ ኲናት ንኣመሪካ፡ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን’ውን የሻቕል ከም ዘሎ በበይኖም ኣካላት መግለጺ ኣውጺኦም ኣለዉ። ግጭት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣብ ዝተጋደደሉ፡ ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮሚሽነር ፋኪ ብሰንበት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኵላቶም ኣካላት ቅልጡፍ ምቍራጽ ተጻብኦታት ኣካዪዶም፡ ነቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተማእከለ ዘተ-ሰላም ደቡብ ኣፍሪቃ ክቕጽሉ ጸዊዑ። ብህወሓት ዝምራሕ መሪሕነት ክልል ትግራይ ነቲ ጻውዒት ከም ዝተቐበሎ ብሰንበት፡ ብመገዲ ቤት ጽሕፈት ዝምድናታቱ ኣቢሉ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣፍሊጡ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ ነቲ ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝወጸ መግለጺ ደኣ ብቐጥታ ኣይመልሰሉ እምበር፡ ንሰላም ዘለዎ ቅሩነት ገሊጹ ኣሎ። ኣብቲ ሎሚ ሰኑይ ብመገዲ ኣገልግሎት መራኸቢታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምእከል ዘተ-ሰላም ክቕጽል ዘለዎ ድልውነት ኣስፊሩ ኣሎ። እንተዀነ ይብል እቲ መግለጺ መንግስቲ፡ ህወሓት ዝመርሖ ክልል ትግራይ ምስ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተሻሪኹ ተደጋጋሚ ጥሕሰት ሰማያት ኢትዮጵያ የካይድ ብምህላዉ መንግስቲ ስጕምቲ ክወስድ ምዃኑ የጠንቅቕ። እቲ ተጠቒሱ ዘሎ መጠንቀቕታ ድማ መንግስቲ መዓርፎ ነፈርቲን ካልኦት ኣገደስቲ ህንጻታት መንግስቲ ክቆጻጸር ምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ። ምኽንያት ናይቲ ተመዲቡ ዘሎ ምቍጽጻር መዓርፎ-ነፍርቲ ድማ ሰማያት ኢትዮጵያ ካብ ናይ ደገ ሓይልታት ንምክልኻልን ናብቲ ዝድለ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ህዝቢ ንምብጻሕን ምዃኑ ይጠቅስ። እንተዀነ፡ ብሕልፊ ናብ ኤርትራ ዘዋስና ዓድታት ቀጻሊ ተዅሲ፡ ደብዳበ ከቢድ ብረትን ስእነት መሰረታዊ ቀረባትን ብምህላዉ ሓያሎ ወገናት ዘለዎም ስምዕታ የቕመጡ ኣለዉ። ኣመሓዳሪት ተራድኦ ኣመሪካ (USAID) ሳማንታ ፖወር፡ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ድርኵኺት ዓጸቦ ተሳጢሑ ስለ ዘሎ፡ ሰራዊት ኤርትራ ብዘይ ቅድመ ኵነት ክስሕቡ ጸዊዓ። ፖወር ወሲኻ፡ እቲ ግጭት ንሚልዮናት ኢትዮጵያውያን ኣማዛቢሉን ገና’ውን የከላብትን ብምህላዉ፡ ቀንዲ ግዳያት ናይቲ ግጭት ሰለማውያን ዜጋትት ምዃኖም ኣስሚራ። ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ብግደኡ ብምዕራግ እቲ ግጭት ዝተሰምዖ ከቢድ ሓዘን ብምግላጽ፡ ንህጹጽ ምቍራጽ ተጻብኦታት ጸዊዑ። ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር’ውን ብተመሳሳሊ ምትእትታው ኤርትራ ኣብቲ ግጭት ነቲ ዘሎ ሽግር ነዳዲ ይውስኸሉ ከም ዘሎ ዘሎ ብምምልካት፡ ኤርትራ ብህጹጽ ሰራዊታ ክትስሕብ ኣመልኪቱ። ኣብ ሰነት ኣመሪካ ኣቦ-መንበር ኮሚተ ዝምድናታት ወጻኢ ቦብ መነንደዝ ብግዲኡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ኵነታት ኣመልኪቱ ብቐዳም ኣብ ዝሃቦ ናይ ጽሑፍ መግለጺ፡ ኵላቶም ተጻባእቲ ወገናት ህጹጽ ምቍራጽ ተዅሲ ከካይዱ ብምጽዋዕ፡ ንቐዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ሰራዊት ኤርትራ ንኽስሕቡ ክሓትት ጸዊዑ። ኵላቶም ኣካላት ንህጹጽ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ዘተ-ሰላምን ክቕበሉ ዘመልከተ ኣቦ-መንበር ኮሚተ ዝምድናታት ወጻኢ መነንደዝ፡ ቅልጡፍ ምቍራጽ ተዅሲ ምስ ዘይግበር፡ መሪሕነቱ ነቲ ኣቐዲሙ ብሰነት ኣመሪካ ዝሓለፈ “Ethiopia Peace and Democracy Promotion Act of 2021” ዝብል ውሳነ ንኽትግበር ክሰርሓሉ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።ኣብ ቤት ምኽሪ ወኪልቲ ህዝቢ ኣቦ-መንበር ኮሚተ ዝምድናታት ግረጎሪ ሚክስ’ውን ብወገኑ ንትግራይ ሓዊሱ፡ ኣብ በበይኑ ክልላት ኢትዮጵያ ከም በንሻንጉል ጉመዝ፡ ዓፋር፡ ሶማሊያ ዝካየድ ዘሎ ጎንጺ ደው ክብል ብምጽዋዕ፡ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ምዕራፍ እቲ ግጭት ኣወንታዊ ኣበርኽቶ ክግበር ዘለዎ ቅሩብነት ኣስፊሩ ኣሎ። ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ ሓላፊ ፖሊሲ ወጻኢ ጆሰፍ ቦረል’ውን ብተመሳሳሊ፡ ብሕልፊ ኣብ ከባቢ ሽረ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ህዝቢ ዝወርድ ዘሎ ሞት ኣሰንባዲ ክስተት ምዃኑ ኣስሚሩ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ፡ ከም ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ፡ ሓይሎ ዲፕሎማሰኛታት ምዕራብ፡ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ቀጻሊ ደብዳባት ህልቂት ሰለማውያን ዜጋታትን የጠንቅቑ ኣለዉ። ዓለምለኸ ኮሚተ ህይወት ኣድሕን (International Rescue Committee (IRC)) ኣብ ስራሕ ዝነበረ ኣባሉ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሽረ ብደብዳብ ነፋሪት ድሕሪ ምቕታሉ ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን ገሊጹ። ሰራሕተኛ ረዲኤት እቲ ትካል ዝዀነ ዜጋ፡ ኣብ ስራሕ እንከሎ’ዩ ዝሓለፈ ቀዳም ምስ ካልኦት ክልተ ሲቪላውያን ዜጋታት ብደብዳብ ነፈርቲ ተቐቲሉ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ’ውን ነቲ ዝተገብረ ጌጋ ብምእማን ዝተስምዖ ሓዘን ኣካፊሉ ኣሎ።


ተጠቀምቲ መድሃኒት ሕማም ሽኮር ትግራይ ኣቓልቦ ይሓቱ

ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ኲናት፡ ናብ ትግራይ ዝኣቱ መድሃኒት ምቍራጹ፡ ነቶም ሓዳሪ ሕማም ዘለዎም’ሞ ቀጻሊ መድሃኒት ዘድልዮም ኣመና ኣሸጊሩ ከም ዘሎ ወኪልና ኣለም ፍስሃ ዝለኣኾ ጸብጻብ ይሕብር። ሓደ ጕጅለ ናይዚኣቶም ብሓማም ሽኮር ዝተጠቕዑ’ዮም--ናብቲ ጸብጻብ።


መግለጺ ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ

ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓን ወሃብ-ቃልን ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንህሉዊ ምዕባለታት ኣመልኪቱ፡ ትማሊ ሓሙስ፡ ንማዕከናት ዜና እቲ ክልል ጋዜጣዊ መብርሂ ሂቡ ነይሩ። ኣቶ ጌታቸው ንዝተኣጓገለ ዘተ-ሰላም ኣመልኪቱ’ውን ተዛሪቡ ኣሎ።


ፍሉይ ልኡኽ ኣመርካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምስ ሚ/ጉ/ወጻኢ ኢትዮጵያ ተራኺቦም:ተዘራሪቦም

ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር ሎሚ ዓርቢ 4 ጥቅምቲ 2015 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትርን ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢን ደመቀ መኮነን ተራኺቦም ተዘራሪቦም። ክልቲኦም ወገናት ግጭት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ክፍታሕ ኣብ ዘኽእል ጉዳይ ምዝርራቦም ሓበሬታ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ይሕብር። ዋላዃ ዝተፈላለዩ ዲፕሎማስያዊ ፃዕርታት ዝቐፀሉ እንተኾኑ እውን 18 ነሓሰ ዳግም ዝተወልዐ ውግእ ኣብዚ ሕጂ ስዓት ቀፂሉ ከምዘሎ ይግለፅ ኣሎ።


ኤርትራ:ኣባላት ኩባንያ ህንጻ ብድሆ ብጥርኑፍ ደም ይልግሱ

ኩባንያ ሓፈሻዊ ህንጻ ብድሆ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ንሰራሕተኛታተን ብጥርኑፍ ኣብ ምልጋስ ደም ክሳተፉ እተተባብዕ ትካል’ያ። እዛ ትካል ካብ 2004 ኣትሒዛ ኣብዚ ሰናይ ተግባር ክትነፍጥ ምጽናሓ ኣወሃህደቲ እቲ ተበግሶ ይገልጹ።


ኢትዮጵያ: ጸገም ምቕድዳሕ ንምፍታሕ ተማሃሮ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ተዓጽዮም ይወስዱ

ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ቅንያት`ዚ ኣብ ተካይዶ ዘላ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ቅድሚ ሎሚ ክርኣይ ዝጸንሐ ናይ ምቅድዳሕ ጸገም ንምፍታሕ ብዝብል ንኣስታት ሓደ ሚልየን ዝኾኑ ተማሃሮ 12 ክፍሊ ናብ ዩኒቨርሲታት ተጓዓዕዞም ኣላ። ንድምጺ ኣመሪካ ዝተዛረቡ ገለ ተማሃሮን ወለድን ግን እቲ ካብ ዓዶም ኣግዒዝካ ኣብ ዩኒቨርሲታት ዝውሃብ ፈተና፡ ነቶም ተማሃሮ ተወሳኺ ጭንቀት ክፈጥረሎም ይኽእል`ዩ ዝብል ስግኣት ኣሕዲርሎም ኣሎ። ገለ ካልኦት ድማ ምቅድዳሕ ክሳብ ዘይሃለወ ቦታ ምቕያርና ጸገም ኮይኑ ኣይስምዓናን`ዩ ይብሉ።  ቅድሚ ዕለት ፈተና ዝካየድ ምስርራቕን ምቅድዳሕን ሃገራዊ ፈተና፡ ኣብ ኢትዮጵያ ጸገም ኮይኑ`ዩ ጸኒሑ። እታ ሃገር ነቲ ጸገም ንምክልኻል ክትብል ኣብ ግዜ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ኢንተርነት ዝዓጸወትሉ እዋን`ውን ኔሩ። ንዝሓለፈ ክልተ ዓመታት፡ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ19 ግጭታትን ተዓናቒፉ`ዩ ጸኒሑ። ገለ ተማሃሮን ስድራቤቶምን ኣብዚ ዓመት`ዚ ዝተወስደ ስጉምቲ ግን ዘይልሙድን ሃንደበት ከይፈለጥና ዝተገብረን`ዩ ይብሉ። ሰበ-ስልጣን ግን ለውጢ ከምዘሎ ምልክታት ይህቡ ኔሮም`ዮም። ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ነቲ ሓዲሽ መደብ ዝሓበሩ ክኾኑ ኸለዉ፡ ተማሃሮ ድማ ዝሓለፈ ወርሕ መስከረም ፈተና ዝወስድሉ ቦታ ተሓቢሮም`ዩ። እቲ መደብ ተማሃሮ ካብ ዓዶም ወጺኦም ኣብ መደቀሲ ዩኒቨርሲታት እናተቐመጡ ክፍተኑ ዝገብር`ዩ፡ካብ ወለዶም ምብጻሕ ኮነ ተለፎን ኣይፍቀደሎምን። እዚ ግን ጭንቀት ከምዝወሰኸሎም ድምጺ ኣመሪካ ዘዛረቦም ወለድን ተማሃሮን ይገልጹ። ጓል 18 ዓመት ነባሪት ኣዳማ ሚሚ ባዳሶ"ንስድራቤተይ ንሓንቲ መዓልቲ`ኳ ተፈልየዮም ኣይፈልጥን`የ: ንሓደ ሰሙን ዝኣክል ከይረኣኽዎምን ከይተዛረብክዎምን ከመይ ክጸንሕ ከምዝኽእል ኣይፈልጥን” ትብል። ንሳ ናይ ኣዝማ ጥዕና ጸገም እንተለዋ`ኳ፡ ካብ መንጎ ዕድለኛታት`ያ፡ ምኽንያቱ ኣብ ውሽጢ ከተማኣ ኣብ ኣዳማ ኣብ ዘሎ ዩኒቨርሲቲ ኮይና`ያ ትፍተን ዘላ። ነቶም ልዕሊ 100 ኪ.ሜ ተጓዒዞም ናብታ ከተማ ዝመጹ ተማሃሮ ዝያዳ ጸገም ከምዝኸውን`ውን ይርኣያ። ቅድሚ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ኣሰራርሓ፡ ተማሃሮ 12 ክፍሊ ኣብ ቤት ትምህርቶም ኮይኖም`ዮም ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ዝወስዱ ኔሮም። ተዓዘብቲ ምስ ስድራቤቶም እናነበሩ ነቲ ፈተና ይወስድዎ ብምንባሮም ኣብ ግዜ ዕረፍቶም ስድራቤታዊ ሞራል ይረኽቡ ኔሮም ይብሉ ። ኣብዚ ዓመት`ዚ ግን ሓደ ሚልየን ዝኾኑ ተፈተንቲ ተማሃሮ ንሓደ ሰሙን ዝኣክል ምስ ስድራቤቶም ክራኸቡ ኣይክእሉን`ዮም፡ ሽሕ`ኳ መንግስቲ መጎዓዝያ ዘቕርበሎም እንተኾነን ኮበርታን መግቢ`ውን ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ተቐሪብሎም`ዩ። ኣቦኣ ንሚሚ ኣቶ ባዳሶ፡ ንድምጺ ኣመሪካ ክገልጽ ከሎ ጓሉ ንመጀመርያ ግዜ ኣቑሑታ ጠርኒፋ ትወጽእ ከምዘላ ድሕሪ ምግላጽ፡ ነቲ ከባቢ ብደገ ኮይኑ`ኳ ንምርኣይ ናብቲ ዩኒቨርሲቲ ከምዝኸይድ ኣፍሊጡ`ሎ። ንሱ “ንውሽጢ ክንኣቱ ወይ ብተለፎን ክንረኽቦም ግን ኣይንኽእልን ኢና” ይብል። ሰበ-ስልጣን እቲ ሓዲሽ ኣሰራርሓ ነቲ ዝነበረ ናይ ምቅድዳሕ ክፍተት ከምዝዓጽዎ ንተኣማመን ኢና ይብሉ። ሚንስትር ትምህርቲ ኢትዮጵያ ብርሃኑ ነጋ ምስ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ እቲ ዝነበረ ክፍተት ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነበረ ብዝለዓለ ደረጃ ከም ዝዕጾን፡ እቲ ለውጢ ናይ መፈተኒ ቦታን ለውጢ ኣመሓደርትን ጽቡቕ ውጽኢት ከም ዘምጽእን ንተኣማመን ኢና ይብል። ካብ ከተማ መቱ ዝኾነ ተማሃራይ ሳምሶን ሲለሺ ብወገኑ፡ ሽሕ`ኳ እቲ ብድሆታት እንተሃለወ፡ ነቲ ፈተነ ንምውሳድ ድልው ምህላዉ ብምግላጽ ኩሉ ገዲፍካ ንቕድሚት ምስጓም ዝብል ሓሳብ ኣለዎ።    “ ንዓይ ዘገድሰኒ ነቲ ፈተና ምውሳድን ጽቡቕ ምስርሐይ ምርግጋጽን ጥራሕ`ዩ። እቲ ፈተና ኣበይ ይገበር ንዓይ ጸገም ኮይኑ ኣይርኣየንን`ዩ” ኢሉ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዝገበሮ ቃለ፡መጠይቕ፡ ካብ ከተማ መቱ ደቡባዊ ምዕራብ ኦሮምያ። “ ኣብ ፈተና ምቅድዳሕ ክሳብ ዘይሃለወ ካልእ ጸገም ኣይኮነን” ይብል ብምስዓብ።  ኣብዚ ኣብ ኣመሪካ ኣብ ግዝኣት ሚዞሪ ትነብር ተወላዲት ኦሮሞ ተራፒስት ማኪያ ኣሕመድ ግን ተመሃሮ ፈተና ክወስዱ ከለዉ፡ ዕረፍቲ፡ መግቢ፡ ድቃስ፡ ከምኡ ኣብ ሰውነት ፈሳሲ ዘይምጉዳል፡ ኣገዳሲ ረቛሒታት`ዩ ትብል። ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት ዘተኣታተወቶ ሓዲሽ ውጥን ሃገራዊ ፈተና ድማ ንገሊኦም ዝኸፍአ`ዩ ትብል።  ሚንስተር ትምህርቲ ኢትዮጵያ ብርሃኑ ነጋ ግን፡ ሽሕ`ኳ ኩሉ ግዜ ገለ ጽገማት ክህሉ ንጽበዮ እንተኾነ ብዛዕባ ውጥና ንተኣማመን ኢና ኢሉ`ሎ።   ፨፨፨ ዓችት ፡፫ ፨፨፨፨  “ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ድማ ኮፍ ኢልና ነቲ ውጽኢታት ክንርእዮ ኢና፡ ገለ ናእሽቱ ጸገማት እንተ ተራእዩ`ውን ክነዐርዮ ኢና “ ኢሉ ዶር ብርሃኑ ነጋ ብምስዓብ።  ከምቲ ኣብ ፳፳ ከምኡ`ውን ኣብ ፳፪፩ ዘጋጠመ፡ ኣብዚ ዓመት`ዚ ፳፪፪`ውን ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ኣብ ክልል ትግራይ ኣይካየድን`ዩ፡ ብሰንኪ `ቲ ዝቕጽል ዘሎ ኩናት። ኣብ ገለ ክፋላት ኦሮሚያ ዓፋርን ኣምሓራን`ውን ከምኡ ተመሃሮ ንፈተና ኣይክቕመጡን`ዮም። ብዛዕባ`ዚ ሚንስትሪ ትምህርቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ኣብቶም ከባብታት ነቲ ሃገራዊ ፈተና ከካይዶ መደባት ይስራዕ ከምዘሎ ኣፍሊጡ`ሎ።  ፨፨፨፨፨ አንድ ፨፨፨፨


"ንትግራይ ዘይሓወሰ ኣስታት 6 ሚልዮን ተመሃሮ ኣብ ስሩዕ ትምህርቲ ኣይተመዝገቡን” ሚ/ትምህርቲ ኢትዮጵያ

ፈፃሚት ስራሕ ህዝባዊ ርክባትን ኮሚኒኬሽንን ሚንስትሪ ትምህርቲ ኢትዮጵያ ኣመለወርቅ ህዝቅኤል ኣብ 2015 ዓ.ም ካብ ቅድመ ስሩዕ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ 29 ሚሊዮን ተማሃሮ ንምምዝጋብ መደብ እንተነበረ እኳ ፣ ብጭቡጥ ተመዝጊቦም ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ዝኣተዉ ግን 23.6 ሚልዮን ወይ ድማ 80 ሚእታዊት እዮም ክብላ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢረን። እቶም 20 ሚእታዊት ወይ ድማ 6 ሚሊዮን ዝኾኑ ተማሃሮ ግን ብሰንኪ ኲናት፡ ድርቂ፡ ውሕጅን ካልኦት ምኽንያታትን ክምዝገቡ ኣይከኣሉን ኢለን።\n\nብፍላይ ኣብተን ኲናት ዝነበረለን ከባብታት ኢትዮጵያ ዝተመዝገቡ ብዝሒ ተማሃሮ ኣዝዩ ውሕድ ከምዝኾነ ኣመለወርቅ ህዝቅኤል ገሊፀን። ንዕኣቶም ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ዝመፅሉ ወይድማ ኣብዘለውሉ ትምህርቲ ዝረኽብሉ መንገዲ ይድለይ ከምዘሎ እውን ኣመልኪተን።\n\nብሰንኪ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝተወለዐ ኲናት ካብ ክልል ትግራይ ወፃኢ ኣብ ዘለዋ ክልላት ኣብ ልዕሊ 4 ሽሕ ኣብያተ ትምህርቲ ጉድኣት ከምዘጋጠመን፣ 1,300 ድማ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝዓነዋን ዝጠቐሳ ኣመለወርቅ ህዝቅኤል፡ ነተን ኣብያተ ትምህርቲ መሊስካ ንምህናፅ ምንቅስቓሳት ይግበሩ ምህላዎም ኣብሪሀን።\n\nብኻልእ ወገን፣ ዝሓለፈ 30 መስከረም ዝጀመረ ናይ 12 ክፍሊ ሃገራዊ ፈተና ኢትዮጵያ፡ ተማሃሮ ማሕበራዊ ሳይንስ ዝተፈተንሉ ቀዳማይ ዙር ከምዝተዛዘመ ሓቢረን። ኣብዚ ቀዳማይ ዙር ልዕሊ 586 ሽሕ ተማሃሮ ከምዝተፈተኑ ዝገለፃ እተን ፈፃሚት ስራሕ፡ ልዕሊ 12 ሽሕ ተማሃሮ ግን ኣይንፍተንን ኢሎም ካብ ኣርባዕተ ዩኒቨርሲታት ምውፀኦም ተዛሪበን። ኣብዚ ቀዳማይ ዙር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሃዋሳ ብዘጋጠመ ምፍራስ ድልድል ህይወት ሓደ ተማሃራይ እንትሓልፍ፣ 400 ተማሃሮ ድማ ካብ ከቢድ ክሳብ ቀሊል መጉዳእቲ ኣጓኒፉዎም እዩ። ንሃገራዊ ፈተና ኢትዮጵያ 976 ሽሕ ተማሃሮ ዝወስዱ ከምዝወስዱን፣ ካልኣይ ዙር ናይ ተፈጥሮ ሳይንስ ተማሃሮ ፈተና ካብ 8 ጥቅምቱ ክሳብ 11 ጥቅምቲ ከምዝወሃብ ተፈሊጡ ኣሎ።


"መጠን ሞት ህጻናት ክልል ትግራይ ብ4 ዕጽፊ ወሲኹ" መጽናዕቲ

ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ካብ ኩሎም ሕክምናዊ ክንክናትን ቀረባትን ድሕሪ ምቁራጹ ምስ ዝነበረ ኩነተ ጥዕና ብምንጽጻር ‘ሎሚ ዝውለዱ ህጻናት፣ ሓደ ወርሒ ከይመልኦም ናይ ሙሟት ዕድሎም ብኣርባዕተ ዕጽፊ ከምዝወሰኸ ሓደ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ። ሕ/ሃ ዝምውሎ መርማሪ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ከምዝገለጾ "መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጥምየት ሰላማዊያን ሰባት፣ ከም መሳርሕ ኲናት ይጥቀመሉ ኣሎ" ኢሉ ምድምዳሙ ዝዝከር እዩ። ሚንስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ቲ ሪፖርት ግብረ መልሲ ተሓቲተን መልሲ ከምዘይሃባ’ውን ኣሶሴትድ ፕረስ ይሕብር። ብመሰረት'ቲ ገና ዘይተሓትመ ግን ጸሓፍቱ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ዘርኣይዎ መጽናዕቲ "ህጻናት እታ ኣብ ውግእ ዘላ ክልል ትግራይ፣ ውልድ ምስ በሉ ኣብ ዘሎ ሓደ ወርሒ ናይ ሙሟት ዕድሎም፣ ቅድሚ እቲ ክልል ካብ ኩሉ ዓይነት ሕክምናዊ ክንክን ምቁራጹ ምስ ዝነበረ ጊዜ ክነጻጸር ከሎ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ" ይብል። ኣሶሴትድ ፕረስ "ነብሰ ጾራት ደቂ ኣንስትዮ ክትከላኸሎ ብዝካኣል ፎከስቲ ጸገማት ይሞታ ወይካኣ 42 መዓልታት ድሕሪ ምሕራሰን ናይ ሙሟት ዕድለን፣ ቅድሚ’ቲ ውግእ ካብ ዝነበረሉ ኩነታት ክነጻጸር ከሎ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ" ይብል። ክልተ ዓመት ድሕር ምውላዕ ኲናት ከም ኤለክትሪክ፣ ስልኪ፣ ኢንተርኔትን ባንኪን ዝኣምሰሉ ኣገልግሎታት ሕጂ'ውን ተቋሪጾም ይርከቡ። ሕቡራት ሃገራት ዝምውሎ መርማሪ ኮምሽን ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ንሓይልታት ትግራይ ሓዊሱ ኩሎም ወገናት ግፍዒ ፈጺሞም እዮም ክብል ከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥምየት ሰላማዊያን ሰባት ከም መሳርሒ ኩናት ይጥቀመሉ’ሎ’ውን ምባሉ ይዝከር።  ፭፭፭፭፭፭ እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ክልቲኦም ተዋጋእቲ ሓይልታት፣ ናብ’ቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሃገረ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘዳለዎ መስርሕ ልዝብ ሰላም ንክሳተፉ ዓዲሙዎም ኣሎ።  ፮፮፮፮፮፮ ሎም ዘበን ተተግቢሩ ዝነበረ ጊዚያዊ ምቁራጽ ተጻብኦ፣ ኣሻሓት ሰብኣዊ ረድኤት ዝጻዓና ናይ ዓበይቲ ማካይን ናብ ትግራይ ንክኣትዋ ሓጊዙ እዩ። ነሓሰ ዝተወለዐ ድሕረዋይ ውግእ ግና እንደገና ነቲ ቀረብ ረድኤት ኣተኣጋጉሉዎ ኣሎ። ብዘይካዚ፣ ንህጻናት ዝኾን መድሓኒትን ኢንሱሉንን’ውን ንክቃረጽ ጠንቂ ኮይኑ እዩ። ሕ፨ሃ ዝመወሎ ዳህሳስ ‘ኣብ ትግራይ ከቢድ ሕጽረት መድሓኒትን ሕክምናዊ ኣቑሑን ከምዘሎ’ ኣረጋጊጹ እዩ።  ፯፯፯፯፯፯፯ ነብሰ ጾር ደቂ ኣንስትዮን ናእሽቲ ቆልዑን ብሓደ ወገን፣ ኣብ ምውላዕ እቲ ኹናት ዋላ ሓደ ብጽሒት ክኾኑ ከለው፣ በቲ ካልእ ወገን ግና እቶም ምሒር ንሓደጋ ዝተቃልዑ ኮይኖም ንረኽቦም። እቲ ሓድሽ ዳህሳስ፣ ካብ ግንቦት ክሳብ ሰነ ብሓለፍቲ ጥዕናን ገንዘባዊ ደገፍ ሕ፨ሃን፣ ኣብ ልዕሊ ፩፰፱ ሽሕ ርእሲ ስድራ ቤታት፣ ካብ ሸውዓተ ዞባታት፣ ኣብ’ተን ሽዱሽተ ዞባታት እዩ ተካይዱ። ሕጽረት ነዳዲ ስለዝነበረ፣ ነቲ መጽናዕቲ ዘካየዱ ሰባት፣ ገለ እዋን ብእግሮም ከምዝተጉዓዙ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።  ፰፰፰፰፰፰፰፰ ሞት ኣደታት ካብ ሓደ ሚእቲ ሽሕ ሓራሳት (ሞርታልቲይ ሬት) ፰፵ እዩ። እዚ መጠን’ዚ ቅድሚ ውግእ ካብ ሚእቲ ሽሕ ሓራሳት በዝሒ ይሞታ ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ፩፰፮ እዩ ነይሩ። መብዛሕትኡ ሞት ብሰንኪ ኣብ እዋን ሕርሲ ዝፈሽ ደም ልዑል ጸቅጢ ደምን እዩ የጋጥም ነይሩ። ኣባላት’ቲ መጽናዕቲ ‘እዚ መጠን ሞት ኣደታት ፈጺሙ ተቀባልነት ዘይብሉን ቅድሚ ፪፪ ዓመታት የጋጥም ዝነበረን ሞት ሞት እዩ’ ክብሉ ይገልጽዎ።  ፱፱፱፱፱፱፱፱ ሰማንያ ሚእታዊ ካብ’ተን ግዳያት ካብ ማእከላት ሕክምና ወጻኢ እናሃለዋ ከምዝሞታ ብምጥቃስ ካልእ መኣዝን እቲ ጸገም ይሕብር እቲ መጽናዕቲ። ኣብ ትግራይ፣ ቅድሚ’ቲ ውግእ ምውልዑ፣ ቴስዓ ሚእታዊ ነብሰ ጾር ደቂ ኣንስትዮ፣ ቅድመ ወሊድ መርመራ ይረኽባ ከምዝነበራ፣ ፸ ሚእታዊ ነብሰ ጾራት ድማ ብኪኢላታት ናይ ምሕራስ ድጋፍ ይረኽባ ከምዝነበራ፣ እቲ ብዓለም ለኸ መጽሔት ጥዕና ወግዓዊ ዝኾነ ሪፖርት ይሕብር።  ፲፲፲ ፈንድ ህዝቢ ሕ፨ሃ ብወገኑ ‘ኣብ ትግራይ ወሪዱ ዘሎ መጠን ሞት ኣደታት ኣብ እዋን ሕርሲ ኣዝዩ መሰምበዲ’ዩ’ ክብል ይገልጾ።  ፩፩፩፩፩፩፩ ድሕረ ወሊድ ክሳብ ቀዳሞት ፪፰ መዓልታት መጥን ዝሞቱ ህጻናት ኣብ ትግራይ ካብ ፲፻ ዝውለዱ ቆልዑ ፫፮ ከምዝኾነ እቲ ዳህሳስ ኣመላኺቱ ኣሎ። ምስ’ቲ ቅድሚ ውግእ ዝነበረ መጠን ክነጻጻር ከሎ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ንሂሩ ይርከብ። እዚ ምስ’ተን ናይ ኣዋለድቲ ሓገዝ ከይረኸባ ኣብ ቤተን ክገላገላ ምስፈተና ዝሞታ ክነጻጸር ከሎ ድማ ብፍቂ ዝነከየ እዩ። ቀንዲ ጠንቂ ሞት ህጻናት፣ ኣብ ዘይመዓልቶም ምውላዶም፣ ረኽሲን ኣብ እዋን ሕርሲ ዘጋጥም ምሕንካኽን እዮም። ህጻናት ምስ ተወልዱ ብቅጽበት ምስትንፋስ ዘይምኻኣሎም ማለት እዩ።  ፩፪፩፪፩፪ ቅድሚ ውግእ ምጅማሩ ዝነበረ ሞት ትሕቲ ፭ ዓመት ዝዕድሚኦም ብዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ። ቀንዲ ጠንቂ ሞት’ዞም ቆልዑ ኮይኖም ዘለው ብቀሊሉ ክሕከሙ ይኽእሉ ዝነበሩ ከምውጽኣት፣ ሕማም ሳንባ (ሳንቡእ)ን ሕማም ረስኒን ዝኣምሰሉ ሕማማት እዮም ይብል እቲ መጽናዕቲ።  ፩፫፩፫፩፫ ካብ መለለዪ ትግራይ ዝኾነ ሆስፒታል መቐለ ዝወጹ ኣሳእል ከምዝሕብርዎ ‘ሓንቲ ሓኪም፣ ንከብዲ ሓንቲ ዝማሰነትን ክልተ ዓመት ዝዕድሚዓን ሰላም ሙሉ እናመጠጠትን ከላ የርኢ’። እታ ሓኪም ኢዳ ካብ’ቲ ከብዲ ሰላም ድሕሪ ምልዓሉ’ውን እንተኾነ፣ እቲ ድርቀትን ጥምየትን ዘጥቀዖ ቆርበት’ታ ቆልዓ ናብ ስፍርኡ ከይተመለሰ ንቁሩብ ሰኮንዳት ጸኒሑ እዩ።  ፩፬፩፬፩፬፩፬ እቲ መጽናዕቲ ‘ቃንዛ ዝቅንሱ መድሓኒታት፣ ኣፋውስ ጸረ ነፍሳት፣ ጸረ ምንቅጥቃጥ መድሓኒታት፣ ክታበታትን፣ ኣይቪን ክኒናትን ብዝኣክል ናብ ትግራይ ንክኣትው ጸዊዑ ኣሎ።  ፩፭፩፭፩፭፩፭ “ኣብ’ዚ ንዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ዳርጋ ጥፍኣት እዩ’ ይብል ኣብ መቐለ ዝነብርን ኣባል’ቲ ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ ዝኾነ ሓደ መንነቱ ክዕቀበሉ ዝመረጸ ሓኪም ህጻናት ይብል ኣሶሴትድ ፕረስ።  ፩፮፩፮፩፮፩፮ “ነብሰ ጾር ይኾና’ሞ ግን ዝሕከማሉ ዕድል የለን” ይብል እቲ ሓኪም ህጻናት። ንሱ ወሲኹ ‘ብዛዕባ ኣብ ገጸር ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ’የ ይዛረብ ዘለኹ’ ይብል። ‘ኣብ ሕርሲ እንተበጺሓን፣ ከምመብዛሕተአን ነብሰጾር ደቂ ኣንስትዮ ማለት እዩ፣ ኣብ ገጸር ትነብር እንተኾይናን፣ ናብ ዝገላገላሉ ስፍራ ክኸዳ ኣይኽእላን። ኣገልግሎት ኣምቡላንስ ክረኽባ ኣይኽእላን። ንናይ ውልቀ መኪና ንክኮናተራ ዘኽእለን ገንዘብ የብለንን። ናብ ትካላት ሕክምና ዋላ’ውን እንተመጻ፣ ንገብረለን ነገር የለን’ ይብል እቲ ሓኪም።  ፩፯፩፯፩፯፩፯ ቅድሚ ኹናት ምውልዑ፣ ጊዜ ነብሰጾርነት፣ ጊዜ ፍስሃ እዩ ነይሩ ይብል እቲ ሓኪም ህጻናት። ሎሚ ግን በለ ንሱ ‘ዘይምረጽ ኩነታት ኮይኑ እዩ ዝራኣይ’። ሰባት ነታ ነብሰጾር ዝሓዝኑላ ጊዜ ኢና በጺሕና’ውን በለ።  ፩፰፩፰፩፰፩፰ ‘ኣብ ዝኾነ ካልእ ሃገር ከምዚ ዝበለ ነገር ሰሚዔ ኣይፈልጥን’ውን ይብል።  ዓሚቕ ሕጽረት ስለዘሎ ብሰንኪ ኩናት በዝሒ ዝሞቱ ሰባት ንምንጻር ዝካኣል ኣይኮነን ዝብል እቲ ሓኪም ህጻናት፣ ኣሻሓት ሰባት ሞይቶም እዮም፣ ናጻ ጋዜጠኛታት ድማ ናብ’ቲ ክልል ንከይኣትው ተኸልኪሎም ኣለው ይብል እቲ ሪፖርት።  ፩፱፩፱፩፱፩፱ ነቲ መጽናዕቲ ዘካየዱ ኪኢላታት፣ ንውጽኢት ዳህሳሶም ንዓለም ለኸ ማሕበረሰብን ሚኒስትር ጥዕናን፣ ንባዕለን’ውን ሓኪም ቆልዑ ዝኾናን፣ ዶ፨ር ልያ ታደሰን ክገልጹ መደብ ኣለዎም። ብዛዕባ’ቲ ሪፖርት ሪኢቶ ዝቀረበለንን ግብረ መልሲ ንክህባሉን ብኣሶሴትድ ፕረስ ዝተሓተታ ዶ፨ር ልያ ታደሰ፣ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢበን ይብል እቲ ትካል ዜና።  ፳፳፳፳ ኣብ መቐለ ዝነብር ሓኪም ህጻናት ግና ‘ኹናት፣ ነቲ ጽቡቕ መሰረት ሒዙ ዝነበረ መሓውር ዘፈር ጥዕና ኣዕኒይዎ እዩ’ ይብል። ንሱ ወሲኹ ‘ሰባት ‘ክትሕግዙና ዲኹም፧ ድሕሪ እዚ ዳህሳስ እንታይ ኢኹም ክትገብሩልና፧ ንጸገምና ክትፈትሕዎ ዲኹም፧ እናበሉ ይሓቱና። ዕረፍቲ ዝኸልእ ነገር እዩ ኣጋጢሙና ዘሎ’ ከምዝበለ ኣሶሴትድ ፕረስ ዘዳለዎ ሪፖርት ጠቂሱ።


ብምስግጋር ደቂ ሰባት ዝተጠርጠረ ውልቀሰብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ

ፖሊስ ኢጣልያ ምስ ኢሮፖል ምስ ፖሊስ ብሪጣንያን ነዘርላንድስን ከምኡ`ውን ምስ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበናት ብምትሕብባር ንሓደ ኣሰጋጋሪ ደቂሰባት'ዩ ንዝተባህለ ወልቀሰብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቀይዲ ኣእትዮም። ስደተኛታት ካብ ኢትዮጵያ: ኤርትራን ሱዳንን፡ ብሊብያ ጌሩ ናብ ኤውሮጳ የሰጋግር ኔሩ ብዝብል ክሲ ካብ ኤርትራ ዝኾነ ወዲ 35 ዓመት ገብረመድህን ተመስገን ገብሩ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተታሒዙ። ገብረመድህን ኣብ ኢትዮጵያ ዝተታሕዘ ናይ ኣውስትራልያ ፓስፖርት ሒዙ ናብ ኣደለይደ ትበርር ኣብ ዝነበረት ነፋሪት ተሳፊሩ ካብ ኢትዮጵያ ክወጽእ ክፍትን ከሎ`ዩ። ከም ሓበረታ ፖሊስ፡ ገብረመድህን ተመስገን ገብሩ፡ ናብ ኢጣልያ:ብሪጣንያ: ደንማርክ: ጀርመን: በልጅምን ነዘርላንድስን ሰባት የሰጋግር ምንባሩ ተገሊጹ`ሎ።


ኣመሪካ ትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ደው ክብል ጸዊዐን

መንግስታት ኣመሪካ፡ ብሪጣንያ፡ ኣውስትራሊያ፡ ዴንማርክ፡ ጀርመንን ኔርዘርላንድስን ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውጽአኦ ሓባራዊ መግለጺ፡ እቲ ኲናት ዳግም ብምውላዑ ዝተሰምዐን መሪር ሓዘን ብምግላጽ፡ ቀንዲ ተሃሰይቲ እዚ ጎንጺ ሰላማውያን ሰባት ብምዃኖም ቅልጡፍ ምቍራጽ ተጻብኦታት ተገይሩ ናብ ሰላማዊ ዘተ ክእቶ ጸዊዐን። እቲ መግለጺ ከም ዘምልክቶ ኵላቶም ኣብቲ ኲናት ኢድ ዘለዎም ሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ክልል ትግራይ፡ ሰራዊት ኤርትራን ሚሊሻ ፋኖን እለታዊ ምቍራጽ ተዅሲ ገይሮም ንዘይተገደበ ሰብኣዊ ተበጻሕነት ዕድል ክኸፍቱ ይጽውዕ። ሰራዊት ኤርትራ ካብቲ ጎንጺ ክስሕብ ዝጸውዐ መግለጺ ሃገራት ምዕራብ፡ ብዂናት ዝፍታሕ ግጭት ስለ ዘየሎ፡ ናብቲ ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝተበገሰ ዘተ ሰላም ብምምላስ፡ ፈጸምቲ ግፍዒ ዝግበኦም ፍርዲ ዝረኽቡሉ ነባሪ ሰላም ክግበር ኣተሓሳሲበን። ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ሎሚ ብትዊተር ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ፡ ብስም ደኣ ኣይጠቀስ እምበር፡ ነቲ ብሃገራት ምዕራብ ዝወጸ መግለጺ ዝምልከት ግብረ-መልሲ ኣስፊሩ ኣሎ። ኣቶ የማነ ንኣንጻራዊ ባህሪ ገለ ሃገራት ምዕራብ ብምግላጽ፡ ብሓደ ወገን ኣሳወርቲ ኲናት ብኻልእ ወገን ኰነንቲ ጎንጺን ኰይነን ክቐርባ ሞራላዊ ሓለፍነት የብለንን ኢሉ።


ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ሳልሳይ ወያነ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ብዋሕስ ተፈቲሖም

ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓን ሓላፊ ርክባት ወጻኢን ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ሎሚ ሰሉስ ብዋሕስ ተፈቲሖም። ሓላፊ ክፍሊ ሕጊ እቲ ውድብ ኣቶ ተስፋአለም በርሀ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ብዋሕስ ንክፍታሕ ዝወሰነ ዝሓለፈ ዓርቢ ምዃኑ ንድምፂ ኣመሪካ ገሊጾም። ፌደራላዊ ቤት ፍርዲ ብ16 መስከረም 2015 ዝነበረ መጋባእያ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ብ10 ሽሕ ቅርሺ ዋሕስ ክፍታሕ እኳ ወሲኑ እንተነበረ፣ ፌደራል ፖሊስ ይግባይ ብምሕታቱ ጉዳዮ ብጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ክረኣ ፀኒሑ እዩ። ጠቅላሊ ፌደራላዊ ቤት ፍርዲ ነቲ ጉዳይ ርእዩ ንውሳነ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ብምፅዳቕ ኣቶ ሃይሉ ብዋሕስ ንክፍታሕ ዝሓለፈ ዓርቢ ወሲኑ።


ሕ/ሃ: ኮሚሽን ጉዳያት ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ

ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ንገደብ ዕድመ ሰብኣዊ ጥሕሰታት ኢትዮጵያ እተጽንዕ ኣሃዱ ብሓደ ዓመት ምንዋሑ፣ ንኽልል ትግራይ ዘመሓድር ዘሎ ገዛኢ ሰልፊ ህወሓት ብሓጎስ ክቕበሎ እንከሎ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ነጺጉዎ። ክልል ትግራይ ሎሚ ረቡዕ 12 ጥቅምቲ ብመገዲ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንምንዋሕ እታ መርማሪት ኮሚሽን ብሓጐስ ከም ዝተቐበሎ ኣፍሊጡ፣ ንስራሓት እኹል መሳለጢ ክግበረላ ጸዊዑ። ወኪል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጀነቫ ቅድሚ’ቲ ድምጺ ምሃቡ ብትዊተር ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ መንግስቲ ንምንዋሕ እቲ መርማሪ ኮሚሽን ከም ዝቃወም ብምሕባር ኣባላት ሃገራት ኣንጻሩ ከድምጻ ተማሕጺኑ። ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ብዓርቢ ኣብ ዘካየዶ ምሃብ ድምጺ ብሰንኪ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ንዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ ጉዳያት ዝምርምር ኮሚሽን ስርሑ ንሓደ ዓመት ክናውሕ ወሲኑ። እቲ ብሕብረት ኣውሮጳ ዝቕረበ ዕማመ 21 ድምጺ ብምርኻብ'ዩ ጸዲቑ።እቲ ዕማመ ብዘይካ ማላዊ ንኩለን ኣብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓዊሱ ብ19 ሃገራት ምንጻጉ'ውን ተፈሊጡ'ሎ። አባላት'ቲ ኮሚሽን ኣብ 2023 ዝካየድ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ንዘካየድዎ መርመራ ዝምልከት ናይ ቃል ሪፖርት ከቕርቡ ምዃኖም'ውን ይፍለጥ። ወኪል ኢትዮጵያ ኣብ ጀነቫ ቕድሚ'ቲ ኣኼባ ብትዊተር ኣብ ዘሕለፍዎ መልእኽቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኮሚሽን ከምዘይትቕበሎን አባል ሃገራት'ውን ኣንጻር'ቲ ፖለቲካዊ ዕላማ ዘለዎ ኮሚሽን ድምጽን ክህባ ጸዊዖም ኔሮም። ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ብዛዕባ ምንዋሕ ናይ ስራሕ ጊዜ'ቲ ኮሚሽን "እዚ ነቶም ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለው ሓያል መልእኽቲ ዘሕልፍ: ፈጸምቲ ጥሕሰት ሓደ መዓልቲ ናብ ፍትሒ ከምዝቐርቡ ዘርእይ'ዩ" ኢሉ። እቲ ትካል ወሲኹ ሃገራት'ቲ ኮሚሽን ስርሑ ክሰርሕ ዘድልይ ከበርኽቱ ጸዊዑ። ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራስ ኣመሪካ ንምንዋሕ ጊዜ ስራሕ'ቲ ኮሚሽን ከምዝድግፎ ብምግላጽ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኹሎም ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ አካላት ንኹሉ ሓቖፍ:ግሉጽን ሓፈሻዊን መስርሕ ፍትሒ ክጽንበሩ ኣለዎም ድሕሪ ምባል "ከምቲ ካብ መጀመርያ ክንብሎ ዝጸናሕና ነቲ ቅልውላው ንምፍታሕ ዝካየድ መስርሕ ተሓታትነት ዝሓቖፈ ክኸውን ኣለዎ እቲ ኮሚሽን ድማ ነዚ ኣብ ምትግባር ዝካየድ ጻዕርታት ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት'ዩ" ኢሎም።


"መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ህወሓት ዘተ ሰላም ንምክያድ ዝከኣሎ ኩሉ ጻዕርታት ከካይድ'ዩ" ፕረ. ሳህለወርቅ ዘውዴ

"መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ህወሓት ዘተ ሰላም ንምክያድ ዝከኣሎ ኩሉ ጻዕርታት ከካይድ'ዩ" ክብላ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ሳህለወርቅ ዘውዴ ሓቢረን። እተን ፕረዚደንት ነዚ ዝበላ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲን ህወሓትን ብቕድሚ ትማሊ ቐዳም ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝካየድ ልዝብ ሰላም ድሕሪ ምንውሑ'ዩ። ኣብቲ ሎሚ ዝተጀመረ ናይ ህዝቢ ተወከልትን ናይ ፈደራል ቤት ምክሪ ተወከልቲ ሓባራዊ ኣኼባ መኽፈቲ ስነ ስርዓት መደረ ዘስምዓ ፕረዚደንት ሳህለወርቅ መንግስቲ ንዝካየዱ ምትዅታኽ ስጉምቲ ምውሳድ ክቕጽል'ዩ ኢለን። ህወሓት ብወገኑ "ነቲ ምትዅታኽ ኾነ መጥቓዕቲ ብሰፊሕ ዘካይድ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ'ዩ" ክብል ይከስስ። ብስም ወታሃደራዊ ማእከላይ እዚ (ትግራይ ሰንትራል ኮማንድ) ዝወጸ መግለጺ ካብ ትማሊ ብቐዳም 9 ጥቅምቲ ኣትሒዙ፡ ዝተወሃሃደን ተደራራርቢን መጥቃዕቲ ብወገናት ራማ፡ ዛላምበሳ፡ ጾሮናን ይወርዶም ከም ዘሎ ይሕብር። እቲ መግለጺ ወሲኹ፡ ሓይልታት ኤርትራን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ናብ ኤርትራ ኣብ ዘዋስና ዓድታት ራማን ዓዲግራትን’ውን ተደጋጋሚ ደብዳብ ከቢድ-ብረት ብምፍጻም ሰላማውያን ዜጋታት ቀቲሉን ኣቝሲሉን ክብል ከሲሱ። እቲ መግለጺ ብዝሒ ቍስላትን ምዉታን ኣየቐመጠን። ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ሓድሽ መግለጺ ኣመልኪቱ ዝተዋህበ ግብረ-መልሲ ዛጊት ኣይረኸብናን። ብወገን ኤርትራ’ውን ተመሳስሊ ዝተረኽበ ምላሽ የሎን። እንተዀነ፡ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ብቐዳም 8 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጽኦ ሓተታ ግጭት ትግራይ ዘቤታዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ምዃኑ ብምምልካት፡ ህወሓት ግን ኣቓልቦ ንምስሓብን ወገን ንምኽሳብን ኣህጉራዊ መልክዕ ንምውሃብ ይጽዕር ኣሎ ኢሉ።


ልኡኽ ኬንያ ኣብ ልዝብ ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ከምዘይርከቡ ምግላጾም ጥርጣረ ፈጢሩ'ሎ

ፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡሁሩ ኬንያታ ኣብቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ተመሪሑ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክካያድ ተመዲቡ ዝነበረ ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ክርከብ ኣይክእልን`የ ድሕሪ ምባሉ፡ እቲ ዘተ-ሰላም ብዛዕባ ምክያዱ'ውን ጥርጣረ ፈጢሩ'ሎ። እቲ ልዝብ ዝሓለፈ ቀዳም ክካየድ ተመዲቡ`ኳ እንተነበረ ኣይተኻየደን፡ ዝቕጽል ዝተነግረ መደብ`ውን የለን። ፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡሁሩ ኬንያታ ምስ መራሒ ናይጀርያ ነበር ኦለሰገን ኣባሳንጆን ምኽትል ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ፉምዚለ ላምቦ ንጉካ ብምዃን ነቲ ልዝብ ሰላም ኢትዮጵያ ክመርሕዎ መደብ ኔሩ። ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ'ውን ነቲ ግጭት ኣብ ምዕራፍ እቶም ተዋሳእቲ ኣወንታዊ ተራ ክጻወቱ ምሉእ ምትእምማን ኣለኒ ኢሉ ኔሩ። እንተኾነ ምልክት ብድሆታት`ቲ መስርሕ፡ ኬንያታ ናብ ፋቂ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ብምኽንያት ዘለዎ ተገራጫዊ መደብ ኣብቲ ዘተ ሰላም ከም ዘይሳተፍ ኣፍሊጡ። ኣተሓሒዙ ንካልእ ቆጸራ ክትሓስቡ ከለኹም ግን ብዛዕባ ቅርጽን ኣገባባትን መዘራረቢ ተወሳኺ መብርሂ ምደለኹ ክብል ሓቲቱ። ዝሓለፈ ነሓሰ ካብ ስልጣን ዝወረደ ኬንያታ፡ ህጹጽን ዘይቅድሚ ኩነታዊን ምቁራጽ ተጻብኦታት ኣብ ኣጀንዳ ቀንዲ ክኸውን ኣለዎ እውን ኢሉ። መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ኣብቲ ልዝብ ንምስታፍ ድልዋት ኣለና ኢሎም ኔሮም`ዮም። እንተኾነ መራሒ ህወሓት ደብረጽየን ገብረሚካኤል እቲ ዕድመ ቅድሚ ምቕባሉ እቶም ሸምገልቲ ከምዘይኣማኸርዎ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብቲ ዘተ ብዛዕባ ዝሳተፉ ካልኦት ኣካላት፡ ከምኡ`ውን ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ነቶም ልኡኻቱ ዝግብሮ ከም ጉዕዞ ነፋሪትን ጸጥታን ኣብ ዝበለ ሎጂስትክስ ዝጻወቶ ተራ መብርሂ ሓቲቱ`ዩ። ብዛዕባ`ዚ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ካብ ወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ህወሓት ርእይቶ ሓቲቱ ኣይረኸበን። ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ግን ምስ ብርክት ዝበለ ደብዳብ ነፈርቲ ቀጺሉ`ሎ። ዝሓለፈ ዓርቢ ካብ መቐለ 30 ኪ.ሜ ርሒቓ ኣብ ትርከብ ደንጎላት ዝተባህለት ዓዲ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ ከም ዝነበረን ሓሙሽተ ምውታት ዝርከብዎም 42 ግዳያት ከምዝተቐበሉን ዳይሬክተር ሆስፒታል ዓይደር ክብሮም ገብረስላሰ ብትዊተር ኣፍሊጡ`ሎ። ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ግን ከረጋግጾ ኣይከኣለን። ኣብ ወርሒ ሕዳር 2020 ዝተወልዐ ኲናት፡ ቁጽሮም ዘይተነግረ ሲቪላት ከምዝቐተለን ሚልዮናት ካብ ቤት ንብረቶም ኣፈናቒሉ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ፈጢሩ ከም ዘሎን ክግለጽ ጸኒሑ`ዩ።


መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ኣትዮም ንዝበሎም 20 ኤርትራዊያን ኢትዮጵያዊያንን ከምዘባረረ ኣፍሊጡ

መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ናብታ ሃገር ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣትዮም ኢሉ ንዝኸሰሶም ልዕሊ 20 ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ስደተኛታት ከምዘባርሮም ኣፍሊጡ።ሓደ ብዓል ስልጣን ሚንስትሪ ውሽጢ ሃገር ደቡብ ሱዳን እቶም ስደተኛታት ኣብ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ጁባ ከምዝተትሓዙ ገሊፆም። ጠቕላሊ ዳይሬክተር ምዝገባ ስቪል፣ዜግነት፣ፓስፖርትን ኢሚግሬሽንን ጀነራል ኣተም ማሮል ቢያር ገሊኦም ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ኣብ መወዳእታ እዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ጁባ ኣብ ቐይዲ ምእታዎም ኣፍሊጦም። ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን እታ ሃገር ዝሓሸ ናብራ ዝደልዩ ነበርቲ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቀንዲ መተሓላለፊት ትኸውን ኣላ ይብሉ። ናይ ምብራር ዕጫ ካብ ዘጋጠሞም ሽማ ክግለፀላ ዘይደለየት ጓል 27 ዓመት ኤርትራዊት ኣብ ደቡን ሱዳን ንምዕቋብ ካብ ሃገራ ከምዝወፀት ትዛረብ። ሰበስልጣን ኢሚግሬሽን ደቡብ ሱዳን ሕጋዊ መእተዊ ፍቓድ ንዘይብሎም ሰባት ክሕግዙ ከምዘይብሎም ጀነራል ቢያር ኣጠንቂቖም።


“ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ብሰንኪ ቀረባት መሳለጥያ ተደናጒዩ” ሮይተርስ

ብሕብረት ኣፍሪቃ ተማኢክሉ ኣብ ደቡብ-ኣፍሪቃ ክከየድ ተመዲቡ ዝነበረ መሰርሕ ዘተ-ሰላም ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ብሰንኪ ቀረባት፡ ካብቲ ተመዲቡዎ ዝነበረ ቀዳም 8 ጥቅምቲ ከም ዝተመሓላለፈ ንዲፕሎማሳዊ ምንጭታት ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ጸብጺቡ። መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ነቲ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክቃናዕ ተመዲቡ ዝነበረ ዘተ ሰላም ምቕባሎም ይፍለጥ። እቶም ስሞም ክዕቀብ ዝሓተቱ ምንጭታት ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ከም ዝሓበሩዎ ምኽንያት ናይቲ ምድንጓይ--ዝርዝር ከይጠቐሱ-- ብሰንኪ መሳለጢ ቀረባት ምዃኑ ኣመልኪቶም። እቲ ንጽባሕ ቀዳመ ተመዲቡ ዝነበረ ዘተ ንመዓስ ከም ዝካየድ ዛጊት ኣይተሓበረን። ብዛዕባ’ዚ ምድንጓይ እቲ መደብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ግብረ-መልሲ ንምስምዕ ካብ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ለገሰ ቱሉ፡ ኣማኻሪ ጸጥታ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣምባሳድር ሬድዋን ሑሴን፣ ወሃብ-ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ ወሃብ-ቃል ሕብረት ኣፍሪቃ ኢባ ካሎንዶ ዝገበሮ ፈተነ ከም ዘይሰለጠ ሓቢሩ። ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ምስ ዝስዕብ ምዕባለታት ከነስዕብ ኢና።


ሕብረት ኤውሮጳ ንመጥቃዕቲ ህጻናት ኣብ ክልል ትግራይ ዝምልከት ውሳነ የሕሊፉ

ሕብረት ኤውሮጳ ውሳነ ቍጽሪ 2022/2858(RSP) ዝሰመዮ፡ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ህጻናት፡ ብሕልፊ ኣብ ክልል ትግራይ ዝወርድ ዘሎ ሰፊሕ ሰብኣዊ መግሃስታት ብትሪ ዝኹንን ውሳነ የሕሊፉ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ነቲ ብጸጋማዊ ሰልፊ ዝቐረበ ንድፊ ትማሊ’ዩ የሕሊፉዎ። ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብቲ ዘሕለፎ ውሳነ፡ ፈለማ ኢትዮጵያ ዝፈረመቶ ዓለምለኻዊ ውዕላት ብምዝርዛር፡ እንተዀነ ምስ ኲናት ትግራይ ተኣሳሲሩ ዝመጸ ሰፋሕቲ ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰላት ኣቐሚጡ። መግለጺ እቲ ሕብረት ከም ዝጠቕሶ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈላለየ ዞባውያንን ዓለማውያንን ውድባት፡ ንምቍራጽ ተጻብኦታት ዝምልከት በበይኑ ምሕጽንታን መተባብዒን እኳ እንተ ቐረበ፡ ዛጊት ግን መዕለቢ ዘይምርካቡ ኣመና ኣተሓሳሳቢ ምዃኑ ኣስሚሩ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ መግለጺኡ፡ እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር ብኹላቶም ኣካላት--ማለት መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ ሚሊሻ ክልል ኣምሓራን ሰራዊት ትግራይን ጥሕሰታት ምፍጻሙ ይሕብር። ወሲኹ ድማ ነቲ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ዝቐረበ ዳህሳስ መጽናዕቲ ዘለዎ ድጋፍ ይገልጽ። እንተዀነ ይብል እቲ ጽሑፍ፡ እቲ ኣሕዛኒ ወገኑ እቲ ኲናት ንሰለማዊ ህዝቢ ኣብ ምምዝባልን ምቕታልን ምቕጻሉ ኣተሓሳሳቢ ምዃኑ ሓቢሩ። መግለጺ ሕብረት ኤውሮጳ ብፍሉይ ዝጠቐሶን ዓንዲ ማእከል ናይቲ ውሳነ ዝገበሮን ግን ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ልዕሊ ህጻናት ዝወርድ ዘሎ መቕዘፍቲን ምክልባትን’ዩ። ከም ሓበሬታ እቲ ውሳነ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ብሰንኪ ዘሎ ዕጽዋን ምጕንዳብ መሰረታዊ ኣገልግሎታትን እቶም ቀንዲ ግዳያት ኰይኖም ዘለዉ ህጻናት’ዮም። ብሰንኩ ድማ ብስእነት ክታበት፡ መድሃኒታት፡ ደብዳብ ነፈርቲ ንሞትን ሓደርቲ ሕማማትን ይሳጥሑ ምህላዎም ይሕብር። ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ መወዳእታ ነቲ ብበይኖም ሓይልታት ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ብትሪ ብምዅናን ዕለታዊ ምቍራጽ ተጻብኦታት ክግበር፣ በበይኖም ኣካላት እቲ ጎንጺ ንዝፈረሙዎ ስምምዓት ከተግብሩ፣ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ብሰንኪ’ቲ ኲናት ንዝተጠቕዑ ወገናት ዝሕግዙሉ መገድታት ክዓቢን ኣዘኻኺሩ። እቲ ሕብረት ድማ ህጹጽ ምምላስ መሰረታዊ ኣገልግሎት ናብ ክልል ትግራይን በቲ ኲናት ዝተጠቕዑ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ክግበር ጸዊዑ። መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ሕብረት ኤውሮጳ ዘሕለፎ ውሳነ ብዝምልከት፡ ፓርላማ ኤውሮጳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ መሰረት ዘይብሉ ክሲ ብምቕራብ መረትዖ ዘይብሉ ክሲ ክሸይጥ ይፍትን ኣሎ ክብል ነቲ ውሳነ ሕብረት ኤውሮጳ ነጺጉዎ ኣሎ።


እኽሊ ዝጸዓነት መርከብ ካብ ዩክሬን ናብ ኢትዮጵያ ምብጋሳ ሰብ መዚ ዩክሬን ገሊጾም

ሓምሸይቲ መርከብ ፕሮግራም መግቢ ዓለም 30,000 ቶን ስርናይ ጽዒና ካብ ናይ ዩክሬን ወደብ ብላክ ሲ ተበጊሳ'ላ። እቲ እኽሊ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝበጽሕ ሚንስትሪ መሰረተ ልምዓት ዩክሬን ሎሚ ዓርቢ ምግላፁ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ፀብፂቡ። ዩክሬን ኣስታት 150,000 ቶን ስርናይ ናብ ኢትዮጵያ፣የመንን ኣፍጋኒስታንን ልኢኻ ኣላ። እቲ ሚንስትሪ ወሲኹ ሕቡራት ሃገራት ዘሳለጦ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ካብ ዝውዕል ጀሚሩ 6.4 ሚሊዮን ቶን ናይ ሕርሻ ምህርቲ ካብ ዩክሬን ከምዝወጸ ገሊፁ ኣሎ።


ፕረዚደንት ኬንያ ንናይ ስራሕ ዑደት ኢትዮጵያ ኣትዩ

ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ ንክልተኣዊ ጸጥታዊን ካልእ ንግዳዊን ዝርርባት ንምክያድ ሎሚ ኣዲስ-ኣበባ ኣትዩ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝርከቦም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ድማ ተቐቢሎሞ። ብመሰረት ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኬንያ ዝተረኽበ ሓበሬታ፡ ክልቲኦም መራሕቲ ንጉዳይ ቍጠባዊ ሽርክነት ክልተ ሃገራትን ካልእ ጉዳያትን ዘትዮም። “ዝምድና ክልተ ሃገራት ንጸጥታዊ ርግኣት እቲ ዞባ ኣመና ወሳኒ’ዩ፡” ዝበለ ፕረዚደንት ሩቶ፡ ሃገሩ ንግዳዊ ልውውጥ ክልተ ሃገራት ንምሕያል፡ ኢትዮጵያ ወደብ ላሙ ክትጥቀም ከም እትኽእለሉ መገዲ ከም ዝተዛረረቡ’ውን ተመልኪቱ ኣሎ። ክልቲኦም መራሕቲ ንምስፋሕ መርበብ ቴለፎን ሳፋርኮም ናብ ኢትዮጵያ ንምእታዉ’ውን ምዝርራቦም ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ። ኬንያ ኣብ ሽምግልና ግጭት ኢትዮጵያ መሪሕ ተራ ትጻወት ምህላዋ ይፍለጥ። ናይ ቅድም ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ንዘተ-ሰላም ፈደራል መንግስቲን ብህወሓት ዝምራሕ መሪሕነት ክልል ትግራይን ክሽምግል ብፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ ተሓርዩ ኣሎ። ክልቲኦም መራሕቲ ብዛዕባ’ቲ ተበጋጊሱ ዘሎ ሓድሽ ዘተ-ሰላም ምዝርራቦም ግን ዛጊት ኣይተመልከተን።


ደርቂ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንሚልዮናት ኣብ ሓደጋ ጥምየት ከምዘእተወ ይግለጽ ኣሎ። ፕሮግራም ሓለዋ ከባቢ ሕቡራት ሃገራት ዩ.ኤን.ኢ.ፒ ብሳታላይት ምምዝጋብ ካብ ዝጅምር፡ ገለ ክፋላት ኬንያ: ሶማል: ጅቡትን ኢትዮጵያን ዝደረቐን ዝወዓየን መጠን ሙቐት ይርኢ`ሎ ኢሉ። ብመሰረት ሎሚ ዓመት 2022 ዝወጸ ጸብጻብ፡ ለውጢ ክሊማ ማለት ሕጽረት ማይ:ድኽመት ሕርሻን ምጥፋእ ህይወትን ማለት ኮይኑ`ሎ። እቲ ሪፖርት ኣፍሪቃ ከም ኣህጉር ናብ ለውጢ ክሊማ 3% ዝተቓጸለ ትኪ ጥራሕ`ያ ተበርክት ይብል።መጽናዕቲ ሕቡራት ሃገራት እዚ ኮይኑ ግን እታ ኣህጉር ዘይርትዓዊ ዝኾነ ለውጢ ክሊማ ማዕበል ሙቐት:ደርቂ ከምኡ`ውን ካልኦት ኣዕነውቲ ዝኾኑ ኩነታት ትጻውር ኣላ ይብል። ኣብ ኬንያ ጥራሕ 4.1 ሚልየን ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ኣለዉ፡ 1.1 ሚልየን ካብኦም ህጹጽ መግቢ ዘድልዮም`ዮም። ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብወገኑ ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ መግቢ ዘድልዮም ሰባት ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት ዓመታት ጥራሕ ብሚልዮናት ወሲኹ`ሎ ይብል።


ተወላዶ ትግራይ ነበርቲ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንህወሓት ዝቓወም ሰልፊ አካይዶም

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበሩ ተወላዶ ትግራይ ትማሊ ኣብ ዘካየድዎ ንህወሓት ዘውግዝ ሰልፊ፥ ህወሓት ብዝምልከት ግጉይ መርገጺ የሰጉሙ ኣለው ንዝበልዎም ኤምባሲታት ኣመሪካን ብሪጣንያን'ውን መርገጺኦም ዝገልጽ ደብዳበ ኣብጺሖም። ኣብቲ ብልጽግና ፓርቲ ክልል ትግራይ ዘተሓባበሮ ሰልፊ ዝተኻፈሉ ተሳተፍቲ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ'ውን ደብዳበ ኣብጺሖም'ለዉ። እቲ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዝነብሩ ተወላዶ ትግራይ ዝተኻየደ ሰልፊ ንህወሓት ዘውገዝን ንማሕበረሰብ ዓለም ዝጽውዕን እዩ ኔሩ። ሰልፈኛታት ካብ 6ኪሎ ዝተባህለ ቦታ ብምብጋስ ናብ ኤምባሲታት ኣመሪካን እንግሊዝን ከምኡውን ሕብረት ኣፍሪቃን ዘቅንዐ ዝተፈላለዩ ጭርሖታት ብምሓዝን መልእኽታቶም ብምቅላሕን እዩ። ብኻልእ ወገን ኣብ ክልል ትግራይ ዝንቀሳቀስ ፓርቲ ባይቶና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዝርከቡ ሓላፊ ክፍሊ ሕጉ ኣቢሉ እዚ ብፓርቲ ብልጽግና ክልል ትግራይ ዝተዳለወ ሰልፊ ንህዝቢ ትግራይ ኣውክልንእዩ ኢሉ'ሎ።


ሕብረት ኣፍሪቃ ንፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን መሪሕነት ክልል ትግራይን ንምሽምጋል ዕድመ የቕርብ

ጸሓፊ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ሙሳ ፋኪ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየደ ዘሎ ኲናት ንምሽምጋል ውድቡ ናብ ክልተ ተቐናቐንቲ ኣካላት ዕድመ ምልኣኹ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ። ብመሰረት እቲ ተላኢኹ ዘሎ ናይ ዕድመ ደብዳበ እቲ ዝርርብ ሰላም ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ’ዩ ክካየድ። ኣማኻሪ ጸጥታ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ሬድዋን ሑሴን መንግስቱ ነቲ ዕድመ ከም ዝተቐበሎ ኣመልኪቱ። ኣምባሳድር ሬድዋን እቲ ዕድመ፡ ምስቲ ኣቐዲሞም ክብሉዎ ዝጸንሑ ዘተ ብዘይ ቅድመ-ኵነት’ውን ዝኸይድ ምዃኑ ጠቒሱ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ እቲ ዘተ ሰላም ኣብ ክንዲ ኣብ ደቡብ-ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ክካየድ ከም ዝመርጽ ሓቢሩ ኣሎ። ብመሰረት እቲ ብጸሓፊ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ተላኢኹ ዘሎ ደብዳበ፡ ብፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡሁሩ ኬንያታን ናይ ቅድም ምኽትል ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ፉምዚለ ምላምቦ-ንጋኩዋን (Phumzile Mlambo-Ngcuka) ዝድገፍ’ዩ። ምንጭታት ንድምጺ ኣመሪካ ከም ዘመልከቱዎ፡ እቲ ዘተ-ሰላም ብተዓዛብነት ኣመሪካ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ሕቡራት ሃገራትን ኢጋድን'ውን ከማእከል’ዩ። እዚ ናይ ደቡብ-ኣፍሪቃ ዕድመ ዛጊት ተፈቲኑ ካብ ዘሎ ዘተ-ሰላም እቲ ዝለዓለ ክብደት ተዋሂቡዎ ዘሎ'ዩ ክብል ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ ኣዲስ ኣበባ ይሕብር። ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘካይዶ ልዝብ ሰላም ወከልቲ ትግራይ ክሳተፉ ንዘቅረበሎም ዕድመ ብሽም ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ከምዝተቀበሉ ዶ/ር ደብረጽየን ገ/ሚካኤል ኣፍሊጦም።\n\nዶ/ር ደብረጽየን ኣብ ዝላኣኽዎ ደብዳቤ "መንግስቲ ክልል ትግራይ፣ ኣብ’ቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንክሳለጥ መደብ ዝተታሓዘሉ ልዝብ ሰላም ንክሳተፍ ቅሩብ እዩ" ኢሎም።\n\nዶ/ር ደብረጽየን እቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ልዝብ ሰላም ምቁራጽ ተኹሲ ዝሓውስ እንተኾይኑ ክንፈልጥ ንደሊ ኢና’ውን ይብል።\n\nዶ/ር ደብረጽየን ገ/ሚካኤል ቅድሚ’ቲ ደብዳቤ ምጽሓፉ ዋላ’ውን እንተዘየማኸርኩምና ገለ ተወሳኺ መብርሂ ዘድልዮም ነጥቢታት ከምዘለው ክንሕብር ንደሊ። ሓደ ኣብ’ቲ ልዝብ ካልኦት ተዋሳእቲ ክህልው ድዮም? ንኣብነት ተዓዘብቲ፣ ኣውሓስቲ፣ ግደ ማሕበረ ሰብ ዓለም፣ ንክልል ትግራይ ወኪሎም ኣብ’ቲ ልዝብ ንዝሳተፉ ሰባት ዝዋሃቦም ሓለዋን ሎጂስትካዊ ድጋፍን ዝምልከት መብርሂ ንክዋሃብ ሓቲቱ ኣሎ። እቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሽምግሎ ልዝብ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን፣ ቀዳመምን ሰንበትን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክሳለጥ ትጽቢት ኣሎ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ካልእ ዜና፡ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዓዲ-ዳዕሮ ብዝተፈጸመ ደብዳብ ድሮን፡ ብዝሒ ምዉታት ልዕሊ 50 ቍስላት ድማ ልዕሊ 70 ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንሰራሕተኛታት ረዲኤት ብምውካስ ጸብጺቡ። ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ እቲ ኣሃዝ ኣብ መንጎ 50ን 60 ምዃኑ ነቶም ክልተ ሰራሕተኛታት ረዲኤት ብምሕታት ዝረኸቦ ሓበሬታ ኣመልኪቱ ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ ግብረ-መልሲ ንምርካብ ካብ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ለገሰ ቱሉ፡ ወሃብ-ቃል ሚኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ኮነሬል ጌትነት ኣዳነን ወሃቢት ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ቢልለኔ ስዩምን ዝገበሮ ፈተነ ከም ዘይሰለጦ እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ። እቲ ደብዳብ ድሮን፡ ተመዛበልቲ የዕቍቦምሉ ዝነበሩ ቤት ትምህርቲ ምህራሙ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይጠቅስ።


ኣቶ ክብሮም በርሀ ብዋሕስ ተፈቲሖም

ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ልደታ መጋባእያ ኣቶ ክብሮም በርሀ ብዋሕስ ንኽወፁ ብዝሃቦ ውሳነ ሎሚ ሰኑይ ተፈቲሖም ኣለው። ድምፂ ኣመሪካ ፖለቲከኛ ኣቶ ክብሮም በርሀ ከም ዝተፈትሑ ካብ ባዕሎም ኣረጋጊፁ ኣሎ። ሓላፊ ጉዳይ ወፃኢ ውድብ ባይቶና ዝኾኑ ኣቶ ክብሮም ብዋሕስ ክፍትሑ ቤት ፍርዲ ዝወሰነ ዝሓለፈ ዓርቢ እኳ እንተነበረ እቲ ውሳነ ሎሚ’ዩ ተፈፂሙ። ቅድም ክብል ዓቃብ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ኣቶ ክብሮም ክሲ ክምስርት ናይ 10 መዓልቲ ቆፀሮ ተዋሂቡዎ እኳ እንተነበረ፡ ዝሓለፈ ዓርቢ ክሲ ክቐርብ ኣይከኣለን። ፖሊስ ዝሓተቶ ናይ 14 መዓልቲ ተወሳኺ ናይ ምርመራ ጊዜ'ውን ብቤት ፍርዲ ተቐባልነት ኣይረኸበን። ኣቶ ክብሮም በርሀ ዝርከቡዎም ሓሙሽተ ሰባት ነቲ ብመንግስቲ ፌደራል ፈጣሪ ራዕዲ ተባሂሉ ዝተሰየመ ህወሓት ሓገዝ ገንዘብ ብምሃብን ጎንፂ ዘጎሃህሩ መልእኽታት ብማሕበራዊ ሚድያ ብምንዛሕን ገበን ተጠርጢሮም 27 ነሓሰ 2014 ዓ.ም ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ነይሮም። ናይቶም ተጠርጠርቲ ጉዳይ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ክረአ ዝጀመረ 25 ነሓሰ 2014 ዓ.ም እዩ ነይሩ።


ሓይልታት ትግራይ ብወገን ሰሜን ወሎ ተቖፃፂሮምዎ ካብ ዝፀንሑ ከባቢታት ምውፅኦም ገሊፆም

ብወገን ክልል ትግራይ እቲ ዘሎ ኲናት በላዕለዋይነት ዝመርሕ ዘሎ 'ማእከላይ ኮማንድ' ዝተባህለ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ፡ ካብ ክልል ኣምሓራ ምስሓቡ ገሊጹ። እቲ መግለጺ ከም ዝብሎ፡ ኣቐዲሙ ነቲ ሒዙዎ ዝጸንሐ ቦታት ንምቍጽጻር መደብ ጸኒሑዎ ዘይኰነስ ነቲ ዝወርድ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ምዃኑ ጠቒሱ፡ ሕጂ ግን ስትራቴጂካዊ ናይ ቦታ ምቅይያር ምግባሩ ሓቢሩ። እቲ መግለጺ ሰራዊቱ ብዘይውግእ ቦታ ከም ዝለቐቐ ክጠቅስ እንከሎ፡ ኣድላይ ምስ ዝኸውን’ውን ክምለሱ ከም ዝኽእሉ ይጠቅስ። እቲ ብማእከላይ ኮማንድ ዝወጽአ ጽሑፍ ዝተለቐቑ ቦታታት ብስሞም ኣይጠቐሰን። እንተዀነ ኣባል እቲ መሪሕነትን ወሃብ-ቃል ህወሓትን ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ ትዊተር ከም ዘስፈሮ እቶም ቦታታት ሰሜን ወሎ ምዃኖም ጠቒሱ ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ ዳሕራይ ምዕባለታት ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተወሃበ መግለጺ ዛጊት ኣይረኸብናን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ካልእ ምዕባለታት፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ማይክ ሃመር ተኽእሎታት ሰላም ኣብ ኢትዮጵያ ምስ በበይኖም ኣካላት ንምዝርራብ ካብ ሎሚ 3 ጥቅምቲ ክሳብ 18 ጥቅምቲ ናብ ኬንያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን ክበጽሕ ምዃኑ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ። ዕላማ እቲ ፍሉይ ልኡኽ--ብሕልፊ ኣብ ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝምራሕ ዘተ ሰላም ንምፍታሽ ምዃኑ እቲ ዜና ይጠቅስ። ኣምባሳደር ሃመር ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ ምስ ሰበ-ስልጣን መንግስቲን ላዕለዎት መሪሕነት ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ክራኸብ ተመዲቡ ኣሎ። እቲ ፍሉይ ልኡኽ ኣብቲ ዞባ ኣንጻላልዩ ብዛዕባ ዘሎ ደርቂን ንኣገዳስነት ተሓታትነት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዘሎ ግጭትን ኣመልኪቱ’ውን ክዘራረብ ምዃኑ ተመልኪቱ ኣሎ።


ዓመታዊ በዓል ኢሬቻ ተጸንቢሉ

ዓመታዊ በዓል ኢሬቻ ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ተጸንቢሉ።ናይ ኣዲስ ኣበባ ሆራ ፍንፍኔ ድሕሪ ምኽባሮም ናብ ቢሾፍቱ ዘምርሑ ብርክት ዝበሉ ሰባት ኣብቲ በዓል ተሳቲፎም ኣለው። ገለ ጎደናታት ንናይ ህዝቢ መካይን ዕፅው ብምዃኖም ካብ ኣዲስ ኣበባ ብቐጥታ ዝመፁ ገለ ተሳተፍቲ ምንግልትኦም ገሊፆም ኣለው። ናይ ሆራ ኣርሰዴ መኽበሪ ቦታ ዝሓሸ ትሕተ ቅርጺ ክስርሓሉ እውን እቶም ተሳተፍቲ ሓቲቶም። ብናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ትምህርቲ:ሳይንስን ባህልን ወኪል ዩኒስኮ (UNESCO) ባህላዊ ሓድግታት መዝገብ ዝሰፈረ ናይ ገዳ ስርዓት ኣካል ዝኾነ ናይ ሆራ ኣርሰዴ ኢሬቻ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብድሙቕ ካብ ዝኽበሩ በዓላት ሓደ እዩ።


ኢትዮጵያን ሶማልን በዓል 10 ነጥቢ ሓባራዊ መግለጺ ኣውጺኣን

ድሕሪ ፕረዚደንት ሶማል ሓሰን ሸኽ መሓመድ ኣብ ኢትዮጵያ ዝፈጸምዎ ወግዓዊ መገሻ፣ ክልቲኤን ሃገራት፣ በዓል ዓሰርተ ነጥቢታት ሓባራዊ መግለጺ ኣውጺኤን። ብመሰረት’ዚ፣ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ክሕይል፣ ኣብ ሶማል ህድኣትን ህንጸት ሃገርን ንክዕወት መስዋእቲ ንዝኸፈል ዝበልዎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝንእዱ፣ ኣብ ልዕሊ ሽብርተኛነትን ጽንፈኝነትን ሓቢሮም ክሰርሑ፣ ናይ ወጻኢ ምትእትታው ምጎድል፣ ነቲ ዞባ ኣጓኒፍዎ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ ዞባዊ ምትሕብባር ክገብሩ፣ ኣብ ርክብ ንግዲን ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ክሕይል ዝብሉን ካልኦትን ኣብ’ቲ መግለጺ ተጠቂሱ ኣሎ። ነቶም ፕረዚደንት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተቀበልዎም ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ከምዝኾኑ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።


ኣብ ኢትዮጵያ ዋጋ ነዳዲ 20 ሚእታዊት ወሲኹ

ዋጋ ነዳዲ ኣብ ኢትዮጵያ ብ20 ሚእታዊት ወሲኹ። መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ነዳዲ ይገብሮ ዝነበረ ድጎማ ድሕሪ ምልዓሉ፣ ኣብ’ታ ሃገር ዝነበረ ቁጠባዊ ጸገም ንክዓሙቅ ጠንቂ ኮይኑ ከምዘሎ’ውን እቲ ዜና ሓቢሩ። መንግስቲ፣ ነቲ ይልግሶ ዝነበረ ድጎማ ኣብ ወርሒ ሓምለ ምልዓል ምስጀመረ፣ ዋጋ ነዳዲ ብ30ን 40ን ሚእታዊት ከምዝወሰኸ፣ ዘወርቲ መካይን ከቢድ ሕጽረት ነዳዲ ስለዘጋጠሞም፣ ኣብ ነዊሕ መስርዕ ኣትዮም ንክጽበዩ ከምዝተገደዱን ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኤ.ኤፍ.ፒ ሓቢሩ'ሎ። ሚንስትሪ ንግዲ’ታ ሃገር ዋጋ ነዳዲ ንዕዳጋ ዓለም ብዘንጸባርቅ ኣገባብ ሓድሽ ዋጋ ነዳዲ ካብ መወዳእታ መስከረም ጀሚሩ ክትግበር’ዩ ከምዝበለ’ውን እቲ ዝመጸ ዜና ጠቂሱ አሎ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ዋጋ ናፍታ ናብ 58:90፣ ዋጋ ቤንዚን ድማ 57:05 እዩ።


ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ

ኣብ ኢትዮጵያ ወረዳ ዳባት መዓስከር ኣለምዋጭ ዘለው ስደተኛታት ኤርትራ ናይ መግቢን መሰረታዊ ግልጋሎትን ፀገም ከም ዘጋጠሞም ይማርሩ ኣለዉ። ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት(UNHCR) ብወገኑ ነቶም ኣብ መዓስከር ኣለምዋጭ ዘለው ስደተኛታት ሓገዝ የቕርበሎም ከምዘሎ ንድምፂ ኣመሪካ ብኢሜይል ኣብዝሃቦ ምላሽ ገሊፁ። እቲ ኮሚሽን’ውን ኣጋጢሙዎ ንዘሎ ሕጽረት ቀረባት ጠቒሱ ኣሎ።


መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን

ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብኢሱ ዝቐፀለ ኲናት ዝመበገሲኡ ምምዝባላት ሰባትን እኹል ቀረባት ኣፋውስን ሕክምናን ብዘይምርካቦም ሰባት ብቐሊሉ ክሓውዩ ብዝኽእሉ ሕማማት ቆርበት ንዝኸፍኡ ሓደጋታት ይሳጥሑ ምህላዎ ፀብፃባት ይሕብሩ። ካብኦም ሓደ ንዝኾነ ሕማም ዓበቕ (ሽሑር) እዩ። ንሎሚ መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊኡን ዝጠመተ መብርሂ ክህቡና ኣብ ዩኒቨርስቲ ሕክምና ዓይደር መምህርን ሓኪምን ዝነበሩ ኣብዚ እዋን ኣብ ካናዳ ዩኒቨርስቲ ማክጊሊ ንዝለዓለ ትምህርቶም ኣብ ምክትታል ዝርከቡ ዶ/ር ኣቤል ጊደይ ከበዶም ኣዘራሪብናዮም ኣሎና።


መግለጺ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ

መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ንኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ንምፍታሕ ድልዉ ኣይኮነን ብምባል ሓደ ነቲ ሓደ ምክሳሶም ቀጺሎም'ለዉ። ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኢትዮጵያ ንኸይዲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘለዋ መርገጺ ጸኒዓ እያ ዘላ ኢሉ። ህወሓት ብወገኑ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ ከይዲ ሰላም ብዘይቅድመ ኹነት ከም ዝቅበል ዘፍለጠ እዃ እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ናይ ህወሓት መግለጺ ዛጊት ቀጥተኛ መልሲ ኣይሃበሉን። ብዛዕባ እዚ ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መለስ ኣለም ንመርገጺ ኢትዮጵያ ካብ ምርግጋጽ ሓሊፎም ብዛዕባ እቲ ምላሽ ህወሓት ኣየልዓሉን። ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ምትእምማን ብዘይምህላዉ ነቲ ኹናት ሰላማዊ መፍትሒ ክርከቦ ኣይተኻእለን ክብሉ ምግላጾም ይዝከር። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ምዕባለ፡ ትማሊ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ማዕቀብ ንምግባር ሰነት ኣመሪካ ምስማዕ መሰኻኽር ኣብ ዘካየደሉ ከይዲ ዘተ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ’ውን ተላዒሉ ነይሩ። ኣቦ-መንበር ኮሚተ ዝምድናታት ወጻኢ ዝዀኑ ኣባል ሰነት ቦብ መንደዝ ሃገሮም እተርእዮ ዘላ ድርብ መለክዒታት ነቒፎም። እቶም ኣቦ-መንበር ኣብ ርእይቶኦም፡ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝካየድ ማዕቀብ ዝድገፍን ዝግበኦን ደኣ ይዅን እምበር፡ ሓያሎ ሰፋሕቲ ጥሕሰታት ግን ብወገን ኣመሪካ ንኡስ ኣቓልቦ ይረክብ ምህላዉ ንምሕባር፡ ንተግባራዊ ውሳነ ጸዊዖም። ቦብ መንደዝ ኣብ ዘረባኦም፡ ኣመሪካ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ብዝርአ ዘሎ ሰፋሕቲ ሰብኣዊ ጥሕሰታት ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ኤርትራ ናይ እገዳ ስጉምታት ደኣ ትውሰድ እምበር፡ ዛጊት ዝዀነ በዓል-ስልጣን ኢትዮጵያ በቲ ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ህልቂት እገዳ ክግበረሉ ዘይምኽኣሉ ኣመና ዘተሓሳስብ’ዩ ኢሎም። ብኻልእ ዜና ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ኢትዮጵያ ዝገብርዎ ዘለዉ ዑደት ብዝምልከት ክልቲአን ሃገራት ዝተፈላለየ ስምምዕ ከምዝገበራ ኣምባሳደር መለስ ኣለም ገሊጾም'ለዉ።


ኮሚሽን ሰ/መስላት ኢትዮጵያ ሓይልታት ጸጥታ ብዓሰርተታት ዝቝጸሩ ሰባት ኣብ ጋምቤላ ቀቲሎም ክብል ሓቢሩ

በመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝምወል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ክልል ጋምቤላ ምስ ዕጡቓት ኣብ ዝነበሮም ግጭት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሲቪላት ቀቲሎም ኢሉ። ብመሰረት`ቲ ሪፖርት እቲ ሞት ሲቪላት ዘጋጠመ ዝሓለፈ ሰነ 14 ምስ ዕጡቓት ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን ግንባር ሓርነት ጋምቤላን ኣብ ዝተኻየደን ሰዓታት ዝወሰደን ውግእ`ዩ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያ ድሕሪ እቶም ዕጡቓት ካብታ ከተማ ምውጽኦም፡ ኣባላት ሓይሊ ጸጥታ ጋምቤላ ገዛ ገዛ ብምፍታሽ ነቶም ዕጡቓትን ብረትን ሓቢእኩም ንዝበልዎም ቀቲሎም ይብል። እቲ 13 ገጽ ዝሓዘ ሪፖርት በቲ ብንጽልን ብጅምላን ዝተገበረ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 50 ሲቪላት ምሟቶም ይገልጽ። ኣብቲ ኮሚሽን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጋምቤላ ኣቶ ኣበል ኣዳነ እቲ ቕትለት ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት`ታ ከተማ ከምዝተፈጸመ ይገልጽ። "ገለ ሰባት ኣብ ገዝኦም ገሊኦም ድማ ኣብ ጽርግያ እናኸዱ ከለዉ ዝተቐትሉ`ዮም። ንኣብነት ኣብ መጽናዕትና ካብ ዝረኸብናዮ ሓደ ነገር ሓደ ፍሉይ ሓይልን ሓደ ፖሊስ ከተማን ብውሕዱ 11 ሲቪላት ኣብ ሓደ ገዛ ከምዝቐተሉ`ዩ።" ብርክት ዝበሉ ሰባት ድማ ናብ መደበር ፖሊስ ከምዝተወስዱን ንሳቶም`ውን ጸኒሖም ከምዝተቐተሉ ኣቶ ኣበል ወሲኹ ይገልጽ። እቲ ሪፖርት ምስ 58 ሰባት ኣብ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ዝተመስረተ ኮይኑ ቤተሰብ ግዳያት`ውን ዝሓወሰ`ዩ። እቲ ኮሚሽን ብተወሳኺ ዕጡቓት ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን ዕጡቓት ግንባር ሓርነት ጋምቤላን`ውን ሸውዓተ ሲቪላት ከምዝቐተሉ፡ ሽዱሽተ ካልኦት ድማ ኣብ ማእከል ተኹሲ ከምዝተቐተሉ ጸብጺቡ`ሎ። ብዛዕባ`ቲ ሪፖርት ካብ መንግስቲ ርእይቶ ንምስማዕ ተፈቲኑ ኣይተረኽበን። ኮሚሽን ፖሊስ ጋምቤላ ግን ነቲ ዝተፈጸመ ቅትለት ተሓተቲ እቶም ዕጡቓት ተቓወምቲ`ዮም ኢሉ`ሎ።


ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ

ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ደባይ ተዋጋእቲ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ጀሚሮም መጥቃዕቲ ኣብ ዝኸፈትሉን ሚሊሻ ክልል ኣምሓራ ምግሃሳት ፈጺሞምሉ ተባሂሎም ኣብ ዝተኸሰስሉን ክልል ኦሮምያ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ከምዝተመዛበሉ ኣፍሊጡ። መንግስቲ ሸኔ ብምባል ዝጽውዖ ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ ጉጅለ ግን ንሰላማውያን ሰባት ከምዘየጥቅዕ ንድምጺ ኣመሪካ ኣፍሊጡ። ካብ ክልል ኣምሓራ ተበጊሶም መጥቃዕቲ ፈጺሞም ዝተባህሉ ፋኖ ብምባል ዝጽውዑ ዕጡቃት ግን ምላሾም ምርካብ አይተኻእለን። ሪፖርተር ድምጺ ኣመሪካ ነቶም ካብቲ ጎንጺ ሃዲሞም በብመዓልቱ ዝመጹ ንምዝርራብ ነቲ ኣብ ደብረ ብርሃን ኣብ ዝርከብ መዕቆቢ ተመዛበልቲ በጺሑ'ሎ።


ኤርትራዊ ድምጻዊ ኢያሱ ተስፋሁነይን ኢትዮጵያዊ ድምጻዊ ማዲንጎ ኣፈወርቅን ዓሪፎም

ኤርትራዊ ድምጻዊ ኢያሱ ተስፋሁነይን ኢትዮጵያዊ ድምጻዊ ማዲንጎ ኣፈወርቅን ትማሊ ሰሉስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዓሪፎም። ብባህላዊ ጸወታት ጓይላ ትግርኛ ደርፍታቱ ዝያዳ ዝልለ ድምጻዊ ኢያሱ ተስፋሁነይ ናብ ትማሊ ሰሉስ ናብ ዘውግሐ ለይቲ ብሓደጋ መኪና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምዕራፉ ኣዕሩኽቱን ቀረብቱን ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ድምጻዊ ኢያሱ ሰለስተ ኣልቡማትን ካልእ ንጽል ደርፍታት ዘፍረየ ኰይኑ፡ ኣብ ብዙሕ መድረኻት ድማ ይጻወት ነይሩ። ድምጻዊ ኢያሱ ምስ ዝበዝሐ ተዓዘብቲ ዝተፋለጠ ኣብ ቀዳማይ ፈላማይ ውድድር ሽንግርዋ ብዝነበሮ ግደን ሳልሳይ ኮይኑ ሞዕዋቱን ከምኡ ድማ ከም ናይ በረኸት መንግስትኣብ ዝኣመሰሉ ናይ ቀደም ደርፍታት ብዘርኣዮ ናይ ምድጋም ብቕዓትን’ዩ። ንእሽቶ ሓዋ ንገዲም ድምጻዊት ተበርህ ተስፋሁነይ ዝዀነ ኢያሱ፡ ቀብሩ ኣብ ኣስመራ ክፍጸም ምዃኑ እቲ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር። ድምጻዊ ኢያሱ ኣብ መበል 50 ዓመት ምማቱ ስድራቤቱ ካብ ኣስመራ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ድማ፡ ብልዑል ተውህቦኡ ናይ ብዙሓት ኣፍቀርቲ ሙዚቃ ኣቓልቦ ዝሰሓበ ኢትዮጵያዊ ድምጻዊ ማዲንጎ ኣፈወርቂ ብዝሓደሮ ሕማም ብሞት ተፈልዩ`ሎ። ማዲንጎ ትማሊ ባዕሉ መኪና እናዘወረ ናብ ሕክምና ምስ ከደ ኣብ ሕክምና ከምዝዓረፈ ናይ ሞያ ብጾቱ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም ኣለዉ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ ጽባሕ ሓሙስ ኣብ ቅድስቲ ስላሰ ካተድራል ከም ዝካየድ ወሃቢ-ቓል ኮሚቴ ምድላው ቀብሪ ዝኾነ ሰይፉ ፋንታሁን ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሩ`ሎ። ብዛዕባ ሞት ማዲንጎ ኣፈወርቂ መልእኽቲ ዘሕለፈ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ ማዲንጎ ብሞት ምፍላዩ ሓዘኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ “ማዲንጎ ኣብ ሓጺር ዕድሚኡ ብዙሕ ዝሰርሐ” ክብል ገሊጽዎ`ሎ።


ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሞም

ፕረዚደንት ሶማል ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ናይ ስራሕ ዑደት ንምፍጻም ረቡዕ 28 መስከረም ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም። ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ዝተቐበሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ንኽልቲኡ ሃገራት ኣብ ዝምልከት ዕዉት ዝርርብ ምክያዶም እቶም መራሕቲ ብመገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሑዎ ሓጺር ሓበሬታ ኣመልኪቶም። ፕረዚደንት ሓሰን ንኽልተ ሃገራት ዘጋጥመን ዘሎ ብድሆታትን ዕድላትን ምዝታዮም ሓቢሮም። ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ሶማል ብኣልሸባብ ዝግበር መጥቃዕታት ናብ ዶብ ኢትዮጵያ’ውን ብምስጋሩ ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ ምህላዉ ይፍለጥ። ኣብ መንጎ ካልእ ጉዳያት ክልተ መራሕቲ ንጸጥታዊ ጉዳያት እቲ ዞባ ኣመልኪቶም ክዛራረቡ ምዃኖም ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።


ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ

ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ብሰንኪ ኮቪድ19 ዘጋጥም መልከፍቲን ሞትን ኣብዚ ቀረባ እዋን እናቆልቆለ ከምዝርከብ ገሊፁ ኣሎ። ብኻልእ ወገን ሕማም ፍንጣጣ ህበይ ( MonkeyPox ) ብውድብ ጥዕና ዓለም ለበዳ ተባሂሉ ኣሎ።ብዛዕባ እዚ መብርሂ ክህበና ንሓኪም ስድራ ዝኾነ ዶክተር ኣረጋይ ግርማይ ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ ኣስመራ

በዓል መስቀል ሎሚ ሰሉስ 27 መስከረም ኣብ ምሉእ ኤርትራ ብድምቀት ተኸቢሩ። ናይ ሎሚ ዓመት በዓል መስቀል ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ምእመናንን ነበርት ኣስመራን ኣብ ዝተረኽብሉ’ዩ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ብዓቢ ድምቀት ተኸቢሩ።ነቲ ናይ መስቀል ናይ ዳመራ ስነ ስርዓት ብኣካል ክሳተፍዎ ብምብቅዖም ፍሉይ ሓጎስ ከምዝተሰምዖ ንድምጺ ኣመሪካ ርእይቶኦም ዝካፈሉ ተሳተፍቲ ተዛሪቦም።


ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ መቐለ

በዓል መስቀል ሎሚ ዓመት ንኻልኣይ እዋኑ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ቀጽሪ ኣብያተ-ክርስትያናት ተዘኪሩ። እዚ ብሰንኪ ስግኣታት ደብዳብ ድሮን ምዃኑ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ ከተማ መቐለ ሓቢሩ'ሎ።


መግለጺ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ

"መንግስቲ ኢትዮጵያን ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይን፣ ተጻብኦ ብቅጽበት ደው ኣቢሎም፣ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ስምምዕነት ንክበጽሑ" ኣመሪካ ክትጽውዕ ምጽንሓ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ ገሊጹ። ኔድ ፕረይስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ካብ ሞንጎ ዝቀረቡ ሕቶታት ሓደ 'ኣመሪካ ንሰበ ስልጣን ክልል ትግራይ እያ ትድግፍ" ዝብል ቅሬታ ንዘለዎም ሰባት ዘለካ መልሲ እንታይ እዩ ዝብል ነይሩ። ኔድ ፕራይስ ክምልስ ከሎ "ንሕና ንሰላም ኢና ንድግፍ፣ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ህድኣትን ጸጥታን ኢና ንምነ። መልእኽትና ንጹር እዩ፣ ክልቲኦም ወገናት ብልዝብ ኣብ ስምምዕነት ይብጽሑ ዝብል እዩ" ኢሉ። ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ ወሲኹ "ብዛዕባ ኤርትራን ሰበ ስልጣን ኤርትራ’ውን ዘለና መርገጺ ንጹር እዩ። ሰራዊቶም ናብ ዶቦም ብቅጽበት ይስሓቡ፣ ከምኡውን ኤርትራን ካልኦትን ነቲ ውግእ ካብ ምጉህሃር ይቆጠቡ" ዝብል እዩ ኢሉ። ናብ ኔድ ፕራይስ ዝቀረበ ካልእ ሕቶ ጉዳይ ኣግዋ እዩ። ምምሕዳር ባይደን ነቲ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኣመሪካ ካብ ቀረጽ ናጻ ዘእቱ ዕድል ኣግዋ ናብ ንቡር ክመልሶ ድዩ ዝብል ነይሩ። ኔድ ፕራይስ ኣብ ዝሃቦ መልሲ "ዕድል ኣግዋ ኣብ ሕጊ ዝተመስረተ እዩ። ረቋሒታት ኣለዎ። ኢትዮጵያ ነቲ ረቋሒታት ምስ ተማልእ ዘይትምለሰሉ ምኽንያት አይክህሉን" ከምዝበለ ዝመጸና ዜና ገሊጹ።


ሚ/ጉ/ወ/ ኤርትራ ኣብ መደረ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕ/ሃገራት ኤርትራ ግዳይ ዓለማዊ ዘይምዕሩይነት ምዃና ጠቒሱ

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ሎሚ ሰኑይ 26 መስከረም ኣብ ኒው-ዮርክ ኣብ ዝጋባእ ዘሎ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ለበዳ ኮቪድ19ን ካልእ ዓለማዊ ዘይምዕሩይነትን ንሓያሎ ሃገራት ደቡብ ከም ዝሃሲ ጠቒሱ። ሚኒስተር ዑስማን ኣብ መደረኡ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ በበይኑ ሰብ-ሰርሖን ባህርያዊን ሳዕቤናት ድሕሪ ምዝርዛር፡ ኤርትራ ግዳይ ናይቲ ዘይምዕሩይ ዓለማዊ ቅርጺ ምዃና ጠቒሱ። ኤርትራ ብሰንኩ ግዳይ ናይቲ “ግጉይ” ዝበሎ እገዳታት ምዃና ዘመልከተ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፡ ኣስዒቡ፡ “ብመገዲ ኣገልገልቲ ሓይልታት ቀጻሊ ግጭትን ዘይምርግጋእን ምፍጣር፤ ከምኡ’ውን ንሰብኣዊ መሰላት ከም መሳርሒ ተጠቒምካ፡ ነዛ ሓዳስ ሃገር ምግላልን ምንጻልን ካልእን ዘጠቓልል ተግባራት ተኻዪዱን ይካየድ ኣሎን፡” ክብል ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ሚኒስተር ነቲ ዝጠቕሶ ዘይምዕሩይ ቅርጺን ኣገባባትን ዓለማዊ ከይዲ ንምእራም ዝበሎ ኣርባዕተ ነጥብታት ኣቐሚጡ። እቶም ብሚኒስተር ዑስማን ዝተዘርዝሩ ነጥብታት ምዕሩይ ዓለማዊ ፍትሒን ዝርጋሐ ሃብቲን ንምትዕርራይ ተባሂሎም ተዘርዚሮም ኣለዉ።


ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብ ክልል ትግራይ ብመጥቓዕቲ ድሮን ሓንቲ መኪና ምህራማን መራሒኣ ምቑሳሉን ኣፍሊጡ

ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ድሮን ብዝተተኮሰ ስብርባሪ ሰብኣዊ ረድኤት ንዝፀዓነት መኪና ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሃሪሙ ንመራሕ መኪና ምቑሳሉ ወሃቢ ቃል'ቲ ትካል ሎሚ ሰኑይ ገሊፁ። ወኪል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ንኣስታት ክልተ ዓመት ዝቐፀለን ንኣሽሓት ቀቲሉ ንሚሊዮናት ኣብ ዘመዛበለን ግጭት ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ረድኤት ከወሃህድ ፀኒሑ እዩ። እቲ ወሃቢ ቃል ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝስደዶ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ "ኣብ ጥቓ ወረዳ ዛና ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ 25 መስከረም ንጉሆ ደብዳብ ድሮን ከምዝተፈፀመ ፀብፃብ በፂሑዎ ኣሎ’’ኢሉ። እቲ ወሃቢ ቃል ወሲኹ "ካብቲ ደብዳብ ዝተወርወረ ስብርባሪ ንኮንትራት ሰራሕተኛ'ቲ ትካል ኣቑሲሉ ኣብ ልዕሊ እታ ናይ ጽዕነት መኪና መጠናዊ ጉድኣት ኣውሪዱ ኣሎ’’ ኢሉ ። እታ ናይ ፅዕነት መኪና ኣብ ክልል ትግራይ ንተመዛበልቲ ውሽጢ ዓዲ መግቢ ተግዕዝ ከምዝነበረት ተሓቢሩ ኣሎ። ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከቡ ክልተ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ረድኤት እቲ መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀመ ብምርግጋፅ ናይታ ዝተጎድአት መኪና ስእሊ ሂቦም ኣለው። ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኣቶ ለገሰ ቱሉ፣ወታሃደራዊ ወሃቢ ቃል ኮሎኔል ጌትነትን ወሃቢት ቃል ቀዳማይ ሚንስትር ቢልለኔ ስዩምን ርእይትኦም ክህቡ ተሓቲቶም ምላሽ ኣይሃቡን። ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብ ክልል ትግራይን ጎረባብቲ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን 13 ሚሊዮን ሰባት ‘’ረድኤት መግቢ ኣዚዩ የድልዮም ኣሎ’’ ይብል።


ዕላል ምስ ስነ ጥበበኛ ዘካርያስ ቴድሮስ

ዘካርያስ ቴድሮስ ኩሉ መደያዊ ስነ-ጥበበኛ እዩ። ኣብ ኤርትራ ከሎ ዝጀመሮ ምስትምሃር ስእልን ኢደ-ጥበብን ኣብ ጀርመን'ውን ቀጺልዎ'ሎ። ዘካርያስ ቴድሮስ ኣብታ 'መለሳ' ትበሃል ናይ ዩቱብ ማዕከን ስነጥበብ፡ ምስ ዲጂታላዊ ቁጠባ ኣተኣሳሲሩ'ውን ኣስተምህሮታት ይህብ`ዩ። ኣብዚ መደብ ቂሔ-ጽልሚ ኣብ ዓውደ ስነጥበብ ጥራይ ኢና ኣተኩርና ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ኣብ ከተማ መቐለ ብዝተኻየደ ደብዳብ ድሮን ሓደ ሰብ ምቕታሉ ሰብ-መዚ ሕክምና ገሊጾም

ሎሚ ዓርቢ 13 መስከረም 2015 (23 መስከረም 2022) ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ኣብ ከተማ መቐለ ዓዲ ሓውሲ ኣብ ዝበሃል መንበሪ ኣባይቲ ብዝተኻየደ ደብዳብ ሰብ-ኣልቦ ነፈርቲ (ድሮን) ኣብ ከባቢ 60 ዓመታት ዝርከቡ ኣቦ ምቕታሎም ዳይረክተር ሪፌራል ሆስፒታል ዓይደር ዶክተር ክብሮም ገብረስላሴ ንድምፂ ኣመሪካ ሓቢሮም። እቶም ዝተቐትሉ ኣቦ ከብቶም ክከታትሉ እንከለዉ ከም ዝተሃርሙ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ። በቲ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ መንበሪ ኣባይትን መሰረተ ልምዓት ሓይሊ መብራህቲ እቲ ከባቢን እውን ጉድኣት ኣብፂሑ ክብል ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ መቐለ ፀብፂቡ። ሮይተርስ ካብ ወሃብ-ቃል ሚኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ኮሎኔል ጌትነት ኣዳነን ሚኒስተር መራኸቢታት'ታ ሃገር ዶ/ር ለገሰ ቱሉን ግብረ መልሲ ንምሃብ ዝገበሮ ፈተነ ኣይሰለጠን ይብል። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ መቐለ ብዝተኻየደ ደብዳብ ድሮን 10 ሰባት ከም ዝተቐተሉ ይዝከር።


ኣብ ኲናት ትግራይ ገበናት ኲናት ምፍጻሙ መርማሪ ኮሚሽን ሕ/ሃገራት ገሊጹ

ብሕቡራት ሃገራት ዝተጣየሰ መርማሪ ኮሚሽን፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብዝተወልዐ ኲናት ብሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ፡ ሓይልታት ኤርትራን ትግራይን ጾታዊ ዓመጽ፡ ቅትለት፡ ዕንወትን ምፍጻሙ ኣመልኪቱ። እቲ ምስ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ብምውህሃድ ዝሰርሕ ኮሚተ ኣብ ጸብጻቡ፡ ገበናት ኲናት ብዅላቶም ኣካላት ከም ዝተፈጸመ ከመልክት እንከሎ፡ ብፍሉይ ግን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ጥምየት ከም መሳርሒ ምጥቃሙን ብሰራዊት ኤርትራ “ጾታዊ ጊልያነት” ኢሉ ዝሰመዮ ሰፋሕቲ ዓመጻት ምክያዱን ጸብጺቡ። እቲ ኲናት ሃዲኡ ጸኒሑ ዳግም ምውላዑን ተደጋጋሚ መጥቃዕታት ድሮናት ምክያዱን ንዝሰፍሐ ሲቪላዊ ህልቂት ምፍጻሙ እቲ ቅልውላው ንኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኰስ ንቐርኒ-ኣፍሪቃ’ውን ዝጸሉ’ዩ ክትብል ኣደ-መንበር እቲ ኮሚሽን ካሪ በትይ ሙሩንጊ ተዛሪባ። ጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ዘቕረበት ሙሩንጊ ነቲ መጽናዕቲ ንምክያድ 185 ሰባትን መሰኻኽርን ከም ዘዛረቡ ሓቢራ። እቲ ጸብጻብ ከም ዘመልክቶ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ገበናት ኣንጻር ኲናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ክጽብጸብ ዝኽእል ከም ዝፈጸመ ዘመልክት ዝእመን ሓበሬታ ምርካቡ ይሕብር። እቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ጥሕሰታት ጾታዊ ዓመጽ፡ መቕተልቲን ካልእ ምጕስቓልን ኢዩ። ገለ ካብቲ ኣገባባት ሕጂ’ውን ይቕጽል ምህላዉ እቲ ኮሚሽን የመልክት። ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ከም ዘመልክቶ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ዕድመ ስልጣኑ የሕሊፉ’ዩ ክብል ነጺጉዎ ኣሎ። ኤርትራ’ውን ነቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ጥሕሰታት ኣቐዲማ ምንጻጋ ጸብጻብ ኣሶሴይትድ ፕረስ ይጠቅስ። ክልል ትግራይ ብመገዲ ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ብሓጎስ ክቕበሎ እንከሎ፡ እቲ ኮሚሽን ፈጺሙዎ ዝበሎ በበይኑ ስሕተታት ግን ተቓዊሙዎ ኣሎ።


ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ብዘይፍርዲ ሰባት ከምዝተቐትሉ ግብረ ሓይሊ ሚንስትራት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ

ህወሓት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተቖጻጺርዎ ኣብ ዝነበረ ከባቢታት ክልል ኣምሓራን ዓፋርን 'ብዘይ ፍርዲ ሰባት ከምዝተቀትሉ' ግብረ ሓይሊ ሚኒስትራት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። እቲ ቅትለት መብዛሕትኡ ብሓይልታት ህወሓት ብዝተወሰነ መልክዑ ኸኣ ሰበ ስልጣን ሸኔ ኢሎም ብዝጽውዕዎ ጉጅለ ከምዝተፈጸመ እቲ ግብረ ሓይሊ ብምርመራ ከምዘረጋገጸ አመልኪቱ። ብተወሳኺ ልዕሊ 2 ሽሕ ደቀንስትዮ ብሓይልታት ህወሓት ተደፊረን ዝበለ እቲ ግብረ ሓይሊ ሚኒስተራት ምስ ደሕንነት ብዝተተሓሓዘ ኣብ ክልል ትግራይ ንዝተፈጸመ ምግሃሳት ከምዘይመርመረ ገሊጹ'ሎ። እዚ ብመሰረት ምኽረ ሓሳብ ሓባራዊ ጉጅለ መርማሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ዝተመስረተ ግብረ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ንብረት ዝለዓለ ዕንወትን ዘረፋን ከምዝተፈጸመ ኣፍሊጡ'ሎ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣምንስት ኢንተርናሽናል ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ህወሓት ኣብ ክልል ኣምሓራ ከባቢታት ጭናን ቆቦን ኢሰብኣዊ ተግባራት ፈጺሙ ክብል ምግላጹ ይዝከር። እንተኾነ ህወሓት ነቲ ብኣምንስት ኢንተርናሽናል ኾነ ብሕቡራት ሃገራትን ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ዝወጸ ጸብጻብ ኣይተቀበሎን። ብኻልእ ወገን ጉጅለ ሰብ ሞያ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ንዘውጽኦ ጸብጻብ ብዘይካ እቲ ንዕኡ ዝምልከቶ ነቲ ኻልእ ከምዝቅበሎ ህወሓት ገሊጹ እዩ። ሎሚ ንዝወጸ ጸብጻብ ግብረ ሓይሊ ሚኒስተራት ግን ዛጊት ካብ መቐለ ዝተሰምዐ ምላሽ የለን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ነቲ ብጉጅለ ሰብ ሞያ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ጸብጻብ ዘነኣኣሶ ክኸውን እንከሎ እቲ ግብረ ሓይሊ ሚኒስትራት ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ግን 'ፖሎቲካዊ አጀንዳ ዘለዎ'\nኢልዎ'ሎ። እዚ ግብረ ሓይሊ ሚኒስተራት ኣብ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ተፈጺሞም ንዝበሃሉ ናይ ጭካነ ተግባራት ተሓታትነት ንምዕሳልን ዝተጎድኡ ግቡእ ካሕሳ ንክረኽቡ ንምኽኣልን ብዝብል ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተመስረት እዩ።


መግለጺ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር

ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተደጋጋሚ መገሻ ዝፈጸሙ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ማይክ ሃመር፣ ኣብ’ዚ ቀረባ ዘካየድዎ ፈተነ ግና ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይን መንግስቲ ኢትዮጵያን ንውግእ ደው ከብሉ ዓሊሙ ከምዝተፈጸመ ገሊጾም። ትማሊ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝሃቡ ማይክ ሃመር፣ መስርሕ ሰላም ንምዕዋት ብዛዕባ ዝገብርዎ ጻዕሪታት’ውን ጠቂሶም ኣለው። ኣመሪካ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ፣ ኣብ ዲፕሎማሲ ተጸሚዳ እያ ትርከብ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ንክመጽእ ድልየት ምስ ዘለዎም ወገናት ተሓባቢራ ትሰርሕ ኣላ ኢሎም። ፖሊሲ ኣመሪካ ይብሉ ንሶም ‘ንሕብረት፣ ግዝኣታዊ ሓድነትን ሉኣላዊነትን ኢትዮጵያ ተገዳስነት ከምዘለዋ ሓባሪ እዩ፣ እንኮ ሽቶታትና፣ ሰላም ንክሰፍንን ንኩሎም ተጸበይቲ ኢትዮጵያዊያን ሰብኣዊ ረድኤት ምቅራብ እዩ ኢሎም። ድሕሪ ንሶም ዘስምዕዎ ሓጺር መደረ፣ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ሕቶ ንክቀርበሎም ብመሰረት ዝተኸፈተ መድረኽ፣ ቀዲሙ ዝቀረበሎም ሕቶ ‘ኣብ ውግእ ንዝተጸመዱ ሓይልታት፣ ናብ ልዝብ ሰላም ንምምላስ፣ ኣመሪካ ክትጥቀሞ ትኽእል ተጽዕኖ ኣሎ’ዶ፧ ዝብል ነይሩ። ማይክ ሃመር "ተጽዕኖ ዘይኮነ፣ ብመንጽር ኣመሪካ ዝጸንሓ ታሪኻዊ ርክብ ምስ ኢትዮጵያ፣ ሓቀኛ ሸምገልቲ ክንከውን ኢና ዝብል ግንዛቤ ኣሎ። ኣፍሪቃ ኣብ ትመርሖ መስርሕ፣ ሓገዝቲ ክንከውን ንኽእል ኢና። ኩሎም ወገናት፣ ኣመሪካ ንክትሕግዘና እያ ትፍትን ዘላ ኢሎም እዮም ዝኣምኑ።" ሓይልታት ትግራይ ኤርትራ፣ ሙሉእ ውግእ ከፊታትልና ኢሎም’ዮም። ብአኦም ወገን’ከ ዝርኢዎ ነገር ኣሎ’ዶ፧ ከምኡ እንተኾይኑ፣ ትርጉሙ እንታይ’ዩ? ማይክ ሃመር፣"እወ ንምንቅስቃስ ስግር ዶብ ሰራዊት ኤርትራ ተዓዚብና ኣለና። ኣዝዩ ኣሻቓሊን ዝኹነን እዩ። ኩሎም ወጻእተኛ ሓይልታት፣ ንግዝኣታዊ ሓድነት ኢትዮጵያ ከኽብሩን ነቲ ውግእ ካብ ምንህሃርን ክቁጠቡን ይግባእ። ካብ’ዚ ንላዕሊ ንጹር ክንከውን ኣይንክእልን። ደጋጊምና’ውን ኢልናዮ ኢና። ምስ ኣስመራ ቀጥታዊ ርክብ ዘለዎም ወገናት ንከዘራርብዎም ክነተባብዕ ኢና። እዚ ኣዝዩ ኣሻቃሊን ደው ክብል ዘለዎን እዩ።" ማይክ ሃመር ወሲኾም "ብዛዕባ ክንወስዶም ንኽእል ካልኦት ስጉምቲታት ክዛረብ ኣይደልን፣ እቲ ክብሎ ዝኽእል ግና፣ ተጋሩ፣ ዓፋረቶት፣ ኣምሓሩን ኩሎም ኢትዮጵያዊያን ኣዝዮም ይሳቀዩ እዮም ዘለው። ህላዌ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ፣ ነቲ ኣብ ዘሕዝን ብርኪ ዘሎ ኩነታት፣ ይሓላልኾን የባርዕን እዩ ዘሎ" ኢሎም። ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይ፣ ንልዝብ ሰላም ከምዝተቀበሉ ድሕሪ ዝጻሓፍዎ ደብዳቤ፣ ቅድሚ’ቲ ዳሕረዋይ ውግእ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝኾነ ሰዓትን ስፍራን፣ ናብ ልዝብ ሰላም ከምዝኣትው’ገሊጹ ከምዝነበረ ዘዘኻኸሩ ማይክ ሃመር፣ ብዛዕባ ኣብ ጂቡቲ ዝነበረ መስርሕ ልዝብ ግና ስለ ዲፕሎማስያዊ ጻዕሪታት ኣመሪካ ክብሉ ጽጹይ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም ኣለው። ክልቲኦም ወገናት፣ ንመስርሕ ልዝብ ሰላም ናይ ብሓቂ ድልየት ኣለዎም’ዮም ኢሎም’ዶ ይኣምኑ፧ ዝብል ካልእ ሕቶ’ውን ቀሪቡሎም ነይሩ ማይክ ሃመር። ንሕና ክንብሎ ንኽእል ንምውሳኑ ከቢድ እዩ። ግን፣ ነቲ ጸገም ብሰላም ክፍታሕ እዩ ድልየትና ስለዝብሉ ክንቅበሎም ጥራሕ ኢና ንኽእል ኢሎም።


ትካል ፍረድ ሆሎውስ ዝተመስረተሉ መበል 30 ዓመት ተኸቢሩ

ፍረድ ሆሎውስ ፋውንዴሽን ኣብ ኤርትራ ዝተመስረተሉ መበል 30 ዓመት ሰሉስ 20 መስከረም 2022 ኣብ ኣስመራ ብዝተፈላለዩ መደባት ተዘኪሩ። እቲ ብኣውስትራልያዊ ሓኪም ፕሮፌሰር ፍረድ ሆሎውስ ዝጽዋዕ ትካል ኣብ ምምሕያሽ ሕክምና ዓይኒ ኤርትራ ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝገብረ ኣብ ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ሓላፊ ምክልኻልን ምቍጽጻርን ዑረት ዓይኒን ኣቶ ኣለም ዘካሪያስ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጹ። ኣካያዲ ስራሕ ትካል መፈረ መነጽር ውሽጢ ዓይኒ ፍረድ ሆሎውስ ኤርትራ ኣቶ መንግስተኣብ ብወገኑ እቲ ትካል ብዘፍረዮ ልዕሊ 2.5 ሚልዮን ሰብ-ሰርሖ መነጸር ዓይኒ (ሌንስ) ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ካብ ዑረት ከም ዘገለገል ገሊጹ።


ዕላል ምስ መስራቲት ማእከል ሓገዝ ሕማም ፓርኪንሰን ወ/ሮ ክብራ ከበደ

ወ/ሮ ክብራ ከበደ ኣብ ክልል ትግራይ ከባቢ ዓዲግራት ወረዳ ጉሎመኸዳ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ትምህርታ ኣብ ኢትዮጵያ ተማሂራ። ናብ ዩኒቨርሲቲ ብምእታው ድማ ቀዳማይ ዲግሪ ረኺባ። ካብኡ ናብ ወፃኢ ሃገር ብምኻድ ብኣተሓሕዛ ሃብቲ ተፈጥሮ ማስተርስ ዲግሪ ረኺባ። ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሳ ድማ ስራሕ ጀሚራ። እንተኾነ ብዙሕ ከይፀነሐት ፀገም ጥዕና ኣጋጢሙዋ። እንታይነት እቲ ዝሓዛ ሕማም ግን ብቐሊሉ ክፍለጥ ኣይከኣለን ነይሩ። ናብ ኣመሪካ ከይዳ ብዝተገበረላ ምርመራ ወይዘሮ ክብራ ፓርኪንሰን ብዝበሃል ሕማም ከምዝተትሓዘት ተነጊሩዋ። ፓርኪንሰን ብስም ብዙሕ ዝፍለጥ ሕማም እኳ እንተዘይኮነ ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ሰባት ዘጥቅዕ ዘሎ ሕማም እዩ። ፓርኪንሰን ነቲ ሕማም ብዝረኸቦ ዶክተር ስም ዝፅዋዕ ኮይኑ ንምንቅስቓስ ኣካላት ዝቆፃፀር ኣብ ርእስና ዝርከብ ዶፓሚን ዝበሃል ባእታ ዋሕዲ ዘስዕቦ ፀገም እዩ። ሕማም ፓርኪንሰን ኣካላትና ከይንቆፃፀር ይገብር፣ ናይ ምዝራብን ምርኣይን ፀገም የስዕብ። በዓልቲ ሓዳርን ኣደ ክልተ ቖልዑትን ዝኾነት ወይዘሮ ክብራ ከበደ በዚ ሕማም ካብ ትተሓዝ 23 ዓመታት ዘቑፀረት ኮይና፣ ከምኣ በዚ ሕማም ንዝሳቐዩ ወገናት ንምሕጋዝ ቅድሚ 11 ዓመት ትካል መሐገዚ ሕሙማት ፓርኪንሰን ኣጣይሻ እያ። እቲ ዘጣየሸቶ ትካል ድማ ኣብዚ ሕጂ እዋን ን700 ዝኾኑ ሰባት እናሓገዘ ይርከብ። ወይዘሮ ክብራ ከበደ በዚ ኣብነታዊ ስራሓ ናይ 2014 ዓ.ም 'የበጎ ሰው' ሽልማት ረኺባ ኣላ።


ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣብ ዝነሃረሉ እዋን ህወሓት፡ ህዝቢ ትግራይ ኣንጻር ሓይልታት ኢትዮጵያ ክኸትት ጻውዒት ኣቕሪቡ። ካብ ማእከላይ እዚ ትግራይ ዝወጸ ዝብል መግለጺ፡ እዚ ተፈንዩ ዘሎ ዳሕራዋይ መጥቃዕቲ፡ ህወሓት ንዓለምለኸ ጻውዒት ሰላም ኣብ ዝተቐበለሉ እዋን`ዩ ይብል። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ንዳግም ምጅማር ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ንህወሓት ክኸስስ ጸኒሑ`ዩ። ንጻውዒት ሰላም ብምንጻግ'ውን ከሲሱ። ክልቲኦም ወገናት ነቲ ነሓሰ 24 ዝደገሰ ኲናት መን ጀሚርዎ ኣብ ዝብል ነንሕድሕዶም ይካሰሱ። ብዛዕባ ጠንቂ ምድጋስ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ርእይትኡ ክህብ ዝተሓተተ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ማይክ ሃመር፡ መቐለ ንዝበጸሓሉ ዳሕራዋይ ዑደቱ ብምውካስ "ኣብ ነሓሰ 2 ምስ ብጾተይ ኮይነ መቐለ ኣብ ዝበጻሕናሉ እዋን፡ ሰበ-ስልጣን ክልል ትግራይ፡ ንተጻብኦታት ይቀራረቡ ከምዝነበሩ ግልጺ`ዩ ኔሩ፡ንሱ ድማ ኣገልግሎታት ናብ ትግራይ ዘይኣቱ እንተኾይኑን ስቓይ ትግራዎት በዚ ዘለዎ ሕማቕ ዝቕጽል እንተኾይኑን ብዝብል`ዩ" ኢሉ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ጀማሪ ኲናት ብዘይምኹናን ንኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ክነቅፍ ጸኒሑ`ዩ።ኣብ ፈረንሳ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ሀኖክ ተፈራ “ክልተ ተቐናቐንቲ ወገናት ፡እቲ ሓደ ግዳይ እቲ ሓደ ግን ወራሪ እናሃለዉ ኣብ ሓደ ሚዛን ተቐምጦም እንተኾይንካ፡ ጸገም ኣለካ"ኢሉ ። ህወሓት ንኤርትራ`ውን ምሉእ ወራር ብምግባር ከሲሱ`ሎ፡ ካብ ኤርትራ ነዚ ዳሕራዋይ ክሲ ዝምልከት ቀጥታዊ መልሲ ኣይተረኽበን። ኣብ ተመሳሳሊ ምዕባለታት ብወገን ትግራይ ወሃብ-ቃል ህወሓትን ኣባል ላዕለዋይ መሪሕነትን ኣይተ ጌታቸው ረዳ ትማሊ ንህሉው ምዕባለታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ብወገን ኤርትራ ምስ ሓይልታት ፈደራልን ሰራዊት ክልል ኣምሓራን ንዝወረዶም ዘሎ መጥቃዕቲ “ንምክት ኣለና” ክብል ተዛሪቡ። “ጸላእቲ ትግራይ ንምብርካኽ ኩሉ ዝከኣሎም ሓይሊ ኣውፊሮም ኣለዉ” ዝበለ ኣቶ ጌታቸው፡ ብዛዕባ ብመርማሪ ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ ጸብጻብ ኣመልኪቱ’ውን ጠቒሱ ነይሩ። ኣቶ ጌታቸው በቲ ኮሚተ ብሓይልታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተፈጺሞም ዝተባህሉ ከበድቲ ጥሕሰታት ውድቡ ከም ዝሰማምዓሎም ድሕሪ ምግላጽ፡ ብዛዕባ ብትግራይ ተፈጺሙ ዝተባህለ ግን ዓበይቲ ዕቃበታትን ዓቢ ፍልልያትን ከም ዘሎ ጠቒሱ። ወሲኹ እቲ ወሃብ-ቃል እቲ ጉዳይ ብዘይሻራዊ ኣካል ክጻረ ከም ዝዕድሙ ገሊጹ። ብኻልእ ወገን ኤርትራ ናብቲ ግጭት ምእታዋን ኣብ ክልል ትግራይ ሰፊሕ መጥቃዕቲ ምኽፋታን ህወሓት ዝገለጸ ኮይኑ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ማይክ ሃመር`ውን ወተሃደራት ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ምእታዎም ሃገሩ ከም እትፈልጥ ብምግላጽ ንዕኡ ኮኒኑ`ሎ።ማይክ ሃመር “እዚ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከም ዝኾነን ደው ክብል ከምዘለዎን ምስ ኣስመራ ብቐጥታ ክዘራረቡ ዝኽእሉ ኣካላት ከፍልጡ ነተባብዕ" ኢሉ ። ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ እቲ ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘይምኽኑይ ዘረባ`ዩ ተዛሪቡ ኢሉ። ኣስዒቡ፡ እቲ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ፡” ናይ ህወሓት ዘይቅየር ወተሃደራዊ ዕላማ፡ ብምስጢር ሒዝዎ ምጽንሑ ደንጉዩ ኣሚኑ`ሎ" ክብል ገሊጹ። ማይክ ሃመር ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዝገበሮ ዑደት ኮነ ድሕሪ ዑደቱ ብዛዕባ ዝሃቦ መብርሂ፡ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮነ ካብ ህወሓት ክሳብ ሕጂ ዝተባህለ ነገር የለን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ`ዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን ዝርከበሉ ደረጃን ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ`ሎ።


እስራኤል ኣሸሓት ኢትዮጵያውያን ኣይሁድ ተእቱ`ላ

እስራኤል ኣሸሓት ኢትዮጵያውያን ኣይሁድ ተእቱ`ላ። እስራኤል ኣሸሓት ኢትዮጵያውያን ናብ ሃገራ ናይ ምግዓዝ ፕሮጀክት ዳግም ትቕጽለሉ ዘላ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ኲናት ኣብ ዝነሃረሉ እዋን`ዩ። ገለ ካብኣቶም ድማ ን10`ታት ዓመታት ተፈላልየን ዝጸንሓ ስድራቤታት`የን። ዕላማ እቲ ናይ ሕጂ በረራ ነቶም ካብ ስድራቤቶም ተፈላልዮም ዝጸንሑ ዝተረፉ 3-ሺሕ ኢትዮጵያውያን ምስ ስድራቤቶም ንምትእኽካብ ምዃኑ ሰበ-ስልጣን እስራኤል ኣፍሊጦም ኣለዉ። ነቶም ሓደሽቲ መጻእቲ እንቋዕ ደሓን መጻኹም ኢላ ዝተቐበለቶም ሚንስትር ምጽንባር እስራኤል ፐኒና ተማኖ ሻታ`ያ፡ ንባዕላ ቆልዓ ኮይና ካብ ኢትዮጵያ ዝመጸት`ያ። ገለ ኢትዮጵያውያን እስራኤላውያን ተሓለቕቲ፡ እስራኤል ነቶም ኣብ ዞባ ኲናት ትግራይ ተቐርቂሮም ዘለዉ ኣሸሓት`ውን ናይ ምውጻኣ ግዴታ ኣለዋ ይብሉ።


ኲናት ክልል ትግራይ ንሞት ኣብ እዋን ወሊድ የጋድድ

ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝተወልዐ ኲናት መጠን ሞት ኣደታት ኣብ እዋን ወሊድ ብሓሙሽተ ዕጽፊ፣ ከምኡ ድማ ሞት ህጻናት ብኣርባዕተ ዕጽፊ ክዓቢ ምኽንያት ከም ዝዀነ፡ ምስ መቐለ ዩኒቨርስቲ ብምትሕብባር ኣብ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ተሓቢሩ። ንኽልተ ካብቶም ኣብቲ መፅናዕቲ ዝተሳተፉ ኣባላት ኣዘራሪብና ኣለና።


“ናብ ምሉእ ኲናት ዝለሓመ ብወገን ኤርትራ መጥቃዕቲ ተፈንዩና” ኣይተ ጌታቸው ረዳ

ሎሚ ሰሉስ ብዝተፈላለየ ግንባራት ብወገን ኤርትራ መጥቃዕቲ ከም ዝተፈነዎምን ናብ ምሉእ ኲናት ዘምርሐ ግጭት ምውላዑን ንወሃቢ ቃል ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ጸብጺቡ። ኣይተ ጌታቸው ነቲ መግለጺ ብመገዲ ናይ ትዊተር ገጹ ኣቢሉ ዝዘርግሖ ክኸውን እንከሎ፡ ነቲ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ብናጻ ምንጪ ከረጋግጾ ከም ዘይከኣለ ሓቢሩ። እቲ ወሃብ-ቃል ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቱ፡ ብወገን ኤርትራ ነቲ ኲናት ሰራዊት ሚሊሻ ፋኖን ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን’ውን ከም ዝተጸንበሩዎ ኣመልኪቱ ኣሎ። ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ግብረ-መልሲ ንምስማዕ ካብ ወሃብ-ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ለገሰ ቱሉ፣ ወሃብ-ቃል ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኮለነል ጌትነት ኣዳነ፣ ወሃቢት-ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ቢልለኔ ስዩምን ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀልን ዝገበሮ ፈተነ ከም ዘይሰልጠ ኣመልኪቱ። መንግስቲ ካናዳ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ "ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ኣብ ትግራይ ዝተወለዐ ውግእ፡ ንዕቑር ሰራዊት ተኽትት ኣላ" ክብል ንዝሃቦ መጠንቀቕታ ጕዕዞ፡ ኣቶ የማነ ገ/መስቀል ብግዲኡ "ዝተወሰኑ ኣባላት ዕቑር ሰራዊት ከም ዝተጸውዑን ንምሉእ ህዝቢ ከዕጥቑ ግን ጻውዒት ከም ዘይቀረበ" ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ጠቒሱ። ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ካብ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዙ ኣዕሪፉ’ዩ ጸኒሑ። 24 ነሓሰ ዝተወልዐ ዳግመ-ኲናት ግን ህይወት ኣሽሓት ክወስድን ከመዛብልን ከም ዝኽእል ተዓዘብቲ ስግኣቶም ይገልጹ። ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት መብርሂ ንምርካብ ዝገበሮ ፈተነ ኣይሰለጠን። ኣብ ቀጻሊ ግን ምስ ምዕባለታት ዝኸይድ ሓበሬታ ክንህብ ምዃንና ንሕብር። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ንጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር፡ ሰራዊት ኤርትራ ንዶብ ኢትዮጵያ ምስጋሩ ብወገን መንግስቲ ኣመሪካ ከም ዘረጋግጹ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣመልኪቱ። እቲ ንዘተ-ሰላም ንምስላጥ ምስ ዝተፈላለዩ ወገናት ኢትዮጵያ ርክብ ከካይድ ዝጸንሐ ፍሉይ ልኡኽ፡ “ኵላቶም ናይ ደገ ሓይልታት መሬታዊ ዶባት ኢትዮጵያ ከኽብሩን ነቲ ኲናት ዘጓሃሃር ስጕምቲ ካብ ምውሳድ ክቝጠቡን” ኣዘኻኺሩ። ነቲ ብወገን ኤርትራ ዝተራእየ ምስጋር ዶባት መንግስቶም ብትሪ ከም ዝዅንኖ’ውን ኣመልኪቱ ኣሎ። ሮይተርስ ግብረ-መልሲ ኤርትራ ንምስማዕ ዝገበሮ ፈተነ ከም ዘይሰለጦ ሓቢሩ'ሎ።


ትግራይ ብኸቢድ ሕፅረት መድሃኒታት ትሽገር

ድሕሪ ምውላዕ ኲናት ናብ ክልል ትግራይ ዝኣቱ መድሃኒታት ኣዝዩ ውሑድ ብምዃኑን ካብተን ዝነበራ ወሃብቲ ኣገልግሎት መድሃኒታት ካብ ኣገልግሎት ወፃኢ ብምዃነን ኣብቲ ክልል ዓቢ ሃጓፍ ፈጢሩ ምህላዉ ማሕበር ፋርማሲ ትግራይ ሓቢሩ።


ተወላዶ ትግራይ ተታሒዞምሉ ዝነብረ መዓስከር ሰመራ ምሉእ ብምሉእ ምዕጻው ኮሚሽን ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ

ኣብ ክልል ዓፋር ተወላዶ ትግራይ ተታሒዞምሉ ዝነበረ መዓስከር ሰመራ ሙሉእ ብሙሉእ ከምዝተዓፀወ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። መንግስቲ ክልል ዓፋር ብመሰረት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዝሃቦ ምኽሪ፣ ኣብቲ መዓስከር ንዝነበሩ ተወላዶ ትግራይ ፈቲሑ ናብ መንበሪኦም ክምለሱ ብምግባሩ ድማ ናእዳን ኣፍልጦን ከምዘውህቦ ናይቲ ኮሚሽን ምኽትል ዋና ኮሚሽነር ራኬብ መሰለ ገሊፀን። ክልል ዓፋር ብወገኑ እቶም ኣብ መዓስከር ሰመራ ዝነበሩ ተወላዶ ትግራይ ናብ መንበሪኦም ዝተመለሱ ቀዲሙ ብዝተትሓዘ ትልሚ እምበር እቲ ኮሚሽን ብዝሃቦ ምኽሪ ኣይኮነን ኢሉ።


“ኤርትራ ሰራዊት ተኽትት” መንግስታት ካናዳን ብሪጣንያን

ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዳግማይ ድሕሪ ዝተወልዐ ኲናት፡ መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ንክኸተት ክዳሎ ጻውዒት የካይድ ምህላዉ ንመንግስታት ካናዳን ብሪጣንያን ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ጸብጺቡ። እዚ ናይ ክተት ጻውዒት ተስፋ ተነቢሩሉ ዝነበረ ዘተ-ሰላም ኢትዮጵያ ድሕሪ ምትእጕጓሉን ብወገን ህወሓት ዝቐረበ ሓድሽ ጻውዒት ሰላም ኣብ ዘይሰለጠሉን እዋን’ዩ። መንግስታት ካናዳን ብሪጣንያን ብዛዕባ ጕዕዞ ናብ ኤርትራ ኣመልኪተን ንዜጋታትን ኣብ ዘውጽአኦ ናይ መጠንቀቕታ መዘኻኸሪ፡ ኣብ ኤርትራ ብዝወጸ ዘዋሪ ናይ ክተት መምርሒ ዜጋታትን ናብታ ሃገር ምስ ዝገሹ ዝያዳ ጥንቃቐ ክግበሩን ብሰንኪ’ቲ ዝርአ ዘሎ ምንቅስቓሳት ድማ ዝበርትዐ ናይ ጸጥታ ቍጽጽር ክስዕብ ከም ዝኽእልን ኣመልኪተን። ኣብ ተመሳሳሊ ዜና ኣገልግሎት ዜና ቢቢሲ፡ ኤርትራ ዕቑር ሰራዊታ ንክኸተት ጸዊዓ ኢሉ ንዝዝርግሖ ዜና፡ ሓላፊ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ኣቶ ጳውሎስ ነታባይ፡ “ናይ ቀደም ስእሊ ተጠቒምካ ዝግበር ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ዜና” ክብል ኣብ ናይ ትዊተር ጽሑፉ ምላሽ ሂቡ ነይሩ።


ምርኢት ስእሊ ንዝኽሪ እሱራት ጋዜጠኛታት ኤርትራ

ሰንበት 18 መስከረም 2001 ኣብ ኤርትራ ጋዜጣታት ብሕቲ ዝተዓጽዋሉን ላዕለዎት ፖለቲካውያን መራሕቲ ዝተኣስሩሉን ዕለት’ዩ። ነዚ ኣጋጣሚ ምርኵስ ብምግባር ሎሚ ኣብ ዩኒቨርስቲ በርክሊ ካሊፎርኒያ ሜሮን ሰመዳር ምስ ፐን ኤርትራ ብምትሕብባር ናይቶም እሱራት ጋዜጠኛታት ስእላዊ ምርኢት የካይድ ኣሎ።


ጋዜጣዊ መግለፂ ኣይተ ጌታቸው ኣብ ህሉዊ ኵነታት ኢትዮጵያ

ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ክልል ትግራይን ወሃብ-ቃል ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ፡ ንህሉዊ ፖለቲካዊ ምዕባለ ኣመልኪቶም ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም ነይሮም። ኣይተ ጌታቸው ብዛዕባ ብውድቦም ዝቐረበ ፃውዒት ምቍራፅ ተፃብኦን ምቕባል ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝምእከል ዘተ-ሰላም ኣመልኪቶም’ውን ጠቒሶም ኣለዉ።


ኣመሪካ: ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝቐጸለ ውግእ ከምዘተሓሳሰባ ትማሊ ገሊጻ

ኣመሪካ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝቐፀለ ውግእ ከምዘተሓሳሰባ ትማሊ ገሊፃ።እዚ ዝኸውን ዘሎ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክልቲኦም ወገናት ናብ ሰላም ክቐርቡ ድፍኢት ኣብ ዝገብርሉ ዘለው እዋን እዩ። ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኔድ ፕራይስ"ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ወታሃደራዊ ምንቅስቓስ ኣተሓሳሲቡና ኣሎ።ዳግም ንዝጀመረ ውግእ ብፅኑዕ ንኹንኖ’’ ኢሎም ። "እዚ ተግባር እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሰበስልጣን ክልል ትግራይን ንልዝብ ሰላም ድልየቶም ምስ ዝገለፅሉ ዝኸይድ ኣይኮነን’’ኢሎም። ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር ንኽልተ ሰሙን ኣብቲ ዞባ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ሓይልታት ትግራይ ከምኡ እውን ምስ ዲፕሎማት ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ክዘራረቡ ቀኒዮም ኣለው። እቶም ፍሉይ ልኡኽ ክልቲኦም ወገናት ወታሃደራዊ መጥቓዕቶም ብዘይውዓል ሕደር ጠጠው ከብሉን ብዲፕሎማሲ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቢሎም ተላዚቦም ክሰማምዑን ይፅውዑ። መራሕቲ ክልል ትግራይ ብሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝምራሕ ዝርርብ ንምስታፍ ቅሩባት ምዃኖም ገሊፆም እዮም። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ብረቡዕ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ መስርሕ ሰላም ቅሩብ ምዃኑ ገሊፁ፤ይኹን እምበር ኣብ ከተማ መቐለ ረቡዕ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ድሮን ዓሰርተ ሰባት ተቐቲሎም። ኣብ ተመሳሳሊ ምዕባለ፡ ሓድሽ ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ ነቶም ካብ መዝነቶም ዝተሰናበቱ ኡሁሩ ኬንያታ ንዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ክመርሕ ሸይሞም። ምርቋሕ ኬንያታ ነዚ ሓድሽ መዝነት ክፍሊ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ ምክትታል ኣፍሪቃን ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ኤውሮጳዊ ሕብረትን ብሓጎስ ከም ዝቕበሉዎ ኣመልኪቶም ኣለዉ። ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝምእከል ዘተ ሰላም ብምሉእ ከም ዝድግፉ’ውን ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ብመገዲ ወሃብ-ቃሎም ስቴቨርን ዱጃሪክ ኣቢሎም ጠቒሶም ኣለዉ። እቲ ወሃብ-ቃል ከም ዝገለጾ እቲ ምዕባለታት ግዜ ዘይህብ ብምዃኑ ቅልጡፍ ምቍራጽ ተጻብኦታት ክግበር ጸዊዖም።


ኢትዮጵያ: ኲናት ኣሉታዊ ጽልዋ ኣብ ቁጠባ የሕድር

ኣብ ክልል ትግራይ ኲናት ዳግማይ ኣብ ዝተወለዓሉን ካብቲ ግንባራት ኲናት ርሒቆም ዘለዉ ዜጋታት ንሰላም ብምጽዋዕ ኣብ ዝረብረብሉን ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ሓደ እዋን ኣብ ኣፍሪቃ ሓደ ካብቲ ብፍጥነት ዝዓቢ ዝነበረ ቁጠባ ኢትዮጵያ ቃልሲ ይርከብ። ኢትዮጵያውያን ኣብ ውሽጢ 10- ዓመታት እቲ ዝለዓለ ዝቅባበ ገንዘብ ኣጋጢምዎም'ሎ።እዚ ምስ ቀይድታት ሸርፊ ወጻኢ ዝተዋህለለ ዕዳ መንግስቲን ንጻዕርታት ኲናት ዘውጽኦ ኣዝዩ ብዙሕ ገንዘብን ዝምልከቱ ጸብጻባት'ዉን ሓዊሱ ኣሎ። ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣብ መጀመርታ ዓመት ንምክልኻል ዝተሰለዓ ተወሳኺ 1.7 ቢልዮን ዶላር በጀት ኣጽዲቑ'ዩ። ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ነታ 110-ሚሊዮን ህዝቢ ዘለዋ ሃገር ዕምባባ ዝመሰል ምስሊ ይህብዋ። እንተኾነ ኣብዚ ወርሒ'ዚ ዝተኻየደ ኣኼባ ማሕበር ቁጠባ ኢትዮጵያ እታ ሃገር ትሕሰ ከም ዘላ ንጹር ጌሩ'ሎ።