ሮቤል ተኽለሚኪኤል፡ ሓለቓ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ሊጋት ኣውሮጳ ንርእዮዶ ንኸውን?

ሓለቓ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ሮቤል ተኽለሚኪኤል ኣብ 2000 እዩ ኣብ ኣስመራ ንእሽተይ ገጀረት ተወሊዱ። ሮቤል ዓበይቲ ኣሕዋቱ ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ ስለዝነበሩን፡ ብዓቢኡ እቲ ንሱ ዝዓበየሉ ከባቢ ገጀረት ብዙሓት ተጻወትቲ ዝፈረይሉን ስለዝነበረ’ዩ ካብ ንእስነቱ ፍቕሪ ኵዕሶ እግሪ ክሓድሮ ዝጀመረ። በዚ ኸኣ፡ ኣብ ገዛውቱ ጸወታ ኵዕሶ ዝጀመረ ሮቤል፡ ናብ ጋንታ ገጀረት፡ ድሒሩ ኸኣ ናብ ዓባይ ጋንታ ክለብ ቀይሕ ባሕሪ [ኤልፓ] ብምጽንባር ኣብ ማእከል ስታድዮም ኣስመራ፡ ብውሕሉል ኣጸዋውታኡ ክእለቱ ኣመስከረ፤ ኣብ ሓጺር ግዜ ኸኣ ኣብ ኣዒንቲ ኣሰልጠንቲ ሃገራዊት ጋንታ ክኣቱ ከኣለ። ደጋፊ ጋንታ ኣርሰናል ሮቤል፡ ኣድናቒ ሃንዳሲ ማእከል ሜዳ ኣርሰናልን ስጳኛን ዝነበረ ሰስ ፋብሪጋስ’ዩ፤ ካብዚ ድርኺት’ዚ እዩ ድማ ማልያ ቍጽሪ ኣርባዕተ ከም ዝፈቱ ዘዕልል። ሮቤል፡ ኣብ 2019 ኣብ ዩጋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ሴካፋ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ተዓዋቲት ብሩር መዳልያ ንኽትከውን ብሉጽ ብቕዓት ከርኢ እንከሎ፡ ንሱ ብውልቁ ኰኾብ ተጻዋቲ እቲ ውድድር ኰይኑ ተሸለመ። ኣብ ቦታ ምክፍፋል ብዘርእዮ ብሉጽ ክእለት፡ ሮቤል፡ ኣብ ኣዒንቲ ብዙሓት ጋንታት ስለዝእተወ፡ ካብ ክለብ ቡና ናይ ኢትዮጵያ ጻውዒት ቀሪቡሉ፣ ምስታ ጋንታ ክጽንበር ኣብ ስምምዕ በጽሐ። ምስ ጋንታ ቡና ተሰሊፉ ኣንጻር ሰበታ ከነማ ኣብ ዝነበረ ግጥም፡ ካብ ፍርቂ ሜዳ ዘመዝገባ ሸቶ’ውን ብሱፐር ስፖርት ዝበለጸት ሸቶ ናይ ሓደ ዓመት ኰይና ዋንጫ ክሽለም ክኢሉ’ዩ። ሮቤል ተኽለሚኪኤል፡ ነዚን ንናይ ሕጂ ተመኵሮኡን ትዕዝብቱን ኣብ ዝምልከት ዛዕባ ምስ ቢቢሲ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ይስዕብ፤ ቢቢሲ፡ ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ክትስለፍ ዝጀመርካሉ ካብ መዓስ እዩ? ሮቤል፡ ኣብ 2016 ተዓሊም ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምውሳድ ኣብ መበል 30 ዙርያ ምስ ኵሎም ስፖርተኛታት [ምስ በዓል ናትናኤል፡ ቢንያም ግርማይ] ናብ ኣፍዓበት ኬድና ኣብቲ ዓመት’የ ምስ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ፈሪመ። ምስ ቀይሕ ባሕሪ ክልተ ዓመታት ምስ ተጻወትኩ ኸኣ፡ ብ 2018 ካብ ሃገራዊት ጋንታ ትሕቲ 20 ዓመት ጻውዒት ቀሪቡለይ። ኣብታ ጋንታ ንኽንምረጽ መጀመርታ ናይ ዞባታት ውድድር ኢና ኣካይድና፣ ኣነ ንዞባ ማእከል ወኪለ ተወዳዲረ ዋንጫ ወሲድና፡ ድሕሪ’ዚ’የ ተመሪጸ። ንሃገራዊት ጋንታ ወኪለ ኸኣ ናብ ዩጋንዳ ገይሸ፣ ኣብ መጻረዪ ዋንጫ ዓለም’ውን ኣብ ጐድኒ በዓል ሄኖክ ጐይትኦም ዝርከብዎም ፕሮፈሽናል ተጻወትቲ ብምዃን ኣብ ኣስመራን ኣብ ናሚብያን ተጻዊተ። ኣብ 2019 ኣብ ዓባይ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ዩጋንዳ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኸኣ ኣብ ትሕቲ ናይ 23 ዓመት ንሃገረይ ወኪለ ዝተፈላለየ ጸወታታት ኣካይደ። ቢቢሲ፡ ኣብ 2019 ኣብ ዩጋንዳ ኣብ ዝተኻየደ  ውድድራት ሴካፋ ኤርትራ ብሩር መዳልያ ክትረክብ እንከላ ንስኻ ዝበለጸ ተጻዋታይ እቲ ውድድር ክትበሃል ክኢልካ ኢኻ? ሮቤል፡ ኣብቲ ውድድር ኣብ ናይ ምድብ ጸወታ ምስታ ኣአንጋዲት ሃገር ዩጋንዳ እዩ በጺሑና፣ ብሓቂ ክብድ ዝበለ ጸወታ’ዩ ነይሩ። ኣነ ከም ሮቤል ክርእዮ እንከለኹ ኣብ ተጻወታ ዓቢ ኒሕን ዘይተሳዓርነትን’ዩ ነይሩና፣ ኣብቲ ጸወታ ተሳዒርና ኢና፡ እቲ ጸወታ ኣዝዩ ጽቡቕ ካብ ምንባሩ ዝተለዓለነ ግን ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ዩጋንዳ ኣብ መዛዘሚ ምስ ሃገራዊት ኤርትራ ኢና ክንራኸብ ኢሉ ብርእሰ ተኣማንነት ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቡ። ከምቲ ዝበሎ ኸኣ ኰይኑ ኣብ መዛዘሚ ደጊምና ተራኺብና። ካብ ሽዑ ጀሚሩ’ዩ ካብ ዝተፈላለያ ጋንታታት ጻውዒት ዝቐርበለይ ነይሩ፣ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ዩጋንዳ ዴንማርካዊ’ዩ ነይሩ፣ ንሱ’ውን ንዓይ ትኸውን ጋንታ ክረኽበለይ ምዃኑ ንኣሰልጠንተይ ሓቢርዎም ነይሩ። ካብ ኣፍሪቃውያን ጋንታታት’ውን ሓያለ ጻውዒታት ቀሪቡለይ ነይሩ። ብሉጽ ተጻዋታይ ናይቲ ውድድር ክኸውን ምኽኣለይ፡ ብሓፈሻ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ብምዃን ካብ ዝበጻሕክዎ ደረጃ እታ ደስ ትብለኒ ህሞት’ያ ክብል እኽእል። ቢቢሲ፡ ካብ ንእስነትካ ኢኻ ሓለቃ ጋንታ ኴንካ፣ እዚ ካብ ምንታይ እዩ? ሮቤል፡ ሓለቃ ጋንታ ካብ ሳልሳይ ዲቪዥን እንከለኹ’የ ኰይነ። ብሓቂ ኣነ ሓለቃ ጋንታ ናይ ምዃን ባህጊ የብለይን። እንተዀነ፡ ካብ ሳልሳይ፡ ካልኣይ ዲቪዥን ከምኡ እናበለ ኸአ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ሓለቓ ጋንታ ክኸውን ክኢለ። ንኣብነት ኣብ ኣስመራ ኣንጻር ናሚብያ መጻረዩ ዋንጫ ዓለም ኣብ ዘካየድናሉ፡ ሄኖክ ጐይትኦም እንከሎ ከመይ ኢሉ ሮቤል ሓለቃ ጋንታ ይኸውን ዝብል ዘረባታት ነይሩ’ዩ። ባህርያተይ ኣብ ሜዳ ካብ ብንእሽተይ ክስዓር ኣይፈቱን’የ፣ ዝዀነ ሰብ ክስዓር ኣይደልይን’ዩ፡ ኣነ እንተተሳዒረ ድቃስ’ዩ ዝኣብየኒ። ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ሓለቃ ምስ ኰንኩ ኸኣ ኣሰልጠንቲ ዘይብሉ፡ ንተጻወትቲ ናብ ክፍለይ ጸዊዐ ኣኼባ ይገብረሎም’የ፤ ንሓድሕድና ኸኣ መን እንታይ ጸገማትን ጕድለታትን ከምኡ ኸኣ ብልጫታታት ኣለዎ ኣዕሚቝና ኢና ንመያየጥ። ሓደ መዘናኻ ጕድለታት ክነግረካ እንከሎን እቲ ሓበሬታ ብኣሰልጣኒ ክመጽኣካ እንከሎን በበይኑ’ዩ። እዚ ኸኣ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ንጥቀመሉ ኢና። እዚ ዅሉ ተደሚሩ ክኸውን ይኽእል’ዩ እቲ ሓለቃ ጋንታ ክኸውን ዘኽኣለኒ። ቢቢሲ፡ ምስ ቡና ተሰሊፍካ ኣብ ልዕሊ ሰበታ ከነማ ዘመዝገብካያ ሸቶ ንውድድር ዝበለጸት ሸቶ ፑሽካሽ ክትወዳደር ብብዙሓት ጐስጓስ ተጀሚሩ ነይሩ፣ ንስኻ ኸ ‘ታ ሸቶ ከመይ ኢኻ ትገልጻ? ሮቤል፡ ዓሚ ኣብ ልዕሊ ክለብ ሰበታ ዘመዝገብክዋ ሸቶ ክሳብ ሕጂ ካብ ዘመዝገብክወን እታ ዝጸበቐት እያ። ኣብኣ ደው ክብል ግን ኣይደልይን’የ ብሕጂ ካብኣ ትበልጽ ሸቶ ከመዝግብ እደሊ’የ። ምስ ክለበይ ይዅን ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ልምምድ እንከለኹ ካብ ፍርቂ ሜዳ ዘመዝግቦ ሸቶ ነይሩ’ዩ። ብሱፐር ስፖርት ናይ ሓደ ዓመት ዝበልጸት ሸቶ ፕሪምየርሊግ ኢትዮጵያ ተባሂላ ዋንጫ ክሽለመላ ክኢለ’የ፤ እቲ ናይ ፑሽካሽ መደብ ግን ክሳብ ሕጂ ዝፈለጥክዎ ነገር የለን። ቢቢሲ፡ ካብ ተጻወትቲ ዓለም እተድንቘን ጽልዋ ኣሕዲሩለይን እትብሎን ተጻዋቲ መን’ዩ? ሮቤል፡ ኣነ ደጋፊ ኣርሰናል’የ ካብ ተጻወትቲ ኸኣ ንፋብሪጋስ’የ ዘድንቕ፡ ካብኡ ዝተላዓለ እየ ኸኣ ማልያ’ውን ቍጽሪ ኣርባዕተ ዝፈቱ። ኣብ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ሃገራዊት ጋንታን ማልያ ቍጽሪ ኣርባዕተ’የ ዝኽደን። ንሰስ ፋብሪጋስ ዝፈተኽሉ ምኽንያት ምናልባት ክልቴና ኣብ ሓደ ቦታ ስለንጻወት ክኸውን ይኽእል እዩ። ናብ ክለብ ቡና ምስ መጻእኩ’ውን ማልያ ቍጽሪ ኣርባዕተ ንኽለብሳ ዘይገበርክዎ ነገር ኣይነበረን፣ ክሳብ ሕጂ ግን ክረኽባ ኣይከኣልኩን ዘለኹ። ቢቢሲ፡ ኣብዛ ክለብካ፡ ቋንቋ ኣምሓርኛ የሸግረካ ዶ? ሮቤል፡ ኣብ መጀመርታ ብሰንኪ ቋንቋ ናብ ኣስመራ ክምለስ ዝሓሰብክሉ ነይሩ’ዩ። ሕጂ ግን ክረዳዳእ ስለዝኽእል ዋላ ኩንትራተይ ንኸሐድስ በይነይ እዩ ዝኸይድ። ኤጀንት ኣላትኒ፡ እቲ ቋንቋ ስለዝመለኽክዎ ግን ሕጂ ኣይሽገርን’የ። ቢቢሲ፡ ንሃገራዊት ጋንታ ካብ ዘሰልጠኑ ኣሰልጠንቲ ንመን ተድነቕ? ካብ ተጻወትቲኸ? ሮቤል፡ ኣነ ንዳኒኤል ዮሃንስ [ግራይ] እየ ዘድነቕ። እቲ ናቱ ዓይነት ኣጸዋውታን ፍልስፍናን ኣዝዩ’ዩ ዝምስጠኒ። ኣብ ሃገራዊት ጋንታ’ውን ጽቡቕ ውጽኢት ተራእይዎ’ዩ። ኣለምሰገድ ኤፍሬም፡ መኮነን ዘውደን ካልኦትን’ውን ኣለዉ፣ ሕልፊ ኵሎም ግን ንዳኒኤል ዮሃንስ’የ ዘድንቕ። ቢቢሲ፡ ሕጂ ካብ ዝጻወቱ ካብ ዘለዉ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራኸ? ሮቤል፡ ዓብለሎም ተኽለዝጊ [ኣምበስ] ከምኡ ኸኣ ዓሊ ሱሌማን ኣዝዮም’ዮም ዝምስጡኒ። ቢቢሲ፡ ፍቃደኛ እንተዄንካ ደሞዝካ ክንደይ’ዩ?  ክፍሊት ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ ምስቲ ኣብ ዓለም በጺሕዎ ዘሎ ንምንጽጻር ጥራይ እዩ? ሮቤል፡ ኣብ መጀመርታ ምስ ቡና ኩንትራት ኣብ ዝፈረምክሉ ንወርሒ  30 ሸሕ ብር’የ ዝክፈል ነይረ። ንኽልተ ዓመት ኸኣ ብኸምኡ ከይደ፡ ሕጂ ሓድሽ ኩንትራት ኣብ ዝፈረምክሉ ግን ንወርሒ 120 ሽሕ ይኸፍል ኣለኹ። ኣብ መጀመርታ ፕሮፈሽናል ተጻዋታይ ናይ ምዃን ባህጊ ስለዝነበረኒ’ዩ እምበር ኣብዛ ጋንታ ብ30 ሽሕ ዝጻወት ተጻዋታይ ኣይነበረን። ቢቢሲ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብደረጃ ኣፍሪቃ ብዙሕ ዓወታት ከተመዝግብ ኣይትርአን’ያ፤ እቲ ምኽንያት እንታይ’ዩ ትብል? ሮቤል፡ ብናተይ ትዕዝብቲ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ እቲ ዝበዝሕ ሓይላ ኣብ ውድደራት ሴካፋ’ዩ። ንመጻረዪ ዋንጫ ዓለም ከኣ ጸወታ ተካይድ፡ ስለዚ እቲ ቀንዲ ድኽመት ኰይኑ ዝስምዓኒ ዋሕዲ ውድድራት እዩ። ቦርድ ናይዛ ጋንታይ ናይ ሃገራዊት ጋንታ ጸወታ የብልካን ድዩ እናበሉ’ዮም ብተደጋጋሚ ዝሓቱኒ። ብኻልእ ጋንታ ጠመተ ክትረክብ እንተዄንካ፡ ምስ ሃገራዊት ጋንትኡ ክንደይ ጸወታ ተጻዊቱ ዝብል ሓደ ሕቶ ኰይኑ ይልዓል’ዩ። ቢቢሲ፡ ከም ፕሮፈሽናል ተጻዋቲ ብዙሕ ተመኵሮ ደሊብካ ኣለኻ፣ ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ኤርትራ ካብ ተካይዶ ዝነበርካ ኣመጋግባ፡ ኣገባብ ልምምድን ካልእን እንታይ ዝተፈለየ ነገራት ረኺብካ? ሮቤል፡ ብዙሕ ፍልልይ’ዩ ዘለዎ። ኣብ ኣመጋግባ፡ ኣበየናይ ሰዓታት ኢኻ ከተዕርፍ ዘለካ፣ ምስ ክብደት ሰብነትካን ትገብሮ ልምምድን ተራእዩ እንታይ ዓይነት መግብን ፈሳስን ክትወስድ ኣለካ ኣብ ዝብል ብዙሕ ፍልልይ’ዩ ዘለዎ። ጂምናዝየም ክትሰርሓሉ ትኽእል እዋን መዓስ’ዩ፣ ነየናይ ክፋል ኣካላትካ እንታይ ዓይነት ጂምናዝየም ኢኻ ትሰርሕ ክፈልጥ ክኢለ ኣለኹ። ቢቢሲ፡ ምስ ዝተፈላለዩ ፕሮፈሽናላት ተጻወትቲ ናይ ምጽዋት ዕድል ረኺብካ ኢኻ፣ ካብዚ ተበጊስካ  ብቕዓት ናይቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ተጻወትቲ ከመይ ትግምግሞ? ሮቤል፡ ኣብ ኤርትራ ዘለውን ኣብዚ ዘለዉን ተጻወትቲ ኣብ ኣካላዊ ኣቃውማና ኣብ ብቕዓትና ተመሳሰልቲ ኢና። ነዚ ንምርዳእ ከኣ እዘን ክልተ ሃገራውያን ጋንታታት ተጻዊተን ዘመዝገበኦ ውጽኢት ብምርኣይ ክምዘን ይክኣል’ዩ። ኣብ ውድድር ሴካፋ ክልተ ግዜ ተራኺብና ነይርና ኢና። ኣብ መጀመርታ ጸወታ ማዕረ ሰለስተ ብሰለስተ ተፈላሊና [ኣብ ባህርዳር ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ሴካፋ] ኣብ ካልኣይ ጸወታ ግን ብፍጹም ቅላዕ ክንስዕሮም ክኢልና። እቲ ዝልዓለ ብልጫና ኢለ ዝገልጾ ክስዕር’የ ዝብል ዘይሕለል ኒሕ ኣለና፣ እዚ ኸኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ። እቲ ንሶም ንዓና ጸብለል ዝብሉልና ምኽንያት ኸኣ እታ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ብዙሕ ጸወታታት ስለትሳተፍን እቲ ናቶም ሃገራዊ ሊግ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ስለዘበረኽዎን እዮም። ቢቢሲ፡ ኣብ ኤርትራ ካብ ዘለዉ ተጻወትቲ ኣብዛ ጋንታ ምሳኻ ክስለፍ እትሓርዮ ተጻዋታይ መን ኣሎ? ሮቤል፡ ብዘይ ጥርጥር ዓበለሎም ተኽለዝጊ [ኣምበስ] ኣብ ጐነይ ክህሉ ኣዝዩ ባህ ምበለኒ። ቢቢሲ፡ ካብዚ ዘለኻዮ ከዕብየካ ዝኽእል ዕድላት ትረክብዶ? ምኽንያቱ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ተወሊዱ ዝዓበየ ኣብ ዓበይቲ ሊጋት ኣውሮጳ ክጻወት ዝኸኣለ ወይ ዕድል ዝረኸበ የለን። ሮቤል፡ ብዙሕ ርክባት የካይድ ኣለኹ፡ ብዓቢኡ ግን እታ ናተይ ወኪል ወይ ኤጀንት’ያ ሒዛቶ ዘላ፡ ነዛ ዘላ ‘ሲዝን’ ከምዚ ዘለኽዎ ብጽቡቕ እንተወዲአያ ናይ ምውጻእ ዕድል ኣለኒ፣ ምኽንያቱ ኣቐዲመ ርክብ ዝጀመርኩለን ክለባት ኣለዋ። ቢቢሲ፡ ነመስግነካ ሮቤል


በርሀ ጐይትኦም፡ ዋንጫ ኣፍሪቃ ንኢትዮጵያ ካብ ዘዕተሩ ኤርትራውያን ዓሪፉ

ኣብ ውድድር ሳልሳይ ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ንኢትዮጵያ ወኪሎም ካብ ዝተሰለፉ ሸሞንተ ኤርትራውያን ዝዀነ ውሩይ ተጻዋታይ ኵዕሶ እግሪ በርሀ ጐይትኦም [ፓታታ] ኣብ መበል 82 ዓመት ዕድመኡ፡ ብ 16 ሕዳር 2022 ከም ዝዓረፈ ተፈሊጡ። በርሀ ፓታታ፡ ኣብ ቦታ ምክልኻል ተሰሊፉ ዝጻወት ዝነበረ ኰይኑ፡ ኣብቲ ኣብ 1962 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣንጻር ግብጺ ዝተኻየደ መዛዘሚ ጸወታ፡ ብሉጽ ብቕዓት ከም ዘርኣየ መዛጋብቲ ታሪኹ ይሕብሩ ። ኣብታ 12 ኤርትራውያን ተጻወትቲ ዝመረጸት ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጲያ፡ ኣብ መዛዘሚ ግጥም ካብ ዝተጻወቱ ሸሞንተ ቀዳሞት ተሰለፍቲ በርሀ ፓታታ ሓደ እዩ ነይሩ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበርትሉ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ 60ታት- መፋርቕ 70ታት፡ ደረጃ ኵዕሶ እግሪን ብቕዓት ክለባትን ኤርትራ ልዑል ብምንባሩ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ብብዝሒ ካብ ኤርትራ ክትመርጽ ከም ዝኸኣለት ታሪኽ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ የመልክት። በዚ መሰረት፡ ኣብቲ ብጥሪ 1962 ዝተኻየደ ሳልሳይ ውድድር ዋንጫ ኣፍሪካ - ካፍ፡ ዝተሰለፉ ኤርትራውያን ተጻወቲ፡ ጊላሚካኤል ተስፋማርያም [ወዲ ማርያኖ] ሓላው ልዳት፣ ኣስመላሽ በርሀ፡ ክፍሎም ኣርኣያ፡ በርሀ ጐይትኦም [ፓታታ] - ተኸላኸልቲ፣ ተስፋይ ገብረመድህን [ወዲ ቕጭነ] ኢታሎ ቫሳሎ - ኣከፋፈልቲ፣  ተኽለ ኪዳነ [ስልኪ] ኢታሎ ቫሳሎ - ኣጥቃዕቲ ከም ዝነበሩ ታሪኽ እታ ሃገራዊት ጋንታ ይነግር። ብዘይካኦም፡ ብርሃነ በየነ፡ ሃይለ ተስፋጋብር [ዱባ] ነጋሲ ገብረሚካኤል [ወዲ ባኒ] ጸጋይ ተስፋይ [ሸሪፎ] ተቐየርቲ ከም ዝነበሩ’ውን ይፍለጥ። ኣብቲ፡ ሃጸይ ሃይለስላሰ ዝተረኽቡሉ ኣብ ጥሪ 1962፡ ኣብ ስታድዩም ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ መዛዘሚ ጸወታ፡ በርሀ ፓታታ፡ ምስ ድልዳለ ሰብነቱን ብቕዓቱን ሓያል ናይ ምክልኻል ዕማም ከም ዝገበረ ብጾቱ ይምስክሩ። ኣብቲ ጸወታ ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ንሃገራዊት ጋንታ ግብጺ 4 ብ 2 ረቲዓ ዋንጫ ኣፍሪቃ ከም ዝዓተረት ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ነቲ ጸወታ ግብጺ ኣቐዲማ 2 ብ 0 ክትመርሖ ከም ዝወዓለት እዩ ዝፍለጥ። ድሕሪ 74 ደቒቕ ግን ኤርትራውያን ተኽለ ስልኪን ኢታሎን ሓሓንቲ ሸቶታት ኣመዝጊቦም፡ ነቲ ውጽኢት ብምምዕርራይ፡ ናብ ተወሳኺ ግዜ ከምርሕ ገበሩ። ኣብ ተወሳኺ ግዜ ኢታሎ ሓንቲ ወሲኹ፤ ፍሉጥ ኢትዮጵያዊ ተጻዋታይን ደሓር ኣሰልጣኒ እታ ሃገራዊት ጋንታትን ኰይኑ ዝነበረ መንግስቱ ወርቁ ድማ መበል ራብዓይቲ ሸቶ ብምምዝጋብ፡ እታ ሃገራዊት ጋንታ ብሓፈሻ 4 ብ 2 ክትዕወትን፡ ዋንጫ ካብ ኢድ ንጉስ ሃይለስላሰ ክትጭብጥን ኣብቅዑዋ። በርሀ ጐይትኦም ፓታታ፡ ብሓፈሻኡ ንሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ወኪሉ ኣብ ሓሙሽተ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ ክሳተፍ ዝኸኣለ፡ ሓደ ካብ ስሙያት ገዳይም ስፓርተኛታት ኤርትራ እዩ። ጐድኒ ጐድኒ’ቲ ዝሃበበሉ ጸወታ ኵዕሶ እግሪ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ኣብ ዝነበረ ውዳበታት ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ተወዲቡ፡ ምስጢራዊ ስርሓት የካይድ ከም ዝነበረ ታሪኹ የመልክት። ፓታታ፡ ኣብ 1975 ናብ ሜዳ ቓልሲ ተሰሊፉ ክሳብ ናጽነት ኣብ ዝተፈላለየ ኣሃዱታት ተመዲቡ ከም ዝተጋደለ’ውን ይፍለጥ። በርሀ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ካብ 1995-1998 ብደረጃ ምኽትል ፕረዚደት፤ ከምኡ’ውን ኣብ መገዲ ኣየር ኤርትራን በዓል መዚ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ሰሪሑ እዩ። ገዲም ስፖርታውን ተጋዳላይን ነበር በርሀ ጐይትኦም ፓታታ፡ ብሓሙስ 17 ሕዳር ኣብ መካነ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተቐቢሩ።


ስም ተጻዋታይ ማንቸስተር ሲቲ ሃላንድ ንሽወደን ዘስግኣሉ ዘሎ ምኽንያት እንታይ’ዩ?

እቲ ሽወደን ናብ ኣፍቀርቲ ኩዕሶ እግሪ፣ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ዘቕረበቶ ምሕፅንታ ሃላንድ ዝብል ስም ክትጽሕፉ ከለኹም ኣስተብህሉ ዝብል’ዩ። ቦርድ ቱሪዝም እታ ሃገር ክልተ ዘይራኸቡን ኣፈላላይ ዘለዎምን ግን ድማ ብ ‘ሃላንድ’ ዝፀውዑ ነገራት ፈላሊኹም ፍለጡ ዝብል ፃውዒት ኣቕሪቡ ኣሎ። እቲ ሓደ ኣብዚ ዓመተ ውድድር ናብ ማንቸስተር ሲቲ ካብ ዝጽንበር ጀሚሩ ኣብ 15 ጸወታታት 22 ሸቶታት ዘመዝገበ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ብገማግም ባሕሪ ዝፍለጥ ዞባ ሽወደን እዩ። ፍጹም ዘይመሳሰሉ እንከለዉ፡ ኣብ ኢንተርነት ግና ንብዙሓት የደናገሩ ኣለዉ። ነቲ ኣብ ሽወደን ዘሎ ሃላንድ [Halland - በዓል ሓደ ፊደል ‘a’ ን ክልተ ፊደላት ‘l’ን] ብዝብል ዝፍለጥ ገማግም ባሕሪ ዝደሊ ሰብ ፡ ነቲ ስም ክፅሕፍ ከሎ ቀሊል ናይ ፊደላት ኣጸሓሕፋ ጌጋ እንተፈጢሩ፡ ነቲ ገማግም ባሕሪ ዘይኮነስ ኣብ ክንድኡ ማእለያ ዘይብሉ ስእልታት ኖርወጃዊ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኤርሊንግ ብራውት ሃላንድ ክረክብ ተኽእሎ ኣሎ። ሓላፊ ቦርድ በጻሕቲ ሽወደን ኣብዚ ጉዳይ ኣምሪሩ ይዛረብ። ዳይረክተር ‘ቪዚት ሃላንድ’ ጂሚ ሳንድበርግ፡ ናብ እንግሊዛውያን፣ ጋዜጠኛታትን ኣብ መላእ ዓለም ናብ ዝርከቡ ኣፍቀርቲ ኩዕሶ እግሪን ኣብ ዝፀሓፎ ቅሉዕ ደብዳበ፡ ነቲ ፅሑፍ ጽሒፎም ቅድሚ ምልኣኾም ፊደላት ደጊሞም ከረጋግፁ ሓቲቱ’ሎ። "ንሕና ሃላንድ [Halland- ደድሕሪ ፊደል ‘H’ ሓንቲ ‘a’ ክልተ ‘l’ ዘለዎ] ኢና። ንሱ ሃላንድ [Haaland - ደድሕሪ ፊደል ‘H’ ክልተ ‘a’ ሓደ ‘l’ ዘለዎ] እዩ። ተፈታውነት ናይቲ ተፃዋቲ ኩዕሶ እግሪ ንህላወና ኣብ ኢንተርነት ምሉእ ምሉእ ብምሉእ ይጭፍልቖ ኣሎ" ክብል ጽሒፉ። “ኩሉ እቲ ንዞባ ሃላንድ [Halland] ንምልላይ ዝገበርናዮ ጻዕርታት ብቕልጡፍ ይሃስስ ከምዘሎ ንርኢ ብምህላውና ተስፋ ንቖርፅ ኣለና" ክብል ሓቢሩ። "ዝኾነ ነገር እንተዘይተገይሩ፡ እታ ተፈታዊት ዞባና ኣብ ዛንታታትን ጥንታውያን ቅዱሳት መጻሕፍትን ጥራይ እትፍለጥ ዝተረሰዐት ኣትላንቲስ ክትከውን ኣብ ሓደጋ ከምዘላ ኢና ንሰግእ" ሳንድበርግ ንቢቢሲ ኒውስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ነታ ኣብ ሽወደን እንነብረላ ውቁብቲ ዞባ ደሊኻ ሃላንድ [Halland] ኢልካ ክትጽሕፍ ከለኻ፡ ነቲ ሃላንድ [Haaland] ዝብል ኢኻ ኣብ ኩሉ ቦታ ትረኽቦ" ብምባል ኣረዲኡ። “ሃላንድ ናብ ጋንታ ማንቸስተር ሲቲ ተፀምቢሩ ነተን ኩለን ሸቶታት ካብ ዘመዝግብ ንደሓር፡ ኣብ ሃሽታግናን ኣብ መድለዪ ቁልፊ ቃልን [search engines] ብኡኡ ተዋሒጥና ኣለና” ይብል ዳይረክተር ‘ቪዚት ሃላንድ’ ጂሚ ሳንድበርግ። ንሱ እቲ ናይ ምትሕውዋስ ፀገም ንኽፍታሕ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ፡ ተፃዋቲ ማንቸስተር ሲቲ ሃላንድ ናብቲ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ገማግም ዘለዎ ዞባ ክመፅእ ዓዲምዎ ኣሎ። "ናብዚ እንተዝመጽእ ደስ ምበለና። ብዙሓት ኖርወጃውያን ዓመት ዓመት ናብዚ ይመጹ እዮም፡ ስለዚ ኣብ ገዝኡ ከምዘሎ ኮይኑ ምተሰምዖ" ኢሉ። "ኣብ ዝመጽእ ሓጋይ ኣብ ሃላንድ [Halland] ንራኸብ፡ ሃላንድ [Haaland]" ክብል ድማ ነቲ ተፃዋቲ ኩዕሶ እግሪ መፀዋዕታ ኣቕሪቡሉ።


ከሪም ቤንዘማ ካብ ዋንጫ ዓለም ከም ዝተኣልየ ተረጋጊጹ

ፈረንሳዊ ኣጥቃዓይ ከሪም ቤንዘማ፡ ኣብ ልምምድ ብሰንኪ ዘጋጠሞ መጕዳእቲ ሰለፍ፡ ካብቲ ሎሚ ዝኽፈት ዋንጫ ዓለም 2022 ቐጠር ከም ዝተኣልየ ተረጋጊጹ። ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ፡ ቀዳማይ ኣጥቃዒኣ ከሪም ቤንዘማ፡  ኣብ ሰለፉ ጸገም ከም ዘጋጠሞ፡ ኣብ ውድድር ዋንጫ ዓለም ክሳተፍ ከም ከምዘይክእል ገሊጻ። ቤንዘማ፡ ክለቡ ሪያል ማድሪድ ሻምፕዮንስ ሊግ ኣውሮጳን ላሊጋ ስጳኛን ንኽትዓትር ብዝተጻወቶ መሪሕ ተራ፡ ንብሉጽ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዓለም ዝወሃብ ሽልማት ባሎን ዲ ኦር 2022 ከም ዝተዓወተሉ ዝዝከር እዩ። ኣብዚ እዋን፡ "ብምሉኣ ጋንታ ሓዘን ቤንዘማ ትካፈል ኣላ፣ ቅልጡፍ ሕውየት ድማ ትምነየሉ" ክትብል ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ገሊጻ። እቲ ካብ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ፈረንሳ ዝወጽአ መግለጺ፡ ብኤምኣርኣይ ዝተገብረ መርመራ፡ ቤንዘማ ኣብ ጭዋዳታት ሰለፉ መጕዳእቲ ከም ዘለዎ ከምዘረጋገጸ፡ "እዚ ድማ ንኽሓዊ ሰለስተ ሰሙን ከምዘድልዮ" የመልክት። ፈረንሳ፡ ኣብ ምድብ ኣርባዕተ [D] ተመዲባ፡ 22 ሕዳር ምስ ኣውስትራልያ፡ 26 ሕዳር ምስ ዴንማርክ፡ 30 ሕዳር ድማ ምስ ቱኒዝያ ጸወታ ተሰሪዑላ’ሎ። ኣሰልጣኒኣ ዲድየር ደሻምፕ፡ መተካእታ ቤንዘማ ክጽውዕ ክሳብ ሰኑይ ግዜ ዘለዎ ኰይኑ፡ እቲ ኣብ 97 ጸወታታት ንፈረንሳ ተሰሊፉ 37 ሸቶታት ዘመዝገበ ወዲ 34 ዓመት ቤንዘማ ዘጋጠሞ ማህረምቲ፡ ነታ ዕውትቲ ዝሓለፈ ውድድር ዋንጫ ዓለም ዝዀነት ፈረንሳ ካልእ ጽፍዒት እዩ። ብሰንኪ ማህረምቲ፡ ኣከፋፈልቲ ፖል ፖግባን ንጎሎ ካንተን ድሮ እታ ጋንታ ስኢናቶም ዘላ ተጻወትቲ ኰይኖም፡ ተኸላኻላይ ማንቸስተር ዩናይትድ ራፋኤል ቫራነ ድማ፡ ኣብ ዝሓለፈ 5 ጸወታታት ክለቡ ብዘይምስታፉ፡ ንጸወታ ብቝዕ ክኸውን ይጽዕር ኣሎ። ዝሓለፈ ረቡዕ ኣጥቃዓይ ኣርቢ ለይፕዚግ ክሪስቶፈር ንኩንኩ ድሕሪ ዘጋጠሞ ማህረምቲ ካብቲ ውድድር ተኣልዩ፡ ተጻዋታይ ፍራንክፈርት ራንዳል ኮሎ ሙኣኒ ከም መተካእታ ተጸዊዑ'ሎ። ኣጥቃዓይ ማንቸስተር ዩናይትድ ኣንቶኒ ማርሻል ሓደ ካብቶም ንቤንዘማ ብቐዳምነት ክትክኡ ዝኽእሉ ኣጥቃዕቲ ፈረንሳ ይዅን እምበር፡ ንሱ'ውን ካብ ጥቅምቲ ኣትሒዙ ብጸገም ማህረምቲ ሰለፍ ክሳቐ ዝጸንሐ እዩ። ኣጥቃዓይ ሪያል ማድሪድ፡ ቤንዘማ ኣብ ዝሓለፈ 6 ጸወታታት ክለቡ ንፍርቂ ሰዓት ዘይመልእ ግዜ ጥራይ እዩ ተጻዊቱ። ዝሓለፈ ሰሙን እታ ሃገራዊት ጋንታ ንዋንጫ ዓለም ካብ እትእከብ ንደሓር፡ ቤንዘማ፡ ንፈለማ እዋን ትማሊ ቀዳም ኣብ ምሉእ ልምምድ ዝተሳተፈ ኰይኑ፡  ብመጕዳእቲ ካብ ልምምድ ምስ ወጸ ሕክምናዊ መርመራታት ኣካይዱ። ኣሰልጣኒ ደሻምፕ፡ “ነዚ ዋንጫ ዓለም ዓቢ ሸቶ ዝነበሮ ካሪም ኣመና ኣሕዚኑኒ” ኢሉ። "እዚ ሓድሽ ዕንቅፋት’ኳ እንተሃለወ፡ ኣብ ጋንታይ ምሉእ እምነት ኣሎኒ፤ ነቲ ዝጽበየና ዘሎ ገዚፍ ብድሆ ንምግጣም ዝከኣለና ኵሉ ክንገብር ኢና።"


ቼልሲ'ዶ ኣርሰናል? ግምታት ፕሪምየር ሊግ

ኣብዚ ሰሙን ዝካየድ ጸወታታት ፕሪምየር ሊግ፡ ቼልሲ ምስ ኣርሰናል፡ ሊቨርፑል ምስ ቶተንሃም ከራኽብ እዩ። ተንታኒ ኩዕሶ እግሪ ሱተን፡ ውጽኢት ጸወታታት ፕሪምየር ሊግ ንምግማት ዝኸበዶ ይመስል። ብፍላይ ሊድስን በርንማውዝን ዘካይድኦ ጸወታታት ንምግማት ተጸጊሙ እዩ። ስለዚ ሎሚ ክልቲአን ክለባት ኣብ ዝራኸባሉ እዋን መን ከምትዕወት ይግምት ይኸውን? "ደገፍቲ ሊድስን በርንማውዝን ብግምተይ ሕጉሳት ኣይኮኑን" ዝብል ሱተን፡ "ክልቲአን እንተዝስዓራ ምተሓጎስኩ ነይረ" ይብል። ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሊድስ ናብ ኣንፊልድ ኣብ ዝተጓዕዘትሉ እዋን ሊቨርፑል 6 ብ 1 ከም እትስዕራ ኣተንቢሁ ነይሩ። እንተኾነ ሊድስ ንሊቨርፑል ኣብ ቅድሚ ደገፍታ ብዘደንቕ ብቕዓት 2ብ1 ረቲዓታ። ሱተን፡ በርንማውዝ ዝሓለፈ ሰሙን ንቶተንሃም 2 ብ 0 ክትመርሕ እኳ እንተኸኣለት፡ ኣብ መወዳእታ 3 ብ 2 ከምዝተሳዕረት ብብዝካር፤ ናይ ጽባሕ ጸወታ፡ ሊድስ ክትዕብለል ትጽቢት ይግበር ኢሉ። ግምት፡ 2 - 1 ሲቲ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ጸወታታት ብዘይ ኣጥቃዓይ ሃላንድ እያ ተጻዊታ። ይኹን እምበር ሃላንድ ይሃሉ ኣይሃሉ ኣብዚ ጸወታ ብቐሊሉ ክትዕወት እያ። ሱተን ርግጸኛ ዘይኮነሉ ነገር እንተሃልዩ ፉልሃም ካብ ስዕረት ዘድሕና ሸቶ ክተመዝግብ ትኽእል ድያ ኣይትክእልን ዝብል እዩ። ሓላዊ ልዳት ኤደርሰን ስለዝኾነ ፉልሃም ሸቶ ኣይተመዝግብን ይብል። ግምት 3 – 0 ዝሓለፈ ሰሙን ኖቲንግሃም ፎረስት ብኣርሰናል 5 ብ 0 ድሕሪ ምስዓራ፡ ኣሰልጣኒ ስቲቭ ኩፐር ኣብ ተወዳዳርነት ጋንትኡ ሕቶ ኣልዒሉ እዩ። ኖቲንግሃም ፎረስት ቅድሚ ምስ ኣርሰናል ምጽዋታ ኣብ ሜድኣ ንሊቨርፑል ረቲዓታ እያ። ዝሓለፈ ሰሙን ብኣርሰናል ዘጋጠማ ዓቢ ስዕረት፡ ኣብ ሜድኣ ንብሬንትፎርድ ክትስዕራ ምዃና ጥርጣረ ፈጢሩለይ ይብል። ብሬንትፎርድ ኣብዚ ዓመተ ካብ ሜድኣ ወጻኢ ገና ዓወት ኣይረኸበትን። ምስዚ ክልቲአን ክለባት ብማዕረ ክፈላለያ እየን። ግምት፡ 1 -1 ዝሓለፈ ሰሙን ዎልቭስ ካብ ብሬንትሮድ ነጥቢ ሒዛ ክትወጽእ ተቓሊሳ እያ። ከም ጋንታ ግን ድኽምቲ ኣይትመስልን። ዎልቭስ፡ ድየጎ ኮስታ ብቀይሕ ምውጽኡ ስለዝጎድኣ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ብራይተን ዘለዋ ብቕዓት ኣብ ግምት ብምእታው፡ እቲ ዓወት ናይ ብራይተን ክኸውን'ዩ። ግምት፡ 0 – 1 ሌስተር ኣብዚ እዋን ምምሕያሽ ተርእይ ኣላ። ዝሓለፈ ሰሙን ንሻምፕዮን ሲቲ ጽቡቕ ጌራ ፈቲናታ’ያ፡ እንተኾነ ግን ተሳዒራ። ኮይኑ ግን ኤቨርተን ኣብ ሜድኣ ክትዕወት እያ ዝብል ግምት ኣለኒ። ኤቨርተን ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ኣንጻር ክሪስታል ፓላስ ዝገበረቶ ኣብ ጉዲሰን ፓርክ ዓወት ክትጥዕም እያ ይብል ሱተን። ግምት፡ 2 - 1 ዝሓለፈ ዓመት ኣርሰናል ናብ ስታንፎርድ ብሪጅ ተጓዒዛ ክልተ ግዜ ተዓዊታ። ግን ንሳልሳይ ግዜ ብተኸታታሊ ዝዕወቱ ኣይመስለንን። ዓወት ኣርሰናል ኣብ ቡካዮ ሳካ ዝምርኮስ ኢዩ። ግራሃም ፖተር ናብ ቸልሲ ካብ ዝመጽእ ንደሓር፡ እታጋንታ ኣብ ዝሓሸ ብቕዓት ትርከብ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብብራይተን ተሳዒራ እያ፡ ግን ዳግማይ ብኣርሰናል ትስዓር ኣይመስልን። ግምት፡ 1-1 ማንቸስተር ዩናይትድ ካብ ሜድኣ ወጻኢ ክትዕወት እያ ይብል ሱተን። ኤሪክ ቴን ሃግ፡ ትገርም ጋንታ ይምስርት ኣሎ። ቪላ ዝሓለፈ ሰሙን ብኒውካስል ተሳዒራ እያ። ኡናይ ኤመሪ ኣሰልጣኒ ኮይኑ ተቖጺሩ እኳ እንተኾነ፡ ብዩናይትድ ምስዓሩ ዘይተርፍ እዩ። ግምት፡ 0 – 1 ኤዲ ሃው ኣብ ኒውካስል ዝሰርሖ ዘሎ ዝድነቕኢዩ። እታ ጋንታ ብጽቡቕ ዝተወደበት እያ። ኣብ ምክልኻል እውን ሓያላት እዮም። ኣብ ልዑል ብቕዓት ዝርከብ ዊልሰን ምስ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ንዋንጫ ዓለም ናብ ቀጠር ክኸይድ ኣለዎ ዝብል እምነት ከምዘለዎ ሱተን ይገልጽ። ሳውዝሃምፕተን ቀጻሊ ብቕዓት ተርኢ የላን። ንኣብነት ምስ ኣርሰናል ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ ኣብ ፈለማ ተዓብሊላ ነይራ። ድሓር ግን ፍሉይ ጸወታ ኣርእያ’ያ። ብኣንጻሩ ኒውካስል ዩናይትድ ኣብ ጽቡቕ ብቕዓት ትርከብ። ስለዚ ኒውካስል ካብ ሜድኣ ወጻኢ ክትዕወት እያ። ግምት፡ 0 – 2 ሊግ ናይ ሎሚ ዓመት ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ካብ ሜድኣ ወጻኢ ዘይተዓወተት ጋንታ ክሪስታል ፓላስ ኢያ። ፓትሪክ ቪየራ ናብ ዌስትሃም ተጓዒዙ ነዚ ክብረወሰን ክቕይር እዩ ኢለ ኣይጽበን። ዌስትሃም ኣንጻር ማንቸስተር ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ ሓንቲ ነጥቢ ከይተኻፈለት ምውጽኣ ዕድለኛ ኣይኮነትን። ዌስትሃም ኣብ ዝሓለፈ 6 ጸወታታት ኣብ ስታድዩም ለንደን ኣብ ኩሎም ውድድራት ተዓዊታ እያ። ግምት፡ 2 – 1 ሶን ሄንግ ሚን ዘጋጠሞ መጉዳእቲ ንቶተንሃም ሓደጋ እዩ። ካልኦት ኣጥቃዕቲ ሪቻርልሰንን ኩሉሰቭስኪን ብሰንኪ መጉዳእቲ ከምዘይስለፉ ክንርስዕ የብልናን። ንደገፍቲ ቶተንሃም እቲ ጽቡቕ ነገር ኣብዚ ጸወታ ሊቨርፑል ክትዕወት እያ ኢለ ምግማተይ እዩ ይብል ሱተን። ምኽንያቱ ሊቨርፑል ክትዕወት እያ ኢለ ኣብ ዝግምተሉ እዋን እቲ ውጽኢት ብኣንጻሩ እዩ ዝኾን ዘሎ። ሓቂ ንምዝራብ ካብዚ ውጽኢት እንታይ ክጽበ ከም ዘለኒ ርግጸኛ ኣይኮንኩን። ሊቨርፑል ኣብ ጸወታታት ኣውሮጳ ብሉጽ ውጽኢት ክተመዝግብ ከላ፡ ኣብ ፕረምየር ሊግ ግን ዘይተጸበየቶ ስዕረት የጋጥማ ኣሎ። ብሊድስን ኖቲንግሃም ፎረስትን ተሳዒራ እያ። ስፐርስ ድማ፡ ሶን ይሃሉ ኣይሃሉ፡ ዋላ ቀዲሞም እንተመርሑ’ውን፡ ፊስካ ክሳብ ዝንፋሕ ንምስዓር ዘይገብርዎ ነገር የለን። ዋላ እኳ ሊቨርፑል ኣብዚ ጸወታ ክትዕወት እያ ኢለ እንተሓሰብኩ፡ እቲ ውጽኢት ግን ብኣንጻሩ ክኸውን ይኽእል እዩ። ግምት፡ 1 – 2


ዲዴር ድሮግባ ሃይማኖቱ ናብ እስልምና ቀዪሩ ድዩ?

ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ፍሉጥ ኣፍሪቃዊ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዲዴር ድሮግባ ናብ መበቆል ዓዱ በጺሑ ነይሩ። እቲ ኣይቮሪኮስታዊ ኣብታ ዓዲ ምስ ከደ፡ ኣብ ሓደ ኣብታ ቁሸት ዝርከብ መስጊድ ምስ ሓደ መራሒ ሃይማኖት እስልምና ክጽሊ ተራእዩ። እቲ መራሒ ሃይማኖት ድሮግባ ምስኡ ክጽሊ ዘርኢ ስእሊ ብምዝርጋሕ፡ እቲ ፍሉጥ ኣጥቃዓይ እንግሊዛዊት ክለብ ቸልሲ ዝነበር ናብ እስልምና ከምዝቐየረ ኣፍሊጡ ከምዝነበረ'ዩ ዝግለጽ። በዚ ዝተላዕለ ድማ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ውዕዉዕ ዛዕባ ፈጢሩ ቀንዩ። እንተኾነ፡ ድሮግባ ብሰኑይ  ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሃይማኖቱ ከምዘይቀየረ ብምግላጽ፡ "ንኣስላም ኣሕዋተይ ዘለኒ ክብረት ንምግላጽ ዝገበርኩዎ'ዩ" ክብል ኣነጺሩ። "ናይ ምትሕቑቛፍ ህሞት" ከምዝነበረ'ዩ ድሮግባ ዝገልጽ። እቲ መሓመድ ሳላሕ ዝተባህለ መራሒ ሃይማኖት፡ ነቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝጠቅዖ ብስእሊ ዝተሰነየ ሓበሬታ ጸኒሑ ኣውሪድዎ'ዩ። እንተኾነ ግን፡ ድሮግባ ናብ እስልምና ክቕይር ጸሎቱ ከምዘየቋርጽ ተዛሪቡ። ዲዴር ድሮግባ፡ ኣብ ፕሪሜርሊግ ዓዲ እንግሊዝ ዝና ዘትረፈ ኣጥቃዓይ ኮይኑ፡ ምስ ሃገራዊ ጋንታኡ ኣብ 100 ግጥማት ዝተሳተፈ'ዩ። ንሃገሩ ወኪሉ ኣብቲ ናይ 2006፡ ከምኡ'ውን 2010 ዋንጫ ዓለም ምጽዋቱ'ውን ይዝከር። ኣብ 2018 ካብ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ዓለም ክሳብ ዝወጽእ ድማ፡ እቲ ንሃገራዊት ጋንታ ኣይቮሪኮስት ዝበዝሐ ሸቶታት ዘመዝገበ ተጻዋታይ'ዩ ነይሩ። ኣብ 2009፡ ከምኡ'ውን ኣብ 2012 ሽልማት ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ተጻዋታይ ተዓዊቱ ምንባሩ'ውን ይፍለጥ። ድሮግባ፡ ፕረዚደንት ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ሃገሩ ንምዃን ተወዳዲሩ'ኳ እንተነበረ፡ ኣይተዓወተን።


ምትፍናን ክርስትያኖ ሮናልዶን ማንቸስተር ዩናይትድን እንታይ ዘንቀሎ'ዩ?

ክርስትያኖ ሮናልዶ "ንድሌት ልቡ" ብምስዓብ ዳግማይ ናብ ማንቸስተር ዩናይትድ ቅድሚ ምጽንባሩ ምስ ተቓናቓኒታ ማንቸስተር ሲቲ ንምፍራም ኣብ ጫፍ በፂሑ ከምዝነበረ ተዛሪቡ። እዚ ፖርቱጋላዊ ኣጥቃዓይ፡ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሰሙን፡ ጋንታ ዩናይትድ "ጠሊማትኒ" ክብል ንቶክ ቲቪ ድሕሪ ምግላጹ፡ ኣዘራረቢ ኮይኑ ይርከብ። ብዛዕባ ናብ ጋንታ ማንቸስተር ሲቲ ክፅምበር ምግምጋሙ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ “"ብሓቂ ንምዝራብ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ በፂሑ ነይሩ" ክብል ተዛሪቡ። ሮናልዶ፡ ምስ ጋንትኡ ነበር ዩናይትድ ተፈላልዩ ናብ ማድሪድ ካብ ዝፅምበር ድሕሪ 11 ዓመት’ዩ ኣብ ነሓሰ 2013 [ኣቆፃፅራ ግእዝ] ካብ ጁቬንቱስ ናብ ኦልድትራፎርድ ተመሊሱ። ኣብቲ እዋን ብኣሰልጣኒ ሲቲ ፔፕ ጓርድዮላ ይድለ ከምዝነበረ ተሓቢሩ ነይሩ። ሮናልዶ ድልየት ከምዝነበሮ ብምርግጋፅ፡ ምስ ኣሰልጣኒኡ ነበር ሰር ኣሌክስ ፈርጉሰን ድሕሪ ምዝርራቡ ግን ናብ ዩናይትድ ክምለስ ከምዝወሰነ ይዛረብ። እዚ ወዲ 37 ዓመት ኮኾብ ተጻዋታይ ወሲኹ፡ "ኣብ ማንቸስተር ዩናይትድ ዝነበረኒ ታሪኽ ትፈልጦ ኢኻ፤ ቅድሚ ሕጂ ዝገበርካዮ ክትዝክር ከለኻ፡ ልብኻ ኣብ ውሳነ ለውጢ የምጽእ'ዩ። ደሓር ከኣ ሰር ኣሌክስ ፈርጉሰን ኣሎ” ኢሉ። "ኣዘራሪበዮ። ንሱ 'ናብ ማንቸስተር ሲቲ ክትመጽእ ዘይከውን ነገር'ዩ' ኢሉኒ። ስለዚ 'ሕራይ ሓለቓ' ኢለዮ" ክብል ኣረዲኡ። ብሰንኪ ሕማም ከብዲ ፖርቱጋል ኣንጻር ናይጀርያ ሎሚ ኣብ እትገብሮ ምሕዝነታዊ ግጥም ዘይሳተፍ ሮናልዶ፡ ንኣተሓሳስባን ሞያዊ ብቕዓትን መንእሰያት ተጻወትቲ ኩዕሶ እግሪ ብምንቃፍ፡ ንዓበይትን ምኩራትን ደቂ ጋንትኦም "ኣየኽብርዎምን" ክብል ኣብቲ ዝሃቦ ቃለመሕትት ከሲሱ። “[መናእሰያት ተፃወትቲ] ነገራት ዝቐለለሎም ይመስለኒ። ኩሉ ነገር ቀሊል እዩ። ብዙሕ ኣይደኽሙን። ግዱሳት እውን ኣይኮኑን" ክብል ነቒፉ። "ኣብ ማንቸስተር ዩናይትድ ዘለዉ ውሑዳት ተፃወትቲ ጥራይ ማለተይ ኣይኮንኩን። ኣብ ኩለን ሊጋት ዓለም ዘለዉ መንእሰያት ኩሎም ከም ናተይ ወለዶ ኣይኮኑን" ይብል ሮናልዶ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ "ግን ክትወቕሶም ኣይትኽእልን ኢኻ። ምኽንያቱ ኣካል ህይወትን ሓድሽ ወለዶን ስለዝኾነ። ሓድሽ ቴክኖሎጂ ትኹረቶም ይመቓቕሎ እዩ" ይብል። ሮናልዶ፡ ወዲ ጋንትኡ ዩናይትድን ሃገራዊት ጋንታ ፖርቱጋልን ንዝኾነ ወዲ 23 ዓመት ዲዮጎ ዳሎ ግን ካብቶም ከመስግኖም ዝኽእል ውሑዳት መንእሰያት ተጻወትቲ ምዃኑ ተዛሪቡ’ሎ። ወሲኹ፡ ሊሳንድሮ ማርቲነዝን ካሴሚሮን ካልኦት ኣብታ ክለብ ዘድንቖም ተጻወትቲ ምዃኖም ገሊጹ። "ዳሎ ካብ ማንቸስተር ዩናይትድ ክጠቅስ እኽእል እየ። መንእሰይ'ዩ ግን ኣዝዩ ፕሮፌሽናል'ዩ። ኣብ ኩዕሶ እግሪ ነዊሕ ዕድመ ከም ዝፀንሕ ኣይጠራጠርን" ክብል ንኢዱዎ። ምኽንያቱ ከረድእ ከሎ ድማ “መንእሰይ፣ በሊሕ፣ ትኩርን ኣዝዩ ፕሮፌሽናልን'ዩ” ብምባል ይገልጾ። ሮናልዶ ናብ ዩናይትድ ምስ ተመልሰ ድሕሪ ክልተ ወርሒ፡ ወዲ ጋንትኡ ነበር ኦለ ጉናር ሶልሻየር ካብ ኣሰልጣንነቱ ከምዝተሰናበተ ይዝከር። ኣብ ክንድኡ ድማ ጀርመናዊ ራልፍ ረይኒክ ክሳብ መወዳእታ ናይቲ ዓመተ ግዝያዊ ኣሰልጣኒ ኮይኑ ተመዚዙ። እቲ ጀርመናዊ ንጋንታ ላይፕዚግ፣ ሻልከን ካልኦት ብዙሓት ክለባትን ኣሰልጢኑ እዩ። ኣብ ኩዕሶ እግሪ ዘለዎ ፍልስፍና ድማ ኣብ ከም በዓል የርገን ክሎፕን ቶማስ ቱሸልን ዝኣመሰሉ ኣሰልጠንቲ ጽልዋ ከምዘሕደረ ይንገር። ሮናልዶ ግን በቲ ሹመት ከምዝተገረመ እዩ ገሊጹ። "እቲ ሰብኣይ ኣሰልጣኒ'ውን ኣይኮነን። ማንቸስተር ዩናይትድ ዝኣክል ዓባዪ ጋንታ ከተምጽኦ ከላ፡ ንዓይ ጥራይ ዘይኮነስ ንመላእ ዓለም'ዩ ኣገሪሙ" ኢሉ። ሮናልዶ ብዛዕባ ረይኒክ ሰሚዑ ይፈልጥ እንተኾይኑ ምስ ተሓተተ፡ "ብዛዕባኡ ፈጺመ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ካብ ዘዘራረብክዎም ሰባት እውን ብዛዕብኡ ዝፈልጥ የለን" ክብል መልሲ ሂቡ። "የኽብሮ እየ። ንኹሎም ኣብ ሞያይ ዝነበሩ ኣሰልጠንቲ 'ሓላፊ' ክብሎ ይግብኣኒ። ንዕኡ ግን ከም ኣሰልጣኒ ኣይርእዮን እየ። ምኽንያቱ ገለ ዘይሰማማዓሎም ነጥብታት ስለ ዝረኣኹ" ክብል ተዛሪቡ። ሮናልዶ፡ ተጻወትቲ ማንቸስተር ዩናይትድ ነበር ዋይን ሩኒን ጋሪ ኔቪልን ኣብ ቀረባ እዋን ብዛዕባ ባህርያቱ ርእይቶ ድሕሪ ምሃቦም፡ ነቒፍዎም እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣንጻር ቶተንሃም ኣብ ዝተኻየደ ጸወታ፡ ተቐይሩ ናብ ሜዳ ምእታው ብምእባዩ፡ ኣብታ ክለብ ዘየድሊ ክትዕ ይፈጥር ከምዘሎ ሩኒ ገሊጹ ነይሩ። ፖርቱጋላዊ ሮናልዶ ብዛዕባ ሩኒ ተሓቲቱ ክምልስ ከሎ፡ “ንምንታይ ክሳብ ክንድዚ ብኽፉእ ከም ዝነቕፈኒ ኣይፈልጥን እየ። ብኣይ ይቐንእ እንተኾይኑ ኣይፈልጥን" ኢሉ። ወሲኹ "ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ብሓቂ ኣይርድኡንን። ቀልቢ ማዕኸናት ዜና ክስሕቡ ድዮም ዝደልዩ ወይስ ሓድሽ ስራሕ ወይ ካልእ ኣይፈልጥን"። "ምናልባት ቅንኢ'ዩ ዝኸውን፤ ምኽንያቱ ኣብ 30ታት ዕድሚኡ እዩ ጫምኡ ሰቒሉ። ኣነ ግን ክሳብ ሕጂ ብልዑል ደረጃ እየ ዝጻወት ዘለኹ" ይብል ሮናልዶ። ብዛዕባ ኔቪል ክዛረብ ከሎ ድማ "ኣዕሩኽተይ ኣይኮኑን፤ ደቂ ጋንታይ እምበር። ንኣብነት ድራር ብሓባር ኣይንበልዕን ኢና" ክብል ኣረዲኡ። "እዚ ግን ኣካል ጉዕዞይ'ዩ። ኩሉ ግዜ እዮም ዝነቕፉኒ። ኣነ ድማ ጉዕዞይ ክቕጽልን ምስ ዝፈትዉኒ ሰባት ክራኸብን ኣለኒ" ኢሉ። ሮናልዶ፡ ንካልኦት ከም ብዓል ሮይ ኪን፡ ከምኡ'ውን ሪዮ ፈርዲናንድ ዝበሉ ደቂ ጋንትኡ ነበር ዘለዎ ክብሪ ገሊጹ'ሎ። ብፍላይ ነቲ ሓለቓ ጋንታ ዩናይትድ ዝነበረ ኪን "እቲ ዝበለጸ ሓለቓ" ክብል'ዩ ዝንእዶ።


10 ብሉጻትን ተዘከርትን ጸወታታት ዋንጫ ዓለም

እንግሊዝ ኣብ 1966 ንምዕራብ ጀርመን ብምስዓር ዋንጫ ዝዓተረትሉ፣ ብራዚል ኣብ 2014 ኣብ ሃገራ ብጀርመን ርእሳ ዘድነነትሉን ክጥቀስ ይክኣል’ዩ። እንተዀነ እተን 10 ዝበለጻን ተዘከርትን ጸወታታት ዋንጫ ዓለም ኣየኖት ይዀና? ጋሪ ሊንከር፡ ኣላን ሸረርን ሚካህ ሪቻርድን ኣብዚ ዛዕባ’ዚ ዘትዮም ዝሃብዎ ደረጃታት እዚ ዝስዕብ’ዩ። [እቲ ኣብ ሓጹር ዘሎ ሪቻርስን ሸረርን ዝሃብዎ ደረጃታት’ዩ]። ኣብ 1990 ኣብ ዝተኻየደ ዋንጫ ዓለም ጋሪ ሊንከር ሃገራዊት ጋንታኡ ኣንጻር ካሜሮን ኣብ እተካይዶ ዝነበረት ጸወታ ንስክላ’ዩ ካብ ስዕረት ኣናጊፍዋ። ካሜሮን 2 ብ ሓደ እናመርሑ እንከለዉ ጋሪ ሊንከር ኣብ መበል 83 ደቒቕ ንዝተረኸበት ፍጹም ቅላዕ ናብ ሸቶ ስለ ዝቐየረ ናብ ተወሳኺ ግዜ ኣምሪሖም። ኣብ ተወሳኺ ግዜ’ውን ደጊሙ ሸቶ ስለ ዘመዝገበ እንግሊዝ ንፈለማ እዋን ካብ ዓዳ ወጻኢ ናብ ፍርቂ ፍጻመ ክትሓልፍ ክኢላ። ሊንከር፡  እቲ ጸወታ ኣዝዩ ከቢድ’ዩ ነይሩ፤ ካሜሮን’ውን ኣብ ኣዝዩ ጽቡቕ ኣቃውማ’ዮም ነይሮም። እታ ብሰር ኣምፍራምስይ ትስልጥን ዝነበረት ጋንታ እንግሊዝ ኣብ ተወሳኺ ግዜ ንምዕራብ ጀርመን 4 ን 2 ብምስዓር ኣብ ታሪኻ ንመጀመርታ ግዜ ንዋንጫ ዓለም ክትዕወተላ ክኢላ። ብድሕሪኡ፡ ክሳብ ሕጂ ኣይተዓወተትላን። ምዕራብ ጀርመን ሰዓት ኣብ ምዝዛሙ ማዕረ እትገብሮም ሸቶ ብምቍጻሮም’ዮም ጸወታ ናብ ተወሳኺ ግዜ ኣምሪሑ። ሰር ጆፍ ሁርሰት ሃትሪክ [ሰለስተ ሸቶታት] ብምምዝጋቡ ግን ንእንግሊዛውያን ኣፍ ልቦም ክነፍሑ ገይርዎም። ሰር ጆፍ ሁርሰት ክሳብ ሎሚ እቲ እንኰ ኣብ መዛዘሚ ጸወታ ዋንጫ ዓለም ኣብ ሓደ ጸወታ ሰለስተ ሸቶታተ ዘመዝገበ ተጻዋታይ’ዩ። ሽረር፡ እዚ ጸወታ እዚ ንዝዀነ እንግሊዛዊ እቲ ዝበለጸ ጸወታ’ዩ። ሽረር፡  ኣዝዩ ጽቡቕ ጸወታ’ዩ ነይሩ፡ ኣብቲ ጸወታ ክልተ ፍጹም ቅላዓት ኣመዝጊበ፣ እታ ካልኣይቲ ዘመዝገብክዋ ጸቅጢ ዝብዝሓ’ያ ነይራ። [ኣርጀንቲና ብፍጹም ቅላዕ 4 ን 3 ስዒራ] [ሪቻርድስ 8፤ ሽረር 6] ሊንከር፡ እዛ ጸወታ እዚኣ ተዘካሪት ካብ ዝገብራ ሓደ ሶል ካምፕበል ዘመዝገባ ሽቶ ግን ከኣ ኣይኣተወትን ዝተባህለትሉ’ዩ። ኣብቲ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተኻየደ ዋንጫ ዓለም፡ ሃገራዊት ጋንታ ጋና ኣብቲ ኣብ ኣህጉራ ዝካየድ ዝነበረ ጸወታ ጽቡቕ ገስጋስ’ያ ኣርእያ። ኣብቲ ምስ ኡራጋይ ዘካየደቶ ጸወታ ልዊስ ስዋረዝ ካብ መስመር ሕንጻጽ ብኢዱ ዘውጽኣ ሽቶ ክትከውን ትኽእል ዝነበረ ኵዕሶኸ መን ይርስዓ? ልዊስ ስዋረዝ ብቐጥታ ካብ ሜዳ ክስጎግ እንከሎ፡ ንሃገራዊት ጋንታ ጋና ፍጹም ቅላዕ ተዋሂቡ። ጸወታ ተወዲኡ ስለ ዝነበረ፡ ጋና እንተ ኣእትያታ ብቐጥታ ናብ ፍርቂ ፍጻመ ክትሓልፍ ዘኽእል ዕድል ተፈጥረላ። እዚ እንድሕር ኰይኑ እታ ናይ መጀመርታ ናብ ፍርቂ ፍጻመ ዝበጽሐት ኣፍሪቃዊት ሃገር ክትከውን ዘኽእላ’ዩ። ኣሶማህያ ግያን ግን ከመዝግባ ኣይክኣለን። ናብ ተወሳኺ ግዜ ኣምሪሐን ኡራጋየ ንጋና ብፍጹም ቅላዕ 4 ን 2 ብምስዓር ድሕሪ 1970 ንፈለማ እዋን ናብ ፍርቂ ፍጻመ ሓሊፋ። [ኡራጋይ ብፍጹም ቅላዕ 4 ን 2 ተዓዊታ [ሪቻርድስ 6 ፡ ሽረር 10] ሪቻርድስ፡  እቲ ውጽኢት ንጋናውያን ጽቡቕ ኣይነበረን፣ እንተዀነ እቲ ጸወታ ተዘካሪ ኮይኑ ክነብር እዩ። ሽረር፡ በዛ ጸወታ እዚኣ ልዊስ ስዋረዝ ንዘልኣለም ክዝከር ክነብር’ዩ። እታ ብኢዱ ዘውጽኣ ሸቶ፡ ቀይሕ ምስ ወጽኦ ዘርኣዩ ሕርቃንን ጊያን ፍጹም ቅላዕ ምስ ስሓተ ናብ መቐየሪ ክዳን እናኸደ ዘርኣዮ ታሓጓስን ወትሩ ክዝከር’ዩ። ኢጣልያን ምዕራብ ጀርመንን ኣብ 1970 ጸወታ ፍርቂ ፍጻመ ኣብ ዘካይዳሉ ዝነበራ፡ ኢጣልያ ኣብ መበል ሻሙናይ ደቒቕ ሸቶ ብምምዝጋብ ክትመርሕ ጀሚራ። ጀርመናዊ ተኸላኻላይ ካርል ሀይንዝ ኣብ መበል 90 ደቂቕ ማዕረ እትገብሮም ሸቶ ስለ ዘመዝገበ፡ ናብ ተወሳኺ ግዜ ኣምሪሖም። ገርድ ሙለር ኣብ ተወሳኺ ግዜ ክልተ ግዜ’ኳ ከመዝግብ እንተኸኣለ፡  ኢጣልያ ድሒራ ብዘመዝገበቶ ሰለስተ ተወሰኽቲ ሸቶታት ተሓጊዛ 4 ን 3 ብምስዓር ናብ ፍጻመ ሰጊራ። ብብራዚል ስለዝተሰዓረት ግን ዋንጫ ካብ ምውሳድ በዅራ። ሊንከር፡  ኣዝዩ ጽቡቕ ጸወታ ፍርቂ ፍጻመ’ዩ ነይሩ። ኣጥቃዕቲ ኢጣልያ ተዀሊዖም ዝወጽእሉ ጸወታ ነይሩ፤ እንተዀነ ብቕዓቶም ነታ ኣብ ፍጻመ ዝተጋጠምዋ ብራዚል ዝብድህ ኣይነበረን። [ምዕራብ ጀርመን ብፍጹም ቅላዕ 5 ን 4 ተዓዊታ] [ሪቻርድስ 4፡ ሽረር 8] ተጻዋታይ ምዕራብ ጀርመን ፔሪ ሊት ባርሰኪ ቀዳማይቲ ሽቶ’ኳ እንተኣመዝገበ፡ ፈረንሳ ቀልጢፎም ማዕረ እትገብሮም ሸቶ ኣመዝጊቦም። ፈረንሳውያን ንጸወታ ናብ ረብሓኦም ቀይሮም 3 ን 1 ክመርሑ ክኢሎም’ኳ እንተነበሩ፡ ጸወታ ኣብ ምውድኡ ምዕራብ ጀርመን ክልተ ሸቶታት ስለ ዝረኸቡ ጸወታ ናብ ፍጹም ቅላዕ ኣምሪሑ። ምዕራብ ጀርመን ብፍጹም ቅላዕ 5 ን4 ብምስዓር ናብ ፍጻመ ሓሊፎም፤ ኣብ ፍጻመ ብኢጣልያ ስለ ዝተሰዓሩ ግን ሓጐሶም ምሉእ ክኸውን ኣይከኣለን። ሊንከር፡ እዚ ጸወታ’ዚ ተዘካሪ ካብ ዝገብሮ እቲ ብቝዕ ሓላዊ ልዳት ምዕራብ ጀርመን ሃራልድ ስችማቸል፡ ኣብ ልዕሊ ፈረንሳዊ ፖትሪክ ባቲስቶን ዝፈጸሞ በደል ብቐይሕ ካርድ ዘስጉግ ክንሱ ዳኛ ዕሽሽ ምባሉ’ዩ። ኣብ 1970 ዝተኻየደ መዛዘሚ ግጥም ዋንጫ ዓለም፡ ብራዚል ኣብ ታሪኻ ንሳልሳይ ግዜ ዋንጫ ዓለም ዝዓተረትሉ እዋን’ዩ ነይሩ። ብራዚል ኣብ ልዕሊ ኢጣልያ  4 ብ 1 ኣብ ዝሰዓረትሉ ብራዚላዊ ካርሎስ ኣልበርቲ ዘመዝገባ ራብዓይቲ ሸቶ እታ ዝበለጸት ሸቶ ናይ ዋንጫ ዓለም እናተባህለት’ያ ትግለጽ። ሊንከር፡  ኣብ 1970 ዝነበረት ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣዘዮም ብሉጻትን ብብቕዓቶም ኣዝዮም ዘገርሙ ተጻወትቲ’ያ ሓቊፋ ነይራ። ኢጣልያን ንብራዚል 3 ብ 2 ብምስዓር ኣብ ካልኣይ ዙር ናይ ምድብ ጸወታ ንብራዚል ዝገለፈትሉ ጸወታ ኣዝዩ ሰሓቢ ጸወታ’ዩ ነይሩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ፓውሎ ሮሲ ሰለስት ሸቶታት ኣብ ልዕሊ ብራዚል ከምዝግብ ብምኽኣሉ ዝያዳ ክደምቕ ክኢሉ’ዩ። ንብራዚል ብምስዓር ናብ ፍርቂ ፍጻመ ብምሕላፍ ኣብ መወዳእታኡ’ውን ነታ ዋንጫ ክትዕወተላ ክኢላ’ያ። ሽረር፡  ሮሲ ሰለስት ሸቶታት ኣብ ልዕሊ ብራዚል ዘመዝገበሉ ጸወታ፡ እቲ ካብ ተዘክሮይ ዘይሃስስ ጸወታታት ዋንጫ ዓለም’ዩ። ብራዚል ኣብ ግዛእ ሜዳኦም ኣብ ቅድሚ ደገፍቶም ኣብ 2014 ኣብ ግጥም ፍርቂ ፍጻመ ብጀርመን ዘጋጠሞም ስዕረት እቲ ኣብ ዋንጫ ዓለም ካብ ዝተራኣዩ ጸወታታት እቲ ኣዝዩ ተዘካሪ’ዩ። ጀርመን ጸወታ ምስ ተጀመረ ኣብ ውሽጢ 29 ደቓይቕ ንብራዚል ሓሙሽተ ሸቶታት ከተመዝግበላ ትኽእል’ያ ኢሉ ዝሓሰበ ብፍጹም ኣይነበረን። እቲ ጸወታ ብራዚል ኣብ ሜዳኣ ክትስዓር ድሕሪ 39 ዓመታት ናይ መጀመርታ ኰይኑ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዘጓነፎም ዝኸፍአ ስዕረት’ውን እዩ። ሪቻርድስ፡ ብራዚል ብኽንድዚ ፍልልይ ሸቶ ኣይኰነን፡ ኣብቲ ጸወታ ብጠቕላላ ሸሞንተ ሸቶታት ክምዝገብ’ዩ ኢሉ’ውን ዝገመተ ኣይነበረን። ሽረር፡ እቲ ጸወታ እናተዓዘብና’ውን ነቲ ውጽኢት ክንኣምኖ ኣይከኣልናን። ሊንከር፡ ንዅሉ ዘደንዘዘ ጸወታ’ዩ ነይሩ። ጸወታ ምስ ተዛዘመ ብምልእታ ብራዚል ኣብ ሓዘን ከም ዝኣተወት ርዱእ’ዩ ነይሩ።


ዋንጫ ዓለም 2022፡ ክትዕወት ዝልዓለ ግምት ዝውሃባ ሃገር መን ትኸውን?

ንዋንጫ ዓለም ዝበዝሐ ግዜ ዝተዓወተትሉ ብራዚል፡ ነታ ዋንጫ ቅድሚ ዕስራ ዓመት ኣብ 2002 ምስ ዓተረታ፡ ኣብ 2006፡ 2010፡ 2014፡ ከምኡ'ውን ኣብ 2018 ክቐድዋ ኣይክኣለን። ሎሚ ዓመት ግን ነዛ ዋንጫ ክትዕወተላ ዝልዓለ ግምት ተዋሂብዋ ኣሎ። እቲ ቐመር ክኢላታት ብዘዳለውዎ ሰብ ዝሰርሖ ብልሒን [ኣርተፊሻል ኢንተለጀንስ] ካልእን ዝተኻየደ ኰይኑ፡ እዛ ደቡብ ኣሜሪካዊት ሃገር ነዛ ዋንጫ ንሻዱሻይ ግዜ ክትዕወተላ ዝለዓለ ትጽቢት ይግበረላ። እቲ ነዛ ዋንጫ መን ክትዕወተላ ትኽእል ዝብል ግምት፡ ኣቋመርቲ ትካላትን ዓማዊልን ዝሃብዎ ግምት ብምእካብ’ውን ዝተሰነየ’ዩ። ብዘይካ’ዚ እተን ሃገራውያን ጋንታታት ኣብ ዋንጫ ዓለም ዘለወን ሕሉፍ ታሪኽን ሒዘንኦ ዘለዋ ህሉው ብቕዓት’ውን ኣብ ግምት ዘእተወ ኰይኑ፡ ዘለወኦ ምድብ፡ ካብ ምድበን ምስ ሓለፋ ክትረኽብን ትኽእል ጋንታን ካልእን ኣብ ግምት ብምእታው’ዩ ንብራዚል ዝልዓለ ግምት ክውሃባ ክኢሉ ዘሎ። ብራዚል ካብዘን ኩለን ኣብ ዋንጫ ዓለም ዝሳተፋ ሃገራውያን ጋንታታ ነዛ ዋንጫ ክትዕወተላ ዘሎ ትኽእሎ 15.8 ሚኢታዊት እዩ፡ ብዘይካ’ዚ ብራዚል እታ እንኮ ናብ ናይ ፍጻመ ጸወታ ክትሓልፍ ትኽእል’ያ ተባሂላ ልዕሊ 25 ሚኢታዊት ግምት ዝተዋህባ ሃገራዊት ጋንታ’ያ። ንዓኣ ተኸቲላ ተቐሚጣ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኣርጀንቲና 12.6 ሚኢታዊት ግምት ብምርካብ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዓ'ላ። ኣብ ምድብ ሰለስተ ምስ ስዑድ ዓረብ፡ ሜክሲኮን ፖላንድን ተመዲባ ዘላ ኣርጂንቲና፡ ብልዮነል ሜሲ እናተቐለሰት ናብ ፍጻመ ክትበጽሕ ናይ 21.1 ሚታዊት ግምት ተዋሂብዋ'ሎ። ንብራዚልን ኣርጀንቲናን ተኸቲለን ፈረንሳ ብ12.2 ሚኢታዊት፡ ስጳኛ ብ9.1 ሚኢታዊት ዓዲ እንግሊዝ ኸኣ ብ 8.7 ሚኢታዊት ነዛ ዋንጫ ክዕወታላ ከምዝኽእላ'ዩ እቲ ቐመር ዝእምት። ኣብ 2018 ናብ ፍጻመ ዝበጽሐት ሃገራዊት ጋንታ ክሮኦሽያ፡ ነቲ ናይ 2018 ብቕዓታ ኣይክትደግሞን’ያ ተባሂላ ኣላ። ብ1.8 ሚኢታዊት ኸኣ ኣብ መበል 11 ደረጃ ተሰሪዓ ኣላ። ዓዲ-እንግሊዝ፡ ድሕሪ ዋንጫ ዓለም 2018 ንመጀመርታ ግዜ እያ ብኽልተ ሃገራት ትውከል ዘላ፤ ብዓዲ እንግሊዝን ብዊልስን። ክልቲኤን ኸኣ ምስ ሃገራውያን ጋንታታት ኣሜሪካን ኢራንን ኣብ ሓደ ምድብ  ክልተ’የን ተመዲበን ዘለዋ። ዓዲ እንግሊዝ ካብ ምድባ ክትሓለፍ 60 ሚኢታዊት ግምት ክውሃባ እንከሎ፡ ነታ ዋንጫ መን ትወስዳ ኣብ ዝብል ግን ብ8.7 ሚኢታዊት ኣብ ሓሙሻይ’ያ ተሰሪዓ ዘላ። ዓዲ እንግሊዝ ንምድብ ክልተ መሪሓቶ ከምእትሓልፍ ምሉእ ግምት ክውሃባ እንከሎ፡ ኢራን ኸኣ ካብዚ ምድብ ከምእትግለፍ ተገሚታ ኣላ። ኣሜሪካ'ዶ ዌልስ ካብ ምድበን ይሓልፋ ኣብ ዝብል ግን፡ ኣሜሪካ 45 ሚኢታዊት ዌልስ 41 መኢታዊት ግምት’ዩ ተዋሂብወን ዘሎ።


ኢጣልያ፡ ብመጥቃዕቲ ካራ ሓደ ሰብ ሞይቱ ተጻዋታይ ኣርሰናል ተወጊኡ

ኣብ ሚላኖ ኢጣልያ፡ ኣብ ሓደ ሱፐር ማርኬት ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ካራ፡ ሓደ ሰብ ክቕተል እንከሎ ኣባል እንግሊዛዊት ክለብ ኣርሰናል ዝርከቦም ሓሙሽተ ሰባት ከኣ ብኻራ ከምዝተወግኡ ፖሊስ እታ ሃገር ገሊጹ። ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ከምዝሓበራኦ፡ ሓደ ሰብ ናብቲ ዕሙር ሱፐር ማርኬት ኣትዮ መጥቃዕቲ ኣብ ዝፈጸመሉ፡ ወዲ 30 ዓመት ተቐባሊ ሕሳብ እቲ ትካል በቲ መጥቃዕቲ ከምዝሞተ ገሊጸን። ካብቶም ብመጥቃዕቲ ካራ ዝተሃረሙ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብልቓሕ ምስ ጋንታ ሞንዛ ዝጻወት ዘሎ ኣባል ኣርሰናል  ፓብሎ ማሪ ይርከቦም። ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸመ ወዲ 46 ዓመት ሰብኣይ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ከምዘሎ ፖሊስ ሓቢሩ ኣሎ። ፖሊስ ብተወሳኺ፡ እቲ መጥቃዕቲ ምስ ዝዀነ ተልእኾ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ምትእስሳር ከምዘይብሉ ገሊጹ ኣሎ። መጥቃዕቲ ዝፈጸመ ውልቀሰብ ጸገም ኣእምሮ ከምዘለዎን፡ ነቲ ካራ ካብ ከብሒ እቲ ድኳን ኣልዒሉ ነቲ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸሞን ዝወጽኡ ጸብጻባት ይሕብሩ። ብሰንኪ እቲ ትማሊ ከባቢ ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቓን ድሕሪ ቐትሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ብዙሕ ሰብ ከምዝርዓደን፡ ሰብ ካብቲ ሱፐር ማርኬት ንምውጻእ ከምዝተጸቃቐጠን መሰኻኽር ዓይኒ ገሊጾም። እቲ ሰብ፡ በቶም ኣብቲ ሱፐር ማርኬት ዝነበሩ ሰባት ተታሒዙ ናብ ፖሊስ ከምዝተረከበ’ውን ፖሊስ ገሊጹ። ወዲ 29 ዓመት ኣባል ኣርሰናል ስጳኛዊ ተኸላኻላይ ፓብሎ ማሪ፡ ማህረምቱ ኣብ ሕቘኡ ከምዝዀነን እንተዀነ ኣዝዩ ዘሻቕል ከምዘይኰነ’ዩ ተገሊጹ ዘሎ። ወኪል እቲ ተጻዋታይ ኣርቱሮ ካናለስ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃለ፡ ማህረምቲ ፓብሎ ማሪ ዋላ እኳ ዕምቈት እንተሃለዎ ኣብ ውሽጣዊ ኣካላቱ ዝዀነ ጉድኣት ከምዘይበጽሐ ሓቢሩ። ኣካያዲ ስራሕ ናይታ ሕጂ ማሪ ብልቓሕ ዝጻወተላ ዘሎ ክለብ ሞንዛ ኣድሪያኖ ጋልያኒ ከምዝገለጾ፡ ማሪ ኣብ እዋን እቲ መጥቃዕቲ ምስ በዓልቲ ቤቱን ንእሽቶ ወዱን ካብቲ ሱፐር ማርኬት ይሽምቱ ከምዝነበሩ ኣብሪሁ። ጋልያኒ ከምዝበሎ፡ “ንወዱ ኣብ ዓረብያ ሰቒሉ እናደፍአ፡ በዓልቲ ቤቱ ኸኣ ኣብ ጐድኑ ነይራ፣ ዝዀነ ነገር ኣየስተብሃለን፡ ኣብ ሕቘኡ ምስ ተሃረመ ቁሊሕ እንተበለ ግን ብኻራ ከምዝተሃረመ ከስተብህል ክኢሉ፡” ኢሉ። ጋልያኒ ወሲኹ፡ "እቲ መጥቃዕቲ ዝፍጽም ዝነበረ ሰብ ንማሪ ሰጊሩ ንሓደ ሰብ ኣብ ጐረሮኡ ብኻራ ክሃርሞ እንከሎ ማሪ ብዓይኑ ርእዩ፣ ኵሉ ነገር’ዩ ተዓዚብዎ ኣዝዩ ዘሰንብድ ትርኢት’ዩ ነይሩ” ይብል። ፓብሎ ማሪ፡ ካብ ብራዚላዊት ጋንታ ፍላሚንጎ ኣብ ጥሪ 2020’ዩ ናብ ኣርሰናል ተሰጋጊሩ። ምስ ኣርሴናል 19 ግዜ ድሕሪ ምስላፉ ብልቓሕ ናብ ኢጣልያዊት ክለብ ሞንዛ ተሰጋጊሩ። ኣሰልጣኒ ኣርሰናል ሚካኤል ኣርቴታ ንማህረምቲ ፓብሎ ማሪ ኣመልኪቱ፡ “ብዛዕባ እቲ ማህረምቲ ሓበሬታ በጺሑና፣ ዳይረክተር ቴክኒክ ጋንታና ምስ ስድራ ማሪ ተዘራሪቡ ኣሎ፣ ማሪ ኣብ ሆስፒታል’ዩ ዘሎ እንተዀነ ኣዝዩ ዘሻቕል ኣይኮነን” ኢሉ።


ክርስትያኖ ሮናልዶ- ብማንችስተር “ከምዝተጠለምኩ” ይስመዐኒ'ሎ

ክርስትያኖ ሮናልዶ ብጋንታ ማንችስተር ዩናይትድ “ከምዝተጠለመ” ከምዝስመዖን፡ ካብቲ ክለብ ክወጽእ ጸቕጢ ይግበረሉ ከምዘሎን ተዛሪቡ። ሮናልዶ ከምትጽቢቱ ካብ ዩናይትድ ወጺኡ ኣብ ቻምፕዮንስ ሊግ ናብ እትጻወት ጋንታ ናይ ምስግጋር ዕድል ብዘይምርካቡ፡ ዝተረፈ ግዚኡ ኣብ ኦልድትራፎርድ ብምጽዋት ከምዘሕልፎ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ቃል ኣትዩ ነይሩ። እቲ ፖርቱጋላዊ ኮኸብ፡ ኣብ ቶክቲቪ ምስ ፒርስ ሞርጋን ኣብ ዘካየዶ ቃለ መሕተት እዩ ነቲ በጺሕኒ ዝበሎ ጸቕጢ ተዛሪቡ። ማንችስተር ዩናይትድ ቅረታ እቲ ተጻዋታይ ኣመልኪታ ምላሽ ክትህብ ሕቶ ቀሪቡላ ኣሎ። ብሰንበት ንጋንታ ፉልሃም 2 ብ 1 ዝሰዓረት ጋንታ ማንቸስተር፡ ብኣሰልጣኒ ተን ሃግ እናተመርሐት፡ ኣብ ደረጃ ፕረሚየር ሊግ እንግሊዝ ሓምሻይ ደረጃ ሒዛ ትርከብ። ኣመራርሓ እታ ጋንታ ክለቅቕ ጸቕጢ ይፈጥሩሉ እንተሃልዮም ዝተሓተተ ሮናልዶ “እወ፡ እቲ ኣሰልጣኒ [ኤሪክ ተን ሃግ] ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ጋንታ ብዝርከቡ ካልኦት ክልተ ሰለስተ ሰባት እውን፤ ከምዝተጠለምኩ እዩ ዝስመዐኒ፡” ኢሉ። ብተወሳኺ ካብ ላዕለዎት መሪሕነት ካብታ ጋንታ ከውጽእዎ ይፍትኑ እንተሃልዮም ንዝቐረበሉ ሕቶ ድማ “ኣይግድሰንን፤ ሰባት ነቲ ሓቂ ክሰምዑ ኣለዎም። “እወ፤ ከምዝተጠለምኩን ገለ ሰባት ኣብዚ ክጸንሕ ከምዘይደልዩንን ይስመዐኒ፤ ሎምዘበን ጥራሕ ዘይኮነስ ዝሓለፈ ዓመት እውን” ኢሉ። ሮናልዶ ድሕሪ እቲ ኣብ 6 ሕዳር ሓለቓ እታ ጋንታ ኮይኑ ምስ ኣስቶንቪላ ኣብ ዘካየድዎ ጸወታ ዘጋጠሞም ናይ 3 ን 1 ስዕረት፡ ብዘይተፈለጠ ሕማም ኣይተጻወተን። ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጋንትኡ ምስ ቶተንሃም ኣብ ዘካየደቶ ግጥም፡ ተቐያሪ ኮይኑ ንምእታው ፍቓደኛ ብዘይ ምዃኑ፡ ኣብቲ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ምስ ቼልሲ ዝነበረ ጸወታ ፕሪምየር ሊግ ብኣሰልጣኒ ተን ሃግ ካብቲ ግጥም ወጻኢ ኮይኑ። “ናዓይ ኣኽብሮት ስለዘየርእየኒ ኣነ እውን ንዕኡ ክብሪ የብለይን” ኢሉ ኣብቲ ቃለ መሕተት። “እንተዘይኣኽቢርካኒ ኣይከኽበረካን እየ።” ሮናልዶ ብዛዕባ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ዘጋጠመ ሞት ወዱን ድሕሪኡ ደገፍቲ ሊቨርፑል ኣብ ኣንፊልድ ከጸናንዕዎ ዝፈተኑሉ መንገድን ልቡ ከምዝተንከፎ እውን ነቲ ጋዜጠኛ ገሊጹሉ። ነታ ጋንታ ጽቡቕ ኣበርክቶ ንምግባር ከምዝተመለሰ ዝገልጽ እዚ ፖርቱጋላዊ፡ እንተኾነ ኣብታ ጋንታ ምምሕያሽ ከምዘይጸነሖ ተዛሪቡ። “ኣሌክስ ፈርጉሰን [ኣሰልጣኒ ማንቸስተር ነበር]፡ ካብታ ጋንታ ካብ ዝወጽእ፡ ኣብታ ክለብ ዝኾነ ምዕባለ ኣይረአኹን። ዝተለወጠ ነገር የለን።” ሮናልዶ ነቲ ብወዲ ጋንትኡ ነበር ዋይን ሩኒ ንዝቐረበሉ ነቐፌታ'ውን ምላሽ ሂቡ። “ንምንታይ ብኸቢድ ከምዝወቐሰኒ ኣይፈልጥን፤ ምናልባት ንሱ ጸወታ ስለዘቋረጸን ኣነ ግን ክሳብ ሕዚ ብጽቡቕ ደረጃ ይጻወት ስለዘለኹን ክኸውን ይኽእል።”


ኤርትራዊ ዳዊት የማነ ዕዉት ዙር ሰርብያ ኮይኑ

ተቐዳዳማይ ጀርመናዊት ጋንታ 'ባይክ አይድ' ኤርትራዊ ዳዊት የማነ፡ ዕዉት ብጫ ማልያ እቲ ውድድር ኮይኑ። ንሱ ነታ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ዝተረከባ ብጫ ማልያ እቲ ውድድር፡ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ መዛዘሚ ውድድር'ውን ስለዝዓቐባ እዩ ዕውት ዙር ሰርብያ ክኸውን በቒዑ። ዙር ሰርብያ ሎሚ ዓመት ንመበል 62 ግዚኡ ክካይደ እንከሎ፡ ናይ 2.2 መዐቐኒ ዘለዎ ምዃኑ ይፍለጥ። እቲ ነዊሕ ዓመታት ዘቁጸረ መድረኽ ቅድድም ብሽክለታ ኣርባዕተ ተረርቲ መድረኻት ኣለዎ። ኣብ 18 ጋንታታት ዝተጠርነፉ 108 ተጻወትቲ ኣብቲ ውድድር ዝተሳተፉ ኮይኖም፡ ቻምፕዮን ኤርትራ 2021 ዳዊት የማነ ነዚ ውድድር ብምዕዋት፡ ናይ መጀመርታ ኣፍሪቃዊ ወናኒ ብጫ ማልያ እቲ ውድድር ክኸውን ክኢሉ ኣሎ። ዳዊት የማነ፡ ነታ ብዓርቢ ካብ ካካክ ናብ ፕሪፖላጀ ዝተኻየደትን ተረርቲ ዓቐበታት ዝነበራን 153.3 ኪሎሜተር ዝሸፈነት መድረኽ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዝዛም'ዩ ብጫ ማልያ ካብ ጣልያናዊ ካርታ ኢልያ ተረቢብዋ። ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ራብዓይን ናይ መወዳእታን መድረኽ፡ ካብ ፕሪፖላጀ ናብ ካካክ ናይ 156.5 ኪሎሜተር ብምዕዋቱ ነታ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ዝወነና ብጫ ማልያ ክዕቕባ ስለዝኸኣለ'ዩ ነዚ ዓወት ኣመዝጊቡ። ንናይ ነጥቢ ማልያ ክሮሽያዊ ቪክቶር ብ66 ነጥቢ ክዕወተላ እንከሎ፡ ዳዊት የማነ ኣብ ናይ ነጥቢ ማልያ'ውን ብ32 ነጥቢ ኣብ ሳልሳይ ኮይኑ ውድድሩ ዛዚሙ። ብሪጣንያዊ ክሮስ ኣርቸ ብ25 ነጥቢ ኣንበሳ ዓቐበት ክኸውን እንከሎ ዳዊት የማነ ብ18 ነጥቢ ካልኣይ ኮይኑ ውድድሩ ወዲኡ።


ኤርትራዊ-ስዊድናዊ ኣለክሳንደር ኢሳቕ ብልዕሊ 70 ሚልዮን ዶላር ናብ ኒውካስል ክሰጋገር'ዩ

ኣጥቃዓይ ስጳኛዊት ክለብ ሪያል ሶሲዳድ ዝኾነ ኤርትራዊ-ስዊድናዊ ኣለክሳንደር ኢሳቕ ብልዕሊ 71 ሚልዮን ዶላር ናብ እንግሊዛዊት ክለብ ኒውካስል ክሰጋገር ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ። እቲ ወዲ 22 ዓመት ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ስዊድን ናይ ኒውካስል ዩናይትድ ('ማግፒስ') ናይ ምጥቃዕ ዓቕሚ ከሐይሎ ትጽቢት ይግበረሉ። ተጻዋታይ ጀርመናዊት ክለብ ቦሩሽያ ዶርትሞንድ: እንከሎ ኣብ ዓይኒ ዝኣተወ ኣለክሳንደር ኢሳቕ፡  ንሶሲዳድ ኣብ ዝተጻወተለን 132 ግጥማት 44 ሸቶታት ምምዝጋቡ ኣድናቖት ኣጥርዩ ይርከብ። ኒውካስል ክሳብ ሕጂ ንሓደ ተጻዋታይ ዝኸፈለቶ ዝለዓለ መጠን ገንዘብ 40 ሚልዮን ፖውንድ ምዃኑ ይፍለጥ። ንኣለክሳንደርን ካልኦት ተጻወቲን ብምግዛእ፡ ስዑዳውያን ወነንቲ ናይታ ክለብ ዘለዎም ጥሙሕ ዘርኢ'ዩ ክብሉ ተንተንቲ ኩዕሶ እግሪ ፕሪሜርሊግ ዓዲ-ኣንግሊዝ ይገልጹ ኣለዉ። እቲ ምስ ኤርትራ "ጥቡቕ ምትእስሳር" ከምዘለዎ ዝንገረሉ ኣለክሳንደር፡ ብኢጣልያዊት ጋዜጣ 'ቱቶ ስፓርት' ንትሕቲ 21 ዓመት ኣብ ዝወሃብ ሽልማት 'ወርቃዊ መንእሰይ 2018' ምስ ካልኦት 100 መንእሰያት ተጻወትቲ ተሓጽዩ ምንባሩ ይዝከር። እቲ ገና ኣብ ብርኩ ዘስተንፍስ ዘሎ መንእሰይ ኣብ ስዊድናዊት ሃገራዊት ጋንታ ነቲ ግኑን ተጻዋታይ ናይታ ጋንታ ነበር ዝላታን ኢብራሂሞቪች ክትክኦ ትጽቢት ዝግበረሉ'ዩ። ኣብ 12 ጥሪ 2017 ንሃገራዊት ጋንታኡ ዘመዝገባ ሽቶ ኣብ መበል 17 ዓመቱን 113 መዓልታትን ዕድሚኡ ዝነበረት ኮይና፡ ኣብታ ሃገር ን105 ዓመት ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ ወሰን ብምስባር፡ ንሃገራዊት ጋንታ ስዊድን ዝነኣሰ ሾቶ ዘመዝገበ ተጻዋታይ ክኸውን በቒዑ። ካብ ቦርሽያ ዶርትሙንድ፡ ናብ ዊለም ቱ ብልቓሕ ተሰጋጊሩ ምስታ ጋንታ ኣብ ዝገበሮ ጸወታ ናይ ሸቶ ምምዝጋብ ክእለቱ ክብ ብምባል ኣብ 16 ጸወታታት 13 ሸቶታት ከመዝግብ ዝኸኣለ ኣሌክሳደር ኢሳቕ፡ ብቕዓቱ ንዓበይቲ ጋንታታት ክስሕብ ክኢሉ። ኣለክሳንደር ኣብ ኩዕሶ እግሪ ዓለም እናደመቐ ምምጽኡ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ብሓበን ዝዛረብሉ ውልቀሰብ ክኸውን ኣኽኢልዎ'ዩ። ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ፡ ስድራቤቱ ብሰንኪ'ቲ ኲናት ኣብ 1980ታት ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሖም፡ ኣለክሳንደር ኣብ ስዊድን ከምዝተወልደ ይዝረብ።


ኣለክሳንደር ኢሳቕ ምስ እንግሊዛዊት ክለብ ኒውካስል ውዕል ፈሪሙ

ኤርትራዊ-ስዊድናዊ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣለክሳንደር ኢሳቕ፡ ካብ ስጳኛዊት ክለብ ሪያል ሶሲዳድ ናብ እንግሊዛዊት ክለብ ኒውካስል ዩናይትድ ብምስግጋር ነዊሕ ውዕል ከምዝፈረመ ተፈሊጡ። ኒውካስል ነቲ ተጻዋታይ ንምግዛእ ኣስታት 60 ሚልዮን ፓውንድ (70.8 ሚልዮን ዶላር) ከምዝወድኣላ ጸብጻባት ይገልጹ። ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ስዊድን ዝኾነ ኣልክሳንደር፡ ኣብዚ ክረምቲ ኒውካስል ዝገዝኣቶ ራብዓይ ተጻዋታይ ኮይኑ'ሎ። እቲ ወዲ 22 ኣጥቃዓይ፡ ኣብ ሶሲዳድ ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን ኣብ ዝተጻወተለን 132 ግጥማት 44 ሸቶታት ምምዝጋቡ ይፍለጥ። ምስ ሃገራዊት ጋንትኡ'ውን ኣብ 37 ግጥማት ተሳቲፉ'ሎ። "ኣዝዩ ዓቢ ውሳነ'ዩ ነይሩ ንዓይ፡ እንተኾነ ብሓቂ ዝተሓጎስኩሉ ውሳነ'ዩ" ክብል ምስታ ሓዳሽ ጋንትኡ ውዕል ምፍራሙ ከምዘሐጎሶ ተዛሪቡ። "ኩሉ ክጽንበራ ዝደሊ፡ ዘደንቑ ደገፍቲ ዘለዉዋ፡ ዓባይ ታሪኻዊት ክለብ ትመሰለኒ። [ደገፍታ] ናብዚ ክመጽእ ኣብ ምግባር ዓቢ ተራ ኣለዎም፣ ናይታ ክለብ ፕሮጀክት'ውን ኣነ ብሓቂ ዝኣምነሉ እዩ"። "ናብ ዝደለኻያ ክለብ ኣቲኻ ከመይ ከምዝጻወቱ ክትፈልጥ ኢኻ ትደሊ። ኒውካስል ሰሓቢ ጸወታ ዝጻወቱ ይመስለኒ፡ ኣካል ናቱ ድማ ክኸውን እደሊ"። ኣለክሳንደር፡ ናይ ኒውካስል ዩናይትድ ('ማግፒስ') ናይ ምጥቃዕ ዓቕሚ ከሐይሎ ትጽቢት ይግበረሉ። ኣሰልጣኒ ክለብ ኒውካስል ኤዲ ሃው፡ "ኣልክሳንደር ክጽንበረና ብምሕራዩ ኣዝዩ ኣሐጒሱኒ'ሎ። ኣብታ ጋንታ ዓቢ ኣበርክቶ ክገብር ዝኽእል ብሉጽ ተውህቦ ዘለዎ'ዩ። "ብዓይኒ ቴክኒክ ኣዝዩ ንፉዕ፡ ዝተፈላለየ [እወታዊ ጎድኒታት] ዘለዎ ብምዃኑ ከሐይለና'ዩ። ዕድሚኡ'ውን ምስታ ክለብ ክዓቢ ዘኽእሎ'ዩ። "ንኣለክሳንደር ናብ ኒውካስል ብምምጽኦም ንወነንቲ እታ ከለብን ናይ ምስግጋር ኮሚቲን ከመስግኖም እደሊ። ናባና ብምጽንባሩ ኩላትና ተሓጒስና ኣለና" ኢሉ። እቲ ምስ ኤርትራ "ጥቡቕ ምትእስሳር" ከምዘለዎ ዝንገረሉ ኣለክሳንደር፡ ብኢጣልያዊት ጋዜጣ 'ቱቶ ስፓርት' ንትሕቲ 21 ዓመት ኣብ ዝወሃብ ሽልማት 'ወርቃዊ መንእሰይ 2018' ምስ ካልኦት 100 መንእሰያት ተጻወትቲ ተሓጽዩ ምንባሩ ይዝከር። እቲ ገና ኣብ ብርኩ ዘስተንፍስ ዘሎ መንእሰይ ኣብ ስዊድናዊት ሃገራዊት ጋንታ ነቲ ግኑን ተጻዋታይ ናይታ ጋንታ ነበር ዝላታን ኢብራሂሞቪች ክትክኦ ትጽቢት ዝግበረሉ'ዩ። ኣብ 12 ጥሪ 2017 ንሃገራዊት ጋንታኡ ዘመዝገባ ሽቶ ኣብ መበል 17 ዓመቱን 113 መዓልታትን ዕድሚኡ ዝነበረት ኮይና፡ ኣብታ ሃገር ን105 ዓመት ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ ወሰን ብምስባር፡ ንሃገራዊት ጋንታ ስዊድን ዝነኣሰ ሾቶ ዘመዝገበ ተጻዋታይ ክኸውን በቒዑ። ካብ ቦርሽያ ዶርትሙንድ፡ ናብ ዊለም ቱ ብልቓሕ ተሰጋጊሩ ምስታ ጋንታ ኣብ ዝገበሮ ጸወታ ናይ ሸቶ ምምዝጋብ ክእለቱ ክብ ብምባል ኣብ 16 ጸወታታት 13 ሸቶታት ከመዝግብ ዝኸኣለ ኣሌክሳደር ኢሳቕ፡ ብቕዓቱ ንዓበይቲ ጋንታታት ክስሕብ ክኢሉ። ኣለክሳንደር ኣብ ኩዕሶ እግሪ ዓለም እናደመቐ ምምጽኡ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ብሓበን ዝዛረብሉ ውልቀሰብ ክኸውን ኣኽኢልዎ'ዩ። ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ፡ ስድራቤቱ ብሰንኪ'ቲ ኲናት ኣብ 1980ታት ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሖም፡ ኣለክሳንደር ኣብ ስዊድን ከምዝተወልደ ይዝረብ።


ሞሮኮ ኣዲዳስ ዘዳለዎ ዲዛይን ማልያ ኣልጀርያ ክልወጥ ሓቲታ

ሚኒስትሪ ባህሊ ሞሮኮ፡ ኣዲዳስ ኣብ ዲዛይን ሓድሽ ማልያ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኣልጀርያ፡ ባህሊ ሞሮኮ ተጠቒሙ ክብል ከሲሱ። ትካል ኣዲዳስ፡ እቲ ዲዛይን ካብቲ ኣብ ኣልጀርያ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ መቾዋር ዝተበገሰ ከምዝኾነ ይገልጽ። ይኹን እምበር እቲ ጂኦሜትሪካዊ ሰማያዊ፣ ቲልን ብጫን ዲዛይን፡ ኣብ ባህልታት ሞሮኮ ልሙድ ዝኾነ 'ዜሊጅ' ዝበሃል ቅዲ ምዃኑ ጠበቓ እቲ ሚኒስቴር ሓቢሩ። እተን ጎረባብቲ ሃገራት፡ ምስ ጉዳይ ምዕራባዊ ሰሃራ ብዝተሓሓዝ ናይ ነዊሕ ታሪኽ ክትዕን ወጥሪን ኣለወን። ጠበቓ ሞራድ ኤላጆቲ፡ ንሚኒስትሪ ባህሊ ሞሮኮ ወኪሉ ንኣዲዳስ ሕጋዊ መጠንቀቕታ ከምዝሃበ ኣብ ፌስቡክ ጽሒፉ። እቲ ሓድሽ ዲዛይን ባህላዊ ምምዝማዝ እዩ ዝብል ኤላጆቲ፡ ናብ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ናይቲ ኩባንያ ካስፐር ሮርስተድ ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ "ባህላዊ ቅርስታት ሞሮኮ ሰሪቕካ ካብ ዓውዱ ወጻኢ ንምጥቃም ዝግበር ፈተነ" ክብል ገሊጽዎ። ንሱ፡ እቲ ጀርመናዊ ትካል ስፖርታዊ ክዳውንቲ፡ ነቲ ዲዛይን ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ከልውጥ ጠሊቡ ኣሎ። ወሲኹ’ውን፡ ናይ 2022-2023 ዓመተ ውድድር ማልያ ኣልጀርያ "ንመንነትን ታሪኽን ባህላዊ ባእታታት ዘሊገ ንኽጠፍእን ንኽጥምዝዝን ኣበርክቶ ዝገብር’ዩ" ኢሉ። ቢቢሲ፡ ኣዲዳስ ኣብቲ ጉዳይ ዘለዎ ርእይቶ ክህብ ሕቶ ኣቕሪቡ’ሎ። ኣስታት 2000 ኪሎ ሜተር ዝቑመቱ ሓባራዊ ዶብ ኣልጀርያን ሞሮኮን፡ ካብ መግዛእቲ ፈረንሳ ናጽነት ካብ ዝረኽባ ንደሓር ምንጪ ወጥሪ ኮይኑ ጸኒሑ'ዩ። ኣብ 1963፡ ሞሮኮ ኣብ ኣልጀርያ ይግብኣኒ ትብሎ መሬት ክትሕዝ  ዝገበረቶ ጻዕሪ ስዒቡ እተን ሃገራት ‘ሳንድ ዋር’ ብዝብል ዝጽዋዕ ኲናት ኣካይደን ነይረን። ድሓር ድማ ኣልጀርያ ነቲ ንምዕራባዊ ሳሃራ ካብ ሞሮኮ ነጻ ንምውጻእ ዝተገብረ ወፍሪ ግንባር ፖሊሳርዮ ድጋፍ ድሕሪ ምሃባ ናብቲ ካብ 1975-1991 ዝቐጸለ ኲናት ምዕራባዊ ሳሃራ 1975-1991 ኣምሪሐን። ብድሕሪኡ፡ ዕጡቓት እስላማውያን ኣብ ታሪኻዊት ከተማ ሞሮኮ ማራካሽ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ቦምባ ድሕሪ ምድርባዮም፡ እቲ ዶብ ኣብ 1994 ብጸጥታዊ ምኽንያት ተዓጽዩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኣብ 2021 ኣልጀርያ፡ ሞሮኮ "ተጻባኢ ተግባራት" ፈጺማ ኢላ ብምኽሳስ ምስ ጎረቤታ ዝነበራ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ኣቋሪጻ። ሞሮኮ ግን ነቲ ስጉምቲ "ፍጹም ዘይምኽኑይ" ክትብል ከምዝገለጸቶ ይዝከር።


ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ቻምፕዮን ዓለም 2022 ዝሳተፉ ተጻወትቲ ኣፍሊጣ

ካብ 18 ክሳብ 25 መስከረም ኣብ ኣውስትራልያ፡ ከተማ ዎሎንጎንግ፡ ኣብ ዝካየድ ቻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም 2022 እትሳተፍ ሃገራዊት ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ተመሪጻ። ብኣሰልጣኒ ሳምሶም ሰለሙን እትእለ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ቻምፕዮን ኤርትራ 2022 መርሃዊ ቅዱስ፡ ቻምፕዮን ኤርትራ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር 2022 ቢንያም ግርማይ፡ ቻምፕዮን ኣፍሪቃ 2022 ሄኖክ ምሉብርሃን፡ ዕዉት ብጫ ማልያ ዙር ርዋንዳ 2022 ናትናኤል ተስፋጽዮን፡ ኣማኑኤል ገብረእግዝኣብሄርን መትከል እዮብን ብቐዳምነት እተሰልፎም ኰይኖም ተመሪጾም ኣለዉ። ዳዊት የማነ፡ ናትናኤል ብርሃነን ሚኪኤል ሃብቶምን ኸኣ ከም ተቐየርቲ ምስታ ሃገራዊት ጋንታ ተጠርኒፎም ኣለዉ። ኣብ ናይ ዓበይቲ [ኤሊት] ውድድር ክሮኖሜተር፡ ሚኪኤል ሃብቶም ንኤርትራ ብምውካል፡ 18 መስከረም ኣብ ዝካየድ ናይ 34.2 ኪሎ ሜተር ውድድር ክሳተፍ’ዩ። ብዘይካ’ዚ ንኤርትራ ኣብ ናይ ትሕቲ 19 ዓመት ዝውክሉ ኣኽሊሉ ኣረፋይነን ዩኤል ሃብተኣብን፡ 23 መስከረም 135.6 ኪሎሜትሮ ዝሽፍን ውድድር ክህልዎም’ዩ። ኣብዚ ካብ 18 ክሳብ 25 መስከረም ኣብ ኣውስትራልያ ከተማ ዎሎንጎንግ ዝካየድ ቻምፕዮና ዓለም ንልዕሊ 70 ሃገራት ዝውክሉ ልዕሊ 1000 ተቐዳደምቲ ቀስተደበናዊት ማልያ ንምውናን ኣብ ዝተፈላለየ ክሊ ዕድም ክወዳደሩ’ዮም። ነዚ ውድድር ልዕሊ 300 ሚልዮን ሰብ ብኣካልን ብመሳኩቲ ተለቪዥንን ክዕዘቦ ምዃኑ መርበብ ሓበሬታ ዩሴኣይ ኣፍሊጡ። እቲ ኣብ 8 መዓልታት ዝካየድ 11 ዓይነታት ውድድር፡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ኤሊት ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ጁንየር ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ናይ ግዜ ውድድር ዘካትት እዩ። ከምኡ’ውን ብደቂ ኣነስትዮን ብደቂ ተባዕትዮን ተሓናፊጹ ዝካየድ ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ናይ ደቂ ኣንስትዮን ኤሊት ናይ ጽርግያ ውድድር፡ ጁንየር ደቂ ኣነስትዮ ናይ ጽርግያ ውድድርን ናይ ደቂ ተባዕትዮ ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ጽርግያ ውድድርን’ዩ። እቲ ኤሊት ደቂ ተባዕትዮ 25 መስከረም ዘካይድዊ ናይ ጽርግያ ውድድር 266.9 ኪሎሜትሮ ዝሽፍን ኮይኑ፡ ተቐዳደምቲ 3945 ሜትሮ ብራኸ ክሓኹሩ’ዮም። እዚ ብዩሲኣይ ዝካየድ ውድድር ቻምፕዮና ዓለም ካብ 1927 ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ኮይኑ፡ ብጀካ እቲ ካብ 1939 ክሳብ 1945 ብሰንኪ ካልኣይ ኵናት ዓለም ምቡኳሩ፡ ዓመት ዓመት ብዘይ ምቁራጽ’ዩ ዝካየድ። 2021፡ ጁልያን ኣላፒሊፒ [ፈረንሳዊ] 2020፡ ጁልያን ኣላፒሊፒ [ፈረንሳ] 2019፡ ማድስ ፔደርሶን [ዴኒማርክ] 2018፡ ኣሌጃንድሮ ቫልቨርደ [ስጳኛ] 2017፡ ፔተር ሳጋን [ ስሎቫክያ] 2016፡ ፔተር ሳጋን [ ስሎቫክያ] 2015፡ ፔተር ሳጋን [ ስሎቫክያ] 2014፡ ማይክል ክዋትኮወስኪ [ፖላንድ] 2013፡ ርዮ ኮስታ [ፖርትጋል] 2012፡ ፍሊፐ ጂልብርት [ቤልጂም]


ኣብ ጸወታ ኵዕሶ እግሪ ብዝተፈጠረ ጽቕጥቅጥ ልዕሊ 170 ሰባት ሞይቶም

ኣብ ኢንዶነዥያ፡  ኣብ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ፡ ኣብ ሓደ ስታድዮም ብዝተፈጠረ ጽቕጥቅጥ፡ ዝጊት ብውሕዱ 174 ሰባት ከምዝሞቱ ሰበስልጣን ገሊጾም። በዚ ኸኣ እቲ ስታድዮም ካብቶም ዝኸፍአ ሓደጋታት ዘአንገዱ ስታድዮማት ዓለም ኰይኑ’ሎ። እቲ ጽቅጥቕጥ ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ዓመጸኛታት ደገፍቲ ዘንብዕ ጋዝ ድሕሪ ምጥቃሙ ከምዝተፈጠረ ተፈሊጡ። ኣብቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኣሬማ ብቐንዲ መነሓንሕታ ጋንታ ፐርሰበያ ዝተሳዕረትሉ ግጥም ብዝተፈጠረ ዕግርግር፡ ኣስታት 180 ሰባት ተጐዲኦም። ቁጽሪ ምውታት ክውስኽ ከም ዝኽእል ድማ ይግለጽ ኣሎ። እቲ ስታድዮም ክሕዞ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ 4 ሽሕ ዝያዳ ሰባት ሒዙ ምንባሩ'ውን ሚኒስተር ድሕነት እታ ሃገር ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኢንዶነዥያ ጆኮ ዊዶዶ ብዛዕባ እቲ ክስተት ምርመራ ተገይሩ ክሳብ ዝዛዘም፡ ኣብ ላዕለዋይ ሊግ እታ ሃገር ዝካየዱ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ደው ክብሉ ኣዚዙ’ሎ። ደገፍቲ ድሕሪ ፋጻ ማእከላይ ዳኛ ናብቲ ሜዳ ይጎዩ ከምዝነበሩ ዝተዘርግሑ ቪድዮታት የርእዩ። ድሕሪ እዚ ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝ ከምዝተጠቐመን ከም ሳዕቤኑ ድማ ሰባት ክጸቓቐጡ ከምዝጀመሩን ዋሕዲ ኣየር ከምዘጋጠመን ኣብ ኢስት ጃቫ ሓላፊ ፖሊስ ኒኮ ኣፊንታ ገሊጹ። ንሱ፡ “እቲ ኵነታት ናብ ቀይዲ በተኽነት ተሰጋጊሩ። ንፖሊስ ከጥቅዑ ጀሚሮም፡ መካይን ኣዕንዮም” ድሕሪ ምባል ክልተ ፖሊስ ካብቶም ዝሞቱ ከምዝኾኑ ጠቒሱ። ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ናብ ሓጹር ሓዅሮም እናምልጡን ሬሳ ዝሞቱ ሰባት ኣብቲ ምድሪ ተደርብዩን ዘርእዩ ቪድዮታት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ተዘርጊሖም ይረኣዩ። ንጸወታታት ኩዕሶ እግሪ ዓለም ዝመሓድር ‘ፊፋ’ ኣብ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝ ክጥቀሙ የብሎምን ይብል። ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ኢንዶነዥያ ብዛዕባ እቲ ፍጻመ ምርመራ ከምዝጀመረ ብምግላጽ እቲ ክስተት፡ “ንመልክዕ ኩዕሶ እግሪ ኢንዶነዥያ ዝደወነ ፍጻመ” ኢልዎ። ኣብ ጸወታታት ኩዕሶ እግሪ ኢንዶነዥያ ናዕብታት ክለዓሉ ልሙድ ኰይኑ፡ ኣሬማን ፐርሰባያን ከኣ ናይ ነዊሕ ግዜ መነሓንሕቲ ጋንታታት’የን። ደገፍቲ ጋንታ ፐርሰባያ ሱራባያ ኣብቲ ዝተኻየደ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ጐንጽታት ክለዓል ይኽእል’ዩ ዝብል ሻቕሎት ስለዝነበረ፡ መእተዊ ትኬት ንኸይገዝኡ ተኣጊዶም ነይሮም። ሚኒስተር ድሕነት እታ ሃገር ማሕፉድ ኤምዲ ኣብ ናይ ኢንስተግራም ገጹ ኣብ ዝጠቅዖ ሓበሬታ፡ ካንጁሩሃን ስታድየም 38 ሽሕ ሰባት ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ዘለዎ’ኳ እንተዀነ፡ ቁጽሪ ዝተሸጠ መእተዊ ትኬት ግን 42 ሽሕ ከምዝዀነ ሓቢሩ’ሎ። ፕረዚደንት ዊዶዶ እቲ ዘሕዝን ፍጻመ ኣብታ ሃገር ናይ መወዳእታ ክኸውን ኣለዎ ኢሉ። ኣብ 1964 [ኣ.ኣ] ኣብ ሊማ ርእሰ ከተማ ፔሩ፡ ኣብ መንጐ ፔሩን ኣርጀንቲና ኣብ ዝተኻየደ ግጥም ብሰንኪ ዝተፈጥረ ዕግርግር 320 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰባት ድማ ጉድኣት ወሪድዎም ከምዝነበረ ይዝከር። ብተመሳሳሊ፡ ኣብ 1985፡ ኣብ በልጂየም ኣብ መንጐ ክለባት ሊቨርፑልን ጂቬንቱስን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍጻመ ጸወታ ዋንጫ ኣውሮጳ ደገፍቲ ብዘልዓልዎ ዕግርግር 39 ሰባት ክሞቱ እንከለው፡ 600 ድማ ከም ዝቘሰሉ ኣይርሳዕን።


ዳዊት የማነ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ሰርብያ ቀዳማይ ብምውጻእ ወናኒ ብጫ ማልያ ኮይኑ

ሎሚ ዓመት ንመበል 62 ግዚኡ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዙር ሰርብያ፡ ኣባል ባይክ ኣየድ ኤርትራዊ ዳዊት የማነ፡ ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ሳልሳይ መድረኽ ቀዳማይ ብምውጻእ ወናኒ ብጫ ማልያ እቲ ውድድር ኮይኑ። ቻምፕዮን ኤርትራ 2021 ዝኾነ ዳዊት የማነ፡ ነዛ ሎሚ ዝተኻየደ ካብ ካካክ ናብ ፕሪፖላጀ ዝተኻየደ ተረርቲ ዓቐበታት ዘጠቓለለ 153.3 ኪሎሜተር ርሕቐት ዝነበሮ መድረኽ ንመወዳድርቱ ራሕሪሑ ብምእታው’ዩ ቀዳማይ ወጺኡ። ዳዊት፡ በዚ ሎሚ ዘመዝገቦ ዓወት ብጫ ማልያ ካብ ኢጣልያዊ ካርታ ኢልያ ክርከብ እንከሎ፡ ንኣንበሳ ዓቐብ እትውሃብ ቀጠልያ ማልያ’ውን ብ18 ነጥቢ ወኒንዋ ኣሎ። ብዘይካ'ዚ ዳዊት የማነ ኣብ ናይ ነጥቢ ማልያ ነቲ ብ49 ነጥቢ ቀዳማይ ዘሎ ሰርብያዊ ቪክተር ተኸቲሉ ብ32 ነጥቢ ኣብ ካልኣይ ተሰሪዑ ኣሎ። ዙር ሰርብያ ናይ 2.2 መዐቀኒ ዘለዎ ብዓል ኣርባዕተ መድረኽ ውድድር እዩ።\nጽባሕ ናይ ራብዓይን ናይ መወዳእታን መድረኸ ዘካይድ ዙር ሰርብያ፡ ካብ ፕሪፖላጀ ናብ ካካክ ናይ 156.5 ኪሎሜተር ከካይድ እዩ። ዳዊት የማነ ኣብ ብጫ ማልያ ናይ ሓሙሽተ ካልኢት ጸብለልታ ኣንጺፉ ስለዘሎ፡ ንብጫ ማልያ እቲ ውድድር ክዕወተሉ ዓቢ ተስፋ ተነቢርዎ ኣሎ። ኣብ ዙር ሰርብያ ኣብ 18 ጋንታታት ዝተጠርነፉ 108 ተቐዳደምቲ ይሳተፉ ኣለዉ።


ፖል ፓግባ ዒላማ ውዱባት ወረበላታት ኰይኑ ምህላዉ ገሊጹ

ፈረንሳዊ ተጻዋታይ ጋንታ ጁቬንቱስ ፖል ፖግባ፡ ብውዱባት ወረበላታት ዝምታን ምፍርራሕን ይወርዶ ምህላዉ ገሊጹ። እዚ ዉሩይ ተጻዋታይ ማእከል ሜዳ፡ ትማሊ ሰንበት ብመንገዲ ጠበቃታቱ ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ነቲ ጉዳይ  ናብ ሰብ መዚ ከምዝሓበረ ኣፍሊጡ። ማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ንገለ ምንጭታቱ ብምጥቃስ፡ ፖሊስ ፈረንሳ ነቲ ጉዳይ ክምርምርዎ ጀሚሮም ምህላዎም ዝገለጽ ዜና ኣቃሊሑ። ኣቐድም ኣቢሉ፡ ንፖል ፖግባ ዓቢ ሓዉ ዝኾነ ማትያስ ፖግባ ብቪድዮ፡ ብዛዕባ ሓዉ [ፖል ፖግባ] “ዓቢ ምቅላዕ” ኢሉ ዝገለጾ ምስጢር ከቃልዕ ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ። ማትያስ ፖግባ፡ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ከይሃበ፡ እቲ ብዛዕባ ፖል ፖግባ ከቃልዖ ሓሲቡ ዘሎ ምስጢር ኣዝዩ ተኣፋፊ ምዃኑ ገሊጹ ምንባሩ ይዝክር። እቲ ብጠበቓታት ፖል ፖግባ ዝወጽአ መግለጺ “እቲ ኣብ ልዕሊ ፖል ፖግባ ዝፍጸም ዘሎ ምፍርራሕን  ዝምታን ብዝተወደቡ ወረበላታት’ዩ ዝካየድ ዘሎ” ይብል። እቲ መግለጺ ብምስዓብ “ኣብ ፈረንሳን ዓዲ ጣልያንን ዝርከቡ ዝምልከቶም ኣካላት፡ ቅድሚ ሓደ ወርሒ’ዩ ተሓቢርዎም፡ ብዛዕባ’ቲ ዝካየድ ዘሎ መርመራታት ግን ሕጂ እንህቦ ተወሳኺ ሓበሬታ የለን” ይብል። ኣብ 2018 ምስ ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ብምዃን ዋንጫ ዓለም ዝተዓወተ ፖል ፖግባ፡ ኣብ ዝሓለፈ ክረምቲ ካብ እንግሊዛዊት ክለብ ማንቸስተር ዩናይትድ ናብ ክለብ ጁቬንቱስ ብነጻ ምስግጋሩ ይዝከር። ዓቢ ሓዉ ንፖል ፖግባ፡ ማትያስ ፖግባ “ዓለም፡ ደገፍቲ ሓወይ፡ ኣባላት ጋንታ ጁቬንቱስን ፈረንሳን ብዓቢኡ መወልቱ ብዛዕባ ፖል ፖግባ ክፈልጠዎ ዘለዎም ነገር’የ ክሕብሮም” ድሕሪ ምባል እቲ ከቃልዖ’የ ዝበሎ ምስጢር ወኪል ፖል ፖግባን ካልኦት ውሩያት ተጻወትትን  ንዝኾነ ራፋኤል ፒምነታ’ውን ዝትንክፍ ከምዝኾነ ተዛሪቡ ነይሩ።


ቤልጂማዊ ሬምኮ ኢቨንፖል ቻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም 2022 ኮይኑ

ሎሚ ብኣቆጻጽራ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ሰዓት 3 ናይ ንግሆ ጀሚሩ ኣብ ኣውስትራልያ ከተማ ዋሎንጎንግ ኣብ ዝተኻየደ ቻምፕዮን ቅድድም ብሽኽለት ዓለም ወዲ 22 ዓመት ቤልጂማዊ ሬምኮ ኢቨንፖል ጸወታ ክዛዘም 25 ኪሎሜተር ምስ ተረፎ ካብታ ኣብ ቅድሚት ዝነበረት ጉጅለ በይኑ ብምህዳም ብዘይ ተቃጸጺ ቀዳማይ ወጺኡ። ሬምኮ ኢቨንፖል ነቲ 266 ኪሎሜተር ብሽዱሽተ ሰዓት፡ 16 ዲቂቕን 8 ካልኢት ክዛዝሞ እንከሎ፡ ንኢቫንፖል ስዒባ ኣብ ሓደ ተጠርኒፋ ዝነበረት ሓሙሽተ ተጻወተቲ ዝሓዘት ጉጅል ናብ መስምር ሕንጻጽ ክትብጽሕ ትሕቲ 200 ሜትሮ ምስ ተረፋ ዓባይ ጉጅል ብዘደንቕ ቅልጣፈ ስለዝወሓጠታ፡ ልዕሊ 27 ተጻወትቲ ብሩርን ነሓስን መዳልያ ንምርካብ ቅጽበታዊ ውድድር ኣካይዶም። ፈረንሳዊ ላፖርተ ካልኣይ፤ ኣውስትራያላዊ ማትዮው ሚካኤል ኸኣ ሳልሳይ ብምውጻእ ተሸለምቲ ብሩርን ነሓስን መዳልያ ኮይኖም። ኣብዚ ውድድር እዚ ኤርትራ፡ ብቢንያም ግርማይ፣ መርሃዊ ቅዱስ፣ ናትናኤል ተስፋጽዮን፣ መትከል እዮብ፣ ሄኖክ ሙሉብርሃንን ኣማንኤል ገብረእግዝኣብሄርን’ያ ተወኪላ። ካብ መጀመርታ ምስ መርሃዊ ቅዱስ ብምዃን ምስታ ዝወጽአት ጉጅለ ኣብ ቅድሚት ክወጽእ ዝፍትን ዝነበረ ቢንያም ግርማይ ካብ ቀዳማይ ብሰለስት ደቂቕን 8 ካልኢትን ድሒሩ መበል 54 ክወጽእን እንከሎ፡ ቻምፕዮን ኤርትራ ዓመት 2022 መርሃዊ ቅዱስ መበል 69 ኮይኑ ውድድሩ ዛዚሙ። ኣማንኤል ገብርእግዚኣብሄር፣ ናትናኤል ተስፋጽዮን፣ መትከል እዮብን ሄኖክ ሙሉብርሃንን ግን ነቲ ውድድር ክዛዝምዎ ኣይክኣሉን። ነቲ ውድድር ክዕወትሉ ይኽእሉ'ዮም ተባሂሎም ተገሚቶም ካብ ዝነበሩ ሓሙሽተ ተጻወትቲ ሓደ ዝኾነ ቢንያም ግርማይ፡ ዓሚ ኣብ ናይ ትሕቲ 24 ዓመት ተመሳሳሊ ውድድር ካልኣይ ብምውጻእ ንሃገሩ ናይ መጀምርታ ብሩር መዳልያ ከመዝግብ ምኽኣሉ ዝዝከር'ዩ። ኣብ 19 መስከረም ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ፡ ኖርወጃዊ ሶረን ንውድድሩ ብ34 ደቂቕን 13 ካልኢትን ብምዝዛም ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ክኸውን እንከሎ፡ ቤልጅማዊ ኣሌክ ሰጋረተን ብሪጣንያዊ ልዮ ሃይተርን ካልኣይን ሳልሳይን ኰይኖም ውድድሮም ዛዚሞም። ኣብዚ ውድድር ንኤርትራ ወኪሉም ዝተወዳደሩ ኣማኑኤል መሓርን ሳይሞን ተስፋጋብርን ብቕደም ተኸተል መበል 39 ከምኡ’ውን መበል 42 ኰይኖም ውድድሮም ዛዚሞም። ኣብ 23 መስከረም፡ ተወዳደርቲ ጁንየር ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ዘካየድዎ 135.6 ኪሎ ሜተር ኣብ ዝሸፈነ ውድድር ጀርመናዊ ኢሊለ ሄርዛግ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ክኸውን እንከሎ፡ ፖርቱጋላዊ ኣንቶንዮ ሞርጋዶ ካልኣይ፡ ቤልጅማዊ ቭላድ ቫን መቸሊን ሳልሳይ ወጺኦም። ኣብዚ ውድድር ካብቶም ንኤርትራ ዝወከሉ ሰለስተ ተጻወትቲ፡ ዩኤል ገብረገርግሽ መበል 28፡ ዮናስ ኣብርሃም መበል 60 ክወጽኡ እንከለዉ፡ ኣኽሊሉ ገብረትንሳኤ ግን ውድድሩ ክውድእ ኣይክኣለን። ካብቶም ጸወታ ዝጀመሩ 108 ተቐዳደምቲ እቶም 48 ነቲ ውድድር ክዛዝምዎ ኣይክኣሉን። ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ፡ እቲ ውድድር 168.9 ኪሎሜተር ዝሸፈነ ኰይኑ፡ ካዛኪስታናዊ የቨገኒ ፈዶሮቭ ቀዳማይ ክወጽእ እንከሎ፡ ወዲ ቸክ ሪፖብሊክ ማትያስ ቫሰክን ኖርወጃዊ ሶረን ዋረንክስጆልድን ካልኣይን ሳልሳይን ወጺኦም። ኣብዚ ውድድር ኤርትራ ብሓሙሽተ ተጻወትቲ ኣማኑኤል መሓሪ፣ ዳኒኤል በርሀ፣ ሚልክያስ ቅዱስ፣ ሳምሶን ሃብተን ሳይሞን ተስፋጋብርን’ያ ተወኪላ። ሓሙሽተኦም ከኣ ነቲ ውድድር ክፍጽምዎ ኣይከኣሉን። ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ካብ ዝተወዳደሩ 132 ተቐዳደምቲ፡ ሓሙሽተ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 62 ተቐዳደምቲ ነቲ ውድድር ክዛዝምዎ ኣይከኣሉን። ኣብ ተመሳሳሊ ውድድር እቶም ንሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ወኪሎም ዝተወዳደሩ ኪያ ሮጎራን ሃይሉ ኣብርሀ ነጋስን’ውን ነቲ ውድድር ኣይዛዘምዎን።


ኣብ ዓለም ኮኾብ ተጻዋቲት ቴኒስ፡ ሰሬና ዊልያምስ ካብ'ቲ ውድድር ተሰናቢታ

እታ ንነዊሕ እዋን ኣብ ዓለም ቁጽሪ ሓደ ተጻዋቲት ቴኒስ ዝነበረት ሰሬና ዊልያምስ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ 'ዩኤስ ኦፐን' ብኣውስትራልያዊት ኣጅላ ቶምልያኖቪች ድሕሪ ምስዓራ፡ ካብ ውድድር ቴኒስ ንሓዋሩ ተሰናቢታ። ኣብዚ ወርሒ 41 ዓመት ዝመልኣ ዊልያምስ፡ ኣብ መወዳእታ 7-5፡ 6-7፡ 6-1 ብዝኾነ ውጽኢት እያ ተሳዒራ። ን27 ዓመታት ኣብ ዝጸንሐ ፕሮፌሽናል ሂወታ፡ 23 ግራንድ ስላም ተዓዊታ እያ። ኣሜሪካዊያን ካብ ኩሉ ግዜ ብልጽቲ ተጻዋቲት ይብለዋ። ኣብዚ ሰሙን ድሕሪ ዘርኣየቶ ብቕዓት ስንብታ ዳግማይ ክትሓስበሉ እንተኾይና ዝተሓተተት ዊልያምስ፡ "ኣይመስለንን፡ ግን ድማ ኣይፍለጥን" ኢላ። ዊልያምስ፡ ኣብ ማእከል ሜዳ ቃለ መሕትት ምስ ተገብረላ ንብዓታ ኣብ ገጻ ይውሕዝ ነይሩ፡ ንስድራኣ፡ ጋንትኣ፡ ተዓዘብታን ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ደገፍታን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንዝሃብዋ ደገፍ ኣመስጊና። "ንነዊሕ ዓመታት፡ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ጎነይ ዝነበረ ኹሉ ሰብ የመስግኖ" ትብል እታ ኣብ 1995 ጓል 14 ዓመት ከላ ንፈለማ እዋን ፕሮፌሽናል ውድድር ዝተጻወተት ዊልያምስ። "ግን ኩሉ ካብ ወለደይ እዩ ጀሚሩ። ኩሉ ድማ ይግብኦም'ዩ። ስለዚ ብሓቂ የመስግኖም።" "ኣነ ድማ [ሓፍተይ] ቬኑስ እንተዘይትህሉ ሰሬና ኣይምኾንኩን፡ ስለዚ የቐንየለይ ቬኑስ። ሰሬና ዊልያምስ ክትህሉ ዝገበረት እንኮ ምኽንያት ንሳ እያ።" ናብ ራብዓይ ዙርያ ዝተሰጋገረት ቶምልያኖቪች፡ ንታ ኣብ ዓለምና ፍልጥቲን ኮኾባት ስፖርትን ዝኾነት መጋጥምታ ሰሬና ኣጣቒዓትላ እያ። እታ ካብ ተጻዋቲት ቴኒስ ንላዕሊ ኮይና ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐት ዊልያምስ ንፋሽን መጽሔት ቮግ ኣብ ዝጸሓፈቶ ጽሑፍ ካብ ውድድር ቴኒስ ከምዝተሰናበት ሓቢራ'ያ። መደባ ኣብዚ ክልተ ሰሙን ሞያኣ ከተብቅዕ'ዩ። ዊልያምስ፡ 'ናይ ንግስቲ ንግስቲ' ተባሂላ ድሕሪ ምልላያ፡ ብኣሜሪካዊት ኮኾብ ራፕ ንግስቲ ላቲፋ ብዝተዘንተወት ቪድዮ ተዓጂባ እያ ናብቲ ውድድር ሜዳ ኣትያ። ኣሰናዳኢት ቮግ ኣና ዊንቱርን፡ ፍሉይ ኮኸብ ጎልፍ ታይገር ዉድስን፡ አር ኤንድ ቢ ደራፊት ሲያራ ምስ በዓል ቤታ፡ ፊልም ዳይሬክተር ስፓይክ ሊ ዝኣመሰሉ ኣብቲ ሕብረተሰብ ልዑልን ብሉጽን ደረጃ ዘለዎም ሰባት ተዓዘብቲ እቲ ውድድር ነይሮም።


ሊቨርፑል’ዶ ማንቸስተር ሲቲ?

ኣብዚ ሰሙን ኣብ ሞንጎ ሊቨርፑልን ማንቸስተር ሲቲን ዝካየድ ዓብይ ግጥም ፕሪምየር ሊግ እንግሊዝ ክህልው’ዩ። ተንታኒ ኩዕሶ እግሪ ሱተን፡ "ሊቨርፑል ቅድሚ ናብ ስታድዩም ኤሚሬትስ ምኻዳ፡ ናብቲ ናይ ቀደም ብቕዓታ ከምእትምለስ ግምተይ ክህብ ጸኒሐ'የ" ይብል። “ግን ከኣ ፈሺሉ። ዋላ'ኳ ኣብ ሻምፕዮንስ ሊግ ንሬንጀርስ 7 ብ 1 እንተሰዓረት፡ ኣብ ቅድሚኣ ከቢድ ፀዋታ እዩ ዝፅበያ ዘሎ” ክብል’ውን ወሲኹ ይገልፅ። ሱተን ነዚ ጸወታ ሓዊሱ ኣብ መበል 10 ሰሙን ናይ ዝካየዱ ጸወታታት ግምት ውጽኢት ኣቐሚጡ ኣሎ። ኣብዚ ናይዚ ዓመት ግጥማት ብዘደንቕ ብቕዓት ዝጀመረት ብሬንትፎርድ ኣብዚ ቀረባ እዋን ግን ፅቡቕ የላን። ዝሓለፈ ሰሙን ብኒውካስል ከምዝተሰዓረት ይዝከር። ሓድሽ ኣሰልጣኒ ዝመዘዘት ብራይተን ብወገና እንታይ ዓይነት ጉዕዞ ክትገብር ምዃና ንምግማቱ ኣጸጋሚ ኮይኑ’ሎ። ግን ድማ ኩሉ ግዜ ሓያላት ኮይኖም ስለዝቐርቡ ኣብዚ ጸወታ ክዕወቱ እዮም ዝብል ግምት ኣለኒ። ሌስተር ኣብ ሜድኣ ኣንጻር ኖቲንሃም ፎረስት ብልጽቲ’ኳ እንተነበረት ኣንጻር ቦርንማውዝ ግን ድኽምቲ እያ ነይራ። ነገራት ዝቕየሩ ኣይመስለንን። ናይ ድሕሪት መስመሮም ዝደክም እንተኾይኑ በዓል ዊልፍሪድ ዛሃ  ነቲ ኣጋጣሚ ክብለፁሉ ይኽእሉ እዮም። ፓላስ ንሊድስ ክሳብ እትስዕራ ኣብ ዝነበረ እዋን ናብ ድሕሪት ምውራድ ጀሚራ ነይራ። ክልቲአን ጋንታታት ነጥቢ ተማቒለን ብማዕረ ክፈላለያ እየን ዝብል ግምት ኣለኒ። ተፃወትቲ ኤቨርተን ኣንጻር ማንቸስተር ዩናይትድ ኣብ ዝነበሮም ግጥም ብፍላይ ድሕሪ ምምዝጋብ ሸቶ ካብቲ ክኸውን ዝግበኦ ዝተሓተ ምንቅስቓስ’ዮም ኣርእዮም። ዋላ'ኳ መስመር ምክልኻል እታ ጋንታ እንተተመሓየሸ፡ ገና ፅኑዕ ዘይምዃኑ ግን  ማንቸስተር ዩናይትድ ኣርእያ'ያ። ንቶተንሃም ስፐርስ ደው ምባል ቀሊል'ኳ እንተኾነ፡ ሃሪ ኬንን ሶን ሄዩንግ-ሚን ግን ኣብ ጽቡቕ ብቕዓት’ዮም ዘለዉ። ስለዚ ኣብዚ ግጥም ቶተንሃም ክትዕወት ኮይና፡ መጠን ሸቶ ድማ በታ ቀዳመይቲ ሸቶ ዘመዝገበትላ ደቒቕ እዩ ዝውሰን ። ፉልሃም ኣንጻር ዌስትሃም ኣብ ዝነበራ ፀዋታ ኣብ ቀዳማይ እብረ ጽቡቕ ነይራ። ፍፁም ቅላዕ ምስተወሃበ ኣሰልጣኒ ማርኮ ሲልቫ ኣዝዩ ሓሪቑ ነይሩ። ክሓርቕ ዝነበሮ ግን በቲ ዝተወሃበ ፍፁም ቅላዕ ዘይኮነስ በቲ ተደጋጋሚ መጠንቀቕታ እናተወሃቦ ክሰምዕ ዘይከኣለን ጥፍኣት ብዝፈጸመን ኣንድሪያስ ፔሬራ ክኸውን ምተገብኦ። ኩሉ ግዜ በርንማውዝ ክትዕወት’ያ ክብል ከለኹ እቶም ተፃወትቲ ግን ግምተይ ጌጋ ከምዝነበረ እዮም ዘረጋግጹለይ። በርንማውዝ ኣብ ትሕቲ ጋሪ ኦኔል ጽቡቕ እንተሃለወት’ኳ፡ ነተን ሰለስተ ነጥቢ እትወስደን ግን ፉልሃም ክትኸውን’ያ። ዎልቭስ ዛጊት ኣሰልጣኒ የብላን፤ ግን ድማ ከምቲ ዝድለ ምንቅስቓስ ዘይከኣሉ ገለ ብሉጻት ተጻወትቲ ኣለውዋ። ኣብ ናይ ምውራድ ደረጃ እንተሃለወት’ውን ገና ዓቕማ ክተርእይ ዘይከኣለት ጋንታ ጌረ እየ ዝቖፅራ። ንኖቲንግሃም ፎረስት ብዝተፈለየ መገዲ እየ ዝርእያ። ኣለኒ ዝሓለፈ ሰሙን ኣንጻር ኣስቶንቪላ ነጥቢ ክረኽቡ ምኽኣሎም ዕድለኛታት ነይሮም። ተጻወትቲ ኖቲንሃም ገና ዘይተወሃዱ ኮይኖም ርእሰ-ምትእምማኖም የንቆልቆል ዘሎ ይመስለኒ። ጉዳይ ኣሰልጣኒ ስቲቨን ጀራርድ ብደገፍቲ ኣስቶንቪላ መዕለቢ ውሳነ ዝተገበረሉ ኣይመስልን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቲ ዝመረጽዎ ስልቲ ጸወታ እዩ። ፒየር ኤመሪክ ኦባሜያንግ ሸቶታት የመዝግብ ኣሎ፤ ኣሰልጣኒ ግራሃም ፖተር ድማ ምስታ ጋንታ ናይ ምውሃድ ብቕዓቱ የርኢ ኣሎ። ቪላ ኣብ ሜድኣ ክትዕወት ትፅገም’ያ ዘላ። ሊድስ ኣንጻር ፓላስ ዝገበረቶ ጸወታ ኣብ ቀዳማይ እብረ ብልጽቲ እንተነበረት’ኳ ነዊሕ ግን ኣይጸንሐትን ። ኣብዚ ጸወታ ሊድስ ኣብ መጀመርታ ብጸቕጢ ክትጻወት ፈቲና ነይራ፤ ግን ኣይመልኣቶን። ካብ ዘለዋ ፅቡቕ ብቕዓትን ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ውፅኢትን ብምብጋስ ኣርሰናል ነቲ ፀወታ ብዓወት ክትውድኦ እያ ዝብል ግምት ኣለኒ። ሊድስ ከተጥቅዕ እንተፈቲና ጋብሪኤል ማርቲነሊን ቡካዮ ሳካን ዝፃወቱሉ ክፍተት ክረኽቡ እዮም ዝብል ግምት ኣለኒ። ንጋብርኤል ጂሰስ እውን ዕድላት ዝፈጥር’ዩ። ማንቸስተር ዩናይትድ ኣብዚ ጸወታ ክትዕወት’ያ ዝብል ግምት የብለይን። እቲ ሕቶ ኒውካስል ሓንቲ ነጥቢ ወይ ሰለስተ እያ ክትረክብ ዝብል እዩ። ማንቸስተር ኣብ ትሕቲ ኤሪክ ቴን ሃግ ትመሓየሽ ምህላዋ ይሰማማዕ እየ። ኒውካስል ብምጥቃዕ ክትፃወት ጀሚራ’ላ። ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ጸወታታት’ውን 9 ሸቶታት ከምዘመዝገበት ይዝከር። ኣሰልጣኒ ኤዲ ሃዊ ኣብ ሜዳ ኦልትራፎርድ ቅዲ ጸወታኡ ዝቕይር ኣይመስለንን። እዚ ድማ ዕድላት ከፊቱ ንማንቸስተር ዝጠቅም እዩ። እዚ ከቢድ ጸወታ እዩ። ንሳውዝሃምፕተን ኣንጻር ማንቸስተር ሲቲ ኣብ ዝካየድ ግጥም ክትግምግማ ኣጸጋሚ እዩ። ኣሰልጣኒ ራልፍ ኣብ ልዕሊኡ ዝነበረ ጸቕጢ ስለዘይነከየ፡ ካብዚ ጸወታ ውጽኢት ከምዝፅበይ እግምት። ዋላ እኳ እቲ ጸወታ ብማዕረ ውፅኢት ዝዛዘም እንተመስለኒ፡ ነገራት ግን ናብ ዌስትሃም ከዘምብል የገድዱኒ። ዌስትሃም ናብ ተኸታታሊ ዓወት ተመሊሳ ኣላ። ንሊቨርፑል ካብ ውድድር ዋንጫ ከተውጽእ ከቢድ ክኸውን'ዩ። ሲቲ ናብ ሜዳ ኣንፊልድ ተጓዒዛ ክትዕወት እንተኽኢላ ግን ዕድል ኣይክትረክብን'ያ ። ተፃወትቲ ሲቲ ነዚ ስለዝፈልጡ ክጥቀሙሉ እዮም። አርሊንግ ሃላንድ ኣብ መፋርቕ ሰሙን ስለ ዝዓረፈ ኣብ ጸወታ ክጻወት ኢዩ። ቅዲ ኣጸዋውታ ሊቨርፑል ንሃላንድ ዝምችእ ስለዝኾነ ጥንቃቐ የድሊ። ዋላ እኳ ሊቨርፑል ዕድል ክትፈጥር እንተኽኣለት ማንቸስተር ሲቲ ካብኣ ትበልጽ ምዃና ግን ፍሉጥ’ዩ። ኣብ 2021 እታ ብፔፕ ጋርድዮላ እትምራሕ ጋንታ 4 ሸቶታት ከምዘመዝገበት ዝዝከር ኮይኑ፡ ኣብዚ ጸወታ ውን ተመሳሳሊ ሸቶ ትጽቢት ኣለኒ።


ኤርትራዊት ኣትለት ራሄል ዳኒኤል፡ ኣብ ውድድር ጉያ 10 ሽሕ ሜትር ተዓዊታ

ኤርትራዊት ተቓዳዳሚት ራሄል ዳኒኤል፡ ብሰንበት 11 መስከረም ኣብ ኮሎምብያ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ጉያ ቀዳመይቲ ብምውጻእ ተዓዊታ። ንሳ፡ ‘ላ ካሬራ ዴል ፓስፊክ’ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ውድድር ጽርግያ 10 ሽሕ ሜትሮ፡ 32 ደቂቕን 23 ካልኢትን ብምምዝጋብ ውድድራ ዛዚማ። ንራሄል ብ30 ካልኢታት ስዒባ ኬንያዊት ኣትለት ሞኒካ ንጊገ ካልኣይ ደረጃ ክትሕዝ ከላ፡ ካልእ ኬንያዊት ቬሮኒካ ንያሩዋን ድማ፡ ብተወሳኺ 8 ካልኢታት ድሒራ ሳልሳይ ተርታ ተሰሪዓ። እታ ኣብ ዕስራታት ዕድመ እትርከብ መንእሰይ፡ ኣብ ቀዳሞት ኪሎሜተራት ብላቲን ኣሜሪካውያን ዳኒኤላ ቶረዝ (ሜክሲኮ)ን ዳያና ኦካምፖን (ኣርጀንቲና) ህልኽ ዝመልኦ ሓያል ውድደር ኣጋጢምዋ ነይሩ። እንተዀነ፡ ነዊሕ ከይጸንሐ ኣፍሪቃውያን ነቲ ፈተና ድሕሪ ምብዳህ፡ ኣብ ናይ መወዳእታ ውጽኢት ራሄል ዳኒኤል ናህሪ ወሲኻ ወሳኒ ፍልልይ ፈጢራ ቀዳመይቲ ኰይና ተዓዊታ። ኣትለት ራሄል ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ “ኣብ ኮሎምብያ ንመጀመርታ ግዜይ እዩ፡ ብጣዕሚ ደስ ዝብል ውድድር፣ እቲ ውድድር ሓያል እዩ ነይሩ ብሓቂ ድማ ደስ ኢሉኒ፤ ቅሩብ ዓቐብን ቁልቁልን ነይርዎ። "ብዙሓት ሰባት ኣብቲ ውድድር ሞራል ሂቦምና፣ ኣዝያ ሕጉስቲ ከተማ እያ። ብርግጽ ዝመጽእ ዓመት ክምለስ ደልየ ኣለኹ፡” ኢላ። ኣብ ሓምለ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከተማ ኦሪጎን ኣብ ዝተኻየደ ናይ 10 ሽሕ ሜትር ውድድር ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣትለት ራሄል ዳኒኤል ዘመዝገበቶ ዓወት’ውን ኣብ ታሪኽ ኣትለቲክስ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ኣብ ሻምፕዮን ዓለም እቲ ዝበለጸ ዝተመዝገበ ውጽኢት እዩ። ራሄል ዳኒኤል፡ ነቲ ኢትዮጵያዊት ለተሰንበት ግደይ፡ ኬንያውያን ሄለን ኦቢሪን ማርጋረት ኪፕከመባይን ዝተዓወታሉ ውድድር፡ ንሆላንዳዊት ኣትለት ሲሃን ሓሰን ተኸቲላ ሓሙሸይቲ ኰይና ውድድራ ዛዚማ ምንባራ ይዝከር።


ኣለክሳንደር ኢሳቕ ኣብ ናይ ረቡዕ ግጥም ንክሳተፍ ናይ ስራሕ ፍቓድ ይጽበ ኣሎ

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ እንግሊዛዊት ክለብ ኒውካስል ዝተሰጋገረ ኤርትራዊ-ስዊድናዊ ኣለክሳንደር ኢሳቕ፡ ኣብቲ ጋንትኡ ጽባሕ እተካይዶ ግጥም ፕሪሜርሊግ ንምጽዋት ናይ ስራሕ ፍቓድ ካብ ሰብመዚ ኢሚግሬሽን ይጽበ'ሎ። ኒውካስል ጽባሕ ረቡዕ ኣንጻር ሓያል ጋንታ ሊቨርፑል ኣብ ሜዳ ኣንፊልድ ከትገጥም’ያ። እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ብወግዒ ውዕል ዝፈረመ ወዲ 22 ኣጥቃዓይ፡ ጋንትኡ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ምስ ዎልቭስ ኣብ ዘካየደቶ ግጥም ኣይተሳተፈን። እቲ ግጥም 1 ብእ 1 ዝተዛዘመ'ዩ ነይሩ። ኣሰልጣኒ ኒውካስል ዩናይትድ (ማግፒስ) ኤዲ ሃው ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ "ኣይፈልጥኩን ዘለኹ" ክብል ብዛዕባ ኣለክሳንደር ንዝቐረበሉ ሕቶ መልሲ ሂቡ። "ኣዝየ ተስፋ እገብር። ኣብ ኢድ ካልኦት ሰባት ኢና ዘለና፡ ቅድሚ'ቲ ጸወታ ክውዳእ ድማ ተስፋ እገብር" ይብል እቲ ኣሰልጣኒ። "እንተደንጐየ፡ 75 ደቒቕ ጸወታ ቅድሚ ምጅማሩ ክውዳእ ኣለዎ፣ ስለዚ ክሳብ ናይ መወዳእታ ህሞት ክጽበ ይኽእል'ዩ"። ካለም ዊልሶን ዝርከቦም ሓያለ ኣገደስቲ ተጻወቲ ብሰንኪ መጉዳእቲን ካልኦት ምኽንያታትን ክቦኽሩ ስለዝኾነ፡ ኩነታት ኣለክሳንደር ኢሳቕ ወሳኒ ከይኮነ ኣይተርፍን'ዩ። እንተኾነ ግን፡ ሊቨርፑል ከም ብዓል ዲየጎ ጆታ፡ ናቢ ከይታ፡ ኢብራሂማ ኮናተ፡ ቲያጎን ከለሀርን ዝበሉ ተጻወቲ ብሰንኪ መጉዳእቲ ካብ ግጥም ወጻኢ ብምዃኖም ንኒውካስል ጸቕጢ ዘቃልል ከይኮነ ኣይተርፍን። ተንታኒ ኩዕሶ እግሪ ክሪስ ሳተን፡ ከምዝብሎ፡ ሊቨርፑል ኣብ ዝሓለፈ ግጥማ 9 ብ 0 ስዒራ'ኳ እንተነበረት፡ ኒውካስል ግን "ሓደገኛ" ጋንታ ምዃና ኣሚቱ'ሎ። ብዓይኒ ሳተን ግን፡ ዋላ ኣለክሳንደር ኣብቲ ናይ ረቡዕ ግጥም ይሳተፍ፡ ሊቨርፑል 4 ብ 0 ክትስዕር'ያ ክብል ትንቢቱ ገሊጹ'ሎ። ግምቱ ክግሃድ'ዩ? ሜዳ ሊቨርፑል ኣንፊል እትወልዶ ክኸውን'ዩ። ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ስዊድን ዝኾነ ኣለክሳንደር ብልዕሊ 70 ሚልዮን ዶላር'ዩ ካብ ስጳኛዊት ክለብ ሪያል ሶሲዳድ ናብ እንግሊዛዊት ክለብ ኒውካስል ዩናይትድ ተሰጋጊሩ።


ቢንያም ግርማይ፡ ንቻምፕዮን ዓለም ክዕወቱ ካብ ዝኽእሉ 5 ተቐዳደምቲ ተገሚቱ

ኣብቲ ሰንበት 25 መስከረም ኣብ ኣውስትራልያ ከተማ ዎሎንጎንግ ዝካየድ ቻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም 2022፡ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ ብድምጺ ህዝቢ ካብቶም ሓሙሽተ ነቲ ውድድር ክዕወትሉ ዝኽእሉ ተቐዳደምቲ ተባሂሉ ተገሚቱ ኣሎ። ብኣሰልጣኒ ሳምሶም ሰለሙን እትእለ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ንተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ፡ ቢንያም ግርማይ፡ ሄኖክ ምሉብርሃን፡ ናትናኤል ተስፋጽዮን፡ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄርን መትከል እዮብን ብቐዳምነት ከተሰልፍ ምዃና ተፈሊጡ'ሎ። መርሃዊ ቅዱስ - ቻምፕዮን ኤርትራ 2022፣ ቢንያም ግርማይ - ቻምፕዮን ኤርትራ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር 2022፣ ሄኖክ ምሉብርሃን - ቻምፕዮን ኣፍሪቃ 2022፣ ናትናኤል ተስፋጽዮን - ዕዉት ብጫ ማልያ ዙር ርዋንዳ 2022 ምዃኖም ይፍለጥ። በዚ መሰረት፡ ቢንያም ግርማይ በዞም ኣብ ዝተፈላለየ ኣህጉራዊ ውድድራት ዓቢ ሽም ዘለዎም ተቐዳደምቲ ተሓጊዙ ነዚ ውድድር ክዕወተሉ ከምዝኽል እዩ ብኣጋኡ ግምታት ተዋሂብዎ ዘሎ። ብመሰረት'ቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዩሲኣይ ዝተኻየደ ክፉት ድምጺ ህዝቢ፡ ንቻምፕዮን ዓለም 2022 ክዕትሉ ይኽእሉ’ዮም ተባሂሎም ድምጺ ዝተዋህቦም ሓሙሽተ ተቐዳደምቲ፣ ቤልጅማዊ ውት ቫንኣርት፡ ሆላንዳዊ ማትዮ ቫንደርፖል፡ ስሎቬንያዊ ታደጅ ፖጋካር፡ ቤልጅማዊ ሬምኮ ኢቨንፖልን ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይን ተረቝሖም ኣለው። ኣብቲ ሰንበት ዝካየድ 266.9 ኪሎ ሜተር ዝሽፍን ውድድር፡ ካብቶም ነንሃገሮም ወኪሎም ዝወዳደሩ 160 ተቐዳደምቲ ክሳብ ሕጂ ኣዋህሊለሞ ብዘለዉ ነጥቢ ስሎቬንያዊ ታደጅ ፖጋካር 3246 ነጥቢ ብምውህላላል ኣብ ቅድሚት ክስራዕ እንከሎ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ 1188 ነጥቢ ብምውህላል ኣብ ሻሙናይ ደረጃ ተሰሪዑ ኣሎ። ካብዞም ንኤርትራ ወኪሎም ኣብዚ ንመበል 89 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ቻምፕዮና ዓለም ዝሳተፉ ዘለዉ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ መርሃዊ ቅዱስ ንሓሙሻይ ግዜኡ ኣብ ቻምፕዮን ዓለም ብምስታፍ ዝለዓለ ተመኵሮ ዘለዎ ክኸውን እንከሎ፡ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄር ንራብዓይ ግዜኡ፡ መትከል እዮብ ኸኣ ሳልሳይ ግዜኡ ይሳተፉ ኣለዉ። እቲ ካብ 18 መስከረም ጀሚሩ ንሸሞንተ መዓልታት ጸወታታት ብምክያድ ሰንበት 25 መስከረም ዝዛመም ቻምፕዮን ዓለም፡ 11 ዓይነታት ውድድር፡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ደቂ ተባዕትዮን ኤሊት ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ጁንየር ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ናይ ግዜ ውድድር ዘጠቓልል እዩ። ከምኡ’ውን ብደቂ ኣንስትዮን ብደቂ ተባዕትዮን ተሓናፊጹ ዝካየድ ናይ ግዜ ውድድር፡ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ናይ ደቂ ኣንስትዮን ኤሊት ናይ ጽርግያ ውድድር፡ ጁንየር ደቂ ኣንስትዮ ናይ ጽርግያ ውድድርን ናይ ደቂ ተባዕትዮ ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ጽርግያ ውድድርን’ዩ። 25 መስከረም፡ ዝካየድ ናይ ጽርግያ ውድድር ኤሊት ደቂ ተባዕትዮ፡ 266.9 ኪሎሜትሮ ዝሽፍን ኰይኑ፡ ተቐዳደምቲ 3945 ሜትሮ ብራኸ ክሓዅሩ’ዮም። እዚ ብዩሲኣይ ዝካየድ ቻምፕዮን ዓለም ካብ 1927 ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ኰይኑ፡ ብሰንኪ ካልኣይ ኵናት ዓለም፡ ካብ 1939 ክሳብ 1945  ምብኳሩ እንተዘይኰይኑ፡ ዓመታዊ ብዘይ ምቁራጽ ክካየድ ጸኒሑ እዩ። 2021፡ ጁልያን ኣላፒሊፒ [ፈረንሳ] 2020፡ ጁልያን ኣላፒሊፒ [ፈረንሳ] 2019፡ ማድስ ፔደርሶን [ዴንማርክ] 2018፡ ኣሌሳንድሮ ቫልቨርደ [ስጳኛ] 2017፡ ፒተር ሳጋን [ስሎቫክያ] 2016፡ ፒተር ሳጋን [ስሎቫክያ] 2015፡ ፒተር ሳጋን [ስሎቫክያ] 2014፡ ማይክል ክዋትኮወስኪ [ፖላንድ] 2013፡ ርዮ ኮስታ [ፖርትጋል] 2012፡ ፍሊፐ ጂልበርት [ቤልጅም] ቢንያም ግርማይ ኣብዛ ገና ዘይተዛዘመት ዘላ ዓመተ 2022 ኣብ ዝተፈላለየ ውድድራት 53 መዓልታት ውድድራት ብምክያድ 8919 ኪሎሜተር ዘዊሩ፤ ኣብ ዩሲኣይ 1895 ነጥቢ ኣመዝጊቡ ኣሎ። ኣብዚ ዓመት ካብ ዘካየዶ ውድድራት ካብ ዘመዝገቦ ዓወታት እቲ ኣውራ፥ 14 መስከረም ኣብ ቤልጅም ኣብ ዝተኻየደ ግራንድ ፕሪክስ ዲ ዋሎኒ ንቫንደርፖል ተኸቲሉ፡ ካልኣይ 9 መስከርም ኣብ ካናዳ ኣብ ዝተኻየደ ግራንድ ፕሪክስ ሳይክሊስተ ፕሪክስ ዲ ኵቤካ፡ ሳልሳይ 25 ሓምለ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ዋሎይነ፡ ካልኣይ 24 ሰነ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተኻየደ ቻምፕዮን ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር፡ ተዓዋቲ ወርቂ መዳልያ። 17 ግንቦት ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታል፡ ቀዳማይ ብምውጻእ ቀዳማይ ናይ መድረኽ ዓወት ዘመዝገበ ኣፍሪቃዊ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ውድድር ኣብ ሻሙናይ ሓሙሻይን መድረኽ ሓሙሻይ፡ ኣብ ሻዱሻይ ሳልሳይን መድረኽ ራብዓይ ኣብ ቀዳማይ መድረኽ ካልኣይ ወጺኡ። 27 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ገንት ውቨልገን ቀዳማይ ወጺኡ ኣብ 19 መስከረም ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ፡ ኖርወጃዊ ሶረን ንውድድሩ ብ34 ደቂቕን 13 ካልኢትን ብምዝዛም ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ክኸውን እንከሎ፡ ቤልጅማዊ ኣሌክ ሰጋረተን ብሪጣንያዊ ልዮ ሃይተርን ካልኣይን ሳልሳይን ኰይኖም ውድድሮም ዛዚሞም። ኣብዚ ውድድር ንኤርትራ ወኪሉም ዝተወዳደሩ ኣማኑኤል መሓርን ሳይሞን ተስፋጋብርን ብቕደም ተኸተል መበል 39 ከምኡ’ውን መበል 42 ኰይኖም ውድድሮም ዛዚሞም። ኣብ 23 መስከረም፡ ተወዳደርቲ ጁንየር ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ዘካየድዎ 135.6 ኪሎ ሜተር ኣብ ዝሸፈነ ውድድር ጀርመናዊ ኢሊለ ሄርዛግ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ክኸውን እንከሎ፡ ፖርቱጋላዊ ኣንቶንዮ ሞርጋዶ ካልኣይ፡ ቤልጅማዊ ቭላድ ቫን መቸሊን ሳልሳይ ወጺኦም። ኣብዚ ውድድር ካብቶም ንኤርትራ ዝወከሉ ሰለስተ ተጻወትቲ፡ ዩኤል ገብረገርግሽ መበል 28፡ ዮናስ ኣብርሃም መበል 60 ክወጽኡ እንከለዉ፡ ኣኽሊሉ ገብረትንሳኤ ግን ውድድሩ ክውድእ ኣይክኣለን። ኣብዚ ውድድር ካብቶም ጸወታ ዝጀመሩ 108 ተቐዳደምቲ እቶም 48 ነቲ ውድድር ክዛዝምዎ ኣይክኣሉን። ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ፡ እቲ ውድድር 168.9 ኪሎሜተር ዝሸፈነ ኰይኑ፡ ካዛኪስታናዊ የቨገኒ ፈዶሮቭ ቀዳማይ ክወጽእ እንከሎ፡ ወዲ ቸክ ሪፖብሊክ ማትያስ ቫሰክን ኖርወጃዊ ሶረን ዋረንክስጆልድን ካልኣይን ሳልሳይን ወጺኦም። ኣብዚ ውድድር ኤርትራ ብሓሙሽተ ተጻወትቲ፣ ኣማኑኤል መሓሪ፡ ዳኒኤል በርሀ፡ ሚልክያስ ቅዱስ፡ ሳምሳን ሃብተን ሳይሞን ተስፋጋብርን’ያ ተወኪላ። ሓሙሽተኦም ከኣ ነቲ ውድድር ክፍጽምዎ ኣይከኣሉን። ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ካብ ዝተወዳደሩ 132 ተቐዳደምቲ፡ ሓሙሽተ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 62 ተቐዳደምቲ ነቲ ውድድር ክዛዝምዎ ኣይከኣሉን። ኣብ ተመሳሳሊ ውድድር እቶም ንሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ወኪሎም ዝተወዳደሩ ኪያ ሮጎራን፡ ሃይሉ ኣብርሀ ነጋስን’ውን ነቲ ውድድር ኣይዛዘምዎን።


ካብ ፖል ፖግባ ገንዘብ ክምንዝዕ ውዲት ኣሊሙ ዝተብሃለ ዓብዪ ሓው ኣብ ቀይዲ ኣትዩ

ካብ ኣከፋፋሊ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ጁቬንቱስ ፖል ፖግባ፡ ብምፍርራሕ ገንዘብ ንምውሳድ ውዲት ኣሊሙ ዝተብሃለ ሓዉ ማትያስ ፖግባ ተኸሲሱ። ማትያስ ፖግባ፡ ካብ ሓዉ ኣከፋፋሊ ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳን ጁቬንቱስን ገንዘብ ክምንዝዕ ውዲት ወድዩ ብዝብል ክሲ ተኸሲሱን ተኣሲሩን ኣሎ። ካልኦት ኣርባዕተ ሰባት’ውን ብሰንኪ ምጭብርባርን ገበናዊ ምትሕብባርን ኣብ ትሕቲ ወግዓዊ መርመራ ከምዝርከቡ ምንጭታት ቤት ፍርዲ ንማዕከናት ዜና ሮይተርስን ኤጀንስ ፍራንስ ፕረስን ሓቢሮም። ጠበቓ ማትያስ ፖግባ ያሲን ቡዝሩ ግን፡ ዓሚሉ ንጹህ ምዃኑ እዩ ገሊጹ። ንሱ ንፈረንሳዊ ማዕኸን ዜና 'ቢኤፍኤም' ቲቪ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "ነዚ ውሳነ ክንካትዐሉ ኢና" ኢሉ። ወዲ 32 ዓመት ማትያስ ፖግባ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ብኢንተርነት ዝተዘርግሐን ብዛዕባ ወዲ 29 ዓመት ኣከፋፋሊ ጋንታ ጁቬንቱስ "ዝቃልዑ ምስጢራት" ከምዘውጽእ መፈራርሒ መልእክቲ ዘሕለፈን ቪድዮ ኢድ ከምዝነበሮ ተኣሚኑ እዩ። ተጻዋታይ ማንቸስተር ዩናይትድ ነበር ፖል ካብ ዝተወደበ ጕጅለ ወረበላታት ዒላማ ምጭብርባርን ምፍርራሕን ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ፡ ኣኽበርቲ ሕጊ ፈረንሳ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ወርሒ ምርመራ ከካይዱ ምጅማሮም ይግለፅ። ንሱ ብ16 ሓምለ ናብ ኣኽበርቲ ሕጊ ቱሪን ኣብ ዘቕረቦ ጥርዓን፡ ዒላማ ናይቲ 13 ሚልዮን ዩሮ (11.29 ሚልዮን ፓውንድ) ዝግመት ውዲት ምጽላም ምዃኑ ኣፍሊጡ ነይሩ። ኣብ 2018 ምስ ፈረንሳ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም ዝነበረ ፖግባ፡ ካብ ማንቸስተር ዩናይትድ ድሕሪ ምውጽኡ፡ ኣብዚ ክራማት ብናጻ ዝውውር ናብ ጁቬንቱስ ተሰጋጊሩ'ሎ። ፈረንሳዊ ተጻዋታይ ጋንታ ጁቬንቱስ ፖል ፖግባ፡ ብውዱባት ወረበላታት ዝምታን ምፍርራሕን ይወርዶ ምህላዉ ገሊጹ ነይሩ። እዚ ዉሩይ ተጻዋታይ ማእከል ሜዳ፡ ብመንገዲ ጠበቃታቱ ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ነቲ ጉዳይ ናብ ሰብ መዚ ከምዝሓበረ ኣፍሊጡ'ዩ። ማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ንገለ ምንጭታቱ ብምጥቃስ፡ ፖሊስ ፈረንሳ ነቲ ጉዳይ ክምርምርዎ ጀሚሮም ምህላዎም ዝገለጽ ዜና ኣቃሊሑ። ኣቐድም ኣቢሉ፡ ንፖል ፖግባ ዓቢ ሓዉ ዝኾነ ማትያስ ፖግባ ብቪድዮ፡ ብዛዕባ ሓዉ [ፖል ፖግባ] “ዓቢ ምቅላዕ” ኢሉ ዝገለጾ ምስጢር ከቃልዕ ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ። ማትያስ ፖግባ፡ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ከይሃበ፡ እቲ ብዛዕባ ፖል ፖግባ ከቃልዖ ሓሲቡ ዘሎ ምስጢር ኣዝዩ ተኣፋፊ ምዃኑ ገሊጹ ምንባሩ ይዝክር።


ካፍ፡ ምእንጋድ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ካብ ጊኒ መንዚዑ

ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ - ካፍ፡ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ንምእንጋድ፡ እቲ ንጊኒ ተዋሂቡ ዝነበረ ዕድል ድሕሪ ምምንዝዑ፡ ከአንግዳ ዝኽእላ ሃገራት ንምዕዳም ጨረታ ክኸፍት ምዃኑን ሞሮኮ ኸኣ ካብተን ዘመልክታ ምዃናን ተፈሊጡ’ሎ። ፕረዚደንትካፍ ፓትሪስ ሞትሰፐ ብዓርቢ ኣብ ኮናክሪ ርእሰ ከተማ ጊኒ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ እቲ 24 ሃገራውያን 24 ዝሳተፋኦ ውድድር ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ብሰንኪ ሕጽረት መሳለጥያታትን ብግቡእ ክስጕም ዘይከኣለ ትሕተ ቅርጽን ካብ ጊኒ ክእለ ምዃኑ ኣፍሊጡ። ሞትሰፐምስ መራሕቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ጊኒ ድሕሪ ዘካየዶ ርክብ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ "እቲ ንጊኒ ዝተመደበ ዕድል ዋንጫ ሃገራት 2025፡ ኣብ ጊኒ ኣይክካየድን'ዩ” ድሕሪ ምባል፡ ጊኒ ገና ድልውቲ ከምዘየላ ገሊጹ። ጊኒነዚ ውድድር’ዚ ከትአንግድ ክትዳሎ ኣስታት ዓሰርተ ዓመት እያ ጸኒሓ። ፈለማ ኣብ 2014 ኣአንጋዲት ዋንጫ ኣፍሪቃ 2023 ተባሂላ ተረቝሓ’ኳ እንተነበረት፡ ጸኒሓ ግን ኣብ 2025 ከተአንግድ ሓቲታ። ኣብዝሓለፈ ድሕሪ ዝተኻየደ ዕልዋ መንግስቲ፡ ጊኒ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ምሕደራ ዝኣተወ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ስለዝሰፈና፡ ጸወታታት ኵዕሶ እግሪ ንምእንጋድ ኣብ ጸጥታን ኣወዳድባን ስክፍታታት ፈጢሩ ጸኒሑ እዩ። እንተዀነ፡ዝሓለፈ ነሓሰ፡ ወተሃደራዊ ጁንታ ጊኒ፡ ነቲ ናይ 2025 ውድድር ንምእንጋድ ቃል ብምጽናዕ፡ ገንዘብ ክለቅቕን ተበጻሕነት መሬት ከቀላጥፍን፡ ነቲ "ሃገራውን ቀዳምነታውን ረብሓ" ኢሉ ዝሰየሞ ፍጻመ ንዝግበር ምድላዋት ክሕግዝ ምዃኑን ኣፍሊጡ ነይሩ እዩ። "ውሳነ ካፍኣብ ሓምለ ዝተወሰደ ኰይኑ፡ ኣብዚ እዋን ሓድሽ ጨረታ ንምውጻእ ዘኽእል መስርሕ ከም ዘለና  ብምግላጽ ናብመሰጋገሪ መንግስቲ ጊኒ ተሓቢሩ እነይሩ እዩ" ክብል ደቡብ ኣፍሪቃዊ ሞትሰፐ ብዓርቢ ገሊጹ። "ካፍ ሓድሽጨረታ ክጽውዕ እዩ፤ ምኽንያቱ እቲ ትሕተ ቅርጽን መሳለጥያታትን ጊኒ፡ ካፍ ኣብኡ ጸወታታት ዋንጫ  2025 ከካይድ ዘኽእሎ ስለዘይኮነ፤ እዚ እዩ መሰረት ናይቲ ውሳነ፡" ኢሉ። እታዝሓለፈ ሓምለ ዋንጫ ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ደቂ ኣንስትዮ ዘአንገደት ሞሮኮ፡ ነቲ ናይ 2025 ውድድር ካፍ ንምእንጋድ ከተመልክት ምዃና ኸኣ ካብ ሮያል ፈደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሞሮኮ ዝተረኽበ ምንጪ ኣመልኪቱ። ሞትሰፐን ዕላማ ዑደቱ ኣመልኪቱ ከም ዝበሎ፡ ኮንክሪ ዝኸደሉ ካብ ኣኽብሮት ዝተበገሰ ኰይኑ፡ ጊኒ ኣብ መጻኢ ዓበይቲ ፍጻመታት ከተአንግድ እትኽእለሉ ደረጃ ትሕተ ቅርጻ ብኸመይ ከተመሓይሽ ከም እትኽእል ምስ ሰበስልጣን ንምዝታይ ምዃኑ ገሊጹ። በዚ መሰረት፡ ሞትሰፐ፡ ጊኒ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገራቶም ጥራይ ብዝጻወቱ ተጻወቲ ዝካየድ ውድድር ሻምፕዮን ሃገራት ኣፍሪቃ - ቻን - ንምእንጋድ ክተመልክትን ክትዳሎን ከም እትኽእል መኺሩ። ምትብብዐይ ጊኒ ንዋንጫ ሃገራት 2027 ከተአንግድ ቅድሚ ምሕታታ ንቻን 2024 ከተዳሉ ምሕታት ክሕግዛ ይኽእል እዩ፡ ኢሉ። ሚኒስተር ስፖርት ጊኒ ላንሳና በያ ዲያሎ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ሃገሩ ንዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ንምክያድ ዘኽእል ብቑዕ መሳለጥያታት ከምዘይብላ ተኣሚኑ። ዲያሎ፡ "ሓቂ እዩ፡ ዋንጫ ሃገራት 2025 ከነአንግድ ድሉዋት ምዃንና ንፕረዚደንት ካፍ ከነእምን ዘኽእለና ነገር የለን፡" ኢሉ።


ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ኣብ በዅሪ ጸዋታኡ ኣንጻር ሊቨርፑል ሸቶ ኣቝጺሩ

ኒውካስል፡ ብ71 ሚልዮን ዶላር ካብ ስጳኛዊት ክለብ ሪያል ሶሲዳድ ኣብ መሳርዓ ዝጸንበረቶ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ትማሊ ንመጀመርታ ግዜ ማልያ እታ ጋንታ ለቢሱ ኣብ ኣንፊልድ ኣንጻር ሊቨርፑል ተሰሊፉ ሸቶ ኣመዝጊቡ። ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ሓምሻይ ሰሙን ጸወታታት ፕረሚየርሊግ እንግሊዝ፡ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ኣብ መበል 38 ደቒቕ ካብ ሎንግስታፍ ዝተቐበላ ኩዕሶ ብውሕሉል ቅላዕ ናብ ሸቶ ቀይርዋ። ኒውካስል ክሳብ መበል 61 ደቂቕ መሪሓ ብምጽናሕ፡ ኣጥቃዓይ ሊቨርፑል ሮቤርቶ ፈርሚኖ ካብ ሳላሕ ዝተቐበላ ኵዕሶ፡ ናብ ሸቶ ስለዝቐየራ ጸወታ 1 ን 1 ኰይኑ። ጸወታ ብማዕረ ተዛዚሙ እናተባሃለ ግን ኣብ ተወሳኺ ግዜ፡ ኣብ መበል 98 ደቒቕ፡ ብዅርናዕ ዝተረኽበት ኵዕሶ ፈሬታስ ካርቫሎ ሸቶ ስለዘመዝገባ ጸወታ ብዓወት ሊቨርፑል 2 ብ 1 ተዛዚሙ። ካብ 2019 ክሳብ'ዚ ወርሒ ነሓሰ ምስ ሪያል ሶሲዳድ ብምዃን 105 ግዜ ዝተሰለፈ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ምስታ ጋንታ ብምዃን 33 ሸቶታት ከመዝግብ ክኢሉ እዩ። ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጋንታ ኤኣይከይ ብምዃን 28 ለካቲት 2016 ፕሮፈሽናል ጸወታኡ ዝጀመረ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ኣብ ፈላማይ ጸወታኡ ጋንትኡ ኣብ ልዕሊ ቴንሁልትስ 6 ን 0 ኣብ ዝሰዓረትሉ ሸቶ ከም ዘመዝገበ ይዝከር። ምስ ሃገራዊት ጋንታ ሽወደን ካብ 2017 ጀሚሩ ክስለፍ ዝጀመረ ኣሌክሳንደር፡ ንሃገራዊት ጋንታ ሽወደን፡ 37 ግዜ  ተሰሊፉ 9 ሸቶታት ኣመዝጊቡ ኣሎ። ኣሌክሳንደር፡ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ሽወደን ትሕቲ 16 ዓመት፡ 8 ጥሪ 2017 ንመጀመርታ ግዜ ኣንጻር ኣይቮሪኮስት ጸወታ ከካይድ እንከሎ፡ 12 ጥሪ ኣንጻር ስሎቫክያ ኣብ ዝተሰለፈሉን፡  ሽወደን 6 ብ 0 ዝሰዓረትሉን ጸወታ ኣብ መበል 19 ደቂቕ ሸቶ ብምምዝጋብ፡ ኣብ ታሪኽ ሽወደን እቲ ዝነኣሰ ንሃገራዊት ጋንታ ሸቶ ዘመዝገበ ተጻዋታይ ክኸውን ክኢሉ’ዩ። ቅድሚ ናብ ሪያል ሶሲዳድ ምስጋሩ፡ ኣብ 2019 ብልቓሕ ናብ ጋንታ ዊለም ብምስግጋር፡ ምስታ ጋንታ ኣብ 16 ጸወታታት ብምስላፍ 13 ሸቶታት ኣመዝጊቡ። ማንቸስተር ሲቲ ኣንጻር ኖቲንግሃም ፎረስት ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ፡ 6 ብ 0 ክትዕወት እንከላ፡ ሃላንድ ኣብ መበል 12፡ 23፡ ከምኡ’ውን 38 ደቒቕ ሸቶታት ኣመዝጊቡ ትማሊ'ውን ሃትሪክ ሰሪሑ። ጸወታታት ፕሪሚየርሊግ ቀድይዎ ዘሎ ሃላንድ ኣብ ሓሙሽተ ጸወታታት ትሽዓተ ሸቶታት ኣመዝጊቡ'ሎ። ኣርጀንቲናዊ ኣጕየሮ ኣብ 2011 ካብ ኣትለቲኮ ማድሪድ ናብ ማንቸስተር ሲቲ ምስ ተሰጋገረ፡ ኣብ ቀዳሞት ሓሙሽተ ጸወታኡ ሽዱሽተ ሸቶታት ከም ዘመዝገበ ዝዝከር ኰይኑ፡ ሃላንድ ነዚ ክብረ ወሰን ብምስባር ኣብ ቅድሚት ተቐሚጡ ኣሎ። ነዚ ዓመት ብጽቡቕ ጀሚራቶ ዘላ ኣርሰናል፡ ትማሊ ንኣስቶንቪላ ኣብ ሜድኣ ዓዲማ ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ ኣብ መበል 30 ደቒቕ ጋብሪኤል ጀሱስ፡ ኣብ መበል 77 ደቒቕ ከኣ ጋብሪኤል ማርቲነሊ ብዘመዝገብወን ሸቶታት ነታ ካብ ዳግላስ ልዊስ ኣብ መበል 74 ደቒቕ ሓንቲ ሸቶ ዝረኸበት ኣስቶን ቪላ 2 ን 1 ብምዓር ኣብ ሓሙሽተ ጸወታታት ሓሙሽተ ዓወታት ብምምዝጋብ ብ15 ነጥቢ ንሰሌዳ ፕረሚየር ሊግ ትመርሖ ኣላ። ኣርሰናል ኣብ ዝስዕብ ሻድሻይ ጸወታኣ፡ 4 መስከረም ናብ ኦልትራፎርድ ብምጋሽ ኣንጻር ማንቸስተር ዩናይትድ ክትገጥም እያ። ታማሊ ዌስት ሃምን ቶተንሃምን ኣብ ዝገበራኦ ጸወታ ማዕረ ብምውጻእ ነጥቢ ተማቒለን። ዛጊት ተኻይዱ ብዘሎ ጸወታታት፡ ማንቸስተር ሲቲ ንኣርሰናል ስዒባ ብ 13 ነጥቢ ካልኣይቲ፡ ቶተንሃም ብ11 ነጥቢ ሳልሰይቲ ብራይተን ብ10 ነጥቢ ኣብ ራብዓይ ደረጃ ተሲሪዐን ኣለዋ።


ኣብ ውድድር ማራቶን ለንደን ዝተዓወቱ ሰለስተ ኢትዮጵያውያን

ኣብቲ ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ለንደን (ብሪጣንያ) ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ሰለስተ ኢትዮጵያውያን መዳልያታት ተዓዊቶም። ኣብ ናይ ደቂኣንስትዮ (ኢሊት) ያለምዘርፍ የኋላው ቀዳመይቲ ብምዃን ወርቂ ተሸሊማ። ያለምዘርፍ፡ ኣብ መበል 32 ኪሜ ወዲቓ'ኳ እንተነበረት፡ ሓቦ ሰኒቓ ጉያኣ ብምቕጻል፡ ነቲ ውድድር ብ2 ሰዓት፡ 17 ደቒቕን 26 ካልኢትን ብምውዳእ ዝናኣድ ዓወት ክትጓናጸፍ ኪኢላ። እታ ንፈለማ እዋን ኣብቲ ውድድር ዝተዓወተት ያለምዘርፍ፡ ዝነኣሰት ተዓዋቲት ለንደን ማራቶን ኮይና'ላ። መገርቱ ኣለሙ ብወገና ኣብቲ ውድድር ሳልሳይ ደረጃ ብምውጽኣ ነሓስ መዳልያ ተዓዊታ'ላ። ኬንያዊት ጆሲሊን ጀፕኮስገይ ድማ ካልኣይቲ ኮይና። ኣብ ናይ ደቂተባዕትዮ (ኢሊት) ድማ፡ ኬንያዊ ኣሞጽ ኪፕሩቶ 2 ሰዓት፡ 4 ደቒቕን 39 ካልኢትን ብምምዝጋብ ዕዉት ለንደን ማራቶን 2022 ኮይኑ'ሎ። ኢትዮጵያዊ ልኡል ገብረስላሰ ብወገኑ፡ ካብቲ ኬንያዊ መቐናቕንቱ 33 ካልኢት ድሒሩ ብምእታው ካልኣይ ደረጃ ብምሓዝ ብሩር ወሲዱ። በልጂማዊ በሽር ኣብዲ ድማ ሳልሳይ ወጺኡ'ሎ። ኣብቲ ውድድር ቅያ ብምስርሓ ዝተሓጎሰት ያለምዘርፍ የኋላው፡ "ኣብ ለንደን ማራቶን ብምዕዋተይ ኣዝየ ሕጉስቲ'የ። ነዚ ውድድር ኣብ ዘካየድክዎ ምድላዋት ብትግሃት ሰሪሐ'የ፡ ስለዚ ዓወት ምርካበይ ዘደንቕ'ዩ" ክትብል ተዛሪባ። ኣብ ታሪኽ ውድድር ማራቶን፡ ካልኣይቲ ዝቐልጠፈ ግዜ ዘመዝገበትን፡ ናይ 10 ኪሜ ክብረወሰን ዝሓዘትን ያለምዘርፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ሃምበርግ (ጀርመን) ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን ብምስታፍ ካብቶም ዝቐልጠፈ ግዜ ዘመዝገቡ ብ7ይ ደረጃ ክትስራዕ ኪኢላ ዝነበረት'ያ።


ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብ ብሪጣንያ ኣትዩ ብጉያ ዝነገሰ ሞ ፋራሕ

ሽሙ ቀይሩ ብዘይ ሕጋዊ መገዲ ናብ ብሪጣንያ ዝኣተወ ውሩይ ኣትሌት ሞ ፋራሕ፡ ብጕያ ውሩይ ቅድሚ ምዃኑ ኣብ ሓደ ገዛ ኣገልጋሊ ኰይኑ ይሰርሕ ከምዝነበረ ኣግሂዱ።


ጠፊኦም ዝተባህሉ ኤርትራውያን ኣትለታት፡ ካልኣይን ሳልሳይን ወጺኦም

ናብ ሎሚ ሰሉስ [02-08-2022] ኣብ ዘውግሐ ለይቲ፡ ኣብ ኮሎምብያ ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም ትሕቲ 20 ዓመት ብናይ 5000 ሜትሮ ጉያ፡ ኢትዮጵያዊ ኣዲሱ ይሁኔ ቀዳማይ ክወጽእ እንከሎ፡ ኤርትራውያን ኣትለታት ካልኣይን ሳልሳይን  ሒዞም። እቶም ካልኣይን ሳልሳይን ኰይኖም ዝኣተዉ ኤርትራውያን ኣትሌታት መርሃዊ መብራህቱን ሃብቶም ሳሙኤልን'ዮም። ቀዳማይ ዝወጽአ ኢትዮጵያዊ ኣዲሱ ይሁነ ንዉድድሩ ብ14 ደቒቕ፡ 3 ካልኢትን 5 ንኡስ ካልኢትን ክውድእን ክንከሎ፡ መርሃዊ መብራህቱ ብ14 ደቒቕን 3 ካልኢትን 33 ንኡስ ካልኢትን፡ ሃብቶም ሳመኤል ኸኣ ብ14 ደቒቕ፡ 3 ካልኢትን 67 ንኡስ ካልኢትን ውድድሮም ዛዚሞም። ክልቲኦም ኣትሌታት ንኤርትራ ወኪሎም ኣብ ሻምፒዮና ኣትለቲክስ ዓለም ንምስታፍ ናብ ኣሜሪካ ግዝኣት ኦሪገን ከይዶም ዝነበሩን "ጠፊኦም" ካብ መንጐ ዝተባህሉ ሓሙሽተ ኣትለታት እታ ሃገር 'ዮም። ኣብ መበል 18 ሻምፒዮና ኣትለቲክስ ዓለም ንምስታፍ ካብ ዝተላእኩ ጕጅለ ኣትለቲክስ ኤርትራ፡ ናብ ሃገሮም ከይተመልሱ ኣብ ኣሜሪካ ዝተረፉ ኣትለታት ኣለው ዝብሉ ጸብጻባት ወጺኦም ምንባሮም ይዝከር። እንተዀነ፡ ኬፒቲቪ፡ ሪጅስታር-ጋርድን ኬዚን ዝተባህሉ ማዕከናት ዜና እቶም ጠፊኦም ተባሂሎም ዝነበሩ ኣትለታት ከም ዝተረኸቡ ንፖሊስ ዩኒቨርሲቲ ኦሪገን ብምጥቃስ ጸብጺቦም። ብመሰረት ጸብጻብ ማዕከናት ዜና እቲ ከባቢ፡ ፈደሬሽን ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣድራሻ እቶም ኣትለታት ረኺበ ኢሉ ናብ ፖሊስ ዩኒቨርሲቲ ኦሬገን ሪፖርት ገይሩ ኣሎ። ይዅን’ምበር፡ መርበብ ሓበሬታ ፖሊስ ግዝኣት ኦሬገን፡ ሽም እቶም ሓሙሽተ ኤርትራውያን ኣትሌታት ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝርዝር ዝጠፍኡ ውልቀሰባት ኣስፊርዎ ይርከብ። ሓደ ካብቶም ኣብ ኣሜሪካ ጠፊኦም ዝተበሃሉ ኣትሌት የማነ ሃይለስላሰ ድማ፡ ኣካል ዲያመንድ ሊግ ዝዀነ ኣብ ከተማ ሎውዛን ስዊዘርላንድ  ኣብ ዝካየድ ውድድር ንምስታፍ ከም ዝኸይድ ሓቢሩ ነይሩ። ቢቢሲ ከኣ ንስዊዘርላንድ ዘእትዎ ቪዛን ኣብቲ ውድድር ንኽሳተፍ ዝቐረበሉ ዕድመን ዝገልጽ ሰነዳት ብምርኣይ ከረጋግጽ ክኢሉ። እቶም ጠፊኦም ዝተበሃሉ፡ ወዲ 44 ዓመት ኣስልጣኒ በርሀ ኣስገዶም፡ ፊሊሞን ዓንደ፡ ሃብቶም ሳሙኤል፡ መርሃዊ መብራህቱን የማነ ሃይለስላሴን እዮም ነይሮም። ነዚ ኣመልኪቱ  ምክትል ፕረዚደንት ፈደሬሽን ኣትለቲክስ ኤርትራ ኣቶ ኤፍሬም ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃል መጠይቕ፡ ኣትለታት መርሃዊ መብራህቱን ሃብቶም ሳሙኤልን ናብ ኮሎምብያ እቶም ካልኦት ከኣ ናብ ሃገሮም ከምዝተመልሱ ገሊጹ ነይሩ። ኣብቲ ኣብ ምዕራብ ኮሎምብያ ከተማ ካሊ ካብ 1 ክሳብ 6 ነሓሰ ኣብ ዝካየድ ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም ትሕቲ 20 ዓመት፡ ኤርትራ ብሓሙሽተ ኣትለታት'ያ ተወኪላ ዘላ። መርሃዊ መብራህቱ ኣብ 5000 ሜትሮ፡ ሃብቶም ሳሙኤል ኣብ 3000ን 5000ን ሜትሮ፡ ዳዊት ሰዓረ ኣብ 1500ን 3000ን ሜትሮ፡ ዓብዱረዛቕ ሱሌማን ኣብ 800ን 1500ን ሜትሮ ከምኡ'ውን ፍትሓዊ ዛይድ ኣብ 800 ሜትሮ ዝወዳደሩ እዮም።


ማንቸስተር ዩናይትድ ብሊቨርፑል ክድሃኹ’ዮም'- ግምት ተንታኒ ፕሪሜር-ሊግ

ተንታኒ ጸወታታት ፕሪሜር ሊግ ዓዲ-እንግሊዝ ክሪስ ሳተን፡ ኣብቶም ንጽባሕ ቀዳም፡ ሰንበትን ሰኑይን ዝካየዱ ዓሰርተ ጸወታት ዘለዎ  ግምት ሂቡሎም ኣሎ። ልዕሊ ዝኾነ ነገር ግን ሊቨርፑል ኣብ ልዕሊ ማንቸስተር ዩናይትድ ዓወት ከምእተመዝግብ ኣፈይ መሊአ’የ ዝዛረብ ይብል። ክሪስ ሳተን፡ ኣብ ሞንጎ ማንቸስተር ዩናይትድን ሊቨርፑልን ዝግበር ጸወታ፡ ማንቸስተር ኣብ ሜድኣ ክንደይ ሸቶታትይ ይምዝገባ ድኣ ንበል’ምበር ከምትስዓርሲ ትሑዝ’ዩ ብሃላይ'ዩ። ቀዳም ቶተንሃምን ዎልቭስን ክገጥማ’የን። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቶተንሃም ምስ ቸልሲ ኣብ ዝገበረዎ ጸወታ ትሑት ብቕዓት ከምዘርኣዩ ዝዛረብ ሳተን፡ ጽባሕ ቀዳም ኣብ ልዕሊ ዎልቭስ 3 ብ 1 ብምስዓር ከምዝርስርሱ ይገልጽ። ክሪስታል ፖላስ ኣንጻር ኣስቶን ቪላ ኣብ እተካይዶ ጸወታ’ውን፡ ፓላስ ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ኣንጻር ሊቨርፑል ዘርኣይዎ ናይ ዓወት ህልኽ ንናይ ጽባሕ ጸወታ ናይ ሞራል ስንቂ ከምዝኾኖም ዝገልጽ እቲ ተንታኒ፡ እቲ ግጥም ብናይ ሓደ ሸቶ ማዕረነት ክዛዘም’ዩ ኢሉ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ዌስትሃም ዓወት ዝተጎናጸፉ ኖቲንግሃም ፎረስት ናብ ኤቨርተን ገይሾም ዘካይድዎ ጸወታ  ቀሊል ኣይክኾነሎም’ዩ።  2 ብ 0 ክስዓሩ’ዩ ግምት ተዋሂብዎም ዘሎ። ክሪስ ሳተን፡ ፉልሃምን ብሬንትፎርድን 1 ን 1 ክፈላለያ ግምት ክህበን እንከሎ ሌሲስተር ሲቲ ንሳውዝሃምፕተን 2 ብ 1 ክትስዕራ እያ ኢሉ። ጽቡቕ ምጅማር ተርኢ ዘላ ኣርሰናል ቀንዲ ምንጪ ዓወታታት ጋብሬኤል ጂሰስ ምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ ጸወታታት ኣመስኪሩ’ዩ። እንተኾነ ኣንጻር እታ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብማንቸስተር ሲቲ ዝተሰዓረት በርንማውዝ ኣብ እትገብሮ ጸወታ፡ 2 ብ 0 ክትስዕር’ኳ ግምት እንተተውሃባ ጋብሬኤል ግን ሸቶ ኣይከመዝግብን'ዩ ክብል ሳተን ተነብዩ'ሎ። ሰንበት ኣብ ዝካየጽ ጸወታ፡ ቸልሲ ኣብ ልዕሊ ሊድስ 3 ን 0 ክትስዕር፡ ዌስትሃምን ብራይተንን ማዕረ 1 ን 1 ክፈላለያ፡ ከምኡ'ውን ኒውካስትል ኣንጻር ማንቸስተር ሲቲ ኣብ እትገብሮ ጸወታ ብዓወት ሲቲ 3 ን 1 ክዛዘም ክሪስ ግምቱ ኣንስፊሩ'ሎ። ሰኑይ ዝካየድ ዝዓበየ ጸወታ ማንቸስተር ዩናይትድን ሊቨርፑልን ከም ቀደም እንተዝኸውን ኣፍካ ማይ ዘምልእ ጸወታ’ዩ ምተብሃለ፡ የግዳስ ንህሉው ብቕዓት እዘን ክልተ ጋንታታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሰብ ነቲ ብዓወት ሊቨርፑል 5 ን 1 ክዛዝም ክሪስ ሳተን ግምት ሂብሉ ዘሎ ጸወታ ምዕዛቡ ኣይክተርፎ'ዩ፡ ብምባል ንተደገፍቲ ማንቸስተር ዩናይትድ ተስፋ ዘቑርጽ ግምት ኣስፊሩ’ሎ ተንታኒ ስፖርት ጸወታታት ፕሪሜርሊግ ዓዲ እንግሊዝ ክሪስ ሳተን።


ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዝካየድ ውድድር ክትሳተፍ’ያ

ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት፡ ኣብቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ፈረንሳ ንመበል 58 ግዜ ዝካየድ ቱር ዲ ላቫኒር ክትሳተፍ ምዃና ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ ገብረትንሳኤ ዳምር ንቢቢሲ ገሊጹ። እቲ ውድድር ካብ 18 ክሳብ 28 ነሓሰ ዝካየድ ኮይኑ 10 መድረኻት እዩ ክህልዎ። ዕለት 18 ነሓሰ ብ4 ኪሎሜትር ዝሽፍን ውድድር ‘ፕሪሉደ’ ዝጅምር ውድድር ተቐዳደምቲ ብሓፈሻ ኣብ 10 መድረኻት 1137 ኪሎ ሜትር ብምሽፋን ዕለት 28 ክዛዘም እዩ። ኣብዚ ውድድር ኤርትራ ትርከበን 25 ሃገራውያን ጋንታታትን ክልተ ክለባት ፈረንሳን ክሳተፋ እየን። እዚ ውድድር እተን ናይ መወዳእታ ሰለስተ መድረኻት ተረርቲ ዓቐበታት ዘለወን ኮይኑ ንተጻወትቲ ኣዝዩ ክብድህ ከምዝኽእል ብኣጋ ተገሚቱ ኣሎ። ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ እታ እንኮ ኣብዚ ውድድር ትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ እያ። ኣብዚ ውድድር ሃገራውያን ጋንታታት ጀርመን፤ ኦስትርያ፤ ኣውስትራልያ፤ ቤልጂም፤ ኮሎምብያ፤ ኢጣልያ፤ ካዛኪስታ፤ፈረንሳን፤ ሕቡራት መንግስታ ኣመሪካ፤ካናዳን ዝርከብኣን 25 ሃገራውያን ጋንታታት ክሳተፋ እየን። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዓበይትን ብናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ጸበለል ብምባል ቀዳመይቲ ብምዃን ኣብ ምምራሕ እያ ትርከብ። ኣቶ ገብረትንሳኤ ዳምር፡ ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣብዚ ውድድር ተጻወትቲ መሪሑ ዝኸይድ ኣሰልጣኒ ከምዘይመረጸ ብምግላጽ፡ ኣሰልጣኒ ምስ ተመዘዘን እቲ ኣሰልጣኒ ተጻወትቲ ምስ መረጸን ዝርዝር ኣስማት ተጻወትቲ ብወግዒ ክሕበር ምዃኑ ንቢቢሲ ገሊጹ። ኤርትራ ኣብ ጂሮ ዲ ኢታሊ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ናይ መድረኽ ዕዉት ክኸውን ዝኸኣለ፡ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ዓመተ 2022 ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ቻምፕዮን ኤርትራ ዝኾነ ንያት ርእሶም፡ ቻምፕዮን ኣፍሪቃ 2022 ሄኖክ ሙሉብርሃንን ካልኦትን’ውን ኣብ ጽቡቕ ቑመና ዝርከቡ ትሕቲ 23 ዓመቶም ተቐዳደምቲ ኣለውዋ። ኣብ ዓመተ 2021 ኖርወጃዊ ታብያስ ሃላንድ ተዓዋቲ እዚ ውድድር ምንባሩ ይዝከር። ኣብ 1961 ዝጀመረ ቱር ዲ ላቫኒር መድረኻቱ ምስ ቱር ዲ ፈራንስ ዝመሳሰል ኮይኑ፡ ንትሕቲ 23 ዓመት ዕድሚኦም ተቐዳደምቲ ዕድል ንምሃብ ዝካየድ ውድድር እዩ። እዚ ውድድር ተቐዳዳማይ ሕብረት ሶቬት ነበር ሰርጄ ሱኮርቸንኮቭ እቲ እንኮ ኣብዚ ውድድር ክልተ ግዜ ዝተዓወተ ተቐዳዳማይ እዩ። እዚ ተቐዳዳማይ ኣብ 1978 ከምኡ ኸኣ 1979 ተዓዊትሉ። ነዚ ውድድር ተቐዳደምቲ ደጋጊሞም ክዕወትሉ ዘይክእልሉ ምኽንያት ሓያል ብምዃኑን ዕድሚኦም ናብ ልዕሊ 23 ስለዝሰጋገሩን ምዃኑ’ውን ይግለጽ። እዚ ውድድር ብጀካ ኣብ 1975፣ 1991 ከምኡ ኸኣ ኣብ 2020 ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝሰዓበ ምስንኻል ካብ 1961 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ ብዘይምቁራጽ እዩ ዝካየድ ዘሎ። እዚ ውድድር ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ሽሙን ሕጋጋቱን ክቐያይር ድሕሪ ምጽናሕ ካብ 2007 ጀሚሩ ግን ትሕቲ 23 ዓመቶም ጥራይ ዝወዳደርሉ ውድድር ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ኣብ ኣብ 2019 ንቱር ዲ ፍራንስ ኣብ 2021  ኸኣ ንጂሮ ዲ ኢታሊ ዝተዓወተሉ ኮሎምብያዊ  ኢጋን በርናል ኣብ 2017 ንቱር ዲ ላቫኒር ተዓዊትሉ ምንባሩ ዝዝከር እዩ።


ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ ኤርትራ ናብ ፈረንሳ ኣቕኒዓ

ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት፡ 6 ተቐዳደምቲ ሓቚፋ ኣብቲ ካብ 18 ክሳብ 28 ነሓሰ ኣብ ፈረንሳ ንመበል 58 ግዜ ዝካየድ ቱር ዲ ላቫኒር ንምስታፍ ናብ ኣውሮጳ ኣቕኒዓ ኣላ። ብኣሰልጣኒኣ ሙሴ ኣስሄል እትእለ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት፡ ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ተሸለምቲ ወርቅን ብሩር መዳልያን ዝኾኑ ንያት ርእሶምን ሚልክያስ ቅዱስን፡ ከምኡ ኸኣ ሴላ ወልደሚካኤልን ካብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ከምኡ'ውን ምሰ ጋንታ ኩቤካ ዝወዳደሩ ኤፍሬም ገብረህይወትን ናሆም ዘርኣይን  ምስ ፕሮ ታች ኮንቲነንታል ቲም ዝቐዳደም መሓሪ ተወልደ ኸኣ ኣብ ደገ ካብ ዝጻወቱ ተጻወትቲ ወሲኻ፡ ኤርትራ ብሓፈሻ ብ6 ተቐዳደምቲ ክትወዳደር እያ። ንያት ርእሶምን [ሓዉ ንገዲም ተቐዳዳማይ ሜሮን ርእሶም] ሴላ ወልደሚካኤልን ኣባላት ክለብ ቴሌ ክኾኑ እንከለዉ ሚልክያስ ቅዱስ [ሓዉ ንፕሮፈሽናል ተቐዳዳማይ መርሃዊ ቅዱስ] ኣባል ጋንታ ኣስቤኮ እዩ። ኣብቲ ብዕለት 18 ነሓሰ 4 ኪሎሜትር ብዝሽፍን መፈለሚ ‘ፕሪሉድ’ ዝጅምር ውድድር ተቐዳደምቲ ብሓፈሻ ኣብ 10 መድረኻት 1137 ኪሎ ሜትር ብምሽፋን ዕለት 28 ክዛዘም እዩ። ኣብዚ ውድድር ኤርትራ ትርከበን 24 ሃገራውያን ጋንታታትን ሰለስተ ክለባት ፈረንሳን ክሳተፋ እየን። እዚ ውድድር እተን ናይ መወዳእታ ሰለስተ መድረኻት ተረርቲ ዓቐበት ዘለወን ኮይኑ ንተጻወትቲ ኣዝዩ ክብድህ ከምዝኽእል ብኣጋ ተገሚቱ ኣሎ። ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ እታ እንኮ ኣብዚ ውድድር ትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ እያ። ኣብዚ ውድድር ሃገራውያን ጋንታታት ጀርመን፤ ኦስትርያ፣ ኣውስትራልያ፣ ቤልጂም፣ ኮሎምብያ፣ ኢጣልያ፣ ካዛኪስታ፣ ፈረንሳን፣ ሕቡራት መንግስታ ኣመሪካ፣ ካናዳን ዝርከብኣን 24 ሃገራውያን ጋንታታት ክሳተፋ እየን። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዓበይትን ብናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ጸብለል ብምባል ቀዳመይቲ ብምዃን ኣብ ምምራሕ ትርከብ'ያ። ኣብ 1961 ዝጀመረ ቱር ዲ ላቫኒር መድረኻቱ ምስ ቱር ዲ ፈራንስ ዝመሳሰል ኮይኑ፡ ንትሕቲ 23 ዓመት ዕድሚኦም ተቐዳደምቲ ዕድል ንምሃብ ዝካየድ ውድድር እዩ። ተቐዳዳማይ ሕብረት ሶቬት ነበር ሰርጄ ሱኮርቸንኮቭ እቲ እንኮ ኣብዚ ውድድር ክልተ ግዜ ዝተዓወተ ምዃኑ ሰነዳት ይሕብሩ። እዚ ተቐዳዳማይ ኣብ 1978 ከምኡ ኸኣ 1979 ነቲ ውድድር ከምዝተወተሉ ይፍለጥ። ኣብ 2019 ንቱር ዲ ፍራንስ፣ ኣብ 2021ኸኣ ንጂሮ ዲ ኢታሊ ዝተዓወተሉ ኮሎምብያዊ  ኢጋን በርናል ኣብ 2017 ንቱር ዲ ላቫኒር ተዓዊትሉ ምንባሩ ዝዝከር እዩ።


ጉዳፍ ጸጋይ ኣብ 5 ሽሕ ሜትሮ ተዓዋቲት ወርቂ ሜዳሊያ ኰይና

ኣብ ኣሜሪካ ኦሪጎን ኣብ ዝተኻየደ መበል 18  ሻምፒዮን ኣትለቲክስ ዓለም፡ ብደቂ ኣንስትዮ ናይ 5 ሽሕ ሜትሮ ናይ ፍጻመ ውድድር፡ ጉዳፍ ጸጋይ ቀዳመይቲ ብምውጻእ ተዓዋቲት ወርቂ መዳልያ ኰይና። ኢትዮጲያ፡ ዓወት ጉዳፍ ጸጋይ ተወሲኽዎ፡ ኣብቲ ሻምፒዮና ኣትለቲክስ ዓለም ዝረኸበቶ ቍጽሪ ወርቂ ሜዳልያታት 4 በጺሑ ኣሎ። ኣብዚ ሓያል ምትህልላኽ ዝነበሮ ውድድር፡ ጉዳፍ 14 ደቂቕ፡ 46 ካልኢትን 29ንኡስ ካልኢትን ብምዝዛም'ያ ተዓዋቲት ወርቂ ሜዳልያ ክትከውን ክኢላ። ኬንያዊት ቢትሪስ ቺቤት ካልአይቲ ኰይና ነቲ ውድድር ዛዚማ። ኢትዮጵያዊት ዳዊት ስዩም ድማ ሳልሰይቲ ኰይና ብምዝዛም ተዓዋቲት ነሓስ ሜዳልያ ክትከውን በቒዓ'ላ። ጉዳፍ ጸጋይ ንኽትዕወት ዓቢ ግደ ዝተጻወተት ኣትለት ለተሰንበት ግደይ ሓምሸይቲ ኰይና ወዲኣ። ለተሰንበት ኣብዚ ኣብ ኦሪጎን ዝተኻየደ ሻምፒዮና ኣትለቲክስ ዓለም ኣብ 10 ሽሕ ሜትሮ ተዓዋቲት ወርቂ መዳልያ ምዃና ይዝከር። ኣብቲ ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ዝተኻየደ ናይ 5 ሽሕ ውድድር፡ እተን ናይ መወዳእታ 100 ሜትሮ ክሳዕ ዝተርፋ መን ከም ትስዕር ንምፍላጥ ኣጸጋሚ ዝዀነሉ ውድድር እዩ ነይሩ። ኣብ ውድድር 1500 ሜትሮ ተመኵሮ ዝጸንሓ ጉዳፍ፡ ነቲ ንሕንሕ ዓብሊላ ኣብ መወዳእታ ክትዕወት ክኢላ። ጉዳፍ፡ ቅድሚ ኣዋርሕ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ገዛ ውሽጢ ናይ 1500 ሜትሮ ውድድር ክብረወሰን ከም ዝሰበረት ይዝከር። ድሕሪ እቲ ውድድር ጉዳፍ፡ “ብሰንኪ መጉዳእቲ ኦሎምፒክ ቶክዮ ኣዝዩ ዝኸበደ ነይሩ” ከም ዝበለት ወርልድ ኣትለቲክስ ይሕብር። “ን1500 ሜትሮ'የ ክዳሎ ጸኒሐ። ስለዝዀነ ድማ ኣብተን ናይ መወዳእታ ሜትሮታት ብፍጥነት ክጐዪ ሓጊዙኒ እዩ። ሲፋን ኣመና ሓያልን 1500 ሜተር ትጐዪ ኣትለት ከምዝዀነት እፈልጥ እየ። ስለዚ ንሳ'ውን ፍጥነት ኣለዋ። ንሳ ኽትቅድም ከላ ኣነ ፍጥነት ወሲኸ ሜዳልያ ክረክብ ክኢለ ኣለኹ” ኢላ። ዳዊት ብወገና፡ ድሕሪ ናይ ዓመታት መጕዳእቲ እያ ናብ ዓወት ተመሊሳ ዘላ። “ተዓዊተ ናብ መድረኽ ክወጽእ ተስፋ ነይሩኒ” ትብል ዳዊት። “ብሰንኪ መጕዳእቲ ንሓሙሽተ ዓመታት ክቃለስ ጸኒሐ እየ። ስለዚ እዚ ዓወት ንዓይ ፍሉይ እዩ” ኢላ። ኢትዮጵያ ክሳብ ሕጂ ኣርባዕተ ወርቂ፡ ኣርባዕተ ብሩርን ክልተ ነሓስን ረኺባ። እቲ ኣብ ኦሪጎን ክካየድ ዝቐነየ ሻምፒዮና ኣትለቲክስ ዓለም፡ ሎሚ ክዛዘም እዩ።


“እዞም ተጻወትቲ ብፕሮፈሽናላት ጋንታታት ጠመተ ንኽረኽቡ ክንሰርሕ ኢና” ኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል

ሎሚ ኣብ ዝጅመር ንመበል 58 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ቱር ዲ ላቫኔር ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት እታ እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገራዊት ኮይና ትሳተፍ ኣላ። ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ሙሴ ኣስሄል ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝገበሮ ሓጺር ቃለ መሕተት፡ እዛ ብሽዱሽተ ተጻወትቲ ዝቖመት ሃገራዊት ጋንታ፡ ነዚ ውድድር እኹል ምድላዋት ገይራ ከምዘላ ገሊጹ። ሙሴ ኣስሄል ን20 መዓልታት ኣብ ኤርትራ ምድላዋት ክካይዱ ከምዝጸንሑ ብምሕባር፡ ኩሎም ተጻወትቲ ኣብ ጽቡቕ ኣቓውማ ከምዘለዉ ገሊጹ። እታ ብኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል እትእለ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት፡ ኣብ ቻምፕዮን ኤርትራ፡ ተሸለምቲ ወርቅን ብሩር መዳልያን ዝኾኑ ተቐዳደምቲ ሓቒፋ’ያ ናብ ፈረንደሳ ኣምሪሓ። ተሸለምቲ ወርቅን ብሩርን መዳልያ ቻምፕዮን ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት፡ ንያት ርእሶምን ሚልክያስ ቅዱስን፡ ከምኡ ኸኣ ሴላ ወልደሚካኤልን ካብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ከምኡ'ውን ምሰ ጋንታ ኩቤካ ዝወዳደሩ ኤፍሬም ገብረህይወትን ናሆም ዘርኣይን  ምስ ፕሮ ታች ኮንቲነንታል ቲም ዝቐዳደም መሓሪ ተወልደ ኸኣ ኣብ ደገ ካብ ዝወዳደሩ ተጻወትቲ ወሲኻ፡ ብሓፈሻ ብ6 ተቐዳደምቲ ክትውከል እያ። ኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል፡ እቶም ምስ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ጋንታ ኩቤካ ክወዳደሩ ዝጸነሑ ገብረህይወትን ናሆም ዘርኣይን ካብ ትማሊ ጀሚሮም ተጸንቢረሞም ከምዘለዉ ኣብሪሁ። ንያት ርእሶምን [ሓዉ ንገዲም ተቐዳዳማይ ሜሮን ርእሶም] ሴላ ወልደሚካኤልን ኣባላት ክለብ ቴሌ ክኾኑ እንከለዉ ሚልክያስ ቅዱስ [ሓዉ ንፕሮፈሽናል ተቐዳዳማይ መርሃዊ ቅዱስ] ኣባል ጋንታ ኣስቤኮ እዩ። ሎሚ ብናይ 4 ኪሎሜትር ‘ፕሮሎግ’ ዝጅምር ውድድር ቱ ላቫኔር ተቐዳደምቲ ብሓፈሻ ኣብ 10 መድረኻት 1137 ኪሎ ሜትር ብምሽፋን ዕለት 28 ክዛዘም እዩ። ኣሰልጣኒ ሙሴ “ኣብዚ ውድድር ልዕሊ ዝኾነ ነገር ንሰርሓሉ፡ እዞም ሒዝናዮም ዘለና ተቐዳደምቲ ከመይ ኢሎም ብፕሮፈሽናላት ጋንታታት ጠመተ ረኺቦም ካብ 2023 ምስ ፕሮፈሽናላት ጋንታታት ይጥርነፉ” ዝብል ምዃኑ ገሊጹ። ዓመታዊ ኣብ ካሜሮን ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ውድድራት ይካየድ እዩ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብቲ ውድድር ክልተ ግዜ ቀዳመይቲ ስለዝወጽአት ኣብ 2009 ከምኡ ኸኣ ኣብ 2012 ኣብ ቱር ዲ ላቫኔር ዘሳትፋ ትኬት ክትረክብ ክኢላ ምንባራ ይዝከር። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ዙር ካሜሮን ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ስለዘይተኻደ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብሓፈሻ ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ብዘመዝገበቶ ነጥቢ’ያ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር ዲ ላቫኔር ትሳተፍ ዘላ። ኤርትራ ኣብ 2009 ብዳንኤል ተኽለሃይማኖት ክትውከል እንከላ፡ ኣብ 2012 ናትናኤል ብርሃነ፤ኤልያስ ኣፈወርቂ፤ሜሮን ኣማንኤል፤መኽሰብ ደበሳይ፤ተስፎም ዑቕባማርያምን እቶም ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብምውካል ኣብ ቱር ላቫኔር ዝተሳተፉ እዮም። መርሃዊ ቅዱስ'ውን ኣብ 2013 ምስ  ናይ ዩሲኣይ ጋንታ ብምዃን ኣብዚ ውድድር ተሳቲፉ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ኣሰልጣኒ ሜሴ ኣስሄል “ካብ ኣፍሪቃ ብደረጃ ሃገራዊት ጋንታ ንሕና ጥራይ ንሳተፍ ስለዘለና፡ እቲ ዝስምዓና ሓላፍነት ከቢድ እዩ፡ ንደገፍትና፤ ንሃገርናን ንኣፍሪቃን ዘኹርዕ ጽቡቕ ውጽኢት ከነመዝግን ብዓል ምሉእ ተስፋ’የ” ኢሉ። ኣብዚ ውድድር ኤርትራ ትርከበን 24 ሃገራውያን ጋንታታትን ሓንቲ ናይ ዩሲኣይን ክለብን ክልተ ክለባት ፈረንሳን ክሳተፋ እየን። ምስታ ብዩሲኣይ ዝቖመት ጋንታ ሴንተር ሞንድያል ዲ ሳይክሊስም፡ ኢትዮጵያውያን ሓጎስ በርሀ፤ ኪያ ሮጋራን ነጋሲ ሃይሉ ኣብርሀን፤ ኣልጀርያዊ ሓምዛ ናሚር፤ ርዋንዳዊ ኤሪክ ሙሃዛን ደቡብ ኣፍሪቃዊ ትራቪስ ስተድማንን’ውን ይሳተፉ ኣለዉ። እዚ ውድድር እተን ናይ መወዳእታ ሰለስተ መድረኻት ተረርቲ ዓቐበት ዘለወን ኮይኑ ንተጻወትቲ ኣዝዩ ክብድህ ከምዝኽእል ብኣጋ ተገሚቱ ኣሎ። ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ እታ እንኮ ኣብዚ ውድድር ትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ እያ። ኣብዚ ውድድር ሃገራውያን ጋንታታት ጀርመን፤ ኦስትርያ፣ ኣውስትራልያ፣ ቤልጂም፣ ኮሎምብያ፣ ኢጣልያ፣ ካዛኪስታ፣ ፈረንሳን፣ ሕቡራት መንግስታ ኣመሪካ፣ ካናዳን ዝርከብኣን 24 ሃገራውያን ጋንታታት ክሳተፋ እየን። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዓበይትን ብናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ጸብለል ብምባል ቀዳመይቲ ብምዃን ኣብ ምምራሕ ትርከብ'ያ። ኣብ 1961 ዝጀመረ ቱር ዲ ላቫኔር መድረኻቱ ምስ ቱር ዲ ፈራንስ ዝመሳሰል ኮይኑ፡ ንትሕቲ 23 ዓመት ዕድሚኦም ተቐዳደምቲ ዕድል ንምሃብ ዝካየድ ውድድር እዩ። ተቐዳዳማይ ሕብረት ሶቬት ነበር ሰርጄ ሱኮርቸንኮቭ እቲ እንኮ ኣብዚ ውድድር ክልተ ግዜ ዝተዓወተ ምዃኑ ሰነዳት ይሕብሩ


ኣብ ቀዳመ-ሰንበት ዝግበር ፅዑቕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብቑዓት ክንኸውን የኽእለና - መፅናዕቲ

ኣብ ቀዳመ ሰንበት ፅዕቕ ዝበለ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባር ማዕረ'ቲ ኣብ ምሉእ ሰሙን ዝግበር ምንቅስቓስ ጠቓሚ ምዃኑ ሓደ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ። ተመራመርቲ ኣሜሪካ እቶም ኣብ መዛዘሚ ሰሙን ክብድ ዝበለ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዝገብሩ ክሳብ ክንደይ ጽቡቕ ውጽኢት ከምዘመዝገቡ ንምፍላጥ ኣብ 350 ሽሕ ሰባት ን10 ዓመታት ክትትል ክገብሩ ፀኒሖም ኣለዉ። እቲ ኣብ መጽሔት ጃማ ኢንተርናል ሜዲሲን ዝተሓትመ መጽናዕታዊ ጽሑፍ፡ እቲ ዘገድስ፡ ዓይነታት እትገብሮ ምንቅስቓስን ንኽንደይ ሰዓታትን እምበር ንኽንደይ መዓልታት ከምዘይኮነ የረድእ። ኣብ ሰሙን ብዉሑዱ 150 ደቓይቕ ማእከላይ ፃዕቒ ዘለዎ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባር ይምከር። ቅልጣፈ ዘለዎ ጉዕዞ እግሪ ምግባር፣ ብብሽክለታ ቀሊል ዑደት ምክያድ ወይ ቴኒስ ምጽዋት ኣብዚ ዝጥርነፉ እዮም። ወይ ድማ ን75 ደቓይቕ ዝኣክል ከም ጉያ፣ ምሕንባስ ወይ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ዝኣመሰሉ ብርቱዕ ንጥፈታት ክተካይድ ትኽእል ኢኻ ይብሉ ክኢላታት ጥዕና። ካብቶም ኣብቲ ናይ ኣሜሪካ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ እቶም ዝበዝሑ፡ ነዚ መጠን ናብ ምሉእ ሰሙን መቓቒሎም’ዮም ዝነጥፉ። ገሊኦም ግን ኣብ ክንዲ ዝመቓቕልዎ ኣብ ሓደ ወይ ክልተ ክፍለ ግዜ ኣፅዒቖም ይፍጽምዎ። እቶም ነቲ ኣብ ሰሙን ዝምከር መጠን ምንቅስቓስ ኣብ መላእ ሰሙን ይኹን ኣብ ቀዳመ ሰንበት ዝፍጽሙ፡ ካብ’ቶም ካብቲ ዝምከር መጠን ንታሕቲ ምንቅስቓስ ዝገብሩ፡ ዝወሓደ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጥሞም ጠቒሱ። ናብ ጎቦታት ዝግበር ጉዕዞ እግሪ እውን ንሸቶታት ምንቅስቓስ ኣካላት ንምብጻሕ ጽቡቕ መገዲ ተባሂሉ ይውሰድ። ብዘይካ’ዚ ሰባት ዝኾነ ኣካላዊ ምንቅስቓስ መዓልታዊ ከካይዱ ከምዝግባእን ንዝተናውሐ ሰዓታት ኮፍ ክብሉ ከምዘይምከርን ሃገራዊኣገልግሎት ጥዕና ብሪጣንያ ይሕብር። እቶም ንሰብነትና ከደልድሉ ዝኽእሉ ዓይነታት ምንቅስቓስ ከኣ ከም ዮጋ፣ ፒላቲዝን ጀርዲን ናይ ምክንኻን ንጥፈታትን ዝኣመሰሉ እዮም። ነቲ ዝምከር ደረጃታት ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንምዕዋት ክሕግዝ ዝኽእል ኣዝዩ ብርቱዕ ንጥፈታት፡ ብሓጺርን ርሱንን ፃዕቒ ክፍጸም ዝኽእልን ኮይኑ፡ ኣብ ፋውንዴሽን ልቢ ብሪጣንያ ላዕለወይቲ ነርስ ልቢ፡ ጆኣን ዊትሞር፡ "እዚ ሰፊሕ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ መዓስ ኢኻ ተካይዶ ዝብል ብዙሕ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ኣይኮነን" ትብል። እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምክያድ'ዩ ክትብል እውን ወሲኻ ትምዕድ። ንሳ ከምእትብሎ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንጥዕናኻ ከማሓይሽ ይኽእል'ዩ። ናይ ልብን ስርዓተ ደምን ሕማማት ከምኡ ድማ ከም ወቕዒ ልብን ወቕዒን ዝኣመሰሉ ሕማማት ከጉድል ይኽእል'ዩ።


ቢንያም ግርማይ፡ ሎሚ ኣብ ዝዛዘም ዙር ዋሎነ ናይ ነጥቢ ማልያ ንምውሳድ ክወዳደር’ዩ

ቢንያም ግርማይ፡ ኣብቲ ሎሚ ዝካየድ ሓሙሻይን ናይ መወዳእታን መድረኽ ዙር ዋሎነ - ቤልጂየም፡ ምስቲ ብ28 ነጥቢ ቀዳማይ ዘሎ ተቐዳዳማይ ትሬክ ስጋፍረዶ ጀንሰን ማትያስ ብማዕረ ነጥቢ ኣብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዑ’ዩ ውድድሩ ከካይድ። ተቐዳዳማይ ጋንታ ኢንተርማርች ዋንቲ ጎበርት ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ሳልሳይን ራብዓይን መድረኻት ብዘመዝገቦ ውጽኢት’ዩ ብነጥቢ ንዝተዓወተ እትውሃብ ቀጠልያ ማልያ ንምውሳድ ምስ ቀዳማይ ክመዓራረ ክኢሉ ዘሎ። ቢንያም፡ ካብ ቪዝ ተበጊሱ ኣብ ሮክፎር ኣብ ዝተዛዘመ 195.6 ኪሎሜተር ዝሸፈነ ሳልሳይ መድረኽ፡ ንቤልጂማዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ሎቶ ሳውዳል ዲ ኣርኖድ ተኸቲሉ ካልኣይ ኰይኑ ብምእታዉ'ዩ 20 ነጥቢ ክረክብ ክኢሉ። ትማሊ ኣብ ዝተኻደ 200.9 ኪሎሜተር ዝሸፈነ ራብዓይ መድረኸ’ውን ቢንያም ነቶም ሃዲሞም ዝነበሩ ኣርባዕተ ተቐዳደምቲ ንምርካብ፡ ነታ ዓባይ ጕጅለ ንነዊሕ ኪሎሜተራት ብምስሓብ ግዜ ከይከሰረ ካብታ ካልኣይቲ ዓባይ ጕጅለ ቀዳማይ ብምውጻእ፡ ውድድሩ ሓሙሻይ ኰይኑ ዛዚሙ። ኣብ ራብዓይ መድረኽ 8 ነጥቢ ክርክብ ዝኸኣለ ቢንያም፡ ነጥቡ ናብ 28 ክብ ብምባል፡ ምስቲ ኣብ ራብዓይ መድረኽ ራብዓይ ኰይኑ ዝኣተወ ጀነስ ማትያስ፡ ብማዕረ 28 ነጥቢ [ብመዓልቲ ተበሊጹ] ኣብ ካልኣይ ደረጃ ክስራዕ ክኢሉ። ኣብ ብጫ ማልያ ተቐዳዳማይ ጋንታ ኣልፔሲን ኣውስትራልያዊ ስታናርድ ሮበርት ቀዳማይ ክኸውን እንከሎ፡ ወዲ ጋንታኡ ንቢንያም  ቪልጀን ሎይክ ብ4 ካልኢት ተፈንቲቱ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዑ ኣሎ። ኣብዚ ውድድር ንብጫ ማልያ'ውን፡ እቲ ኣብ መበል 14 ተሰሪዑ ዘሎ’ውን ካብቲ ቀዳማይ ዘሎ ናይ 52 ካልኢት ጥራይ ፍልልይ ስለዘለዎ፡ ሎሚ ኣብ ዝዛዘም ዙር ዋሎነ ንብጫ ማልያ መን ክዕወተላ ይኽእል ንምግማት ዘሸግር እዩ። ቢንያም ኣብ ብጫ ማልያ ካብ ቀዳማይ ብ8 ደቒቕን 35 ካልኢትን ድሒሩ ኣብ መበል 25 ክስራዕ እንከሎ፡ ኣብቲ ንመንእሰይ  እትውሃብ ጻዕዳ ማልያ ዝግበር ውድድር’ውን ካብ ቀዳማይ ብ8 ደቒቕን 35 ካልኢትን ድሒሩ ኣብ ታሽዓይ ተሰሪዑ ኣሎ። በዚ መሰረት፡ ቢንያም ሎሚ ኣብ ዝካየድ ሓሙሻይን ናይ መወዳእታን መድረኽ፡ ናይ ነጥቢ ማልያ ንምውሳድ’ዩ ክወዳደር። ሓሙሻይ መድረኽ ዙር ዋሎኒ እታ ዝነወሐት መድረኽ ኰይና፡ ተቐዳደምቲ 214.8 ኪሎ ሜተር ክዝውሩ’ዮም። ኤርትራዊ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ግንቦት ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታልያ ቀዳማይ ወጺኡ፣ ዓወቱ ኣብ ዝጽንብለሉ ዝነበረ ኣጋጣሚ ዓይኑ ተሃሪሙ ካብቲ ውድድር ድሕሪ ምእላዩ፡ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጋንታኡ ተሰሊፉ ኣብዚ ውድድር ዝሳተፍ ዘሎ። ቢንያም ግርማይ ኣብ ጂሮ ዲ ኢታልያ፡ ክሳብ'ቲ ብሰንኪ ማህረምቲ ዓይኑ ካብ ጸወታ ዝተኣለየሉ ዓሰርተ መድረኻት፣ ኣብ ቀዳማይ መድረኽ ካልኣይ፡ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ራብዓይ፡ ኣብ ሓምሻይ መድረኽ ሓምሻይ፡ ኣብ ሻድሻይ መድረኽ ራብዓይ፡ ኣብ ሻምናይ መድረኽ ሓምሻይ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ከኣ ቀዳማይ ምውጽኡ ይዝከር። ቢንያም፡ በቲ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታልያ ዘመዝገቦ ናይ መድረኽ ዓወት፡ ኣብ ግራንድ ቱር ዝተዓወተ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ክኸውን ክኢሉ’ዩ። ንሱ፡ ኣብ ሻምፕዮን ኤርትራ 2022 ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ቀዳማይ ብምውጻእ ተዓዋቲ ወርቂ መዳልያ ኰይኑ እዩ። በዚ መሰረት፡ ክሳብ ዝመጽእ ዓመት ሻምፕዮን ኤርትራ ዝካየድ፡ ቢንያም ግርማይ ምስ ጋንታኡ ኰይኑ ኣብ ዘካይዶ ናይ ግዜ ውድድራት፡ ብብንዴራ ኤርትራ ዝወቐበት ማልያ ለቢሱ’ዩ ውድደራቱ ከካይድ።


ሰላም ኰይኑ፡ ኣቦይን ኣደይን’ውን ክሕጎሱ እምነ' - ኣትሌት ጎይተቶም ገብረስላሰ

ኣትሌት ጎይተቶም ገብረስላሰ፡ ኣብቲ ትማሊ ኣማስዩ ኣብ ኦሪገን ኣሜሪካ ኣብ ዝተኻየደ መበል 18 ሻምፕዮን ኣትሌቲክስ ዓለም ክብረወሰን ማራቶን ደቂ ኣንስትዮ ብምስባር ወርቂ ድሕሪ ምዕታራ፡ ኩሉ ነገር ሰላም ክኸውንን ወለዳ’ውን ክሕጎሱ ከምእትደሊ ተዛሪባ። ንሳ ንምስጢር ዓወታ ኣመልኪታ ንቢቢሲ ስፖርት ኣብ ዘሃበቶ ቃል፡ “መግለጺ የብለይን። ኩሉ ነገር ሰላም ኮይኑ፡ ከምቲ ኣነ ዝተሓጎስክዎ፡ ኣደይን ኣቦይን’ውን ክሕጎሱ እየ ዝመነ” ምስ በለት፡ ንብዓት ቀዲምዋ። እታ ኣትለት ከምኡ ዝበለት፡ እቲ ዓወት እንታይ ስምዒት ከምዝፈጥረላን ተሓቲታ ኣብ ዝተዛረበትሉ ኣጋጣሚ እዩ። ኣብመወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ትግራይ ተወሊዑ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ዝተዘርግሐ ደማዊ ኲናት ሰፊሕ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣስዒቡ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ከም ዝሞቱን፡ ሚልዮናት ዜጋታት ካብ መረበቶም ከም ዝተመዛበሉን ጸብጻበት ይሕብሩ። እታ ኣትለት ኣብ ከባቢ ዓዲ ጉደም ክልል ትግራይ ዝተወልደት ኰይና፡ እታ ክልል ብሰንኪ እቲ ኲናት ንዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ከምዝተቓልዐት ይግለጽ። ኣብ ጋንታ ኣትሌታት መስፍን ኢንዳስትርያል ተሐቚፋ እትስልጥን ዝነበረት ጓል 27 ዓመት ጎይተቶም፡ 2 ሰዓትን 18 ደቒቕን 11 ካልኢትን ብምምዝጋብ ንፍልጥቲ ኬንያዊት ኣትለት ጁዲት ኮሪር ረቲዓታ። ብተወሳኺ፡ እዛ ኣትለት ቅድሚ ሕዚ ብሪጣንያዊት ፓውላ ራድክሊፍ ሒዛቶ ንዝነበረት ክብረወሰን ሻምፕዮን ዓለም ብምምሕያሽ ሓዱሽ ክብረወሰን ግዜ ኣመዝጊባ። ጎይተቶምን ኬንያዊት ጁዲትን ክልቲአን ዝበለጸ ግዜአን እየን ኣመዝጊበን። ካልእ ተወላዲት ኬንያ ዝኾነት እስራኤላዊት ሎና ሳልፕተር 2 ሰዓታትን 20 ደቓይቕን 18 ካልኢትን ብምምዝጋብ ነሓስ መዳልያ ረኺባ። "ኣብ መበል 40 ኪሎሜተር ምስ በጻሕኩ፡ ንቕድሚት ወጺአ ከምልጥ መደብ ነይሩኒ። ነዚ ስትራተጂ ብምጥቃም እየ ወርቂ ከምጽእ ክኢለ" ትብል። "እቲ ቀንዲ ነገር ኣበርቲዕካ ምስራሕ እዩ። ኣብ ሃገረይ ከለኹ ኣበርቲዐ እየ ዝሰርሕ ነይረ። ብርግጽ ኬንያውያን ተረርቲ ምዃኖም እፈልጥ እየ። ይኹን እምበር ኣብ መወዳእታ ብልዑል ፍጥነት ናይ ምጉያይ ክእለት ስለዘለኒ፡ ከምኡ ገይረ እየ ተዓዊተ” ኢላ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኤርትራዊት ናዝሬት ወልዱም 2 ሰዓትን 20 ደቒቕን 29 ካልኢትን ብምምዝጋብ ራብዓይ ደረጃ ብምሓዝ ሓድሽ ሃገራዊ ክብረወሰን ኣመዝጊባ። ትማሊ ሰንበት 10 ሓምለ 2014 ዓ.ም፡ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ ኢትዮጵያዊ ታምራት ቶላ፡ 2 ሰዓትን 5 ደቒቕን 36 ካልኢትን ብምውሳድ ተዓዊቱ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ዝጀመረ ውድድር፡ ኣትለት ለተሰንበት ጊደይ ኣብ ውድድር 10 ሽሕ ሜትር ብዘደንቕ ውድድር ወርቂ መዳልያ ተዓዊታ። ሎሚ ወጋሕታ፡ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር 1,500 ሜትር ደቂ ኣንስትዮ ድማ፡ ኣትለት ጉዳፍ ጸጋይ ንኢትዮጵያ ብ3 ደቒቕ፡ 54 ካልኢት፡ 52 ማይክሮ ካልኢት ብሩር መዳልያ ረኺባ።


ማንቸስተር ዩናይትድ ንተጻዋታይ ሪያል ማድሪድ ካሴሜሮ ብ70 ሚልዮን ፓዉንድ ኣፈሪማ

ማንቸስተር ዩናይትድ ንብራዚሊያዊ ናይ ማእኸል ተጻዋታይ ጋንታ ሪያል ማድሪድ ካሴሜሮ ብ70 ሚልዮን ፓዉንድ ንኽተፈርሞ ተሰማሚዓ። እቲ ወዲ 30 ዓመት ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ካብ 2013 [ኣቆጻጽራ ፈረንጂ] ጀሚሩ ንርያል ማድሪድ ክጻወት ጸኒሑ። ኣብ ጻኒሒቱ ድማ ጋንታ ርያል ማድሪድ ተዓዋቲት ላ ሊጋ ክትከውን እንከላ ኣብ ቻምፕዮንስ ሊግ ድማ 5 ግዜ ጽዋዕ ወሲዳ’ያ። ማንቸስተር ዩናይትድ ፈለማ 50 ሚልዮን ዩሮ ድሕሪ ምኽፋል፡ እቲ ዝተረፈ 10 ሚልዮን ዩሮ ከኣ እቲ ተጻዋታይ ምስፈረመ ዝኽፈል ከምዝኾነ ተፈሊጡ’ሎ። ኣብ ፕርምየር ዓዲ ኢንግሊዝ ኣብ ታሕተዋይ ደረጃ ተሰሪዓ እትርከብ ጋንታ ማንቸስተር ዩናይትድ ድሕሪ ጽባሕ ሰኑይ ኣብ ስታድየም ኦልድ ታራፎርድ ምስ ጋንታ ሊቨርፑል ክትገጥም’ያ። ካሴሜሮ ካብቶም ብሉጻት ተኸፈልቲ ተጻወቲ ማንቸስተር ዩናይትድ ሓደ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት። እታ ጋንታ ንኣርባዕተ ተጻወትቲ ዘፈረመት ኮይና፡ ቅድሚ ካሴሜሮ ንክርስችን ኤሪክሰን፣ ታይረል ማላስያን ሊሳንድሮ ማርቲነዝ ከምዘፈረመት ዝፍለጥ’ዩ። ማንቸስተር ዩናይትድ ንማእኸል ተጻዋታይ ጁቬንትስ ኤድርያን ራብዮት ክተፈርም ውጥን’ኳ እንተነበራ ቅድመ ኩነት ከማልእ ብዘይምኽኣሉ እቲ ዝውውር ኣይሰለጠን። ንሱ ክሽፍኖ ተሓሲቡ ዝነበረ ናይ ማእኸል ተጻዋታይነት ክፍተት ንምምላእ’ዩ እምበኣር ማንቸስተር ዩናይትድ ንካሴሜሮ ክተፈርም ተገዲዳ ዘላ። ካሴሜሮ ኣብ ዝቕጽል ሰኑይ ኣብ ዝወግበር ጸወታ ኣይክስለፍን’ዩ። ኣብታ ጋንታ ክፈጥሮ ዝኽእል ለውጢ ምግማት ግን ይከኣል’ዩ። ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝነበረ ጸወታ ኣብ ላ ሊጋ ካብ ዝነበሩ ናይ ማእኸል ተጻወትቲ ብንጽጽር ዝሓሸ ጸወታ ኣርእዩ’ዩ። ብራዚሊያዊ ተጻዋታይ ካሴሜሮ ዕውት ብዝኾነ መገዲ ብምክልኻል ቀዳማይ ደረጃ ዝሓዘ ኮይኑ ሸርተቴ ኣቲኻ ኩዕሶ ብምሕዳግ ድማ ካብ ተጻዋታይ ባርሴሎና ሰርጅዮ ቡስኬዌትስ ቀጺሉ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዑ ይርከብ። ሪያል ማድሪድ ብዝሓሸ ኣፈጻጽማ ንኽተጥቅዕ ኣብ ማግባር’ውን እንተኾነ ግደ ካሴሜሮ ዘይተሓለለ’ዩ ነይሩ። ናይ ማእኸል ተጻዋታይ ካሴሜሮ፡ ካብ 2014 ክሳብ 2015 ኣብ ፖርቹጋል ጋንታ ፖርቶ ዝተጻወተ ኮይኑ ንጋንታ ርያል ማድሪድ 222 ግዜ ተሰሊፉ 24 ሸቶታት ኣእትዩ። ማንቸስተር ዩናይትድ ንካሴሜሮ ንኣርባዕተ ዓመት ዘፈረመቶ ናይ ምጽዋት ዓቕሙ ብፍላይ ኣብ ቻምፕዮንስ ሊግ ብዘርኣዮ ብቕዓት ከምዝኾነ’ዩ ዝግለጽ። ካብቲ ኣብ ስፐይን ዝኽፈሎ ዝነበረ ኣብ ማንቸስተር ዩናይትድ ዕጽፊ ከምዝኽፈሎ’ኳ ይውረ እንተሎ ብንጹር ዝተጠቐሰ ነገር ግን የለን። ይኹን እምበር ካብቶም ቀዳሞት ተኸፈልቲ እታ ጋንታ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣልጠንቲ ዩናይትድ ንካሴሜሮ ከምዘደንቕዎን ከፈርምዎ ድልየት ከምዝነበሮሙን ይግለጽ። ንሱ’ውን እንተኾነ ናብ ኦልድ ታራፎልድ ናይ ምኻድ ድልየት ከምዝነበሮ ተዛሪቡ። ኣሰልጠንቲ ዩናይትድ ካሴሜሮ እታ ጋንታ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ተዓዋቲት ከምዝገብራ እምነት ኣሕዲሮም ኣለዉ።


ቱር ዲ ፍራንስ ሎሚ ክዛዛም’ዩ፡ ቪንገጋርድ ብጫ ማልያኡ ኣውሒሱ

ጆናስ ቪንገጋርድ ኣብ መበል 20 መድረኽ ዙር ፈረንሳ፡ ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ንዎት ቫን ኣርት ተኸቲሉ ካልኣይ ኰይኑ ብምዝዛሙ፡ እታ ለቢስዋ ዝቐነየ ብጫ ማልያኡ ብገፊሕ ፍልልይ ዓቒብዋ ናብ መዛዘሚ መድረኽ ክኣቱ’ዩ። ኣብቲ ናይ ትማሊ ውድድር፡ ካብቲ ንውድድሩ ብ47 ደቒቕን 59 ካልኢትን ዝዛዘመ  ቫን ኣርት ብ19 ካልኢት ድሒሩ ዝዛዘመ ዴንማርካዊ ጆናስ ቪንገጋርድ ኣብ ብጫ ማልያ ንመወዳድርቱ ታደጅ ፖግካር ብ3 ደቂቕን 34 ካልኢትን ማሕዲግሉ ኣሎ። ወዲ 25 ዓመት ተቐዳዳማይ ክለብ ጃምቦ ቪዝማ፡ ጆናስ ቪንገጋርድ ትማሊ ካልኣይ ድሕሪ ምውጽኡ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ “ንዓይ እዚ ዓወት ኵሉ ነገር እዩ፡ ኣዝዩ ዘሐብንን ብቓላት ዘይገልጾን ድማ’ዩ፡ ኣብ ብሽክለታ ዘመዝገብክዎ ዝዓበየ ዓወት’ዩ” ኢሉ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ኣብ ውድድር ንብጫ ማልያ ካልኣይ ኰይኑ ዝዛዘመ ጆናስ ቪንገጋርድ፡ “ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካልኣይ ኰይነ ጸወታይ ምስ ዛዘምኩ፡ ነዚ ውድድር ክዕወተሉ ከምዝኽእል ክኣምን ጀሚረ፣ ሕጂ ኣብ ከምዚ ደረጃ ምብጽሐይ ከኣ እፎይታ ዝፈጥር’ዩ፡ ኣዝየ ተሓቢነን ተሓጒሰን’የ ዘለኹ” ኢሉ። ቪንጋገርድ ናብዚ ሎሚ ኣብ ከተማ ፓሪስ ዝካየድ ናይ 115.6 ኪሎሜተር መዛዘዘሚ መድረኽ፡ ሕማም ወይ መውደቅቲ እንተዘየጓኒፍዎ ነቲ ኣብ ብጫ ማልያ ኣውሒስዎ ዘሎ ናይ ልዕሊ 3 ደቒቕ ፍልልይ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ክምንጠል’ዩ ዝብል ግምት የለን። በዚ መሰረት፡ ናይ ሎሚ መዛዘሚ ጸወታ መን ተዓወተላ ንምርኣይ’ምበር ኣብ ማልያ ዝመጽእ ፍልልይ ከምዘይህሉ ዳርጋ ርግጽ ኰይኑ ኣሎ። ኣብ መበል ዕስራ መድረኽ ኣብ ዝነበረ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር፡ ነቲ ዓሚ ንቱር ዲ ፍራንስ ዝተዓወተሉ ፖጋካር ናይ ሰለስተ ደቒቕን 26 ካልኢትን ጸብለልታ ግዜ ሒዙሉ’ዩ ናብ ውድድር ኣትዩ። ፓጋካር ነቲ ዝነበረ ገፊሕ ፍልልይ ከጽብብ’ኳ ትጽቢት እንተነበረ፡ ብኣንጻሩ ጆናስ ቪንገጋርድ ነቲ ፍልልይ ከግፍሖ’ዩ ተራእዩ። ኣብ ናይ ትማሊ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር፡ ተቐዳደምቲ ጁምቦ ቪዝማ ንዎት ቫን ኣርትን ጆናስ ቪንገጋርድን ቀዳማይን ካልኣይን ኰይኖም ጸወታኦም ምዝዛሞም፡ ጆምቦ ቪዝማ በጺሓቶ ዘላ ድንቂ ብቕዓት ዘመስክር’ዩ ነይሩ። ንመበል 20 መድረኽ ዝተዓወተሉ ቫን ኣርት ድሕሪ ዓወቱ፡ “ኣዝየ ተሓጒሰ ኣለኹ፡ ናይ ሎሚ ውድድር [መበል 20 መድረኽ] ዳርጋ ሕልሚ ኰይኑ’ዩ ዝስምዓኒ ዘሎ፡ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ሳምንታት ኣብ ጽቡቕ ኣቃውማ ዝርከቡ ደቂ ጋንታይ ኣዝየ አመስግኖም፡ ክትኣምኖ ዘጸግም ብቕዓት’ዮም ዘርእዩ ዘለዉ” ኢሉ። ኣብ ብጫ ማልያ ዝመርሑ ዘለዉ 1. ጆናስ ቪንገጋርድ ክለብ ጁምቦ ቪዝማ 76 ሰዓታት፡ 33 ደቒቕ፡ 57 ካልኢት 2. ታደጅ ፖጋካር ክለብ ዩኤኢ 3 ደቂቕን 34 ካልኢት ድሒሩ 3. ግሪይንት ቶማስ ክለብ ኢኖይስ 8 ደቒቅን 13 ካልኢትን ድሒሩ ኣብ ቀጠልያ ማልያ’ውን፡ ንመበል 20 መድረኽ ዝተዓወተሉ ተቐዳዳማይ ጋንታ ጃምቦ ቪዝማ ቫን ኣርት’ዩ ሒዝዋ ዘሎ። ታደጅ ፖጋካርን ጆስፐር ፍሊፕስን፡ ካልኣይ ሳልሳይን ኰይኖም ይስዕብዎ፡ እንተዀነ እቲ ኣብ መንጐኦም ዘሎ ፍልልይ ኣዝዩ ሰፊሕ ብምዃኑ፡ ቫን ኣርት ብዘይ ስክፍታ እዩ ዓቒብዋ ውድድሩ ክዛዝም። ንንጉስ ዓቐበት ትውሃብ ነጠብጣብ ዘለዋ ማልያ፡ እቲ ንቢጫ ማልያ ዓቒቡ ዘሎ ጆናስ ቪንገጋርድ ብ72 ነጥቢ'ዩ ሒዝዋ ዘሎ።


ቸልሲ ንራሂም ስተርሊን ካብ ማንቸስተር ሲቲ ክተፈርም ተሰማሚዓ

ቸልሲ ንእንግሊዛዊ ናይ ክንፊ ተጻዋታይ ራሂም ስተርሊን ንምግዛእ ምስ ማንቸስተር ሲቲ ተሰማሚዓ። እዚ ውዕል ክሳብ 50 ሚልዮን ፓውንድ ዝበፅሕ ኮይኑ፡ ስተርሊን ብናይ ሓሙሽተ ዓመት ውዕል ናብ ስታምፎርድ ብሪጅ ክኣቱ ምዃኑ ተገሊጹ። ስተርሊን ቅድሚ እቲ ስምምዕ ምፍፃሙ ሕክምናዊ መርመራ ክገብር ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ። ወዲ 27 ዓመት ተጻዋታይ: ምስ ሲቲ ዝነበሮ ውዕሊ ገና ሓደ ዓመት እናተረፎ፡ ቀልቢ ዓበይቲ ጋንታታት ስሒቡ ነይሩ። ሲቲ ንስተርሊን ኣብ 2015 ካብ ሊቨርፑል ብ49 ሚልዮን ፓውንድ ከምዘፈረመቶ ዝዝከር ኮይኑ፡ ኣብ ዝተሰለፈሎም 339 ጸወታታት 131 ሸቶታት ኣመዝጊቡ። እቲ ውዕል እንተተዛዚሙ፡ ኣብዚ ክራማት ብቶድ ቦይሊ ዝምራሕ ሕብረት ንቸልሲ ድሕሪ ምዕዳጉ፡ ስተርሊን ናብታ ጋንታ ክፅምበር ዝተሰማምዐ ናይ መጀመርታ ዓቢ ፈራሚት ክኸውን’ዩ። ጋንታ ቸልሲ ቅድመ-ግጥማት ፕሪምየርሊግ ኢንግሊዝ ንዝህልዋ ፀዋታ ኣብ ዝመፅእ ሰሙን ናብ ኣሜሪካ ከይገሸት ከላ እቲ ውዕል ክዛዘም ትጽቢት ይግበር። ከም ባርሴሎና፣ ርያል ማድሪድን ባየር ሙኒክን ዝበላ ካልኦት ጋንታታት'ውን ንስተርሊንግ ከፈርማ ድልየት ነይርወን። እንተኾነ ግን እቲ ተጻዋታይ ቸልሲ ክትፈርሞ ዘለዋ ድልየት ብዕልን ብውልቅን ምስሓበረትሉ ተሳሒቡ’ሎ። ሲቲ ስተርሊን ክጸንሕ ድልየት ዝነበራ ኮይኑ፡ ንሱ’ውን ኣብ ልዕሊ እታ ጋንታ ይኹን ኣሰልጣኒ ፔፕ ጋርድዮላ ዝኾነ ሕማቕ ስምዒት የብሉን። ይኹን እምበር ነዚ ኣብ ሂወቱ ከም ኣገዳሲ ውዕል ዝርእይ ስተርሊን ምስታ ንኹሉ ዓበይቲ ውድድራት ብዝለዓለ ብቕዓት እትወዳደር ጋንታ ተሰሊፉ ክፃወተላ ድልየት ኣለዎ። ስተርሊን ገና ክፍጽሞ ዝደሊ ናይ ጋንታን ፕሮፌሽናልን ሸቶታት ኣለዎ፤ ምዕዋት ‘ባሎን ዲኦር’ ድማ ሓደ ካብ ሸቶታት’ዩ። ኣሰልጣኒ ቸልሲ ቶማስ ቱኸል፡ ሮሜሉ ሉካኩ ንሓደ ዓመተ ብልቓሕ ናብ ኢንተርሚላን ድሕሪ ምጽንባሩ፡ ንክፍሊ ኣጥቃዕቱ ከጠናኽር ክፅዕር ፀኒሑ’ሎ። ቤልጅየማዊ ኣጥቃዓይ ሉካኩ፡ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኩሉ ውድድራት 15 ሸቶታት ብምምዝጋብ ናይታ ጋንታ ብሉጽ ኣመዝጋቢ ሸቶ ነይሩ። ስተርሊንግ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ 30 ጸወታታት ፕረምየርሊግ 13 ሸቶታት ዘመዝገበ ኮይኑ፡ ንራብዓይ ግዜ ዋንጫ ፕሪምየርሊግ ብምዕታር፡ ምስ ሲቲ ኣብ ዘሕለፎ 7 ዓመታት ትሸዓተ ዓበይቲ ዓወታት ረኺቡ። ኣብ ዝሓለፈ ክራማት ጃክ ግሪሊሽ ነታ ጋንታ ብምፍራሙ ግን ዕድል ስተርሊንግ ተደሪቱ። ኣጥቃዓይ ኤርሊን ሃላንድን ጁልያን ኣልቫረዝን ከኣ ኣብዚ ክራማት ናብ ስታድዩም ኢትሃድ ኣትዮም ኣለዉ። ስተርሊንግ ጋንትኡ ኣብ ፍርቂ ፍጻመ ሻምፕዮንስ ሊግ ብርያል ማድሪድ ኣብ ዝተሳዕረትሎም ክልተ ግጥማት ከምኡ ድማ ኣንጻር ኣስቶንቪላ ዝተኻየደ ናይ መወዳእታ ጸወታ ኣብ ተቐያሪ ወንበር ምንባሩ ይዝከር።


"ወለደይ ከምዝኸማይ ክሕጎሱ'ዩ ትምኒተይ" ኣትሌት ጎይተቶም

ጎይተቶም ገብረስላሰን ኬንያዊት ኮሪርን ንነዊሕ ኪሎሜትራት በይነን ተፈልየን ነቲ ውድድር ብምቕላስ ቀዳመይትን ካልአይትን ኮይነን ውድድረን ዛዚመን።


ራያን ጊግስ፡ 'ኣዝዩ ጽዩቕን ኣሰቃቒን ባህሪ ነይርዎ' ተባሂሉ

ብደገፍቲ እንግሊዛዊት ክለብ ማንቸስተር ዪናይትድ ዝምለኽ ዝነበረ ኮኾብ ተጻዋታይ ኵዕሶ እግሪ ራያን ጊግስ፡ ካብ ሜዳ ወጻኢ ሕማቕ ባህሪ ኣለዎ ክብሉ ኣኽበርቲ ሕጊ ገሊጾም። እቲ ወዲ 48 ዓመት ጊግስ፡ ኣብ ልዕሊ ኣፍቃሪቱ ዝነበረት ኬት ግረቪልን ንእሽቶ ሓፍታ ኤማን ማህሰይቲን መጥቃዕቲን ብምፍጻሙ ተኸሲሱ እዩ ኣብ ፍርዲ ቀሪቡ። ዓቃብ ሕጊ ፒተር ራይት፡ ጊግስ ጽቡቕ ክእለት ኵዕሶ እግሪ ከም ዝነበሮን እንተዀነ ካብ ሜዳ ወጻኢ ህይወቱ ኣዝዩ ዝተፈልየ ከምዝዀነን ገሊጹ። "ኣዝዩ ጽዩቕን ኣሰቃቒ ባህርን ነይርዎ" ክብል ራይት ንመጋባእያ ዳያኑ ተዛሪቡ። “ኣብታ ከም ዘፍቅራ ዝኣመነላ ሰበይቲ፡ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ግህሰት ፈጺሙ እዩ።” ይዅን እምበር ጊግስ ንዅሉ እቲ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ። ካብ ነሓሰ 2017 ክሳብ ሕዳር 2020 ኣብ ልዕሊ ኬት ግረቪል ብምቍጽጻርን ምግዳድን ከምኡ’ውን ኣካላዊ ጕድኣት ብምፍጻሙ እዩ ተኸሲሱ። ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ሓብታ ኣብ 1 ሕዳር 2020 መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸመ'ውን ተገሊጹ ኣሎ። ኬት ግረቪል "ምሉእ ህይወት ሓሶት እዩ ነይሩ" ክትብል እናነብዐት ንፖሊስ ገሊጻ። ወሲኻ’ውን፡ ሓደ እዋን ንኻልእ ጓል ኣንስተይቲ መልእኽቲ ልኢኽካ ኢላ ምስ ኣጓጠጠትሉ ካብቲ ክፍሊ ሆቴል "ከምዘባረራ" ነቶም መርመርቲ ሓቢራ። ብኢዳ "ብሓይሊ" ሒዙ፡ ዕርቃና ወጺኣ እንከላ "መሬት ንመሬት ጎቲቱ" ኣወጺኡ ከምዝደርበያን ክዳውንታ ከምዝደርበየላን ትዛረብ። "ውርደትን ሕፍረትን" ክስምዓ ከምዝገበር እውን ትገልጽ። ቅድሚ እቲ ኣብ ሕዳር 2020 ዘጋጠማ መጥቃዕቲ ኣዋርሕ ቅድም ኢሉ፡ ጊግስ ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ምስ ካልኦት ሸሞንተ ደቂ ኣንስትዮ ርክብ ከምዝነበሮ ዘርኢ መርትዖ ረኺባ ከም ዝነበረት ገሊጻ። ራያን ጊግስ ብማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተፈላለዩ ዕረቃኑ ዘርእዩ ስእልታትን ዘናሽዉ መልእኽቲታን ይልእከላ ከምዝነበረ፡ ዓቃቢ ሕጊ ፒተር ራይት ገሊጹ። ብተወሳኺ ኣብ ሰነ 2020 ሓያል ጸርፊ ከም ኣርእስቲ ተጠቒሙ ናብ ውልቃዊ ኣካውንታ ኢመይል ከምዝለኣኸ ቤት ፍርዲ ሰሚዑ። ፒተር ራይት ሽዑ እንታይ ከምዝተስምዓ ምስ ሓተታ፡ ዘሰንብድ “ፍጹም ዘይርትዓዊ ነይሩ" ክትብል መሊሳ። ሚስ ግረቪል ንፖሊስ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ ኣብቲ ዝምድና ብኣጋኡ "ምልክታት ሓደጋ" ከምዝረኣየትን "ዳርጋ ክልተ ዓይነት ሰብ ከምዝመስልን" ትገልጽ። ምስ ጊግስ ርክብ ኣብ ዝጀመሩሉ እዋን ክልቲኦም ሓዳር'ኳ እንተነበሮም ሕጕሳት ከምዘይነበሩ፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ሓዳሮም ጽቡቕ የውግዑ ከምዝነበሩ ሓቢራ። ከምኡ እናበለ ነገራት "ምስ ማዕበሉ" ድሕሪ ክልተ ወርሒ ሓዳራ ከምዝሓደገት እውን ገሊጻ። "ከም ሓደ ብሉጽ ዓርከይ፡ መጻምድቲ ነፍሲ እዩ ነይሩ፡ ካብቲ ሓዳር ዘድሓነኒ ንሱ እዩ ነይሩ" ክትብል ወሲኻ ተዛሪባ። ዝነበራ ርእሳ ሓዳር ምስ ሓደገት፡ ጊግስ፡ ንበዓልቲ ቤቱ ከም ዝሓድጋ ቃል ይኣቱ ከምዝነበረን፡ ግን ከምዘይተፈጸመን ትዛረብ። ኣብ ሓደ እዋን ምዝርራብ ኣቋሪጻ መልእኽቲ ክልእኽን ክድውልን እንከሎ ጻውዒታቱን ሸለል ከም ዝበለቶ ንፖሊስ ዝገለጸት ሚስ ግረቪል፡ ጊግስ ናብ ኣፓርታማኣ መጺኡ ሸለል ምስ በለቶ፡ "ኣመንዝራ ኢኺ፡ ምስ ካልእ ሰብ ዲኺ ዘለኺ?" ኢሉ ዓው ኢሉ ከምዝተዛረበ ሓቢራ። ኣብ ገለ እዋናት ቴሌፎናቱን ኢመይላቱን ሸለል'ኳ ትብል እንተነበረት፡ ርክቦም ግን እናተቛረጸ እናቐጸለ ከም ዝኸደ እቲ ቤት ፍርዲ ሰሚዑ። "ዳርጋ ብእኡ ዝተወለፍኩ እየ ነይረ። ካብ ርእሰይ ከውጽኦ ኣይከኣልኩን" ትብል። ርክቦም እናቐጸለ ምስ ከደ፡ ነታ ሽዑ ዝነበረት በዓልቲ ቤቱ ገዲፉ ናብ ኣደኡ ከም ዝገዓዘ ነጊርዋ። "ደሓር ግን ከምዘይገበሮ ፈሊጠ። እዚ ንኣስታት ትሽዓተ ኣዋርሕ ቀጺሉ፡ ድሕሪኡ ምስ [ናይ ሽዑ በዓልቲ ቤቱ] ከምዘይፈላለ ተረዲአ" ትብል። ኣብ መወዳእታ፡ ሚስ ግረቪል፡ ናይ መወዳእታ መጠንቀቕታ ሂባቶ ዋላ ሓንቲ ከይተለወጠ ምስ ተረፈ "ካብኡ ክትርሕቕ" ናብ ኣቡዳቢ ክትከድ ከም ዝወሰነትን ገሊጻ። ጊግስ ካብ ሕዳር 2020 ጀሚሩ ግዜ ዕረፍቱ ስዒቡ፡ ኣብ ሰነ ካብ ዝነበሮ ስራሕ ኣሰልጣንነት ሃገራዊት ጋንታ ዌልስ ወሪዱ ነይሩ። ንሱ ኣብ ኦልትራፎርድ ኣብ ዝጻወተሉ ዝነበረ እዋን፡ ማንቸስተር ዩናይትድ 13 ዋንጫ ፕረምየርሊግ፡ 2 ዋንጫ ሻምፕዮንስ ሊግ፡ 4 ዋንጫን ኤፍኤ 3 ዋንጫ ሊግን ተዓዊታ እያ። ምስ ዌልስ 64 ዋንጫታት ዝተዓወተ ጊግስ፡ ሓባራዊ ወናኒ ክለብ ሳልፎርድ ሲቲ እዩ። እቲ መስርሕ ፍርዲ ክቕጽል እዩ።


10 ኤርትራውያን ኣትሌታት ኣብ ቻምፕዮና ዓለም ይሳተፉ ኣለዉ

ካብ ሎሚ ጀሚሩ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከተማ ኦሪጎን ኣብ ዝካየድ መበል 18 ቻምፕዮና ኣትለቲክስ ዓለም፤ ሸውዓት ደቂ ተባዕትዮን ሰለስተ ደቂ ኣንስትዮን ኤርትራውያን ይሳተፉ ኣለዉ። ኣብቲ ካብ ሎሚ 15 ሓምለ ጀሚሩ ክሳብ 24 ሓምለ ዝካየድ ድሕሪ ውድድራት ኦሎምፒክ ብኻልኣይ ደረጃ ዝስራዕ ቻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም፡ ኤርትራውያን ኣትሌታት ብኣሰልጠንቲ ሊቪንግስቶን ኣብርሃምን በርሀ ኣስገዶምን ተመሪሖም’ዮም ውድድሮም ከካይዱ። ኣብ መጀመርታ ወርሒ ሚያዝያ 2022 ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ዳጉ 2022 ንውድድራ፡ ብ2 ሰዓት፡ 21 ደቒቕን 25 ካልኢትን ቀዳመይቲ ብምዃን ውድድራ ዝዛዘመት ናዝሬት ወልዱ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበረቶ ቃለ መሕተት፡ ንቻምፕዮን ዓለም ብጽቡቕ ተዳልያ ከምዘላ ገሊጻ። ናዝሬት ወልዱ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዘካየደቶ ውድድር ሰለስተ ክብረ ወሰናት ከም ዘመሓየሸት ዝዝከር እዩ። እታ ኣትሌት ኣብ ደቡብ ኮርያ ዘመዝገበቶ ሰዓት ኣቐዲማ ሒዛቶ ዝነበረት ናይ ውልቃ ግዜ: ናይ ኤርትራ ብደቂ ኣንስትዮ ተመዝጊቡ ዝጸንሐ ሰዓት ከምኡ'ውን ቅድሚ ሕጂ ብኬንያዊት ማርጋሬት ኣጋይ ተመዝጊቡ ዝነበረ ሰዓት ብምምሕያሽ'ያ ክብረ ወሰን ሒዛ። እቲ ኣብ ደቡብ ኮርያ ዘመዝገበቶ ሰዓት ኣብ ቻምፕዮን ዓለም ክትዕቕቦ ተኽእሎ እንተሃልዩ ኣብ ዝተሓተተትሉ “ፍልልይ ኣለዎ፡ ኣብቲ ናይ ማራቶን ዳጉ ኣቀላጠፍቲ ስለዝነበራና እቲ ውድድር ንሰዓት ንምምሕያሽ እዩ ነይሩ፡ ኣብዚ ግና ኩሉ ተቐዳዳማይ ንመዳልያ ስለዝወዳደር ተሓላሊኻ ዝኸይድ ውድድር’ዩ፡ ኣነ ኸኣ መዳልያ ንምምጻእ’የ ክጻወት” ኢላ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቻምፕዮና ኣትለቲክስ ዓለም፡ 10 ኤርትራውያን ኣትሌታት’ዮም ዝወዳደሩ ዘለዉ። ናዝሬት ወልዱ፡ ራሄል ዳንኤል፡ ዶልሺ ተስፋይ፣ ጎይትኦም ክፍለ፣ እዝቕኤል ተወልደ፣ ፊሊሞን ዓንደ፣ ዑቕበ ክብሮም፣ ሃብቶም ሳምኤል፣ የማነ ሃይለስላሰን መርሃዊ መብራህቱን እዮም። ኣብ ናይ 3000 ሜትሮ መሰናኽል ዝወዳደር ኣትሌት የማነ ሎሚ ጸወታ ክህልዎ እዩ። ኣትሌት ራሄል ዳንኤል ኣብ ናይ 5000 ከምኡ ኸኣ ኣብ 10000 ሜትሮ፣ ዶልሺ ተስፋይ ኣብ 10000 ሜትሮ፣ መርሃዊ መብራህቱ ኣብ ናይ 5000 ሜትሮ፣ ሃብቶም ሳምኤል ኸኣ ኣብ ናይ 10000 ሽሕ ሜትሮ ክወዳደሩ’ዮም። ጎይትኦም ክፍለ፣ እዝቕኤል ተወልደ፣ ዑቕበ ክብሮም፣ ፊልሞን ዓንደን ኸኣ ኣርባዕቲኦም ኣብ ማራቶን ክወዳደሩ እዮም። ጎይትኦም ክፍለን እዝቕኤል ተወልደን ዝበለጸ ኣብ ማራቶን ዘመዝገብዎ ግዜ ማዕረ 2 ሰዓት 7 ደቒቕን 25 ካልኢት ሒዞም ኣለዉ። ኣብ ናይ 3000 ሜትሮ መሰናኽል ዝወዳደር የማነ ሃይለስላ 8 ደቒቕ 26 ካልኢትን 17 ንኡስ ካልኢትን ዘመዝገቦ ግዜ እቲ ዝበለጸ ግዜ’ዩ። ኣትሌት ናዝሬት ወልዱ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበረቶ ሓጺር ቃለ መሕተት፡ ኩሎም ምስኣ ዝተጓዓዙ ኤርትራውያን ኣትሌታት ኣብ ጽቡቕ ቁመና ከምዝርከቡ ብምግላጽ “ነቲ ዓወት ሒዝና ክንምለስ ዝሰደደና ህዝብናን መንግስትናን ዓወት ሒዝና ክንምለሶ ኩሉ ዝክኣለና ክንገብር ኢና” ኢላ። ኢትዮጵያ’ውን ብኣትሌታት ለተሰንበት ግደይ፤ ጉዳፍ ጸጋይ፤ ሙኽታር እድሪስ፤ ጎይትኦም ገ/ስላሴ፤ ሰሎሞን ባረጋ፤ በሪሁ አረጋዊ፤ ታደሰ ወርቁ ዝርከብዎም ብልዕሊ 30  ኣትሌታት ኣብዚ ውድድር ክትሳተፍ እያ።


ቢንያም ግርማይ፡ ድሕሪ ማህረምቱ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጋንታኡ ውድድር ከካይድ'ዩ

ኤርትራዊ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ግንቦት ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታልያ ቀዳማይ ወጺኡ፣ ዓወቱ ኣብ ዝጽንብለሉ ዝነበረ ኣጋጣሚ ዓይኑ ተሃሪሙ ካብቲ ውድድር ድሕሪ ምእላዩ፡ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጋንታኡ ተሰሊፉ ክቀዳደም እዩ። ተቐዳዳማይ ቤልጂማዊት ጋንታ ኢንተርማርች ዋንቲ ጎበርት ቢንያም፡ ኣብቲ ንመበል 43 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ኣብ ቤልጂየም ሓደ ካብ ፍሉጣት ውድድራት 'ቱር' ዝዀነ ካብ 23 ክሳብ 27 ሓምለ ኣብ ዝካየድ፡ ቱር ኢትያስ ዲ ዋሎነ’ዩ ክወዳደር። እዚ ውድድር ሓሙሽተ መድረኻት ዘለዎ ኰይኑ፡ ከም ትሬክ፡ ኮፊደስ፡ መርሃዊ ቅዱስ ዝወዳደረላ ኣሜሪካዊት ጋንታ ኢኤፍ ኤዱኬሽን፡ ኢንዮስ፡ እስራኤል ፕሪምየር፡ ሙቪ ስታር፡ ኵክ ስተፕ፡ ቲም ዩኤኢ፡ ዝርከባአን 22 ውሩያት ጋንታታት ዓለምና ክሳተፋኦ እየን። ቢንያም ግርማይ ኣብ ጂሮ ዲ ኢታልያ፡ ክሳብ'ቲ ብሰንኪ ማህረምቲ ዓይኑ ካብ ጸወታ ዝተኣለየሉ ዓሰርተ መድረኻት፣ ኣብ ቀዳማይ መድረኽ ካልኣይ፡ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ራብዓይ፡ ኣብ ሓምሻይ መድረኽ ሓምሻይ፡ ኣብ ሻድሻይ መድረኽ ራብዓይ፡ ኣብ ሻምናይ መድረኽ ሓምሻይ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ከኣ ቀዳማይ ምውጽኡ ይዝከር። ቢንያም ግርማይ በቲ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታልያ ዘመዝገቦ ናይ መድረኽ ዓወት፡ ኣብ ግራንድ ቱር ዝተዓወተ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ክኸውን ክኢሉ’ዩ። ቢንያም፡ ኣብ ጂሮ ዲ ኢታልያ ጸወታ ምስ ኣቋረጸ፡ ናብ ሃገሩ ኤርትራ ኣብ ዝተመለሰሉ ኣዝዩ ድሙቕ ኣቐባብላ’ዩ ተገይርሉ። ንሱ ኣብቲ እዋን ምስ ተለቪዥን ኤርትራ ቃለ መጠይቕ ኣብ ዝገበረሉ፡ ጋንታኡ ኣብቲ ሕጂ ኣብ ምክያድ ዝርከብን ሎሚ መበል 18 መድረኽ በጺሑ ዘሎን ቱር ዲ ፍራንስ ክሳተፍ’ኳ እንተሓተቶ፡ ንሱ ግን ንሻምፕዮን ኤርትራ ክሳተፍ ቀዳምነት ከምዝህብ ምግላጹ ይዝከር። ንሱ፡ ኣብ ሻምፕዮን ኤርትራ 2022 ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ቀዳማይ ብምውጻእ ተዓዋቲ ወርቂ መዳልያ ኰይኑ እዩ። በዚ መሰረት፡ ክሳብ ዝመጽእ ዓመት ሻምፕዮን ኤርትራ ዝካየድ፡ ቢንያም ግርማይ ምስ ጋንታኡ ኰይኑ ኣብ ዘካይዶ ናይ ግዜ ውድድራት፡ ብብንዴራ ኤርትራ ዝወቐበት ማልያ ለቢሱ’ዩ ውድደራቱ ከካይድ። ኣብ ናይ ጽርግያ ውድድር’ውን፡ ነቶም ጸወታ ኣብ ምፍላሙ ዝሃደሙን ንልዕሊ 100 ኪሎሜተር በይኖም ዝዝወሩን፡ መርሃዊ ቅዱስን ናትናኤል ተስፋጽዮንን ንምርካብ፡ ነታ ብዙሓት ተጻወትቲ ሓቚፋ ዝነበረት ካልአይቲ ጕጅለ ብዙሕ ግዜ ክስሕባን ሓያል ተወዳዳርነት ከርእን ክኢሉ እዩ። እንተዀነ ጸወታ ክዛዝም ኣስታት ሰለስተ ኪሎሜተር ምስ ተረፎ ጸወታ ምቍራጹ ይዝከር። እቲ ጸወታ ኸኣ ብዓወት መርሃዊ ቅዱስ ከም ዝተዛዘመ ኣይርሳዕን። እዚ ኣብ ቤልጆየም፡ ካብ ዕለት 23 ክሳብ 27 ሓምለ ዝካየድ ቱር ኢትያስ ዲ ዋሎነ፡ 9620.4 ኪሎ ሜተር ዝሽፍን ሓሙሽተ መድረኻት ዘለዎ ሓያል ውድድር እዩ። ካብ ሎ-ሎክስ ናብ ቻፕል ለዝ ሀርላይሞት ዝካየድ መዛዘሚ ሓምሻይ መድረኽ እቲ ዝነወሐ መድረኽ ኰይኑ፡ 214.8 ኪሎሜተር ዝሽፍን ምዃኑ ተፈሊጡ'ሎ። ካብቶም ኣብዚ ውድድር ዝሳተፉ ኣብ 22 ጋንታት ዝተሓቝፉ 154 ተቐዳደምቲ፡ ቢንያም ግርማይ ዝርከቦም 43 ተቐዳደምቲ ዕድመኦም ትሕቲ 23 እዩ፡ በዚ መሰረት ቢንያም ንጋንትኡ ብምምራሕ ኣብ ብጫ ማልያ ኣብ ምድብ ዓበይትን፡ ምድብ ትሕቲ 23 ዓመትን’ዩ ክወዳደር። ኣብ 2021 ንቱር ኢትያስ ዲ ዋሎነ፡ ኣሜሪካዊ ሳይሞን ክኒስ ክዕወተሉ እንከሎ፡ ኣብ 2020 ኸኣ እቲ ኣብ ጂሮ ዲ ኢታልያ ብነጥቢ መወዳድርቲ ቢንያም ዝነበረን፡ ብ245 ነጥቢ ተዓዋቲ ናይ ነጥቢ ማልያ ዝዀነን ፈረንሳዊ ዲማረ ኣርኖልድ ተዓዊትሉ ምንባሩ ይፍለጥ። ቤልጂማዊ ቫን ኣቫርማት ኣብ ዓመተ 2011 ከምኡ’ውን ኣብ ዓመት 2013  ነዚ ውድድር ክልተ ግዜ ብምዕዋት ክብረ ወሰን ሒዙ ዘሎ ተቐዳዳማይ’ዩ። እዚ ተቐዳዳማይ ኣብዚ ውድድር 5 ግዜ ናይ መድረኽ ዕውት ብምዃን’ውን ክብረ ወሰን ሒዙ ዘሎ ተቐዳዳማይ እዩ። ኣብ ገለ ሪከርድታት እዚ ውድድር ምስ እንርኢ፡ ኣብ 2021 ኣብዚ ውድድር ዝተዓወተ ኣሜሪካዊ ሳይሞን ክኒስ ኣብቲ ግዜ ወዲ 20 ዓመትን 77 መዓልታትን ብምንባሩ፡ "ዝነኣሰ ነዚ ውድድር ዝተዓወተሉ ተቐዳዳማይ" ተባሂሉ፤ ኣብ 2006 ዝተዓወተ ኢጣልያዊ ፋብሪዝዮ ጉዲ፡ ሽዑ ወዲ 34 ዓመትን 106 መዓልታትን ብምንባሩ፡ "ዝዓበየ ነዚ ውድድር ዝተዓወተሉ ተቐዳዳማይ" ዝብል ክብሪ ረኺቡ እዩ። ቢንያም ግርማይ፡ ብዘይካ ኣብ ቱር ኢትያስ ዲ ዋሎነ ካብ 30 ሓምለ ክሳብ 5 ነሓሰ ኣብ ፖላንድ ንመበል 79 ግዜ ዝካየድ ቱር ዲ ፖሎኘ፣ ካብ 16 ክሳብ 19 ነሓሰ ኣብ ፈረንሳ ዝካየድ መበል 55 ቱር ዲ ሊሞሲን፣ 28  ነሓሰ ኣብ ፈረንሳ ንመበል 86 ግዜ ዝካየድ ናይ ሓደ መዓልቲ ክላሲክ ውድድር በርታገን ክላሲክ፣ 9 ከምኡ'ውን 11 መስከረም ኣብ ካናዳ ዝካየድ ግራንድ ሪክስ ኩቤካን፡ ግራንድ ፕሪክስ ሞንትርያልን ዝበሃል ነናይ ሓደ መዓልቲ ውድድራት ክሳተፍ ምዃኑ ጋንታኡ ኣፍሊጣ። ቢንያም ግርማይ ኣብዛ ዓመት፡ ኣብ 18 ውድድራት 38 መዓልታት ብምውድድር 6096 ኪሎሜተር ዘዊሩ፡ 1205 ነጥቢ ኣብ ዩሲኣይ ከመዝግብ ክኢሉ ኣሎ።


ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ብሪጣንያ ኣብ ዜግነት ሞ ፋራሕ?

ኦሎምፒካዊ ሰር ሞ ፋራሕ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብ ብሪጣንያ ከምዝኣተወ ብኣንደበቱ ምቅልዑ ስዒቡ፡ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ብሪጣንያ ኣብ ጉዳይ ዜግነቱ ዝውስዶ ዝዀነ ስጕምቲ ከም ዘየለ ብምግላጹ፡ “ከምዘቕሰኖ” ተዛሪቡ። እቲ ኮኾብ ኣትሌት፡ ሓቀኛ ስሙ ሑሴን ዓብዲ ካሂን ከምዝኾነን እንተዀነ መሓመድ ፋራሕ ብዝብል ዜግነት ብሪጣንያ ከምዝረኸበን ብሰኑይ ወግዓዊ ገይሩ’ሎ። እቲ መሓመድ ፋራሕ ዝብል ስም፡ በቶም ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብ ብሪጣንያ ዘምጽእዎ ሰባት’ዩ ተዋሂብዎ። ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት፡ ንጉዳይ ሰር ሞ ፋራሕ ናብ ምጽራይ ከምዘይኣቱ ንቢቢሲ ኣፍሊጡ’ሎ። ሞ ፋራህ ምስ ቢቢሲ ራድዮ 4 ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት እዚ “ኣቕሲኑኒ'ሎ” ክብል ብውሳነ እቲ ቤት ጽሕፈት ዝተሰምዖ ሩፍታ ገሊፁ። “እዚኣ ሃገረይ እያ። ኣለን [ናይ ኣካላዊ ምንቅስቓስ መምህሩ] ከምኡ ድማ ካልኦት ኣብ ግዜ ቍልዕነተይ ብዙሕ ዝሓገዙኒ ሰባት እንተዘይልዉ ነዚ ክገብር ትብዓት ኣይምረኸብኩን ነይረ፡”  ኢሉ። ወሲኹ፡ “ኣብ ህይወተይ ውዕለት ዝፈጸሙለይ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ። ብፍላይ በዓልቲ ቤተይ  ኣብ ሞያይ ኣዝያ ሓጋዚት ነይራ። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክዛረብ ትብዓት ሂባትኒ፤ ከምኡ ምግባር ሽግር ከምዘይብሉ ነጊራትኒ” ክብል ሓቢሩ። ኣብዚ እዋን ኣብ ምሉእ ዓለም ካብ ዘለዉ ሰባት ዘተባብዑ ርእይቶታት ይቐርበሉ ከምዘሎ ዝዛረብ ሞ ፋራሕ፡ ሓቀኛ መንነቱ ምቅልዑ ስዒቡ ንዝወሃቦ ዘሎ ግብረመልሲ “ዘደንቕ” ክብል ገሊጽዎ። “ምስ ቤተሰበይ’ኳ ብዛዕባኡ ክዛረብ ምቹእነት ኣይስምዓንን ነይሩ። ብወግዒ ኣይዛረበሉን ነይረ። ናብዚ ንኽበጽሕ ነዊሕ እዋን’ዩ ወሲዱለይ። ሰባት ነቲ ቈልዓ ኮይነ ዝወረደኒ ኵሉ ነገራት ክፈልጡ ዝገብር ሰነዳዊ ፊልም ክስራሕ ምግባረይ ሕጕስ’የ” ኢሉ። በዓልቲ ቤቱ ቲና ብወገና፡ ነቲ ሓቀኛ ድሕረባይታኡ ምስ ሰምዐት “ብዙሕ ስምዒታት” ከምዝፈጠረላ ተዛሪባ’ላ። “እቲ ቀዳማይ ግብረመልሰይ ከቢድ ሓዘንን ስንባደን ነይሩ። ሽዑ ሓገዝ ዝሰኣነን ንሽግራት ዝተቓልዐን ወዲ 9 ዓመት ሞ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ቅጅል ኢሉኒ። ማዕረ ምስዚ ስምዒተይ ከኣ በቶም ከምኡ ዝገበርዎን ናብቲ ጸገም ዘእተዉዎን ሰባት ሓሪቐ” ክትብል ዝተሰምዓ ኣረዲኣ። ብዓይኒ ሕጊ ክረአ እንከሎ፡ ሰባት ብምትላል ዜግነት ከምዝረኸቡ እንተ ተፈሊጡ መንግስቲ ዜግነቶም ክስርዞ ይኽእል’ዩ። እንተዀነ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ብሪጣንያ፡ ኣብ ዜግነት ሞ ፋራሕ ስጕምቲ ከምዘይወስድ’ዩ ንቢቢሲ ኣፍሊጡ ዘሎ። ነዚ ከም ምኽንያት ዘቕረቦ ድማ፡ ህጻናት ብምትላል ዜግነት ኣብ ዝርከበሉ መስርሕ ተሓባበርቲ ክዀኑ ኣይክእሉን'ዮም ዝብል’ዩ።


ኤርትራውያን ኣትለታት ኣብ ቻምፕዮና ዓለም እንታይ ዓይነት ውጽኢት የመዝግቡ ኣለዉ?

ካብ 14 ሓምለ ጀሚሩ ክሳብ 24 ሓምለ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከተማ ኦሪገን ዝካየድ ዘሎ መበለ 18 ቻምፕዮና ኣትለቲክስ ዓለም፡ 10 ኤርትራውያን ኣትለታት ይሳተፉ ኣለዉ። ኣትለታት ናዝሬት ወልዱ፡ ራሄል ዳንኤል፡ ዶልሺ ተስፋይ፣ ጎይትኦም ክፍለ፣ ህዝቅኤል ተወልደ፣ ፊሊሞን ዓንደ፣ ዑቕበ ክብሮም፣ ሃብቶም ሳምኤል፣ የማነ ሃይለስላሰን መርሃዊ መብራህቱን እቶም ንኤርትራ ብምውካል ኣብቲ ውድድር ዝሳተፉ ዘለዉ ኣትለታት’ዮም። እዞም 7 ደቂ ተባዕትዮን 3 ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣትለታት ብኣሰልጠንቲ ሊቪንግስቶን ኣብርሃምን በርሀ ኣስገዶምን እናተመርሑ ኣብ 3,000 ሜትር መሰናኻል፡ ኣብ 5,000 ሜትር፡ ኣብ 10,000 ሜትር ከምኡ’ውን ኣብ ማራቶን ክወዳደሩ’ዮም ናብ ኦሪገን ኣምሪሖም። ኣብ ናይ 3,000 ሜትር መሰናኽል ዝወዳደር ኣትለት የማነ ሃይለስላሰ ኣብ መኽፈቲ ጸወታ መጻረዪ ውድድር ብምክያድ ካብታ ናቱ ጉጅለ ራብዓይ ብምውጻእ ናብ መዛዘሚ ሓሊፉ ኣሎ። ኣትሌት የማነ ኣብ ናይ 3,000 ሜትር መሰናኽል 8 ደቒቕ 26 ካልኢትን 17 ንኡስ ካልኢትን ዘመዝገቦ ግዜ እቲ ዝበለጸ ግዚኡ’ዩ። ኣትለት ራሄል ዳንኤል ኣብ ናይ 5,000 ከምኡ ኸኣ ኣብ 10,000 ሜትር፣ ዶልሺ ተስፋይ ኣብ 10,000 ሜትር፣ መርሃዊ መብራህቱ ኣብ 5,000 ሜትር፣ ሃብቶም ሳምኤል ኸኣ ኣብ 10,000 ሽሕ ሜትር ክወዳደሩ’ዮም መደብት ተታሒዝሎም። ጎይትኦም ክፍለ፣ ህዝቅኤል ተወልደ፣ ዑቕበ ክብሮም፣ ፊልሞን ዓንደን ኸኣ ኣርባዕቲኦም ኣብ ማራቶን ተወዳዲሮም። ክሳብ ሕጂ ተኻይዱ ኣብ ዘሎ ውድድራት፡ ኤርትራ መዳልያታት እኳ እንተዘይረኸበት፡ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣትሌት ናዝሬት ወልዱ ናይ ውልቃን ናይ ሃገራት ዝበለጸ ግዜ ከተመዝግብ ክኢላ እያ። ናዝሬት ወልዱ ንውድድራ ብ2 ሰዓት፡ 20 ደቂቕን 29 ካልኢትን ብምዝዛም’ያ ናይ ውልቃን ናይ ሃገራን ሪኮርድ ከተመሓይሽ ክኢላ ዘላ። ኣብ መጀመርታ ወርሒ ሚያዝያ 2022 ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ዳጉ 2022 ንውድድራ፡ ብ2 ሰዓት፡ 21 ደቒቕን 25 ካልኢትን ቀዳመይቲ ብምዃን ዛዚማ ዝነበረት ኣትሌት ናዝሬት ወልዱ፡ ኣብቲ ውድድር ሰለስተ ክብረ ወሰናት ከተማሓይሽ ክኢላ ነይራ’ያ። እታ ኣትሌት ኣብ ደቡብ ኮርያ ዘመዝገበቶ ሰዓት፡ ኣቐዲማ ሒዛቶ ዝነበረት ናይ ውልቃ ግዜ: ናይ ኤርትራ ብደቂ ኣንስትዮ ተመዝጊቡ ዝጸንሐ ሰዓት ከምኡ'ውን ቅድሚ ሕጂ ብኬንያዊት ማርጋሬት ኣጋይ ተመዝጊቡ ዝነበረ ሰዓት ብምምሕያሽ'ያ ክብረ ወሰን ሒዛ። ትማሊ ድማ ነቲ ባዕላ ሒዛቶ ዝጸንሐት ክብረ ወሰን ብኣስታት ሓደ ደቂቕን 24 ካልኢትን ከተመሓይሽ ክኢላ ኣላ። ኣብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ማራቶን፡ ኢትዮጵያዊት ጎተይቶም ገብረስላሱ ናይ ቻምፕዮና ዓለም ግዜ ብምምሕያሽ ቀዳመይቲ ኮይና ክትኣቱ እንከላ፡ ኬንያዊት ጁዲዝ ኮሪር ካልኣይቲ እስራኤላዊት ሳልፔተር ኸኣ ሳልሰይቲ ብምዃን’የን ውድድረን ዛዚመን። ብሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ናይ 10 ሽሕ ሜትር ውድድር ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣትለት ራሄል ዳንኤል ዘመዝገበቶ ዓወት’ውን ኣብ ታሪኽ ኣትለቲክስ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ዓለማዊ ቻምፕዮና እቲ ዝበለጸ ውጽኢት ክኾነላ ክኢሉ’ዩ። ኣትለት ራሄል ዳንኤል ነቲ፡ ኢትዮጵያዊት ለተሰንበት ግደይ፡ ኬንያውያን ሄለን ኦቢሪን ማርጋረት ኪፕከመባይን ዝተዓወታሉ ውድድር ንውርይቲ ሆላንዳዊት ኣትለት ሲሃን ሓሰን ተኸቲላ’ያ ሓሙሸይቲ ኮይና ውድድራ ዛዚማ። ኣብ ጎኒ ራሄል ዳንኤል ብምዃን ዝተሰለፈት ኤርትራዊት ዶልሺ ተስፉ’ውን ንውድድራ ብ31 ደቒቕ፡ 49 ካልኢትን 29 ንኡስ ካልኢትን ብምዝዛም ኣብዚ ወቅቲ ካብ ዘካየደቶ ውድድራት እቲ ዝበለጸ ግዜ ከተመዝግብ ክኢላ’ያ። ብሰንበት ኣብ ዝተኻደ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ውድድር ማራቶን፡ ኢትዮጵያውያን ኣትለታት ታምራት ቶላን ሞሲነት ገረመውን ቀዳማይን ካልኣይን ኮይኖም ክኣትዉ እንከለዉ ቤልጂማዊ በሽር ኣብዲ ሳልሳይ ኮይኑ ውድድሩ ዛዚሙ። ኤርትራ ንማሮቶን ክወዳደሩ ኣርባዕተ ተጻወትቲ ቀሪባ እኳ እንተነበረት እቲ ሓደ ተጠባባቒ ብምንባሩ ሰለስተ ተጻወትቲ እያ ኣሳቲፋ። ዑቕበ ክብሮም ንውድድሩ ብ 2 ሰዓት፡ 9 ደቒቕን 2 ካልኢትን መበል 16 ኮይኑ ብምውጻእ ኣብቲ ውድድር ካብ ኤርትራውያን ዝሓሸ ግዜ ከመዝግብ እንከሎ፡ ካብ ቀዳማይ ግን ልዕሊ 3 ደቒቕ ደንጉዩ’ዩ ኣትዩ። ኣብቲ ውድድር ጎይትኦም ክፍለ መበል 22 ህዝቅኤል ተወልደ ኸኣ መበል 44 ብምዃን ዛዚሞም። ጎይትኦም ክፍለን ህዝቅኤል ተወልደን ዝበለጸ ኣብ ማራቶን ኣመዝጊበሞ ዝነበሩ ግዜ ማዕረ 2 ሰዓት 7 ደቒቕን 25 ካልኢት እዩ ነይሩ። ኣብ ናይ 10,000 ሜትር ደቂ ተባዕትዮ’ውን ኤርትራ ዓወት ክሰልጣ ኣይክኣለን። ኣብቲ ኡጓንዳዊ ጆሽዋ ቸፕተጉ ኬንያዊ ዋይታካ ምቡሩ ኡጓንዳዊ ጃኮብ ምቡሩ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ዝወጽእሉ ውድድር ሃብቶም ሳምኤል ብ28 ደቒቕ፡ 1 ካልኢትን 81 ንኡስ ካሊትን መበል 17 ዛዚሙ። ኤርትራ ብሕጂ ዝተርፋ ጸወታ ኣትሌት የማነ ገብረስላሰ ዝወዳደሮ ናይ 3,000 ሜትር መሰናኽል፡ ራሄል ዳንኤልን መርሃዊ መብራህቱን ዘካይድዎ ናይ 5,000 ሜትር’ዩ።


ኤሎን መስክ ንማንቸስተር ዩናይትድ ክዕድግ እየ ምባሉ ንዋዛ ከምዝኾነ ኣፍሊጡ

ወናኒ ትካል መፍረዪ ኤሌክትሪክ መካይን ቴስላን ስፔስ ኤክስን ኤሎን መስክ ኣቓልቦኡ ናብ ኩዕሶ እግሪ ብምቕያር ንጋንታ ማንቸስተር ዩናይትድ ክዕድግ ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ። እቲ ቢልየነር ብዙሓት ኣካታዕቲ ሓሳባት ኣብ ዘካፍለሉ ትዊተር "ንማንቸስተር ዩናይትድ ክገዝኣ እየ" ዝብል ሓጺር መልእኽቲ ምጥቅዑ ንዋዛ ከምዝነበረ ፀኒሑ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ኣፍሊጡ'ሎ። ነታ እንግሊዛዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ "ክገዝኣ እየ" ካብ ምባል ሓሊፉ ካልእ ዘስፈሮ ዝርዝር ነገር ኣይነበረን። ንዩናይትድ ክዕድጋ እየ ምባሉ ግን ደገፍቲ እታ ጋንታ ሓጎስ ዝፈጠረሎም ይመስል። ጋንትኦም ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ናብ ቅልውላው ውፅኢት ዝኣተወት ደገፍቲ፡ መስክ ንዩናይትድ ክሕዝ ዘለዎም ባህጊ ብማሕበራዊ ሚድያ ይገልፁ ኣለው። ዋላ'ኳ እታ ጋንታ ንኤሪክ ቴን ሃግ ኣብዚ ዓመት ብኣሰልጣንነት እንተመዘዘት ኣብ ቀዳሞት ክልተ ጸወታታት ስዕረት ኣጋጢምዋ'ሎ። ኣብ ቀጻሊ ሰሙን ድማ ኣብ ሜድኣ ንሊቨርፑል ከተአንግድ ኢያ። ቢልየነር ዓለምና ኤሎን መስክ ነታ ጋንታ ክዕድጋ ምዃኑ ብትዊተር ዝገለፀ፡ ደገፍቲ ንተኸታታሊ ምንቁልቋል ውፅኢት ስዒቡ ናብ ካልእ ዓዳጊ ክትሰጋገር ኣለዋ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ወነንቲ እታ ጋንታ ዝኾኑ ስድራ ግሌዘር ድምፂ ተቓውሞ ኣብ ዘስምዑሉ ዘለዉ እዋን እዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ውድድር ኣብ ዝጀመረሉ እዋን እውን እንተኾነ እቲ ተቓውሞታት ቀፂሉ ኣሎ። ማንቸስተር ዩናይትድ ቀዳሞት ክልተ ተኸታተልቲ ስዕረት ምእንጋዳ ስዒቡ፡ ደገፍታ ኣብ ዝመጽእ ሰኑይ ምስ ሊቨርፑል ኣብ ዝካየድ ጸወታ ኣንጻር ወነንቲ ሰፊሕ ተቓውሞ ከስምዑ መደብ ከምዘለዎም ይግለፅ። ናብ ሜዳ ብዘይምእታው፡ ዘለዎም ቁጥዐ ክገልፁ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ጓስጓስ ኣብ ምክያድ ይርከቡ። ኣብ ሞንጎ'ዚ እዩ ኤሎን መስክ ነታ ጋንታ ናይ ምዕዳግ ድልየት ዘርኣየ። ዩናይትድ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ምስ ብሬንትፎርድ ኣብ ዝገበረቶ ጸወታ 4 ብ 0 ከቢድ ስዕረት ኣጋጢምዋ ነይሩ። መስክ ኣብታ ኔልሰን ማንዴላ (ማዲባ) ዝተወልደላ ከተማ ፕሪቶርያ ደቡብ ኣፍሪቃ እዩ ተወሊዱ። ፕሪቶርያ ንኦሊቨር ታምቦ፡ ዴዝሞንድ ቱቱ፡ ኔልሰን ማንዴላ ዘፍረየት እያ። ኣደኡ ጻዕዳ ካናዳዊት ሞዴል ኮይና ወይዘሮ "መይ" ከኣ ትበሃል። ብእንግሊዝኛ ምናልባት "ግንቦት" ክትርጐም ይኽእል እዩ። ኣቦ ኤሎን ሓደ ካብቶም ጸዓዱ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ኰይኑ ስሙይ ነጋዳይ እዩ፤ ተራ ነጋዳይ ዘይኮነ በሊሕ ሓንጎል ዝነበሮ ፍሉይ ዝትዕድልቱ ነጋዳይ። ኤሎን መስክ ናይ ዓለም ቁፅሪ ሓደ ሃብታም ሰብ ከምዝኾነ መጽሔት ፎርብስን ብሉምበርግን ይሕብራ። ዝጭበጥን ዘይጭበጥን ውጹእ ሃብቱ 250 ቢሊዮን ዶላር ዝበፅሐ ኮይኑ፡ ነቲ ንዓመታት ቁጽሪ ሓደ ዝነበረ ወናኒ ኣማዞን ጄፍ ቤዞስ ብብዙሕ ሚልዮናት ሓሊፍዎ'ሎ። መብዛሕትኡ ሃብቲ ኤሎን መስክ ካብቲ ዘይተጸበዮ ናይ ቴስላ ናይ ብርኪ ብጽሒት ዝመጽአ እዩ። ንሱ ኣብ ኩባንያ ቴስላ 17 ሚእታዊት ብጽሒት ኣለዎ። ሃብታም ዓለም ኤሎን መስክ ኣብ ናይ ትዊተር ዕድጊት ውዕሊ ዝተጠቐሱ ብዙሓት ነገራት ስለዘይተኸበሩ ንትዊተር ብ44 ቢልዮን ዶላር ንምግዛእ ኣትይዎ ካብ ዝነበረ ውዕሊ ንገዛእ ርእሱ ከምዘንሳሕበ'ዩ ተገሊጹ። ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ቦርድ ትዊተር ነቲ ማሕበራዊ ሚድያ ንኤሎን መስክ፡ ብ44 ቢልዮን ዶላር፡ ንምሻጥ ተሰማሚዑ ከምዝነበረ ይዝከር። መስክ ንትዊተር ካብ ምግዛእ ዘንሳሕበ፡ እቲ ትካል ቁጽሪ ስኑዓት ገጻት ትዊተር ክንደይ ከምዝኾኑ እኹል ሓበሬታ ከቕርብ ብዘይምኽኣሉ ከምዝኾነ ሓቢሩ። ትዊተር ብወገኑ እቲ ናይ ዕድጊት ውዕሊ ተፈጻሚ ንክኸውን ሕጋዊ ስጉምትታት ንምውሳድ መጽናዕትታት የካይድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ። “ቦርድ ትዊተር ምስ ኤሎን መስክ ብዝተበጽሐ ዋጋን ውዕላትን መሰረት ንኽፍጸም ጽኑዕ ድልየት ኣለዎ” ክብል ኣካቢ ቦርድ ትዊተር ብሬት ተይለር ኣብ ትዊተር ገጹ ሓቢሩ።


ቢንያም ግርማይ ኣብ ውድድር ጂሮ ዲ’ኢታልያ ክቕጽል ከምዘይከኣለ ኣፍሊጡ

ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ'ኢታልያ ታሪኽ ዝሰርሐ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ካብቲ ውድድር ከምዝተኣለየ ኣፍሊጡ። ቢንያም ግርማይ ትማሊ፡ ኣብ መድረኽ ግራንድ ቱር ዝተዓወተ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ብምዃን፡ ኣብ ታሪኽ ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ሓድሽ ታሪኽ ኣመዝጊቡ'ዩ። እንተዀነ፡ ዓወቱ ንምጽንባል ኣብ መድረኽ -ፖዲየም ደይቡ፡ ሻምፓኝ ክኸፍት እንከሎ ብመኽደኒ ጠርሙዝ ጸጋመይቲ ዓይኑ ስለዝተሃርመ፡ ሎሚ ክወዳደር ከም ዘይክኣለ ገሊጹ። ትማሊ ብኡ ንብኡ ናብ ሆስፒታል ተወሲዱ ሕክምና ምስ ተገብረሉ፡ ነቲ ዝተጐናጸፎ ዓብዪ ዓወት ምስ ደቂ ጋንታኡ ብፍሉይ ጸንቢሉዎ'ዩ። እንተኾነ፡ ናብቲ ሎሚ ዝካየድ ውድድር ክምለስ ኣይክኣለን። ተጻዋቲ ኢንተርማርሸ ዋንቲ ጎበርት ቢንያም ሕጂ "ድሓን" እየ "ግን ድማ ክሓዊ ኣለኒ" ኢሉ። "በቲ ዘጋጠመ ነገር ቁሩብ ሓዚነ'የ፤ ደቂ ጋንታይ'ውን ቁሩብ ሰጊኦም ነይሮም። ዓይነይ ዚያዳ ዕረፍቲ ክረክብ ስለ ዘለዎ ግን ሎሚ ናብቲ ውድድር ኣይምለስን። ሕጂ ድሓን እየ፤ ኩሉ ንዘርኣየኒ ድጋፍ የመስግን" ክብል ቃሉ ሂቡ። ወዲ 22 ዓመት ኤርትራዊ ቢንያም፡ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ውድድር ጂሮ ዲ ኢታልያ፡ ንማቲው ቫን-ደር-ፖል ብቕጽበታዊ ውድድር [ቮላታ] ስዒሩ እዩ ነዚ ዓወት'ዚ ተጐናጺፉ ዘሎ። እቲ ዝረኸቦ ዓወት "ክእመን ዘይክእል" ብምባል ዝገለጾ ኮይኑ፡ ኣብቲ ድሕረ-ውድድር ዝወሃብ ጋዜጣዊ መግለጺ ድማ ክሳተፍ ኣይከኣለን ነይሩ። ንፈለማ እዋን ኣብ ግራንድ ቱር ዝሳተፍ ዘሎ ቢንያም፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ኣብ ቤልጅም ኣብ ዝካየድ ቅድድም ዎርልድ ቱር ገንት ወቨልገም ድሕሪ ምዕዋቱ ኣብ ጂሮ ዲ'ኢታልያ ናብ ናይ መድረኽ ዓወት ክበጽሕ ከም ዝኽእል ብኣግኡ ተገሚቱ ነይሩ እዩ። ተቐዳደምቲ ትማሊ ሰኑይ ኣዕሪፎም ድሕሪ ምውዓል ፡ ትማሊ ካብ ወደባዊት ከተማ ፓስካራ ናብ ጀሲ ዝተኻየደ 194 ኪሎ ሜትሮ ዝሸፈነ ውድድር ገይሮም። ቢንያም ነቲ ውድድር ብ 4 ሰዓት 32 ደቒቅን 7 ካልኢትን ብማእከላይ ገምጋም 43.2 ኪሜ እናተሓምበበ እዩ ዛዚምዎ። ሎሚ ረቡዕ፡ መበል 11 መድረኽ ውድድር ጂሮ ዲ ኢታልያ፡  ካብ ሳንታርካንጀሎ-ዲ-ሮማኛ ክሳብ ረጂዮ ኢሚልያ 203 ኪ.ሜ. ዝሽፍን ናይ ጐልጐል ውድድር ከካይድ እዩ።


95 ን 0 ከምኡ’ውን 91 ን 1 ዝተዛዘሙ ጸወታታት ኩዕሶ እግሪ መርመራ ክካየደሎም እዩ

ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሴራልዮን፡ 95 ን 0ን 91 ን 1ን ዝተዛዘሙ ክልተ ግጥማት ኣመልኪቱ ምርመራ ከምዝጀመረ ኣፍሊጡ። ፌደረሽን ኩዕሶ እግሪ እታ ሃገር፡ ኣብ ክልተ ጸወታታት 187 ሸቶታት ምምዝጋቡ፡  "ዘሕፍር" ኢሉዎ። ኣብ ካልኣይ ዙር፡ ሊግ ኩዕሶ እግሪ ሴራሊዮን፡ ካሁንላ ሬንጀርስን ጋልፍ ካኖን ዝተብሃላ ክለባት እየን ንመጋጥምተን ብዓቢ ፍልልይ ስዒረንአን። ክለብ ካሁንላ ንሉምቤቡ ዩናይትድ 95 ብ 0 እንትትስዕራ፤ ጎልፍ ኮኖ ንኮክዩም ለበና 91 ን 1 ስዒራታ። ኣብዘን ጸወታታት ዝተመዝገበ በዝሒ ሸቶታት ኣብ ታሪኽ ሴራሊዮን ተራእዩ ዘይፈልጥ ብምዃኑ፡ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ እታ ሃገር ነቲ ውጽኢት ሰሪዝዎ ኣሎ። እንተዀነ፡ ክልቲአን ጋንታታት ንመጋጥምተን ስዒረን ናብ ላዕለዋይ ጫፍ ፕሪምየር ሊግ ሓሊፈን እየን። ኣብ ቀዳማይ ፈረቓ፡ ተዓወትቲ ጋንታት ንመጋጥምተን ብ2 ን 0፡ 7 ን 1 ይመርሓ ነይረን። ድሕሪ ዕረፍቲ ግን ኣብ ክልቲኡ ጸወታታት ዝተመዝገቡ ልዑል ሸቶታት ኮነ ኢልካ ዝተመዝገቡ  ከምዝዀኑ እዩ ጥርጣረ ዘሎ። ፕረዚደንት ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ እታ ሃገር ቶማስ ቢማ ንቢቢሲ ስፖርት ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ንኸምዚ ዝበለ ዘሕፍር ተግባራት ኣይንዕገስን፡ ግቡእ መቕጻዕቲ ድማ ይጽበዮም" ኢሉ። “ህጹጽ መርመራ ክንጅምርን ተሓተትቲ ዝኾኑ ሰባት ከነለልን ኢና። . . እቶም ገበነኛታት ኮይኖም ዝተረኸቡ ድማ ብመሰረት ሕጊ ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሴራሊዮን ክቕፅዑ እዮም፤ ንኮሚሽን ፀረ ግዕዝይና እታ ሃገር ድማ ኣሕሊፍካ ክወሃቡ እዮም” ኢሉ ፕረዚደንት ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ እታ ሃገር። ዋና ኣካያዲ ስራሕ ብሰፊሕ ፍልልይ ዝተዓወተ ክለብ፡ ካሁንላ ሬንጀርስ፡ ነቲ "ኣንጻር ስፖርታዊ ጨዋነት” ክብል ዝገለጾ ፍጻመ፡ ብትሪ ከምዝኹንኖ ገሊጹ። በቲ ክለብ ዝተሳዕረ ኣሰልጣኒ ሉምቤቡ ዩናይትድ ብወገኑ፡ "ውጽኢት ጸወታ ንምቕያር ኮነ ኢልካ ዝተገብረ ፈተነ ከምዝነበረ ኣይፈልጥን" ኢሉ። ኣሰልጣኒ መሓመድ ያን ጃሎህ ዝመርሓ ጋንታ ድማ፡ 95 ብ 0 ተሳዒራ ከምኡ ድማ  3 ተጻወትታ ብቀይሕ ተባሪሮምዋ እዮም ። “ውጽኢት ናይቲ ጸወታ ንምቕያር ዝተገበረ ነገር እንተሃልዩ ኣይፈልጥን። ብዛዕባ ካልኦት ግን ክዛረብ ኣይክእልን እየ” ኢሉ። “ኣብ ካልኣይ ዙር ብዙሕ ሸቶታት ተመዝጊቡና። ኣዝየ እየ ተረቢሸ። . . ክንደይ ሸቶታት ከም ዝተመዝገበና’ኳ ኣይፈለጥኩን።” ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሴራሊዮን፡ ተጻወትን ኣካየድቲ ስራሕን እዘን ኣርባዕተ ክለባት፡ ነተን ፀዋታት ዝመርሑ ዳያኑን ኣባላት ማሕበር ኩዕሶ እግሪ እቲ ከባቢን ክምርምር ምዃኑ ኣፍሊጡ።


ኣፍካ ማይ ዘምዑግ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ 2022

ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ዓመተ 2022፡  24 ሰነ ከምኡ’ውን 26 ሰነ ክካየድ ምዃኑ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሃገራዊ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ  ገብረትንሳኤ ዳምር ንቢቢሲ ሓቢሩ። ኣቶ ገብረትንሳኤ ዳምር 24 ሰነ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር 26 ሰነ ኸኣ ናይ ጽርግያ ውድድር ክካየድ ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቅድድም፡ ኣብ ናይ ኣውሮጳ ውድድር ዓቢ ሽም ረኺቦም ዘለዉ ከም ብዓል ቢንያም ግርማይ፡ ናትናኤል ተስፋጽዮን፡ መርሃዊ ቅዱስ፡ ሄኖክ ምሉብርሃን፡ መርሃዊ ቅዱስን ካልኦት ፕሮፈሽናላት ተቐዳደምትን ክሳተፉ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ። ኣቶ ገብረትንሳኤ ዳምር “ንሕና ትጽቢትና ብምልኦም እቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ፕሮፈሽናላት ተቐዳደምትና ክምጽኡ እዩ፡ ክሳብ ሕጂ ኸኣ ናይ ብዓል ቢንያም [ኣብ ኣስመራ ስለ ዘሎ]፡ ናትናኤል ተስፋጽዮን፡ ሄኖክ ሙሉብርሃንን  መርሃዊ ቅዱስን ሎሚ ኣስመራ ክኣትዉ’ዮም። ሓደጋ ኣጋጢምዎ ዝነበረ ኣማንኤል ገብረእግዝኣብሄር’ውን ‘ሪካቨር’ ገይሩ ክወዳደር ምዃኑ ኣንፊቱልና ኣሎ” ኢሉ። ኣቶ ገብረትንሳኤ ብምስዓብ፡ እቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ምስ ክለባትን ብውልቅን ዝወዳደሩ ኩሎም ተቐዳደምቲ’ውን ነዚ ውድድር ድልዋት ምህላዎም ገሊጹ። እዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፡ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ኣዝዩ ዝፈልዮ፡ ኣብ ናይ  ኣውሮጳ ውድድራትን ጂሮታትን ዓወታት ዝተጎናጸፉ ተቐዳደምቲ ዝሳተፍዎ ስለዝኾነ እዩ። ተቐዳደምቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ዓመተ 2022 ዝተፈላላየ ዓወታት’ዮም ሓፊሶም። ለላህመቱ’ኳ እንተጠቐስና፡ ናትናኤል ተስፋጽዮን ዕዉት ዙር ርዋንዳ እዚ ዓመት ከምኡ’ውን ኣብ ውድድር ኣድርያቲካ ኣዮኒካ ኣብ ናይ ግዜ ካልኣይ ከምኡ’ውን ኣንበሳ ዓቐበት እቲ ውድድር፡ ሄኖክ ሙሉብርሃን ኣብ ግብጺ ኣብ ዝተኣንገደ ቻምፕዮን ኣፍሪቃ፡ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ምዃኑ ይዝከር። ኣብ ጎዶናታት ኣስመራ፡ ጎቦታት ኤርትራን ዳናጉኡ ስሒሉ፡ ብ27 መጋቢት ኣብ ቤልጂም ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሓደ መዓልቲ ውድድር ገንት ወቨልገን ብዘደንቕ ቅጽበታዊ ውድድር ቀዳማይ ኮይኑ ብምእታው ንዕኡ፡ ንጋንትኡ፡ ንሃገሩን ንኣፍሪቃን ቦኽሪ ዓወት ውድድር ክላሲክ ከመዝግብ ክኢሉ እዩ። ብ17 ግንቦት’ውን ኣብ ዓስራይ መድረኽ ጂሮ ዲ ኢታሊ ተዓዋቲ እቲ መድረኽ ብምዃን ኣብ ግራንድ ቱር ቀዳማይ ዝወጽአ ኣፍሪቃዊ ብምዃን ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ ነይሩ፡ እቶም ነቲ ኣብ ኣውሮጳ ዓወት ዝተጎናጸፈሉ ውድድራት ብመስኮት ተለቪዥን ብኣንክሮ ክዕዘብዎ ዝጸንሑ ደገፍቱ ኣብ ኣስመራ ክዕድር ክርእይዎ ኸኣ ኣፍካ ማይ ዘየምዑግ ኣይኮነን። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ 25 ሰነ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ኣብቲ እዋን ምስ ጋንታ ኣስታን ዝወዳደር ዝነበረ ፕሮፈሽናል ተቐዳዳሚ መርሃዊ ቅዱስ ከመዝተዓወተ ዝዝከር ኮይኑ፡ መርሃዊ ቅዱስ ኣብዚ ኣብ 24 ሰነ ዝካየድ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ክብሩ ንምዕቃብ’ዩ ክወዳደር። ዓሚ ኣብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ኣድያም ተስፍኣለም ምዕዋታ ዝዝከር እዩ። ኣብቲ ዓሚ ዝተኻየድ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ደቂ ተባዕትዮ ውድድር ጴጥሮስ መንግስ፡ ካብ ደቂ-ኣንስትዮ ድማ ዳናይት ፍጹም ክዕወቱ እንከለዉ፡ ካብ ማእከላይ ዕድመ፡ ጁንየር፡ ድማ ሚልክያስ ቅዱስን ሞናሊዛ ኣርኣያን’ዮም ተዓዊቶም ነይሮም። ኣብቲ 24 ሰነ ዝካየድ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ካብ ጸጸራት ናብ ጻዕዳ ክርስትያን ኣብ ዝወስድ ጽርግያ እዩ ክካየድ። እቲ 26 ሰነ ዝካየድ ናይ ጽርግያ ውድድር ክኣ ካብ ባሕቲ መስከረም ተበጊሱ፡ ማይ ጨሆት፡ ጎደና ዓፍዓበት፡ ፈርቶ፡ ቤት ትምህርቲ ባርካ ሓሊፉ ብኢንሹራን ገይሩ ኣብ  ሜዳ ባሕቲ መስከርም [ሓንቲ ዙር 11.1 ኪሎሜተር ] ዝዛዘም ከምዝኾነን ንተቐዳደምቲ በብዲቭዥኖምን ጾቶኦምን ዝተፈላላየ ርሕቀት ተሰሊዕሎም ከም ዘሎ ኣቶ ገብረትንሳኤ ገሊጹ። ናይ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ግዜ ውድድር ጁንየር ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓደ ዙር 9.17 ኪሎ ሜትር ደቂ ኣንስትዮ ትሕቲ 23 ዓመት፡ ክልተ ዙር 18 ኪሎ ሜትር ኢሊት ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣርባዕተ ዙር 36 ኪሎ ሜትር ናይ ደቂ ተባዕትዮ ናይ ግዜ ውድድር ጁንየር ደቂ ተባዕትዮ፡ ክልተ ዙር 18 ኪሎ ሜትር ደቂ ተባዕትዮ ናይ እሊትን ትሕቲ 23 ዓመት፡ ኣርባዕተ ዙር 36 ኪሎ ሜትር ቅድሚ ሕጂ ብናይ ግዜ ውድድር ቻምፕዮን ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ 2021፡ መርሃዊ ቅዱስ 2020፡ ብምኽንያት ኮረና ውድድር ኣይተኻየደን 2019: ኣማንኤል ገብረእግዝኣብሁር 2018: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት 2017: መኽሰብ ደበሳይ 2016: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት 2015: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት 2014: ናትናኤል ብርሃነ 2013: መትከል ክፍላይ 2012: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት 2011: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኣብ 27 ሰነ 2021 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ጽርግያ ውድድር ኣብዚ እዋን ምስ ጀርመናዊት ጋንታ ብምዃን ውድድራቱ ዘካይድ ዘሎ ዳዊት የማነ ንመርሃዊ ቅዱስን መትከል እዮብን ኣኸቲሉ ቻምፕዮን ኤርትራ ዓመተ 2021 ምዃኑ ይዝከር። ኣብቲ ዓሚ ዝተኻየደ ውድድር ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ተቐዳዳማይ ጋንታ ሰንበል ኤፍሬም ገብረህይወት’ዩ ቻምፕዮን ኮይኑ ነይሩ። ናይ ጽርግያ ደቂ ኣንስትዮ ውድድር ሲንየር ደቂ ኣነስትዮ፡ 6 ዙር 60.6 ኪሎ ሜትር ደቂ ኣንስትዮ ሲንየርን ትሕቲ 23 ዓመትን፡ 11 ዙር  111.1 ኪሎሜትር ናይ ጽርግያ ደቂ ተባዕትዮ ውድድር ጁንየር ደቂ ተባዕትዮ፡ 11 ዙር  111.1 ኪሎሜትር ት ደቂ ተባዕትዮ ሲንየርን ትሕቲ 23 ዓመትን 17 ዙር፡ 171.1 ኪሎሜር \n\nኣብ ቻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ቀዳማይ ኮይኑ ዝዛዘመ ተቐዳዳማይ፡ ብዘይካ እቲ ዝረኽቦ ክብሪ ቻምፕዮንነት ምስ ዝኾነት ጋንታ ኮይኑ ኣብ ዝገብሮ ውድድራት ባንዴራ ኤርትራ ዘለዋ ማልያ ገይሩ'ዩ ዝወዳደር። ቅድሚ ሕጂ ሻምፕዮን ኤርትራ ዝኾኑ ተቐዳደምቲ 2021፡ ዳዊት የማነ 2020፡ ብምኽንያት ኮሮና ኣይተኻየደን 2019: ናትናኤል ብርሃነ 2018: መርሃዊ ቅዱስ 2017: ሜሮን ብርሃነ 2016: ዳንኤል ተኽለሃይማኖት 2015: ናትናኤል ብርሃነ 2014:ኣማንኤል ገብረእግዝኣብሄር 2013: ሜሮን ተሾመ 2012: ዳንኤል ተክለሃይማኖት 2011: ፍረቃልሲ ደበሳይ


ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝካየደሉ እዋን ተቐይሩ

ኣብ ዝመጽእ ዓመት 2023 ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ዋንጫ ኣፍሪቃ ንኽናዋሕ ከምዝተወሰነ፡ ፕረዚደንት ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ፓትሪስ ሞሰፐ ኣፍሊጡ። እቲ ውድድር ኣብ ዝመጽእ ዓመት ካብ ሰነ ክሳብ ሓምለ ኣብ ኣይቮሪኮስት ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ'ኳ እንተነበረ፡ ኣብታ ሃገር ብርቱዕ ዝናብ ዝዘንበሉ ግዜ ብምዃኑ ግን ናብ 2024 ተናዊሑ'ሎ። ደቡብ ኣፍሪቃዊ ፕረዚደንት ካፍ ሞሰፐ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ "ብሰንኪ'ቲ ዝህሉ ኵነታት ኣየር ዝኾነ ነገር ክንገብር ኣይንኽእል" ኢሉ። ዋንጫ ዓለም ካብቲ ዝተለመደ እዋን ብዝተፈለየ፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ወርሒ ሕዳርን ታሕሳስን ዝካየድ ብምዃኑ፡ በዚ ምኽንያት ከኣ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ኣክንዲ ናብ ቅድሚት ዝሰሓብ፡ ናብ ዝቕጽል ዓመት ክሰጋገር ተወሲኑ'ሎ። በዚ ምኽንያት ድማ ዋንጫ ኣፍሪቃ ልክዕ ከምቲ ኣብ ካሜሩን ዝነበረ ካብቲ ልሙድ ብዝተፈለየ ኣብ ወርሒ ጥሪን ለካቲትን ክካየድ እዩ። ጋንታታት ኤውሮጳ ገና ኣብ ግጥማት እናሃለዋ ንዝካየድ ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ተጻወትቲ ናብ ሃገሮም ክኸዱ ከፍቅዳ ኣብ ዝሕተታሉ እዋን ንዝፍጠር ዘይምርድዳእ ንምፍታሕ ብዝብል፡ ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ (ካፍ) ዋንጫ ኣፍሪቃ ካብቲ ብስሩዕ ዝካየደሉ ዝነበረ ወርሒ ጥሪን ለካቲትን ናብ ሰነን ሓምለን ከሰጋግሮ ኣብ 2017 ከም ዝወሰነ ይዝከር። ፕረዚደንት ካፍ፡ "ብሰንኪ ኣብ ኤውሮጳ ዘለዋ ክለባት ዘካይዳኦ ግጥም፡ ወርሒ ጥሪ ንግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝምችእ ኣይኮነን፡ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ዘለና እንኮ ኣማራጺ ንሱ'ዩ" ኢሉ። ብመሪሕነት ፕረዚደንት ካፍ ነበር ኢሳ ሓያቱ፡ ምስግጋር እዋን ናይቲ ኣብታ ኣህጉር ዝካየድ ግጥማት ዋንጫ ተነጺጉ ምፅንሑ ይፍለጥ። ተካኢኡ ዝኾነ ማዳጋስካራዊ ኣሕመድ ኣሕመድ፡ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጸ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ምስ ኣባል ሃገራት ብምዝርራብ ነቲ ለውጢ ኣጽዲቕዎ። ዋና ጸሓፊ ካፍ ቨሮን ሞሰንጎ ኦምባ ከም ዝብሎ፡ ዋላ'ኳ ኣብታ ኣህጉር ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዘሎ ኵነታት ኣየር ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝፈላለየ እንተዀነ፡ እቲ ውድድር ናብቲ ቅድም ዝካየደሉ ዝነበረ ወርሒ ጥሪን ለካቲትን ናይ ምምላስ ድሌት የለን። ሰነን ነሓሰን ወቕቲ ዝናብ ምዃኑ እናተፈለጠ፡ እቲ ውድድር ዝካየደሉ እዋን ናብ ካልእ እዋን ናይ ምንዋሕ ውሳነ ንምንታይ ከምዝተደናጐየ ዝተሓተተ ካፍ፡ "እታ ኣአንጋዲት ሃገር ንኽጥዕማ" ብዝብል ከም ዝዀነ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ ዝሃቦበ መብርሂ የለን። ፕረዚደንትን ዋና ጸሓፊን ኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ፡ ግጥማት ዋንጫ ደቂኣንስትዮ ኣፍሪቃ ካብ ዝካየደላ ዘሎ ሞሮኮ ኮይኖም'ዮም ዋንጫ ኣፍሪቃ ንሓደ ዓመት ከምዝተናወሐ ወግዓዊ ገይሮም ዘለዉ።