ህወሓት ብመንግስቲ ኬንያ ንዝካየድ ዘተ ሰላም ዝውክል ጕጅለ ምምዛዙ ይሕብር

ገዛኢ ውድብ ክልል ትግራይ ዝዀነ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ(ህወሓት)፡ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኬንያ ኣብ ዝግበር ዘተ ሰላም ንምስታፍ ኮሚተ ምምዛዙ ወሃብ-ቃል እቲ ውድብ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኣመልኪቶም። እዚ ዜና፡ ሓደ ሰሙን ድሕሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ እቲ ዝመዘዞ ኣካል ቀዳማይ ርክቡ ምቅናዑ ድሕሪ ምሕባሩ’ዩ ዝኸውን ዘሎ። ኣብ መንጎ ክልተ ኣካላት ዘሎ ፍልልይ ግን ገዛኢ ውድብ ብልጽግና ብሕብረት ኣፍሪቃን ኦሊሰገን ኦብሳንጆን ዝምራሕ ዘተ ሰላም ክቕበል እንከሎ፡ ብወገን ትግራይ ግን ብመንጎኘንት ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ዝምእከል ከም ዝቕበሉ ጥራይ የመልክቱ። ኣይተ ጌታቸው ረዳ፡ ዝርዝር ኣብታ ኮሚተ ተሓቚፎም ዘለዉ ውልቀ-ሰባት ከይጠቐሱ፡ እቲ ልኡኽ ንኬንያ ክሰዱ ድሉዋት ምዃኖም ክሕብሩ እንከለዉ፡ ናብ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ምልኣኽ ግን ኣድላይነቱ ከም ዘይርኣዮምን ሓለፍነት ዝጐደሎን’ዩ ክብሉ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ሓቢሮም። ከም ኣገላልጻ ኣይተ ጌታቸው፡ ኡሁሩ ኬንያታ ካብ ፈለማ ንዘተ ሰላም ከም ዝሰርሑ መጠን ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ክህሉዎም ኣገዳሲ’ዩ ኢሎም።


ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ወጻኢ እናጸንከረት ትመጽእ

ካብ ኢትዮጵያ ወረቐት ፍቓድ ስራሖም ዝተመንጠሉን ካብታ ሃገር ንኽወጹ ዝተሓበሩን ጋዜጠኛታት፡ ኣብታ ሃገር ምጕስቓልን በበይኑ መጥቃዕታትን ልሙድ እናዀነ ይመጽእ ምህላዉ ንድምጺ ኣመሪካ ይሕብሩ። ካብቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ንመርገጺ መንግስቲ ዝደገፈ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ክሳብ’ቲ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ኣንጻር ምምሕዳር ኣመሪካ ዝካየድ ተቓውሞ፡ ኣንጻር ሸፈነ መራኸቢታት ኣብ ጉዳይ ኲናት ኢትዮጵያ ሓደ ካብቲ ብቐጻሊ ዝለዓል ኵርናዕ’ዩ። እቲ ነቕፌታ ድማ መራኸቢታት ዓለም ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቐንዐን ዝንቡዕ ዜናታትን ምቕራቦም ዝኸስስ’ዩ። ንህንጸት ሓጽቢ ሕዳሰን ካልእ ምዕባለታትን ሸፈነ ንምሃብ ንኢትዮጵያ ዝመጽኡ ናይ ወጻኢ ሃገር ጋዜጠኛታት፡ ናጻ ፕረስ ኣብታ ሃገር በብእዋኑ እናገደደ ይመጽእ ምህላዉ ይሕብሩ። ወኪል መጽሔት ዘ-ኢኮኖሚስት ኰይኑ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሰርሕ ዝነበረ ቶም ጋርድነር ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ክዛረብ እንከሎ፤“ብሕልፊ ኲናት ትግራይ ድሕሪ ምውላዑ፡ እቲ ዝነበረ ኵነታት መሊሱ ገዲዱ’ዩ። ዝሓለፈ ዓመት ንትግራይ ካብ ምኻድ ተኸልኪለ’የ፡” ይብል ጋርድነር ንልዕሊ ሓሙሽተ ዓመትን ፈረቓን ወኪል ዘ-ኢኮኖሚስት ኰይኑ ካብ ኢትዮጵያ ዝሰርሐ: ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ግን ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ፍቓድ ስራሑ ተመንጢሉ ካብታ ሃገር ንኽወጽእ ተሓቢሩ። ጋርድነር ንበብይኖም ምዕባለታት እታ ሃገር ጸብጺቡ’ዩ። ምስ ዝሰዓበ ፖለቲካዊ ቀውሲ ግን ኣንጻር ጋዜጠኛታት ዝቐንዐ መጥቃዕታት ምቕጻሉ’ውን ይሕብር። እቲ ጋዜጠኛ ከም ዝጠቕሶ፡ ብምኽንያት ስራሑ ምስ ፖሊስን ኣባላት ጸጥታን ኣብ ጸገም ኣትዩ’ዩ። ንኣብነት ኣብ ወርሒ ሓምለ 2021፡ ፖሊስ ጋርድነርን መሳርሕቱን ኣሲሮሞም። ኣብ ካልእ ግዜ ድማ ብሰደፍ ብረት ንሱ ርእሱ ክህረም እንከሎ፡ ዓርኩ ድማ ብፖሊስ ተሃሪሙ ኣፉ ክደሚ ከም ዝረኣየ ይሕብር። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበሮ ናይ ስራሕ እዋናት፡ ጋርድነር ክልተ በበይኑ ኣገባባት መጥቃዕቲ ከም ዝወረዶ ይጠቅስ። እቲ ቀዳማይን ዝውቱርን ዝብሎ ብመርበባት ዝግበር መጥቃዕታት ኰይኑ ነቲ ዘቕርቦ ጸብጻባት ክጥምዝዝ ዝፍትን’ዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ካብ በዓል-መዚ መራኸቢታት እታ ሃገር፡ ፍቓድ ስራሑ መንጢሉ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብታ ሃገር ክወጽእ ምሕባር’ዩ። ብወገን ሰብ-መዚ መራኸቢታት እታ ሃገር ዝቐረበ ክሲ ንጹር ዘይምንባሩ’ዩ እቲ ጋዜጠኛ ዝምጕት። “ኣብቲ ዝሃቡኒ ደብዳበ፡ ኣዝዩ ኣሻማዊን ዘይንጹርን’ዩ ነይሩ። ንጹር ዘይኰነ ጕድለት ስነ-ምግባር ጋዜጠኝነት ከም ዝተራእየኒ፡ ሞያውነት ጋዜጠኝነት ከም ዘጕደልኩን ጠቒሶምለይ። ብልክዕ እንታይ ምንባሩ ግን ርዱእ ኣይነበረን።” ወሃቢት-ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ቢልለኔ ስዩም ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ብድምጺ ኣመሪካ ተሓቲታ ምላሽ ኣይሃበትን። ካብ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንዝቐረበሉ ነቕፌታ ግን፡ መንግስቲ ኣንጻር ዝንቡዕ ወረን ናይ ኣሸበርቲ ፕሮፓጋንዳን ይቃለስ ምህላዉ’ዩ ይሕብር። ኣብ ወርሒ ሰነ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ መደረኦም ብዛዕባ ጋዜጠኛታት ኣመልኪቶም ተዛሪቦም ነይሮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር “ብስም ተሓለቕቲን ጋዜጠኝነትን ንሃገራዊ ትካላት ከውዕንዉ ንዝፍትኑ ዜጋታት ብስም’ቲ ሞያ ክንጽውዖም የብልናን፡” ኢሎም። ብተመሳሳሊ ክሲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2021 ካብታ ሃገር ንኽወጽእ ዝተኣዘዘ ወኪል ጋዜጣ ዘ ነው-ዮርክ ታይምስ (The New York Times) ሳይሞን ማርክስ ከም ዝጠቕሶ ድማ እቲ ማህረምቲን ምጕስቓልን ሞራል እቶም ጋዜጠኛታት ሃስዩ ልሙድ ስራሖም ንምግባር ከም ዘተዓንቕፎም ይጠቅስ። ተሓለቕቲ ፕረስ እቲ ኵነታት ንናጻ ስራሕ ጋዜጠኛነት ዝዕቅንፍ ምዃኑ ይሕብሩ። ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ወጻኢ ዝግበር ምጕስቓል ከኣ ኣብቶም ሃገራውያን ጋዜጠኛታት ዝኸፍእ ስንባድ ዝፈጥር’ዩ ይብሉ። ካብ ዓለምለኸ ተጣባቒ ትካል ኮሚተ ንድሕነት ጋዜጠኛታት (Committee to Protect Journalists) ዝዀነት ሙቶኪ ሙሞ ብወገና፤ “ዘቤታውያን ይዅኑ ናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ድሮ ኣብ ኢትዮጵያ እንተልዮም እዚ ምጕስቓል ሓደ ዓቢ መልእኽቲ’ዩ ዝገድፈሎም። እዚ ዝመስል ኣብ ካልእ እንተ ወሪዱ ንዓይ ክመጽኣኒ’ውን ርሑቕ ኣይኰነን ዝብል ሓሳብ’ዮም ዝሕዙ፡” ትብል። እቲ ስግኣት ድሮ ዓቢ’ዩ። ብመንግስቲ ዝምወል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ወርሒ ሓምለ 2021ን ወርሒ ግንቦት 2022ን፡ 54 ምስ ምስ መራኸቢ-ብዙሃን ዝተኣሳሰር ስራሕ ዝሰርሑ ውልቀሰባት ከም ዝተኣስሩ ይሕብር።


ህወሓት ንክልል ትግራይ ኣይውክልን ዝብሉ ውድባት ክልል ትግራይን ግብረ መልሲ ህወሓትን

ልዝብ ሰላም ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲን ክልል ትግራይን ይዳለው ኣብ ዘሎ ሕጂ እዋን፡ ሰለስተ ተቓወምቲ ፓርቲታት ክልል ትግራይ፡ ህወሓት ንበይኑ ንህዝቢ ትግራይ ክውክል ከም ዘይክእል ኣብ ቀረባ እዋን መግለጺ ኣውጺአን ነይረን። ኣብቶም ውድባት ዘሎ ዕቃበታትን ትጽቢታቶምን ኣመልኪቱ ንሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ ሳልሳይ ወያነ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ኣዘራሪቡዎ ኣሎ። ድሕሪ ናይ ኣቶ ሃይሉ ቃለ-ምምልልስ ምላሽ ካብ ወገን ክልል ትግራይን ገዛኢ ፓርቲ ህወሓትን ዘሎ ግብረ-መልሲ ድማ ይስዕብ። ኣብዚ ጉዳይ መልሲ ዝሃበ ኣይተ ረዳኢ ሓለፎም ሓላፊ ርክብ ቢሮ ህዝቢን መንግስቲን ክልል ትግራይ’ዮም። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


ዕላል ምስ ኣላዪን ጠርናፊን ጕጅለ ትልሂት ሚራስ ኣማኑኤል ዳዊት

ኣላዪን ጠርናፊን ኣብ ጕጅለ ትልሂት ሚራስ ዝዀነ ኣማኑኤል ዳዊት፡ ኣብዚ ሞያ ንኣስታት 19 ዓመታት ከም ዝጸንሐ’ዩ ዝሕብር። ኣማኑኤል ኣብታ ንኣስታት ትሸዓተ ዓመታት ብኣብነት እትነጥፍ ጕጅለ ትልሂት መሪሕ ተራ ዝጻወት ዘሎ’ዩ። ንሞያኡን ካልእ ምስኡ ዝተኣሳሰር ጉዳያትን ኣመልኪቱ ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ዕላል ምስ ነባራት ጋዜጠኛታት ድምጺ ኣመሪካ ብምክንያት መበል 26 ዓመት ምስረታ ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ

ድምጺ ኣመሪካ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ቅድሚ 26 ዓመታት 15 ሓምለ 1996 ጀሚሩ። በዚ ኣጋጣሚ እምበኣር ምስ ክልተ መስረትቲን ኣሰናዳእቲ'ቲ ክፍሊ ዝነበራ ካብ ፈለማ ክሳብ 2007 ኣሰናዳኢትን ኣዳላዊትን ዝነበረት ኣዳነሽ ፍስሃየን ከምኡ'ውን ኣሰናዳኢትን ኣዳላዊትን ኰይና ኣብዚ ረድዮ ዝነውሐ እዋን ትሰርሕ ዘላ ምንያ ኣፍወርቂን’ያ ንዝሓለፈ 26 ዓመታት ዝግምግም ዕላል ኣካዪድና ኣሎና።


ኣብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ነታጒ ኣብ ህይወት ሰብ ጉድኣት የውርድ ምህላው ተሓቢሩ

ኣብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ዝተቕበሩን ዝተደርበዩን ነታጕታት፣ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰብ ጉድኣት የውርዱ ከምዘለው ተሓቢሩ። እቲ የጋጥም ዘሎ ጉድኣት፣ ብመጽናዕቲ ዘይተነጸረ ዋላ’ውን እንተኾነ፣ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ዝኣተውሎም ከባቢታት ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን፣ ብሰንኪ ምንታጉ ነታጕታት ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 30 ከምዝበጽሕን፣ ፎኪስን ከቢድን ጉድኣት ዝወረዶም ድማ ልዕሊ 80 ከምዝኾነ ሰበ ስልጣን’ቲ ከባቢታት ይገልጹ። ናይ ክረምቲ ወቅቲ ምስ ምኳኑ ተኣሳሲሩ፣ ተቀቢሮም ዝነበሩ ነታጕታት ብውሕጅ ይቃልዑ ስለዘለው፣ ንቆልዑ ብቀሊሉ ክረኽብዎም ከምዝኻኣሉን፣ መጻወቲ እናመሰሎም ከምዝተነኻኽፍዎን ሓደጋ የስዕብ ምህላው ይሕበር ኣሎ።


ስድራቤት ክብሮም በርሀ ደሃዩ ከም ዘይብሎም ይሕብሩ

ብ 3 ሓምለ 2014 ተታሒዞም ኣብ ፖሊስ መምርሒ ኣቃቂ ቃሊቲ ተኣሲሮም ዝነበሩ ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ውድብ ባይቶና ኣቶ ክብሮም በርሀ ዝርከቡዎም 18 ሰባት ኣበይ ከምዘለው ከም ዘይፈልጡ ስደራቤቶም ገሊፆም። ሓላፊ ክፍሊ ርክብ ጉዳያት ወፃኢ ባይቶና ዝኾኑ ኣቶ ክብሮም በርሀ ዝሓለፈ ሰንበት ተታሒዞም ኣብ መምርሒ ፖሊስ ኣቃቂ ቃሊቲ ተኣሲሮም ምስ ፀንሑ፡ ብሰሉስ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ብዋሕስ ክፍትሑ ተወሲኑ ምንባሩ በዓልቲቤት ኣቶ ክብሮም ወይዘሮ ፅታ ንድምፂ ኣመሪካ ሓቢረን። ይኹን እምበር እቲ ውሳነ ከይተፈፀመ ኣቶ ክብሮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከም ዝተወሰዱ ተዛሪበን። ምስ ኣቶ ክብሮም ተኣሲሮም ካብ ዝነበሩ ሓንቲ ዝኾነትን ሽመይ ከይጥቀስ ዝበለትን ውልቀሰብ 3 ሓምለ 2014 ንጎሆ ሰዓት 4:00 ንዓኣ ሓዊሱ ኣብ ኣኼባ እድር ዝነበሩ ሰባት ብልሙድ አለምባንክ እናተባሃለ ካብ ዝፅዋዕ ከባቢ ናይ ሲቪል ክዳን ብዝተኸደኑ ሰባት ተሓፊሶም ከም ዝተወሰዱ ይሕብራ። ኣብ ልዕሊ እቶም እሱራት ፖሊስ ዘቕረቦም ክስታት ድማ “ገንዘብ ኣኪብኩም ንህወሓት ትሕግዙ ኣለኹም፣ ነቲ መንእሰይ ዘለዓዕል መፅሓፍ ኣሐቲምኩም ተከፋፍሉ ኣለኹም” ዝብሉ ከም ዝርከቡዎም እቲ ስማ ክዕቀበል ዝሓተተት ዜጋ ገሊፃ። እቲ መፅሓፍ 'ምፅኣት' ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ ኣብ ቀረባ ዝተሓተመ ናይ ኣቶ ክብሮም ከምዝኾነት እታ ውልቀሰብ ተመልክት። ቤት ፍርዲ ብዋሕስ ክፍትሑ ምስ ወሰነ እተን ደቀንስትዮ ብፅባሒቱ ክፍትሓ ከለዋ፣ እቶም ደቂ ተባዕትዮ ግን ናብ ኣዋሽ ኣርባ ከምዝተወሰዱ ካብ ፖሊስ ምስማዖም ትገልጽ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ነዚ ጉዳይ ይከታተሎ ኣለኹ ይብል። ምስዚ ጉዳይ ኣተሓሒዞም ንድምጺ ኣመሪካ ሓበሬታ ዝሃቡ ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢ ውድብ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ዝኾኑ ኣቶ ሃይሉ ከበደ ብወገኖም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኣዲስ ኣበባ ንተወላዶ ትግራይ ናይ ምእሳር ምንስቓስ ከምዘሎ ተዛሪቦም። ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ምክትል ኮማንደር ማርቆስ ታደሰን ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ፈደራል ፖሊስ ጀይላን ኣብዲን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣፍልጦ ከም ዘይብሎም ኣመልኪቶም ኣለዉ።


ኣብ ክልል ጋምቤላ ሰዓታት እቶ እቶ ምእዋጁ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ኣፍሊጡ

ኣብ ክልል ጋምቤላ፣ ሰዓት እቶ እቶ ምእዋጁ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን’ቲ ክልል ኡገቱ ኣዲንግ ኣፍሊጡ። እቲ ካብ ሰዓት ክልተ ናይ ምሸት ክሳብ ንጉሆ ሰዓት ሓደ ዝትግበር ሰዓት ሕላፍ፣ ንኣምቡላንስን መካይን ኣኽበርቲ ጸጥታን ከምዘይምልከት እቲ ዜና ሓቢሩ። ዝሓለፈ ወርሒ፣ እቲ መንግስቲ ሸኔ ብምባል ዝጽውዖ ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ ውድብ ምስ ግንባር ነጻነት ጋምቤላ ተሓባቢሮም፣ ኣብ ከተማ ጋምቤላ ምስ ሓይልታት መንግስቲ ከምዝተታኾሱ ዝዝከር እዩ።


ኲናት ዝፈጠሮ ሰንፈላል ህይወት መንእሰያት ክልል ትግራይ

ኲናት ክልል ትግራይ ንሰላማዊ ህይወት ብዙሓት ዜጋታት ፀልዩ’ዩ። መንእሰያት ድማ ብህይወትን ሞያን ካብቶም ቀንዲ ግዳያት’ዮም። ነቶም ኣብ በበይኑ ሞያ ክነጥፉ ዝፀንሑ መናእሰይ ከመይ ከም ዝተንከፎምን ዘማዛበሎምን ንገለ መንእሰያት ኣዘራሪብና ኣለና።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወሰዶም ስጉምቲታት ሰላም ካብ ህወሓት ኣወንታዊ ግብረ መልሲ ኣይረኸበን ክብል ሚ/ጉ/ወጻኢ ይገልጽ

መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንውግእ ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ንምፍታሕ ንዝወስዶም ስጉምቲታት፣ ካብ ወገን ህወሓት ኣዎንታዊ ግብረ መልሲ ይዋሃቦ ከምዘየለ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ገሊጹ። ወሃቢ ቃል’ቲ ቤት ዕዮ ኣምባሳደር መለስ ኣለም ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ "ህወሓት ጽልኢ ምትዂታኽ ቀጺሉ ኣሎ" ክብሉ'ውን ከሲሶም። ነዚ ክሲ’ዚ ዝነጽግ ህወሓት ብወገኑ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓታቲ ክገብር ጸኒሑ'ዩ። ኣምባሳደር መለስ ኣብ መግለጺኦም ተላዘብቲ ምምዛዝን ካልኦት ስጉምታት ከምዝተወሰደን፣ ብወገን ህወሓት ግና ሰናይ ግብረ መልሲ ስለዘይተራእየ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ተጽዕኖ ክገብር ኣተሓሳሲቦም። "ብወገን መንግስቲ፣ እቲ ልዝብ ብሕብረት ኣፍሪቃ ኣቢሉ ንክካየድ እዩ ዘሎ ድልየት። ብወገን መንግስቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ድልየት ዋላ’ውን እንተሎ፣ ብወገን ህወሓት፣ ዕዮ ገዛ ላዕለዋይ መሪሕነቱ ግን ጽልኢ ምትዂታኽን ከበሮ ውግእ ምውቃዕ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ከባቢ ተወሳኺ ውግእ ክተኣናግድ ኣይኽእልን። ማሕበረሰብ ዓለም፣ እዚ ጉጅለ’ዚ፣ ናብ መስርሕ ሰላም ንክምለስ፣ ንሰላም ዕድል ንክህብ መታን፣ ግቡእ ተጽዕኖ ንክገብረሉ ንጽውዕ።" ንሶም ወሲኾም ብገንዘባዊ ድጋፍ ባንኪ ዓለም ኣብ ክልል ትግራይ፣ ፕሮጀክታት ዳግመ-ህንጸት ብሳልሳይ ወገን ንክፍጸም መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስምምዑ፣ ንሰላም ዘለዎ ተገዳስነት ሓባሪ እዩ ይብሉ። ንክሲታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝነጽግ ህወሓት ብወገኑ ሓይልታቱ ካብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ዝሳሓበ፣ መንግስቲ ከምዝብሎ ተሳዒሩ ዘይኮነስ፣ ብድልየቱን ንሰላም ካብ ዘለዎ ተገዳስነት ከምዝኾነን ምግላጹ ዝዝከር እዩ። ወሃቢ ቃል መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ’ዚ ቀረባ ንቴለቭዥን ትግራይ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ "ተበግሶ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተባባዕ እዩ" ኢሎም ነይሮም። ኣቶ ጌታቸው ረዳ "ብፍላይ ፓርቲ ብልጽግና ምስ ክልል ትግራይ ንዘሎ ግጭት፣ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምፍታሕ ብደረጃ ቃል ዝተገለጸ ድልውነት ኣዎንታዊ እዩ ኢልና ኢና ንቅበሎ። ከምዚ ዝኣመሰለ ቃል ዘይንሰምዐሉ፣ ከጥፈአካ እየ፣ ከዕንወካ እየ፣ ክድምስሰካ እየ፣ ናብ ዘበነ እምኒ እምኒ ክመልሰካ እየ ብዘይምቁራጽ ካብ ይዝረበሉ ዝነበረ መኣዝን ወጺኦም ከምዚ ዝበለ ቋንቋ ምቅልሖም ኣዎንታዊ እዩ ኢና ንብል" ኢሎም። ኣቶ ጌታቸው ወሲኾም "ብዛዕባ ጽፉፍ ትሕዝቶ መግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዳቂቅና ኣብ ንዛረበሉ ብርኪ ኢና ንርከብ ክንብል ኣይንኽእልን፣ እንተኾነ ፓርቲ ብልጽግና፣ ዝላዘቡ ኣባላት መንነቶም ኣፍሊጡ ኣሎ። እንተኾነ፣ ፓርቲ ብልጽግና፣ ድልየት ሰላም፣ መንግስታዊ መርገጺ ክገብሮ ትጽቢት ዝግበረሉ ይመስለኒ" ኢሎም። እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ መስርሕ ምምላእ ግድብ ህዳሴ፣ ብመሰረት ዝተታሓዘሉ መደብ ከምዝፍጸም፣ ኣብ ስዑድያ ኣብ ጸገም ወዲቆም ዘለው ኢትዮጵያዊያን ንምምላስ ዝግበር ጻዕሪ ቀጺሉ፣ ዛጊድ ልዕሊ 50 ሽሕ ሰባት ናብ ዓዶም ከምዝኣተው ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ዝላኣኾ ሪፖርት ይጠቅስ።


ርእይቶ ተሳተፍቲ ዓመታዊ ኮንፈረንስ ዋዕላ ወፍሪ ሰላም ተጋሩን ኤርትራዊያንን

2022 ዓመታዊ ኮንፈረንስ ዋዕላ ወፍሪ ሰላም ተጋሩን ኤርትራዊያንን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ኣብ’ዚ ቀረባ ምቅንዑ ዝዝከር እዩ። እቲ ኮንፈረንስ ንናይ ሎም ዘበን ዋዕላ ኣብ ትሕቲ ብዙሕነት፣ ግሉጽነት፣ ጠለብ ሕብረተሰብ ኣብ ምምላእን ድሕነት ኣባላት ኣብ ምውሓስን ብዝብሉ ኣርባዕተ ዓበይቲ ነጥብታትተጸምቢሉ እዩ ዛዚምዎ። ንክልተ ተሳተፍቲ ዮርዳኖስ ገብረ መስቀልን መርስኤ ኪዳነን ኣዘራሪብና ኣለና።


ድምጺ ኣመሪካ ብመንነቶም ካብ ተኣሲሮም ዝነበሩ ተወላዶ ትግራይ ኣዘራሪቡ

ትካላት ተሓለቅቲ መሰላት ኢትዮጵያ ብሰንኪ መንግስቲ ምስ ሓይልታት ትግራይ ዝኣተዎ ውግእ፣ ኣብ ውሽጣ ትግንፍል ዘላ ሃገር እያ ይብሉዋ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንገሊኦም ሰለልቲ እዮም ድሕሪ ምባሉ ዝሓለፈ ዓመት ብ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ተወላዶ ትግራይ ብዘይ ምጽራይ ተኣሲሮምን ተጋፊዖምን እዮም። ሓደ ንድሕንነቱ ኢሉ መንነቱ ንክዕቀበሉ ዝሓተተ ትግራዋይ "ፖሊስ ቃሕ ዝበሎ እዩ ዝገብረካ" ይብል። ከም ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝኣምሰሉ ተሓለቅቲ ትካላት"ሓይልታት ትግራይ ንርእሰ ከተማ ኢትዮጵያ ክነጥቃዓ ኢና ድሕሪ ምባሎም፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሕዳር ህጹጽ ጊዜ ኣዋጅ ምስ ተግበረ፣ መንነት ተኮር ማእሰርቲ ወሲኹ እዩ" ይብሉ። ዝሓለፈ ዓመት ሰነ ሪፖርት ዘውጸአ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ብወገኑ "ኣስታት 15 ሽሕ ተወላዶ ትግራይ ካብ ሕዳር ክሳብ ለካቲት ኣብ ዝነበረ ጊዜ ከምዝተኣሰሩ፣ ካብ መንጎኦም ሸውዓተ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝሞቱ፣ ገሊኦም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኣብ ሚዛን ተፈሪ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝተወሰዱን" ሓቢሩ እዩ። ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣጋጢሙ ዝተባህለ ሞትን መግሃስቲ መሰላትን ካብ ናጻ ወገን ከረጋግጽ ኣይካኣለን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝምውሎ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ "ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሮም ዝነበሩ ተወላዶ ትግራይ ኩሎም ተፈቲሖም እዮም" ይብል። ወካሊት’ቲ ኮምሽን ታሪክዋ ጌታቸው "ንሕና ክሳብ ንፈልጦ፣ ምስ ህጹጽ ጊዜ ኣዋጅ ተታሓሒዙ ዝተኣሰሩ ሰባት ኩሎም ተፈቲሖም እዮም" ትብል።


ዓመታዊ ዋዕላ ወፍሪ ሰላም ኤርትራዊያንን ተጋሩን ተካይዱ

2022 ዓመታዊ ኮንፈረንስ ዋዕላ ወፍሪ ሰላም ተጋሩን ኤርትራዊያንን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ኣብ’ዚ ቀረባ ተካይዱ ኣሎ። ብመሰረት ኣተሓባበርቲ እቲ ኮንፈረንስ ንናይ ሎም ዘበን ዋዕላ ኣብ ትሕቲ ብዙሕነት፣ ግሉጽነት፣ ጠለብ ሕብረተሰብ ኣብ ምምላእን ድሕነት ኣባላት ኣብ ምውሓስን ብዝብሉ ኣርባዕተ ዓበይቲ ነጥብታት ተጸምቢሉ ተዛዚሙ ኣሎ። ናይ ምምራሕ ሓላፍነት ዝተሰከሙ ኣቶ ማእከለ መንገሻን ዶ/ር ነጋሲ መብራህቱን ኣዘራሪብናዮም ኣለና። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል። No media source currently available


ኮሚተ ልዝብ ሰላም ኢትዮጵያ ፈላማይ ኣኼብኡ ምክያዱ ተገሊጹ

መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ትግራይ ዝካየድ ልዝብ ሰላም ንምምራሕ ዝመዘዞ ኮሚቴ ፈላማይ ኣኼብኡ ምክያዱ ሓደ ላዕለዋይ ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ምግላፆም ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ፀብፂቡ። ብምኽትል ቀዳማይ ሚንስትርን ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢን ኣቶ ደመቀ መኮነን ዝምራሕ ሸውዓተ ኣባላት ዝሓቖፈ ኮሚቴ ስራሕ ምጅማሩ ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ትማሊ ሰሉስ ድሕሪ እቲ ኣኼባ ብትዊተር ኣብ ዘውፅእዎ መልእኽቲ ሓቢሮም ኣለው። ኣቶ ሬድዋን"ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ ዝርርብ ናይ ውሽጢ ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን ዝምልከቱ ውሳነ ኣሕሊፉ'ሎ’’ኢሎም ። ገዛኢ ፓርቲ ብልፅግና ዝኾነ ይኹን ዝካየድ ልዝብ ብሕብረት ኣፍሪቃ ጥራሕ እዩ ዝምራሕ ክብል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝገለፆ ሓይልታት ትግራይ ነፂጎምዎ እዮም። ህወሓት ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሰገን ኦባሳንጆ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሎዎም ዝበሎ ቅርበት ስኽፍትኡ ብምግላፅ እቲ ልዝብ ብፕረዚዳንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ክምራሕ ድልየቱ ምዃኑ ገሊፁ እዩ። ሰብኣዊ ስምምዕ ካብ ዝእወጅ መጋቢት ጀሚሩ ውግእ ጠጠው ኢሉ ኣሎ።ብመሰረት ሓበሬታ ትካላት ረድኤት ክልል ትግራይ ግን ብዘይ መግቢ፣ነዳዲን ኣገደስቲ ኣገልግሎታትን ኣብ ዕፅዋ ትርከብ።


ኣብ ዶባት ሰሜን ሸዋ ብዘጋጠመ ግጭት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ነበርቲ ገሊጾም

ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ዶባት ዞባ ሰሜን ሸዋን ብሄረሰብ ኦሮሞን ብዝተፈጠረ ግጭት ህይወት ሰባት ምጥፍኡ ተገሊፁ። ኣብ ተዋሰንቲ ዞባታት ሰሜን ሸዋ ወረዳ ኤፍራታ ግድምን ምምሕዳር ብሄረሰብ ኦሮሞ ወረዳ ጅሌ ጥሙጋን ብቕድሚ ትማሊ ሶኑይ ብዝተላዕለ ግጭት ኣባላት ፍሉይ ፖሊስ ሓዊሱ ብዓሰርተታት ዝግመቱ ሰባት ምሟቶምን ምቑሳሎምን ምንጭታት ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም። ትኽክለኛ ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ግን ኣይተፈልጠን። መንበሪ ኣባይቲ ከምዝተቓፀሉ እውን ሽሞም ክግለፅሎም ዘይደለዩ ነበርቲ ገሊፆም። ካብ መንግስቲ ሓበሬታ ንምርካብ ዝተገብረ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ኣይትዓወት: እንተኾነ መበገሲ እቲ ግጭት ዝምልከት ካብ ዞባ ሰሜን ሸዋ ይኹን ካብ ምምሕዳር ብሄረሰብ ኦሮሞ ዝፍኖ ክልተ ዓይነት ሓበሬታ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ሸኔ ኢሎም ዝፅውዕዎ ሰራዊት ነፃነት ኦሮሞ እዩ ኣበጊስዎ ዝብል ክኸውን ከሎ በቲ ካልእ ወገን ድማ ፈፀምቱ ዕጡቓት መንግስቲ እዮም ክብሉ ይካሰሱ ።


ትንታነ፤ ሰራዊት ሶማል ኣብ ኲናት ትግራይ ተሳቲፎም ዲዮም?

ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደት ስራሕ ኣብ ኤርትራ ክፍጽሙ ዝቐነዩ ፕረዚደንት ሶማል ሓሰን ሸኽ መሓሙድ ትማሊ ኣራፊዶም ንሃገሮም ቅድሚ ምምላሶም ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዘ መዘከር ስምምዕ ፈሪሞም። እቲ መዘከር ንጸጥታዊን ወተሃደራዊን መዳያት ክልቲኣን ሃገራት’ውን ዘጠቓልል’ዩ። ምስ ዑደት ፕረዚደንት ሓሰን ሸኽ መሓሙድ ተኣሳሲሩ ዝተላዕለን ሓደ ካብቲ ነዊሕ ከዛርብ ዝጸንሐ ድማ ኩነታት ኣብ ኤርትራ ዝስልጥኑ ዝነበሩ ሶማላውያን ወተሃደራትን ኣብ ኲናት ትግራይ ብዛዕባ ምስታፎምን ዘይምታፎምን ዝምልከት ትንታነታት’ዩ። ኤርትራ ኣሽሓት ሶማላውያን መባእታዊን ፍሉይን ወታሃደራዊ ታዕሊም ክትህብ ጸኒሓ’ያ። ሰልጠንቲ ንኣስታት ሰለስተ ዓመት ኣብ ኤርትራ ገይሮም ኣለዉ። ቍጽሪ ናይቶም ኣብ ኤርትራ ስልጠና ዝወስዱ ዝነበሩ ወተሃራት ሶማል 5,167 ምዃኑ’ዩ። እዚ ኣሃዝ’ኢ ዳሕራይ ብፕረዚደንት መሓመድ ዓብደላሂ ፋርማጆ’ውን ተረጋጊጹ’ዩ። No media source currently available እቶም ቀዳሞት ዙርያ ሰልጠንቲ 19 ነሓሰ 2019 ናብ ኤርትራ ክለኣኹ እንከለዉ፡ እቶም ካልኣይን ሳልሳይን ዙርያ ድማ ኣብ ወርሓት ለካቲትን ሰነን 2020 ዝሰዓቡ’ዮም። እቶም ወታሃደራት ንኤርትራ ክለኣኹ እንከለዉ ብምስጢር’ዩ ተገይሩ። ድሕሪኡ ድማ ካብ ወለዲ፡ ፖለቲከኛታትን ካልኦት ወገናትን ከቢድ ነቕፌታ ኣስዒቡ። ንዕኡ ተኸቲሉ ድማ ሰራዊት ሶማል ብዛዕባ ኣብ ኲናት ትግራይ ምስታፎም ዘይተረጋገጸ ወረታት ክናፈስ ጀሚሩ። እዚ ክሲ ግን ብናይ ቅድም ፕረዚደንት ፋርማጆ ብትሪ ተነጺጉ’ዩ። ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ቋንቋ ሶማል’ውን ብዛዕባ ተሳትፎ ወተሃደራት ሶማል ኣብ ኲናት ትግራይ ዝረኸቦ ጭብጢ የሎን። ፕረዚደንት ሓሰን ሸኽ መሓሙድ ኣብ ዑደቶም ንሰልጠንቲ ወታሃደራት በጺሖምን ዕዮኦም ምዝዛሞም መጒሶምን። ብመሰረት ካብ ቤተ-መንግስቲ ዝወጸ መግለጺ ድማ ፕረዚደንት ሓሰን ነቶም ወታሃደራት ንሃገሮም ክምለሶም ምዃኑን ኣንጻር ኣል-ሸባብ ኣብ ዝገብሮ ቃልሲ ድማ ተራ ክህሉዎም ዘለዎም ትጽቢት ጠቒሶም። ፕረዚደንት ሓሰን ሸኽ ሓሰን መሓሙድ ህዝቢ ሶማል ገጽ ዝፈትዎም ደቁ ክርኢ ከምኡ’ውን ጸላእቲ ክርዕዱ ምዃኖም ነቶም ወታሃደራት ጠቒሱሎም። ኣብ ቀረባ እዋን፡ ብፕረዚደንት ሓሰን ዝምራሕ ሓድሽ ምምሕዳር ሶማል፡ ገለ ካብቶም ወታሃደራት ኣብ እዋን ልምምድ ከም ዝሞቱ ኣመልኪቱ ነይሩ። ባህርያዊ ሞት ምንባሩ ድማ እቲ ናይ ሽዑ ጸብጻብ ይጠቅስ። ብዝሒ ምዉታት ዝገልጽ ኣሃዝ ግን ኣይተዋህበን። ኣቐዲሞም ዝሃደሙን ኣብቲ ተዓሊም ዝነበሩን ወታሃደራት በበይኑ ቍጽርታት’ዮም ሂቦም። ሓደ ኣርባዕተ ክብል እንከሎ፡ ካልእ ድማ ሸውዓተ ምሟቶም ይሕብሩ። ኣምባሳድር ሶማል ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ዓሊ ሰይድ ፋቂ፡ ሓደ ካብቶም ነቶም ሰልጠንቲ ብኣካል ዝበጽሑ ሰብ-መዚ’ዩ። ኣብ 2019 ድሕሪ ምዕዛቡ ድማ እቶም ተዓለምቲ ተሪር ተዓሊም ይወስዱ ምህላዎም ኣመልኪቱ ነይሩ። ኣብ እዋኑ እቲ መደብ፡ ሰልጢኖምን ብመገዲ ኤርትራ ዓጢቖምን ናብ ሃገሮም ንምምላስ’ዩ ነይሩ። ኣንጻር ኣልሸባብ ኣብ ዝገብር ኲናት ኣበርክቶ ክህሉዎምን ካልእ ጸጥታዊ ስራሕ ወሳኒ ተራ ክጻወቱን ድማ ትጽቢት ተገይሩሎም ነይሩ። ፕረዚደንት ሓሰን ሸኽ መሓሙድ፡ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ኣንጻር ኣልሸባብ ዝቐንዐ መደብ ሓንጺጹ ነይሩ። እቲ ሓድሽ መደብ ድማ ወተሃደራዊ፡ ኣይዶሎጂያዊን ቍጠባዊን ወገናት ዘጠቓልል’ዩ። መራሒ ኣልሸባብ ግን 'ሕጊ ሸሪዓ' ዘይክተል መንግስቲ ክቃለሱዎ ምዃኖም መሊሱ ኣሎ።


ፕረ. ሶማል ኣብ ኤርትራ ዘካየድዎ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደት ዛዚሞም ተመሊሶም

ብመሰረት ዕድመ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ኤርትራ ንኣርባዕተ መዓልታት ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዝፈጸሙ ፕረዚደንት ሶማል ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም። ፕረዚደንት ሓሰን ኣብ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ናይ ስራሕ ጻንሖቶም፡ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ተሰንዮም ኣብ በበይኑ ቦታታት በጺሖምን ብሕልፊ ድማ ምስ ኣብ ወታሃደራዊ ታዕሊም ዝምልከት ቦታታት ተዓዚቦምን። ኣብ ስነ-ስርዓት ምርቓ ተዓለመቲ ሶማላውያን ዝተረኽቡ ፕረዚደንት ሓሰን፡ ቀጺሎም’ውን ኣብ መሰልጥኒ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ምስ ሰራዊት ኤርትራ ብምልፋን ናይ ባሕሪን መካናይዝድን ስልጠናታት ክወስዱ ንዝጸንሑ ሶማላውያን ወተሃደራት’ውን በጺሖም። ከም ጸብጻብ መንግስታዊ ምንጭታት እቶም ወታሃደራት ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት’ዮም ኣብ ኤርትራ ክስልጥኑ ዝጸንሑ'ዮም። ፕረዚደንት ሓሰን ሎሚ ንግሆ ቅድሚ ናብ ሃገሮም ምምላሶም፡ ክልተኦም መራሕቲ፡ ንወታሃደራዊ፡ ጸጥታዊ፡ ንግዳዊን ካልእ ዞባዊ ምትሕግጋዝን ዝምልከት ሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዘ መዘከር ፈሪሞም። ብመስረት እዚ ከኣ:- 1.ዝምድና ክልቲኡ ህዝብታት እንተላይ ማሕበረኮማት ዲያስፖራ ምዕዛዝ 2.ሃገራዊ ረብሓታት ክልቲኤን ሃገራት ንምዕቃብን ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያውን ምትሕብባር ንምሕያልን 3.ኣብ ንግዲ፡ወፍሪ፡ውሕስነት ማይ፡ሕርሻ፡ሃብቲ ዓሳ፡ጥዕናን ትምህርትን ፍሉይ ኣተኩሮ ብምግባር ቁጠባዊን ማሕበራዊን ምትሕብባር ንምስፋሕ 4.ኣብ ባህላዊ፡ስነ ጥበባውን ስፖርትን ንጥፈታት ከምኡ’ውን ኣብ ስነ-ፍልጠታዊን ቴክኖሎጅያዊን መዳያት ርክባት ምትሕግጋዝን ምድልዳል 5.ኣብ ምግታእ ተፈጥሮኣዊ ሃስያን ለበዳን ብምትኳር ኣብ ምዕቃብን ምስሳንን ኣካባቢ ምትሕብባር ምዕዛዝ 6. ሰላም፡ርግኣትን ጸጥታን ንምውሓስ ኣብ ምክልኻልን ጸጥታን ምትሕብባር 7.ምዉቕ ዝምድና ብምፍጣር፡ንቁጠባዊ ምትሕግጋዝን ውህደትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓባር ምጽዓት፡ ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ብሓባር ክሰርሑ ‘ዮም እቶም መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ነቲ ስምምዕ ፈሪሞም። No media source currently available ድሕሪ’ቲ ስምምዕ ፕረ.ሓሰን ሼኽ ማሕሙድ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ሓጺር ጋዜጣዊ መግለጺ "ኣብ ኤርትራ ዘካየድክዎ ምብጻሕን ምስ ክቡር ሓዉ ፕረ.ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘካየድክዎ ርክብን፡ንዝጸንሐ ታሪኻዊን ሕውነታዊን ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ዘደንፍዕ ታሪኻዊ ፍጻመ’ዩ” ክብሉ ገሊጾምዎ።


“ንዳግመ-ሕውየት ክልል ትግራይ ዝውዕል መደባት ልምዓት ብሕቡራት ሃገራት ክሰላሰል’ዩ” ሚ/ሪ ፋይናንስ ኢትዮጵያ

ብዓለማዊ ባንክ ንኢትዮጵያ ዝተዋህበ ናይ $300 ሚልዮን ዶላር ዳግመ-ሕይወት ሓገዝ፡ እቲ ንክልል ትግራይ ዝውዕል፡ ብመገዲ ሕቡራት ሃገራት ክሳለጥ ምዃኑ፡ ንሚኒስትሪ ፋይናንስ እታ ሃገር ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኣመልኪቱ። እቲ ብቤት ጽሕፈት ኣገልግሎት ፕሮጀክታት ሕቡራት ሃገራት ክሰላሰል ተመዲቡ ዘሎ ሓገዝ ኣብ ዳግመ-ህንጸት መሰረታዊ ኣገልግሎት፡ ሕውየት ንጾታዊ መጥቃዕቲ ዝወረደን ደቀንስትዮን ህንጸት ትሕተ-ቅርጺን ክውዕል ምዃኑ እቲ ዜና የመልክት። ከም መግለጺ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኢትዮጵያ፡ ሕቡራት ሃገራት ነቲ መደባት ዝከታተሎ፡ ውሑስ ኣገባባት ብመገዲ እቲ ክልል ክሳዕ ዝፍጠር ምዃኑ’ዩ።


ክታበት ቫይረስኮሮና ኣብ ክልል ትግራይ ምጅማሩ ተገሊጹ

ኣብ ክልል ትግራይ ወፍሪ ክታበት ኣንጻር ኮቪድ-19 ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ብምትሕብባር ውድብ ጥዕና ዓለምን ተራድኦ ህፅናት ዓለም (ዩኒሰፍን) ዝካየድ ዘሎ ወፍሪ ን1.6 ሚልዮን ህዝቢ ክብጻሕ ትጽቢት ተገይሩዎ ኣሎ።


ኣብ ዶብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 6 ሰባት ሞይቶም

ኣብ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ወረዳ መተማ ሹመት መንዱቃ ኣብ ዝተባህለ ጣቢያ "ጥሩፋት ዕጡቓት ሱዳንን ኢትዮጵያን’’ ብዝተባህሉ ኣካላት ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ሽዱሽተ ሰባት ሞይቶም ካልኦት ሓሙሽተ ድማ ከምዝቖሰሉ ናይቲ ከባቢ ሰበስልጣንን ግዳያትን ተዛሪቦም። እቲ መጥቓዕቲ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ለይቲ ከምዝተፈፀመ ዝሓበሩ ሰበስልጣን ልዕሊ 30 ኣባይቲ ተቓፂሉን ልዕሊ 1,700 እንስሳት ድማ ከምዝተወሰዳን ሓቢሮም። ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድንን መራሒ ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታህ ኣልቡርሓንን ኣብ ናይሮቢ ድሕሪ ምርኻቦም ብስሩዕ ዕጡቓት ዝፍፀሙ መጥቓዕታት ደው ምባሎምን ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ወጥሪ ምቕናሱን ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ኣቶ ቢክስ ወርቄ ገሊፆም። ኣብቲ መጥቓዕቲ ሓይልታት ህወሓትን ዕጡቓት ቅማንትን ተሳቲፎም ክብሉ እቶም ዋና ኣመሓዳሪ ከሲሶም።ነዚ ዳሕረዋይ ክሲ ካብ ዕጡቓት ትግራይን ቅማንትን ዝተውሃበ ርእይቶ እንተዘይሃለወ እውን ዕጡቓት ትግራይ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ኣብ ከባቢ ዶብ ሱዳን ምስ ዝተፈጥሩ ግጭታት ዝተኣሳሰረ ዝቐርቡ ክስታት ኣሉታዊ መልሲ ክህቡ ጸኒሖም'ዮም።


ውድብ ባይቶና ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ኣይተ ክብሮም በርሀ ምእሳሮም ኣፍሊጡ

ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ውድብ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና) ዝኾኑ ኣይተ ክብሮም በርሀ ትማሊ ሰንበት ምሸት ምእሳሮም'ቲ ውድብ ኣፍሊጡ ኣፍሊጡ። ሓላፊ ክፍሊ ሕጊ እቲ ውድብ ዝኾኑ ኣይተ ዮሴፍ ሃይለስላሴ ኣርኣያ ፖሊስ መጀመርታ ንበዓልቲ ቤቱ ከምዝሓዙን: ንዓኣ ዝሓዝሉ ምኽንያት ድማ ንበዓል ቤትኪ ፀውዕዮ ዝብል ከምዝኾነ : በዓልቲ ቤቱ ከም ተትሓዘት ዝፈለጠ ኣቶ ክብሮም፡ ባዕሉ ከይዱ ኢዱ ከም ዝሃበ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ኣቶ ክብሮም ምኽንያት መእሰሪኡ እንታይ ከምዝኾነ እቲ ውድብ ኮነ ፖሊስ ኣይገለፀን። ድምጺ ኣመሪካ ንበዓልቲ ቤት ኣይተ ክብሮም ንምርካብ ዝገበረኦ ጻዕሪ ኣይተዓወተን። ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ምኽትል ኮማንደር ማርቆስ ታደሰ ንምኽንያት መእሰሪ ኣይተ ክብሮም ዝምልከት ርእይቶ ክህቡ ሓቲቱ: ንሶም ድማ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ሓበሬታ ከም ዘይብሎምን አጻርዮም መልሲ ከምዝህቡ ሓቢሮም ኣለው።


ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ክግበር ዝጽውዕ ሰልፊ ተካይዱ

ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ኣመሪካዊያንን ተወላዶ ኦሮሞን ነንበይኖም ሰላማዊ ሰልፍታት ኣካይዶም። ተወላዶ ኦሮሞ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ፊት ንፊት ቤት ዕዮ ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ሰልፊ ዘካየዱ ክኾኑ ከለው ኢትዮጵያዊያን ኣመሪካዊያንን ኸኣ ትማሊ ኣብ ፊት ንፊት ዋይት ሃውስ’ዮም ነቲ ሰልፊታቶም ዘካየዱ። ክልቲኦም ወገናት ነንበይኖም ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኦሮሞን ኣብ ልዕሊ ኣባላት ብሄር ኣምሓራን ተፈፂሙን ይፍፀም ኣሎን ንዝበልዎ ምግሃሳትን ቅትለትን ብምቅላሕ ዕላማ’ቲ ሰላማዊ ሰልፍታቶም መንግስቲ ኣመሪካ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተሓባበሩን ኣካላት ኣብ ልዕሊ መንግስት ኢትዮጵያ ፀቅጢ ክገብር ንምሕታት ምኻኑ ተዛሪቦም’ለዉ።


ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ካብ አባላት ፓርላማ ዝቐረበሎም ሕቶታት መልስን መብርሂን ሂቦም

ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ነቶም ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ሰሙናት ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝተፈፀሙ ክልተ ቅትለታት ተሓታቲ ግንባር ናጽነት ኦሮሞ ምዃኑን ክገልፁ ከለዉ ብኣንፃሩ እቲ ግንባር ድማ ነቲ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ዝወረደ ቅትለት ተሓታቲ ንመንግስቲ እዩ ይብል። እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ዝገለፁ ትማሊ ኣብ ቤት ምኽሪ ካብ ወከልቲ ህዝቢ ዝቀ፟ረቡሎም ሕቶታት መልስን መብርህን ኣብ ዝሃቡሉ እዋን እዩ ። ኣብቲ እዋን ምስ ህወሓት ንምዝታይ ፓርቲኦም ብዛዕባ ዝበፅሓሉ መደምደምታ ተሓቲቶም መልሲ ሂቦምሉ ኣለዉ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ትማሊ ሓሙስ ንኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ዝገበርዎ መደረ ኣብ ቀረባ አብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ዝተፈፀሙ ክልተ መጥቃዕትታት “እኩይ ሓይልታት" ዝፈፀምዎ “ኢሰብኣዊ ዓመፅ" ክብሉ ብምኹናን ጀሚሮምዎ ። እዚ ዋዕላ ቤትምኽሪ ኢትዮጵያ ቅድሚ ሓደ መዓልቲ ወከልቲ ህዝቢ ነቶም ግዳያት ናይ ሕልና ፀሎት ብምክያድ ነቲ ተግባር ዘፃሪ ኮሚቴ ድሕሪ ምጥያሱንን ዝሰዓበ እዩ ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ዳርጋ ኩሉ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ዝነበሮም ፃንሒት ኣብዚ ጉዳይ ዝጠመተ እዩ ነይሩ ። ኣባላት ቤት ምኽሪ'ውን እቲ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ሰባት ዝወርድ ዘሎ ኢሰብኣዊ ቅትለታትን ብመዳይ መንግስቲ ዝውሰዱ ዘለዉ ስጉምትታትን ዝምልከቱ ዘልዓልዎም ሓያሎ ሕቶታት መልሲ ክወሃቦም ተገይሩ እዩ ። "ኣብ ኢትዮጵያ ንዝፍፀሙ ቅትለታት ሓደ ሓደ ከምዝብልዎ ካብ ዘይምግዳስ ፣ መንግስቲ ሓላፍነቱ ስለዘይዋፃእ ተገይሩ ክውሰድ የብሉን ። መንግስቲ ህይወት ዜጋታቱ ንምሕላው 24 ሰዓት ዘይተሓለለ ፃዕሪ የካይድ'ሎ። በዚ ድማ ህይወት ብዙሓት ዜጋታት ከትርፍ ክኢሉ እዩ።ብርግፅ ዘይበፃሕናሎም ዝሰኣናዮም ዜጋታት ከምዘለዉ ርዱእ እዩ ። ይኹንምበር ኣብ ዝተፈጥረ ነፍሲ ወከፍ ፀገም መዓልታዊ ህይወቶም ዝህቡ ሓይልታት ፀጥታን ወታሃደራትን ሓይልታት ፖሊስን እውን ከምዘለዉ ክትርድኡ ይግባእ። እዞም ደቅኹም ህይወቶም ዝህቡ ዘለዉ ዓዶምን ህዝቦምን ስለዝፈትዉ እዮም ።መንግስቲ ሰላም ህዝቡ ከስፍን ግድን እዩ ኢልኩም ልክዕ ኢኹም ህዝቢ'ውን ግን ዝመረፅ መንግስቲ ዝህቦ ፍታሕን ክርዳእን ክሕግዝን ይግባእ።" ነቶም ኣብ ቀረባ ዝተፈፀሙ ጅምላዊ ቅትለታት ተሓታታይ “ኦነግ ሸኔ “ እናበሉ ዝፅውዕዎ ጉጅለ ምዃኑን ምምሕዳሮም ድማ ኣብ ልዕሊኡ ስጉምቲ ይወስድ ከምዘሎ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር እንተገለፁ'ውን ንርእሱ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ እናበለ ዝፅውዕ ጉጅለ ግና ነቲ ክሲ ብተደጋጋሚ ክነፅጎ እዩ ዝስማዕ ። ብኣንፃሩ ንሓይልታት መንግስቲ ተሓተቲ ይገብር ። ዓለምለኸ ውሃቢ ቃ፟ል “ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ" እናበለ ንባዕሉ ናይ ዝፅውዕ ጉጅለ ምዃኖም ዝዛረቡ ኦዳ ታርቢ ኣብ ወረዳ ቄለም ወለጋ ዝተፈፀመ ጅምላዊ ቅትለት መንግስቲ ዘዕጠቆም ምልሻ ከምዝፈፀምዎን መንግስቲ ናብቲ ኸባቢ ዝለኣኾም ሰራዊት'ውን እንተኾኑ እቲ ቅትለት ንኸይፍፀም ዝገበርዎ ፃዕሪ የለን ክብሉ ኣብ ናይ ትዊተር ገፆም ጽሒፎም ኔሮም ። ንሶም ከምዚ እንተበሉ'ውን ድምፂ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም መሰኻኽር ዓይኒ ግና “ሸኔ” እናበሉ ዝገለፅዎ ጉጅለ ከምዝፈፀሞ ገሊፆምሉ እዮም። ከምኡ'ውን ካብ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ብዝረኸብዎ ሓበሬታ መሰረት ፈፃሚ እዚ ተግባር ንባዕሉ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ እናበለ ዝፅውዕ ዕጡቃ፟ት 'ሸኔ' ምዃኖም ንድምፂ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ ኮምሽነር ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዶ/ር ዳንኤል በቀለ እቲ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ቄለም ወለጋን ዝፍፀም ዘሎ ብሄር መሰረት ዝገበረ ቅትለት መንግስቲ ብቅ፟ልጡፍ ቁፅሪ ሓይልታት ፀጥታ ኣብቲ ኸባቢ ክውስኽ ፃውዒት ምቅ፟ራቦም ዝዝከር እዩ። ከምኡ'ውን ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ፣ ዘይወገናዊ ዓሚቅ፟ መርመራ ከካይዱ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘተሓሳሰበ ኮይኑ፤ ገለ ተቃ፟ወምቲ ፓርትታት ፖለቲካ'ውን ዘይሻራዊ መርመራ ክግበር ሓቲቶም እዮም ። ኣብቲ ናይ ትማሊ ውዕሎ ቤት ምኽሪ እውን ካብ ኣባላት ወከልቲ ህዝቢ ዝተልዓሉ ተወሰኽቲ ሕቶታት እቲ ኣብ ልዕሊ ዝፁሃን ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ ተሳተፍቲ ዝኾኑ ኣብ መሓውር መንግስቲ ዝርከቡ ውልቀሰባት ከምዝርከብዎ ዝሕብር እዩ ነይሩ። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ነዚ ዝስዕብ መልሲ ሂቦም: "ብመዳይ ፀላእትና ዝስርሑ ስራሕቲ ኣለዉ ሓደ ሓደ ሰባት ካብቲ መሓውር ይዕድጉ ፤ እዚ ሰብ ሓቢሩዎም ይሰርሕ ፣ የበላሹ ። ኣብ ዝሓለፈ ዘቅ፟ረብኩዎ ሪፖርት ከምዝገለፅኩዎ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ካብ 5000 ዘይነኣሰ ሰብ መርሚርና ኣፅሪና ገሊኡ ተኣሲሩ ገሊኡ ካብ ስልጣኑ ክቅ፟ነስ ተገይሩ። ካብዚ ወፃኢ ግን ብፕሮፖጋንዳ ዝውሰድ ስጉምቲ የለን ። ካባኹም ዝሐሸ ሓበሬታ ስለዘለና።" እዞም ዝፍፀሙ ዘለዉ ቅትለታት ሃገር ንምፍራስ ዝተዋሃቦም ልእኽቶ ሒዞም ኣካል ተግባር ሽብር ዝፈፁሙ ዘለዉ ምዃኖም ዝገለፁ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ መንግስቲ'ውን ነዚ ብምርዳእ መሓዉር ፀጥትኡ ብዝለዓለ ደረጃ የዳልው ከምዘሎ ተዛሪቦም ። ኣብቲ ብሰኑይ ዝተፈፀመ ጅምላዊ ቅትለት ቁፅሪ መወቲ ንምፍላጥ ዝግበር ፃዕሪ ኣገልግሎት ስልኪ እቲ ኸባቢ ብምቁራፁ ኣፀጋሚ ከምዝገበሮን ሕቶታትን ቅሬታታትን ሰባት ክውስኽ ይገብሮ ከምዘሎ እዩ ፀብፃባት ዘመልክቱ ። ካልእ ብመልክዕ ሕቶ ዝቀ፟ረበ ሓሳብ ፓርቲ ብልፅግና ምስ ህወሓት ንምዝታይ ብዛዕባ ዝተበፅሐ ውሳነ ዝምልከት ነበረ። "ፈለማ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህዝብን ኩልግዘ ብሙሉእ ድምፂ ንሰላምን ውግእን እንውስኖ ውሳነ ንሃገራዊ ጥቅ፟ምና ዝምልከት ክኸውን ከሎ እዩ። ናይ ብልፅግና ፓርቲ ዝብል ዘሎእኮ ሰላም ነስፍን እዩ። ሰብ ንቅ፟ተል ኣይበለን ። ንምንታይ ኢና ንፀልኦ። ካልእ እዚ ክቡር ቤት ምኽሪ ክፈልጦ ዝግባእ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሖ ዘሎ ፓርቲ ብልፅግና እዩ።" ብመዳይ ብልፅግና ዝተበፅሐ ናይ ምዝታይ ውሳነ ብኣወንታዊ መልክዑ ከምዝከታተሎ ዝገለፀ ህወሓት ቅድመ ኩነት ብምቅ፟፟ማጥ ንምዝታይ ድሉው ምዃኑ ምግላፁ ዝዝከር እዩ። ሻድሻይ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ቀዳማይ ዓመት ዘመን ስራሕ መበል 16 ስሩዕ ጉባኤኡ ዓመታዊ በጀት 2015ን 786.6 ቢልየን ብር ክኸውን ንዝቀ፟ረበሉ መደብ ብዓብላሊ ድምፂ ድሕሪ ምፅዳቅ፟ ናይ መወዳእታ እዚ ዓመት ጉባኤኡ ዛዚሙ።


ኮሚሽን ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ ፈጻሚ ኣብ ወለጋ ዝተኻየዱ ቅትለታት ሰራዊት ናጽነት ኦሮሞ/ሸኔ'ዩ ኢሉ

ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባታት ወለጋ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ዝተፈፀሙ ቅትለታት መንግስቲ ኢትዮጵያ 'ሸኔ' ኢሉ ዝፅውዖ ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ነፃነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ ዕጡቕ ጉጅለ እዩ ፈፂሙዎ ኢሉ። እቲ ኮሚሽን ነዚ ዝገለፀ ካብ ሰነ 2013 ክሳብ ሰነ 2014 ዘሎ ዓመታዊ ፀብፃብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ሎሚ ዓርቢ ወግዓዊ ኣብ ዝገበረሉ እዩ። ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ነፃነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ ዕጡቕ ጉጅለ ግን ነቶም ክስታት ይነፅጎም። ኮሚሽነር ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዶክተር ዳንኤል በቀለ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ብሓይልታት መንግስትን ካብ መንግስቲ ወፃኢ ብዘለው ዕጡቓት 'ኣዚዮም ዝኸፍኡ’ ኢሎም ዝፀውዕዎ መግሃስታት ምፍፃሞም ነቲ ፀብፃብ ኣብ ዘቕረቡሉ እዋን ሓቢሮም።


ኣብ ዞባ ኮንሶ 8 ህጻናት ብሕጽረት መግቢ ምሟቶም ሓደ ሆስፒታል'ቲ ከባቢ ሓቢሩ

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ዞባ ኮንሶ ሸሞንተ ቆልዑት ብሕፅረት መግቢ ምሟቶም ሆስፒታል ካራት ኣፍሊጡ። ልዕሊ 400 ሰባት ብሕፀረት መግቢ ተጎዲኦም ኣብቲ ሆስፒታል ይሕከሙ ከምዘለው እቲ ሆስፒታል ወሲኹ ኣፍሊጡ ኣሎ። ናይቲ ዞባ ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ድልዉነት ሓደጋን ኣብቲ ዞባ ልዕሊ100,000 ሰባት ህፁፅ ረድኤት መግቢ ከምዘድልዮም ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጹ'ሎ።


ኮሚሽን ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታት መሓውራት ዜናን ዝተሓዝሉ ቦታ ክፍለጥ ኣተሓሳሲቡ

ኣብ ኢትዮጵያ፣ ፌዴራላዊን ክልላዊን መሓውራት ጸጥታ፣ ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታት መሓውራት ዜናን ዝተትሓዝሉ ቦታ ብህፁፅ ከፍልጡ፣ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣተሓሳሲቡ። እቲ ኮሚሽን ወሲኹ ኣብ ልዕሊ እቶም ዝተትሓዙ ሰባት ተኣማኒ ክሲ ዘይቐርብ እንተኾይኑ ድማ ብህፁፅ ንክፍትሑ ሓቲቱ። ሓሙሽተ ጋዜጠኛታት ቴሌቭዥን ክልል ትግራይ ከምዝተኣሰሩ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ድምጺ ኣመሪካ ምፅብፃቡ ይዝከር። እቶም ጋዜጠኛታት ምስ ፀላእቲ ተሓባቢሮም ተባሂሎም ከምዝተኣሰሩ ካብ ስድራታቶምን ካብ ጠበቓን ዝረኸብናዮ መረዳእታ የርኢ። ቤት ፅሕፈት ከተማ መቐለ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ እቶም ጋዜጠኛታት ብሞየኦም ዘይኮነስ ብገበን ተጠርጢሮም እዮም ዝተኣሰሩ ኢሉ ነይሩ።


ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣስቴር ኣለምሰገድ ኣብ ሕማም ኵሊት

“ሕማም ኵሊት” ዝብል ሓፈሻዊ ኣዘራርባ ንብዙሓት ናይ ተወርሶን ዝማዕበለን ዓይነታት ሕማም ዝጠቅስ’ዩ። ንጠንቅታቱ፡ ኣገባብ መከላኸሊታትን ካልእ ምስኡ ዝተኣሳሰር ጉዳያትን መብርሂ ክትህበና ንዶክተር ኣስቴር ኣለምሰገድ ንመደብ ጥዕና ኣዘራሪብናያ ኣለና።


ኣብ ኢትዮጵያ ወረዳ አማሮ ብዘጋጠመ መጥቓዕቲ 3 ሰባት ምሟቶም ነበርቲ ሓቢሮም

ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ፣ ፍሉይ ወረዳ ኣማሮ፣ ቀበሌ ዳኖ፣ ዕጡቃት ብሰንኪ ዝፈጸምዎ መጥቓዕቲ፣ ሰለስተ ሓረስቶት ከምዝተቀትሉ፣ ቤተሰቦም ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጾም። እቶም ወሃብቲ ርእይቶ ብዝሐን ዘይተፈልጠ ጥሪት ከምዝተወሰዳ’ውን ጠቂሶም። እቶም ነበርቲ፣ ፈጻሚ እቲ መጥቓዕቲ፣ኢሎም ዝኸስዎ ነቲ ሸኔ ዝብልዎ ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ አካል እዩ። ብቴለፎን ግብረ መልሲ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ግና ነቲ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ። ናይ’ቲ ወረዳ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ሰላምን ህድኣትን ኣቶ ብሩክ ኣየለ፣ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ ሰለስተ ሓረስቶት ከምዝተቀትሉ፣ ክልተ ካልኦት ሓረስቶት ከምዝቆሰሉን፣ ጥሪት 12 ቤተሰብ ከምዝተዘረፋ ሓቢሩ'ሎ።


ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ንዝፍጸሙ መጥቓዕቲታት መፍትሒ ዘናድይ ኮሚቴ ምቛሙ ሓቢሩ

ፓርላማ ኢትዮጵያ፣ ኣብ’ታ ሃገር ንዝፍጸሙ መጥቓዕታትን ፍታሕን ዘናድይ ሓደ ኮሚቴ ከምዘቆመ ገሊጹ። እቲ ፓርላማ ኣብ ናይ ሎሚ ረቡዕ ሓምለ 7,2022 ኣኼብኡ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ዝፍጸሙ መጥቓዕታት መኺሩ፣ ኣብ ኩሉ ከባቢታት’ታ ሃገር፣ ሞትን መቁሰልቲን ከምኡ'ውን ኣብ ልዕሊ ንብረት መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ብሕጊ ንክሕተቱ ጸዊዑ ኣሎ። እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ኣብ ዞባታት ወለጋን ከባቢኣን፣ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ንክትግበርን፣ ኣብ ትሕቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ንክኣቱን፣ ሰልፊ ብሄራዊ ንቅናቄ ኣምሓራ ጸዊዑ።


መንግስቲ ምስ ህወሓት ብዝበጽሖ ስምምዕ ሰብኣዊ ሓገዝ መሰረት ረድኤት ናብ ክልል ትግራይ ይበጽሕ ምህላው ዩኒሴፍ ይገልጽ

ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ትካል ህጻናት ኣድሕን ሕቡራት ሃገራት ኣቐዲሙ ዕጽው ናብ ዝነበረ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ይኣትው ምህላው ሓቢሮም። ንሶም መንግስቲ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝበጽሖ ስምምዕ ሰብኣዊ ሓገዝ መሰረት ሓገዛት ህይወት ኣድሕን ንኣማኢት ኣሽሓት ዝኸውን ህዝቢ ይበጽሕ ኣሎ ኢሎም። ቤልጂየም ዝመደብሮም ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ገንት ከምዝበልዎ እቲ ዝተኻየደ ውግእን ዘስዓቦ ጥምየትን ካልኦት ብተዘዋዋሪ ዘጋነፉ ሳዕቤናትን ኣስታት ፍርቂ ሚልየን ህዝቢ ኣብ ክልል ትግራይ ምሟቶም ይሕብር። እዚ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ንዝፈፀምዎ መጥቃዕቲ ግብረመልሲ ንምሃብ ብዝብል ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ 4 ሕዳር 2020 ንትግራይ ድሕሪ ምውራሮም ዘጓነፈ እዩ። No media source currently available ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈቶም ምስ ድምፂ ኣሜሪካ ቃለ መሕተት ዘካየዱ ተወካሊ ትካል ህጻናት ኣድሕን ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ) ኣብ ኢትዮጵያ ጃንፍራንኮ ሮቲግሊያኖ ነቲ ብመዳይ መንግስቲ ኣብ ወርሒ መጋቢት ዝተኣወጀ ስምምዕ ሰብኣዊ ሓገዝ ስዒቡ ለውጥታት ምህላዎም ይገልጹ። ንሶም ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 170 ዓበይቲ ናይ ፅዕነት መኻይን ናብቲ ቅድም ክብል ተዓፅዩ ዝፀንሐ ከባቢ ከምዝኣተዋን ኣብ ወርሒ ስጋብ 1000 ናይ ፅዕነት መኻይን ዝኣትዋሉ ኩነታት ክዓቢ ትፅቢት ከምዝግበን ይሕብሩ። ሮቲግሊያኖ መጠን ተሓጋዚ ኣዝዩ ብዙሕ ምዃኑ ኣብ ትግራይ ልዕሊ 5-ሚልየን ዝኸውን ህዝቢ ንዓለምለኸ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝፅበይ ምዃኑ ይሕብሩ። ከምኡ እውን ተወሳኺ 7-ሚልየን ህዝቢ ድማ በቲ ኲናትን ኣብ ዝተጠቅ፟ዓ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ከምዝርከብ ሮቲግሊያኖ ይዛረቡ። "ዝተሰረቑ፣ዝዓነው ትሕተ ቅርጺ ዳግም ንምፅጋን ዝዓበየ ስራሕ ይፅበየና።ኣብ ገሊኡ ከባቢታት ዘሎ ሕፅረት ቀረባት ድማ ቆልዑ ኣገልግሎት ጥዕናን ክታበትን ከይረኽቡ ኣፀጋሚ ይገብሮ ኣሎ።ብዙሕ ኣብያተ ትምህርቲ ስለዝተዓፀው ኣብቲ ክልል ቆልዑ ንዝገደደ ሓደጋ ምዝመዛን ፆታዊ በደልን ዝተቓልዑ እዮም።"\n\nከም ገምጋም ዩኒሴፍ ከባቢ 400፣000 ዝፅግዑ ህፃናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ይሳቀ፟ዩ ምህላዎም የርእይ። ብሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ሓደጋ ዝወደቁ፟ 80,000 ህፃናት ኣብዚ ዓመት ሕክምናዊ ሓገዝ ዝተገብረሎም ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ተመሳሳሊ እዋን ዝነበረ 36,500 ክነፃፃር ከሎ ኣዝዩ ኣብ ዝበኣሰ ኩነታት ከምዝርከብ የርእይ። ሮቲግሊያኖን ንድምፂ አሜሪካ ከምዝበልዎ ቀዳምነት ክወሃቦም ዝግብኡ ንመግቢ ፣ ዘርኢን ዘመናዊ ድኹዒን ሓዊሱ ከም ዶክተራት ፣ ነርስታት ዝበሉን ካልኦትን ኣዝዮም ወሰንቲ ኣገልግሎት ወሃብቲ ወርሓዊ መሃያ ተኸፊዎም ዘይፈልጥ ሰራሕተኛታት ሲቪል ዝኸውን ገንዘብ የድሊ ። እቲ ኻልእ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ድማ ሕፅረት ቀረብ ነዳዲ እዩ ይብሉ። "እዚ ዓብይ ፀገም እዩ፤ምኽኒያቱ ፀገም ነዳዲ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣይኮነን።ዓለምለኸ ዛዕባ እዩ።ከም ዝፍለጥ ኲናት ዩክሬን ምስተላዕለ ዋጋ ነዳዲ ወሲኹን ቀረብ ነዳዲ እውን ነክዩን እዩ።ስለዚ እዚ ክውንን ገጢሙና ዘሎን ዓብይ ጉዳይ እዩ።" ሮቲግሊያኖሕፅረት ቀረብ ነዳዲ ከጋጥም ከሎ ኣብ ትግራይ ብሚልዮናት ንዝቁ፟ፀሩ ሰባት ኣብ ምብፃሕ ህይወት አድሕን ሓገዛት ዝለዓለ ሓደጋ ከብፅሕ ከምዝኽእል የጠንቅቁ፟ ። ገምጋም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰብኣዊ ድልየት እቲ ክልል ንምምላእ መግቢ ፣ መድሓኒትን ፣ ዘይመግባዊ ናውትን ነዳድን ዝፀዓና 100 ዓበይቲ መኻይን መዓልታዊ ናብ ትግራይ ክኣትዋ ከምዝግባእ ይሕብር።


ቀ/ሚ ኣብይ ምስ መራሒ ሱዳን ኣል ቡርሓን ምርኻቦምን ፍልልያቶም ብልዝብ ክፈትሑ ምርድዳኦምን ኣፍሊጡ

ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ናይሮቢ ምስ መራሒ ሱዳን ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሓኒ ከምዝተራኸበን ፍልልያቶም ብልዝብ ንምፍታሕ ቃል ከምዝኣተውን ኣፍሊጡ። እቲ ዝርርብ ዝስማዕ ዘሎ፡ ካርቱም፡ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ንወተሃደራተይ ማሪኾም ረሺኖምም ዝብል ክሲ ድሕሪ ምቕራባ`ዩ። ኣዲስ ኣበባ ነቲ ክሲ ነጺጋቶ`ያ። ዶ/ር ኣቢይ ኣብቲ ምስ መራሒ ሱዳን ብሓደ ተሳኢሎም ዘርኢ ናይ ትዊተር መልእኽቱ “ሃገራትና ብሰላም ናይ ምፍታሕ ብዙሕ ናይ ምትሕብባር ረቛሒታት ኣለወን” ኢሉ። ኣስዒቡ ቀ/ሚ ኣብይ“ሓባራዊ ዝምድናና ኪንዮ ፍልልያትና`ዩ፡ ነቲ ዘሎ ጸገም ድማ ብሰላም ብልዝብ ክንፈትሖ ተሰማሚዕና ኣለና“ ኢሉ። እቶም መራሕቲ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዋዕላ ኢጋድ ናብ ኬንያ ምስከዱ`ዮም ተራኺቦም። ካብ ሱዳን ብላዕላዋይ ቤት ምኽሪ ዝወጸ መግለጺ ድማ “ ቡርሓንን ኣቢይን ናይ ዕጹው ማዕጾ ኣኼባ ጌሮም” ዝብል መልእኽቲ ጥራይ ኣሕሊፉ`ሎ።


ቀ/ሚን ደባይ ተዋጋእቲን ኣብ ክልል ኦሮምያ ብዛዕባ ዝተፈጸመ ቅትለት ይካሰሱ

እቲ ዳሕረዋይ ‘ጭፍጨፋ’ ካብ ኣዲስ ኣበባ 250 ኪ.ሜትር ርሒቓ ኣብ ትርከብ ቁሸት ቄለም ወለጋ ከምዝተፈጸመ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዘውጸኦ መግለጺ ይሕብር። ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላትን ‘ጭፍጨፋ’ ክብሉ ንዝገለጽዎ ቅትለት፣ እቲ ዝተፈንጨለ ዕጡቅ ሓይሊ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ እዩ ፈጺምዎ ኢሎም ይኸሱ። ቀ/ሚ ኣብይ"ካብ መጥቓዕቲ ሰራዊት መንግስቲ ዝሃደሙ ኣባላት ጉጅለ ሸኔ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምዕራብ ወለጋ መጥቓዕቲ ፈጺሞም፣ ህዝቢ ቄለም ወለጋ ተጨፍጪፉ እዩ" ኢሎም። ነዚ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቀርብ ክሲ ዝነጸገ ወሃቢ ቃል ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኦዳ ታርቢል ግና "ነቲ ማሕረድቲ" ክብል ዝገለጾ ተግባር ዝፈጸሙ መንግስቲ ዘዋፈሮም ሚልሻታት'ዮም፣ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝተዋፈሩ ፌደራላዊ ሰራዊት ድማ ነቲ ተግባር ንምቁጽጻር ዝወሰድዎ ስጉምቲ ኣይነበረን" ይብል። ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ እዚ ተጋራጫዊ መግለጺታት’ዚ ግና ብሳልሳይን ናጻን ወገን ንምርግጋጽ ከምዘይተኸኣለን ወሃቢ ቃል መንግስቲ ክልል ኦሮምያ ርእይቶ ንክህበሉ ዝተኻየደ ጻዕሪ'ውን ከምዘይሰለጠ ይገልጽ። ወሃቢ ቃል መንግስቲ ለገሰ ቱሉ ብወገኖም ጽጹይ ሓበሬታ ኣይሃቡን። ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ፣ ብዝሒ ዝተቀትሉ ሰላማዊያን ሰባት ኣይጠቀሰን። ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝቆመ ማሕበር ተወላዶ ኣምሓራ ግና እቶም ዝተቀትሉ ካብ 150 ክሳብ 160 እዮም ዝብል ግምት ይህብ። ቀ/ሚ ኣብይን እሙናት ሓይልታቶምን ውግእ ናይ ትግራይ ንከብቅዕ ድልየቶም ከምዝኾነ ዋላ’ውን እንተገለጹ፣ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዘሎ ምፍሳስ ደም፣ ኣብ መላእ’ታ ሃገር ዝፍጠር ዓሌታዊ ጎንጺ፣ ንጻዕሪታት ምቁራጽ ግጭት ሕድ ሕድ ስግኣት ኮይኑ ከምዘሎ ሓባሪ እዩ።


ኣብ ከተማ ሸዋሮቢት ኣብ መንጎ ሰልፈኛታትን ሓይልታት ጸጥታን ብዝተላዕለ ግጭት 6 ሰባት ምሟቶም ነበርቲ ይገልጹ

ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ሸዋ ከተማ ሸዋ ሮቢት፡ ኣብ መንጎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝወጹን ሓይልታት ጸጥታን ዝተፈጥረ ግጭት ሽዱሽተ ሰባት ምቕታሎም ነበርቲ ይገልጹ። ለንቅነ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ዞባ ጊንቢ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ንዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ንምቅዋም ዝሓለፈ ሓሙስ ንዝተኻየደ ሰልፊ ኣተሓባቢርኩም ዝተባህሉ ሰባት ድሕሪ ምእሳሮም ግጭት ምውልዑ እቶም ነበርቲ ይገልጹ። እቶም ተሰለፍቲ፡ ኣብ ወለጋ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኣምሓራ ዝተፈጸመ ቕትለት ንኹንን ዝብል ጭርሖ ሒዞም ከምዝነበሩ`ዩ ይግለጽ'ሎ። ድሕሪኡ ዘሎ መዓልቲ ዝተኣስሩ ይፈቱሑልና ዝብሉ ሰባት ምስ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ግጭት ከምዝኣተዉ እቲ ሓበሬታ ይገልጽ። ሰበ-ስልጣን ምምሕዳር ሸዋ ሮቢት ብዛዕባ'ቲ ዝተባህለ ቕትለት ንድምጺ ኣመሪካ ምላሽ ክህቡ ኣይተረኽቡን።


ኣብ ወረዳ ደራሼ ሓይልታት ጸጥታ ብዝወሰድዎ ስጉምቲ 6 ሰባት ምቕታሎም ስድራ መወቲን ሓቢሮም

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ወረዳ ደራሼ ሓይልታት ጸጥታ ዝሓለፈ ሰሙን ብለይቲ ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ሽዱሽተ ሰላማዊያን ሰባት ተቐቲሎም ክብሉ ቤተሰብ መወቲ ምዃኖም ዝሓበሩን ኣብቲ ከባቢ ከምዝነበሩ ዝዛረቡን ሰባት ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጾም። በቲ መጥቃዕቲ ብኸቢድ ዝቖሰሉ ከምዘለዉን ዝተታሕዙ ከምዘለዉን ከምኡ`ውን ሓደ ቆልዓ ዝተቐትለ ከምዘሎ እቶም መሰኻኽር ይገልጹ። ኮሚሽነር ፖሊስ ክልል ደቡብ ኣለማየሁ ማሞ፡ እቲ ተወሲዱ ዝተባህለ ስጉምቲ ትኽክል ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ዝተቐትሉ ከምዘለዉ፡ 18 ዝኾኑ ዝተኣስሩ ከምዘለዉን ኣረጋጊጹ ፡ዝተቐትለ ቆልዓ ብዛዕባ ምህላዉ ግን ዝፈልጦ ከምዘይብሉ ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቡ። እቲ ኮምሽነር ፖሊስ ኣስዒቡ እቶም ሰባት ምስ ሓይልታት ጸጥታ ግንባር ገጢሞም ዝተታኾሱ ገበነኛታት`ዮም ኢሉ'ሎ ።


ጋዜጠኛ ለምለም ተስፋይ ዓሪፋ

ንዝሓለፉ 28 ዓመታት ኣብ ሬድዮ ኢትዮጵያ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ብብሞያ ጋዜጠኝነት ዝሰርሐት ለምለም ተስፋይ ኣብ መበል 60 ዓመት ዕድሚኣ ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልያ። ካብ ኣቦኣ ኣቶ ተስፋይ ተፈሪን ካብ ኣዴኣ ወ/ሮ ዘነበች ወልደማርያምን ኣብ ከተማ ዓድዋ 1 መስከረም 1954 ዓ.ም ኣቆጻጽራ ግእዝ ዝተወልደት ለምለም ተስፋይ፡ ካብ 1 ሰኔ 1986 ዓ.ም ጀሚራ ኣብ ሬድዮ ኢትዮጵያ፣ ፕሮግራም ትግርኛ ካብ ሪፖርተርነት ክሳብ ኣሰናዳእነት ኣብዘለው መደባት ሰሪሓ። ካብ 1 ታሕሳስ 2013 ጀሚራ ካብቲ ትሰርሐሉ ዝነበረት ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ኢትዮጵያ ብጡረታ ድሕሪ ምፍናዋ፡ ኣብ ሕክምናዊ ሓለዋ ዝጸንሐት ጋዜጠና ለምለም፡ ኣብ መበል 60 ዓመት ዕድሚኣ ትማሊ 27 ሰኔ 2014 ዓሪፋ። ስርዓተ ቀብሪ ጋዜጠኛ ለምለም ተስፋይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ዮሴፍ ቤተክርስቲያን ሎሚ ሰሉስ ድሕሪ ቐትሪ ተፈፂሙ ኣሎ።


ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ቀ/ሚ ነበር ሃይለማርያም ደሳለኝን ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ምስክርነት ክህቡ ኣዚዙ

ላዕለዋይ ፌደራል ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ኃይለማርያም ደሳለኝን ዋና ፀሐፊ ኢጋድ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁን ኣብ መዝገብ ክሲ ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘው ብኣካል ቀሪቦም ንኽምስክሩ ኣዚዙ። እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ ትእዛዝ ዝሃበ ቅድም ክብል እቶም ናይ ምክልኻል መሰኻኽር ብቨርቹዋል ቴክኖሎጂ (ብርሕቐት) ክምስክሩ ይኽእሉ እዮም ኢሉ ንዝሃቦ ትእዛዝ ብምልዋጥ እዩ። ኣብዚ ናይ ክሲ መዝገብ ምስክርነት ከህቡ ዝድለዩ ኣባላት ምክልኻል ሰራዊት'ውን ብሚኒስትር ምክልኻል ሀገር ካብዘለውዎ ተደልዮም ክቐርቡ እቲ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ። ዋና ዳይሬክተር ሜቴክ ናይ ዝነበሩ ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘው ጠበቓ ዝኾኑ ኣቶ ሃፍቶም ከሰተ ንድምፂ ኣመሪካ ከምዝገለፅዎ ካብ መንጎ እቶም ኣብ መዝገብ ክሲ ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘው ናይ ምክልኻል ምስክርነት ክህቡ ዝድለዩ ሰባት ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ዝነበሩ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝን ዋና ፀሐፊ ኢጋድ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁን ይርከቡዎም። ቅድሚ ሕጂ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ኣብዚ ናይ ክሲ መዝገብ ምስክርነት ንኽህቡ መፀዋዕታ ተገይሩሎም ብዘይምቕራቦም፣ ቤት ፍርዲ ተኣሲሮም ንኽቐርቡ ትእዛዝ ሂቡ ከምዝነበረ ጠበቓ ሃፍቶም ከሰተ ይገልፁ። ኣማኻሪ ሕጊ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝኾኑ ኣቶ ዘሪሁን ዋዛ ብወገኖም እቶ ቀዳማይ ሚኒስትር መፀዋዕታ ቤት ፍርዲ በፂሑዎም ከምዘይፈልጥ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም። ቤት ፍርዲ ተኣሲሮም ይቕረቡ ዝብል ትእዛዝ ምስሃበ ግን ኣቶ ሃይለማርያም ካብዘለኹዎ ዓዲ ብቪድዮ ኮንፈረንስ ክምስክር ይፈቐደለይ ብምባሎም፣ እቲ ቤት ፍርዲ ንሓሳቦም ተቐቢሉ ንሶምን ካልኦት ኣብ ወፃኢ ዘለው መሰኻኽርን ብቪድዮ ኮንፈረንስ ንኽምስክሩ ን30 ጥሪ 2014 ዓ.ም ቆፀሮ ሂቡ ምንባሩ ኣቶ ሃፍቶም ገሊፆም ኣለው። እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ ትእዛዝ ብምልዋጥ ኣቶ ሃይለማርያም ብኣካል ቀሪቦም ይመስክሩ ዝብል ትእዛዝ ሂቡ ኣሎ። ኣብዚ ናይ ክሲ መዝገብ ምስክርነት ክህቡ ዝድለዩ ዋና ፀሐፊ ኢጋድ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ'ውን ቅድም ክብል ብኣካል ቀሪቦም ንኽምስክሩ ዝተዋህበ ትእዛዝ ተፈፃሚ ብዘይምኻኑ፣ ሎሚ ንኻልኣይ ጊዜ ብኣካል ቀሪቦም ምስክርነት ክህቡ እቲ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ ኣሎ። እቲ መፀዋዕታ ብሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቢሉ ክበፅሖም'ውን ትእዛዝ ተዋሂቡ ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ ናይ ምክልኻል መሰኻኽር መፀዋዕተኦም ብፖስታ ክለኣኸሎምን፣ ብኣካል ቀሪቦም ክምስክሩን እቲ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ። ብተወሳኺ ኣብ መዝገብ ክሲ ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘው ክምስክሩ ዝድለዩ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሚንስትሪ ምክልኻል ሃገር ካብዘለውዎ ተደልዮም ክቐርቡን ብኣካል ተረኺቦም ምስክርነት ክህቡን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣዚዙ ኣሎ።እቶም ናይ ምክልኻል መሰኻኽር ብእዋኑ ተረኺቦም ዘይምምስካሮም ነቲ ከይዲ ፍርዲ የደንጉዮ ከምዘሎ ጠበቓ ሃፍቶም ከሰተ ገሊፆም ኣለው ።


ሓረስቶት ክልል ትግራይ ብዛዕባ ሕርሻ ሎሚ ዓመት ርእይትኦም ይህቡ

ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ክራማት ሎሚ ዓመት ዘመናዊ ድኹዒ ኾነ ምሩጽ ዘርኢ ብዘይ ምእታው ምህርቶም ብዝለዓለ ብርኩ ክንኪ ከምዝኽእል ሓረስቶት ትግራይ ይዛረቡ'ለዉ።\n\nኣብ ዞባ ምብራቅ'ቲ ክልል ሓረስቶት ጻዕዳእምባን ሰውሓሳዕስዕን እዋን ክራማት ሓረስቶት ከመይ ይውግኑ'ለዉ ዝብል ኣዘራሪብናዮም ኣለና።


መግለጺ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ብልጽግናን ህወሓትን ኣብ ልዝብ ሰላም

ፓርቲ ብልፅግና ፀገም ሰሜን ኢትዮጵያ ንምፍታሕ ንዝግበር ልዝብ ብኣወንታ ከምዝከታተሉዎ ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም።\n\nኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣኼባ ዘካየዱ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴን ፈፃሚ ስራሕን ብልፅግና ፓርቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ነቲ ሽግር ንምፍታሕ ዝግበር ልዝብ ብሕብረት ኣፍሪቃ ክካየድ ምውሳኑ ወግዓዊ ምግባሮም ይዝከር።


ቤት ፍርዲ ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ብዋሕስ ክፍታሕ ወሲኑ

ኣብ ኢትዮጵያ ሰለስተ ክስታት ዝተመስረቶ ኣዳላዊ መጽሄት 'ፍትህ' ተመስገን ደሳለኝ ብ100 ሺሕ ብር ዋሕስ ሎሚ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክፍታሕ ቤት-ፍርዲ ትእዛዝ ሂቡ። ጠበቓ ጋዜጠኛ ተመስገን ኣብቲ ብይን ክልተ ደያኑ ክፍታሕ ክውስኑ ከለዉ ሳልሳይ ግን ካብኦም ብምፍላዩ ብድምጺ ብልጫ ክፍታሕ ተወሲኑ`ሎ ክብል ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሩ።\n\nዓቃቢ ሕጊ ግን ተመስገን እንተተፈቲሑ ካልኣይ ግዜ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይክቐርብ ይኽእል`ዩ ዝብል መከራኸሪ ነጥቢ ስለዘልዓለ፡ ቤት ፍርዲ ኣብ እዋን ክርክር- ናብ ወጻኢ ንከይከይድ ዝእግድ ውሳነ ናብ ኢምግረሽን ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ`ሎ።


ብሉጽ ተዋሳኢ/ት ንምልላይ ዝተኻየደ ውድድር “መን-ኣውራ” ተዛዚሙ

ብደረጃ ሃገር ናይ ፈለማ ዝዀነ ናይ መድረኽ ድራማን ፊልምን ውድድር ብሉጻት ተዋሳእቲ ‘መን ኣውራ’ ድሕሪ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፡ ሓሙስ 30 ሰነ ምሸት ኣብ ሲነማ ኣዝመራ ብዝተኻየደ ሻዱሻይ መድረኽ ተዛዚሙ። ኣብዚ ውድድር ልዕሊ 100 ተዋሳእቲ ዝተሳተፉ ኰይኖም ኣብ በበይኑ ከተማታት ኤርትራ’ውን ዝሓቖፈ’ዩ ነይሩ።


ቤት ምኽሪ ንግዲ ከተማ መቐለ ኣብቲ ክልል ክፍሊት ንዘይተኸፈሎም ሰራሕተኛታት ክሕግዝ ይጽዕር

ብሰንኪ ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ኲናት ዝሰዓበ ዕጽዋን፡ ሰራሕተኛታት ክልልን ፈደራልን ወርሓዊ መሃያ ከይተኽፍሎም ንኣስታት ሓደ ዓመት ጸኒሖም ኣለዉ። ነዚ ጸገም ዝተረድአ ቤት ምኽሪ ንግዲ ከተማ መቐለ እምበኣር ካብ ሰብ-ዋኒን ብምውጻእ ኣብቲ ጉዳይ ሓገዝ ክገብር ይጽዕር ኣሎ።


ግብረ መልሲ ነበርቲ ክልል ትግራይ ኣብ ጉዳይ ዘተ ሰላም

ገዛኢ ሰልፊ ብልጽግና ንዘተ ሰላም ዘሎ ቅሩብነት ድሕሪ ምግላጹ፡ ግብረ-መልሲ ህዝቢ ክልል ትግራይ ኣብቲ ጉዳይ ኣመልኪትና፡ ኣብ መቐለን ውቕሮን ንገለ ካብ ነበርቲ ኣዘራሪብና ኣሎና። ስክፍታኦምን ተስፋኦምን ገሊጾም ኣለው።


"ጉዳይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብልዝብ ክፍታሕ ዝኽእል'ዩ" ኣቶ ደመቀ መኮነን

ጉዳይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብልዝብ ክፍታሕ ዝኽእል'ዩ ክብሉ ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትርን ሚንስትርን ጉዳያት ወጻኢን ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን ትማሊ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝርከቡ ኣምባሳደራትን ዲፕሎማትን ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣፊሊጦም። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዕጡቃት ሱዳን ኣብ ከባቢ'ቲ ዶብ ኸፊቶሞ ብዝነበሩ ተኹሲ ከቢድ ብረት ኣብ ከባቢ እቲ ዶባ ኣብ ሕርሻ ተዋፊሮም ዝነበሩ ሓያለ ሰብ ሃብቲ ተመዛቢሎም ክብሉ ኣመሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ኣቶ ቢክስ ወርቄ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጾም። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ማሕበራዊ ገጾም ብቋንቋ ዓረብ ኣብ ዘስፈርዎ ጽሑፍ ምርጫ ህዝብታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ሰላምዩ ኢሎም'ለዉ።


ትንታነ: ኣብ ህልው ፖለቲካዊ ምዕባለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ

ኣብ ኩነታት ሰላምን ፀጥታን ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ግጭትን ኵናትን ከምኡ'ውን ዕድላት ልዝብ ኣብ ኢትዮጵያ ዝብሉን ተዛመድቲ ጉዳያትን ፕሮፌሰር ዓወት ወልደሚካኤልን ኣቶ ሙሉ በየነን ትንታንኦም ይህቡ። ፕሮፌሰር ዓወት ወልደሚካኤል ኣብ ኦንታሪዮ ካናዳ ዝርከብ ኲንስ ዩኒቨርስቲ ተመራማራይን ክኢላ ታሪኽን ክኸውን ከሎ ኣቶ ሙሉ በየነ ቅድም ክብል ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ሕጊ ዝነብረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ኣብ ሃገረ ኖርወይ በርገን ዩኒቨርስቲ ብትምህርቲ ሕጊ ዶክትሬት (PHD) ዘፅንዕ ዘሎን እዩ።


መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ይከራኸሩ

ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ነቲ ምስ ሓይልታት ትግራይ ዝተኻየደ ውግእ ንኽብቅዕ ዝካየድ ዝኮነ ዓይነት ዘተ ሰላም ብመንጎኛነት ሕብረት ኣፍሪቃ ክሳለጥ ከምዝደሊ አብዚ ሰሙን ክገልፅ ከሎ ህዝባዊ ወያነ ትግራይ (ህወሓት) ግን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ እምነት ከምዘይብሉን ነቲ ዘተ ኬንያ ክትመርሖ ከምዝኾነ ከምዝደልይ ገሊጹ እዩ። ሪፖርተር ድምፂ አሜሪካ ካብ ኣዲስ አበባ ተንተንትን ፖለቲከኛታትን ኣብቲ ጉዳይ ዘለዎም ርእይቶን እቲ ዘተ ዝህልዎ ተስፋን ኣመልኪቱ ኣዘራሪብዎም ኣሎ። ሚኒስትር ፍትሒ ዶ/ር ጌድዮን ጢሞትዮስ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ደጊሞም ግልፂ ዝገበርዎ ሕብረት ኣፍሪቃ ምስ ኣመሪካ ብምትሕብባር ነቲ ምስ ህወሓት ዝካየድ ዘተ ሰላም ክመርሕዎ ድልየት መንግስቶም ከምዝኾነ እዩ። ይኹን እምበር ህወሓት ግን ኣብ ልዕሊ ሕብረት ኣፍሪቃ እምነት ከምዘይብሉን ንፕሬዝዳንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ከምዝመርፅን ኣብቲ ዘተ ሰላም'ውን ወሳኒ ግደ ክፃወቱ ከምዝኽእሉን እዩ ገሊፁ። ንምዃኑ ንምንታይ እዮም እዞም ክልተ ወገናት ኣብዚ ገና ዘይተጀመረ ዘተ ኮይኖም ዝፃረሩ ዘለዉ ነቲ ንመፃኢ ዝካየድ ዘተ'ኸ ከመይ ክፀልዎ ይኽእል፧ ቤልጂየም ዝመደብሩ ትካል መርማሪ ኢንተርናሽናል ክራይስስ ግሩፕ ተንታኒ ዊልያም ዴቪሶን ከምዚ ይብል። "መርገፂ መንግስቲ ክልል ትግራይ ካብቲ ጎንፂ ዝተጀመረሉ እዋን አትሒዙ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዘካየዶ ወተሃደራዊ ወፍሪ ብዘርኣይዎ ዝተወሰነ ደገፍ ዝመበገሲኡ ይመስለኒ ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብቲ እዋን ሽምግልና ብዙሕ ናይ ምግዳድ ሓይሊ ክህልዎ እዩ ዝብል እምነት ስለዘይብሉ ክቆፃፀሮ ዝኽእል ሽማግለ ስለዝኾነሉ ይመስለኒ።” ዊልያም ዴቪሶን ወሲኹ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ'ውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይርከብ ይብል። ሶሎሞን ጓዴ ኣብ ኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲ ጂጂጋ መምህር ሕጊ እዮም ። ኬንያ ነቲ ዘተ ፍትሓዊት (ገለልተኛ) ሽማግለ ክትከውን እያ ዝብል እምነት የብሉን። "ኬንያ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዶባትን ከባቢያዊ ጉዳይተን ዝተተሓሓዘ ምስሕሓባት ኣለዋ እዩ ። ንሱ ምናልባት ገለልተኛ ንኸይትኸውን ተጽዕኖ ክፈጥረላን ሞንጎኛነታ ክፀልዎን ይኽእል እዩ።ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ኬንያ ዝሐሸ ኣካል ክኸውን ዝኽእል ይመስለኒ።" ዴቪሶን ብወገኑ ከምዚኦም ዝበሉ ዘይምርድዳኣት ዝተለምዱን ክፍትሑ ዝኽእሉን እዮም ይብል ። "መንግስቲ ኬንያ ምስ ሕብረት ኣፍሪቃን ልኡኻቱን ብምዃን ብሓባር ክሰርሓሉ ዘይኽእል ዝተፈለየ ምኽንያት የለን። ምስቲ ዘሎ ሓደጋ እዚ ፍታሕ ክኸውን ዝኽእል እዩ ።ከምዚኦም ዝበሉ ጭቅ፟ጭቃ፟ት መስርሕ እቶም ተዛተይቲ ካብ ምዝታዮም ንኸየትርፍዎም ጥንቃቀ፟ ምግባር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።" ኣብቲ ዝካየድ ዘተ ሓደ ሓደ ተንተንትን ፖለቲከኛታትን ዘልዕልዎም ዝተሓላላእኹ ሓሳባት ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ወፃኢ ኣብቲ ጎንፂ ቀንዲ ተሳተፍቲ ንዝነበሩ ብፍላይ መንግስቲ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ከምኡ'ውን መንግስቲ ኤርትራ ክሓውስ ኣለዎ ይብሉ ። ሰራዊት ኤርትራ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓወሱ ኣንፃር ህወሓት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ተዋጊኡ እዩ ። ኣብ ሞንጎ ሓይልታት ትግራይን መንግስቲ ፌደራልን ዝተኻየደ ውግእ ካብ ወርሒ ሕዳር 2020 ዝጀመረ ኮይኑ እዚ ድማ ኣብ 2021 ብምኽንያት እቲ ጎንፂ ናብ 5.1 ሚልዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ካብ መረበቱ ተመዛቢሉ እዩ። ኣብ ቤልጅየም ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ገንት ብምኽንያት እቲ ጎንፂ ስጋብ ሕጂ ከባቢ ፍርቂ ሚልዮን ዝበፅሕ ህዝቢ ምሟቱ እዩ ዝሕብር። እዚ ኣብቲ ኲናትን እቲ ጎንፂ ብዝተፈጠሮ ሰብኣዊ ቅልውላውን ንዝሞቱ ዝሓወሰ እዩ ።


ኮሚሽን ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክልል ዓፋር ተኣሲሮም ዘለዉ ተወላዶ ትግራይ ብህፁፅን ብዘይ ቅድመ ኩነትን ክፍትሑ ፀዊዑ

ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ’ቶም ኣብ ክልል ዓፋር ተኣሲሮም ዘለዉ ተወላዶ ትግራይ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ብህፁፅን ብዘይ ቅድመ ኩነትን ክፍትሑ ፀዊዑ። ሰብ-መዚ ክልል ዓፋር ግን “እሱራት ዘይኰኑስ ንድሕነቶም ኢልና ኣብ ውሑስ ቦታ ኣቐሚጥናዮም ዘሎና ዜጋታት’ዮም” ክብል ምላሽ ይህብ። መዓስ ናብ መንበሪታቶም ክምለሱ ምዃኖም’ውን ሰብ-መዚ እቲ ክልል ጠቒሶም ኣለዉ።


ኣብ ወረዳ ጊምቢ ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 338 ሰባት ምቕታሎም ሓበሬታ ከምዝበጽሖ ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ኣፍሊጡ

ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጊምቢ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ 338 ሰባት ከምዝተቐትሉ ካብ ክልል ኦሮሚያ ሓበሬታ ከምዝበፅሐን ሓላፊት ፕረስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ቢልለኔ ስዩም ገሊፀን። በቲ መጥቓዕቲ ሓዘነን ዝገለፃ ቢልለኔ ሰላምን ፀጥታን ቁልፍን ቀዳሚን ኣጀንዳ መንግስቲ ምዃኑ ሓቢረን። ብኻልእ ወገን መንግስቲ ግጭት ሰሜን ኢትዮጵያ ንምፍታሕ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ ናይ ሰላም መስርሕ ድልው'ዩ ኢለን። መንግስቲ ክልል ትግራይ ብናይ ኬንያ ኣካቢነትን እንግዶትን ንዝካየድ ዝርርብ ዝለዓለ ልኡኽ ጉጅለ ንምልኣኽ ድልዊ ምዃኑ ኣፍሊጡ'ዩ።ብዛዕባ እዚ ዝተሓተታ እተን ወሃቢት ቃል ፕረዚደንት ኬንያ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ ፃዕሪ ሰላም ይድግፉ እዮም ኢለን።


ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ መዳጎኒ ዝርከቡ ተወላዶ ትግራይ ኵነታቶም የተሓሳስብ

ሰለስተ ላዕለዎት ፖለቲከኛታት ክልል ትግራይ ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ መዳጎንታት ዝርከቡ ተወላዶ ትግራይ ሰብኣዊ መሰሎም ንክኽበር ፀቕጢ ክገብር ንኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ምሕታቶም ገሊፆም። እቲ ኮሚሽን ብወገኑ ነቲ ጉዳይ ይከታተሎ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ኩነታቶም ንህይወት ኣብ ዘስግእ ደረጃ ከምዘሎ ድማ ገሊፁ። ናይ ዘካየዶ ክትትል ውፅኢት ንቕድሚት ከምዝገልፅ ዘፍለጠ እቲ ኮሚሽን፣ ዝምልከቶም ኣካላት ነዚ ጉዳይ ህፁፅ ፍታሕ ክናድዩ ፀዊዑ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣማስያኡ ምክልኻል ሓደጋን ውሕስና መግቢን ክልል ዓፋር ኣቶ መሓመድ ሑሴን ንድምጺ ኣመሪካ ከም ዘመልከቶ፡ እቶም እሱራት ተወላዶ ትግራይ ኣብ መንጎኦም ብጥርጣረ ገበን ዝድለዩ ከም ዘለዉ፡ እንተዀነ እቶም ዝበዝሑ ካብቲ ክወርድ ዝኽእል ነድሪ ህዝቢ ኣብ ውሑስ ቦታ ንምፅናሖም ከም ዝተገብረ ጠቒሱ: ነቲ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላትን እሱራትን ዝቐረበ ክሲ ድማ ካብ ክውንነት ዝረሓቐ ክብል ምላሽ ሂቡ ኣሎ። ዝርዝሩ ኣብ ናይ ጽባሕ መደብና ተኸታትሉ።


ኮሚሽነር ሕ/ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ ክሃድእን ልዝብ ክካየድን ጸዊዖም

ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ ማሓማት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብዝተፈጥረ ወታሃደራዊ ወጥሪ ስኽፍትኦም ብምግላፅ ነቲ ወጥሪ ክሃድእን ልዝብ ክካየድን ምትሕስሳቦም ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኤኤፍፒ ሓቢሩ። ርእይቶ ሙሳ ፋቂ ማሓማት ዝስማዕ ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንሸውዓተ ወታሃደራታን ሓደ ስቪልን ቀቲሎም ኢላ ካርቱም ድሕሪ ምኽሳሳ እዩ።ኢትዮጵያ ነቲ ኽሲ ነፂጋቶ ኣላ። መግለፂ ሕብረት ኣፍሪቃ ፋቂ "ኣብ መንጎ ፌደራላዊ ዴሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ሪፓብሊክ ሱዳንን ዘሎ ወታሃደራዊ ወጥሪን ኣብ ሓባራዊ ዶበን ህይወት ሰብ ምጥፍኡን ብዓሚቕ ስኽፍታ ይከታተሉዎ ኣለው’’ ይብል ። እቲ መግለፂ ወሲኹ "እቶም ኣቦ መንበር መልዓሊኡ ብዘይገድስ ፍፁም ዝኾነ ዕቃበ ብምርኣይ ኣብ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ዘሎ ዝኾነ ይኹን ምስሕሓብ ንምፍታሕ ክዛተይሉ ተማሕፂኖም’’ ይብል ። ኢትዮጵያ ነቶም ወታሃደራት 22 ሰነ 2022 ኣብ ኣስሓሓቢ ኣል-ፋሻጋ ከምዝሓዘቶም ሱዳን ትኸስስ።ኣዲስ ኣበባ ብወገና ሓይልታት ሱዳን ንዶብ ጥሒሶም ናብ ኢትዮጵያ ብምእታዎም ምስ ሚሊሻ ተታዅሶም ትብል። ጋዜጣ ሱዳን ትሪቡን ሰራዊት ሱዳን ትማሊ ሰሉስ ኣብ ከባቢ ኣል ፋሻጋ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ወታሃደራት ኢትዮጵያ መጥቓዕቲ ምፍፃሙ ፀብፂባ።ወታሃደራዊ ወሃቢ ቃል ሱዳን ናቢል ዓብዳላ ግን ነቲ ዜና ነፂጉዎ። "ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን መጥቓዕቲ ኣይፈፀምናን፣ኣይንፍፅምን ንምጥቃዕ እውን ኣይተለምናን ግን ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ወታሃደራዊ ሓይሊ ንዓለምለኸ ዶብና ክሰግር ኣይንፈቅድን።ከምኡ ዝገብር እንተሃሊዩ ክንከላኸል መሰል ኣለና’’ ኢሉ። ኣብ ኣል-ፋሻጋ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ኣብ መንጎ ጎረባብቲ ሃገራት ብመሬትን ማይን ብፍላይ ድማ ብናይ ኢትዮጵያ ግድብ ህዳሴ ስፍሕ ዝበለ ወጥሪ ከልዕል እዩ።ሱዳንን ግብፅን ግድብ ዓብይ ህዳሴ ብምቅዋም ኣብ ምምላእ ማይን ምሕደራ እቲ ግድብን ስምምዕ ክግበር ይደፍኣሉ ኣለዋ።


ኣብ ደራሼ ብዝተፈጥረ ህውከት ዝተጠርጠሩ ኣብ ቐይዲ ምእታዎም ቤት ጽሕፈት ሰላምን ጸጥታን ሓቢሩ

ኣብ ክልል ደቡብ ፍሉይ ወረዳ ደራሼ ህውከት ፈጢሮም፣ ህይወት ክጠፍእን ንብረት ክዓንውን ጌሮም ተባሂሎም ተጠርጢሮም ኣብ ልዕሊ ዝተታሕዙ 300 ሰባት ምርመራ ምዝዛሙ ቤት ጽሕፈት ሰላምን ፀጥታን ናይቲ ክልል ኣፍሊጡ። ነበርቲ ንቡር ምንቅስቃሳቶም የካይዱ ምህላዎም ንድምጺ ኣመሪካ ብምሕባር ሕጂ'ውን ሓሓሊፉ ድምጺ ተኹሲ ከምዝስማዕ ገሊጾም ኣለው። ፍሉይ ወረዳታት ብዞባ ንምውዳብ ምስ ዝቐረበ ሕቶ ተሳሲሩ ብዝተፈጥረ መጥቓዕቲ 72 ኣባላት ፌደራል ፖሊስን ፍሉይ ሓይሊ ክልልን ከምኡ እውን ኣርባዕተ ሰበስልጣን ከምዝተቐትሉ እቲ ቤት ጽሕፈት ገሊጹ ብውጽኢት'ቲ መርመራ መሰረት ክሲ ንምምስራት ዘኽእል ምዃኑ ሓቢሩ።


ዓቃብ ሕጊ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ሰለስተ ክስታት ኣቕሪቡ

ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ማኔጂንግ ዳይረክተር መፅሄት ፍትህ ተመስገን ደሳለኝ ሰለስተ ክስታት መስሪቱ። ዓቃቢ ሕጊ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝወዓለ መጋባእያ ንዝተፈላለዩ ዓንቀፃት ሕጊ ገበን ብምጥቓስ ሰለስተ ተደራረብቲ ክስታት ኣቕሪቡ ኣሎ።እቶም ክስታት ወታሃደራዊ ምስጢራት ሰራዊት ምክልኻል ብምውፃእ፣ናይ ሓሶት መረዳእታታት ብምዝርጋሕን ገበን ክፍፀም ብምልዕዓልን ብምክፍፋልን ዝብሉ እዮም። ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ህውከትን ዕግርግን ብምልዕዓል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሮም ካብ ዝነበሩ ሰብ ሞያ መሓውራት ዜና ዝተኸሰሰ ብሕታዊ ሰብ ተመስገን ክኸውን ከሎ ዝተረፉ ተፈቲሖም እዮም።ካብቶም ዝተፈትሑ ኣሰናዳኢ ኢትዮ ፎረም ዝኾነ ያየሰው ሽመልስ ትማሊ ዳግም ምእሳሩ ተሓቢሩ'ሎ።


ኢትዮጵያ ነባር ስነ-ጥበባዊ ሰሎሞን ኣለሙ ዓሪፉ

ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ብዙሓት ናይ ሬድዮን ቴሌቪዥን ድራማታት ብደራስነትን ኣዳላውነትን ዝፍለጥ ነባር ስነ-ጥበባዊ ሰሎሞን ኣለሙ ሎሚ ምዕራፉ መሳርሕቱ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። ኣቦ ሓደ ቆልዓ ዝነበረ ሰለሞን ኣለሙ ብናይ ሃንደበት ሕማም ኣብ መበል 62 ዓመቱ ብሞት ተፈልዩ`ሎ። ሰለሞን ኣለሙ “ኣብዬ ዘርጋው": "ከዳንኬራው ጀርባ"፡ "ሰው ለሰው" ብዝብላን ካልኦት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ድራማታትን ዘፍረየ ህቡብ ስነ-ጥበበኛ ኔሩ። ጽባሕ ድማ ንዝኽሩ ኣብ ብሄራዊ ትያትር መደብ ከምዘሎ ተሓቢሩ'ሎ።


ሚ.ምክልኻል ኢትዮጵያ ብሱዳን ንዝቐረበ ክሲ ይነጽግ

ሚንስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ ነቲ ብሱዳን ዝቐረበ ሸውዓተ ወተሃደራተይ ተቐቲሎምኒ ዝብል ክሲ ኣሉታ ሂብሉ። ወሃቢ-ቓል ሚንስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ ኮ/ሌ ጌትነት ኣዳነ ኣብ መግለጺኡ፡ ናብ ግዝኣት ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ወተሃደራት ሱዳን ምስ ሚልሻታት`ቲ ኸባቢ ምግጫዎም ብምጥቃስ፡ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ግን ኣብቲ ከባቢ ከምዘይነበሩ ሓቢሩ`ሎ። ድምጺ ኣመሪካ ዘዘራረቦ ኣመሓዳሪ ምዕራብ ጎንደር ኣቶ ቢሰጥ ወርቀ ብወገኑ፡ ወተሃደራት ሱዳን ብወገን ዓብድራፊን ብወገን ምዕራብ ኣርማጭሆን ካብ ትማሊ ጀሚሮም ናይ ከቢድ ብረት ተኹሲ ምኽፋቶም ኣፍሊጡ`ሎ። ካብ ክልቲኦም ወገናት ዝሞቱ ከምዘለዉ`ውን ሓቢሩ`ሎ። ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተገብረ ግጭት ካብ መንጎ`ቶም ዝሞቱ፡ ምስ ሰራዊት ሱዳን ዝተሰለፉ ዕጡቓት ህወሓት ከምዝርከብዎም`ውን ተዛሪቡ`ሎ። ብህወሓት ዝምራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ ነቲ ዕጡቓት ህወሓት ኣብ ጎኒ ሰራዊት ሱዳን ኮይኖም ተዋጊኦም ዝብል ክሲ ኣሉታ ድሕሪ ምሃብ መንግስቲ ንሰላም ዘለዎ ተበግሶ ሓቂ ከምዘይኮነ ዘርኢ`ዩ ክብል መሊሱ`ሎ። ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ወተሃደራት ሱዳን ምስ`ቶም ኣሸበርቲ ዝብሎም ዕጡቓት ህወሓት ብምዃን ናብ ውሽጢ ግዝኣት ኢትዮጵያ ኣትዮም ተኹሲ ከፊቶም ክብል ኣፍሊጡ ኔሩ`ዩ።


ኣዳላዊ ኢትዮፎረም ዝነበረ ያየሰው ሽመልስ ዳግም ተኣሲሩ

ኣብ ኢትዮጵያ ኣዳላዊ ኢትዮፎረም ዝነበረ ያየሰው ሽመልስ ብዋሕስ ድሕሪ ምፍትሑ ድሕሪ ሰሙን ዳግም ተኣሲሩ። ኣባላት ጸጥታ ምዃኖም ዝገለጹ ሲቪል ዝተኸደኑ ሰባት ሎሚ ንግሆ ካብ ገዝኡ ከምዝወሰድዎን ክሳብ ሕጂ ድማ ኣበይ ከምዘሎን ከምዘይፍለጥ ጠበቕኡ ሓቢሩ`ሎ። እቲ ኣዳላዊ ኢትዮፎረም፡ ቅድሚ ብዋሕስ ምውጽኡ ረብሻን ሁከትን ኣለዓዒልካ ተባሂሉ`ዩ ተኸሲሱ ኔሩ። ብኻልእ ወገን ኣዳላዊ መጽሔት ፍትሕ ተመስገን ደሳለኝ ሎሚ ክሲ ተመስሪትዎ`ሎ። ጋዜጠኛ ተመስገን ሎሚ ናብ ቤት ፍርዲ ተወሲዱ ኔሩ፡ እንተኾነ ዳኛ ስለዘይነበሩ ንጽባሕ ክምለስ ተቖጺሩ`ሎ።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መስርሕ ሰላም ዝዝትይ ጉጅለ ምምዛዙ ኣፍሊጡ

መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል'ታ ሃገር ንዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ መስርሕ ሰላም ዝዝትይ ጉጅለ ምምዛዙ ሓቢሩ። ብልጽግና ፓርቲ ኣብ ሰሜናዊ ክፍል'ታ ሃገር ንዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ዝኽተሎ ናይ ሰላም ኣማራጺ ሃገራዊ ጥቕሚ ዘኽብርን ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝዳለውን ክኸውን ምውሳኑ ኣፍሊጡ። ናይ ብልጽግና ፓርቲ ማእከላይ ኮሚቴ አባል ዝኾኑ ዶ/ር ጊድዮን ጢሞትዮስ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ከም ብልጽግና ፓርቲ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ዝኽተሎም ናይ ሰላም ኣማራጺታት ሕገ መንግስቲ ዘኽበረ ንሃገራዊ ጥቕሚ ብዘኽብር መንገዲ ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘዳለዎ መንገዲ ክካየድ ናይቲ ፓርቲ ማእከላዊ ኮሚተን አካያዲ ስራሕን ሓቢሩ'ሎ ኢሎም። በዚ መሰረት ብወገን ፈደራል መንግስቲ ኣብቲ መስርሕ ሰላም ዝዛተይ ጉጅለ ምምዛዙ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ዝበጽሖም ሓበሬታ ይገልጽ። አባላት'ቲ ጉጅለ ኣቶ ደመቀ መኮንን: ዶ/ር ጊድዮን ጢሞቲዮስ: ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ: ኣምባሳደር ሀሰን ዓብዱልቃድር: ኣምባሳደር ሬድዋን ሀሰን: ሌ/ጀነራል ብርሃኑ በቀለ ዶ/ር ጌታቸው ጀምበር'ዮም።


መግለጺ ሰለስተ ተቓወምቲ ውድባት ክልል ትግራይ

ውድብ ባይቶና፡ ሳልሳይ ወያነን ውድብ ናጽነትን ትግራይ ዝተባህላ ሰለስተ ተቓወምቲ ሰልፍታት ክልል ትግራይ ኣብ ዘውጽእኦ ሓባራዊ መግለጺ፡ “ህወሓት ኣብ ክንዲ ህዝቢ ትግራይ ወኪሉ ንበይኑ ክዛተ ሕጋዊን ሞራላዊን ሓላፍነት የብሉን፡” ክብላ ከሲሰን። ወሃብ-ቃል ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ ብወገኖም ኣብ ናይ ውልቂ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ፈይስቡክ ገፆም ኣብ ዝሃቡዎ ምላሽ፡ “ቅድሚ ክልተ ዓመት ህዝቢ መራሕቱ መሪፁ’ዩ፡” ክብሉ ነቲ ዝወጸ መግለፂ ተቓዉሞም ኣለዉ።


ቃለ መጠይቕ ምስ ተዓወቲ ሻምፕዮን ኤርትራ 2022

ዓርቢ 24 ሰነ ብናይ ክሮኖ ሜትር ውድድር ዝፈለመ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፡ ትማሊ ሰንበት 26 ሰነ 2022 ፡ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብዝተኻየደ ናይ 171.1 ኪ.ሜ ናይ ጽርግያ ውድድር ፡ብዓወት ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማት መርሃዊ ቅዱስ ተዛዚሙ። መርሃዊ ቅዱስ ኣብዚ መደረኽ ንካልኣይ ግዚኡ ብምዕዋት ሓዲሽ ናይ ውልቁ ክብሪ ኣመዝጊቡ። ካብ ፈለማ ብናህሪ ዝጀመረ ቅድድም፡ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ብጉጅለታት ክመቓቐልልን ፍልልያት ክስፍሕን ክጸብብን ተራእይሉ ። ኣባል ኣመሪካዊት ክለብ ኢኤፍ ኢድኬሽን ኢዚ ፖስት መርሃዊ ቅዱስ ከኣ ንልዕሊ 100 ኪ.ሜ ንቀዳመይቲ ጉጅለ መሪሑ ብምኻድ’ዩ ንፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ናትናኤል ተስፋጼን ኣኸቲሉ ነቲ ውድድር ተዓዊቱሉ። 111.1 ኪ.ሜ ኣብ ዝሸፈነ ናይ ዓበይትን ትሕቲ 23 ዓመትን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ቅድድም ከኣ ፡ኣባል ጋንታ ዞባ ደቡብ ሞናሊዛ ኣርኣያ ንመወዳድርታ ሰፊሕ ጋግ ብምንጻፍ ድርብ ዘውዲ ቻምፕዮን ደፊኣ።ቅሳነት ወልደሩፋአልን ኣድያም ዳዊትን ከኣ 2ይን 3ይን ብምዃን ውድድረን ዛዚመን።ተመሳሳሊ ርሕቐት ኣብ ዝሸፈነ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ ንያት ርእሶም ንሚልኪያስ ቅዱስን ሳምሶን ሃብተን ኣኸቲሉ ሻምፕዮን ክኸውን ከሎ፡መትከል ገብረገርግሽ ኣብ ጁኒየር ደቂ ተባዕትዮ፡ ሮምና ጉዑሽ ከኣ ኣብ ናይ ጁንየር ደቂ ኣንስትዮ ቻምፕዮን ኮይኖም። ድሕሪ’ቲ ዓወት መርሃዊ ቅዱስ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብ ጂሮ ኢጣልያን ኣብ ፈረንሳን ኣድካሚ ውድድራት ድሕሪ ምክያድ ብዘይ ዕረፍቲ ኣብ ሻምፕዮን ኤርትራ 2022 ተወዳዲረ ንክስዕር ጽልዋ ኣይገበረለይን ኢሉ። ካብ ከባቢ ሓሙሻይ ዙር ውድድር ምስ ናትናኤል ተስፋጼንን ናትናኤል ብርሃነን ብምዃን ዝወሰድዎ ናይ ምምቕ ፈተነን ን110 ኪ.ሜ ንበይኑ መሪሑ ናይ ምኻድ ውሳነን ከቢድ ስጉምቲ ከምዝኾነ ዝሓበረ መርሃዊ ቅዱስ ፡ በቲ ናይ ምጽዋር ዓቅሙ መዚኑ ዝወሰዶ ውሳነ ክዕውት ከምዝሓገዞ ገሊጹ፡፡አቲ ዝረከቦ ዓወት ንዕዑን ንጋንትኡን ዓቢ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ዝገለጸ መርሃዊ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ነዛ ፍልይቲ ናይ ሻምፕዮን ማልያ ወድዩ ፈልማይ ውድድሩ ከምዘካይድ’ዩ ተዛሪቡ። ነቲ ውድድር ተዳልያትሉ ከምዝኣተወት ዝገለጸት ፡ናይ ዓበይትን ናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ዕውቲ ጓል 19 ዓመት ሞናሊዛ ኣርኣያ ብወገና፡እቲ ካብ ፈለማ ዝወሰደቶ ናይ ምምሏቕ ፈተነ ንሓያላትን ምኩራትን ተቐዳደምቲ በሊጻ ክትዕወት ከምዝኸኣለት ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪባ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ናይ ጁንየር ደቂ ኣንስትዮ ናይ ክሮኖ ሜተርን(ናይ ጊዜን) ናይ ጽርግያን ውድድር ብምዕዋት ሻምፕዮን ከምዝኾነት ጠቒሳ፡ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ናይ ዓበይቲ በዅሪ ሱታፌኣ ድርብ ዓወት ምምዝጋባ ኣብ ቀጻሊ ጉዕዞኣ ዓቢ ዕድል ከምኸፍተላ ዘለዋ ተስፋ ገሊጻ። ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ19 ፡ንሰለስተ ዓመታት ቅድድም ተሓሪምዎ ዝጸንሐ ጎደናታት ኣስመራ ፡ኣብ ዓበይቲ ውድድራት ንውሩያትን ንጽቡቕ ዝና ንዝነበሮምን ወጻእተኛታት ተቐዳደምቲ ብምስዓር ሓዲሽ ታሪኽ ዘመዝገበ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ቢኒያም ግርማይን ካልኦት ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ ንምዕዛብን ምስ ናይ ውሽጢ ሃገር ተቐዳደምቲ ዝገብርዎ ቅልስ ንምርኣይን ፡ኣፍቀርቲ ብሽክለታ ከተማ ኣስመራን ከባቢኣን ፡ኣንጊሆም ናብ ጎደናታት ኣስመራ ብምውጻእ፡ተቐዳደምቲ ብኣውታን ፋጻን ሞራል ብምሃብ ከተባብዕዎምን ሞራል ክህብዎምን ‘ኳ እንተወዓሉ ፡ሻምፕዮን ኤርትራ 2022 ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ተወዳዳርነት ኣይተራእየሉን ክብሉ ተዓዘብቲ ርእይቶኦም ይህቡ ኣለው ።


ሱዳን: ኢትዮጵያ ን7 ዜጋታታ ቐቲላ ክትብል ድሕሪ ምክሳስ ንኣምባሳደራ ስሒባ

ሱዳን: ኢትዮጵያ ሸውዓተ ወታሃደራትን ሓደ ሰላማዊ ሰብን ቀቲላ ክትብል ከሲሳ። ሱዳን ወታሃደራት ኢትዮጵያ ንዝሓዙዎም ወታሃደራትን ሓደ ሰላማዊ ሰብን ቀቲሎም ክትብል ብምኽሳስ "ናይ ፈረሓት’’ ኢላ ንዝፀውዐቶ ተግባር ግብረ መልስ ከምትህብ ሓቢራ። ሱዳን ብሰንኪ እዚ ሎሚ ሰኑይ ኣምባሳደራ ካብ ኣዲስ ኣበባ ፀዊዓ ኣላ። ኣብ ቀረባ ዓመታት ብሰንኪ ኣብ ዶብ ክልቲአን ሃገራት ዝርከብ ኣል-ፋሻካ ዝተባህለ ቦታ ሕርሻ ወጥሪ እናወሰኽ መፂኡ እዩ። ወታሃደራዊ ሓይልታት ሱዳን ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ "ንኩሎም ሕጊ ኵናትን ልምድታትን ዓለምለኸ ሰብኣዊ ሕግታትን ዝፃረር ተግባር’’ ብምባል ወታሃደራት ኢትዮጵያ ንዝሓዙዎም ሸውዓተ ወታሃደራት ሱዳንን ሓደ ዜጋን ረሺኖምዎ ኢሉ። እቲ መግለጺ ወሲኹ "ነዚ ናይ ፈርሓት ባህሪ ኣይንሓልፎን፤ ግብረ መልሲ ክንህበሉ ኢና’’ ክብል ኣብ መግለፂኡ ሓቢሩ። ሽሙ ክገልፀሉ ዘይደለየ ወታሃደራዊ በዓል ስልጣን ሱዳን እቶም ወታሃደራት ካብ ናብ ኣል-ፋሻካ ዝቐረበ ከባቢ ተታሒዞም ተወሲዶም ክብል ንናይ ፈረንሳይ ኣገልግሎት ዜና ኤኤፍፒ ገሊፁ ኣሎ። ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ 22 ሰነ 2022ምስ ሱዳን ኣብ ዘራኽብ ሓባራዊ ዶብ ዝተፈፀመ ዘሕዝን ኣጋጣሚ ከምዝፈለጠ ብምሕባር እቲ ኣጋጣሚ ስሩዕ ሰራዊት ሱዳንን ብ’ኣሸባሪ ህወሓትን’ ዝሕገዙ ባእታታትን ናብ ውሽጢ ግዝኣት ኢትዮጵያ ጥሒሶም ድሕሪ ምእታዎም እዩ ተፈጢሩ ይብል ። ነዚ ኣብ ልዕሊ ህወሓት ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝቐረበ ክሲ ካብ ህወሓት ዝተውሃበ መልሲ የለን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ወታሃደራት ሱዳንን ናይቲ ከባቢ ሚሊሻንን ብዝተፈጥረ ቶኽሲ ብዝጠፍአ ህይወት ከምዝጥዓስ ብምግላፅ ኣብ ቀረባ ምርመራ ክካይድ እዩ ይብል። መግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ግዝኣት ኢትዮጵያ ዝኣተው ወታሃደራት ሱዳን ኮይኖም እናሃለው ብወታሃደራዊ ሓይሊ ሱዳን ዝወፀ መግለፂ ምኽኑይ ስለዘይኮነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘየማትእ ይነፅጎ ይብል።እቲ መግለፂ ወሲኹመንግስቲ ሱዳን ነቲ ወጥሪ ካብ ዘጎሃህር ስጉምቲ ክቑጠብ ተስፋ ይገብር ይብል።


መሰኻኽር ዓይኒ ኣብ ቶለ ንዘጋጠመ መጥቓዕቲ 'ደም ምፍሳስ'ዩ' ክብሉ ይሕብሩ

መብዛሕቲኦም ተወላዶ ኣምሓራ ዝኾኑ ኣማኢት ሰባት ኣብዚ ወርሒ`ዚ ኣብ ክልል ኦሮምያ ከምዝተቐትሉ መሰኻኽር ይገልጹ`ለዉ። ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ማሕበር ተወላዶ ኣምሓሩ ንኣሾሸይትድ ፕረስ ከም ዝሓበሮ እንተኾይኑ፡ እቶም ኣብ ጦለ ዝተባህለት ቁሸት ዝተቐትሉ ልዕሊ 500`ዮም። ብኸቢድ ዝዓጠቑ ሰባት ንሓንቲ ንእሽቶ ዓዲ ድሕሪ ምኽባብ ብኣድራጋ ጠያይት ሰባት ክርሽኑ ምጅማሮም ካብቲ መጥቃዕቲ ዘምለጡ ይገልጹ። ኑር ሑሴን ኣብዲ ክዛረብ ከሎ፡ እቶም ዕጡቓት መጀመርያ ከምዘይትንክፉና ነጊሮምና፡ ናብ ሓደ ምስ ኣከቡና ግን ብዘይምሕረት ምርሻን ጀሚሮም ይብል። ኑር ሑሴን ካብቲ ምሕረት ኣልቦ ዝኾነ ጭፍጨፋ ናብ ናሕሲ ገዛ ብምድያብ ከምዘለጠ ይገልጽ። እቲ ቕትለት ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝተራእየ ዝኸፍአ ጃምላዊ ቕትለት ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ። ዝሓለፈ ሰነ 18,2022 ኣብ ጦለ ትብሃል ቁሸት ኦሮምያ ዝተራእየ ቅትለት ኣብታ ካብ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ህዝቢ ካልአይቲ ዝኾነት ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ዳሕራዋይ ዓሌታዊ ጎንጺ`ዩ ። ዝተፈላለዩ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንኣሾሸይትድ ፕረስ ከምዝሓበርዎ፡ኣብኡ ዝወደቐ ሬሳታት ገሊኡ ዛጊት ኣይተላዕለን። ገሊኡ ድማ ኣብ ጃምላዊ መቓብር ክቕበር ተገይሩ`ሎ። መሓመድ ከማል ዝተባህለ ካልእ ምስክር 430 ሰባት ክቕበሩ ከምዝረኣየ ይምስክር። “ሕጻናትን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ተቐቲሎም” ይብል ። ገሊኦም ኣብ ዝተሓብእሉ መስጊድ ከይተረፈ ተቐቲሎም ክብል የስዕብ። ማሕበር ተወላዶ ኣምሓሩ ኣመሪካ ድማ እቲ ቁጽሪ ግዳያት 503`ዩ ይብል። ነበርትን ሰበ-ስልጣን ኦሮሚያን፡ ነቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መዝገብ ግብረ ሽበራ ዝኣተወ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ`ዮም ተሓታቲ ዝገብሩ። ወሃቢ ቓል`ቲ ዕጡቕ ጉጅለ ብወገኑ ንዕኡ ብምንጻግ፡ ሰራዊት ፈደራልን ምልሻታት`ቲ ክልል`ዮም ደገፍቲ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኢኹም ኢሎም ኣጥቂዖሞም ይብል። ኢትዮጵያውያን ግን ፈደራል መንግስቲ ስለምንታይ ካብ ከምዚ ዝበለ ዓሌታዊ ቕትለት ከድሕኖም ዘይክኣለ ክብሉ ምሕታቶም ቀጺሎም ኣለዉ። ህቡብ ኢትዮጵያዊ ደራፋይ ቴዲ ኣፍሮ ኣብ ኣብዚ ሰሙን`ዚ ክልተ ደርፊ ኣውጺኡ`ሎ፡፡ ብዛዕባ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ዝተራእየ ቅልውላው ብምጉላሕ ንደርፍታቱ ነቶም ህይወቶም ዝሰኣኑ ኣወፍዩ`ሎ። ካብ ግጥምታቱ ሓደ “ ኣብ ቅድመይ ክንዲ ጎቦ ዝኸውን ሞት እናሃለወ ስቕታ ተመራጺ ኣይኮነን" ይብል። ዝሓለፈ ዓርቢ ኣሸሓት ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ጎንደር ነቲ ዝተፈጸመ ቕትለት ብምኹናን፡ ሰልፊ ወጺኦም:ፍትሒ ጠሊቦም ኔሮም። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ሓይልታት ጸጥታ ኣንጻር`ቶም ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ዝተባህሉ ዕጡቓት ወተሃደራዊ ስጉምቲ ይወስዱ ምህልዎም ኣፍሊጡ`ሎ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ግን ይጠራጠሩ፡ ምኽንያቱ ቅድሚ ሎሚ`ውን ዕንክሊል ጎንጺ ስለዝርኣዩ። ፕረዚደንት ክልል ኦሮምያ ሺመልስ ኣብዲሳ ዝሓለፈ ሓሙስ ክዛረብ ከሎ፡ ኣብ ነብስወከፍ ቦታ ሓለዋ ጸጥታ ምቕማጥ ኣጸጋሚ`ዩ እንተኾነ ግን እዚ ዝውሰድ ዘሎ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ፡ ነቶም ዕጡቓት “ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንኸይንቀሳቐሱ ከልምሶም`ዩ” ኢሉ። ብብዝሒ ህዝቢ ካልኣይ ደረጃ ዝሕዙ ተወላዶ ኣምሓራ ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብቲ ውሕዳን ኮይኖም ዝነብርሉ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ኦሮሚያን ብብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ተቐቲሎም`ዮም። ተሓላቒ ኮሚኒቲ ተወላዶ ኣምሓራ ሙሉቀን ተስፋው “ካብ ክልሎም ወጻኢ ዝነብሩ ተወላዶ ኣምሓራ ጸጥትኦም ዝሕሉ ፖለቲካዊ ኮነ ሕጋዊ ውክልና የብሎምን” ይብል። ብሰበ-ስልጣን ክልል ኦሮምያ ከይተረፈ ኣብ ክልሎም ኣምሓርኛ ዝዛረቡ ሰባት ንምጉዳል ከምዝደልዩ ይዝረብ`ዩ ክብል የስዕብ። በለጠ ሞላ ዝተባህለ መራሒ ሓደ ተቓዋሚ ፓርቲ ድማ፡ ኣብ ገዛኢ ፓርቲ ኦሮምያ ምስ ሰራዊት ሓርነት ኦሮምያ ዝደናገጹ ኣባላት ኣለዉ ክብል ይከስስ። ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ሚሸል ባቸለት፡ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ነቲ ቅትለት ብዝቐልጠፈን ዘይሻራውን ምጽራይ ክገብርሉ ጸዊዓ`ላ። ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ `ውን፡ ኢትዮጵያውያን ጎንጺ ክነጽጉን ሰላም ክደልዩን ጸዊዑ`ሎ። ኢትዮጵያ ብዘይካ'ቲ ብቕልጡፍ ዝዓቢ ዝነበረ ቁጠባኣ ዘሰናኸለ ኩናት ክልል ትግራይ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባብታት ዝርኣይ ዓሌታዊ ግጭታት`ውን የሳቕያ`ሎ። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ግን፡ ሕጂ`ውን ዝበለጹ መዓልታት ኣብ ቅድሚኡ ከምዘለዉ`ዩ ዝገልጽ። ንሱ ኣብዚ ወርሒ`ዚ ንፓርላማ ሃገሩ ክዛረብ ከሎ “ ኢትዮጵያ ኣብ ጎደና ብልጽግና ከምዘላ ዘጠራጥር ኣይኮነን” ኢሉ። ካብቲ ናይዚ ወርሒ`ዚ መጥቃዕቲ ዝደሓኑ ኢትዮጵያውያን ግን መልሲ ይጽበዩ`ለዉ። ነባሪ ቁሸት ጦለ ኑር ሑሴን፡ "ብኣምላኽ ነዚ ግዜ ክንሓልፎ ተስፋ ንገብር፡ ግን ንዘለኣለም ምሳና ከይነብር የፍርሕ`ዩ" ይብል።


ኣብ ቶለ ዘጋጠመ መጥቓዕቲ ህጻናት ግዳያት ከምዝርከብዎም ነበርቲን ዝተፈላለዩ አካላትን ገሊጾም

ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ግምቢ ጣቢያ ቶሌ ቅድሚ 10 መዓልታት ብዝተፈፀመ ዘስካሕክሕ መጥቓዕቲ ካብ ዝተቐትሉ ሰላማዊያን ሰባት ህፃናት ከምዝርከቡዎም መሰኻኽር ዓይኒ ዝኾኑ ነበርቲ፣ስድራቤት ግዳያትን መራሕቲ ሃይማኖትን ሓቢሮም። ነበርቲ ወለዶም ካብ ዝሰኣኑ ህፃናት ናይ 10 መዓልቲ ህፃን ይርከቡዎም ይብሉ።ሓደ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደልዩ ወሃቢ ርእይቶ ወለዶም ብሞት ዝሰኣኑን ኣበይ ከምዘለው ዘይፍለጥን ዝተበተኑ ብዝሒ ቆልዑ ብኣማኢት ከምዝግመቱ ሓቢሮም። ኩሎም ህፃናት ህፁፅ ረድኤት መግቢ ከምዝድልዮም ብምግላፅ ንትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ጻውዒቶም ኣቕሪቦም። እዚ ከምዚ ኢሉ ኣናሃለወ ኣብ ዝተፈላለዩ ዩኒቨርስታት እታ ሃገር ዝርከቡ ተማሃሮ ተወለድቲ ብሄረ ኣምሓራ ነቲ መጥቓዕቲ ኮኒኖም ።


ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ኢትዮጵያዊያን ሕጂ'ውን ኣብ መንቀራቕሮ ከምዘለው ይሕብሩ

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር ዝርከቡ ተመዛበልቲ ውሽጢ ዓዲ ብሰንኪ ሕፅረት መግብን መፅለልን ንዝተዓቁ፟ቡሎም ሓደ ሓደ መዓስከራት ሓዲጎም ይወፁ ኣለዉ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ሰዓት ናብ መንበሪኦም ንምምላስ ዝሓሸ ኣማራፂ ንምዃኑ ዝተረጋገፀ ነገር የለን ክብል የጠንቅ፟ቕ። ከምኡ'ውን ንተወሳኺ ዓለምለኸ ሓገዝ ፃውዒት የቕርብ። ብመሰረት ሓበሬታ ሰበስልጣን ክልል ዓፋር እዚ አብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዱብቲ ዝርከብ ከባቢ 30 ሽሕ ዝኾኑ ተመዛበልቲ ውሽጢ ዓዲ ሒዙ ዝርከብ መዕቆቢ መብዛሕትኦም ነቲ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት ትግራይን ሰራዊት ፌደራልን ተሓባበርቶምን ዝተኻየደ ውግእ ምኽንያት መንበሪኦም ሓዲጎም ክወፁ ዝተገደዱ ክኾኑ ከለዉ ገሊኦም ድማ ብሰንኪ እቲ ንሚልዮናት ከብትታቶም ዝቀ፟ተለን ብሚልዮን ዝቁፀሩ ኢትዮጵያውያን ንሓደጋ ዘቓልዐን ደርቂ ሃዲሞም ዝወጹ'ዮም።


ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረት መግቢ ንምግጣም ጻውዒት ኣቕሪቡ

13 ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሕልፊ ኣብ ክልላት ዓፋር፣ ኣምሓራን ትግራይን ተጸበይቲ ረድኤት ኮይኖም ከምዘለው ዝሓበረ ፕሮግራም መግቢ ዓለም፣ ኣብ’ዘን ዝቅጽላ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝጥቀመሉ 470 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ንክልገስ ተማሕጺኑ። ብዝሒ እቶም ኣብ ሓደጋ ከቢድ ሕጽረት መግቢ ወዲቆም ዘለው ሰባት ብ90 ሚእታዊት ከምዝናሃረን፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኣብ ሓደጋ ወዲቆም ዘለው ህዝቢ ናብ 89 ሚልዮን ክብ ከምዝበለ እቲ ዜና ይገልጽ። ዳይረክተር ጨንፈር ቀርኒ ኣፍሪቃ ሚካኤል ዳንፈርድ "ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ሰሜን ቅድሚ 19 ኣዋርሕ ዝተወለዐ ውግእ፣ 13 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ክልላት ዓፋር፣ ኣምሓራን ትግራይን ተጸበይቲ ሓገዝ ከምዝኾኑ" ይሕብር። እዚ ትካል ሕ/ሃ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝቅጽሉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ን11 ሚልዮን ህዝቢ ክቅልብ ወጢኑ ኣሎ። ንምዕዋት’ዚ መደብ’ዚ ድማ 470 ሚልዮን ዶላር ከምዘድልዮ ኣፍሊጡ ኣሎ።


አባላት ፓርላማ ዝሓዘት ጉጅለ ናብቲ ቅትለት ዝተፈጸመሉ ከባቢ ወለጋ ተላኢኻ

ኣፈጉባኤ ፓርላማ ኢትዮጵያ ታገሰ ጫፎ፡ ሓንቲ ኣባላት ፓርላማ ዝሓዘት ጉጅለ ናብቲ ለንቅነ ቅትለት ዝተፈጸመሉ ከባብታት ምዕራብ ወለጋን ጋምቤላን ከምዝለኣኸ ኣፍሊጡ። መንግስቲ እቲ ቕትለት ብዕጡቓት ሸኔ ተፈጺሙ ይብል ። እቶም ዕጡቓት ድማ ነዚ ብምንጻግን ብናጻ ወገን ክጻረ ይጽውዑ። ብመሰረት ሓበሬታ ስበ-ስልጣን ምዕራብ ወለጋ እቲ ኣፈጉባኤ ብተወሳኺ፡ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ`ውን ነቲ ፍጻመ ክምርምሮን ናብ ፓርላማ ጸብጻብ ከቕርብን ሓቲቱ`ሎ።


ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ ሻምፕዮን ክሮኖሜትር ኤርትራ 2022 ኮይኑ

ሎሚ 24 ሰነ 2022 ኣብ መስመር ጸጸራት-ጻዕዳክርስትያን ብዝተካየደ ናይ ውልቂ ናይ ክሮኖ-ሜተር(ናይ ግዜ) ውድድር ኣብ ዝፈለመ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ 2022፡ ቢንያም ግርማይ ፡ናይ ዓበይትን ናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ዘውዲ ቻምፕዮን ደፊኡ። 18 ኪ.ሜ ኣብ ዝሸፈነ ናይ ዓበይትን ትሕቲ 23 ዓመት ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ቅድድም ከኣ ፡ኣባል ጋንታ ደንደን ዳናይት ፍጹም ድርብ ዓወት ኣመዝጊባ። በብደረጃ ዕድመኦም ዘውዲ ቻምፕዮን ክሮኖ-ሜተር ዝደፍኡ ዕዉታት፡ ዋንጫ፡ወርቂ መዳልያን ገንዘብን ፡ከምኡ’ውን ንሓደ ዓመት ኣብ ዝባኖም ወድዮም ዝወዳደሩላ ባንዴራ ኤርትራ ዘለዋ ጻዕዳ ናይ ቻምፕዮን ማልያ ተሸሊሞም። እቲ ብተቐዳደምትን ኣፍቀርትን ብሽክለታ ዓቢ ቦታ ዝወሃቦ 170 ኪ.ሜ ዝሽፍን ናይ ጽርግያ ውድድር ፡ሰንበት 26 ሰነ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ክካየድ’ዩ።ኣብ’ዚ ውድድር ከኣ ኣብ መንጎ ፕሮፌሽናላትን ናይ ውሽጢ ሃገር ተቐዳደምትን ናይ “መን ተዓወተ" ዓቢ ህልኽን ተወዳዳርነት ክረኣየሉ ኣቐዲሙ ተስፋ ተነቢሩሉ’ሎ።


ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ሚልሻታት ሱዳን 30 ንግዳዊ ሓረስቶት ካብ ቦትኦም ኣመዛቢሉ ክብል ይከስስ

ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ፡ ሚልሻታት ሱዳን ብውሕዱ ን30 ዝኾኑ ንግዳዊ ሓረስቶት ካብ ቦትኦም ኣመዛቢሎም ክብል ከሲሱ። ኣመሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ቢሰት ወርቀ እቶም ሚልሻ ሱዳን ናብ ከባብታት መተማ ሰጊሮም ንሰላማዊያን ሰባት ኣጥቂዖም ክብል ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሩ። ከምኡ`ውን ከም ህወሓትን ዕጡቓት ጉሙዝን ዝበሉ ምስቶም ሚልሻታት ሱዳን ይተሓባበሩ`ዮም ኢሉ። ካብቶም ዕጡቓት ግን ዛጊት ዝተሰምዐ ነገር የለን። ብዛዕባ`ዚ ብድምጺ ኣመሪካ ዝተሓተተ ወሃቢ ቓል-ሰራዊት ሱዳን ኮ/ል ናቢል ዓብደላ፡ መሓውራት ዜና ነቲ ነገራት ልዕሊ ዓቐን ከም ዝነፍሖ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሰራዊት ሱዳን ንቡር ሓለዋ ዶብ የካይድ`ዩ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ኸኣ ምስ ኣባላት ሚልሻ ኢትዮጵያ ይጋጮ`ዩ ኢሉ። ኢትዮጵያን ሱዳንን ንዓመታት ኣብቲ ኣል-ፋሻጋ ዝብሃል ልሙዕ መሬት ክሰሓሓባ ጸኒሐን`የን።


ኣብ ከባቢ ራያ ቆቦ ኣብ መንጎ ሓይልታት ህወሓትን ጸጥታ'ቲ ከባቢን ዂናት ምክያዱ ሰበ-ስልጣን'ቲ ከባቢ ይሕብሩ

ኣብ ከባቢ ራያ ቆቦ ኣብ መንጎ ሓይልታት ህውሓትን ፋኖ ተባሂሎም ዝፍለጡ ጸጥታ`ቲ ከባብን ኣብዚ ሰሙን`ዚ ዂናት ከምዝቐነየ ሰበ-ስልጣን'ቲ ከባቢ ገሊጾም። ንገለ ከባብታት ሓይልታት ህወሓት ከምዝተቖጻጸሩ ካብኡ ተፈናቒልና ዝበሉ ነበርቲ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም ኣለዉ። ወሃቢ-ቓል'ቲ ወረዳ ጥላሁን ሉሌ፡ እቲ ዂናት ኣብ ማህጉዋ:ኣረንገቦ: ጃሮታ ዝተባህሉ ከባብታት ከም ዝነበረ ድሕሪ ምግላጽ ሓይልታት ህወሓት ተጻባኢ ዝኾነ ስጉምትታት ቀጺሎም ኣለዉ ክብል ከሲሱ። ብዛዕባ`ዚ ካብቶም ንክልል ትግራይ ዘመሓድሩ ዘለዉ ሰበ-ስልጣን ርእይቶ ምርካብ ኣይተኻእለን። ቅድሚ ሎሚ ግን ንሰላም ድልዋት ምዃኖም ክገልጹ ምጽንሖም ይፍለጥ።


ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኤርትራዊያን ስደተኛታት የጋጥሞም ኣሎ ዝበሎ ጸገማት ገሊጹ

ስደተኛታት ኤርትራ ዝተፈላለዩ ፀገማት ይበፅሑዎም ከምዘለው ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡ ብፍላይ እቶም ካብ ኣርባዕተ መዓስከራት ክልል ትግራይ ተመዛቢሎም ናብ ኣዲሰ ኣበባ ዝኣተው ስደተኛታት ሰብኣዊ ሓገዛት ስለ ዘይረኽቡ ኣብ ከቢድ ፀገም ከምዘለው እቲ ኮሚሽን ገሊፁ ኣሎ፡፡ ብኻልእ ወገን ኸኣ ብሰንኪ ህፁፅ ኣዋጅ ኢትዮጵያ ተቋሪፁ ዝነበረ ኣገልግሎት ዳግም ምጅማሩ ናይ ኢትዮጵያ ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽንን ርክብ ወፃእን ኣገልግሎት ስደተኛታትን ካብ ስደት ተመለስትን በአካል ንጉሰ ገሊፆም ኣለው፡፡


ኮሚሽነር ሰ/መሰላት ሕ/ሃ ኣብ ወለጋ ዝተኻየደ ቅትለት ክጻረ ጸውዔን

ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሚቸል ባችለት መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ኣብ ልዕሊ ኣማኢት ሰባት ዝተፈጸመ ቅትለት፣ ብህጹጽ፣ ብናጻን ሙሉእን ኣገባብ ንከጻርዮ ጸዊዔን። ብመሰረት ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ዝረኸቦ ሓበሬታ "ናብ ተወላዶ ኣምሓራ ዝነብሩላ ገጠር ቶሌ ዝኣተው ዕጡቃት፣ ንዝረኸብዎ ሰብ ብኣልማማ ድሕሪ ምትኳሶም፣ ኣማኢት ከምዝተቀትሉን፣ ኣስታት 2000 ድማ ካብ’ቲ ከባቢ ከምዝሃደሙን" ጠቂሱ። ብዘይካ'ዚ፣ እቶም ዕጡቃት፣ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ሰዓታት ንብርክት ዝበሉ ኣባይቲ ኣንዲዶም። ከምኡ'ውን ንብዝሖም ዘይተፈልጡ ሰባት ጨውዮም ናብ ዘይተፈልጠ ስፍራ ወሲዶሞም። ሚሸል ባችለት ኣብ መግለጺኤን "መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ግዳያትን ስድራ ቤቶምን፣ እንታይ ከምዝተፈጸመ ነቲ ሓቂ ክፈልጡ፣ ፍትሒ ክረኽቡን ገበነኛታት ንክሕተቱን" ክሰርሕ ጸዊዔን። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ውጥረት ንሂሩ፣ ግጭታት ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ይውላዕ አሎ። ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ኣብ መግለጺኡ "መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንናይ ሰባት ናይ ምንባር መሰሎም ከረጋግጸሎምን ንክሕልዎምን" ተማሕጺኑ።


ኢንዳስትሪ ዓለባ ሃዋሳ ብሰንኪ ምውጻእ ኢትዮጵያ ካብ ኣጎዋ 3,000 ሰራሕተኛታት ከምዘሰናብት ኣፍሊጡ

ኢትዮጵያ ብ“ስምምዕ ንዕብየትን ዕድላትን ኣፍሪቃ” (ኣጎዋ) ዝፍለጥ ካብ ብኣመሪካ ዝልገስ ካብ ቀረጽ ናጻ ዝኾነ ዕዳጋ ብምውጽኣ ኣብ ሃዋሳ ወፊሩ ዝጸንሐ ኢንዱስትሪ ዓለባ ‘ቤስት ኢንተርናሽናል’ ንልዕሊ 3000 ሰራሕተኛታቱ ከምዘሰናብት ኣፍሊጡ። ካብ መንጎ’ቶም ዝሰናበቱ ሰራሕተኛታት ገሊኦም ክዛረቡ ከለው "እቲ ኩባንያ፣ ካብ ሕጊ ወጻኢ፣ ካሕሳ ከይከፈሎም ኣሰናቢቱና" ኢሎም ቅሬተኦም ገሊጾም። ኮንፈደረሽን ማሕበር ሰራሕተኛታት ብወገኑ "እቶም ሰራሕተኛታት፣ መሰሎምን ረብሐኦምን ንክረጋገጸሎም ይላዘብ ከምዘሎ" ጠቂሱ ኣሎ።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕጽረት ነዳዲ ክልል ትግራይ 'ጽውጽዋይ/ፈጠራ'ዩ ይብል

መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ክልል ትግራይ ኣሎ ዝበሃል ሕጽረት ነዳዲ ይነጽግ። ኣብዚ ሰሙን ሓደ በዓል ስልጣን ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ክልል ትግራይ ዑደት ብምፍፃም ሕፅረት ነዳዲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ሰብኣዊ ረድኤት ከይቐርብ ይገብር ኣሎ ኢሎም።ንድምጺ ኣመሪካ መልሲ ዝሃበት ወሃቢት ቃል ቀዳማይ ሚንስትር ግን ኣብ ትግራይ ሕፅረት ነዳዲ ኣሎ ዝብሃል 'ጽውጽዋይ/ፈጠራ'ዩ ኢላቶ ኣላ። ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ኮሚሽነር ኣተሓሕዛ ቅልውላው ጀነዝ ለናርቺች ተወላዶ ትግራይ ብሰንኪ ዝቐፀለ ዕፅዋ ዝኣክል ተሳቒዮም እዮም ኢሎም። ንሶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ መግቢ ሒዘን ናብ ከተማ መቐለ ዝኣተዋ ናይ ፅዕነት መካይን ንህዝቢ ትግራይ መሰረታዊ ሰብኣዊ ድልየት ክሽፍን ናብ ዝኽእል ደረጃ በፂሑ ኣሎ ኢሎም። ይኹን እምበር ፃዕርታት ረድኤት ንምምላእ ሰራሕተኛታት ረድኤት እቲ ሓገዝ ናብ ዘድልዮም ሰባት ንምቕራብ ነዳዲ የድሊ እዩ ኢሎም። "ብፍላይ ኣብ ቀረብ ነዳዲ ዝተነብረ እገዳታት ክልዓል ኣለዎ።ተወሳኺ ነዳዲ የድሊ እዩ ምኽኒያቱ ብዘይካ ነዳዲ ዋላ እውን ኣብ መቐለ ዝኣተወ መግቢ ብዝለዓለ ደረጃ ኣድላዩ ናብ ዝኾነሉ ገጠር ከባቢታት ምብፃሕ ኣይክእልን።ስለዝኾነ ኣብ ከተማ ሰብኣዊ ረድኤት ኣብ መኽዘናት መሊኡ ኣብ ገጠር ዘለው ሰባት ግን ሕጂ እውን ጠምዮም ዘለውሉ ኩነታት እዩ ዘሎ።" ብሰንኪ ኣብ መንጎ ፌደራል መንግስቲን ሓይልታት ትግራይን ኣብ ሕዳር 2020 ዝጀመረ ግጭት ኣሽሓት ሰባት ኣብ ጫፍ ዓፀቦ ሚሊዮናት ድማ ተፀበይቲ ረድኤት መግቢ ክኾኑ ገይሩዎም። ጀነዝ መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ቀረባት መሰረታዊ ኣገልግሎታት ከይባጻሕ ዝዕንቕፍ ዝገብር ዘሎ ፋይናንሳዊ እገዳታት ከልዕል ፀዊዖም።ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ረድኤትን ሰራሕተኛታት ሆስፒታልን ንሓደ ዓመት ደመወዞም ከምዘይተኸፈሉ ወሲኾም ገሊፆም። "ምዕፃው ኣገልግሎታት ሓይሊ መብራህቲ፣ባንኪ ወታሃደራዊ ኣድላይነቱ ኣይተርኣየንን ዘሎ።ብተፃራሪ እዞም ኣገልግሎታት እዚኦም ብዘይምድንጓይ ናብቲ ዝነበሩዎ ክምለሱ ከምዘለዎ እዩ እምነትና።ምኽኒያቱ ብቐዳምነት ንረብሓ ሰላማዊያን ሰባት ክሕለው ኣብ ግምት ዝኣትው እዮም።እዞም ኣገልግሎታት እተዘይሃሊዮም ኣብቲ ክልል ንሰብኣዊ ኩነታት ዘጋድዱ እዮም።" ይኹን እምበር ፌደራል መንግስቲ ብፍላይ ነዳዲ ተኸልኪሉ እዩ ንዝብል ይነፅጎ።ወሃቢት ቃል ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ቢልለኔ ስዩም እቲ ዘሎ መረዳእታ ዝሕብሮ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራሕ ልዕሊ 167,000 ሊትሮ ዝፀዓና ሰለስተ መካይን መቐለ ምእታወን ሓቢራ። ንሳ ብምውሳኽ ካብ ወርሒ ሚያዚያ ጀሚሩ ብድምር ልዕሊ 920,000 ሊትሮ ነዳዲ ናብቲ ክልል ተላኢኹ ኣሎ ኢላ። "ስለዚ ሕፅረት ነዳዲ ኣሎ ዝብሃል ጽውጽዋይ/ፈጠራ ንካልእ ዙር ወታሃደራዊ ግጭት ንምድላው ወታሃደራቱ ናይ ምንቅስቓስ ዓቕሙ ንምሕያል ዝተሓብአ ኣጀንዳ ህወሓት እዩ።ስለዝኾነ ናይ ነዳዲ እገዳ ዝብሃል የለን።ከምዚ ዝበለ ኣብሃህላ እቲ ሓቂ ኣብ ግምት ብምእታው ብንፁር ክግምገም ኣለዎ።" ቤት ፅሕፈት ዝምድናታት ክልል ትግራይ ዝኣተወ መጠን ረድኤት ንድልየት እቲ ክልል ዘማልእ ኣይኮነን ክብል ኣብ ቲዊተሩ ብተደጋጋሚ ይገልፅ።ካብ ሚያዚያ ክሳብ ሰነ ኣብ ዘሎ እዋን ልዕሊ 770,000 ሊትሮ ነዳዲ ጥራሕ ከምዝተፈቐደ ይግለፅ። ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝለኣኹዎ ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ መንግስቲ ኣብይ ንሓቅታት የዛብዕ ኣሎ ክብሉ ከሲሶም።ኣብ ትግራይ ዘየድሊ ናይ ፍተሻ ኖቕጣታት ብምጥያስ ወይ ካልኦት ዕንቅፋታት ብምፍጣር ብሕፅረት ነዳዲ ተበፃሕነት ሰብኣዊ ረድኤት ንምዕንቃፍ ዝተቐመጡ ማሕለኻታት እዮም ኢሎም።


መዓልቲ ሰማእታት ክልል ትግራይ ተዘኺሩ ውዒሉ'ሎ

ሎሚ ሰነ 22,2022 መበል 34 መዓልቲ ሰማእታት ክልል ትግራይ ተዘኺሩ ውዒሉ'ሎ። እዚ መዓልቲ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ 47 ዓመታት ንዝሓለፉ ሰማእታት ዝዘከረ'ዩ ኔሩ። ነቲ መዓልቲ ብዝምልከት ንምክትል ሓላፊ ክፍሊ ኮሚኒኬሽን ክልል ትግራይ ኣቶ ሓድሽ ካሳ ኣዘራሪብናዮም ኣለና።


ሕብረት ኣውሮጳ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንክልል ትግራይ ምስ ዓለም ከራኽባ ጸዊዑ

ሕብረት ኣውሮጳ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንክልል ትግራይ ምስ ዓለም ከራኽባ ኣለዎ ክብል ፀዊዑ።ንሓደ ዓመት ዝፀንሐ 'ከፊል ዕፅዋ' ኢሉ ዝፀውዖ ንሓደ ሚሊዮን ዝጠመዩ ሰባት ክዕንግል ዝኽእል መግቢ ብሕፅረት ነዳዲ ኣብ መኽዘናት ተቐሚጡ ኣሎ ኢሉ። ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ኮሚሽነር ኣተሓሕዛ ቅልውላው ጀነዝ ለናርቺች ትማሊ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ቁጽሪ ኣብ ቀረባ ረድኤት ፅዒነን ናብ ክልል ትግራይ ይኣትዋ ዘለዋ መካይን ምውሳኹ ኣወንታዊ ምዕባለ እንተኾነ እውን 115 ሚሊዮን ህዝብ ዘለዋ ኢትዮጵያ ምስ ሕብረት ኣውሮጳ ዝህልዋ ርክባት ናብ ንቡር ቅድሚ ምምላሱ ‘’ተወሳኺ ስራሕ ክስራሕ ኣለዎ’’ኢሎም። "ኣብ ኣገልግሎታት ባንኪ፣ሓይሊ መብራህቲን ቴሌኮምኒኬሽንን ዕፅዋ ዝቕፅለሉ ምኽኒያት ኣይርኣየንን" ዝበሉ ሌናርቺች ‘’ክፋል ዕፅዋ’’ ክልል ትግራይ ድሕሪ 19 ኣዋርሕ ረድኤት ዘድልዮ 5.2 ሚሊዮን ህዝቢ እናሃለወ ንፃዕርታት ሰብኣዊ ሓገዝ ዕንቅፋት ይፈጥር ኣሎ ኢሎም። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዳዲን ጥረ ገንዘብን ናብ ክልል ትግራይ ከይኣትው ዘንበሮ እገዳታት ከልዕል እቶም ኮሚሽነር ፀዊዖም። ን950,000 ህዝቢ ዝዕንግል መግቢ ስኣን ነዳዲ ኣብ መቐለ ተኸዚኑ ከምዝርከብ ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ወርሒ ገሊፁ እዩ። ሌናርቺች"መኽዘናት መሊኦም ብዝለዓለ ደረጃ ረድኤት ናብ ዘድልዮም ገጠራት ክንወስደሉ ዘይንኽእለሉ ኩነታት እዩ ዘሎ’’ኢሎም። ገንዘብ ካብ ባንኪ ከውፅኡ ስለዘይክእሉ ብዙሓት ሰባት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ረድኤት ከምዝውከሉ ሓቢሮም። ንሶም ወሲኾም "ክልቲኦም ወገናት ኣብ ቀረባ ናብ ፅምዶ ክኣትው ተኽእሎ ከምዘሎ እኣምን እየ፤እዚ ብህፁፅ ክኸውን ኣለዎ ድማ’’ ኢሎም። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብቲ ግጭት መግሃስቲ ሰብኣዊ ኣብ ዝነበረሉ ሕብረት ኣውሮጳ ንኢትዮጵያ ዝህቦ 17 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ በጀት ኣጊዱዎ እዩ።


ኣብ ምዕራብ ወለጋ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ሕጂ'ውን ንድሕነቶም ከምዝሰግኡ ገሊጾም

ኣብ ምዕራብ ወለጋ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ስዒቡ ዝተመዛበሉ ሰባት ሕጂ እውን ንድሕነቶም ከምዝሰግኡን ብመንግስቲ ዝውሰድ ስጉምቲ ዘዕግብ ከምዘይኮነን ገሊፆም። ሚንስትር ኣገልግሎት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ዶክተር ለገሰ ቱሉ ንድምፂ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቡዎ ርእይቶ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ጊንቢ ዝተፈፀመ ሓዊሱ ኣብዚ ቅኒያት ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት 'ኦነግ ሸኔ' ኢሎም ዝፀውዕዎን ንባዕሉ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ ኢሉ ዝፅውዕን ጉጅለ ምፍፃሙ ብምሕባር እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዝተፈፀመሉ ከባቢ ኣብ ልዕሊ እቶም ዕጡቓት ስጉምቲ ይውሰድ ኣሎ ኢሎም። ፈፃሚ ስራሕ ገዛኢ ፓርቲ ብልፅግና ኣብ ናይ ሎሚ ኣኼብኡ ኣብ እዋናዊ ጉዳይ ሃገራዊ ፀጥታን ይውሰድ ኣብ ዘሎ ሕጊ ናይ ምኽባር ኢሉ ዝፀውኦ ስጉምትን ተዛራሪቡ እቲ ስጉምቲ ሓይሉ ክቕፅል ኣንፈት ምቕማጡ ኣብ ገጽ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘስፈሮ መልእኽቲ ገሊፁ። ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞን ሎሚ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ እቲ መጥቓዕቲ ብገለልተኛን ተኣማኒን ኣካል ክምርመር ሓቲቶም። ብኻልእ ወገን ኣመሪካ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጊምቢ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ዝተፈፀመ ቅትለት ከምዘተሓሳሰባ ኣሜሪካ ፍሊጣ። ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ እቲ ቅትለት ብዓሙቕ ከምዝተሓሳሰቦ ሓቢሩ ኣሎ።ብዝወረደ ዘስካሕክሕ ተግባር ምሕዛኑ ብምግላፅ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ተሓታትነት ክረጋገፅ ኣተሓሳሲቡ ኣሎ።


መንግስቲ ክልል ትግራይ ንሰላም ቅሩብ ከምዝኾነ ወሃቢ ቃል ህወሓት ገሊጾም

መንግስቲ ክልል ትግራይ፣ ንሰላም ቅሩብ ከምዝኾነ ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊጾም። ኣቶ ጌታቸው "መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተዋሓደ ብኣዋጅ ምስ ህወሓት ንምልዛብ ድልየት ኣርእዩ ኣሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንመስርሕ ሰላም ዕንቅፋት እዩ" ኢሎም። ንሶም ነዚ ርእይቶ’ዚ ዝሃቡ ምስ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝነበሮም ቃለ ምልልስ እዩ። ኣቶ ጌታቸው ሰበ ስልጣን’ቲ ክልል፣ ንሰላም ቅሩባት ከምዝኾኑ ሓቢሮም ኣለው። ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ምስ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘላዝቡ ሳልሳይ ወገን ዝበልዎም አካላት ናብ መቐለ ይመላለሱ ከምዘለው ገሊጾም። እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ልዑኻት ሕብረት አውሮጳ፣ ምስ ዶ/ር ደብረጽየንን ምስ ወከልቲ ሃይማኖታት እቲ ክልል ተራኺቦም ዘትዮም ኣለው። ዋላ’ኳ መጠን ናብ’ቲ ክልል ዝኣቱ ሓገዝ እኽሊ ዝወሰኸ እንተኾነ ይብሉ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ብሰንኪ ሕጽረት ነዳዲ፣ 30 ሽሕ ሜትሪክ ቶን እኽሊ ናብ ህዝቢ ምብጻሕ ከምዘይተኻኣለን ኣብ መኻዚኖታት ከምዝርከብን ገሊጾም። ኣቶ ጌታቸው ወሲኾም ‘መንግስቲ ኣብዪ’ እናበሉ ንዝገለጽዎ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ "ሓቁ ይኹን ኣይኹን ዋላ’ውን እንተዘይፈለጠ፣ ድልየት ሰላም ከምዘለዎ ኣብ ዋዕላ ፓርላማ ብወግዒ አዊጁ እዩ" ድሕሪ ምባል፣ ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራ ክዛረቡ ከለው ግና "ንመስርሕ ሰላም ዓንቃፊ ኮይኑ ኣሎ" ኢሎም ከሲሶም። ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዘቃልሕዎ ክሲ ካብ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ብቀጥታ ዝተዋሃበ ግብረ መልሲ የለን። እንተኾነ በብግዚኡ ኣብ ዝ ህብዎ መግለጺታት ግና ንመራሕቲ ህወሓት፣ 'ጸረ ሰላምን ፈጠርቲ ራዕዲን እናበሉ' እዮም ክብሉ ይኸስዎም።


ደርቂ ቀርኒ ኣፍሪቃን ክልል ዓፋርን

ኢትዮጵያ፣ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘጋጠመ ብርቱዕ ደርቂ ንምጽዋር ኣብ ትጽዕረሉ እዋን፣ ህዝቢ ክልል ዓፋር፣ ረሳሕ ማይ ገረብ ንክጥቀሙ ተገዲዶም ኣለው። ኣብ ክልል ዓፋር ዝርከብ ሩባ ኣዋሽ፣ ንተወላዶ ዓፋር "ህይወቶም ዝተንጠልጠለትሉ ገመድ" ኮይኑ ንመስተ: መብሰሊ መግብን ንንጽህናን ይጥቐምሉ። ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 40 ዓመታት ነቲ ዞባ አጋጢምዎ ንዘሎ ሓደጋ ደርቂ ትቃለስ ኣላ። ክልል ዓፋር’ውን ኣካል’ቲ ሓደጋ ኮይኑ ኣሎ። ቤት ጽሕፈት ሃብቲ ማይ ክልል ዓፋር ፋጡማ ሃይሰማ ብወገና "ሕጽረት ማይ ብድሆ ኮይኑ'ሎ፣ ብርክት ዝበሉ ጎዳጉዲ ማያት ኩዒትና ኢና። እንተኾነ ሕጽረት ፍሎራይድ ስለዘለና ክንጥቀመሎም ኣይካኣልናን። መጠን ፍሎራድ እቲ ማይ ካብ’ቲ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘውጸኦ መዐቀኒ ንታሕቲ ስለዝኾነ ክንዕሽጎም ተገዲድና ኣለና። ማይ ንምጽራይ ዝሓትት መጠን ገንዘብ ልዕሊ ዓቅምና ኮይኑ ኣሎ" ትብል። ሰበ ስልጣንን ትካላት ረድኤትን ብወገኖም፣ እንተኺኢሎም ብቦጥ ኣቢሎም ማይ ንምቅራብ ካብ ምፍታን ሰጊሮም ዝገብርዎ ካልእ ነገር የለን። ተወላዶ ዓፋር ግና ኣማራጺ ምስኣኖም ይግለጽ ኣሎ።


መዓልታዊ ህይወት ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣብ መቐለ ዝርከቡ ኣቦ

ብምኽንያት ትማሊ ዝተዘኸረ ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣብ መቐለ ዝርከቡ ወዲ ዓመት ወዲ-78 ኣቦ ዕለታዊ ህይወቶም ከምዚ ይመስል።


ኣብ ከተማ መቐለ ዝተዳለወ ዝኽሪ ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት

20 ሰነ ተዘኪሩ ኣብ ዝወዓለ ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ኣብ መቐለ ብምትሕብባር ትካል ኤልሻዳይ’ዩ ተሰናዲኡ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ወከልቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት’ውን ተሳቲፎም ነይሮም።


ሓይልታት ምክልኻል ናብቲ መጥቓዕቲ ዝተፈጸመሉ ከባቢ ክልል ኦሮምያ ብምእታው ስጉምቲ ይወስዱ ምህላዎም ቀ/ሚ ኣብይ ገሊጾም

ኣብ ኢትዮጵያ ምዕራብ ወለጋ ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ዜጋታት መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈጸመሉ ከባቢ ሰራዊት ምክልኻል ካብ ትማሊ ጀሚሩ ተሪር ስጉምቲ ይወስድ ምህላዉ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣፍሊጡ። ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ወረዳ ጊምቢ ቀበሌ ቶሌ፡ ዕጡቓት ብዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ ዝሞቱ ሰለማውያን ሰባት ቁጽሮም ይውስኽ ምህላዉ ካብቲ መጥቃዕቲ ዝተረፉ ነበርቲ ንድምጺ ኣመሪካ ይሕብሩ`ለዉ። ትኽክለኛ ቁጽሪ ዝሞቱ ዛጊት ካብ መንግስቲ ኮነ ካብ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ዝተገልጸ ነገር የለን። ነቲ መጥቃዕቲ ዝኹንን መግለጺ ዘውጽኡ ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ፓርትታት፡ መንግስቲ ንድሕነት ዜጋታት ክሕሉ ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዘይወሰደ ካብ ዓቕሚ ምስኣን ዘይኮነስ ካብ ዘይምድላይ`ዩ ዝብል ነቐፌታ ዘቕርቡ ወገናት'ውን ኣለው። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት`ዚ ሽዱሽተ ቢልየን ሓዲሽ ፈልሲ ናይ ምትካል ስነ-ስርዓት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሰራዊት ምክልኻል ኣብቲ ሰላማዊያን ሰባትዝተቐትሉ ምዕራብ ወለጋ ካብ ትማሊ ጀሚሩ ሓያል ስጉምቲ ይወስድ ምህላዉ ተዛሪቡ`ሎ። ንድምጺ ኣመሪካ ርእይትኦም ዝሃቡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብወገኖም፡ ሓይልታት ጸጥታ ናብቲ ቦታ ኣትዮም ስጉምቲ ይወስዱ ከምዘለዉ መስኪሮም ኣለዉ።


ነበርቲ: ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ጋምቤላ ንሰላማዊያን ሰባት ቀቲሎም ክብሉ ሓቢሮም። እቶም ሓይልታት ጸጥታ 'ኦነግ ሸኔ'ኢኹም ብምባል ንተወላዶ ኦሮሞን ተወላዶ ካልኦት ብሄራትን ከም ዝቐተሉ`ውን ሓቢሮም ኣለዉ። ሚንስተር ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ግን፡ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኦነግ ሸኜ ከቢድ ክሳራ ድሕሪ ምውራዱ እቶም ዕጡቓት ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ ብምውሳድ ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ቅትለት ከምዘፈጸሙ ይገልጽ። ክልል ጋምቤላ ብወገኑ፡ ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸጥታን ዕጡቓትን ብዝተገብረ ግጭት፡ 17 ተወላዶ ዝተፈላለዩ ብሄረ-ሰባት ምቕታሎም ዝጠቐሰ ክኸውን ከሎ፡ ኣብቲ ክልል ሕጂ ህይወት ናብ ንቡር ምምላሱን፡ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ጋምቤላ ዝግበር በረራ ምጅማሩን እቲ ከባቢ ምርግጋኡን`ውን ኣፍሊጡ`ሎ።


ቻይና ግጭት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ምዝዛም ከምትሕግዝ ትገልጽ

ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሽዌ ቢንግ ሰላም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምስፋንን ምትእትታው ወጻእተኛታት ንምእላይን ሃገሮም ድልውቲ ምዃና ገሊጾም። ንሶም ነዚ ዝገለፁ አብቲ ንፈለማ እዋን አብ አዲስ አበባ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ምምሕዳርን ልምዓትን እዩ። ቻይና ትማሊ ሰኑይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሹዱሽተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ አብ ዘካየደቶ ኣኼባ ኣብ'ቲ ዞባ ከባቢያዊ ህውከትን ምክፍፋላትን ይውስኽ ምህላዉ ሓቢራ። ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሽዌ ቢንግ ኣተሓሳስባ ዙሑል ኲናትን ፖለካዊ ስልጣንን እናዓብለለ ብኣንፃሩ ድማ ሰላምን ልምዓትን ተቃ፟ውሞታት የጋጥሞ ኣሎ ኢሎም። ቻይና ምስ ኣፍሪቃ ንነዊሕ ጊዜ ንግዳዊ ሽርክና ዝመሰረቱ ርክብ እዃ እንተሃለዋ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይ ሃገራት አፍሪቃ ኢዳ ከተእቱ ንፈለማ እዋን እዩ። እዚ ኸኣ ሓዱሽ ለውጢ ፖሊሲ ቻይና እዩ ። ሽዌ ከምዝበልዎ ጠመተ ቻይና ሰላምን ልምዓትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ህሉው ኩነትን ሕሉፍ ልምድን ዝተሞርከሰ ኮይኑ ሃገራት እቲ ዞባ ንርእሰን ካብ ኢድ ኣእታውነት ደጋውያን ዝናገፋሉ ኣገባብ ኣብ ምሕጋዝ ዝዓለመ እዩ ኢሎም ። "ቻይና ነቲ ናይ ሓባር፣ ሰፊሕ ምትሕብባርን ቀፃልነት ዘለዎ ራእይ ድሕነት ፀጥታ ሃገራት እቲ ዞባ ምድጋፍ ክትቅጽል ኢያ። ዞባዊ ድሕነትን ሰላም እተን ሃገራት ኣብ ምሕላውን ከምኡ'ውን ድምጺ ተኹሲ ዘይስመዐሉ ሃዋህው ንምፍጣርን ምስራሓ ክትቅፅል እያ።" ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣምባሳደር ሬድዋን ሑሴን ብወገኖም ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ውሽጣዊ ምምዝባላት ፣ ፈተናታትን ሳዕቤናት ኲናትን ዝፈትሕሉ ዝተፈለየ ሜላ ከናድዩ ይግባእ ኢሎም። “ኣብ ሞንጎ ሰላምን ፀጥታዊ ድሕነትን ዘሎ ምትእስ ሳራት ኣብዚ ምግላፅ ዘይድልዮ ፍሉጥ ጉዳይ እዩ ። እቲ ዞባ ካብ ሸኽሚ ኲናትን ጎንፅን ዝረሓቀ፟ ሰላምን ድሕነቱን ዝተረጋጋፀ ኣብ ምግባር ኩሎም ኣካላት ቀዳምነት ሂቦም ክሰርሕሉ ይግባእ ። ህዝቢ እቲ ዞባ እኹል ስቃ፟፟ይ ኣተኣናጊዱ እዩ ። ብምዃኑ ፀገማትና ብዝሰልጠነ ኣገባብ ክንፈትሕ ይግባእ።” ቻይና ሃገራት እቲ ዞባ ፍልልያቶም ብዘተን ምርድዳኣትን ንምፍታሕ ኣብ ምሕያል ሓድነትን ፖለቲካዊ ጥበብን ዝተሞርከሰ ውሳነ ከምዘለወን ቀዲማ ትፈልጦን ትኣምነሉን ምኳና ትገልፅ።


ካብ ኣመሪካ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሱዳን ብምካድ ስራሓት ግብረ ሰናይ ዘካይዱ ኣይተ ተኽለ ገብረስላሰ

ነባሪ ኣመሪካ ዝኾኑ ወዲ 77 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣይተ ተኽለ ገብረስላሰ ኣብዚ እዋን ኣብ ሱዳን ናብ ዝርከብ መዕቆቢ ስደተኛታት ትግራይ ተነድባ ወሪዶም ብዛዕባ ዘካይድዎ ዘለዉ ሰናይ ተግባር ከካፍሉና ኣዘራሪብናዮም ኣለና። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል። No media source currently available


መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ተዘኺሩ ውዒሉ

ሎሚ 20 ሰነ፡ ኣብ ኤርትራ ዝኽሪ መዓልቲ ሰማእታት’ዩ። እዚ ዕለት ብዝተፈላለየ መሳንድኦታት ተዘኪሩ ውዒሉ።


ኲነታት ኣብ ዳባት ክልል ኣምሓራ ዝርከቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት

20 ሰነ ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ምክንያት ብምግባር ኲነታት ኣብ ዳባት ክልል ኣምሓራ ዘለዉ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ንምድህሳስ ገለ ካብኣቶም ኣዘራሪብና ኣለና።


ኣብ ክልል ኦሮምያ ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ብዝሒ ዘለዎም ሰባት ምቕታሎም መሰኻኽርን ስድራን ሓቢሮም

ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጊምቢ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ዕጡቓት ብዝፈፀምዎ መጥቓዕቲ ብዝሒ ዘለዎም ሰላማዊያን ሰባት ከምዝተቐትሉ ካብቲ መጥቓዕቲ ኣምሊጥና ዝበሉ መሰኻኽርን ስድራታትን ኣፍሊጦም። ምኽትል ኣመሓዳሪ ወረዳ ግምቢ ኣቶ ሻፌ ኣለሙ ፈጻሚ'ቲ መጥቓዕቲ ንገዛእ ርእሱ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ እናበለ ዝፅውዕ መንግስቲ ግን ሸኔ ክብል ዝጽውዖ ጉጅለ እዩ ብምባል ብዙሓት ህፃናትን ኣዴታትን ሓዊሱ ብዙሓት ሰባት ምቕታሎም ሓቢሮም። ነቲ ቅትለት ዝኾነኑ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ "መጥቓዕቲ ኣብ ዝተፈፀሞም ከባቢታት ሰላምን ድሕነትን ንምምላስ ቀዳምነት እንህቦ ተግባር እዩ" ኢሎም። ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ህይወቶም ንዝስኣኑ ሓዘኑ ገሊፁ ኣሎ። ብዝሒ ዝሞቱ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝተፈላለየ ቁፅሪ ይግለፅኳ እንተሃለወ ብመሰረት ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ብዝሒ ምውታት 260 ምብጽሑ ሓቢሩ'ሎ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብሓይልታት መንግስትን ዕጡቓትን ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ይፍፀሙ ዘለው ህይወት ሰባት ዘጥፍአ፣ኣካል ዘጉደለን ንብረት ዘዕነወን መጥቓዕትታት ብቐረባ ይከታተሎ ከምዘሎ ብምሕባር ተወሳኺ መጥቓዕቲ ከይፍፀም ኣገዳሲ ስጉምቲ ክወስድ ሓቲቱ'ሎ ። ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ዝተፈፀመ ቅትለት ሰላማዊያን ሰባት ብትሪ ብምዂናን ስርዓት ኣብይ ኢሉ ዝፀውዖ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ፈፂሙዎ ዝበሎ ገበናት ናብ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ከምዘሳብብ ብምግላፅ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ንዕጡቓት ኦላ ንምምሳል ጨጉሮም ዝተቖነኑ ‘’ጋቻና ሲርና’’ ዝተባህለ ጉጅለ ብምውዳብ ኣብ ኦሮሚያ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ገበናት ይፍፅሙ ኣለው ኢሉ ኣሎ። እዚ ናይ ሎሚ ክስታት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣቐዲሞም ዝቐረቡ እውን ብዝኾነ ይኹን ተአማኒን ነፃን ወገን ክምርመር፣ፈፀምቲ ክሕተቱ፣ግዳያት ፍትሒ ክረክቡ ንስድራታት ግቡእ ካሕሳ ክኽፈሎም ፀዊዑ ኣሎ።


ኮሚሽን ሰ/መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ዝተዘግሓ ቕትለት ዘርእይ ቪድዮ ሓይልታት መንግስቲ ዝፈጸምዎ'ዩ ክብል ገሊጹ

ኣብ ኢትዮጵያ ብርክት ዝበሉ ሰባት ካብ መኪና ክወርዱ ምስ ተገብረ ብጃምላ ክቕተሉ ዘርኢ ዘስካሕክሕ ቅትለት ስሩዕን ዘይስሩዕን ሓይልታት መንግስቲ ዝፈፀሙዎ እዩ ክብል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ገሊፁ። እቲ ተግባር ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ዝተፈፀመ ምዃኑ እቲ ኮሚሽን ኣብ ዘካይዶ ምርመራ ምርግጋፁ ንድምጺ ኣመሪካ ዝገለፀ ላዕለዋይ ዳይረክተር ክትትልን ምርመራን ሰብኣዊ መሰላት ኣቶ ይበቃል ግዛው እቲ ቪዲዮ ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነበረ መረዳእታ ተወሳኺ ሓይልታት መንግስቲ ኣብቲ ተግባር ምስታፎም ከምዝሕብር ገሊፁ። እቲ ተግባር ዝተፈፀመ ሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ብኽልተ ፅዕነት ዘምፅእዎም ኣባላት ኦነግ ሸኔ ዝበሉዎም ኣስታት 30 ሰባት ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ምምሕዳር ብሄረሰብ ኦሮሞ ወረዳ ጨፋ ብጃምላ ብጥይት ከምዝቐተሉዎም "ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ዓፋርን ኣምሓራን ዝተፈፀሙ መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት’’ ብዝብል ኣርእስቲ ፀብፃብ ኣውፂኡዎ ከምዝነበረ ኣቶ ይበቃል ሓቢሩ። በቲ ኮሚሽን ዝወሃቡ ምኽርታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ፃዕሪ ከምዝገብር መንግስቲ ብተደጋጋሚ እንተገለፀ እውን ኣብ ዙሪያ እዚ ቅትለት ግን ዝተዋህበ ግብረ መልሲ የለን።


ሁማን ራይትስ ዎች:ሕ/ኣውሮጳ ኢትዮጵያ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ጭቡጥ ለውጢታት ከተመዝግብ ድፍኢት ክገብር ጸዊዑ

ኣብ ዓለምለኸ ተሓላቒ መሰላት ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ዳይረክተር ቀርኒ ኣፍሪቃ ላቲሻ ባደር: ኢትዮጵያ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ጭቡጥ ለውጥታት ክትገብር ሕብረት ኣውሮጳ ድፍኢት ክገብር ፀዊዓ።መንግስቲ ተበፃሕነት ረድኤት ከረጋግፅን ብሃበ ተረኽበ ምእሳር ከብቅዕን እውን ኣለዎ ኢላ። ሎሚ ሰኑይ ኣብ ብራስለስ ቤልጅም ኣብ ዝካየድ ኣኼባ ሚንስትራት ጉዳያት ወፃኢ ሕብረት ኣውሮጳ ኢትዮጵያ ዋና ኣጀንዳ ከም እትኸውን ዝገለፀት ላቲሻ ባደር እቲ ኣኼባ ዝካየድ ዘሎ ኣብ ክልል ትግራይ ዝጀመረን ኣብ ልዕሊ ስቪል ህዝቢ ከቢድ ጉድኣት ዘውረድን ግጭት መበል 18 ኣዋርሕ የቑጽር ኣብ ዘለሉ እዋን'ዩ ኢላ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ሚያዚያ ኣትሒዙ ረድኤት ብብዝሒ ክኣትው እንተፈቐደ እውን ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ሎሚ እውን መግሃስትን ስቓይን ቀፂሉ ኣሎ ትብል። ሓደ ዓመት ናብ ዝፅጋዕ መንግስቲ ፌደራል ናብ ትግራይ መግቢ፣ነዳዲን ካልኦት መሰረታዊ ቀረባትን ከይኣትው ዕፅዋ ክቕፅልን መራኸቢታት፣ ባንኪን ሓይሊ ኤሌክትሪክን ተበቲኹ ክቕፅልን ገይሩ ኢላ። ኣብ ክልላት ኣምሓራ፣ትግራይን ዓፋርን ገበናት ኵናትን ካልኦት ከበድቲ መግሃስታትን ዝፈፀሙ ትርጉም ብዘለዎ ተሓታትነት ኣይተረጋገፀን ዝበለት ላቲሻ ባደር ሰበስልጣን ፌደራል ኣብ ኦሮሚያ ንዓመታት ጃምላዊን ዝተናውሐን ማእሰርቲ ኣብ ቀረባ ድማ ኣብ ኣምሓራ ንኣሽሓት ሰባት ምእሳሮም ትገልፅ። ላቲሻ ባደር ሕብረት ኣውሮጳ ማዕረ ኣብ ካልኦት ክፋላት ዓለም ዝፍፀሙ ገበናት ኵናት ዝወስዱዎም ተረርቲ ስጉምታት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝፍፀሙ ገበናት ኵናት እውን ኣቕሊሉ ክርእዮ የብሉን ኢላ።


ድምጻዊ ዳዊት ነጋ ብኣንደበት ኣዕሩኽቱን መሳርሕቱ ነበርን

ዝሓለፈ ሰንበት ድሕሪ ሓፂር ሕማም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝዓረፈ ውሩይ ድምፃዊ ዳዊት ነጋ፡ ስነ-ስርዓት ቀብሩ ብሰሉስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤተክርስቲያን ካቴድራል ቅድስት ስላሰ ተፈፂሙ ኣሎ። ኣብቲ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ዝተረኽበ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ንመሳርሕቲን ቀረብቲን ዳዊት ብምዝርራብ፡ ንስራሓቱ፡ ኣበርክቶኡ ኣብ ዕብየት ሙዚቃ ትግርኛን ብዛዕባ ቅድሚ ሞት ዘዳልዎ ዝነበረ ዘይተዛዘመ ስራሕትን ንመደብ ቂሐ-ፅልሚ ኣዳልዩ ኣሎ። ብኣማውታኡ ኣመልኪቱ ብዛዕባ ዝስምዑ ሓደ ሓደ ዘረባታት ዝምልከት’ውን ኣዘራሪብዎም ኣሎ።


ኣሽሓት ተወላዶ ትግራይ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ኢትዮጵያ ይሳቐዩ-ጸብጻብ ሮይተርስ

ቦታን ግዜ ሸፈነን ንምትእኽኻል ብዘይ ናይ ትሕዝቶ መሰረታዊ ለውጢ መጠናዊ ምሕጻር ዝተገብረሉ ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ። ሰራሕተኛ ረዲኤት ዝዀነ ወዲ 36 ዓመት ተስፋዬ ወልደማርያም፡ ንኽልተ ሰሙናት ዝኣክል ብዓሶ ርእሲ ተሳቕዩ። ኣብቲ ኣስታት ሰለስተ ሽሕ ተወላዶ ትግራይ ሒዙ ዝነበረ ሚዛን ተፈሪ ዝተባህለ ቤት-ማእሰርቲ፡ ተስፋዬ መታን መቐርቀሪ መደቀሲ ክረክብ ካልኦት እሱራት ደው ክብሉ ነይሩዎም። እቶም ቦታ ንኽገድፉ ደው ዝበሉ፡ ብሰንኪ ጽበት ቦታ ደው ብምባል ኣእጋሮም ዝደምበወ’ዩ። ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብ ዝርኣየሉ፡ ኣብ ከምኡ ዝመስል ህድሁድ ማእሰርቲ ደርዘን ኣቢለን ይበጽሓ ምንባረን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣረጋጊጹ። ከም ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ምስ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ተተሓሒዙ፡ ኣብ መንጎ ወርሒ ሕዳርን ለካቲትን ኣስታት 15-ሽሕ ተወላዶ ትግራይ ብኣልማማ ተኣሲሮም ነይሮም። መንግስቲ መብዛሕትኦም ከም ዝተፈትሑ ይሕብር። እንተዀነ ኣስታት ትሽዓተ ሽሕ ዝበጽሑ ገና ኣብ ማእሰርቲ ከም ዘለዉ ይግመት። እቶም ዜጋታት ተታሒዞምሉ ዝነበሩ ግቡእ ናይ መሳለጥያታት ማእሰርቲ ዘየማልእ ከም ዘይተወድእ ህንጻታት፡ ኣብያተ-ሲነማ፡ ፋብሪካታትን ካልእ ዘይምቹዋት ስፍራታትን’ዮም። ኣብቲ ቆልዓ፡ሰበይቲ እንኮላይ ዝተታሕዙሉ ኣብያተ-ማእሰርቲ ማህረምቲ፡ ጥሜትን ምጕስቓልን ዝውቱር ምዃኑ ሮይተርስ ዘዘራረቦም እሱራት ነበር ይሕብሩ። ስእነት መድሃኒት ልሙድ ኰይኑ፡ ገለኣቶም መሰረታዊ ቀረብ ንምርካብ ነቶም ዋርድያ ጉቦ ምሃብ ዝውትሩ ምንባሩ ይጠቕሱ። ብሰንኪ ዝነበረ ሕማቕ ኣተሓሕዛን ስእነት መድሃኒትን 17 እሱራት ከም ዝሞቱ ሮይተርስ ይጽብጽብ።ሮይተርስ ብዛዕባ’ዚ ምላሽ ንምርካብ ንሓያሎ ኣብያተ-ማእሰርቲ፡ ሚኒስትሪ ፍትሒን ካልኦት ሰብ-መዚን ሓቲቱ፡ ምላሽ ግን ኣይረኸበን። ተስፋዬ ወልደማርያም ሓደ ካብቶም ዝሞቱ’ዩ። ሓገዝ ኣብ ዝረኸበሉ እዋን፡ ሕማሙ ኣመና ስለ ዝኸበደን ዝተሓላለኸን ክድሕን ኣይከኣለን። ማእሰርቲ ተወላዶ ትግራይ በበይኑ ማዕበላት’ዩ ነይሩዎ። ላዕለወይቲ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ሚቸል ባችለት እቶም እሱራት ብመንነቶም ጥራይ ግዳያት ምዃኖም ትሕብር። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ’ውን ተመሳሳሊ መግለጺ ኣውጺኡ ነይሩ። ፖሊስ ንጥርጡራት ገበን ጥራይ ዒላማ ከም ዝገብሩን ዝኣሰሩን ይሕብሩ። መሰኻኽር ግን ብቛንቋኦምን መንነቶም ብዝሕብር ምስክር ወረቐትን ጥራይ ግዳያት ኴንና ይብሉ። ኣብቲ ተስፋዬ ተኣሲሩሉ ዝነበረ ሚዛን ተፈሪ ዝተባህለ ስፍራ 18 ሸላታት ነይረን። መስኮት’ውን ዘይብለን ሽዱሽተ ብሓሙሽተ ሜትሮ ስፍሓት ዘለወን ሸላታት’የን። ሓደ ኣብኡ ተኣሲሩ ዝነበረ ዜጋ፡ ኣብ ሓንቲ ሸላ 183 ሰባት ተኣሲሮም ምንባሮም ይምስክር። ካልእ ድማ 176 ኣብ ተመሳሳሊ ስፍራ ምንባሮም ይሕብር። ናይ ሚዛን ተፈሪ ማእሰርቲ ሸላታት ኣብ ኣርባዕተ ትርብዒት ሜትሮ ዕስራ ሰባት የዕቊቡ ነይሩ። ሰብ-መዚ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብዝከኣሎም ኩነታት ከመቻችኡ ከም ዝጸዓሩ ይዛረቡ። እሱራት ግን ንባልዕ፡ ቍማልን ተላገብቲ ሕማማትን ተቓሊዕና ይብሉ። ብሰንኪ ሕጽረት መግቢ፡ ብስእነት ክንክን ዝተጋደደ ሕማማት እሱራት ንሞትን ክውገድ ዝነበሮ ሕማማት ተቓሊዖም’ዮም። እቲ ቦታ ዓሳዊ ብምዃኑ ድማ ንኸም በዓል ተስፋዬን ካልእን ብቐረባ ግዳያት ገይሩዎም። ሚዛን ተፈሪ ግን እቲ እንኮ ተወላዶ ትግራይ ብሕማቕ ተታሒዞምሉን ብሰንኪ ስእነት ክንክን ዝሞቱሉን ቤት ማእሰርቲ ኣይኰነን። ንኣብነት ኣብ ቀጽሪ ዋቸሞ ዩኒቨርስቲ፡ ንልዕሊ ሸሞንተ ኣዋርሕ ኣስታት 1,200 ዝበጽሑ ተወላዶ ትግራይ ተኣሲሮም ምንባሮም ወሃብ-ቃል እቲ ወረዳ ንሮይተርስ ሓቢሩ። እቲ ወሃብ-ቃል “መጽለሊ” ደኣ ኢሉ ይግለጾ እምበር፡ እቶም ኣብኡ ተታሒዞም ዝነበሩ ካብ ስዑዲ ዓረብ ዝተመልሱ ተጋሩ’ዮም። ኣብ ዩኒቨርስቲ ዋቻሞ ተታሒዙ ዝነበረ ትግራዋይ፡ ናይ መግቢ፡ ማይን ካልእ መሰረታዊ ቀረባትን ዝጥቀስ ሕጽረት ዘይምንባሩ ይሕብር። መድሃኒት ግን ይገዝኡ ምንባሮም ጠቒሱ። ቅርበት ዘለዎም ሰባት ብውሑዱ ክልተ ሰባት ምሟቶም ይሕብሩ። ኣብ ካልእ ቦታ፡ ኣብ ምስ ትግራይ ዘዳውብ ናይ ዓፋር ክልል፡ ኣባዓላ ኣሽሓት ተወላዶ ትግራይ ተገፊፎም ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ንማእሰርቲ ኣምሪሖም። ብዛዕባ’ዚ ማእሰርቲ ኣመልኪቱ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ መብርሂ ዝሃበ ምንጪ፡ ኣብ መንጎ ሸውዓተን ዓሰርተ-ክልተን ሽሕ (7,000፡12,000) እሱራት ምህላዎም ይነግር። እሱራት ኣብ ክፉት መካበብያ ብዘይ ግቡእ ኣተኣላልያ ተኣሲሮም ምህላዎም ምንጭታት ይሕብሩ። ብሳትላይት ዝተላዕለ ምስልታት ነቲ ቦታ ከለልዮ ክኢሉ ኣሎ። ክልል ዓፋር ግን ብዛዕባኡ ተሓቲቶም ምላሽ ኣይሃቡን። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተታሕዙ ተወላዶ ትግራይ፡ ናብ ካልእ ቅድሚ ምግዓዞም ኣብ ኣባ-ሳሙኤል ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ተታሒዞም ምጽናሖም ይጠቕሱ። ቍጽሪ እሱራት ናይቲ ኣብቲ ብጽበት ቦታን ሕማቕ ኣተሓሕዛ ሓለውቲ ዝልለየሉ ቤት ማእሰርቲ ኣባ-ሳሙኤል ካብን ናብን መሰኻኽር ይፈላለ’ዩ። ገሊኣቶም’ውን ኣብ ክልል ዓፋር ተኣሲሮም ዝነበሩ፡፡ብጥሜት ዝማሰኑ እሱራት፡፡ ከም ዝተሓወሱዎም ይገልጹ።ከም ሓበሬታ መሰኻኽር ዓይኒ ኣብ ኣባ-ሳሙኤል ተወላዶ ኦሮሞ’ውን ተሓዊሶም ነይሮም። ናብ ገለ ካብቲ ኣብያተ-ማእሰርቲ ከብጽሕ ዕድል ዝረኸበ ጠበቓ፡ እቲ ዝረኣዮ ማእከላት መሰረታዊ ቀረባት ዘይነብሮ’ዩ። ገሊኡ ናይ ውልቀ-ሰባት ዘይተዛዘመ መኻዚኖታት ወይ ድማ ፋብሪካታት’ዩ። ሓይልታት ትግራይ ናብ ኣዲስ ኣበባ ገስጋሶም ድሕሪ ምቕያሩን ንትግራይ ምስሓቦምን፡ ኣብ መንጎ ወርሓት ጥሪን ለካቲትን ብዙሓት ተወላዶ ትግራይ ተፈቲሖም’ዮም። ካልኦት ኣሽሓት ገና ከም ዘለዉ ግን በበይኖም ምንጭታት የርድኡ። ኣብ ወርሒ መጋቢት ድሕሪ ዝተኣወጀ ምቍራጽ ተጻብኦታት ድማ ዛጊት ብዅሉ ወገናት ኣብ ደውታ’ዩ ዘሎ። ኣብ ቀረባ እዋን ድማ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ምስ መራሕቲ ትግራይ ንምዝርራብ መጽናዕቲ ክገብር ምዃኑ ሓቢሩ ኣሎ።


ሃገራዊ ኮሚሽን ምኽክር ምስ ፕረ. ክልል ሲዳማን ካቢነኦምን ምዝርራቡ ተሓቢሩ

ሃገራዊ ኮሚሽን ምኽክር ካብቲ ሕብረተሰብ ዝቐርቡ ኣጀንዳታት እምበር ካብ መንግስቲ ወይ ካብ ምሁራን ናብ ታሕቲ ዝወርዱ ጉዳያት ከም ዘይመክር ኮምሽነር ፕሮፌሰር መስፍን ኣርኣያ ኣፍሊጦም። ፕሮፌሰር መስፍን ነዚ ዝገለፁ ሎሚ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ምስ ፕረዚደንት ክልል ሲዳማ ኣቶ ደስታ ለዳሞን ካብኒኦምን ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ኣብ ዝመኸርሉ እዋን ክኸውን ከሎ ናይቲ ክልል ፕረዚደንት ነቲ ኮሚሽን ዘድልዩዎ ሓገዛት ሰብሙያን ካልእን ከምዝገብሩሎም ኣረጋጊፆም። ኣቐዲሞም ርእይትኦም ንድምጺ ኣመሪካ ዝሃቡ ናይ ኦፌኮ:ኣረናን ኢዜማን ኣመራርሓ እቲ ናይ ምክኽር ኮሚሽን ዝተመረጸሉ ኣገባብ ኩሉ ሓቆፍ ከምዘይኮነን ዝስዕቦ ዘሎ ኣገባብ ውጽኢታዊ ከምዘይኸውን ገሊጾም ምንባሮም ይዝከር። ብካልእ ወገን እቲ ኮሚሽን ኣብ በበይኖም ፍልልያት ንኹሎም ኢትዮጵያዊያን ዝሓቁፍ ልዝብ ንምክያድን ምርድዳእ ዝፈጥሩ ኩነታት ምምዕርራይን ጥራይ ምዃኑ ፕሮፌሰር መስፍን ቕድሚ ሕጂ ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው በዚ መስርሕ ድማ ንፖለቲካዊ ሰልፊታት ሓዊሱ ድልየት ንዘለዎም ኩሎም ከምዘሳትፍ ምግላቶም ይዝከር።


ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ሓይልታት ትግራይ ንምዝታይ ኮሚተ ምቛሙ ገሊጾም

ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ናይ 18 ኣዋርሕ ዂናት ምስ መራሕቲ ክልል ትግራይ ንምዝታይ ኮሚተ ምጥያሱ ንኣባላት ፓርላማ ገሊጾም። ከም ሓበሬታ ተንተንቲ ፖለቲካን ኣፈፀምቲ ሕግን ግና እቲ ዘተ ስምምዕ ዕዉት መታን ክኸውን ካብ ህወሓትን መንግስቲን ወፃኢ ካልኦት ኣካላት እውን ክሕውስ ኣለዎ በሃልቲ እዮም። ተወካሊ ሃገራዊ ምንቅስቃ፟ስ ውድብ ኣምሓራ ዝኾኑ ኣባል ቤትምኽሪ ደሳለኝ ጫኔ ከምዝበልዎ እዚ ዘተ ማዕረ ውክልና ዘለዎ ካብ ክልል ኣምሓራን ጎረቤት ሃገር ኤርትራን ክሓውስ ኣለዎ ክልቲኦም ኣብቲ ኲናት ርኡይ ግደ ዝነበሮም እዮም ኢሎም። “እቲ ከይዲ ዘተ ሰላም ንኹሉም ተሳተፍቲ እቲ ኲናት ዝነበሩ ወገናት ማዕረ ውክልና ዘይህብ እንተኾይኑ ዝሳኻዕ ኣይኸውንን ። ምናልባት መንግስቲ ጥቅ፟ምታት ኣምሓራን ኤርትራን ዘየክብረሎም እንተኾይኑ ባዕሎም ከኽብሩ ክግደዱ እዮም ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ነዚ ሕጋዊ ስግኣቶም ተረዲኡ ንኤርትራን ኣምሓራን ናብቲ ዘተ ሰላም ክዕድሞም ይግባእ።” ኣቶ ደሳለኝ ጫኔ መንግስቲ ግን ስጋብ ሕጂ ነዚ ኣመልኪቱ ዝበሎ የለን ክብሉ ወሲኾም ተዛሪቦም ። ወሃቢት ቃል ርክባት መንግስቲ ሰላማዊት ካሳ ንድምፂ ኣሜሪካ ከምዝበለኦ "ኩሉ ከይዲ ዘተ እቲ ስምምዕ" እቲ ኮሚቴ ዝከታተሎ ምዃኑ ይገልጻ። "መንግስቲ ሃገራዊ ስምምዕ ዝፈጥር ፣ ሰፊሕን ንኹሉ ዝሓቆ፟ፈን ህዝባዊ ዘተታት ዘተባብዕ ኮሚሽን ሃገራዊ ዘተ ኣጣይሱ እዩ ። ኢትዮጵያውያን ሰላም ንምምፃእ ብሓባር ጠጠው ክንብል ኢና ። ፈደራል መንግስቲ'ውን ነቲ ምስ ክልል ትግራይ ዝካየድ መስርሕ ሰላም ዝከታተል ኮሚቴ ኣጣይሱ ኣሎ እዚ ፃዕሪ እዚ ኸኣ ሓፈሻዊ ተሳትፎ ኩሎም ኢትዮጵያውያን ዘረጋግፅ እዩ።" ብወገን ህወሓት እቲ ዘተ ወሳኒ ዝገበሮ ይመስል ። ወሃቢ ቃል እቲ ውድብ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ከምዝበሎ ኣብ ኣመራርሓ ኮሚሽን ሕብረት አፍሪቃ ሕጂ እውን ምሉእ እምነት ከምዘይብሉ ከምኡ'ውን ላዕለዎት ኣመራርሓ ሕብረት አፍሪቃ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዘለዎም ዝለዓለ ምቅርራብ “ከየስተብሃልሉ ኣይተረፈን ” ኢሉ ። እቲ መግለፂ ኣብቲ ብፕረዚደንት ኬንያ አኣንጋዲነት እቶም ወገናት ኣብ ኬንያ ክራከቡ ዝዓለመ ውሳነ ከምዝቕበሎ ይሕብር ይብል ። ቤልጅየም ዝመደብሩ ኣብ ኢንተርናሽናል ክራይሲስ ግሩፕ ትካል ምርምር ዝሰርሕ ተንታናይ ፖለቲካ ዊልያም ዳቪድሰን ከምዝበሎ እቲ ዘተ ካብ ሽምግልና ዝሰገሩ ካልኦት ጉዳያት ከካትት ይግባእ ይብል ። "ንሰላም ዘተዓናቅ፟ፉ ብዙሓት ጉዳያት ኣለዉ ። ከምዝመስለኒ ፈለማ ፈደራላዊ ኣገልግሎታት ናብ ትግራይ ብፍላይ ከም ባንኪ ፣ ቴሌኮምኒኬሽን ኤለክትሪክን ዝበሉ መሓዉራት ምምላስ ኣድላዪ እዩ ። ካልእ ንህወሓት ከም ግብረ ሽበራዊ ዝተበየነሉ ኩነታት ኣሎ ። እቲ ዝዓበየ ግና ናይ ምዕራብ ትግራይ ጉዳይ እዩ።" ክልል ኣምሓራ ነቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ኣብቲ እዋን ኲናት ነቲ ኸባቢ ድሕሪ ምቁፅፃሩ ለቂ፟ቁ፟ ከምዘይወፅእ ክገልፅ ከሎ ህወሓት ግን ናይግድን ናብ ዝነበሮ ክምለስ ኣለዎ ይብል ። ኢትዮጵያዊ ተንታኒ ኪራም ታደሰ ብወገኑ በቲ ኲናት ዝተፀልወ ቁጠባዊ ኩነታት እታ ሃገርን ንድርቂ ሓዊሱ ናህሪ ዋጋን ካልኦት ጉዳያትን ክልቲኦም ወገናት ናብ ሰላም ገፆም ከዝሩ ኣገዲዱዎም ክከውን ከምዝኽእል ይዛረብ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ንኣባላት ቤትምኽሪ ኣብ ዘስመዎ ዘረባ ብሰንኪ እቲ ጎንፂ ልምዓት ይተዓናቀፍ ምህላዉ እዮም ገሊፆም። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል። No media source currently available


ሰናይ ተግባር - ድሕሪ መሪር ተመኵሮ

14 ሰነ ዓለምለኸ መዓልቲ ልግሲ ደም’ዩ። ነዚ ኣጋጣሚ ምርኵስ ብምግባር፡ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ማሕበር ለገስቲ ደም ኤርትራ’ውን ንወሃብቲ ደም ዘተባብዕን ንኣገዳስነት ልግዲ ደም ዘብርህን ጻውዒት ገይሮም ነይሮም። ኣብ ወለንታዊ ምልጋስ ደም እትነጥፍ ኣብነታዊት ስድራ ኣዘራሪብና ኣለና።


ዓሰርተታት ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ህጻናት ብሕጽረት መግቢ ይሳቐዩ

ከም ሳዕቤን ተኸታተሊ ደርቂ: ስእነት እኹል ሓገዝን፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ህጻናት ብኣዝዩ ጽንኩር ሕጽረት ዝተመጣጠነ መግቢ ይሳቐዩ ከም ዘለዉ፡ ንምንጭታት ህጻናት ኣድሕን (Save the Children) ዝተባህለ ትካል ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ጸብጺቡ። ኣብቲ ንኣርባዕተ ናይ ዝናብ ወቕታት ምምዝባል ዝተራእዮ ኣከባቢ፡ ሎሚ ዓመት’ውን ንሓሙሻይ ወቕቲ ብዘይ እኹል ዝናብ ይቕጽል ምህላዉ፡ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ኣርብዓ ዓመታት ዝተራእየ ዝኸፍአ ምዃኑ ዝተገልጸ ደርቂ ምግጣሙ እቲ ዜና ይጠቅስ። እቲ ደርቂ ንኣስታት ልዕሊ ሚልዮን ዝዀኑ ህዝቢ ካብ ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ሶማልን ጸልዩ ኣሎ። እቲ ኵነታት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ህጻናት ዝኸፍአ ምዃኑን ንልዕሊ 185-ሽሕ ህጻናት ብኸቢድ ጸልዩ ምህላዉን ናይ ኢትዮጵያ ዳይረክተር እቲ ትካል ህጻናት ገሊጹ። ነቲ ዘጋጠመ ሰንሰለታዊ ደርቂ፡ ለበዳ ኮቪድ19ን ኲናትን ተወሲኹዎ መሊሱ ከም ዘጋደዶ ድማ እቲ ዜና ይጠቅስ።


ሕ/ሃ ኣብዚ ዓመት ዝበዝሓ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ምምዝጋቡ ሓቢሩ

ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ዓመት ኣብ ዙርያ ዓለም ዝተመዛበሉ ኣህዛብ 89.3 ሚልየን ምዃኑን እዚ ድማ ዛጊት ካብ ዝተራእየ ዝለዓለ ምዃኑ ኣፍሊጡ። ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ኣብ ጸብጻቡ ካብ 2021 ዝነበረ ምምዝባል ሎሚ ዓመት ብ8% ምውሳኹ ይገልጽ። እቲ ቁጽሪ ዝያዳ ክውስኽ ዝኸኣለ ድሕሪ ወራር ሩስያ ንዩክሬን ምዃኑ`ውን ኮሚሽነር እቲ ትካል ፍሊፖ ግራንዲ ጠቒሱ`ሎ። ኣብ ዩክሬን ጥራሕ ካብ 12 ክሳብ 14 ሚልየን ዝበጽሑ ካብ መነባብርኦም ተፈናቒሎም ክብሉ ፊሊፖ ግራንዲ ይገልጹ። ዓለም ኣብ ዩክሬን ኣተኩርሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ቅድሚ ዩክሬንን ድሕሪ ዩክሬንን ኣብ ልዕሊ ኣህዛብ ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ`ውን መንግስታት ከስተብህልሉ ይግባእ ዝበለ ፊሊፖ ግራንዲ ንኢትዮጵያ: ኣፍጋኒስታን: ሶርያ: ደቡብ ሱዳን ከምኡ ፍልስጢማውያን ስደተኛታት ከም ኣብነት ጠቒሱ። ንስደተኛታት ኣብ ምቕባል ድማ ቱርኪ ቀዳመይቲ ምህላዋ፡ ድሕሪኣ ድማ ኮሎምቢያ:ኡጋንዳ: ፓኪስታን: ጀርመን ከምዝስዕባ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ። ኣመሪካ ድማ ብዳግመ-ሰፈራ ሕጂ `ውን ቀዳመይቲ ኮይና ምቕጻላ ኣብቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ጸብጻብ ተጠቒሱ`ሎ።


ኣብ ጎንጺ ደቡብ ኦሞ ካብ ዝተኣሰሩ ሰባት ኣብ ልዕሊ 390 ክሲ ምምስራቱ ኣመሓዳሪ'ቲ ዞባ ገሊጹ

ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ዞባ ደቡብ ኦሞ፡ ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ጎንጺ ተሳቲፍኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ካብ መንጎ ዝጸንሑ 1500 ዝኾኑ ሰባት ን390 ክሲ ከምዝተመስረተሎም ተሓቢሩ። ኣብቲ እዋን ንኣውርጃኦም ተወሳኺ ርእሰ-ምምሕዳር ክወሃብ ዝጽውዕ ሰልፊ ኣብ ዘካየድሉ እዋን እቲ ሰልፊ ናብ ጎንጺ ተቐይሩ ኣብ ከተማ ጂንካ ኣስታት 160 ኣባይትን ድኳናት ከምዝዓነወ ክግለጽ ጸኒሑ`ዩ። ምኽትል ኣመሓዳሪ`ቲ ዞባ ዳማ በዛብህ ንድምጺ ኣመሪካ፡ ነቶም 390 ሰባት ንምኽሳስ እኹል መረዳእታ ሒዝና`ለና ኢሉ`ሎ።


ኢትዮጵያ:ንኣዋርሕ ኣብ ቐይዲ ዝጸንሑ 2 ጋዜጠኛታት ዝርከብዎም 17 ሰባት ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም

ክልተ ጋዜጠኛታት መሓውራት ዜና ኦሮምያን ካልኦት 17 ሰባትን ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበበ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ኔሮም። ንሳቶም ንመንግስቲ ብሓይሊ ክትዓልዉ ፈቲንኩም ዝብል ክሲ`ዩ ተመስሪትዎም ዘሎ። ብመሰረት ጠበቓ ተኸሰስቲ፡ ዳኛ ንዓቃቢ ሕጊ ነቲ ክሲ ከመሓይሽ ሓደ ሰሙን ሂብዎ`ሎ። እቲ ክሲ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ`ዩ ክብል`ውን እቲ ጠበቓኦም ይማጎት። እቶም ተኸሰስቲ ንዝሓለፈ ሸውዓተ ኣዋርሕ ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ'ዮም።


ኤርትራዊት-ኣመሪካዊት ፕሮፈሰር ጸዳል ኒልይ ካብ ጓል ስደተኛታት ናብ ተሓባበሪት ዲን ዩኒቨርስቲ ሃርቫርድ

ካብ ኤርትራውያን ስድራ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ተወሊዳ፡ ብህጻንነታ ኣብ በበይኑ ሃገራት ድሕሪ ምቕማጥ ኣብ መጨረሽታ ኣብ ቦስተን ኣመሪካ ዝተማህረት ፕሮፈሰር ጸዳል ኒልይ፡ ኣብ ናይ ሃርቫርድ ዩኒቨርስቲ ኮለጅ ቢዝነስ ላዕለወይቲ ተሓባባሪት ዲና’ያ። ዳይረክተር ማእከል ስልጠናን ትምህርቲን እቲ ኮለጅ’ውን ዝኾነት ፕሮፈሰር ጸዳል፡ ሓንቲ ብፍቕዲ ኣጻብዕቲ ዝቝጸራ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ላዕለዋይ ትምህርቲ ካብ ዝበጽሓ ኣፍሪቃዊያን ኣመሪካዊያን ደቀንስትዮኢያ። ንድሕረ-ባይታንኣን ናብዚ ደረጃ ዘብጽሓ ጽልዋን ኣመልኪትና ቃለ-መሕተት ኣካዪድናላ ኣሎና። ሕቶ፤ ኣብ መጨረሽታ እንቋዕ ክንራኸብ በቓዕና ፕሮፈሰር ጸዳል፡ ብዛዕባ ኣተዓባብያኺ፡ ጽልዋኺን ስራሕኪን ሓፈሻዊ ሕቶታት’ዩ ዘሎኒ። መጀመሪ ክኾነና ግን ኣበይ ተወሊድኪን ዓቢኽን እንተ ትሕብርኒ፧ መልሲ፤ ንስለ ዕድመኻ ኣዝየ አመስግንን፡ ምስ ሰማዕትኹምን ተዓዘብትኹምን ምርኻበይን ሓጎስ እስመዓኒ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ’የ ተወሊደ። ድሕሪኡ ጓል ኣርባዕተ/ሓሙሽተ ዓመት ምስ ኮንኩ ስድራይ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ይግዕዙ ነይሮም። ገለ ካብኣተን ኩዌት፡ ኬንያን’የን። ድሕሪኡ ከኣ ኣብ ቦስቶን ኣመሪካ ዓሪፎም። እዚ ምናልባት ቅድሚ 35 ዓመታት ኣቢሉ’ዩ ዝኸውን ዘሎ። ስለዚ ኣብ ቦስቶን’የ ዓብየ። ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣብ ካምብሪጅ ኣብ ዝብሃል ከተማ ኣብ ማሳሱተች ተማሂረ። ሕቶ፤ ድሕሪ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ’ኸ ንዩኒቨርስቲን ካልእ ላዕለዋይ ትምህርቲን ናበይ ቀጺልኪ፧ መልሲ፤ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ናብ ቦስተን ኮለጅ፡ ኣብ ሓደ ናይ ጀዝዉት ቤት ትምህርቲ’የ ቀጺለ። እቲ ቤት ትምህርቲ ኣቦይ ኣብ 1950ታት ናይ ድሕረ-ምርቓ (ማስተርስ) ብምምሕዳር ቢዝነስ (MBA) ዝተማህረሉ’ዩ። ስለዚ እቲ ቤት ትምህርቲ ስድራይ ዝተማህሩሉ’ዩ። ሓደ ምዝካር ዘድልዮ ድማ ገና ጓል 15 ዓመት ከለኹ’የ ኮለጅ ጀሚረ። ስለዚ ኣዝየ ንእሽቶ’ውን ስለ ዝነበርኩ፡ ስድራይ፡ ብዘይካ ትምህርቲ፡ ሃይማኖታዊ ጽልዋ ዘለዎ ቤት ትምህርቲ ንሓንቲ ንእሽቶ ተመሃሪት ጽቡቕ ጽልዋ ከሕድረላ’ዩ ዝብል እምነት ነይሩዎም። ስለዚ ብቤት ትምህርቲን ብዓይኒ ክገብረለይ ዝኽእል ናይ ስነ-ምግባር ምኹስኳስን’ዮም ጠሚቶሞ። ብሓፈሻ ጽቡቕ ተመኵሮ ህይወት’ዩ ነይሩ። ሕቶ፤ ኣቦኺ ኣቐዲሞም ኣብ ኣመሪካ መጺኦም ናይ ትምህርቲ ምሕደራ ከም ዝተማህሩ’ውን ጠቒስኪ ጸኒሕኪ’ሞ ብዛዕባ ስድራኺ እስከ ቍሩብ ንገርኒ። መልሲ፤ ብዛዕባ ስድራይ ክዛረብ ቃላት እሓጽረኒ። ኣቦይ ናይ ኤምቢኤ(MBA) ትምህርቱ ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ዶክተረይት ትምህርቲ’ውን ጀሚሩ ነይሩ። ንዕኡ ኣቋሪጹ ግን ናቱ ንግዲ ከፊቱ፡ ወትሩ ድማ ኣብ ናይ ውልቁ ስራሕ’ዩ ዝነጥፍ ነይሩ። ኣብ ንኣሽቱ ትካላት ከም ድኳን ወይ ካልእ ንግዳዊ ስራሓት፡ ወይ ድማ ከም ገዛውቲ ምሻጥን ምግዛእን ወዘተ ይዋፈር ነይሩ። ኣደይ ከኣ ኣዝያ ንፍዕቲ፡ ሓላዪትን ክኢላን ሰብ’ያ። ቀዳማይን ናይ ድሕረ-ምረቓን (ማስተርስ) ትምህርቲ ኣለዋ። ብቐንዱ ስድራይ ተመሃሮ ናይ ፉል-ብራይት (Fullbright) ማህደረ-ትምህርቲ እንከለዉ’ዮም ኣብ ኔዘርላንድስ ተራኺቦምን ተላልዮምን። ኣብኡ ተፋቒሮም፡ ድሕሪኡ ንዓዲ ተመሊሶም፡ ኣብ 1960ታት ተመርዕዮም። ብድምሩ ዕድለኛ ሰብ’የ ክብለካ እኽእል። ብዙሓት ደቀንስትዮ ስሩዕ ትምህርቲ ይወስዳሉ ኣብ ዘየነበራ እዋን፡ ኣደይ ግን ናይ ማስተርስ ትምህርቲ’ውን ነይሩዋ። ኣብ ስድራይ ከኣ ትምህርቲ ወትሩ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ’ዩ ነይሩ። ስለዚ ትምህርተይ ከም ዝቕጽል ካብ ፈለማኡ ንጹር መስመር’ዩ ነይሩ። ሕቶ፤ ክንደይ የሕዋት ኣለዉኺ፧ መልሲ፤ ሰለስተ ኣሕዋት ኢና። ኣብ መንጎና ብዙሕ ናይ ዕድመ ፍልልይ የሎን፡ እታ ሓንቲ ብኽልተ እታ ሓንቲ ድማ ብኣርባዕተ ዓመታት’የን ዝዓብያኒ። ሓንቲ ሓብተይ ኣብ ጆርጂያ ትነብር፡ እታ ካልኣይቲ ድማ ኣብ ቦስቶን ምስ ስድራይ ኣላ። ሕቶ፤ ኣብ ኮለጅ እንታይ ዓውደ-ትምህርቲ ኣጽኒዕኪ፧ መልሲ፤ እወ፦ መራኽቢታት’የ ተመሂረ። ናይ ስራሕ ተመኵሮ ህይወተይ እንተ ተዓዚብካ’ውን ወትሩ ምስ መራኸቢታት፡ ምብህሃል፡ ምትሕብባር፡ ሓባራዊ ስራሕን ወዘተን ዝተኣሳሰረ’ዩ። ናይ ንግዲ (ማርከቲንግ) ትምህርቲ’ውን እወስድ ነይረ። ሽዕኡ ኣይጎራሕኩን እምበር፡ ካልኣይ ዲግሪ’ውን ብእኡ ምግበርኩ። እዚ ግን እናሓደረ ክጠቕመኒ ጀሚሩ’ዩ። ስነ-ርክብ ከም ምምሃረይ መጠን ግን ወትሩ ብርክባትን ሰብኣዊ ምትሕብባርን ምስ ተደነቕኩ’የ። ሰብ ከመይ ይበሃሃልን ይወሃሃድን ይዓጅበኒ። ሕቶ፤ እዚ እዋን መዓስ’ዩ ዝኸውን ዘሎ፧ ጓል ክንደይ ዓመት ኔርኪ ኣብቲ እዋን፧ መልሲ፤ ዘደንጹ’ዩ። ጓል 15 ትምህርቲ ኮለጅ ጀሚረ፡ ጓል 19 ድማ ወዲአ። እዚ ግን ኣብ ደቀይ ክድገም ኣይደልዮን’የ። ቀስ ኢሎም ብግዚኦም ክውድኡ’የ ዝደፍኦም ዘለኹ። ናብ ኮለጅ ክኣቱ ከለኹ ናይ ትምህርቲ ብስለትን ቅሩብነትን ነይሩኒ። ብኻልእ ማሕበራዊ ህይወትን ተመኵሮን ግን ምናልባት ከምቲ ዝደል ገስጋስ ኣይነበረንን። ብእኡ ስለ ዝተሻቐለ ከኣ’ዩ መስለኒ ኣቦይ ናብቲ ናይ ጀዝዊት ኮለጅ ቦስተን ዝሰደደኒ። ንኮለጅ ክኣቱ ከለኹ፡ ስድራይ ዘቐመጡዎ ቅድመ-ኵነት ነይሩ። ካብቲ ዝነበረናዮ ክፍሊ-ሃገር (ማሳሱተች) ወጻኢ ክመሃር ኣይፈቐዱን። ኣብ ናይ ጀዝዊት ቤት ትምህርቲ ክመሃር ከኣ ድሌት ነይሩዎም። ስለዚ ኮለጅ ቦስቶን ንዅሉ ድሌታቶም እተማልእ ኰይና ጸኒሓ። ሕቶ፤ ድሕሪኡ ንናይ ዶክተረይት ትምህርቲ ንዩኒቨርስቲ ስታንፎርድ ኢኺ ቀጺልኪ። ኣብ መንጎ ግን ትሰርሒ ኔርኪ ዲኺ፧ ኣብ መንጎ ብዛዕባ ዝነበረ ግዜ ክትነግርኒ፧ መልሲ፤ ብዙሕ’ዩ ኮይኑ። ናይ ቀዳማይ ዲግሪ ድሕሪ ምርካበይ፡ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ኣቢሉ ንስድራይ ናቶም ትካል ከቝሙ ተሓጋጊዘን ኣብኡ ነጢፈን። ሕሳባት ኣብ ምጽፋፍ፡ ዘድሊ ቀረባት ኣብ ምምጻእን ካልእ ንጥፈታትን እሰርሕ ነይረ። ብሓቂ ጽቡቕ እዋን’የ የሕሊፈ። ምስ ኣቦይ ብቐረባ ግዜ ከሕልፍ ድማ ዕድል ፈጢሩለይ። ድሕሪኡ ሓደ ነገር ኣጓኒፉ። ኣብ ቦስተን ኮለጅ መምህረይ ዝነበረ ሰብ ቴለፎን ደዊሉ፡ ናብ ድሕረ፡ምርቓ ትምህርቲ ተመልክቲ’ዶ ኣለኺ፧ ኢሉ ሓቲቱኒ። ኣይተጸበኹዎን፡ ሓንጎለይ’ውን ንዕኡ ቅሩብ ኣይነበረን። ራልፍ ኤድዋርድስ’ዩ ዝብሃል ስሙ። “ንስኺ ናብ ካልኣይ ዲግሪ ክትቅጽሊ ዘለኪ ሰብ ኢኺ። ኣድራሻ ናይ ገዛኺ ስደድለይ እሞ፡ ናብተን ከተመልክተለን እትኽእሊ ኣብየተ-ትምህርቲ ዝርዝር ክሰደልኪ’የ፡” ኢሉኒ። ናይ ሰለስተ ዩኒቨርስታት ሰዲዱለይ። ናይ ስነ-ኣእምሮ መደብ ትምህርታዊ ምዕባለ ዝብል ዓውዲ ርእየስ ደስ ኢሉኒ፡ ናብኡ ድማ ኣመልኪተ። ኣይተጸበኹዎን ግን ሰለስቲአን ዩኒቨርስታት ተቐቢለናኒ። ሓንቲ ካብኣተን ሃርቫርድ’ያ። ስለዚ ናይ ማስተርስ ትምህርተይ ብሁማን ደቨሎፕመንት ሳይኮሎጂ ወዲአ። ድሕሪ ናይ ማስተርስ ትምህርቲ ምውደአይ ንዓስርተ ዓመታት፡ ኣብ በበይኑ ትካላት ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ሰሪሐ። ሓንቲ ካብ ኣቦይ ዝወስድኩዋ ምኽሪ፡ ትካላት ከመይ ኢለን ገንዘብ ይገብራ ክትፈልጢ ኣሎኪ ትብል’ያ ነይራ። ስለዚ ኣብ ብዙሓት ትካላት ምስ ንግዲን ተመሳሳሊ ልውውጥን ዝምልከት ኣብ በበይኑ ቦታ ከም ኣሻያጢት፡ ኣማኻሪትን ካልእን ኣገልጊለ። እተን ዝሰራሕኩለንን ትካላት’ውን ዝተፈላለያ’የን። ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ዓመታት ጻንሖት ብዛዕባ ባህርያት ትካላት ኣዳቒቐ ክፈልጥ ክኢለ። ድሕሪኡ ምስቲ ዝነበረኒ ናይ ስነ-ሓበሬታ ዝንባለን ተመኵሮን ኣብ ዩኒቨርስቲ ስታንፎርድ ብምሕደራ ስነ-ፍልጠትን ስነ-ምህድንስናን (management science and engineering) ናይ ዶክተረይት ትምህርቲ ጀሚረ። ናይ ሓሙሽተ ዓመት ናይ ዶክተረይት ትምህርቲ ድሕሪ ምክትታለይ ድማ ናብ ኣካዳሚ ተመሊሰ። ክሳብ ሕጂ ከኣ ኣብኡ ኣለኹ። ሕቶ፤ ብዙሕ ግን ከኣ ኣዝዩ ዕዉት መገዲ ኢኺ ተጓዒዝኪ። እቲ ቀንዲ ጽልዋ ናትኪ መንፍዓት ዲዩ ወይስ ናይ ስድራኺ ጽልዋ ወይ’ውን ካልኦት ኣካላት ድፍኢት፧ መልሲ፤ ንስለ’ቲ ቃልካ አመስግነካ። ከም ዝመስለኒ ድምር ናይ ብዙሕ ነገራት’ዩ። ሓደ ካብኡ ናይ ስድራቤት ጽልዋን ብኣርኣያ ምምራሕ ጽቡቕ ኣብነትን’ዩ። ኩሉ ከምቲ ክኾኖ ዝግበኦ’ዮም ገይሮሞን ሰሪሖምን። ኣብ ማሕበረኮማት ብዙሕ ሰሪሖምን ንኸባቢኦም ክሕግዙ ፈቲኖምን። ትካላት ንግዲ ሃኒጾምን መሪሖምን። ኣበርቲዕካ ክትሰርሕን ነዊሕ ዕላማ ጌርካ ክትዓዪን ኣብ ስድራቤተይ ጓና ኣይኮነን። ኣነ ከኣ እናጸንሑ ብዙሕ ጽቡቕ ዕድላት’ዮም ገጢሞምኒ። ዝኣልዩን ንቕኑዕ መገዲ ዝመርሑን ኣብነታውያን መምሃራን፡ ኣዕሩኽ፡ ቀረብቲን ረኺበ። እዚኣቶም ብሞያን ትምህርቲን ኣብቲ ክበጽሖ ዝደሊ ንኽእንፍት ዓቢ ተራ ገይሮም። ምልስ ኢለ ክርእዮ እንከለኹ፡ ሓደ ዓቢ ዕላማ ብደገ ምስ ዝደፍኣኒ ኣበርቲዐ ክሰርሕ ሓይሊ እረክብ። ሓደ ኣብነት ክጠቕሰልካ። ሕጂ ክልተ ደቂ ኣለዉኒ። ንዓኣቶም ምስ ወለድኩ፡ ነዛ ዓለም ወይ ድማ ነቲ ከባቢየይ ካብቲ ዝጸንሓትኒ ብዝበለጸ ክሓድጎ ሓላፍነት ከም ዘሎኒ ተሰቊሩኒ፡ ብእኡ ዕላማ ድማ እሰርሕን እነብርን። ሕቶ፤ ንምዃኑ ኣብዚ ናትኪ ደረጃ ዝበጽሓ ደቀንስትዮ ወይ ድማ ጸለምቲ ደቀንስትዮ ክንደይ ይዀና፧ ንምጅማር ዝኣክል ግን ኣለዋ’ዶ ብዝብል ሕቶ ክጅምሮ፧ መልሲ፤ ንኣብነት እኳ ዲን ኮለጅ ዋርቶን ናይ ፐንሲልቫኒያ ዩኒቨርስቲ ዘላ ኤሪካ ጀምስ ኣላ። ከመይ ዝበለት ብጸይቲን መሓዛን’ያ። ኣዝያ በላሕ ሰብን ኣብ ጉዳያት ጸለምቲ ኣበርቲዓ እትሰርሕን ኣድኒቐ ዘይጸግባ ሰብ’ያ። ብሓፈሻ ክትርእዮ ከለኻ ግን ኣዝዩ ትሑት’ዩ። ኣነ ሕጂ ላዕለወይቲ ተሓባባሪት ዲን፡ ከምኡ’ውን ዳይረክተር ማእከል ትምህርቲ ኣብ ኮለጅ’የ። ካብተን ኣዝየን ኣዝየን ውሑዳን ምዃነይ ዘጠራጥር የብሉን። ክሳብ ሕጂ ኣብ ኮለጅ ቢዝነስ ናይ ዩኒቨርስቲ ሃርቫርድ ቀዋሚ መዝነት ምምህርና (tenured) ዝኾኑ ክልተ ጸለምቲ ፕሮፈሰራት ጥራይ’ዮም ዘለዉ። ሓንቲ ድማ ኣነ’የ። ቀንዲ ተስፋይን ሕልመይን ድማ ኣብ ዝመጽእ ዓሰርተ ዓመታት ካብቶም ኣዝዮም ውሑዳን’የ ዝብል ኣገላልጻ ነውግድ ንኸውንን። ንሱ’ዩ ትጽቢተይ። ሕቶ፤ ነተን ካብ ኤርትራ፡ኢትዮጵያ ወይ ድማ ካልእ ቦታታት ዝመጻ ደቀንስትዮ መንእሰያት ስደተኛታት እንታይ ምኽሪ ትህቢ፧ መልሲ፤ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ከዘኻኽር ምደለኹ። ኣብ ነብሰን ከውፍራን ነብሰን ከማዕብላን ወሳኒ’ዩ። እቲ ዓይነት ትምህርቲ እንታይ ምዃኑ ብዘይገድስ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ምስ ዝረኽባ ክቕጽላ፡ ንሱ ጥራይ ዘይኰነስ ንሕብረተሰብ ዝጠቅም ኣበርኽቶ ምግባርን ኣብኡ ምውፋርን’ውን ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ካልእ ድማ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ምስ ቴክኖሎጂ ዝተኣሳሰር ኣፍልጦን ክእለትን ክህልወካ ቍልፊ’ዩ። ቅድሚ ውሑድ መዓልታት፡ሳልሰይቲ ምዃና’ያ፡፡ምስ ካልኣየይ ኮይነ ዘዳለኹዋ መጽሓፍ ናብ ኣንበብቲ ዘርጊሐ ነይረ። ኣርእስታ ጥThe Digital Mindset: What It Really Takes to Thrive in the Age of Data, Algorithms, and AI ዝብል’ዩ። ናብ ዲጂታላዊ ዓለም፡ ዲጂታላዊ ቍጠባን ኢና ንኣቱ ዘሎና። ከመይ ኮድ ከም ዝግበርን ካልእ መሰረታዊ ቅማረታትን ኣብ ምስራሕ ኢና ዘሎና። ስለዚ እቲ ኣንፈት ናብኡ ስለ ዝዀነ፡ ክንደይ ግዜ ወሲዱ ብዘይገድስ ሰብ ቀስ እናበለ’ውን ክመሃር እንተ ዝኽእል ጽቡቕ’ዩ። ግድን ዝለዓለ ዲግሪ ክኸውን ኣድላዪ ኣይኮነን። ቀዳማይ ወይ ተሓባብሪ (ኣሶሽትድ) ዲግሪ’ውን ክኸውን ይኽእል። ግን ዘገም ኢልና’ውን ትምህርቲ ንምቕጻል ክንሓስብ ጽቡቕ’ዩ። ምስዚ ዘሎ ግዜ ናይ ቍጽሪ ክእለት ክህልወካ ኣዝዩ ኣገዳሲ እናኾነ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ። ናብ ዓቢ ናይ ሕሳብ ስነ-ፍልጠት (ዳታ ሳይንስ) ንጓዓዝ ከም ምህላውና መጠን፡ እዚ ክእለት ግድነታዊ እናኾነ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ። ስለዚ ነዚ ተረዲኦም ናብቲ ዝዓበየ መገዲ ዘኽእል ክእለት ክድልቡ ሓጋዚ’ዩ፣ ንዕኡ ምስ ዝገብሩ ድማ ዝሓሸ መጻኢ ኣለዎም። ኣቦታትናን ኣደታትና ህርኩታትን ንዝበለጸ ስራሕ ከይደቀሱ ዝሓድሩን’ዮም። ስለዚ ድማ ነቶም ንኣሽቱ’ውን ሓደ ሰብ እኳ መገዲኹም ክዕንቅፍ ከይተፍቅዱን ዕድል ከይትሃቡን እብል። ብኻልእ ከኣ ኣዝዮም ሕያዎት ሰባት ክንረክብ ስለ ዝዀንና ነቲ ዕድላት ተጠቒምና ንቕድሚት ንሰጕም። ሕቶ፤ ንምዃኑ’ኸ ምስ ማሕበረሰብ ኤርትራ ወይ ኢትዮጵያ ምናልባት’ውን ኣብ ቀረባ ምስ ዝመጹ ስደተኛታት ምትሕሓዝ ኣለኪ’ዶ፧ መልሲ፤ ምስ ስድራቤተይ ግድን ኣሎኒ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ንኤርትራ ክኸይድ ኣይከኣልኩን። ድሌት ደኣ ይሃልወኒ እምበር፡ ኣብ ኤርትራ ግዜ ከሕልፍ ዘይምኽኣለይ ሕማቕ ይስመዓኒ። ንኢትዮጵያ ክኸይድ ግን ዕድል ረኺበ ነይረ። ናይ መጨረሽታ ኣብ 1998’ዩ። ክልተ ሰሙን ምስ ጸናሕና ዶባዊ ኲናት ጀሚሩ ቀልጢፍና ድማ ነቒልና። ግን ሓቂ ንምዝራብ፡ ስድራቤተይ ካብ ዓዶም ካብ ዝወጹ ዓሰርተታት ዓመታት ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ቀሊል ኣይኮነን። ስለዚ እታ ቀንዲ መላግቦ ብመገዲ ስድራቤት ጥራይ’ያ። ንዓኣ ድማ ብውሑዱ ኣብቶም ናይ ቀረባ ስድራይ ክዕቅባ እፍትን። ሕቶ፤ መወዳእታ ሕቶይ’ያ። ድሕሪ ለበዳ ኮቪድ ምስ ናይ ርሕቀት ስራሕ ኣመልኪትኪ ክልተ መጽሓፍ ከም ዝጸሓፍኪ ኣንቢበ ኣለኹ። ሕጂ ካልእ ከም ዝወዳእኪ’ውን ጠቒስኪ ጸኒሕኪ። ንምዃኑ ድሕሪ ሕጂ ናብቲ ናይ ቀደም ክንምለስ ንኽእል ዶ ይመስለኪ፧ ከመይ ኢና ክንቅጽል፧ መልሲ፤ ዲጂታላዊ ኣሰራርሓን ናይ ርሕቀት ርክብን ኣብ ህይወትናን ስራሕናን ህሉዋትን ቀጸልቲን ክዀኑ ምዃኖም ድሮ ተመስኪሩ ኣሎ። ስለዚ ከኣ ናብቲ ኣብ 2019 ዝነበረ ኣገባባት ክንምለስ ንኽእል ኣይመስለንን። ሕንፋጸ ናይ ብኣካልን ርሑቕን ርክባትን ስራሕን ክቕጽል’ዩ። ብሕልፊ ኣብቲ መሳለጥያታት መራኸቢ ዘለወን ሃገራት ምዕራብ፡ እቲ ንኣካልን ርሕቀትን ዘዋሰበ ኣገባብ ኣሰራርሓ ሓያሎ ሓደስቲ ነገራት ምሂሩና ኣሎና። ነዚ ተጠርዩ ዘሎ ተመኵሮ ምድርባዩ ድማ ኣይከኣልን’ዩ። ንኣብነት ኣነን ንስኻን ሕጂ ክንዛረብ እንከሎና ኣብ በበይኑ ስፍራ ኣሎና፡ ከም ብኣካል ዘሎና ጌርና ክንዛረብ ክንሰማማዕን ግን ጸገም የብልናን። ነዚ ተጠርዩ ዘሎ ክእለትን ተመኵሮን ደጊመ አመስግን። ግን ከኣ ነቲ ተጠርዩ ዘሎ ተመኵሮን ኣንፈት ኣሰራርሓን ዝበቅዕ ክእለትን ሞያን ከነማዕብል ኣድላዪ’ዩ። ኣብ ማዕዶን ኣካላን ብማዕረ ዝምስጥ ክእለት ኣቀራርባ፡ ኣሰራሓን ምልከትን ክህልወና ትጽቢት ይግበር።


ኣብ ከተማታት ክልል ኦሮምያ ዝነበረ ምልውዋጥ ተኹሲ ደው ምባሉ ነበርቲ ገሊጾም

ኣብ ከተማታት ጋምቤላ፣ጊምቢን ደምቢ ደሎን ድሕሪ ናይ ትማሊ ምልውዋጥ ቶኺስ ሓይልታት መንግስትን ዕጡቓት ተቓወምትን ምርግጋእ ምፍጣሩ ነበርቲ ገሊፆም። ቤት ጽሕፈት ሰላምን ፀጥታን ክልል ጋምቤላ ብወገኑ እታ ከተማ ተረጋጊኣ ኣላ ኢሉ ኣሎ። ሚኒስትር ኣገልግሎት ኮሚንኬሽን መንግስቲ ፌደራል ብወገኑ "ሸኔን ኣጋራቱን ኣብ ጋምቤላን ደምቢ ደሎን ከምኡ እውን ኣብቲ ከባቢ ቶኽሲ እንተኸፈቱ እውን ብሓይልታት ፀጥታ ስጉምቲ ተወሲዱዎም’’ ክብል ገሊፁ። ብኻልእ ወገን ወሃቢ ቃል ንርእሱ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ ኢሉ ዝፅውዕ ሓይሊ ምዃኑ ዝዛረብ ኣቶ ኦዳ ተርቢ ትማሊ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ጊምቢ፣ደምቢ ደሎ፣ኢናንጎናን ነጆን ከምኡ እውን ኣብ ጋምቤላ ምስ ዕጡቓት ግንባር ነፃነት ጋምቤላ ብምዃን ውፅኢታዊ ስርሒት ኣካይድና ኣለና ኢሉ ኣሎ። ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ናይ ትማሊ ፓርላማ መደርኦም ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣዚዩ ወጽኢታዊ ሕጊ ናይ ምኽባር ዝበሉዎ ወፍሪ ተኻይዱ ልዕሊ 1,000 ኣባላት ሸኔ ተቐቲሎም ብኣሽሓት ድማ ተማሪኾም ክብሉ ገሊፆም ነይሮም።


መልእኽቲ ቴለፎን ከም ደብዳበ

ኣብ ክልል ትግራይ መስመራት ስልኪን ኢንተርነትን ካብ ዘቋርጽ ዓመት ኣቑጺሩ'ሎ። ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዝርከቡ ቤተ-ሰብ ንኣዝማዶም ዝሰዱዎ መልእኽቲ ስልኪ፡ ካብቲ ንቡር መስርሕ ዝፍለ’ዩ።


“ንህዝቢ ከየፍለጥና እንገብሮ ድርድር የሎን፡” ዶ/ር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ንመስርሕ ዘተ ምስ መሪሕነት ክልል ትግራይ እተጽንዕ ኮሚተ ከም ዝመዘዘ ኣብ ትማሊ ሰሉስ ንፓርላማ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም ነይሮም። ነቲ ብወገን ፈደራላዊ መንግስቲ ዝወጸ መግለጺን ካልእ ምስ ህሉዊን ኩነታት ትግራይን ኣመልኪቱ፡ ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል መግለጺ ሂቡ ነይሩ። መንግስቲ ኤርትራ ብመገዲ ሚንስትሪ ዜና ኣቢሉ ኣብ መፋርቕ ወርሒ ግንቦት ኣብ ዘውጽኦ ነዊሕ ሓተታ፡ ክልል ትግራይ ንኤርትራ ንምውራርን ዓባይ ትግራይ ንምምስራትን ሕልሚን ምድላዋትን ይገብር ምህላዉ ከሲሱ ነይሩ። ጸኒሑ’ውን ከም ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ደብዳብ ከቢድ ብረት ምፍጻሙ ጸብጺቡ ነይሩ።


መርማሪ ኮሚሽን ሕ/ሃ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ፤ “ዝዓመቘ ለጠቕታ” ዝበሎ ሪፖርት ኣውጺኡ

ፍሉይ ልኡኽ መሓመድ ዓብድሰላም ባቢከር ከም ዝገለጾ፡ ምትእትታው ኤርትራ ኣብ ኲናት ኢትዮጵያ ነቲ “ገደብ-ኣልቦ” ዝበሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት መሊሱ ከም ዘጋደዶ ይጠቅስ። ከም ኣዘራርባ እቲ ወኪል ድማ፡ ዕጫ እቶም ካብኡ ንምህዳም ዝፍትኑ መንእሰያት ዝጽበዮም ኣብቲ ሕሱም ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ዝርኣዮ ኣብያተ-ማእሰርቲ’ዩ ይብል።ግዳያት ግን እቶም ዝሃድሙ መንእሰያት ጥራይ ኣይኰኑን። “ብተዘዋዋሪ፡ ስድራቤት እቶም ካብ ዕስክርና ከምልጡ ዝፍትኑ’ውን ግዳያት’ዮም ዝዀኑ። ኣዝማዶም ወይ ስድራቤቶም ብምእሳር ካብቲ ዝሃደሙሉ ኢዶም ንኽህቡ ይገብሩዎም። ካብ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ኲናትን ካብ መዓስከራት ተዓሊም ኤርትራን ክሃድሙ ፈቲኖም ዝተቐትሉ ከም ዘለዉ’ውን ጸብጻብ በጺሑኒ።” ብ4 ሕዳር 2020 ኣብ ዝጀመረ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ ኣብቲ ኲናት ድሕሪ ምጽንባራ ኣሽሓት ሰራዊት ኤርትራ ከም ዝተሳተፉ እቲ ኮሚሽነር ይጠቅስ። እቲ ኲናት ድማ ነቶም ኣብ መዓስከራት ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ መንእሰያትን ከም ዝጸለወ ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ ኣሎ። ከም ኣምሳያኡ ድማ ኣሽሓት መንእሰያት ኤርትራ ናብ ካልእ ሃገር ክስደዱ ከም ዝተገደዱ ኮሚሽነር ባቢከር ኣመልኪቱ። ኣብ ርክብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ ወኪሉ ዝቐረበ ካብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣምባሳድር ተስፋሚካኤል ገራህቱ’ዩ። ኣምባሳድር ተስፋሚካኤል ነቲ “መሰረት-ኣልቦ” ዝበሎ ክስታት ክምልስ ፍቓደኛ ዘይምዃኑ ጠቒሱ። ቀጺሉ፡ እቲ ሓበሬታ ኣብ ውሱናትን ሓላፍነት ዘይብሎም ምንጭታትን ተመርኲሱ ዝተኣከበ’ዩ ክብል ነጺጉ። ኣብ ኤርትራ ንሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ቅልውላው ከም ዘየሎ ዝጠቐሰ ኣምባሳድር ተስፋሚካኤል ገራህቱ፡ እኳ ደኣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝግበር እገዳዳት ከቋርጽ ጸዊዑ። ኤርትራ ኣብ ጥቅምቲ 2021 ኣባል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኰይና ንኻልኣይ እብረ ተመሪጻ። ፍሉይ ልኡኽ ባቢከር፡ ኤርትራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ከም ዘይተኸብር መጠን ንምስሊ እቲ ኮሚሽን ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ዘእቱ’ዩ ክብል ጠቒሱ።


ዕላል ምስ ደራሲ መጽሓፍ 'ድልዱላት ኣዕኑድ ዕውት ሓዳር'

ምሁር ሕጊ ኣቶ ኣብርሃም ተስፋይ ካብ ኣትላንታ "ድልዱላት ኣዕኑድ ዕዉት ሓዳር" ትብል ሓዳስ መጽሓፍ ጽሒፉ'ሎ። ቅድሚ ሎሚ እውን ንሕብረተሰብ ይጠቅም ዝበሎ መጻሕፍትን ጽሑፋትን ብምብርካት ዝፍለጥ ኣቶ ኣብራሃም፥ ኣብዛ ዳሕረወይቲ መጽሓፉ፡ ኣብ ስደት ብዛዕባ ዘጋጥም ብድሆታት ሓዳርን መፍትሕታቱን ኣሚቱ'ሎ።


ኢትዮጵያ፣ ምስ ህወሓት ንምልዛብ ንዘኽእሉ ኩነታት ተጽንዖ ከምዘላ ገሊጻ። ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ሰሉስ ንፓርላማ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ብምክትል ቀ/ሚ ደመቀ መኮንን ዝምራሕ ኮሚቴ፣ ካብ 10 ክሳብ 15 መዓልታት ኣብ ዘሎ ጊዜ፣ ንፈጻሚ ስራሕ ፓርቲ ብልጽግና፣ እቲ ጉዳይ ዝምልከት ሪፖርት ከምዘቅርብ ኣፍሊጦም። እቶም ቀ/ሚ "እቲ ኮሚቴ፣ ንሰላም ዝምልከት፣ ኢትዮጵያ ዘድልያ እንታይ እዩ፧ እንታይ’ከ ንምዕዋት እዩ ንላዘብ፧ ከመይ ገይርና ኢና ንላዘብ፧ ንዝብሉ ሕቶታት ኣብ ምጽናዕ እያ ጸኒሓ" ኢሎም።እታ ኮሚቴ ስርሓ ምስ ዛዘመት፣ ውጽኢት ስርሓ ናብ ህዝቢ ብወግዒ ከምዘፍልጥ’ውን ሓቢሮም። እቶም ቀ/ሚ ምስ ህወሓት ይላዘቡ ከምዘለው ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክቓላሕ ምጽንሑ ኣመልኪቶም ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ "ጊዜ ምስ ኣኸለን ልዝብ ምስ ጀመርና ክንዛረበሉ ኢና" ክብሉ ምላሽ ሂቦም። ናብ ልዝብ ንኣቱ እንተኾይኑ ንኢትዮጵያ ወኪሉ ዝላዘብ እታ ኮሚቴ ከምትኸውን ቀ/ሚ ኣብይ ኣብ ናይ ሎሚ መግለጺኦም ሓቢሮም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፣ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቶም፡ ናብ ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ካልኦት መሻርኽቲን ዝጻሓፍዎን ንህዝቢ ቅሉዕ ኣብ ዝገበሩዎን መልእኽቶም፣ ምምሕዳሮም ነባሪ ሰላም ንምምጻእ ወትሩ ቅሩብን ኣብ በበይኑ ጽምዶ ክሳተፍ ከም ዝጸንሐን ገሊጾም። ንኹሉ ሓቆፍን ክፉትን ዘተ ድሉውነቶም ዝገለጹ ዶክተር ደብረጽዮን፡ ናብ’ቲ ብኬንያ ዝምራሕ ልዝብ ሰላም ልኡኽ ክሰዱን ኣብቲ ጉዳይ ብግልጺ ክዛረቡን ድሉው ምዃኖም ኣመልኪቶም ኣለዉ።


ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ክልል ኦሮምያ ውግእ ከምዝነበረ ተሓቢሩ

ኣብ ክልል ኦሮምያ ምዕራብ ወለጋን ጊምቢን፣ ቄለም ወለጋ ዞባ ደምቢ ዶሎን፣ ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስቲን ንርእሱ ሰራዊት ናጽነት ኦሮሞ ኢሉ ዝጽውዕ መንግስቲ ግን ሸኔ ጉጅለ ሽብር ዝብሎ ሓይሊ ውግእ ከምዝነበረ ተፈሊጡ። ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ኣብ ከተማ ጋምቤላ፣ ካብ ኣጋወጋሕታ ክሳብ ኣስታት ፍርቂ መዓልቲ፣ ተኹሲ ይስማዕ ከምዝዋዓለ ዝመጸ ዜና ሓቢሩ። ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ክልል ጋምቤላ ሎሚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ "ኣብ’ታ ከተማ ተዂሲ ኣብ ልዕሊ ዝኸፈቱ ዕጡቃት ሸኔን ግንባር ናጽነት ጋምቤላን ስጉምቲ ተወሲዱ ኣሎ" ኢሉ ኣሎ። ወሃቢ ቃል ሰራዊት ናጽነት ኦሮሞ እየ ዝብሉ ኣቶ ኦዳ ተርቢ ብወገኖም ምስ ሰራዊት ናጽነት ጋምቤላ ሓባራዊ ስርሒት ከምዝፈጸሙ ሓቢሮም ኣለው ።


ፕሮፈሰር ምትኩ ሃይለ ንዝለዓለ ሽልማት በቒዖም

ኣብ ፈረንሳ ዝመደበሩ ዓለምለኸ ኮንፈደረሽን ላዕለዋይ ትምህርቲ ንሕርሻን ሳይስን (GCHERA) ዝተሰምየ ዘይመኽሰባዊ ትካል፡ ንፕሮፈሰር ምትኩ ሃይለን ኣብ ገንት ዩኒቨርስቲ በልጅዩም ዝምህሩ ዝነበሩ ፕሮፈሰር ማርክ ቫን ሞንታጉን ዕዉታት ናይ ዓመተ 2021 ክብል ረቚሑ። ዕዉታት ብልጫኦም ን21 ሰነ ኣብ ቻይና ኣብ ዝጋባእን ብማንዛ ዝመሓላለፍን ስነ-ስርዓት ክቕበሉ’ዮም። ነዚ ክብሪ ዝበቕዑ ፕሮፈሰር ምትኩ ሃይለ ቀዳማይ ፕረዚደንት መቐለ ዩኒቨርስቲ ኰይኖም፡ ንልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ኣብ ላዕለዋይ ትካላት ትምህርቲ ብዝተፈላለየ ጽፍሒ ዝሰርሑ’ዮም። ከም መግለጺ እቲ ትካል፡ ፕሮፈሰር ምትኩ፡ ንህዝቦም ኣብቲ ዝኸፍአ እዋን ብኣብነታዊ ኣመራርሓን ምኽሪን ብምሃብ ይቕጽሉ ምህላዎም ብፍሉይ ይጠቕሶም። እዚ ንላዕለዎት ተመራመርቲ ኣብ መዳይ ሕርሻን ስነ-ፍልጠትን ምርምር ንኽገብሩ ዝሰርሕ ትካል፡ ኣብ 1998 ዝተመስረተ ኢዩ።


ክልል ኦሮሚያ ንልዕሊ 3,600 ተኣረምቲ ፈቲሑ

ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ተኣሲሮም ካብ መንጎ ዝነበሩ 3,673 ሰባት ብይቕሬታ ከምዝፈትሐ ኣፍሊጡ።ምክትል ዓቃቢ ሕጊ ክልል ኦሮሚያ ፍቅር ዘለኣለም እቶም ተኣረምቲ በቲ ናይቲ ክልል ሕጊን ስርዓትን መሰረት ዝተፈትሑ ምዃኑ ሓቢሮም። ኣብቲ ክልል ብፖለቲካዊ ምኽኒያት ተታሒዞም ክብሉ ተቓወምቲ ዝቕርቡዎ ጥርዓን ብዝምልከት ዝተውሃበ መብርሂ የለን። እቶም ዝተፈትሑ ብገበናት ስርቂ፣ዘረፋን ብልሽውናን ዝተፈረዶም እሱራት ከምዘይምልከት ወሲኾም ሓቢሮም። ብኻልእ ወገን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝንቀሳቐሱ ኣባላትን ደገፍትን ፖለቲካዊ ፓርቲቲታት ሎሚ እውን ብዘይኣገባብ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ይኣትው ምህላዎም ንድምጺ ኣመሪካ ገሊፆም። ምክትል ዓቃቢ ሕጊ ክልል ኦሮሚያ ፍቅር ዘለኣለም ካብ ሕጊ ወፃኢ ተኣሲሮም ዝብሃሉ ንዝቐርብ ጥርዓን መንግስቲ ብኻልእ ኣሰራርሓ እዩ ክውስኖዩ ኢሎም ።


ድምፃዊ ዳዊት ነጋ ዓሪፉ፣ ምኽንያት ሞቱ ንምፍላጥ ምርመራ ኣስከሬን ይግበር ኣሎ

ህቡብ ድምጻዊ ዳዊት ነጋ፡ ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ሆስፒታል ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ድሕሪ ምፅናሕ፡ ትማሊ ሰንበት ዓሪፉ። መተዓብይቱን መሳርሕቱን ዝኾኑ ኣቶ ኣዲስ ሃይለስላሰ ንድምፂ ኣሜሪካ ከም ዝገለፅዎ ንድምፃዊ ዳዊት ነጋ ኣብ ሰለስተ መዓልታት ንሞት ዘብፀሖ ምኽንያት እንታይ ከም ዝኾነ ንምፍላጥ ምርመራ ኣስከሬን ተገይሩ ኣሎ። ውፅኢቱ ድማ ድሕሪ ወርሒ ከም ዝግለፅ ኣቶ ኣዲስ ሓቢሩ። ዳዊት ነጋ ካብ ብቖልዕኡ ፍቕሪ ሙዚቃ ከም ዝሓደሮን ክራር ብምፅዋት ከም ዝጀመረን ፈለጥቱ ይሕብሩ። ፈለማ ኣብ ጉጅለ ሙዚቃ ሰርከስ ትግራይ ዝተፀንበረ ዳዊት፡ ኣብኡ ግን ከም ሙዚቀኛ ዘይኰነስ ሳዕሳዒን ወቓዕ ከበሮን’ዩ ጀሚሩ። እንተኾነ፡ ኣብ ሙዚቃ ዝነበሮ ዝምባለ ብምቕፃል ውልቃዊ ፃዕሩ ብምውሳኽን ክሳብ ዕለተ ሞቱ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ንፅል ደርፍታት ኣበርኪቱ። ኣብ 1979 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ዝተወልደ ዳዊት፡ ስድራቤቱ ብንእሽቶኡ ብምሟቶም ምስ ቤተ ዘመድ ተፀጊዑ ከም ዝዓበየን ገና ብቖልዕኡ ነብሱ ኣብ ምእላይ ከም ዝነጠፈን መተዓብይቱ ይዛረቡ። በዓል ሓዳርን ኣቦ ሓደ ቖልዓን ዝነበረ ዳዊት ነጋ፡ ሕዚ'ውን ገና ኣብ ዕዳጋ ዘይወዓሉ ስራሕቲ ሙዚቃ ኣብ ስቱድዮ ከምዘለውዎ መሳርሕቱ ተዛሪቦም። ስነ-ስርዓት ቀብሪ ስነጥበበኛ ዳዊት ነጋ ፅባሕ ሰሉስ ከም ዝፍፀም ተፈሊጡ ኣሎ።


ቀዳማይ ዋዕላ ኤሪ-ሳት፡ “ተራ ናጻ ፕረስ ኣብ ህንጸት ደሞክራሲ”

“ግደ ናጻ ፕረስን ተራ ሳታላትይት ቴለቪዥንን ኣብ ድፍኢት ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ህዝባዊት መደበር ቴለቪዥን ኤሪ-ሳት ዘዳለወቶ ናይ ሓደ መዓልቲ ሲምፖዝዩም፡ ብቐዳም 11 ሰነ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተጋቢኡ ውዒሉ። ኣብቲ ካብ ፍርቂ መዓልቲ ክሳብ ምሸት ሰዓት 8:00 ዝቐጸለ፡ ኣብ ኣዳራሽ ዩኒቨርስቲ ካቶሊክ ዝተጋብአ ሲምፖዝዩም፡ ኣብ ተኣሳሰርቲ ዛዕባታት ዘተኰሩ በብይኖም መደባት ቀሪቦም ውዒሎም። ናይ መኽፈቲ ቃል’ቲ ሲምፖዝዩም ዘስምዐ፡ ፈጻሚ ስራሕ (ቻርጀ ዲ፡ ኣፍየር) ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ ሚ/ር ስቲቨን ዎከር’ዩ። ኣብ በበይኑ ዲፕሎማሲያዊ ስራሓትን ቦታታን ዝሰርሐ ዲፕሎማት ዎልከር፡ ኣብቲ ብማንዛ ዝገበሮ መደረን ናይ ሕቶን መልሲ ርክብ፡ ፈለማ፡ ንግደ ናጻ ፕረስ ኣብ ምስሳን ደሞክራሲ ዘለዎ ተራን’ዩ ዘርዚሩ። ሚ/ር ዎከር ቅድሚ ዘረባኡ ምጅማሩ፡ ነቲ ንሓያሎ ተዓዘብቲ ከዘራርብ ዝጸንሐ ጉዳይ ብተዘዋዋሪ ብምብራህ’ዩ መደረኡ ከፊቱ። ከም ናይ ኣመሪካ ዲፕሎማት መጠን፡ ኣብ ከምኡ ዝመስል ርክባት ክሳተፍን ኣብ ናይቲ ዓዲ ከይዲ ድማ ርእይቶ ክህብን ይተባብዕ ጥራይ ዘይኰነስ ኣካል ስራሑ’ውን ምዃኑ ኣብሪሁ። ተሳትፎኡ ኣብቲ ሲምፖዝዩም ንዝዀነ ጸግዒ ምሓዝ ከም ዘይምልከት ድማ ብኸምዚ የብርህ፤ “ገለ ሰባት፡ ኣብዚ ምስታፈይ ንናይ ኤርትራ ተቓወምቲ ምድጋፍ ገይሮም ክርእዩዎ ይኽእሉ ይኾኑ። ምናልባት’ውን ኣመሪካ፡ ንምቕያር ስርዓት ኣብ ኤርትራ ትድግፍ ኣላ ዝብሉ’ውን ኣይሰኣኑን። ክልተኣቶም ግን ቅኑዓት ኣይኮኑን። ኤሪ-ሳት ሓንቲ ካብ ናይ ኤርትራ መራኸቢ ብዙሃን’ያ። ከም ሜድያ መጠን ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሓደ መርገጺ ክህሉዋ ንቡር’ዩ። ኣነ ኣብዚ ምስታፈይ ከኣ ኣነ ወይ መንግስተይ ንኤሪ-ሳት እትወስዶ ስጕምቲ ደጊፍና ማለት ኣይኰነን። ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን’ዩ ዝግደፍ።” ኣመሪካ ኣብ ብዙሕነትን ዝርጋሕ ቅኑዕ ሓበሬታን ከም እትኣምን ዝጠቐሰ ሚ/ር ዎከር፡ ንገጽ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ዘንበቡ ተኸታተልቲ ዝሓቱዎ ተደጋጋሚ ሕቶታት’ውን ኣብ ዘረባኡ ምላሽ ሂቡሉ ነይሩ። ከምቲ ብዙሓት ዝነቕፉዎ ደጋፊ ሓደ መትከል ወይ ወገን ኰይኑ ዘይኰነስ፡ ኣካል’ቲ ምብህሃል ምዃኑ ብምእማን፡ ልሙድ ስራሕ ምዃኑ ሓቢሩ። ኣብ ወግዓዊ ናይ ፈይስቡክ ገጽ እቲ ኤምባሲ ብተደጋጋሚ ግዜ ምስ ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ዝብሉዎ ስለ ዝጋጮን ብግልጺ ዝነቅፍን፡ ከምኡ ዝመስል ናይ ምብህሃል መንፈስ ንቡር እምበር ከም ፍሉይ ተርእዮ ክውሰድ ከም ዘይብሉ ሚ/ር ዎከር ኣብ መድረኡ ጠቒሱ። ምስ መራኸቢታት ዜና መንግስቲ’ውን ተመሳሳሊ ናይ ስራሕ ርክብን ሸፈነን ከም ዝጠልብ ዘመልከተ እቲ ፈጻሚ ስራሕ፡ እንተዀነ፡ ብወገን መንግስታዊ መዲያ ተደጋጋሚ ከም ዝተነጽገ ይጠቅስ። እቲ ፈጻሚ ቆንስል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘለዉ 16 ጋዜጠኛታት ኤርትራ ክፍትሑ ደጊሙ ጻውዒቱ ኣቕሪቡ። No media source currently available ድሕሪ ምዝዛም መደረ፡ እቲ ፈጻሚ ቆንስል ካብ ኣእንገድቲን ተሳተፍቲን ዝመጸሉ ሕቶታት መሊሱ። ገለ ካብቲ ዝቐረበሉ ሕቶ፡ ኣብ ኣስመራ ኰይኑ ክንድኡ ዓው ኢሉ ክዛረብን ክነቅፍን ኣብ መርገጺ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝተወለጠ ነገር እንተሎ ተሓቲቱ: ሚ/ር ዎከር ኣብ መልሱ፡ እቲ ኣብ ፈይስቡክ ገጽ ዝብሎን ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተዛረቦን ኣካልን መቐጸልታን ናይቲ መንግስቱ ብተደጋጋሚ ዘቕርቦ ምሕጽንታን መርገጺን እምበር ዝተለወጠ ኣተሓሕዛ ከም ዘየሎ ኣበሪሁ። ወሲኹ ግን እቲ ፈጻሚ ቆንስል፡ ቅሉዕን ስዉርን ዲፕሎማሲ ከም ምህላዉ መጠን፡ ቅድሚ ሕጂ ዝበዝሕ ስራሓት ብውሽጢ ደኣ ክኸይድ ይጽናሕ እምበር፡ ሕጂ ግን ዓው ኢሎም ከዛረቡሉ ከም ዝወሰኑ ኣፍሊጡ። ንተራ ኣመሪካ ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ክህሉ ትጽቢት ዝግበሮ ፖለቲካዊ ለውጢ ኣመልኪቱ ኣብ ዝቐረበሉ ተደጋጋሚ ሕቶ፡ ሚ/ር ዎከር፡ ኣመሪካ ንልኡላውነት ኤርትራ ስለ እትኣምን፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ክትኣቱ መሰል ከም ዘይብላን እቲ ጉዳይ ድማ ንኤርትራውያን ጥራይ ዝግደፍ ምዃኑን ኣስሚሩ። ንምፍታሕ ናይ ፖለቲካው እሱራት፡ እንኮላይ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካን ካልኦትን ንዋጋ-ዕዳጋ ዘይኣትዉ መሰረታውያን መሰላት ግን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብቐጻሊ ከም ዝዛረቡን ኣብቲ ጉዳይ ዘለዎም መርገጺ ከም ዘመልክቱን ጠቒሱ። ድሕሪ ናይ ፈጻሚ ቆንስል መደረን ሕቶን መልሲ ካልኣይቲ ዕድምቲን ዝነበረት ጋዜጠኛ ይርጋኣለም ፍስሃ’ያ። ካብ ጀርመን ዝተጓዕዘት ይርጋኣለም ነቲ ውልቃዊ ተመኵሮ ማእሰርቲ ምስ ዝፈጠሮ ዕፈና እናኣተኣሳሰረት ቃላ ኣስሚዓ። ኣብቲ ዝተረረ ወታሃደራዊ ቤት-ማእሰርቲ ማይ-ስርዋ ንሽዱሽተ ዓመት ብዘይ ሕጋዊ መስርሕ ዝተኣስረት ይርጋኣለም፡ ኣብ ማእሰርቲ ዘሕለፍቶ ግፍዒን ድሕሪ ምውጻኣ ኣንጻር ስቕታ እትገብሮ ዘላ ስራሓትን ዘርዚራ። ድሕሪ መደረ ይርጋኣለም ፍስሃ ኣከታቲሎም ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ መደረ ዘስምዑ ኣመሪካዊ ጋዜጠኛን መምህር ስነ-ጋዜጠኝነትን ዳን ኮነል ከምኡ’ውን ካብ ጀርመን ዝመጸ ኣዳላዊ ናይ ዩትዩብ መስመር "መስትያት ቤትና" ዘካርያስ ክብረኣብን’ዮም። እቲ በበይኑ ትሕዝቶታት ዝሓዘ ናይ ሓደ መዓልቲ መደብ፡ ኣብ መወዳእታኡ ሽልማት ብስም ኣብ ቀረባ ግዜ ዝሞተ ጋዜጠኛ ሚልኪያስ ምሕረትኣብ ዮሃንስ ዝተዳለወ “ተባዕ ጸሓፊ” ዝተሰየመ ምዕዳል ሽልማት’ዩ ተዛዚሙ። ዕዉታት ናይቲ ሽልማት ድማ ጸሓፊትን ጋዜጠኛ ይርኣለም ፍስሃን መስራቲን ኣካይዲ ስራሕን ኣሕታሚ እሙኩሉ ቴድሮስ ኣብርሃም ካብ ሽወደንን ኰይኖም። ንምሸቱ እቲ ስምፖስዩም ንድምጻውያን ዮሃንስ ትካቦ፡ ቨሮኒካ ሰሎሞን ዓንዲት ዑቕባይን ዝሓዘ ናይ ምዝንጋዕ መደብ’ዩ ተዛዚሙ።


ዛንታ ሃገር ብዕቃበ ቅርሲ

ወናኒ ትካል ጃምቦ ግላስ ፍጹም ገብረስላሰ፡ ነቲ ምስ ሙዚቃን ፊልምን ዝተኣሳስሰር ናይ ዕቃበ ስራሓቱ ዝምልከት ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


5 ጋዜጠኛታት ቴሌቭዥን ትግራይ ኣብ ቐይዲ ይርከቡ

ኣብ ቴለቪዥን ትግራይ ዝሰርሑ ሓሙሽተ ጋዜጠኛታት ብጸጥታ’ቲ ክልል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣለዉ። ኣኽባር ሕጊ መቐለ “ምስ ጸላኢ ተሓባቢሮም” ክብል ይኸስስ፣ ስድራቤቶምን ጠበቐኦምን ግን እቲ ዝተዋህበ ምኽንያት ምስቲ ክውንነት ዘይከይድን ሽፋንን ምዃኑ ይምጉቱ።


ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር ብሰንኪ ጥምየትን ግጭትን 35 ህጻናት ምሟቶም ተገሊጹ

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር ብሰንኪ ደርቂን ግጭትን ብውሑዱ 35 ህፃናት ምሟቶም ሓደ ናይቲ ከባቢ ሆስፒታልን ዶብ ኣልቦ ሓካይም ዝተባህለ ትካል ግብረ ሰናይን ገሊፆም። እዚ ትማሊ ሓሙስ ዝተገልፀ ሞት ሓደ ሚንስትር ሰባት ብሕፅረት መግቢ ኣይሞቱን ኢሉ ድሕሪ ምግላፁ እዩ ።ቀርኒ ኣፍሪቃ ንተኸታታሊ ዓመታት ዝናብ ብዘይምርኻቡ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 30 ዓመታት እቲ ዝኸፍአ ድርቂ ኣጋጢሙዋ ይርከብ። ኣብ ካልእ ዜና፡ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር መቐለ ብሰንኪ ሕጽረት ቀረባትን ሓይሊ መብራህቲን ስራሑ ድሕሪ ምቍራጹ፡ ክሕከሙ ዝመጹ 32 ዜጋታት ብሰንኪ ሕጽረት ክንክን ከም ዝሞቱ ሜዲካል ዳይረክተር እቲ ሆስፒታል ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሩ። ሆስፒታል ዓይደር ሓደስቲ ሕሙማት ምቕባል ኣቋሪጹ ጥራይ ዘይኰነስ ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ተኣለይቲ’ውን ምኽኣል ስኢኑ መሰረታዊ ስራሓቱ ደው ከም ዘበለ ይዝከር።


ፌስቡክ ኣብ መወዓውዒ ዝወጸ ጽሑፋት ጽልኢ ከለልይ ኣይከኣለን ተባሂሉ

ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክ ግሎባል ዊትነስ (Global Witness) ብዝተባህለ ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካል ግልፅን ህውከት ዘለዓዕል መደረ ፅልኢን ዝሓዘ መወዓውዒ (ኣድቨርታይዝመንት) መልእኽቲ ኣብ ምፍላይ ዝተኻየደ ፈተና ደጊሙ ወዲቑ። እቲ ጉጅለ ሰለስተ ብሄራት ኢትዮጵያ ማለት እውን ኣምሓራ፣ኦሮሞን ትግራይን ንሕድሕዶም ክቓተሉ ዝጽውዕ ሰብኣዊ ክብርታት ዘዋርዱ ናይ ፅልኢ መደረታት ዝሓዘ መወዓውዒ መልእኽቲ ፈጢሩ።ግሎባል ዊትነስ ከምቲ ኣብ መይንማር ዝገበሮ ምፍላጥ መደረ ፅልኢ ፌስቡክ ከይፈለጦ ዝሓለፈ ኣብዚ እውን ከይተፈለየ ሓሊፉ።ፀብፃብ ኣሶሴትድ ፕረስ እቲ ዝኸፍአ ድማ እቲ ጉጅለ ዝረኸቦ ንፌስቡክ ኣፍሊጡ እናሃለወ እዩ ፌስቡክ ካልኣይ ፈተና ዝወድቕ ዘሎ ይብል ።


ሚ/ጉ/ወ ኢትዮጵያ መንግስቲ ዂናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ክዛዘም ስጉምቲታት ይወስድ ኣሎ ይብል

ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ መንግስቲ ግጭት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰላም ክዛዘም ዘኽእሉ ስጉምትታት ኣብ ምውሳድ ይርከብ ኣሎ ኢሉ። ወሃቢ ቃል እቲ ሚንስትሪ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ሎሚ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሰላም ንምስፋን መንግስቲ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ኣብ ምዝርራብ ከምዝርከብ ሓቢሮም። ዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይ ንክኣትው ምስ ትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ብምትሕብባር ኣብ ምስራሕ ከምዝርከብ ዝሓበሩ ኣምባሳደር ዲና እዚኦም ኩሎም መንግስቲ ንሰላም ካብ ዘለዎ ድልየት ዝፍልፍል እዩ ኢሎም። ክልል ትግራይ ግን ዝኣተወን ዝኣትው ዘሎን ረድኤት እኹል ኣይኮነን፣ኣብ ባንኪ፣ቴሌኮምኒኬሽ፣ሓይሊ መብራህትን ዘሎ ዕፅዋ ብምቕፃሉ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ጉድኣት ይወርድ ኣሎ ክብል ብተደጋጋሚ ይገልፅ።


ኢትዮጵያ ኣብ መጻረይ ግጥም ዋንጫ ኣፍሪቃ 2ብ0 ተዓዊታ

ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ግብጺ ንመጻረይ ግጥም ዋንጫ ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየደቶ ግጥም 2ብ0 ተዓዊታ። ፈላማይ ግጥም ምስ ማላዊ ኣብ ሊሎንጉዌ ዘካየደት ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ 2ብ1 እተተሰዓረት ኣብ ማላዊ ምስ ግብጺ ኣብ ዘካየደቶ ካልኣይ ግጥም ግን ክልተ ሸቶታት ብዳዋ ሆጤሳን ሽመልስ በቀለን ብምምዝጋብ ተዓዊታ'ላ። እተን ዝተመዝገባ ሸቶታት ቕድሚ ዕረፍቲ ዝተምዝገባ ክኾና ከለዋ ግብጺ ድሕሪ ዕረፍቲ ጸወታ እተዓብለለት'ውን ሸቶ ምምዝጋብ ብዘይምኽኣላ እቲ ጸወታ ብዓወት ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ተዛዚሙ'ሎ። ኣብ መጻረይ ዋንጫ ኣፍሪቃ ኣብ ምድብ ኣርባዕታ ምስ ግብጺ:ማላዊን ጊኒን ዝተመደበት ኢትዮጵያ ነቲ ግጥማት ዘማልእ ስታድየም ብዘምህላው'ዩ ነቲ ናይ ሎሚ ምስ ግብጺ ዘካየደቶ ግጥማ ካብ ሃገራ ወጻኢ ከተካይድ ዝተደደደት።


ደረቕ ጓሓፍ ናብ ጸዓት ንምቕያሩ ዝሕግዝ ትልሚ ስራሕ

ብትካል ቶታል ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ናይ 2022 ውድድር ምህዞን ሰንዓን፡ ብመንእሰይ ሊድያ ተኽለሃይማኖት ዝቐረበ፡ ፕላስቲካዊ ጓሓፍ ዳግማይ ብምምስራሕ ናብ ነዳዲ ንምቕያር ዘኽእል ፕሮጀክት ተዓዊቱ። ብዛዕባ ኣገዳስነትን እዚ ሓሳብን ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ብዛዕባ ዘድልዮ መስርሕ ብዝምልከት ኣዘራሪብናያ ኣለና።


መንግስቲ ኢትዮጵያ ሸርፊ ወጻኢ ንምቁጽጻርን ጸሊም-ዕዳጋ ንምጉዳልን መምርሕታት የውጽእ

መንግስቲ ኢትዮጵያ ሸርፊ ወጻኢ ንምቁጽጻርን ጸሊም-ዕዳጋ ንምጉዳልን ተኸታታሊ መምርሕታት የውጽእ ኣሎ። ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንኪ ኢትዮጵያ ይናገር ደሴ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ክልል ሶማልያ ኣብ ከባቢ ዶባት ዝርከባ ገለ ባንክታት ንጥፈታተን ከጉድላ ተኣዚዘን ኣለዋ ኢሉ። በዚ መሰረት ኣብተን ባንክታት ዝግበር ምእታውን ምውጻእን ገንዘብ ክድረት ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ። እቲ ሓዲሽ መምርሒ ኣብ ካልኦት ከም መተማ:ጎንደር:ዱብቲ: ዓፋርን ዝበላ ከተማታት`ውን ተግባራዊ ከምዝኸውን እቲ ኣመሓዳሪ ባንኪ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ`ሎ። ብኻልእ ወገን ግን፡ ኢትዮጵያ ድሕሪ ሒደት ዓመታት ኣብ ብዕዳጋ ዝውሰን ሸርፊ ገንዘብ ክትኣቱ`ያ ክብል ኣቶ ይናገር ደሴ ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቡ`ሎ።


ቤት ፍርዲ ሆላንድ ውሳነ ፍርዲ ኣብ 1970'ታት ብዝተፈጸመ ገበን ዝተፈርደ ኢትዮጵያዊ ክጸንዕ ወሲኑ

ኣብ ሆላንድ ዝርከብ ሓደ ናይ ይግባኝ ቤት ፍርዲ ንሓደ ኣብ 70`ታት ኣብ ግዜ ስርዓት ደርጊ ብዝተፈጸመ ገበናት ዂናት ንዕድመ ልክዕ ዝተፈርደ ኢትዮጵያዊ ሆላንዳዊ ፍርዱ ንክጸንዕ ወሲኑሉ። ወዲ 67 ዓመት እሸቱ ኣለሙ፡ ብሰንኪ ሕማም ናብቲ ቤት ፍርዲ ብኣካል ክቐርብ እንተዘይክኣለ`ኳ፡ ብጠበቓኡ ኣቢሉ እቲ ኣብ 2017 ዝተወሰኖ ፍርዲ ክቕየር ይግባኝ ሓቲቱ ኔሩ`ዩ፡ እንተኾነ ተቐባልነት ኣይረኸበን። እቲ ኣብ ዘ ሄግ ዝተሰየመ ቤት ፍርዲ ነቲ ኢትዮጵያዊ በቲ ኣብ 1977-78 ኣብ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብቲ ቀይ-ሽብር ተባሂሉ ዝፍለጥ ስጉምቲ ብምስታፉ`ዩ ብገበናት ዂናት ተኸሲሱ ንሕልፈት ተፈሪዱ ዘሎ። ኣብ እዋን ቀይሕ ሽብር፡ 150 ሽሕ ዝኾኑ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ምሁራትን ፖለቲከኛታትን በቲ ስርዓት ብዝተገብረ ናይ ተቓውሞ ጭፍለቓ ከም ዘተቐትሉ ነቲ ኩነታት ዘጽንዑ ክኢላታት ይምስክሩ። ሁማን ራይትስ ዎች፡ ቀይሕ-ሽብር ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪቃ ብመንግስቲ ኮነ ኢልካ ካብ ዝተፈጸሙ ዝኸፍኡ ቅትለታት ክብል ይገልጾ። ተኸሳሲ ኢትዮጵያዊ ሆላንዳዊ እሸቱ ኣለሙ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ኣብ ስምዒት ተዋሒጡ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ስርዓት ደርጊ ንዝፈጸሞ ገበናት ብምቕባል ንሱ ግን ብውልቁ ዝፈጸሞ ገበናት ከም ዘይነበረ ብምግላጽ ተኸላኺሉ ኔሩ።


ዶ/ር በረኸት ሃ/ስላሴ ኣብ 90 ዓመቶም፡ “ገና ኣብ ስራሕ’የ”

ደራሲ ልዕሊ 20 መጽሓፍቲ፡ ሓደ ካብ መስረትቲን ናይ ፈለማ ኣካያዲ ስራሕን ማሕበር ረዲኤት ኤርትራ (ኤራ)፡ ከምኡ’ውን ኣቦ-መንበር ኮሚሽን ቅዋም ኤርትራ ዝነበሩ ዶክተር በረኸት ሃብተ ስላሴ ዝሓለፈ ሰሙን መበል 90 ዓመቶም ኣኽቢሮም። ነዚ ሓያሎ ፈተውቶምን መቕርቦምን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ ጽንብል መበል 90 ዓመቶም ከም መበገሲ ብምውሳድ፡ ንተመኵሮ ህይወቶም ኣመልኪትና ዓዲምናዮም ኣሎና።


ኣብ ኢትዮጵያ ስምምዕ ምቁራፅ ተፃብኦ ካብ ዝእወጅ ንደሓር ኣብቲ ዝዓበየ ማእከል ግጭት ኮይኑ ዝፀንሐ ክልል ትግራይ እቲ ዝዓበየ ሓገዛት ረድኤት እዩ ኣብዚ ሰሙን በጺሑ። ናብቲ ክልል ረዲኤት ንምብፃሕ ዝነበሩ ፀገማት ኣብ ምፍታሕ ምምሕያሻት ይረኣየሉ ኣብ ዘለሉ እዋን ጎረባብቲ ክልላት'ውን ብሰንኪ እቲ ጎንፂን ድርቂን ዝተሃሰያን ሓገዝ ዘድልየን ብምዃነን ዋሕዲ ሓገዛት የጋጥም ኣሎ። 15 ሽሕ ሜትሪክ ቶን መግቢን ካልኦት ህይወት ኣድሕን ሓገዛትን ኣብዚ ሰሙን ናብ ክልል ትግራይ በፂሑ። ከም ፀብፃብ ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ሕቡራት ሃገራትን ተወሳኺ ሓገዛት ድማ ኣብ መንገዲ ምህላዎም ይገልፅ ። ብሰንኪ ኣብ መንጎ ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ብዝተኻየደ ውግእ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ትግራይ ምብፃሕ ኣይተካእለን ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝበሎ እቲ ውግእ ን4.8 ሚልዮን ህዝቢ ንሓደጋ ጥምየት ኣቓሊዑ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ምኽትል ዳይሬክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣድሪያን ቫን ዴር ናፕ:"ኣብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ክኸውን እዩ ተስፋና ፣ ምኽንያቱ ኣብዚ እዋን ይቀላጥፍ እዩ ዘሎ ፤ ኣብ ዝመፅእ ክልተ ሰሙን 30000 ሜትሪክ ቶን መግብን መግባዊ ሓገዛትን ናብ ትግራይ ክአቱ ተስፋ ኣለና።ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ 100 000 ቶን መግቢ ክኣቱ እዩ ትልምና።" ንመሳለጥያ ሰብኣዊ ሓገዝ ተባሂሉ ኣብ መንጎ ርእሰ ከተማ ክልል ዓፋር ሰመራን ርእሰ ከተማ ክልል ትግራይ መቀ፟ለን ዝርከም መንገዲ ኣብ መጀመርታ ወርሒ ሚያዝያ እዩ ተከፊቱ። አብዚ እዋን ብሕታዊ ናብ ትግራይ ዘእቱ ዝተኸፍተ መገዲ ድማ ንሱ ጥራሕ እዩ ። መብዛሕትኦም ሰሜናውን ማእከላይን ከተማታት ክልል ዓፋር ብሓይልታት ሕወሓት ዝተጠቅ፟ዓ ምዃነን ብሰንኪ እቲ ጎንፂ ዝተመዛበሉ ሰባት ይዛረቡ ። እቲ ጎንፂ ንልዕሊ 2 ሚልየን ዝከውን ልዕሊ ፍርቂ በዝሒ ህዝቢ እቲ ክልል ኣመዛቢሉ እዩ ። ሕወሓት ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ናብ ክልል ዓፋር ዝገበርዎ ምተእትታዉ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ስግኣታት ደሕንነት ንምእላይ ምዃኑ ገሊፁ ። ኣብ ወርሒ ጥሪ ሓይልታት ዓፋር ኣብ ልዕሊ ትግራይ መጥቃዕቲ ምፍናዎምን ሰብአዊ ሓገዛት ናብ ትግራይ ንኸይኣትዉ ምኽልካሎምን'ውን ይሕብር ። ይኹንምበር ሓላፊ ሓደጋ ምክልኻልን ውሕስና መግብን ክልል ዓፋር መሓመድ ሑሰን ግና ምስ ህዝቢ ትግራይ ዝኾነ ዓይነት ፅልኢ የብልናን ኢሎም ። "እዚ አዝዩ ፍሉይ ሰብኣውነት እዩ ንሳቶም ክቀ፟ትሉና ሰራዊት ክልእኩልና ከለዉ ንሕና ግን መግቢ ሰዲድና ንዕንግሎም ኣለና።ነቲ ኲናት ፈለማ ህወሓት እዩ ጀሚሩዎ በቲ ውድብ እዩ ወራር ተፈፂሙና ፤ ንሕና ምስ ህዝቢ ትግራይ ፀገም የብልናን።" እቲ ኣብዚ እዋን ተበፂሒ ዝርከብ ምትሕብባራት ነቲ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ ልዕሊ 80% ዝኾኑ መራሕቲ ስድራ ንዋሕዲ መግቢ ዝተቓልዑን ሎሚ'ውን እናቀ፟ፀለ ዝከይድ ዘሎ ዋሕዲ ዝተመጣጠነ መግቢ ኣብ ምብፃሕ ኣዝዩ ወሳናይ ምኳኑ እዩ ። ኣብ ወርሒ ለካቲት ህወሓት ሕክምናዊ ኣገልግሎት ብዘይምርካቦምን 23 ሽሕ ዝኾኑ ህፃናት ብሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ንንሞት ምቕልዖም ምሕባሩ ዝዝከር ኮይኑ መንግስታዊ ትካላትን ሓገዝ ወሃብትን እውን ኣብ ጎረባብቲ ክልላትውን ንዓፋር ሓዊሱ ብዘሎ ተደራራቢ ቅልውላዋትን ምግፋሓት ፀቅ፟ጢ ይፈጥረሎም ምህላዉ ይገልፁ። ሰይድ መሓመድ ካብ ሴቭ ዘ ችልድረን: "እዚ ማሕበረሰብ ክልተ ዓይነት ፀገም እዩ ዝወርዶ ዘሎ ። እቲ ሓደ እቲ ዘሎ ግጭት ዘበገሶ ኣብ መሳለጥያታት ማይን ካልኦት መሰረታዊ ኣገልግሎታትን ዘስዓቦ ዕንወት ዝፈጠሮ ዕንቅፋት ክኸውን ከሎ ፤ ኣብ ልዕሊኡ ድማ ምስቲ ንዝሓለፉ ሓያሎ ዓመታት ኣብ ዓፋር እውን ኣጓኒፉ ዝፀንሐ ድርቂ ምክንያት ነቲ ማሕበረሰብ ካልእ ፈታኒ ኩነታት ኮይኑዎ'ሎ።" ኣድሪያን ቫን ዴር ናፕ ከምኡ እውን ከም ናይ ዩክሬን ዝበሉ ዓለምለኸ ቅልውላዋት ሓገዝ ወሃብቲ ሃብትታቶም ክከፋፈል ይገብሮ ኣሎ ። ፕሮግራም መግቢ ዓለም ከምዝበሎ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝመፅእ ሽዱሽተ አዋርሕ ንዘሳልጦ ኣገልግሎት ሓገዛት ሕፅረት ቀረባት 522 ሚልየን ዶላር ከምዝጓነፎን ካብዚ እቲ 220 ሚልየን ዶላር ዝግመት ንትግራይ ሓዊሱ ንክልላት ሰሜን ዝሃሲ ምዃኑ እዩ ይብሉ ። "ቀልጢፉ እዩ ኣብ ኢድና ዘሎ ሓገዛት ዝውዳእ: እወንታዊ ሃዋህው ዝወረሶ ከባቢ ንፈጥር ኣለና ብኡኡ ኣቢልና ድማ ነቶም ዝተኸፍቱ ኮሪደራት ምጥቃም ዝብል ክከውን ከሎ እንተኾነ ግን ኣብ ማእከል ከነቋርፅን ኩሉ ነገር ናብቲ ቅድሚ ወርሒ ሚያዝያ ዝነበረ ኩነታት ክንምለስ ንግደድ።" ካብቲ ብሰኑይ ናብ ትግራይ ዝኣተወ ሓገዝ ረዲኤት ዝዓበየ ናብ ትግራይ ይጉዓዝ ምህላዉ ዝገለፀ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ካልኦት ድማ ኣብ እታ ሃገር እናወሰከ ዝመፅእ ዘሎ ሓደጋ ጥምየት ንምቁፅፃር ናብ ካልኦት ማሕበረሰብ ይበፅሑ ኣለዉ ኢሉ።


ብርጋዴር ጀነራል ተፈራ ማሞ ኣብ ቤት ፍርዲ ባህርዳር ምቕራቦም ጠበቓኦም ሓቢሩ

ንመንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝነቐፉን ኣብ መጀመሪያ እዚ ሰሙን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝወዓሉን ብርጋዴር ጀነራል ተፈራ ማሞ ንሕገ መንግስቲ ብሓይሊ ንምፍራስ ፈቲኖም ብዝብል ገበን ተኸሲሶም ሎሚ ኣብ ባህር ዳር ቤት ፍርዲ ምቕራቦም ጠበቕኦም ሸጋው ኣልበል ገሊፆም። ጀነራል ተፈራ ክሳብ ኣብ ወርሒ ለካቲት ብዘይተፈልጠ ምኽኒያት ካብ ሓላፍነቶም ዝባረሩ ኣንፃር ሓይልታት ትግራይ ንዝዋግኡ ወታሃደራት ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምሕጋዝ ኣዛዚ ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኣምሓራ ነይሮም። ሰኑይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቐይዲ ድሕሪ ምውዓሎም ብሄልኮፕተር ናብ ባህር ዳር ከምዝተወሰዱ በዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ መነን ሃይለ ንሮይተርስ ሓቢራ። ነቐፍቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መላእ እታ ሃገር ንተቓወምቲ ይኣስሩ ኣለው ይብሉ። ብኻልእ ዜና ዋና ኣመሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ዶክተር ይልቃል ከፋለ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ምምሕዳሮም ብሽም ፋኖ ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎ ገበናት ዝተጠርጠሩ ውልቀሰባት ኣብ ትሕቲ ቐይዲ የውዕል ከምዘሎ ሓቢሮም።


ኢትዮጵያዊያን ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ እስልምና ዝፍጸም መግሃስቲ ደው ክብል ዝጽውዕ ሰልፊ አካይዶም

ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡ ዝነብሩ ብዓሰርተታት ዝቑፀሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ከተማ ጎንደር ኣብ ልዕሊ ስዓብቲ እምነት እስልምና ይወርድ ኣሎ ዝበሉዎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ጠጠው ክብል ሓቲቶም። ኣብ ፊት ንፊት ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝተፈላለዩ ጭርሖታት ብምሓዝ ዝተረኸቡ ኢትዮጵያዊያንን ኢትዮጵያዊያንን ኣመሪካዊያንን በቲ መጥቃዕቲ ዝተጎድኡ ወገናት ፍትሒ ክረኽቡን ክክሓሱን ሓቲቶም። ገበነኛታት ዝበሉዎም ናብ ቤት ፍርዲ ንክቐርቡ ጎንደር ናብ እትፍለጠሉ ናይ ምክብባር ምልክት ክትምለስ ዘለዎም ድልየት ሓቢሮም።


ሚ/ጉ/ወጻኢ ዚምባብወ ንመንግስቱ ሃይለማርያም ንኢትዮጵያ ከረክቡዎ ከም ዝኽእሉ ይሕብር

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዚምባብወ ኣምባሳድር ፍረደሪክ ሻቫ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብግቡእ መስመር ናብ መንግስቲ ዚምባብወ ሕቶ እንተ ኣቕሪቡ፡ ንወታሃደራዊ መራሒ ኢትዮጵያ ነበር መንግስቱ ሃይለማርያም ከረክቡዎ ድሉዋት ምዃኖም ሓቢሩ። ሚኒስተር ሻቫ ምስ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ቋንቋ ዚምባብወ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠየቕ፡ ነቲ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ መንግስቲ እታ ሃገር ክኽተሎ ዝጸንሐ ኣዝዩ ዝተፈልየ ሓሳብ ኣቕሪቡ'ሎ። ወታሃደራዊ መራሒ ኢትዮጵያ ነበር መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ካብ 1991 ኣትሒዙ ምስ ስድራኡ ኣብ ዚምባብወ ዑቕባ ሓቲቱ ዝነበር ዘሎ ኰይኑ፡ ኣብ 2008 ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘይነበረሉ እዋን ንሞት ተፈሪዱ ነይሩ። ኮሎነል መንግስቱ ሃይለማርያም ብቕትለት ሰለማዊ ህዝቢ፡ ህልቂትን ምጥፍፋእ ንብረት ሃገርን’ዩ ብቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ገበነኛ ኰይኑ ተረኺቡ ናይ ሞት ፍርዲ ተበዪኑሉ ነይሩ። እንተዀነ፡ መራሕቲ መንግስቲ ዚምባብወ ዑቕባ ከም ዝሓተተ መጠን ኣሕሊፎም ከም ዘይህቡዎ ክገልጹ’ዮም ጸኒሖም'ዮም።


ኢትዮጵያ ንናይ ደገ ኣውፈርቲ ማዕጾ ትኸፍት

ፋይናንሳዊ መዳይ ኢትዮጵያ ንናይ ደገ ኣውፈርቲ ይኸፍት ከም ዘሎ ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ ዶ/ር ይናገር ደሴ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቡዎ መግለጺ ኣመልኪቶም። ን20 ዓመታት ባንክታት ኢትዮጵያ ንወፃኢ ዕፁው ምንባሩ ዘመልከቱ ዶ/ር ይናገር፡ እዚ ተገይሩ ዘሎ ተበግሶ ንናይ ውሽጢ ሃገር ባንክታት የዕብዩ፡ ናይ ወጻኢ ወፍሪ’ውን ከም ዝዕድም ገሊጾም። ምኽፋት ባንክታት ንናይ ወፃኢ ኣውፈርቲ ንናይ ውሽጢ ዓዲ ከም ዘይጫረት’ውን ጠቒሶም። እንተዀነ እቶም ኣመሓዳሪ ባንክ፡ ነቲ ወፂኡ ዘሎ ትልሚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል እቲ ናይ ደገ ኣውፈርቲ ባንክታት ዝኽልክል ዝነበረ ኣዋጅ ንግዲ ኢትዮጵያ ምምሕያሽ ከም ዘድልዮ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም፡፡


ሕማማት ልቢ፤ ጠንቂን ሳዕቤናትን

“ሕማም ልቢ” ተባሂሉ ብሓፈሻ ዝጽዋዕ ስእነት ጥዕና፡ በበይኑ ደረጃታት፡ ጠንቅታትን ምኽንያታትን ክህሉዎ ይኽእል። ከም እዋኑን ደረጃኡን ነቲ ሕማም ንምቅላል ወይ ድማ ፈጺምካ ንምውጋድ ብዛዕባ ክግበሩ ዝኽእሉ ጥንቃቐታትን ካልእ ዛዕባታትን ኣመልኪትና ንክኢላ ሓኪም ሕማም ልቢ ዶ/ር ሃብተኣብ ፍስሃ ካብ ክፍለ-ሃገር ኣሪዞና ኣዘራሪብናዮ ኣሎና።


ኣብ ክልል ትግራይ ተታሒዞም ዝጸንሑ ኣስታት 4 ሽሕ ምሩኻት ናብ ስድራቤቶም ይፋነው ምህላዎም ተሓቢሩ

ንልዕሊ 11 ኣዋርሕ ኣብ ክልል ትግራይ ተታሒዞም ዝጸንሑ፡ ኣባላት ምክልኻል ፈደራል ሰራዊት ዝዀኑ፡ ልዕሊ 4 ሽሕ ምሩኻት ኲናት ናብ ስድራቤቶም ይፋነዉ ኣለዉ። ዓለምለኸ ኮሚተ ቀይሕ-መስቀል ኣካል’ቲ መስርሕ ኰይኑ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።


ትንታነ: ኣብ ጉዳይ ዓወት ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ቢንያም ግርማይ

ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ 10ይ መድረኽ ቱር ኢጣልያ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ነቲ ውድድር ቐዳማይ ኮይኑ ብምዝዛም ኣብ ዙር ኢጣልያ ዝተዓወተ ፈላማይ ኣፍሪቃዊ ኮይኑ'ሎ። ነቲ ውድድር ስዒቡ ኣብ ዝነበረ ስነ ስርዓት ሽልማት'ውን ቢንያም መጉዳእቲ ከምዘጋጠሞን ብኡ መሰረት ድማ ኣብ ዝቕጽል መድረኻት'ቲ ውድድር ከምዘይሳተፍ ሎሚ ረቡዕ ኣፍሊጡ'ሎ። ነቲ ዝነበረ ውድድር ንዓወት ቢንያምን ምቁራጽ ዝተረፈ መድረኻት'ቲ ውድድር ብዝምልከት ንነባር ጋዜጠኛ ስፖርት ሳምሶን ሃይለ ኣዘራሪብናዮ ኣለና።


ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ክልል ትግራይ ንጸብጻብ ግዱድ ዕስክርና ኣመልኪቱ ምላሽ ሂቡ

ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ክልል ትግራይ፡ እቲ ክልል ንመንእሰያት ብሓይሊ የዕስክር ኣሎ ዝብል ብኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዝወጸ ጽሑፍ ኣትሪሩ ኰኒኑ። እቲ “ውሁድ ዘመተ” ኢሉ ዝሰየሞ ጸብጻብ፡ እኳ ደኣ መንእሰያትን ህዝቢን ትግራይ ካብ ወረርቲ ዝበሎም ሓይልታት ንምክልኻል ባዕላቶም ዝዓጠቑ ብምዃኖም ክዅነን ዝግበኦ እቶም ካልኦት ኣካላት’ዮም ክብል ገሊጹ። ብተወሳኺ እቲ መግለጺ፡ ንኣዝዩ ውሑድን ብተናጸል ዘጋጠመ ተርእዮን ንዅሉ ብዝዓመም መገዲ ምውካል ከም ዘይከኣል ከመልክት እንከሎ፡ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዝተጠቕመሉ ኣገባብ ኣተኣኻኽባ ሓበሬታ’ውን ርኡይ ሃጓፋት ዘለዎ’ዩ ክብል ጠቒሱዎ።


ሕ/ሃ ኣብ ክልል ትግራይ ብሰንኪ ዂናት 1.39 ሚልዮን ተማሃሮ ንሳልሳይ ዓመት ካብ ትምህርቲ ይቦኽሩ ይብል

ሕቡራት ሃገራት ብሰንኪ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተወልዐ ውግእ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልየን ቆልዑት ንሳልሳይ ዓመት ካብ ትምህርቲ ይቦኽሩ ኣለዉ ኢሉ ። ናብ ከባብታት ክልል ኣምሓራ ኣትዮም ዝነበሩ ተዋጋእቲ ትግራይ ድሕሪ ምውጽኦም ኣብያተ ትምህርቲ ይኽፈታ`ኳ እንተሃለዋ፡ ተመሃሮ ግን በሰላ`ቲ ኩናት ካብ ሓንጎሎም ኣይወጸን። ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት፡ኣብ ክልል ትግራይ ብሰንኪ`ቲ ኩናት ኣስታት 1.39 ሚልየን ቆልዑት ካብ ትምህርቲ ቦኺሮም ኣለዉ። ጋዜጠኛታት ናብ ትግራይ ክኣትዉ ኣብ ዝተኸልከልሉ እዋን፡ ኣብ ጎረቤት`ቲ ክልል ዝኾነ ክልል ኣምሓራ፡ ኣብቲ ብሓይልታት ትግራይ ተታሒዙ ዝነበረ ከባብታት ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ክኽፈታ ጀሚረን ኣለዋ። እንተኾነ እቲ ግጭት ገና ካብ ሓንጎል`ቶም ተመሃሮ ክወጽእ ኣይክኣለን። ጋዜጠኛ ሀንሪ ዊልክንስ ኣብቲ ቦታ ኮይኑ ከምዚ ይብል፡፡ "ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ጋሼና፡ ህወሓት ንኣብያተ ትምህርቲ ከም መዓስከር`ዩ ተጠቒሙሎም። ብኣስከሬናትን ጃምላዊ መቓብራትን`ዩ መሊእዎም። ሽሕ`ኳ ሕጂ ነበርቲ የውጽእዎ እንተሃለዉ። ኣብ መናድቕ`ቲ ኣብያተ ትምህርቲ ንዓሌት ኣምሓራን ንቀዳማይ ሚንስተርን ዝጸርፍ ጽሒፎም ገዲፎም ከይዶም።" ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ነቲ ክስታት ብምንጻግ ናጻ ምጽራይ ክግበር ይጽውዕ።  ምኽትል ርእሰ-መምህር ገትነት ሃብታሙ፡ እቲ ኣስከሬናትን መቓብራትን ኣብ ልዕሊ ተመሃሮ ዘሕድሮ ስነ-ልቦናዊ ጉድኣት ብምርኣይ፡ ሰበ-ስልጣን`ቲ ከባቢ ነቲ ኣስከሬናት ካብቲ ቤት ትምህርቲ ኣውጺኦም ናብ ካልእ ከግዕዝዎ የወሃህድ ኣሎ። “ተመሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ምኻድ ይኣብዩ`ለዉ። ምኽንያቱ እቲ ቀጽሪ ምሉእ ንምሉእ ተበላሽዩ`ዩ። ኣብ ፈቐድኡ ደም ኣሎ። ነቶም ተመሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ንምምላስ ምስ`ቲ ኮሚኒቲ ንሰርሕ ኣለና። መማህራን ገዛ ገዛ እናኸዱ ነቶም ተመሃሮ ናብ ትምህርቲ ንክምለሱ ከእምንዎም`ዮም ዝፍትኑ ዘለዉ።" ካብ ጋሸና ንሰሜን ኣብ ዝርከብ ከባቢ ከተማ ሰቖጣ፡ ሕቡራት ሃገራት በቲ ግጭት ንዝተፈናቐሉ ቆልዑ ትምህርቲ ይህብ ኣሎ። እንተኾነ ብዙሓት ብሰንኪ`ቲ ዝርኣይዎ ዂናት ስነ-ልቦናዊ ስንባደ ዝሓደሮም`ዮም። ብርቱካን ገብራት ሓንቲ ካብኦም`ያ፡“ሓወይ ምስ ዓርኩ ክጻወት ከሎ ብነታጒ ተቐቲሉ። ብዙሕ ብዙሕ ሕማቕ ነገራት`የ ርእየ። ሰባት ኣካላቶም ተቖራሪጹ ከሎ ክቕተሉ ርእየ።" ዳይሬክተር`ቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝምወል ፡ 'ትምህርቲ ክጽበ ኣይክእል' ዝብል ዘይመኽሰባዊ ትካል ዝኾነት ያስሚን ሸሪፍ፡ ትምህርቲ ንከም ብርቱካን ዝበሉ ተመሃሮ ካብ በሰላ-ዂናት ንክወጹ ኣገዳሲ ተራ ክህልዎ`ዩ ትብል።  ያስሚን ኣተሓሒዛ፡ ሃገራት ክምዕብላን ካብ ቀጻሊ ግጭት ክወጻን እንተኾይነን መግብን ጽሩይ ማይን ንተፈናቐልቲ ኣገዳሲ ኮይኑ፡ ትምህርቲ`ውን ኣብ ነዊሕ እዋን ኣገዳሲ`ዩ ትብል ። ሪፖርተር ድምጺ ኣመሪካ ሀንሪ ዊልክንስ ካብ ጋሸና፡ ክልል ኣምሓራ ነቶም ኣብ ክልል ትግራይ ንሳልሳይ ዓመቶም ትምህርቲ ቦኺሮም ዘለዉ ኣስታት 1.39 ሚልየን ቆልዑት ድማ፡ እቲ ሳዕቤን ምናልባት ንምሉእ ዕድሚኦም ዝተንከፈ ክኸውን`ዩ ይብል ።